Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 599/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 3, art. 26 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2022 poz 699
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Józef Maleszewski WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska Protokolant st. sek. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 01 lipca 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpoznaniu odwołania M. S., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z 25 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów.

Zaskarżona decyzja zapadła, jak wynika z jej uzasadnienia, w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Na podstawie zgłoszeń mieszkańców i wyniku oględzin terenu dokonanych 11 grudnia 2020 r. Burmistrz Miasta i Gminy P. (dalej jako "Burmistrz" lub "organ I instancji") pismem z 10 marca 2021 r. zawiadomił M. S. (zwaną też dalej "Właścicielką" lub "Skarżącą") o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie składowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym na terenie działek nr ewid.: [...], [...] i [...] (obr. J. , gm. P.).

W dniu 24 marca 2021 r. organ I instancji przeprowadził oględziny terenu z udziałem Właścicielki, z których sporządzono protokół i dokumentację fotograficzną, potwierdzające fakt nawiezienia zmieszanych mas ziemnych. Mieszkańcy przesłali w dniach 28, 29, 30 marca 2021 r. na skrzynkę poczty elektronicznej Urzędu Miejskiego w P. kolejne fotografie pokazujące przebieg nawożenia odpadów na ww. działki. W dniu 29 czerwca 2021 r. ponownie przeprowadzono oględziny terenu. Termin zakończenia sprawy przedłużano, wskazując na współdziałanie z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w P. (dalej w skrócie "RDOŚ"), który prowadził oddzielne postępowanie dotyczące ww. odpadów, w ramach własnych kompetencji.

Przywołaną wyżej decyzją z 25 lutego 2022 r. - wydaną na podstawie art. 104 k.p.a., art. 26 ust. 2 i ust. 6 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz. 779, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.o.") oraz § 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. poz. 10) - Burmistrz:

1. nakazał M. S. - właścicielce działek nr ewid. [...], [...] i [...] (obr. J. , gm. P.) i posiadaczowi znajdujących się na nich odpadów - usunięcie odpadów w postaci mas ziemnych zmieszanych z fragmentami bloczków budowlanych, kamieni, fragmentów plastiku itp., składowanych w miejscu do tego nieprzeznaczonym, tj. na terenie ww. działek, poprzez usunięcie całej ilości odpadów z powierzchni ziemi i przekazanie podmiotowi posiadającemu zezwolenia na zbieranie i transport odpadów;

2. ustalił termin wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt 1: do 30 września 2022 r.

- stwierdzając w uzasadnieniu tej decyzji, że na wskazanych działkach nawieziono masy ziemne zmieszane z kamieniami oraz innymi odpadami budowlanymi. Odpady zostały nasypane od drogi w kierunku doliny rzeki C..

Od tej decyzji Właścicielka wniosła odwołanie - z uchybieniem terminu, który został jej jednak przywrócony postanowieniem SKO z 9 czerwca 2022 r. - w którym wskazała, że jest właścicielem nieruchomości od 2003 r. Teren o powierzchni 2,5 ha w większości położony jest nisko w dolinie C.. Tylko w bezpośredniej bliskości drogi znajduje się taras górny, uzbrojony w prąd i gaz, dla którego wydano w 2013 r. warunki zabudowy dla budowy trzech domów jednorodzinnych. Na działkach nr [...], [...] i [...] znajdowała się w 2020 r. ziemia rolna zmieszana z kamieniami i niewielką ilością kostki drogowej. Ziemia była przeznaczona do wyrównania terenu. Skarżąca przyznała, że zobowiązała się w grudniu 2020 r. do usunięcia gruzu budowlanego zmieszanego z ziemią, czego jednak nie uczyniła do tej pory, ze względu na oczekiwanie na wydanie ostatecznej decyzji. Zdaniem Skarżącej orzeczony nakaz nie jest zgodny z prawem.

Utrzymując w mocy decyzję Burmistrza - przywołaną na wstępie decyzją z 01 lipca 2022 r. - SKO wyjaśniło w uzasadnieniu, że w myśl art. 25 ust. 3 u.o. magazynowanie odpadów jest prowadzone wyłącznie w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów. Skarżąca nie posiada zezwolenia na taką działalność. Z kolei w myśl art. 103 ust. 1 u.o. odpady składuje się na składowisku odpadów, a działki nr [...], [...] i [...] nie mają takiej funkcji. Nieruchomość ta, na której zalegają odpady, należy do [...] Dolina C. [...]. RDOŚ wydał w dniu 17 marca 2014 r. zarządzenie w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru [...] Dolina C. [...] (Dz. Urz. Woj. W.. poz. [...]). W ocenie SKO za bezsporny należy uznać fakt zwiezienia na teren działek nr [...], [...] i [...] w J. mas ziemnych zmieszanych z gruzem budowlanym i kamieniami. Właścicielka potwierdziła, że zgromadzony materiał był przeznaczony do przygotowania terenu pod budowę trzech domów jednorodzinnych, które miały powstać na skarpie o szerokości wynoszącej, w najdalszym punkcie od drogi, 13,7 m.

Dalej organ II instancji podał, że w dniu 29 października 2013 r. Burmistrz wydał decyzję nr [...] (zwaną dalej "Decyzją WZ’), w której ustalił na rzecz Skarżącej warunki zabudowy dla budowy trzech domów jednorodzinnych na działce nr [...] w J. (oznaczenie przed podziałem). W decyzji tej nie zamieszczono żadnych zaleceń co do wyrównania lub podwyższenia terenu za pomocą mas ziemnych, natomiast wskazano, że tylna linia zabudowy powinna znaleźć się w linii górnej krawędzi skarpy; nie przewidziano możliwości nasypywania skarpy. Następnie w dniu 19 czerwca 2018 r. Burmistrz wydał decyzję nr [...] o przeniesieniu Decyzji WZ na rzecz E. J. i J. J.. Od tego momentu, zdaniem SKO, Skarżąca nie może powoływać się na prowadzenie prac w ramach realizacji warunków zabudowy, tym bardziej, że prace budowlane (w tym niwelacja terenu) mogą być prowadzone na podstawie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.

SKO wyjaśniło, że podstawą faktyczną zastosowania art. 26 ust. 2 u.o. winno być ustalenie, że na terenie nieprzeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów znajdują się odpady oraz że spełniona została chociaż jedna z przesłanek negatywnych, a więc: odpady nie mogą lub nie mogły zostać wykorzystane zgodnie z przypisaną im prawem metodą odzysku; lub odpady nie mogą lub nie mogły zostać wykorzystane na potrzeby własne; lub też ilość odpadów uniemożliwiała ich bezpieczne wykorzystanie. Zgodnie z art. 27 ust. 8 i 9 u.o. osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami mogą wykorzystać na potrzeby własne odpady, takie jak gleba, ziemia, w tym kamienie, o kodzie 17 05 04, a także odpady żwiru, odpadowe piaski i iły. Wymienione podmioty mogą nabyć odpady mas ziemnych od ich posiadacza, ale pod warunkiem wykorzystania do utwardzania powierzchni swojej nieruchomości z zachowaniem przepisów odrębnych. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r. poz. 93) osoba fizyczna może przyjąć na swój teren odpady mas ziemnych w ilości do 200 kg/m2, w celu utwardzenia nawierzchni dróg, wjazdów lub miejsc postojowych według planu zagospodarowania działki.

Zdaniem SKO opisana sytuacja nie występuje w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 2 pkt 3 u.o. niezanieczyszczona ziemia lub gleba, która została przekazana na inną nieruchomość w celu pozbycia się, stanowi odpad. Odpad stanowią także odpadowe materiały budowlane. Na terenie przedmiotowej nieruchomości stwierdzono obecność fragmentów bloczków betonowych i gruzu. W ocenie SKO w tej sprawie odpady zostały przeznaczone do niedozwolonej zmiany ukształtowania terenu objętego ochroną właściwą dla [...].

W konkluzji organ II instancji stwierdził, że decyzja Burmistrza odpowiada prawu. Wskazano w niej termin usunięcia opadów oraz sposób, tj. "usunięcie całej ilości opadów z powierzchni ziemi i przekazanie podmiotowi posiadającemu zezwolenia na zbieranie i transport odpadów". Wśród odpadów wskazano masy ziemne o kodzie 17 05 04 oraz odpady z budowy, remontów i demontażu o kodzie 17 09 04.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO wniosła M. S., reprezentowana przez r.pr. M. S., który - zarzuciwszy:

(i) że zaskarżona decyzja SKO i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza zostały wydane z naruszeniem praw materialnego, tj.:

1) art. 27 ust. 8 i 9 u.o. - przez błędną ich interpretację oraz bezzasadną odmowę ich zastosowania w niniejszej sprawie;

2) art. 26 ust. 2 u.o. - przez błędną jego interpretację oraz bezzasadne jego zastosowanie w niniejszej sprawie;

(ii) organom obu instancji - naruszenie normy-zasady wyrażonej w art. 7a § 1 k.p.a. rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony;

(iii) organom obu instancji - naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. polegające na niedostatecznie wnikliwym ustaleniu stanu faktycznego, w następstwie czego ziemię nawiezioną na nieruchomość Skarżącej organy te bezzasadnie potraktowały jako niedozwolone składowanie odpadów;

(iv) SKO - naruszenie art. 10 k.p.a., polegające na zaniechaniu zawiadomienia Skarżącej o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz o możliwości zapoznania się z zebranymi materiałami i dowodami, jak również wypowiedzenia się co do tych materiałów i dowodów, przed wydaniem zaskarżonej decyzji

- wniósł o uchylenie obu ww. decyzji w całości, umorzenie postępowania administracyjnego przed organami obu instancji, rozpoznanie skargi na rozprawie, a także orzeczenie o kosztach, w tym kosztach w zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione zarzuty. W szczególności stwierdził, że Skarżąca nie zamówiła gleby i ziemi, w tym i kamieni, w celu umożliwienia pozbycia się tych przedmiotów przez ich poprzedniego właściciela, lecz w celu utwardzenia powierzchni swej nieruchomości w taki sposób, by poszerzyć jej górny taras, położony równolegle do drogi publicznej, przy której położona jest ta nieruchomość, dla której Burmistrz wydał, pozostającą cały czas w obrocie prawnym, Decyzję WZ. Okoliczność, że wśród mas gleby i ziemi rzekomo "stwierdzono obecność fragmentów bloczków betonowych i gruzu" (s. 4 akapit ostatni zaskarżonej decyzji), nie może stanowić przesłanki do tego, by całe masy gleby i ziemi nawiezionej na nieruchomość Skarżącej (działki nr ewid. [...], [...] i [...], obr. J. ) traktować jako odpady. Poza tym, zdaniem pełnomocnika Skarżącej, na obecność fragmentów bloczków betonowych i gruzu brak jest tzw. twardych dowodów, takich zwłaszcza, jak dokumentacja fotograficzna. Tę okoliczność organy administracji publicznej obu instancji przyjęły na podstawie donosów (zgłoszeń) bliżej nieokreślonych mieszkańców miejscowości J. (które to zgłoszenia / donosy - jak wyjaśnił autor skargi - "same w sobie nie są niczym złym, gdyż stanowią element społeczeństwa obywatelskiego tak dalece, jak dalece odwołują się do rzeczywistych faktów, a nie »faktów kreowanych«, a więc bezpodstawnych pomówień").

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie w całości. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi, SKO stwierdziło, że:

- zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. podniesiono bez wskazania, jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie organu strona była właściwie informowana o przebiegu postępowania odwoławczego, o czym już świadczy poinformowanie jej o wniesieniu odwołania z uchybieniem terminu;

- zawarte w skardze twierdzenie, że ziemia zmieszana z kamieniami i przywieziona z innej nieruchomości nie stanowi odpadu, nie odpowiada ustawowej definicji odpadu, która nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Wyjaśnienia strony, że nawoziła masy ziemne i gruz w celu przygotowania nieruchomości pod zabudowę, znalazły potwierdzenie także w skardze. Podejmowanie takich działań na podstawie decyzji o warunkach zabudowy (dalej w skrócie "decyzji w.z.") wydanej dla innej osoby było nielegalne. Decyzja w.z. ma charakter deklaratoryjny i nie stanowi podstawy do rozpoczęcia robót budowlanych, których elementem jest podniesienie rzędnych terenu;

- trzeci zarzut skargi dotyczył braku "tzw. twardych dowodów" na okoliczność tego, co wchodziło w skład opadów. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się dokumentacja fotograficzna oraz protokół z przeprowadzonego dowodu z oględzin terenu.

W konkluzji SKO stwierdziło, że decyzje organów obu instancji odpowiadają prawu i były konieczne dla ochrony gruntu przed degradacją i zanieczyszczeniem. Decyzja wskazana w art. 26 ust. 2 u.o. ma charakter interwencyjny i jej celem jest bezzwłoczne spowodowanie usunięcia odpadów składowanych w miejscu do tego nie przeznaczonym.

Na rozprawie w dniu 21 grudnia 2022 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymał wnioski i wywody skargi. Ponadto podkreślił, że jako odpad mogłyby być traktowane ewentualnie tylko fragmenty gruzu - o ile tam się znalazły, nie wiadomo nawet w jakiej dokładnie ilości - natomiast traktowanie całości zamówionej przez Skarżącą i nawiezionej ziemi jest "opresyjnym stosowaniem prawa". W zakresie nawiezionej ziemi z kamieniami Skarżąca korzystała z dobrodziejstwa art. 27 ust. 8 i 9 u.o. Odnośnie do zarzutu braku tzw. twardych dowodów na nawiezienie gruzu na teren działki, pełnomocnik Skarżącej podkreślił, że wedle jego wiedzy Skarżąca nie brała udziału w oględzinach i nie jest jej znana dokumentacja fotograficzna - na które powołuje się SKO w uzasadnieniu swej decyzji. Całkowicie chybiona jest argumentacja SKO wskazująca na to, że w Decyzji WZ nie zawarto żadnych postanowień co do wyrównania, podwyższenia lub nasypywania terenu, gdyż - zdaniem pełnomocnika Skarżącej - takich kwestii nie reguluje się w decyzji w.z. zgodnie z art. 54 u.p.z.p. Ponadto chybiony jest argument, iż od momentu przeniesienia Decyzji WZ na rzecz państwa Jędrzyk, Skarżąca nie może powoływać się na prowadzenie prac w ramach realizacji tych warunków zabudowy. Zdaniem pełnomocnika może, acz raczej nie w imieniu własnym, lecz nowych inwestorów. Na pytania Sądu pełnomocnik Skarżącej odpowiedział, że:

- nic mu nie wiadomo o tym, by Skarżąca dysponowała pozwoleniem na budowę dla przedmiotowego terenu;

- wskazane w skardze naruszenie normy-zasady z art. 7a § 1 k.p.a. dotyczyło wykładni art. 27 ust. 8 i 9 u.o. Doprecyzował, że dokładniej chodzi tutaj o błędy popełnione na etapie subsumpcji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 1 lipca 2022 r. ([...]) - utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z 25 lutego 2022 r. ([...]) nakazującą Skarżącej usunięcie odpadów (mas ziemnych zmieszanych) składowanych w miejscu do tego nieprzeznaczonym, tj. na terenie należących do niej działek nr [...], [...] i [...] w J. , gmina P. – Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa przy jej wydaniu, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, względnie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa.

W szczególności – wbrew zarzutom skargi – organy obu instancji w wymaganym zakresie zebrały i należycie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań.

Jest to tym bardziej uzasadnione, że wbrew wątpliwościom zgłaszanym dopiero w skardze i na rozprawie przez pełnomocnika zawodowego Skarżącej, na etapie postępowania administracyjnego nie był kwestionowany fakt nawiezienia na teren nieruchomości Skarżącej mas ziemnych zmieszanych - jak to ujęto w decyzji Burmistrza - "z fragmentami bloczków budowlanych, kamieni, fragmentów plastiku itp." Dowodzi tego przede wszystkim zebrana w aktach administracyjnych sprawy dokumentacja fotograficzna, z którą Skarżąca mogła się zapoznać i do której mogła się odnieść - tak jak do pozostałych materiałów zebranych w sprawie - o czym została powiadomiona przez organ I instancji pismem z 20 grudnia 2021 r. (k. 40 akt adm. I inst.). Fakt ten potwierdza także protokół oględzin z 24 marca 2021 r., podpisany przez Skarżącą bez zastrzeżeń, w którym oświadczyła ona ponadto, "że przy sprzyjającej pogodzie uporządkuje betonowe fragmenty w tzw. «kupki» i planuje założyć monitoring terenu" (k. 22 akt adm. I inst.). Został on również przyznany we wniesionym przez Skarżącą odwołaniu, w którym czytamy m.in. (na s. 4): "Informuję również że nie zebrałam kawałków gruzu. Intensywne działanie urzędu zmusiło mnie do czekania na koniec sprawy".

Tym samym sugestie pełnomocnika Skarżącej, jakoby tylko "rzekomo" (s. 4 skargi) stwierdzono w nawiezionych masach ziemi obecność fragmentów bloczków betonowych i gruzu - tudzież: "o ile się tam w ogóle znalazły" (s. 1 protokołu rozprawy) - jawią się jako nietrafne i motywowane wyłącznie względami taktyki procesowej, a zarzut naruszenia przez organy art. 7 i art. 77 k.p.a. jako niezasadny.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć zapadłych w kontrolowanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699, dalej w skrócie "u.o."), na czele w jej art. 26 ust. 1 i 2.

W myśl tych przepisów posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (ust. 1). Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2).

Skarżąca w niniejszej sprawie kwestionuje uznanie inkryminowanych mas ziemnych (zmieszanych z kamieniami, gruzem itd.) nawiezionych na jej nieruchomość za "odpady".

Wobec tego wypada zauważyć, że zgodnie z art. 2 pkt 3 u.o. przepisów tej ustawy nie stosuje się do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty.

W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że inkryminowane masy ziemne nie zostały wydobyte na terenie nieruchomości Skarżącej, lecz na nią przywiezione, oraz że - jak to już wyżej wskazano - nie były one "niezanieczyszczone". Dość powiedzieć, że w podpisanym przez Skarżącą bez zastrzeżeń protokole oględzin z 24 marca 2021 r. przyznała ona, że "nie posiada żadnej dokumentacji dot. przywiezionych mas i oświadcza, że to jest jej ziemia, natomiast zmieszane frakcje zostały przywiezione" (k. 22 akt adm. I inst.). Podobnie pełnomocnik Skarżącej w skardze oraz na rozprawie wspominał o "nawiezionej ziemi", która został przez skarżącą "zamówiona" (s. 4 skargi; s. 1 protokołu rozprawy).

Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko, zgodnie z którym masy ziemne nie są odpadem tylko w razie spełnienia przesłanek z cytowanego wyżej art. 2 pkt 3 u.o. (tzn. gdy chodzi o niezanieczyszczoną glebę i inne materiały występujące w stanie naturalnym, które zostały wydobyte w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty). Jeśli natomiast są one przemieszczane, a sposób gospodarowania nimi nie został określony w decyzjach wydanych na gruncie prawa budowlanego lub prawa wodnego, albo posiadacz odpadów przemieszcza je jeszcze przed uzyskaniem stosowanych decyzji, traktuje się je jak odpady i w związku z tym powinny być spełnione wymogi wynikające z ustawy o odpadach (zob. wyrok NSA z 28.04.2021 r., III OSK 278/21, CBOSA).

A zatem, skoro dla działki Skarżącej nie zostały wydane decyzje, które uprawniałyby do nawiezienia na jej teren mas ziemnych - a takiej decyzji w szczególności nie stanowi, jak trafnie przyjęło SKO, Decyzja WZ, i to nie tylko z uwagi na jej treść oraz fakt jej wcześniejszej alienacji na rzecz osób trzecich (pp. Jędrzyk), ale przede wszystkim z uwagi na to, że nie jest to decyzja z zakresu prawa budowlanego - to nie może w kontrolowanej sprawie budzić wątpliwości, że inkryminowane masy ziemi (zmieszane z kamieniami, gruzem itd.) są odpadem w rozumieniu ustawy o odpadach.

Prawidłowo przy tym uznano, że to Skarżąca, jako właściciel nieruchomości, a więc władający powierzchnią ziemi zanieczyszczonej odpadami, jest posiadaczem odpadów w rozumieniu art. 3 pkt 19 u.o., a w konsekwencji - podmiotem zobowiązanym do ich usunięcia. Działka Skarżącej z pewnością nie jest bowiem miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów. Obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność jest oparta na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym.

Z akt sprawy nie wynika, by Skarżąca występowała o pozwolenie na budowę czy dokonała zgłoszenia robót budowlanych na przedmiotowej działce. Sam zamiar ponownego gospodarczego wykorzystania ziemi nie może powodować, że przestaje ona być odpadem (por. wyroki NSA: z 19.09.2017 r., II OSK 2642/16; z 28.04.2021 r., III OSK 278/21; CBOSA).

Od obowiązku pozbycia się odpadów Skarżąca nie może uwolnić się z dwóch zasadniczych względów. Po pierwsze - nie wchodził w grę art. 2 pkt 3 u.o. Nawieziona ziemia nie została bowiem wydobyta w trakcie robót budowlanych i nie jest wykorzystana dla celów budowlanych, nadto nie została wydobyta na działce Skarżącej. Po drugie - skoro Skarżąca, (jak twierdzi) chce przeznaczyć swój grunt na cele budowlane, to jednak nie dysponuje stosowną decyzją w tym przedmiocie.

Co zaś się tyczy podnoszonego w skardze zamiaru utwardzenia gruntu, to należy wskazać, że przez utwardzenie gruntu należy rozumieć taki efekt działań, który doprowadza do trwałej zmiany charakteru podłoża, polega na połączeniu z podłożem materiału utwardzającego w sposób na tyle trwały, że skutek utwardzenia nie podlega usunięciu w efekcie zwykłego korzystania z takiego podłoża. Niwelacja terenu polega zaś na wyrównaniu powierzchni gruntu rodzimego oraz odpowiedniego ukształtowania jego powierzchni stosownie do zamierzeń dalszego wykorzystania działki. Zatem niwelacja terenu nie jest pojęciem tożsamym z jego utwardzaniem, toteż w świetle powyższego do robót związanych z niwelacją, nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r. poz. 93), co oznacza, że przyjmowanie odpadów na teren przedmiotowej działki było niezgodne z obowiązującymi przepisami. (por. wyrok NSA z 28.04.2021 r., III OSK 278/21, CBOSA).

Z powyższych powodów nie mogły także zostać uwzględnione pozostałe zarzuty skargi.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.