Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1094/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 16,  art. 4 ust. 1,  art. 28
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 134
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. WSA/wyr.1- sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania J. R. od decyzji Prezydenta [...] z [...] maja 2017 r., nr [...], stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że Prezydent [...] decyzją z [...] kwietnia 2016 r., nr [...] przyznał J. R. świadczenie wychowawcze na M. R. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. W dniu 26 kwietnia 2017 r. wpłynęło do organu postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z [...] lipca 2016 r., sygn. akt [...] C [...], na mocy którego powierzono pieczę nad małoletnimi dziećmi: G. R. oraz M. R. ich matce – J. M. - ustalając miejsce pobytu małoletnich w każdorazowym miejscu zamieszkania matki. Z tego względu Prezydent [...] decyzją z [...] maja 2017 r. uchylił w całości swoją decyzję z [...] kwietnia 2016 r.

Kolegium wskazało, że decyzja z [...] maja 2017 r. została doręczona J. R. w tzw. trybie zastępczym na uprzednio wskazany adres korespondencyjny.

Decyzją z [...] grudnia 2017 r., nr [...] Prezydent [...] uznał za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze przyznane J. R. na córkę M. R. wypłacone od dnia 1 lipca 2016 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r. w kwocie 5.000 zł. Równocześnie tą samą decyzją Prezydent [...] zobowiązał J. R. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie 5.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Decyzja ta została doręczona J. R. 2 stycznia 2018 r.

Od decyzji Prezydenta [...]: z [...] maja 2017 r. oraz z [...] grudnia 2017 r. J. R. złożył [...] stycznia 2018 r. odwołanie. Kolegium rozpatrzyło odwołanie od decyzji Prezydenta [...] z [...] maja 2017 r.

Organ odwoławczy podniósł, że decyzja z [...] maja 2017 r. została skierowana do J. R. na adres uprzednio przez niego wskazany. Została ona doręczona 21 czerwca 2017 r. w trybie, o którym mowa w art. 44 K.p.a. Organ przytoczył treść art. 44 K.p.a. oraz wyjaśnił na czym polega tryb doręczenia, o którym mowa w tym przepisie. Zaznaczył, że J. R. poinformował o zmianie adresu dopiero 12 czerwca 2017 r., czyli już po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Termin na wniesienie odwołania upłynął 5 lipca 2017 r. Natomiast odwołanie zostało złożone 16 stycznia 2018 r., a zatem po upływie ustawowego terminu. Organ wskazał, że zainteresowany nie wystąpił o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 58 K.p.a.

W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie J. R. od decyzji Prezydenta [...] z [...] maja 2017 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 K.p.a. Działając na podstawie art. 134 K.p.a. organ wydał zaskarżone postanowienie.

Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium odwoławczego z [...] marca 2018 r. złożył J. R., wnosząc o jego uchylenie.

Skarżący podniósł, że 12 czerwca 2017 r. poinformował organ o aktualnym adresie do korespondencji. Jednocześnie zwrócił się z prośbą o przesłanie ewentualnej korespondencji w sprawie na nowy adres. Podał, że w rozmowie telefonicznej z pracownikiem organu oraz w korespondencji mailowej został wprowadzony w błąd, gdyż organ nie poinformował go o wydanej już decyzji ani o tym, że została ona wysłana na poprzedni adres zamieszkania, tj. na ul. [...]. Zaznaczył, że pomimo poinformowania organu o nowym adresie korespondencyjnym decyzja nie została przesłana na podany adres.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Pismem z [...] stycznia 2019 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze. Precyzując skargę zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie przez organ odwoławczy okoliczności, iż organ pierwszej instancji w toku całego postępowania (od momentu jego wszczęcia do momentu zakończenia) kierował korespondencję do skarżącego na błędny adres, nie będący adresem jego zamieszkania lub adresem miejsca jego pracy, pozbawiając tym samym skarżącego prawa do udziału w postępowaniu. Spowodowało to, że decyzja Prezydenta [...] z [...] maja 2017 r. nie została prawidłowo doręczona skarżącemu, tj. z zachowaniem przepisów art. 44 § 1-4 i 42 § 1-3 K.p.a., a w konsekwencji termin do wniesiona odwołania od wskazanej decyzji nie rozpoczął biegu.

2. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., gdyż pomimo wiedzy organu co do prawidłowego adresu skarżącego nie doręczył decyzji na wskazany adres, a jedynie poprzestał na próbie doręczenia jej pod adres, który nie był adresem zamieszkania skarżącego.

3. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., gdyż pomimo wyraźnych próśb skarżącego w dniach 12-14 czerwca 2017 r. o udzielenie informacji o stanie sprawy, a zwłaszcza próbie doręczania jakiejkolwiek korespondencji pod nieprawidłowy adres, nie poinformował o wydaniu decyzji w sprawie oraz o jej treści, a także podjętej w czerwcu 2017 r. próbie jej doręczenia pod błędny adres, co stanowiło naruszenie art. 7, 8, 9 i 10 K.p.a.

4. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., gdyż skarżący nie został pouczony, iż powinien wskazać adres swojego zamieszkania lub do korespondencji oraz zawiadomić o każdej jego zmianie, a w konsekwencji naruszenie art. 9 K.p.a.

Skarżący zarzucił także naruszenie art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, poprzez uchylenie decyzji przyznającej mu świadczenie, pomimo braku przesłanek do uchylenia, w tym brak zaistnienia przesłanki zmiany sytuacji rodzinnej.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Oceniając zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2018 r. Sąd stwierdził, że narusza ono prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Przedmiotem niniejszej skargi było postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, a rolą Sądu była ocena zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem.

Stosownie do treści art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

Zgodnie z art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Bezspornym w sprawie jest, że decyzja Prezydenta [...] z [...] maja 2017 r., nr [...] została wysłana skarżącemu na wskazany we wniosku adres, tj. na ul. [...] w [...] i ze względu na jej nieodebranie została dwukrotnie awizowana.

Stosownie do treści art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a. w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 K.p.a. (bezpośrednio adresatowi albo innym wymienionym w tym przepisie osobom) operator przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. W myśl art. 44 § 2 K.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Art. 44 § 3 K.p.a. stanowi, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie siedmiu dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Realizacja powyższego trybu powoduje, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14 dniowego okresu określonego art. 44 § 1 K.p.a., a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Kolegium podniosło, że w wyżej wskazanym trybie decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu 21 czerwca 2017 r.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy organ nie uwzględnił jednak okoliczności, że skarżący drogą mailową 12 czerwca 2017 r. poinformował o zmianie adresu do doręczeń wskazując, jako nowy adres - ul. [...] w [...]. Informację o zmianie adresu do korespondencji skarżący ponowił w piśmie, które wpłynęło do organu 13 czerwca 2017 r.

W nawiązaniu do tego pisma pracownik organu 14 czerwca 2017 r. zwrócił się do skarżącego z zapytaniem, czy podany adres przy ul. [...] w [...] jest jednocześnie jego miejscem zamieszkania.

Skarżący również 14 czerwca 2017 r. potwierdził, że adres - ul. [...] jest aktualnym adresem jego zamieszkania. Zwrócił się także z prośbą do organu o przesłanie informacji lub korespondencji w sprawie.

Pomimo podania przez skarżącego nowego adresu do korespondencji oraz skierowanej do organu prośby o przekazanie informacji w sprawie bądź też przesłanie korespondencji, jeśli została ona wysłana na uprzednio podany adres i udzielanych skarżącemu przez organ odpowiedzi, Prezydent nie poinformował skarżącego o wydanej [...] maja 2017 r. decyzji.

Błędnie Kolegium uznało, że okoliczność poinformowania o zmianie adresu w dniu 12 czerwca 2017 r. nie ma znaczenia dla sprawy, bowiem nastąpiło to już po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Umknęło uwadze Kolegium, że skarżący poinformował o zmianie adresu w terminie, jaki sam ten organ uznał za otwarty do wniesienia odwołania, który według Kolegium, upływał 5 lipca 2017 r. Zważyć należy, że jeżeli organ powziął informację, że adres na który wysłana jest decyzja nie jest prawidłowy (a niewątpliwie taką wiedzę posiadł 12 czerwca 2017 r.) nie miał podstaw do zastosowania przepisów o doręczeniu zastępczym.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy Prezydent [...] powinien przesłać decyzję na nowy adres podany przez skarżącego. Zgodnie z art. 7, 8 i 9 K.p.a organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują działania mając na uwadze, m.in. słuszny interes obywateli. Prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Czuwają, aby strony i inni uczestnicy nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień.

W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie przyjmuje się, że w sytuacji zawiadomienia organu o zmianie adresu do korespondencji przed dniem, który mógł być uznany za dzień skutecznego doręczenia pisma organ jest zobowiązany przesłać ponownie pismo na nowy adres. Nie ma przy tym znaczenia, czy zawiadomienie o zmianie adresu dotarło do organu już po wysłaniu pisma stronie, jeśli strona nadała je przed dniem skutecznego mu jego doręczenia. W takiej sytuacji organ jest obowiązany powtórnie wysłać pismo pod zmieniony adres (por. wyrok WSA w Gorzowie z 16 października 2013 r., sygn. akt I SA/Go 290/13, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego pod redakcją Roman Hausera i Marka Wierzbowskiego Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2018, str. 484).

Powyższe kwestie umknęły organowi odwoławczemu. Z przyczyn wyżej omówionych, wobec braku skutecznego doręczenia decyzji Prezydenta skarżącemu, nie rozpoczął biegu termin do złożenia odwołania. Wobec tego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mających wpływ na jego treść, tj. art. 134, K.p.a. oraz art. 7, 8, 9 K.p.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ będzie miał na uwadze powyższe wskazania Sądu. Prezydent doręczy decyzję z [...] maja 2017 r., na aktualny adres do korespondencji skarżącego. Od daty skutecznego doręczenia rozpocznie bieg termin na złożenie odwołania.

Z wymienionych wyżej przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a.