Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 936/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 124 ust. 1, art 112 ust. 2, art 128 ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art 138 par 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak WSA Robert Sawuła Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. M. i M. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za szkody powstałe na nieruchomości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 936/05

U Z A S A D N I E N I E

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. /[...] /, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 91, art. 124 ust. 1 i art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603/ po rozpatrzeniu odwołania J. M. i M. M. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. /[...] / umarzającej postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za szkody powstałe na nieruchomości nr 1592 poł. w L. w związku z modernizacją linii energetycznej NN w 1990 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Z uzasadnienia decyzji ostatecznej wynika, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wszczętej wnioskiem J. M. i M. M., Starosta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania odszkodowania za szkody powstałe na działce nr 1592 w L., w związku z modernizacją linii energetycznej w 1990 r. Organ ten wskazał, że przebudowa linii energetycznej na działkach nr 1590 i 1592 w L. nie została dokonana na podstawie administracyjnego zezwolenia za zajęcie nieruchomości, a tylko takie zgodnie z art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może stanowić podstawę ustalenia i wypłaty odszkodowania za szkody powstałe z tego tytułu. Podstawą działań na w/w działkach nie mogły być uprzednio wskazane decyzje Dyrektora Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego [...] Nr [...] z [...] lutego 1990 r. /[...] / ustalająca lokalizację inwestycji we wsi M., czy z dnia [...] kwietnia 1990 r. /[...] / zatwierdzająca plan realizacyjny i udzielająca pozwolenia na budowę, gdyż inwestycja planowana na podstawie tych decyzji nie przebiegała przez działki nr 1592 i 1590. Samo zajęcie nieruchomości przez inwestora, bez udzielonego zezwolenia w trybie administracyjnym, nie stanowi podstawy do ustalenia odszkodowania w trybie art. 128 ust. 4 powyższej ustawy. Rozstrzygnięcie o roszczeniach odszkodowawczych może nastąpić na drodze postępowania cywilnego. Odwołując się od tej decyzji J. M. i M. M., stwierdziły że zawiera ona błędy natury materialnoprawnej i procesowej. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Starosta ponownie popełnił błędy, zmienił rodzaj sprawy i umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. Zażądały przywołania przy rozpatrywaniu odwołania wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 31 marca 2005 r. SA/Rz 1306/03 i z dnia 24 maja 2005 r. II SA/Rz 4/04, wnosząc o uchylenie kwestionowanej decyzji i przyznania stosownego odszkodowania na podstawie przepisów prawa.

Organ II instancji nie uwzględnił odwołania, wskazując na art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiący, że odszkodowanie ustalone w trybie administracyjnym przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń przewidzianych w art. 124 – 126 cyt. ustawy. Domagając się odszkodowania za szkody powstałe na działce nr 1592 w wyniku przebudowy linii energetycznej w 1990 r., odwołujące się wskazały, że inwestor działał na podstawie zezwolenia na zajęcie nieruchomości. Organ II instancji podkreślił, że w postępowaniu wyjaśniającym ustalono, iż czynności związane z przebudową przedmiotowej linii energetycznej nie nastąpiły na podstawie decyzji administracyjnej mającej charakter zezwolenia na zajęcia nieruchomości, tj. decyzji Dyrektora Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego [...] nr [...] z dnia [...] lutego 1990 r. /[...] / i decyzji z dnia [...] kwietnia 1990 r. /[...] / zatwierdzającej plan realizacyjny i udzielającej pozwolenia na budowę, która dotyczyła modernizacji urządzeń elektroenergetycznych /budowy 6 stacji Trafo z odc. linii SN 15 KV, przebudowę istniejącej stacji Trafo, rozcięcie linii NN dzieląc linię na 7 jedn. transformatorowych/. Inwestycja nie obejmowała przebudowy linii elektrycznej biegnącej wzdłuż działek nr 1590 i 1592. Brak decyzji zezwalającej na zajęcie w/w działek był podstawą uznania przez organ I instancji postępowania jako bezprzedmiotowe /art. 105 § 1 K.p.a./. Okoliczność ta została potwierdzona w decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2005r. /[...]/, odmawiającej wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1990 r. /[...] /, bowiem Panie M., nie posiadają przymiotu strony – przedmiotowa decyzja nie dotyczyła inwestycji na działkach w 1592 i 1590 w L. Nie jest zatem możliwe ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody w trybie administracyjno-prawnym, zainteresowanym pozostaje dochodzenie swych roszczeń na drodze postępowania cywilnego. Zarzut odwołania dotyczący zmiany przedmiotu postępowania administracyjnego uznano za bezzasadny, gdyż jego przedmiotem była i jest kwestia ustalenia i wypłaty odszkodowania za szkody na działce nr 1592 powstałe przy przebudowie linii energetycznej. Przywołane zaś w odwołaniu wyroki nie zapadły w rozpatrywanej sprawie, stąd też organy nie są nimi związane.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosły: J. M. i M. M. z żądaniem jej uchylenia, a także uchylenia decyzji Starosty [...]. Uzasadniając skargę skarżące podały, że pismem z dnia 17 listopada 2003 r. na podstawie art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce gruntami wystąpiły do Starosty [...] z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 124 tej ustawy. Do 1990 r. na działce nr 1592 w L., której są współwłaścielkami nie było żadnych słupów energetycznych, a budynek nie posiadał energii elektrycznej. Planowane podłączenie budynku do sieci energetycznej miało nastąpić do słupa z przeciwnej strony. O budowie linii energetycznej nie zostały zawiadomione, pozbawiono ich czynnego udziału w postępowaniu. Nieruchomość tą odziedziczyły w 1983 r. Na ich działce wybudowano dwa słupy linii energetycznej do dwóch sąsiadów na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 1990 r. /[...] / o pozwoleniu na budowę, co potwierdził Rejon Energetyczny – na jej podstawie tymczasowo podłączono budynek do słupa 8/2 w 1995 r. Działka nr 1592 stała się działką niebudowlaną, przez jej długość ponad 65 metrów biegnie linia energetyczna, co o 1/3 powierzchni ograniczyło jej użytkowanie. Nadto podczas budowy w 1990 r. powycinano drzewa owocowe. Powyższe okoliczności podnoszone były w pismach od 1997 r. i do dnia dzisiejszego sprawa nie została załatwiona. W 2001 r. posesja została ogrodzona, co spowodowało zamknięcie dostępu do linii energetycznej. Organy administracji nic jednak nie czynią by przywrócić ich posesję do stanu poprzedniego /do 1990 r./. Wszczęte w 1997 r. postępowanie "o naruszenie prawa własności działki oznaczonej nr 1592 w L. w związku z przebudową w 1990 r. linii energetycznej i telefonicznej" miało na celu wydanie decyzji na podstawie art. 129 w związku z art. 128 ust. 4 i art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dopiero jednak z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2003 r. dowiedziały się, że linia energetyczna w Z. została zmodernizowana w oparciu o decyzję Dyrektora WAiNB Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia [...] kwietnia 1990 r. /[...] / oraz zarządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia 7 marca 1990 r. w sprawie ogłoszenia powszechnej elektryfikacji zagród oraz modernizacji urządzeń energetycznych. W/w decyzja jest pozwoleniem na budowę linii energetycznej. Starosta [...] w decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. /[...] / stwierdził jednoznacznie, że linia energetyczna NN projektowana była na działce nr 1590 i została wykonana w wyniku zajęcia nieruchomości, na podstawie w/w zarządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia 7 marca 1990 r. W 1990 r. oraz decyzji z dnia [...] lutego 1990 r. /[...] / w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji. Ponadto z przedłożonej przez Rejon Energetyczny kserokopii planu projektowanej trasy linii NN i planu powykonawczego wzdłuż działek nr 1590 i 1592 w miejscowości L. wynika, że wymiana słupów drewnianych na betonowe dokonana była na działkę nr 1590 K. F. W zarządzeniu nr [...] Wojewody nie ma zapisu o zmianie lokalizacji słupów energetycznych, zaś Starosta w swej wcześniejszej decyzji uznał, że w/w akty administracyjne były zezwoleniem na zajęcie nieruchomości /skutkującym wypłatę odszkodowania/, potwierdzając to "co w i w swej decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego" i wobec powyższego dziwi zmiana stanowiska przez Starostę [...] i stwierdzenie, że przebudowa linii energetycznej nie została wykonana na podstawie administracyjnego zezwolenia na zajęcie nieruchomości. Zdaniem skarżących musiało to nastąpić po usunięciu z akt sprawy wszelkiej dokumentacji i przerobieniu mapy, a jeśli tak było – to należy przywołać decyzję o pozwoleniu na budowę linii energetycznej z czasów elektryfikacji wsi, obowiązującą do 1989 r. kiedy sąsiedzi F. i K. doprowadzili prąd do swoich nowych budynków /lata 70 – 80/. Skarżące podały również, że zapoznając się w dniu 10 grudnia 2004 r. w Starostwie Powiatowym z dokumentacją sprawy, w szczególności z decyzją z dnia [...] lutego 1990 r. /[...] / przepisały zał. nr 1 i 2 /na niej widnieje przebieg linii energetycznej przez działkę nr 1590/. Sprawa w urzędach trwa 9 lat, co potwierdza ich bezczynność, a pozbawienie skarżących możności korzystania z całej działki nr 1592 naraziło ich na ogromne straty materialne, finansowe i moralne.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie z podobną argumentacją, jaka została zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Przy piśmie z dnia 14 listopada 2005 r., nazwanym "załącznik do skargi z dnia 5 września 2005 r., J. M. i M. M. nadesłały dokumenty /w liczbie 10/ świadczące ich zdaniem o bezprawnym wtargnięciu z budową na ich posesję nr 1592 w Z. Stwierdziły, że wniesiona przez nich skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy podnieść, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c w pkt 2, a także w przypadku przewidzianym w pkt 3 tego przepisu powyższej ustawy. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 tej ustawy, skarga podlegała oddaleniu.

Art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603/ przewiduje w swej treści szczególny przypadek ograniczenia wykonywania prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego – będącego jedną z form wywłaszczenia zdefiniowanego w art. 112 ust. 2 tej ustawy – polegający na znoszeniu przez właściciela lub użytkownika wieczystego przedsięwzięć podejmowanych na jego nieruchomości, a polegających na zakładaniu i przeprowadzaniu ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Ograniczenie to następuje jako skutek zezwolenia udzielonego przez starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej podmiotowi wykonującemu prace związane z realizacją w/w przedsięwzięć, na przeprowadzenie tych prac na nieruchomości. Z kolei z art. 128 ust. 4 cyt. ustawy wynika, że za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa m.innymi w art. 124 przysługuje odszkodowanie ustalone według wysokości powstałej szkody, chyba że zmniejszy się także wartość nieruchomości /wówczas odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu/.

W toku postępowania sporne było to, czy w związku z modernizacją linii energetycznej NN w 1990 r., na skutek zezwolenia organu administracji rządowej, zostało ograniczone wykonywanie prawa własności skarżących względem działki nr 1592 w L., co w konsekwencji czyniłoby zasadnym wniosek skarżących z dnia 31 grudnia 2003 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za powstałe w związku z powyższym szkody na nieruchomości.

Zdaniem skarżących J. M. i M. M. spełniony został wymóg z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli zostało wydane zezwolenie przybierające postać decyzji administracyjnej, czego dowodem jest przede wszystkim decyzja z dnia [...] lutego 1990 r. /[...] / o ustaleniu lokalizacji inwestycji, wydana przez Dyrektora Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego [...].

Organy orzekające w sprawie poglądu tego nie podzielają – ich zdaniem brak jest zezwolenia, o jakim mowa w art. 124 ust. 1 powyższej ustawy, a więc nie jest możliwe ustalenie i wypłata odszkodowania za zajęcie nieruchomości skarżących, w trybie administracyjnoprawnym.

Analiza materiału zebranego w sprawie, z uwzględnieniem dowodów wskazywanych przez skarżące, prowadzi, zdaniem Sądu, do akceptacji stanowiska organów orzekających w sprawie.

Otóż decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 1990 r. /[...] Dyrektor Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego [...], na wniosek Przedsiębiorstwa Elektryfikacji i technicznej Obsługi Rolnictwa w sprawie wydania decyzji lokalizacyjnej na modernizację urządzeń elektroenergetycznych, ustalił lokalizację "w całości zamierzenia dot. modernizacji urządzeń elektroenergetycznych we wsi M. gm. [....]". W załączniku graficznym nr 1 oznaczono miejsce lokalizacji inwestycji, zaś w załączniku nr 2 określone zostały warunki techniczne realizacji i wykorzystania terenów. Z kolei decyzją z dnia [...] kwietnia 1990 r. /[...]/ powyższego organu został zatwierdzony plan realizacyjny i wydano dla Przedsiębiorstwa Elektryfikacji i Technicznej Obsługi Rolnictwa pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej modernizację urządzeń energetycznych /budowa 6-ciu stacji Trafo z odc. linii SN 15 KV, przebudowa istniejącej stacji Trafo rozcięcie linii m.in. dzieląc istniejącą linię na 7 jedn. transformatorowych/.

Zarówno powyższe decyzje /z załącznikami/, a także wykaz właścicieli nieruchomości we wsi M., B., L., W. /będący składnikiem akt dot. modernizacji przedmiotowej linii oraz wskazywane przez skarżącą zarządzenie Nr [...] Wojewody [...] z dnia 7 marca 1990 r. w sprawie ogłoszenia powszechnej elektryfikacji zagród oraz modernizacji urządzeń energetycznych w 1990 r. nie dają żadnych podstaw do uznania, iż zawarte w nich rozstrzygnięcia odnoszą się do działki nr 1592 w Z., stanowiącej obecnie własność skarżących i również sąsiedniej działki nr 1590. W szczególności decyzja z dnia [...] lutego 1990 r. /[...] w/w, wbrew twierdzeniom skarżących, nie może być utożsamiana z decyzją administracyjną zezwalającą na zajęcie nieruchomości, w tym przypadku ich działki nr 1592. Niezależnie od tego, że w załącznikach do w/w decyzji nie została wymieniona działka nr 1592, jak i sąsiednia działka nr 1590, to inna jest istota tej decyzji i decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości podmiotowi wykonującemu prace związane z realizacją przedsięwzięć, o jakich mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Słusznie też akcentowano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji, iż brak decyzji administracyjnej zezwalającej na zajęcie nieruchomości znajduje niejako potwierdzenie w decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2005 r. /[...] /. Decyzją tą, wydaną w wyniku wniosku skarżących, odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powoływanej wcześniej decyzji z dnia [...] kwietnia 1990 r. /[...] /, uznając że skarżące nie posiadają przymiotu strony albowiem z mapy stanowiącej integralną część decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji nie wynika aby nad działką skarżących, jak również nad sąsiednią działką nr 1590 przebiegała modernizowana linia energetyczna, czy też została wybudowana jedna z sześciu stacji Trafo, będących przedmiotem pozwolenia na budowę.

Tym samym więc, jak już zaznaczono, trafny jest pogląd organów, iż brak zezwolenia przebierającego postać decyzji administracyjnej na zajęcie nieruchomości skarżących, czyni niemożliwym ustalenie i wypłatę odszkodowania za powstałe z tego tytułu szkody w trybie administracyjnoprawnym.

Stwierdzić też należy, że zanim zapadła zaskarżona decyzja, organ odwoławczy dwukrotnie korzystał z kompetencji przewidzianych w art. 138 § 2 k.p.a. Dwukrotnie więc uznał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, gdyż tylko w takim przypadku możliwym jest stosowanie w/w przepisu. W rezultacie organ ten zaakceptował dopiero wydaną w pierwszej instancji decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r., uznając tym samym sprawę za wszechstronnie zbadaną do podjęcia rozstrzygnięcia. Podejmowanie przez organy wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oznacza w rzeczywistości należyte wywiązywanie się z obowiązków proceduralnych i gdy nawet organ zmieni swoje wcześniejsze stanowisko, ale znajdzie to odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia /odpowiadającym wymogom z art. 107 § 3 k.p.a./, to nie może to być poczytane za zaniedbanie, ani tym bardziej za bezczynność organu, o czym wspomina się w skardze. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek skarżących z dnia 30 grudnia 2003 r. i błędnie więc zarzucono w skardze, iż toczy się 9 lat – postępowania we wcześniejszym okresie, jak wynika z akt sprawy, toczyły się przed innymi organami i inny też był przedmiot wydawanych tam rozstrzygnięć.

Z tych wszystkich względów uznając, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, na zasadzie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.