Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 614/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 614/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 czerwca 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Bogusław Wolas (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2010r., sprawy ze skargi F. R., na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 8 lutego 2010 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach, zielonych, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 100, 00 zł (dwa sto złotych 00/100).


UZASADNIENIE

F. R. złożyła wniosek o przyznanie na rok 2009 jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

Decyzją z dnia 26 listopada 2009 r., nr [...], Kierownik Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał płatności w wysokości 4072,63 zł, w tym jednolitą płatność obszarowa w wysokości 3259,88 zł oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 812,75 zł, oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Odmowa płatności zwierzęcej była konsekwencją stwierdzenia, że nie zostały spełnione warunki jej przyznania. Producent nie posiadał bowiem wystarczającej liczby odpowiednio zarejestrowanych zwierząt w okresie referencyjnym, związanym z w/w płatnością, przez co współczynnik tzw. dużych jednostek przeliczeniowych dla zwierząt zarejestrowanych na wnioskodawcę wyniósł 0.

W odwołaniu od tej decyzji F. R. podała, że jest ona dla niej bardzo krzywdząca. Wskazała, że bydło w gospodarstwie, które prowadzi wraz z mężem, hodowane jest od około 20 lat. Do 31 stycznia 2008 r. bydło było zarejestrowane na męża – W. R. Ponieważ wnioski były składane na nazwisko F. R., po wezwaniu przez Agencję, bydło również zostało przerejestrowane na wnioskodawczynię.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 8 lutego 2010 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego zarejestrowanie zwierząt na imię i nazwisko męża wnioskodawczyni jest okolicznością bezsporną i wystarczyłoby do przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin, przeznaczonych na paszę, stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 326, poz. 40 ze zm.). Jednakże Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że wnioskodawczyni nie wyraziła żądania uwzględnienia zwierząt, zarejestrowanych na małżonka, nie została bowiem wypełniona sekcja IV wniosku, nie dołączyła także pisemnej zgody małżonka na przyznanie płatności. W ocenie organu odwoławczego treść wniosku jest wiążąca i nie można było w tym zakresie prowadzić postępowania administracyjnego z urzędu. Wniosek w tym zakresie nie zawierał błędu, ale był niekompletny. Uzupełnienie nie jest przy tym dopuszczalne, z uwagi na przekroczenie terminu, określonego w art. 11 i art. 21 rozporządzenia 796/2004. Ostatnim dniem do uzupełnienia, zmiany wniosku był dzień 9 czerwca 2009 r.

F.R. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła skargę do tut. Sądu, żądając uchylenia decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, zarzucając naruszenie:

1. §6 i 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 listopada 2009 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających za 2009 r. (Dz.U. Nr 188, poz. 1463) w związku z art. 80 i 81 K.p.a., poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż nie ujęcie w sekcji IV wniosku danych małżonka i nie dołączenie przez stronę pisemnej zgody małżonka na przyznanie płatności zwierzęcej nie jest błędem, a brakiem kompletności wniosku,

2. art. 6, 7, 8, 9 i 10 K.p.a., tj. podstawowych zasad postępowania administracyjnego poprzez pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu, a w szczególności pozbawienie prawa wypowiedzenia się przez stronę co do dowodów i materiałów zgromadzonych w aktach sprawy oraz co do zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty za bezzasadne i podtrzymując stanowisko, wyrażone w decyzji. Ponadto podkreślił, że brak wypełnienia przez stronę tych części wniosku, które były związane z płatnościami zwierzęcymi na 2009 r., nie mógł być potraktowany jako brak formalny. Zgodnie z art. 64§2 k.p.a., stwierdzenie braków tego rodzaju nakłada na organ obowiązek wezwania wnoszącego wniosek do ich usunięcia. Chodzi tu zatem o takie braki we wniosku, które sprawiają, że nie spełnia on wymogów ustalonych w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Wniosek obarczony takimi brakami jest niekompletny, co w przypadku nie uzupełnienia takich braków uniemożliwia prowadzenie postępowania w sprawie takiego wniosku. Zgodnie z §12 rozporządzenia dotyczącego płatności zwierzęcej na 2009 r., ubieganie się o uwzględnianie przez organy zwierząt istotnych z punktu wiedzenia tych płatności, posiadanych i zarejestrowanych w dotyczącym strony okresie referencyjnym na małżonka strony, jest jej prawem, a nie jej obowiązkiem. Tym samym brak wypełnienia przez stronę części wniosku wskazujących na potrzebę uwzględnienia tych zwierząt w zakresie płatności zwierzęcej, nie naruszał wymogów ustalonych w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Nie czynił także wniosku strony niekompletnym i umożliwiał dalsze prowadzenie związanego z nim postępowania. Konsekwencją tego był brak możliwości wystosowania do strony wezwania do usunięcia braków formalnych, tj. np. zaznaczenia przez nią części wniosku związanych ze wspomnianymi płatnościami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Jak słusznie wskazały organy administracji publicznej, sytuacja skarżącej mogła stanowić podstawę do przyznania jej uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin, przeznaczonych na paszę (płatności zwierzęcej). Jak bowiem wynika z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 326, poz. 40 ze zm.), w przypadku gdy bydło lub owce, lub kozy, lub konie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez małżonka rolnika, który złożył wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej, zwierzęta te uwzględnia się na żądanie rolnika przy ustalaniu powierzchni maksymalnej dla tego z małżonków, na którego drugi z małżonków wyraził pisemną zgodę. Jednakże organy stanęły na stanowisku – w ocenie Sądu błędnie – iż na przeszkodzie przyznaniu płatności skarżącej stoi brak złożenia przez nią wniosku w tym zakresie.

Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008, nr 170, poz. 1051 ze zm.), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania i zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W myśl art. 3 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powyższa regulacja wyłącza zastosowanie niektórych zasad ogólnych postępowania administracyjnego, niemniej sama zawiera dyrektywę, stosownie do której organ administracji publicznej w toku postępowania stoi na straży praworządności. Istotnie, jak wskazano w zaskarżonej decyzji, w sprawie dotyczącej przyznania płatności zwierzęcej, organy administracji publicznej są związane zakresem wniosku strony i nie mogą przyznać jej uprawnienia, pozostającego poza jego zakresem. Jednak właśnie z uwagi na zasadę praworządności, wyrażoną w art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, obowiązkiem organów jest precyzyjne ustalenie zakresu żądania, zgłaszanego przez stronę. W szczególności obowiązek ten będzie aktualny wówczas, kiedy sposób wypełnienia formularza wniosku budzi wątpliwości co do rzeczywistej woli osoby, ubiegającej się o przyznanie płatności.

Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 466/08 (orzeczenia.nsa.gov.pl), który w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że tam gdzie pracownik organu administracji jest w stanie przyjmując wniosek wychwycić narzucającą się już na pierwszy rzut oka rozbieżność intencji wnioskodawcy zawartą we wniosku, winien on poinformować o tym składającego wniosek – ograniczenie się do wyciągnięcia konsekwencji w wyniku kontroli wniosków w późniejszym okresie nie daje się pogodzić z potrzebą uwzględnienia przy załatwianiu spraw słusznego interesu obywateli. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, tym bardziej organ administracji, stojąc na straży praworządności, winien podjąć stosowne działania w celu wyjaśnienia, jaka była intencja składającego wniosek w sytuacji, jaka miała miejsce w rozpoznanej sprawie. Skarżący zaznaczył w nagłówku swojego wniosku, iż obejmuje on przyznanie płatności zwierzęcej (zakreślony drugi kwadrat od góry w lewym, górnym rogu pierwszej strony formularza), natomiast w dalszej części pisma nie wskazał na okoliczności, które uzasadniałyby jego żądanie. Nie można uznać – jak uczyniły to organy administracji publicznej – że składając wniosek tej treści, F. R. nie wyraziła żądania przyznania płatności zwierzęcej, ponieważ nie wypełniła sekcji IV wniosku i nie dołączyła pisemnej zgody współmałżonka. Niewypełnienie części formularza i nie dołączenie zgody współmałżonka należy w takiej sytuacji uznać za oczywisty błąd skarżącej, nie zaś za brak żądania przyznania płatności zwierzęcej. W tym zakresie zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem zasady praworządności, o której mowa w art. 3 ust. 2 ustawy. Uchybienie to przełożyło się na treść rozstrzygnięcia, ponieważ w jego skutek przedwcześnie uznano, iż płatność zwierzęca nie może zostać przyznana.

W toku ponownego rozpatrywania wniosku skarżącej, organy administracji publicznej muszą mieć na uwadze, iż z jego treści wynika objęcie żądaniem przyznania płatności zwierzęcej. Skarżącą należy przy tym wezwać do wyjaśnienia, na jakich okolicznościach opiera wniosek w tej części, o ile organy nie uznają za wystarczające faktów, na które w/W powoływała się w dotychczasowym postępowaniu, z uwzględnieniem treści odwołania i skargi. Natomiast stosownie do regulacji, zawartej w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, to na skarżącej ciążył będzie obowiązek przedłożenia pisemnej zgody współmałżonka na przyznanie płatności zwierzęcej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd – w punkcie I. wyroku – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, za podstawę swego rozstrzygnięcia przyjmując art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., w punkcie II. orzekł o kosztach postępowania, w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.