Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1470/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-11-12 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 199,art.246 par.1 pkt 2)oraz art.258 par.1 i par.2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za II kwartał 2011 roku wraz z odsetkami za zwłokę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

A. K. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że od zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej w kwietniu 2010 r. nie posiada zatrudnienia i stałego dochodu, żyje z oszczędności i mieszka w domu rodziców, którzy ją utrzymują. Argumentowała, że zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej było odważnym krokiem, podyktowanym przeciągającą się procedurą wydania decyzji w sprawie wnioskowanej ulgi podatkowej i narażaniem kontrahentów na ryzyko utraty wpłaconych środków pieniężnych pochodzących z zaliczek lub przeznaczonych na zapłatę za wykonaną pracę lub dostarczone towary, który wykluczył skarżącą z rynku pracy i doprowadziła do zarejestrowania się jako osoby bezrobotnej. Podała także, iż w celu wyjścia z tej sytuacji założyła z matką spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością i pracując na jej rzecz liczy na uzyskanie dywidendy po zakończeniu bieżącego roku obrotowego.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała wnioskująca strona, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z rodzicami i siostrą, mieszkają w domu matki o powierzchni 140 m², jej rodzice są właścicielami działki rekreacyjnej o powierzchni 0,2 ha, jej matka jest właścicielką 20% udziałów w A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości nominalnej 2.000 zł, jej ojciec – właścicielem 1,1% akcji B SA, których wartość nominalna to 100.000 zł oraz 90% udziałów w C spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości nominalnej 180.000 zł, oraz że sama jest właścicielką 80% udziałów w A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości 8.000 zł.

Jako dochód swojego gospodarstwa domowego skarżąca podała dochód swojej matki z prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej w kwocie średnio 4.262 zł miesięcznie.

Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, w roku 2012 r. skarżąca uzyskała dochód z innych źródeł w kwocie 1.249 zł, natomiast w ramach prowadzonej działalności gospodarczej poniosła stratę w kwocie 2.638,02 zł (przy przychodzie w kwocie 24.231,52 zł), jej ojciec poniósł stratę w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 734,28 zł, natomiast jej matka wypracowała dochód w kwocie 46.155,24 zł (przy przychodzie w kwocie 67.245,05 zł). Matka skarżącej w kwartale IV 2012 r. oraz w kwartale I i II 2013 r. dokonała sprzedaży towarów lub świadczyła usługi o wartości odpowiednio 18.020 zł, 17.634 zł i 16.747 zł, natomiast spółka z ograniczoną odpowiedzialnością A w I, II i III kwartale 2013 r. - 14.838 zł, 70.761 zł i 101.522zł.

Wedle oświadczenia skarżącej koszty jej utrzymania ponoszą jej rodzice.

W sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu ze skargi A. K. pod sygn. akt I SA/Wr 1468/13, I SA/Wr 1469/13, ISA/Wr 1470 i I SA/Wr 1471/13 skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w łącznej kwocie 2.000 zł.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowa-niu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy procesowej).

W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) ustawy procesowej).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania zwią-zane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nale-ży zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi i sposobu dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypad-ku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Zdaniem referendarza sądowego ubiegający się o taką pomoc powinni zatem poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.

Winno się dalej stwierdzić, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi strony, do których zalicza się ciążące na niej zobo-wiązania cywilno-i publicznoprawne. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących do-chodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospo-darczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Dlatego wynikające z przedstawionych przez stronę dokumentów uszczuplenie jej za-sobów w rezultacie regulowania dobrowolnego jej zobowiązań nie może odnieść zamierzonego skutku w postaci uzasadnienia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych.

W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie czę-ściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś oce-na ta musi być relatywnie odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów zostałby przeniesiony. Orzekanie w zakresie przyznania prawa po-mocy wymaga zatem wyważenia interesu Państwa, tj. wszystkich obywateli, oraz inte-resu strony skarżącej.

Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powołanych regulacji prawnych i wynikających z nich zasad oraz na podstawie doświadczenia życiowego referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja materialna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, tj., iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.

Sprawa zawisła przed Sądem jest związana z prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą. W kontekście wniosku o przyznanie prawa pomocy mającego umożliwić skarżącej obronę jej interesu prawnego związanego z tą działalnością istotne dla oceny zasadności tego żądania jest prowadzenie przez skarżącą działalności gospodarczej bez zabezpieczenia środków na ewentualne koszty sądowe związane z ochroną własnego interesu prawnego przedsiębiorcy o charakterze cywilnoprawnym oraz publicznoprawnym, które znajdują przełożenie na konkretne kwoty pieniężne, proporcjonalne do rozmiarów prowadzonej działalności. Brak takiego zabezpieczenia, wynikający z autonomicznej decyzji skarżącej w zakresie planowania wydatków, nie może prowadzić do przeniesienia na budżet państwa kosztów ochrony jej osobistego interesu prawnego na skutek przyznania prawa pomocy w sprawach wszczętych przed Sądem w tym celu.

Jednocześnie winno się zaznaczyć, że niedopuszczalne jest przenoszenie na budżet państwa, a w konsekwencji na wszystkich jego obywateli, ciężaru negatywnych skutków (niemożności opłacania kosztów sądowych w sprawach dotyczących prywatnego interesu prawnego skarżącej) samodzielnie podjętej decyzji o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej, która stanowiła źródło jej przychodów. Powody zawieszenia prowadzenia tej działalności wskazane przez stronę: narażanie kontrahentów na ryzyko utraty wpłaconych środków pieniężnych pochodzących z zaliczek lub przeznaczonych na zapłatę za wykonaną pracę lub dostarczone towary, należy rozpatrywać w kontekście normalnych konsekwencji prowadzenia działalności gospodarczej.

Rozpatrując tę decyzję również w kontekście sytuacji materialnej i rodzinnej A. K., trzeba wskazać, że nie miała ona wpływu na sytuację bytową skarżącej, gdyż koszty jej utrzymania ponoszą jej rodzice.

Dalej, istotne w sprawie jest, że chociaż skarżąca zawiesiła prowadzenie swojej jednoosobowej działalności gospodarczej to działalność tę prowadzi obecnie w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która odnotowuje znaczne obroty, wynikające z przedłożonych deklaracji VAT. Oznacza to, że wnioskująca strona wyzbyła się możliwości pracy na własny rachunek i bieżącego, osobistego zarobkowania na rzecz spółki, w ramach której może oddalać moment uzyskania dochodu w ramach wypłaty dywidendy. Ponownie należy przypomnieć, że skarżąca nie może domagać się, aby konsekwencje tej samodzielnie podjętej decyzji o odroczeniu uzyskania dochodu ponosili inni obywatele, z których podatków finansowane miałyby być koszty sądowe należne w sprawach dotyczących prywatnego interesu prawnego skarżącej.

W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy.