Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 824/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Bożena Popowska As. sąd. Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 lipca 2007r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...]w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. Filia N. z dnia [...] nr [...]. /-/I.Kucznerowicz /-/M.Dybowski /-/B.Popowska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w P. na podstawie art. 104 § 1 i 2 kpa, art. 2 ust. 1. ,art. 7 pkt 4, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1 i 3 oraz art. 11 ust. 2 w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 106 ust. 4, art. 108 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r., nr 64, poz. 593 zw zm. ) odmówił K.P. zasiłku na żywność w kwocie [...] zł, opłatę za czynsz w kwocie 503 zł, na zakup środków czystości 30 zł, opłatę rachunku za zużytą energię elektryczną i gaz w kwocie 70 zł, biletu miesięcznego na przejazdy środkami komunikacji miejskiej, uzupełnienie apteczki domowej w kwocie 80 zł, zakup obuwia wiosennego w kwocie 80 zł, zakup kurtki w kwocie 80 zł. W uzasadnieniu organ podniósł, że w związku z wnioskiem K.P. o zasiłek celowy pracownik socjalny podjął bezskuteczną próbę wejścia w środowisko w dniach [...].04.2006 r. i [...].05.2006 r.

W dniu [...].05.2006 r. wysłano za potwierdzeniem odbioru wezwanie do K.P. celem przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu [...].05.2006 r. Pracownik socjalny nie zastał wnioskodawczyni w miejscu zamieszkania. K.P. nie skontaktowała się także z pracownikiem socjalnym.

Zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej osoby korzystające z pomocy społecznej są zobowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Zdaniem organu K.P. swoją postawą uniemożliwia zadość uczynienie przepisom art. 107 ust. 1 i 3, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4 oraz pozostałym, które nakładają obowiązek każdorazowej analizy sytuacji faktycznej i ustalenie rodzaju i rozmiaru pomocy stosownie do okoliczności. W związku z tym w myśl art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej odmówiono przyznania świadczenia.

K.P. odwołała się od tej decyzji, podnosząc, ze w nocy z [...] /[...] maja 2006 r. korzystała z pomocy lekarskiej. Wydając decyzję organ wiedział o jej sytuacji zdrowotnej. Jej zdaniem organ I instancji naruszył art. 8, 75 i 77 kpa.

Decyzją z dnia [...] nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ I instancji działania swoje opierał nie tylko na ustawie o pomocy społecznej, ale także na kodeksie postępowania administracyjnego. Do organu I instancji należy analiza bytowa osoby, która ubiega się o pomoc, do decyzji tego organu należy także ocena i wybór formy. W celu przyznania pomocy należy przeprowadzić aktualizację wywiadu środowiskowego. W dniu [...].04.2006 r. pracownik socjalny przyszedł na wywiad lecz nie zastał skarżącej w domu. Zostało wysłane wezwanie, w którym termin wywiadu środowiskowego został wyznaczony na [...].05.2006 r. i zostało umieszczone pouczenie o rygorze i skutkach braku stawiennictwa w miejscu zamieszkania. Wezwanie zostało odebrane przez skarżącą osobiście w dniu [...].05.2006 r., lecz mimo tego nie była obecna w miejscu zamieszkania i nie nawiązała kontaktu z MOPR w celu ustalenie dogodnego terminu na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.

Pracownik socjalny uzyskał informację, iż skarżąca w dniu wyznaczenia wywiadu tj. [...].05.2006 r. przebywała w domu lecz stan zapaści głodowej uniemożliwił ww. otworzenie drzwi pracownikowi MOPR.

Kolegium stwierdza, iż wycieńczenie głodowe p. P. kwalifikuje się do leczenia szpitalnego, a w najgorszym przypadku do leczenia ambulatoryjnego.

Należy domniemywać, że skarżąca jest w dobrej formie, ponieważ nie przedstawiła żadnego zaświadczenia lekarskiego, a wszelkie odwołania doręcza osobiście. Przy doręczaniu odwołań P. jest ubrana schludnie i stosownie do pory roku.

We wniosku złożonym przez skarżącą domaga się pomocy m.in. na refundację zakupionych leków, które wg p. P. są niezbędne do ratowania zdrowia a nawet życia. Przedstawiając fakturę na zakupione leki okazuje się, że są to leki poprawiające florę bakteryjna. Przy składaniu wniosku o pomoc finansową drugą niezbędną rzeczą jest opłacenie rachunków za energię elektryczną i gaz, jednak należy uświadomić ww. iż przyznanie świadczenia przez organ I instancji na dokonanie opłat za energię elektryczną w okresie od czerwca 2005 r. do stycznia 2006 r. nie zostały uregulowane. Obecnie nie jest związana umową o dostarczenie energii elektrycznej na zajmowany lokal bowiem skarżąca została pozbawiona dopływu tejże energii. Należy wnioskować, że pieniądze uzyskane na opłatę energii zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczenie.

Oceniając tę sytuację organ II instancji zwraca uwagę, że nie jest zadaniem pomocy społecznej premiowanie negatywnych postaw osób zwracających się o pomoc materialną.

Osoba ubiegająca się o przyznanie świadczeń nie może oczekiwać, że organ I instancji przyzna świadczenia z samego faktu złożenia żądania, osoba ubiegająca się o pomoc musi współdziałać z organem I instancji w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji, a nie oczekiwać na pomoc biernie.

Pomoc społeczna ma tylko wspomagać osoby w ich trudnej sytuacji życiowej nie może podjąć na siebie w całości obowiązku utrzymania rodziny.

Zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej osoby korzystające z ww. pomocy są zobowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Brak współpracy zgodnie z art. 11 ust. 2 ww. ustawy może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Należy zatem uznać za udowodniony zarzut organu I instancji, że skarżąca ewidentnie nie współpracuje przy rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji bytowej i nie przyznał skarżącej wnioskowanych świadczeń.

K.P. złożyła skargę na powyższą decyzję wnosząc o jej zmianę , ewentualnie o uchylenie decyzji z powodu wydania ich z naruszeniem prawa i przepisów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaś z art. 135 ppsa wynika, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z przepisów ppsa nie wynika, by wojewódzki sąd administracyjny był upoważniony do generalnego "rozstrzygania" takich "zagadnień prawnych" jak legalność uznania administracyjnego w świetle Konstytucji i ustawy o pomocy społecznej. W związku z zarzutami skargi, Sąd musi natomiast zająć stanowisko co treści przepisów prawnych, na podstawie których podjęto zaskarżone decyzje, a więc m. in. czy w myśl konkretnych przepisów ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym i czy o prawie do tego zasiłku organ rozstrzyga w formie decyzji uznaniowej. Stanowisko w obu sprawach rzutuje na ocenę działań obu organów w niniejszej sprawie. Przesądza też o granicach kontroli administracyjnoprawnej decyzji, dokonywanej przez Sąd.

Swoją ocenę obu decyzji Sąd poprzedzi ustaleniem co do ostatnio wskazanych kwestii. Warto przy tym zaznaczyć, że unormowania obowiązującej aktualnie ustawy o pomocy społecznej "przejęły" z poprzednio obowiązującej ustawy o takim samym tytule z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej ( tj. Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.- dalej ups z 1990r.) konstrukcję zasiłku celowego oraz konstrukcje decyzji w tych sprawach ( inaczej rzecz się ma w odniesieniu do zasiłku okresowego – art. 38 ups), a także założenia i cele pomocy społecznej i cele ustawy normującej pomoc społeczną. W związku z ostatnio wymienionymi kwestiami pozostaje podobnie – jak w poprzedniej ustawie – prawnie unormowany obowiązek współdziałania strony w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej – art. 4 ups i konsekwencje braku współdziałania – art.11 ust.2 ups, a także znaczenie i zasady przeprowadzania wywiadów środowiskowych. Pozwala to, oceniając działania organów na podstawie ups z 2004r., korzystać z bogatego piśmiennictwa i orzecznictwa na tle unormowań ustawy o pomocy społecznej z 1990r.

Co do charakteru zasiłku celowego i decyzji jego dotyczących, to Sąd podziela ugruntowaną linię judykatury i poglądy jurysprudencji. Zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, jak wynika z art. 39 ups, co jest równoznaczne z tym, że decyzje w tym przedmiocie są decyzjami uznaniowymi. Tytułem przykładu wskazać można na wyrok NSA z 05.03.1998r. ( I SA 984/97, LEX nr 45812). Wyrażono w nim następujący pogląd: podejmowanie decyzji w ramach uznania administracyjnego oznacza, że "(...) organ nie jest obowiązany, lecz może przyznać świadczenie. W konsekwencji, jeśli organ I instancji, oceniając sytuację materialną, rodzinną i potrzeby skarżącego z jednej strony, zaś z drugiej własne możliwości finansowe, uznał, iż przy posiadanych zasobach majątkowych rodziny skarżącego nie jest celowe tam kierowanie środków finansowych, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa." O uznaniowości decyzji w sprawie zasiłku celowego świadczy też to, że przepisy nie określają jego wysokości ani nie podają kryteriów ustalania tej wysokości. W tej sytuacji, jak wskazuje się w orzecznictwie, wyznacznikami ustalenia tej wysokości są – z jednej strony- sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej ( wyrok NSA z 28.02.1996r.;SA/Gd 1472/9, LEX nr 44079). Innymi słowy, z unormowania ups nie wynika, by obywatele mieli roszczenie w sensie materialnoprawnym o przyznanie zasiłku celowego; w takich sytuacjach ustawodawca posługuje się konstrukcją "uznania".

Odpowiadając zatem na wątpliwość K.P., wyrażoną w skardze, należy stwierdzić, że ustawa o pomocy społecznej nie tyle "dopuszcza" ( jak to określa Skarżąca) zasadę administracyjnego uznania, co wręcz na takiej właśnie zasadzie nakazuje orzekać w sprawach zasiłku celowego. Zdaniem Sądu, zacytowane tezy, a zwłaszcza przepisy: art. 2 ust 1 i art. 3 ust. 3 i 4 ups wskazują też na racje, przemawiające za taką konstrukcją niektórych świadczeń, w tym zasiłku celowego. Najogólniej mówiąc, chodzi z jednej strony o ograniczone środki, z drugiej o cele pomocy społecznej, która z założenia ma mieć charakter uzupełniający możliwości osoby potrzebującej wsparcia i możliwości członków jej rodziny, którzy są ustawowo obowiązani do alimentacji. Nie bez znaczenia jest fakt, że pomoc społeczna udzielana jest ze środków publicznych, które – choćby w porównaniu z potrzebami socjalnymi – występują w ograniczonej wysokości. Warto zauważyć, że środki publiczne pochodzą głównie z podatków, a ich podstawowym źródłem są przychody osób pracujących i przedsiębiorców oraz mienie tych podmiotów. Redystrybucja tych środków poprzez budżet państwa bądź budżety terenowe jest wyrazem solidaryzmu obywatelskiego, o jakim mowa m.in. w art. 20 Konstytucji RP. Z tego co powiedziano, jednoznacznie wynika, że udzielanie pomocy społecznej musi być nie tylko odpowiedzialne z punktu widzenia interesów osób potrzebujących wsparcia, ale i z punktu widzenia tych, którzy te środki wypracowują i z punktu widzenia całego społeczeństwa, oczekującego na coraz lepszą realizację funkcji ogólnospołecznych (art. 5 Konstytucji). W tych obszarach, gdzie występuje konieczność ważenia różnych interesów, ustawodawca często stosuje "uznanie administracyjne", co oczywiście nie oznacza dowolności. Obowiązki organów orzekających w warunkach uznania, tak w zakresie postępowania wyjaśniającego ( w tym przede wszystkim posterowania dowodowego), oraz w zakresie uzasadnienia decyzji, są znacznie poważniejsze niż w przypadkach ustawowego związania organu (m. in. Zb. Janowicz, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1999r. str.312 ). Temu, aby podejmowanie decyzji nie było dowolne, służy też kontrola sądowoadministracyjna.

Przyznanie zasiłku celowego oparte jest na uznaniu administracyjnym, co wynika wprost z użytego w art. 39 ustawy o pomocy społecznej z 2004r. wyrazu "może" w odniesieniu do kompetencji organu. Oznacza to, że ocena występowania przesłanek, od których zależy przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego, należy do organów pomocy społecznej. Kontrola sądowoadministracyjna tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sądy administracyjne badają zatem zgodność decyzji z przepisami kompetencyjnymi i proceduralnymi. W szczególności kontroli podlega to, czy podjęto wszelkie czynności w celu ustalenia w sposób wnikliwy stanu faktycznego sprawy, czy jego ocena jest wszechstronna, a dokonana na jej podstawie klasyfikacja przesłanek ustawowych nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Przez przesłanki ustawowe rozumie się nie tylko te wskazane w art. 39 ups, ale i te, o których mowa w przepisach ogólnych ustawy, zwłaszcza w art. 3 i art. 4 ups. Chodzi więc też o wielkość posiadanych środków i zakres potrzeb, które organy, mające w zakresie swoich zadań pomoc społeczną, są obowiązane uwzględnić. Od tak umotywowanej ( a więc nie "swobodnej" ) woli organu, zależy zatem, czy pomoc społeczna w tej formie zostanie przyznana i w jakiej wysokości. Decyzja odmowna lub nie uwzględniająca w całości wniosku strony powinna natomiast, z tych samych względów, o których była mowa, zostać szczegółowo uzasadniona. Równocześnie pozwoli to na kontrolę prawidłowości decyzji z punktu wymogów art. 7 kpa i 77 §1 kpa (np. wyrok NSA z 09.02.2001r.; I SA 2116/00 – LEX nr 79609, wyrok z 26.09.2000r.; I SA 945/00 – LEX nr 79608).

Dodatkowe przesłanki odmowy przyznania zasiłku celowego, poza w/w wymienionymi, zostały wyraźnie określone w art. 11 ust. 2 ups; w tym brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Jak zaznaczono, takie samo rozwiązanie obowiązywało w poprzedniej ustawie. Już wówczas wskazywano, że brak współdziałania przejawia się głównie w związku z przeprowadzaniem wywiadów środowiskowych i w związku z zaleceniami pracownika socjalnego. Nie chodzi przy tym tylko o spolegliwość strony, ale o jej rzeczywistą aktywność i inicjatywę, jaką można oczekiwać, uwzględniając wiek, stan zdrowia, w tym psychicznego, wykształcenie, środowisko, którym strona przebywa; aktywna postawa leży wręcz w interesie strony ( por. np. wyrok NSA, Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z 20.12.2001r.; II SA/Po 1662/00). Wskazane tu i pewnie wiele innych czynników obiektywnie składa się na większe bądź mniejsze możliwości zapewnienia osobie godziwych warunków życia. Nie sposób oczekiwać, by pracownicy socjalni, prowadzący postępowanie wyjaśniające w sprawie świadczenia z pomocy społecznej, nie brali pod uwagę w/w czynników, ponieważ nie mogliby wówczas spełnić nałożonego na nich zadania, jakim jest " ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin" – art. 107 ust.1 ups oraz §2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 września 2001 r. w sprawie wywiadu środowiskowego (rodzinnego) oraz rodzajów dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej (Dz. U. Nr 114, poz. 1220 - dalej rozporządzenie; aktualnie kwestie te w taki sam sposób normuje § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Polityki społecznej z 19.04.2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego; Dz. U. Nr 77, poz. 672 ze zm.). Jeśli zaś chodzi o zalecenia pracownika socjalnego, to wobec osób w wieku aktywności zawodowej, z reguły obejmują one przede wszystkim poszukiwanie pracy. Wiąże się to z tym, że, jak wskazywano, istotą pomocy – prócz zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych – jest doprowadzenie do życiowego usamodzielnienia się osoby korzystającej z pomocy ( art.3 ust. 1 i 2 ups.). Nie bez znaczenia jest i to, że podstawowym żądaniem, kierowanym do organów pomocy społecznej, jest udzielenie pomocy o charakterze finansowym.

Odnosząc to, co wyżej powiedziano, do pojęcia "współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji socjalnej", należy uznać, że brakiem takiego współdziałania może być też bierna postawa, która utrudniania należyte przeprowadzenie wywiadów i nie prowadzi do realizacji zaleceń pracownika socjalnego. W tym drugim zakresie, każda osoba oczekująca pomocy powinna oczywiście dokumentować swoją aktywność. Jeśli zaś chodzi o wywiad, to jego rola w sprawach pomocowych jest niezwykle ważna , jest on bowiem swoistym trybem postępowania dowodowego, kwestionariusz zaś szczególną formą protokołu w rozumieniu przepisów kpa, podlegającą rygorom art. 68 §2 kpa (wyrok NSA z 07.05.2002r.-I SA 3337/01-LEX nr 81651 oraz wyrok z 10.11.1994 r., I SA 1073/94 – Sam. Teryt. 1997/3/76). W związku z tym należy, za ugruntowaną linią orzecznictwa powtórzyć, że zgodnie z art. 67 §1 kpa, z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracyjny powinien sporządzić protokół, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie (wyrok NSA z 12.04.200r.; II SA/Gd 1089/98 – nie publ.).

Organy administracji zarzucają skarżącej brak współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. W dniu [...] kwietnia 2006 r. pracownik socjalny udał się do skarżącej lecz nie zastał jej w domu. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w P. wysłał do skarżącej wezwanie do obecności w miejscu zamieszkania w dniu [...].05. 2006 r. celem przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. Z treści notatki sporządzonej z dnia [...].05.2006 r. wynika, że w tym dniu nikt nie otworzył drzwi. W związku z tym organy uznały, że skarżąca swoim postępowaniem potwierdza brak współpracy do podjęcia której zobowiązuje art. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Skarżąca już w odwołaniu podnosiła, że w nocy z dnia [...]/[...] maja miała poważne problemy zdrowotne.

Na rozprawie w dniu 19 lipca 2007 r. skarżąca stwierdziła, że składała do akt administracyjnych zaświadczenie lekarza rodzinnego, paragon zakupionych leków, rozpiski zaordynowanych leków i zastrzyków z godziną i datą pomocy lekarskiej.

Z przedłożonych dokumentów wynika, że Skarżąca korzystała ze zwolnienia lekarskiego w dniach [...]-[...] maja 2006 r. Nadto Skarżąca złożyła ksero recepty z dnia [...].05.2006 r., godz. 2.00

W aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy brak jest dokumentów, które złożyła skarżąca. Należy zatem uznać, że organy administracji publicznej orzekając w sprawie nie oparły się na całości materiału dowodowego. Tym samym naruszyły przepisy art., 7 i 77 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Artykuł 7 kpa stanowi, że organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Organ administracji publicznej jest obowiązany do zebrania całego materiału dowodowego.

W wyroku NSA z dnia 19 marca 1981 r., SA 234/81, ONSA 1981 nr 1, poz. 13 wyrażono pogląd, że zaniechanie przez organ administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego skutkującym wadliwość decyzji. Uprawnienie organu administracji państwowej do wydawania decyzji o charakterze uznaniowym nie zwalnia tegoż organu z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonującej pod względem prawnym i faktycznym. Organy administracji państwowej są obowiązane przeprowadzić dowody wskazane przez stronę.

Organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy a następnie, w oparciu o całokształt dokonać oceny, czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie Sądu organy opierały się na nieskompletowanym materiale dowodowym.

Uwzględniając powyższe uwagi przy ocenie postępowania w sprawie K.P., Sąd widzi potrzebę wyraźnego odróżnienia przesłanek materialnoprawnych rozstrzygania w sprawie zasiłku celowego od wymogów formalnych, jakie na organy właściwe w tych sprawach nakładają przepisy ups oraz rozporządzenia i przepisy kpa. Z tego punktu widzenia Sąd nie przesądza, czy organy miały podstawy do podjęcia zaskarżonych decyzji, tj do odmowy przyznania zasiłku celowego, natomiast stwierdza, że wskazane w uzasadnieniach motywy rozstrzygnięcia nie zostały należycie udokumentowane. W aktach sprawy brak dowodów na okoliczności podniesione w uzasadnieniach; dotyczy to tak decyzji I jak i II instancji.

Organy obu instancji nie wykazały, na czym polegał brak współpracy K.P. z pracownikami socjalnymi w związku z ich obowiązkiem przeprowadzania wywiadów. Należy przy tym zauważyć, że w myśl art.107 ust.4 ups, wywiad lub aktualizację przeprowadza się " nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku danych", a w myśl § 2 pkt 1 rozporządzenia –" w terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia". Stąd częste występowanie przez Skarżącą z wnioskami o przyznanie pomocy, musi skutkować częstymi wywiadami. Sąd nie dopatruje się w takiej postawie pracowników socjalnych oznak " uciążliwego nękania" Strony, o czym pisze K.P. w skardze. Podobnie pozytywnie należy ocenić dociekliwość pracowników przy sporządzaniu wywiadu, bo tego wymaga od nich kpa, przede wszystkim art. 7 i art. 77 § 1 , a także 107 § 3, zwłaszcza przy dużych potrzebach pomocy społecznej i ograniczonych środkach pomocowych.

Pozostając przy zarzucie Skarżącej dotyczącym nękania jej przez organy, to Sąd nie podziela poglądu, że stosunki rodzinne osób korzystających z pomocy społecznej pozostają sferą konstytucyjnie chronionej prywatności. W myśl art. 128 i 129 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi. Osoba ubiegająca się o pomoc społeczna godzi się na to, że organy pomocowe podejmować będą działania konieczne do należytego wyjaśnienia także sytuacji rodzinnej Strony pod kątem możliwości udzielenia Jej wsparcia.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/I.Kucznerowicz /-/M.Dybowski /-/B.Popowska

KP