Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 194/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 7., art. 8, art. 77, art. 80, art. 84, art. 107 par. 1 i par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: artr. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie : WSA Krystyna Daniel WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant : Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 10 grudnia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania odwodnienia skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy [...] decyzją z 17 czerwca 2015 r. znak: [...] odmówił nakazania A. S. usunięcia z działki o nr ew. [...] nawiezionej ziemi, zamontowanej kostki brukowej, płyt ażurowych oraz trwałego utwardzenia w postaci nawierzchni betonowej lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce o nr ew. [...], stanowiącej własność A. P..

W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji stwierdził, że powodem wszczęcia postępowania administracyjnego było pismo A. P., w którym podniósł on, że wbrew prawu wodnemu właściciel działki nr ew. [...] zmienił naturalny spływ wód opadowych, kierując je na jego posesję oraz na całą parcelę [...], dokonując bezprawnego odprowadzenia wody opadowej na działkę wnioskodawcy, zaś obecnie na całej działce nasypał ziemię podnosząc odpowiednio teren, aby ponownie wody opadowe skierować na jego parcelę.

Następnie organ I instancji przedstawił przebieg postępowania i stwierdził, że [...] czerwca 2013 r. przeprowadzone zostały oględziny i dowód w terenie w przedmiotowej sprawie. Podczas oględzin ustalono, iż na działce o nr ew. [...] od strony ul. [...], A. S. plac dojazdowy wyłożył płytkami betonowymi na długości od ulicy po koniec zabudowań garażowych. Pomiędzy płotem A. P. , a wyłożoną powierzchnią istnieje pas zieleni o szerokości ok. 35 cm – nie urządzony. Plac utwardzony podniesiony jest w stosunku do murku A. P. ok. 10 cm. Na działce będącej własnością A. S. w części od końca zabudowy garaży do granicy działki, w kierunku północnym, teren nie jest wyłożony płytami. Stwierdzono nawiezienie ziemi przylegającej do cokołu płotu. Na placu nie utwardzonym A. S. zbudował studnię chłonną na ujęcie wód opadowych z terenu swojej działki utwardzonego i nieutwardzonego.

Jak dalej przedstawił organ I instancji, [...] grudnia 2014 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną z udziałem biegłego i stron. W wyniku oględzin stwierdzono następujący stan: rów odwadniający zbudowany z korytek betonowych położony na długości wyłożonego kostką placu jest nie podłączony do znajdującej się w terenie studni chłonnej. Droga dojazdowa do budynku gospodarczo-składowego została wyłożona płytami ażurowymi. Opaska z kostki brukowej wokół budynku gospodarczo-składowego została wyłożona w pełni. A. P. podtrzymał swój wniosek. Ponadto stwierdzono na terenie działki A. P. montaż rury - wzdłuż płotu - na długości 20 m. Według oświadczenia A. P. jest to wylot odprowadzający wody z rynien budynku gospodarczego na jego działkę.

Następnie organ I instancji stwierdził, że biegły mgr inż. M. J., w oparciu o materiały i stan faktyczny w terenie, sporządził opinię. Wykonana przez biegłego opinia oraz uzupełnienie do opinii jednoznacznie wskazują, że poprzez nawiezienie ziemi, zamontowanie kostki brukowej, płyt ażurowych oraz trwałego utwardzenia w postaci nawierzchni betonowej na działce o nr ew [...] przez A. S. , nie doszło do zmiany szkodliwie wpływającej na działkę A. P. , a zatem organ nie znalazł podstaw do wydania, zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm.). dalej "P.w.", decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, gdyż nie doszło do spełnienia przesłanek niezbędnych do wydania takiej decyzji.

Powyższa decyzja, na skutek rozpatrzenia wniesionego od niej odwołania, została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z 16 listopada 2015 r., znak: [...]

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji przeprowadził [...] stycznia 2016 r. rozprawę w terenie połączoną z oględzinami z udziałem biegłego. Podczas oględzin stwierdzono: według oświadczenia opiekuna nieruchomości A. S. , którym jest J. S. (A. S. w chwili oględzin przebywał w [...]) - rów odprowadzający wody w z terenu jest podłączony do studni chłonnej, podobnie rynny budynku garażowego podłączone są do instalacji odprowadzającej wodę z dachu budynku do studni chłonnych. A. P. oświadczył do protokołu, że przy większych, intensywnych opadach deszczu jego działka jest podtapiana wodą z działki A. S. i szkodą według niego jest podtapianie i zamakanie działki.

Następnie 19 lutego 2016 r. biegły przesłał do organu prowadzącego postępowanie uzupełnienie opinii w sprawie zmiany stanu wody na gruncie przez A. S. .

W związku z powyższym Wójt Gminy [...] decyzją z 22 kwietnia 2016 r., znak: [...], odmówił nakazania A. S. usunięcia z działki o nr ew. [...] nawiezionej ziemi, zamontowanej kostki brukowej, płyt ażurowych oraz trwałego utwardzenia w postaci nawierzchni betonowej lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce o nr ew. [...], stanowiącej własność A. P. .

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji odnośnie studni chłonnych powołał się na decyzję Starosty [...] z 11 lutego 2013 r., znak: [...] - pozwolenie wodnoprawne na wykonanie dwóch studni chłonnych oraz na wprowadzenie do ziemi wód opadowych pochodzących z dachów zabudowań mieszkalno-garażowych, zabudowań gospodarczych składowych oraz placów utwardzonych w miejscowości [...] (dz. ew. nr [...]). Równocześnie, pismem z 11 marca 2013 r., znak: [...] Starostwo Powiatowe w [...], Wydział Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych poinformował organ I instancji, że inwestor wycofał wniosek i decyzją z 18 października 2013 r., znak: [...] umorzono postępowanie. W związku z powyższym w obecnej chwili studnie chłonne wykonane zostały nielegalnie.

Podsumowując organ I instancji wskazał, że podczas przeprowadzonej wizji [...] stycznia 2016 r. nie stwierdzono szkód na działce A. P. , spowodowanych przez zmianę stanu wody na gruncie A. S. . Brak szkód potwierdził w czasie wizji A. P. , twierdząc, że "brak jest szkód, bo rok był suchy". Na gruncie A. P. stwierdzono natomiast rów erozyjny spowodowany przez odprowadzaną wodę z budynku A. P. . Rów ten był także w poprzedniej wizji, ale krótszy.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się A. P. , wnosząc odwołanie, po którego rozpatrzeniu SKO w [...] decyzją z 8 sierpnia 2016r., znak: [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w trakcie postępowania organ I instancji przeprowadził kilkukrotnie oględziny, w tym w dniach: [...] czerwca 2014 r., [...] grudnia 2014 r. i [...] stycznia 2016 r., z udziałem biegłego. Ustalenia zostały zawarte w protokołach, biegły wykonał opinię z grudnia 2014 r., uzupełnioną pismem z 16 lutego 2015 r., stanowiącym odpowiedź biegłego na uwagi A. P. oraz uzupełnienie do opinii, sporządzone w lutym 2016 r. Odebrano także wyjaśnienia stron.

Z ustaleń organu I instancji dokonanych w oparciu o przeprowadzone w niniejszej sprawie dowody wynika, że przed wykonaniem zabudowania na dz. ew. nr [...], stanowiącej własność A. S. , kierunek spływu wody powierzchniowej był z SE na NW, tak jak na innych działkach. Po wybrukowaniu terenu, stanowiącego działkę nr ew. [...] oraz jego nadsypaniu nastąpiła zmiana spływu wody na kierunek z SE na NE, tj. w kierunku dz. ew. [...], stanowiącej własność A. P. i z NE na SW , tj. w kierunku dz. ew. nr [...].

Równocześnie jednak organ I instancji ustalił, że zmiana ta nie wpłynęła szkodliwie na grunt A. P. , zaś rów erozyjny powstały na jego działce, spowodowany został przez wodę odprowadzaną z zabudowań odwołującego się. Nadto, posiłkując się opinią biegłego, organ I instancji nie stwierdził szkód powstałych w wyniku zmiany kierunku spływu wód na działce A. P.. W czasie przeprowadzanych oględzin nie stwierdzono zamuleń, rowków, erozji gleby, zniszczeń upraw powstałych na skutek spływu wód powierzchniowych.

Kolegium przywołało pogląd, zgodnie z którym stany wyjątkowe, spowodowane opadami o szczególnej intensywności i nadzwyczajnym charakterze, nie mają znaczenia dla ustalenia stanu wody na gruncie. Wskazało też, że kwestia ewentualnej legalizacji wykonanych studni chłonnych, czy też odwodnienia liniowego, nie należy do przedmiotu niniejszego postępowania i nie może być przedmiotem rozważań w kwestionowanej decyzji.

Na powyższą decyzję Kolegium A. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając jej naruszenie art. 29 P.w. i domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że Kolegium pominęło w swojej decyzji, że właściciel działki nr [...] podniósł teren, czyli bezprawnie skierował wody opadowe na działkę skarżącego wyrządzając mu następujące szkody:

a) na rowie przydrożnym A. S. bez zgody Urzędu Gminy w [...] wykonał podwyższony wjazd do swoich zabudowań /opinia biegłego z grudnia 2014 r. str.2/, kierując wodę z drogi gminnej na posesję skarżącego, dlatego woda opadowa podczas gwałtownych opadów deszczu z drogi gminnej oraz z działki nr ew. [...] zalała skarżącemu dwie piwnice; podczas każdej większej ulewy wody deszczowe zalewają działkę skarżącego; strumienie wód opadowych z połaci dachu nad garażem spadają ponad rynnami bezpośrednio na teren wybrukowany i dalej płyną na jego posesję zalewając całą działkę nr [...], a także śnieg zsuwający się z połaci dachu nowo wybudowanego obiektu budowlanego bez zezwolenia spada również na jego działkę, co Kolegium pominęło;

b) właściciel działki nr ew. [...] zabezpieczył się przed wodą od drogi gminnej wykonując płot na podmurówce betonowej, natomiast od działki skarżącego wykonał płot ogrodzeniowy z desek betonowych, który jest usytuowany w ten sposób, że woda przedostaje się pod płytami betonowy oraz ponad nimi, zalewając niżej położoną działkę skarżącego;

c) prace budowlane na działce nr [...] A. S. nadzorował pracownik budowlany Urzędu Gminy w [...], którego żona jest skarbnikiem gminy.

WSA w Krakowie wyrokiem z 8 marca 2017 r., sygn. II SA/Kr 1260/16, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w pełni zgodzić się należy z argumentami skargi, które wskazują na to, że uregulowanie wynikające z art. 29 ust 1 pkt 2 P.w. ma charakter bezwzględny i nie jest uzależnione od tego czy na nieruchomości sąsiedniej wystąpi szkoda czy też nie.

Oceniając dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego Sąd stwierdził, że organy nie zbadały należycie czy spełnione zostały przesłanki art. 29 ust. 3 P.w. Organy nie przeprowadziły kompleksowego postępowania, a także nie dokonały prawidłowej wykładni powołanego przepisu ustawy.

Sąd nakazał, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne miały na względzie, że zakaz odprowadzania wód, o którym mowa w art. 29 ust 1 pkt 2 P.w. dotyczy głównie wód opadowych, które wskutek utwardzenia powierzchni nieruchomości, bądź jej zabudowy, spływają na grunty sąsiednie, ponieważ zmieniona jest powierzchnia gruntu, w którą woda opadowa może wnikać w sposób naturalny. Odprowadzanie wód jest efektem działalności człowieka, w przeciwieństwie do odpływu wód, który ma charakter naturalny. Właściciel nieruchomości przeprowadzający jakiekolwiek roboty budowane na swojej nieruchomości nie może do takiej sytuacji dopuścić, bowiem wody opadowe zobowiązany jest zagospodarować na własnym terenie.

Nie budziło wątpliwości Sądu i wynikało bezpośrednio z ustaleń organu I instancji, dokonanych w oparciu o przeprowadzone dotychczas w sprawie dowody, że przed wykonaniem zabudowania na dz. ew. nr [...], stanowiącej własność A. S. , kierunek spływu wody powierzchniowej był z SE na NW, tak jak na innych działkach. Po wybrukowaniu terenu, stanowiącego działkę nr ew. [...] oraz jego nadsypaniu nastąpiła zmiana spływu wody na kierunek z SE na NE, tj. w kierunku dz. ew. [...], stanowiącej własność A. P. i z NE na SW, tj. w kierunku dz. ew. nr [...]. Nastąpiło to wbrew bezwzględnemu zakazowi z art. 29 ust. 1 pkt 2 P.w. Ta okoliczność, choć ustalona przez organ, nie została poddana prawidłowej ocenie, czym naruszono art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej "K.p.a.". To stwierdzone działanie właściciela wymaga reakcji ze strony organu.

Sąd podkreślił, że w sytuacji wykazanej zmiany spływu wody w kierunku dz. ew. [...], stanowiącej własność A. P. , wbrew bezwzględnemu zakazowi z art. 29 ust. 1 pkt 2 P.w., samo wydanie decyzji nakazującej nie wymaga udowodnienia szkody.

Sąd zakwestionował również ocenę organu protokołu spisanego odręcznie dnia [...] stycznia 2016 r. "na okoliczność oględzin, rozprawy w terenie" (k – 74 akt adm.). Zdaniem Sądu nasuwały się wątpliwości, czy takie zdanie zostało przez skarżącego rzeczywiście wypowiedziane, bowiem protokół nie zawiera takiej wypowiedzi. Zamiast tego skarżący wskazywał podczas oględzin [...] stycznia 2016 r., że "przy większych, intensywnych opadach deszczu działka moja jest podtapiana wodą z działki Pana S. . Szkodą według mnie jest podtapianie i zamakanie działki.... Po oględzinach w terenie sąsiad demontuje rynny i puszcza wodę z budynku w kierunku mojej działki. Śnieg z dachu spada na moją działkę".

Dalej Sąd wskazał, że organy powinny zbadać podnoszone przez skarżącego okoliczności, a dotyczące wykonania podwyższonego wjazdu, które spowodowało skierowanie wody z drogi gminnej na posesje skarżącego, nadsypanie i podniesienie terenu działki [...], co powoduje, że woda opadowa podczas gwałtownych deszczy spływa z drogi gminnej oraz z działki nr ew. [...] na działkę skarżącego.

Sąd wskazał, że sporządzona w sprawie opinia biegłego M. J. z grudnia 2014 r. wraz z uzupełnieniem opinii z lutego 2016 r. zawiera informacje i sformułowania, które poddają w wątpliwość wnioski, jakie wyprowadził z niej organ. Z jednej strony biegły we wnioskach uzupełnienia stwierdził, że wizja z [...] stycznia 2016 r. nie stwierdziła szkód na działce A. P. a z drugiej strony biegły wskazał, że nie można było sprawdzić odpływu do studni chłonnej ze względu na brak możliwości podniesienia pokrywy studni chłonnej przymarzniętej do podłoża. Stwierdzono jednak odpływ wody ze studzienki z kratka ściekową.

W podstawowej opinii z grudnia 2014 r. biegły jednoznacznie stwierdził, że na rowie przydrożnym został wykonany wjazd do zabudowań A. S. , a podniesienie terenu na wysokość krawężnika powoduje zmianę kierunku spływu wody z drogi gminnej, która spływa na posesję A. P. . Rozwiązaniem problemu jest wykonanie wpustu ulicznego w ten sposób, aby spływająca woda spływała do rowu przydrożnego (s. 2 opinii). Spływ wody po części działki nr [...] wybrukowanej kostką betonową jest w kierunku działki A. P. , a wykonane odwodnienie liniowe o wymiarach 10 cm x 10 cm nie odprowadza wody, ponieważ nie ma wykonanego odprowadzenia (s. 3 opinii). Choć dobór korytek jest prawidłowy, to wykonane korytka w przypadku opadów atmosferycznych występujących z mniejszym prawdopodobieństwem nie pomieszczą wody (s. 3 opinii). Wykonana nakładka z perforowanej blachy w okresach zimowych i jesiennych ogranicza dopływ wody na skutek zatykania śniegiem lodem lub liśćmi (s. 4 opinii).

W kontekście zarzutów skarżącego Sąd stwierdził, że w opinii dokładnie nie wskazano i przekonująco nie oceniono, jak stwierdzona zmiana kierunku spływu wód wpływa na działkę skarżącego.

Sąd stwierdził też, że chociaż kwestia ewentualnej legalizacji wykonanych studni chłonnych, czy też odwodnienia liniowego, nie należy do przedmiotu niniejszego postępowania, to jednak nie bez znaczenia dla oceny całości istniejących stosunków wodnych jest stwierdzona okoliczność, że studnie chłonne na działce A. S. wykonane zostały nielegalnie i nie zbadano czy funkcjonują prawidłowo. Nie wiadomo czy woda z działki A. S. odprowadzana jest do tych studni chłonnych, a jeśli nie, to co się z nią dzieje.

Sąd nakazał, by organy ustaliły przy pomocy wszelkich dopuszczalnych środków dowodowych, w tym oględzin nieruchomości i opinii biegłego, czy właściciel nieruchomości [...] (na której doszło do zmiany stanu wody na gruncie), odprowadza bądź odprowadzał wody na grunty sąsiednie to jest m.in. na dz. ew. [...] i w jaki sposób. Wskazał, że należy uzupełnić dotychczasową opinię bądź ponownie zlecić biegłemu jej sporządzenie. Następnie organy winny dokonać oceny dowodów i rozstrzygnąć czy jest potrzeba przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania stosownych urządzeń zapobiegających szkodom (np. odwodnienie, drenaż, studzienki chłonne, mur oporowy, korytka), ewentualnie gdzie i przez kogo mają być wykonane.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z 29 marca 2018r. znak: [...]:

1. stwierdził, że właściciel działki o nr ew. [...] poprzez wykonywanie prac budowlanych, w tym podwyższenie poziomu działki, naruszył panujące wcześniej stosunki wodne w stosunku do działki o nr ew. [...],

2. nakazał K. S.:

wykonanie odwodnienia liniowego obok istniejącego płotu pomiędzy działkami o nr ew. [...] i [...]. Odwodnienie liniowe należy wykonać od strony działki o nr ew. [...] na odcinku od kończącego się odwodnienia istniejącego do północnej granicy działki [...],

właściwe utrzymanie i konserwację istniejącego i nakazanego niniejszą decyzją odwodnienia liniowego, w taki sposób, aby woda nie przedostawała się na działkę o nr ew. [...],

- wymianę wszystkich uszkodzonych desek ogrodzeniowych oraz zabezpieczenie uszkodzonych miejsc w istniejącym ogrodzeniu, którymi woda przedostaje się na działkę o nr ew. [...].

Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 29 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 P.w.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji szczegółowo opisał dotychczasowy przebieg postępowania (s. 1-24 uzasadnienia decyzji).

Dalej wskazał, że wykonane przez biegłego opinie oraz uzupełnienia do opinii, a także mapa geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, wskazują, że doszło do zmiany kierunku spływu wód z obiektów budowlanych i utwardzonego placu K. S. w związku z nawiezieniem ziemi, zamontowaniem kostki brukowej, płyt ażurowych oraz trwałego utwardzenia w postaci nawierzchni betonowej na działce o nr ew [...] przez A. S., szkodliwie wpływającej na budynki gospodarcze, budynek mieszkalny i działkę A. P..

Zatem organ znalazł podstawy do wydania, zgodnie z art. 29 ust. 3 P.w., decyzji nakazującej wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, bowiem nastąpiła zmiana kierunku spływu wody, wystąpiła szkoda i istnieje związek przyczynowo skutkowy zmiany ze szkodą.

Sporządzone przez biegłego uzupełnienie do opinii w związku z wyrokiem WSA wraz z odpowiedzią na uwagi skarżącego, potwierdziło zdaniem organu powyższe ustalenia. Rozstrzygnięcie oparto na dwukrotnej opinii biegłego wraz z ich uzupełnieniem, przeprowadzonych wizjach w terenie i wykonanej mapie sytuacyjno-wysokościowej przedmiotu sporu przez uprawnionego geodetę. Powyższe dowody, zdaniem organu, potwierdziły zmianę stosunków wodnych na działce nr [...] w związku z podwyższeniem terenu wykonanym przez właściciela działki nr [...].

Organ nadmienił, że w piśmie z 1 marca 2018 r. wystąpił do skarżącego z propozycją uregulowania spływu wody z drogi gminnej poprzez posadowienie krawężnika i ścieku przykrawężnikowego, na co skarżący odpowiedział, że podniesienie wjazdu na jego działkę jest bezprzedmiotowe. Dnia [...] marca 2018 r. organ w warunkach panujących roztopów dokonał kontroli, zgodnie z której wynikami nie zaobserwowano wody spływających z drogi na działkę skarżącego.

Organ wskazał też, że sprawa budowy wjazdu na teren działki nr [...] została uregulowana decyzją Starosty [...] z 26 września 2011 r. znak [...]

Od decyzji z 29 marca 2018 r. A. P. wniósł odwołanie, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 29 P.w. poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7, art. 8, art. 35, art. 77, art. 80 i art. 107 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie.

W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja winna zostać uchylona i odrzucona, ponieważ organ I instancji w ogóle nie realizuje wytycznych WSA w Krakowie z 8 marca 2017 r., a biegły i organ gminy kwestionuje nawet to co Sąd przesądził, a więc zmianę kierunku spływu wód opadowych wywołaną zmianą i podniesieniem terenu działki nr [...].

Podniósł, że Wójt Gminy [...] winien być wyłączony od rozpoznania sprawy, jako strona postępowania związanego z podwyższeniem wjazdu na drogę, która jest własnością Gminy. Zarzucił, że spływu z drogi na jego działkę w tym roku nie było z powodu małych opadów śniegu.

W dalszej części uzasadnienia odwołania podniósł, że wydana decyzja organu I instancji o nakazie wykonania odwodnienia liniowego jest całkowicie błędna i niczego nie zmienia, bo skoro istniejące korytka nie pomieszczą większych ilości opadów atmosferycznych, to należy obniżyć cały teren działki ew. nr [...] oraz wykonać murek na granicy działki o głębokości 70 cm i 20 cm ponad powierzchnię, aby uniemożliwić przedostawanie się wód opadowych z działki sąsiedniej na jego działkę, a nie wymianę desek ogrodzeniowych, pod którymi woda przedostaje się na jego działkę o nr ew. [...].

Analizując zgromadzony materiał dowodowy Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zachodzi konieczność jego uzupełnienia i postanowieniem z 12 czerwca 2018 r. nakazało organowi I instancji, na podstawie art. 136 K.p.a., przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, zgodnie z zaleceniami WSA w Krakowie z 8 marca 2017 r., sygn. II SA/Kr 1260/16, poprzez zlecenie nowej opinii biegłego w celu ustalenia, czy właściciel nieruchomości [...] odprowadza bądź odprowadzał wody na grunty sąsiednie i w jaki sposób, a następnie rozstrzygnięcia, czy jest potrzeba przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania stosownych urządzeń zapobiegających szkodom, ewentualnie gdzie i przez kogo mają być wykonane.

W dniu 30 października 2018 r., organ I instancji przesłał do organu odwoławczego całość materiałów, w tym opinię biegłego wraz z jej uzupełnieniem.

Następnie SKO w [...] decyzją z 10 grudnia 2018 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 29 P.w., w zw. z art. 545 ust. 4 i art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U z 2017 r., poz. 1566), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że: nakazało K. S., właścicielowi nieruchomości ozn. jako dz. ew. nr [...], wykonanie odwodnienia w postaci rowu opaskowego na działce ew. nr [...], biegnącego wzdłuż całej granicy działek ew. nr [...] i nr [...], obudowanego betonowymi korytkami - o głębokości minimalnej 20 cm i szerokości minimalnej przy dnie 20 cm, przy zachowanych spadkach podłużnych minimum 6 promili (6 cm różnicy na każde 10 m długości), wymianę wszystkich uszkodzonych desek ogrodzeniowych oraz zabezpieczenie uszkodzonych miejsc w istniejącym ogrodzeniu, którymi woda przedostaje się na działkę ew. nr [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uzasadnił stosowanie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne.

Dalej, przywołując art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "P.p.s.a.", wyjaśnił związanie organów w sprawie oceną prawną i wskazaniami sądu co do dalszego postępowania.

Następnie organ odwoławczy przywołał treść art. 29 ust. 1-3 P.w. i wskazał, że jak wynika z analizy akt sprawy, w ramach postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, organ I instancji przeprowadził dowody. W szczególności, ustalenia na podstawie których wydał zaskarżoną decyzję, oparł przede wszystkim na wynikach oględzin przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2017 r., z których sporządzono protokół oraz dokumentację fotograficzną, jak również opinii uzupełniającej biegłego M. J. z sierpnia 2017 r., a następnie odpowiedzi biegłego na uwagi skarżącego do tejże opinii, stanowiskach stron przedstawionych w trakcie postępowania, a także szeregu dokumentów, w tym m.in. odpisie z księgi wieczystej dotyczący dz. ew. nr [...], z którego wynika, iż nastąpiła zmiana jej właściciela i aktualnie właścicielem dz. ew. nr [...] jest K. S. oraz decyzji Starosty [...] z 23 października 2017 r., znak: [...] w sprawie udzielenia K. S. pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie studni chłonnej.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że podziela stanowisko organu I instancji, iż doszło do zmiany kierunku spływu wód z obiektów budowlanych i utwardzonego placu K. S. w związku z nawiezieniem ziemi, zamontowaniem kostki brukowej, płyt ażurowych oraz trwałego utwardzenia w postaci nawierzchni betonowej na działce o nr ew. [...] szkodliwie wpływającej na działkę skarżącego.

Organ odwoławczy posiłkował się również przeprowadzoną w wyniku realizacji przez organ I instancji postanowienia Kolegium z 12 czerwca 2018 r. opinią innego biegłego - B. R.. Z treści tej opinii wynika, iż biegły zaobserwował ślady przeciekania wody pod ogrodzeniem, znajdującym się pomiędzy działkami A. P. i K. S. . Analizując treść tej opinii, z której wynika, iż zalewanie obszaru działki ew. nr [...] wodami opadowymi z działki ew. nr [...] przez granicę rozdzielającą te działki stanowi zmianę stanu wody na gruncie szkodliwą dla gruntów sąsiednich w rozumieniu art. 29 P.w., jak również całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji o nakazaniu właścicielowi działki ew. nr [...] wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Kolegium nie uznało przy tym zarzutu odwołującego się dotyczącego przywrócenia stanu poprzedniego. W szczególności Kolegium podzieliło stanowisko biegłego, iż wskazane przez niego czynności są wystarczające dla zapobieżenia negatywnym skutkom działań dokonanych na działce ew. nr [...] i dlatego też Kolegium orzekło merytorycznie, wskazując na potrzebę wykonania odwodnienia w postaci "rowu opaskowego" na działce ew. nr [...], biegnącego wzdłuż całej granicy działek ew. nr [...] i [...].

Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem biegłego, że odpowiednia przepustowość korytek, która zależy od przekroju poprzecznego oraz nachylenia podłużnego, będzie całkowicie chronić sąsiednie działki przed zalewaniem wodami spływającymi po powierzchni. Kolegium miało również na względzie okoliczność, iż należy brać pod uwagę mniej uciążliwy oraz tańszy sposób rozwiązania problemu.

Odnośnie natomiast kwestii dotyczącej ewentualnego zalewania działki odwołującego się z ulicy [...], Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, w szczególności mając również na uwadze ustalenia biegłego B. R. zawarte w jego opinii z września 2018 r.

Organ odwoławczy uznał, iż nie dochodzi do zalewania posesji na działce ew. nr [...] z ww. ulicy, a kształt oraz konstrukcja wjazdu na działkę ew. nr [...] nie ma na ten proces wpływu, a nawet jeżeli by miała to nie w stopniu znaczącym. Nie zaobserwowano żadnych śladów, które wskazywałyby na fakt płynięcia (ruchu) takiej wody, w sytuacjach takich typowe jest bowiem deponowanie różnych osadów od otoczaków przez żwiry i piasek po muł w zależności od energii wody. Nadto, jak wynika z akt sprawy, organ I instancji dokonał kontroli spływu wody z drogi gminnej na działkę A. P. i pomimo, iż oględzin dokonano podczas gwałtownych roztopów, to nie stwierdzono spływu wody wjazdem na działkę odwołującego się. Niezależnie od powyższego Kolegium stwierdziło, że w aktach sprawy, znajduje się decyzja Starosty [...] z 26 września 2011 r., znak [...], w której uregulowano m.in. kwestię zjazdu z drogi gminnej na działkę ew. nr [...].

W kwestii zaś studni chłonnych organ II instancji wskazał, że, jak wynika z opinii biegłego, woda z oznaczonego w opinii "placu B" w całości przechwytywana jest przez drenaż i kierowana do studni chłonnej. Natomiast odnośnie odwodnienia linijnego, biegnącego po działce ew. nr [...] wzdłuż jej granicy z działką ew. nr [...], przy krawędzi oznaczonego w opinii biegłego R. "placu A", biegnie ono na długości ok 53 m, a następnie woda z korytek wylewa się do studzienki, z której z kolei odprowadzana jest do studni chłonnej. Zastosowane w nim korytka mają bardzo niewielki przekrój i nie są przystosowane do odprowadzania wody z dużej powierzchni. Biegły podzielił zdanie skarżącego, że ilość wód opadowych odprowadzanych z wybrukowanej części działki, leżącej obok domu mieszkalnego (plac A), może być na tyle dużo, że nie przechwytuje jej istniejący "akodren", czyli wskazane wyżej korytka mające niewielkie pole przekroju poprzecznego. Ponadto do zalań działki ew. nr [...] może dochodzić poza zasięgiem "akodrenu".

A. P. złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając jej naruszenie art. 29 P.w. w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 K.p.a.

Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5-krotnego miesięcznego przeciętnego wynagrodzenia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w wyroku z 3 kwietnia 2017 r., sygn. II SA/Kr 1260/16, Sąd zobowiązał organy administracyjne do kompleksowego zbadania sprawy oraz przeprowadzenia wszechstronnego oraz wnikliwego postępowania dowodowego w zakresie bezprawnego podniesienia terenu i skierowania wód opadowych przez właściciela działki nr [...] na działkę skarżącego nr ew. [...].

W ocenie skarżącego obecnie wydana decyzja Wójta Gminy w [...] z dnia 29 marca 2018 r. znak: [...] w ogóle nie realizuje wytycznych Sądu ani nakazu wynikającego z art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 3 P.w., ponieważ od 2013 roku do chwili obecnej Wójt nie zobowiązał właściciela działki nr [...] do zagospodarowania wód opadowych na własnym terenie.

W ocenie skarżącego opinia biegłego, w której stwierdzono, że zwiększenie przepustowości korytek całkowicie uchroni jego działkę przed zalewaniem wodami z parceli nr [...], proponuje rozwiązanie zabronione przez prawo, a mianowicie odprowadzenie ścieków z utwardzonego placu i wód opadowych do wód podziemnych wbrew § 13 pkt 6 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 roku. Zdaniem skarżącego bez obniżenia terenu woda zawsze będzie zalewać jego posesję i całą działkę, ponieważ wody opadowe wraz ze ściekami oraz nawieziona glina na gąsienicach i kołach pojazdów z placu zamulały i będą dalej nanosić muł i zatykać korytka.

Skarżący nadmienił, że ulegają zamuleniu wszystkie pozostałe odwodnienia liniowe na tej działce, dlatego decyzja Wójta Gminy w [...] o wymianie uszkodzonych desek ogrodzeniowych oraz nakaz właściwego utrzymania korytek jest absurdalna i nie ma na celu zapobiegania szkodom.

Dalej skarżący podniósł, że studnie chłonne zostały wykonane nielegalnie i powinny być zasypane, ponieważ Wydział Ochrony Środowiska Starostwa [...] wydał pozwolenie (pomijając skarżącego jako stronę postępowania) na wykonanie studni o głębokości 3,0 m i 2,5 m, a w rzeczywistości zostały wykonane o głębokości 7,40 mppt, 6,5 mppt, 1,5 mppt oraz studnia szybowa 11,0 mppt, zaś operat wodny opracował oraz nadzór na ich wykonaniem sprawował pracownik Urzędu Gminy w [...] - T. S..

W ocenie skarżącego ostatnio wydana decyzja z ww. Starostwa z 23 października 2017 r. znak [...] dla K. S. udzielająca mu pozwolenia wodnoprawnego na studnię chłonną jest absurdalna, ponieważ powyższa studnia chłonna została już nielegalnie wykonana przed 4 laty przez jego ojca A. S., a Starostwo mylnie informowało skarżącego o wycofaniu wniosku przez inwestora, kiedy to już studnia chłonna została przez niego wykopana o głębokości 6.50 mppt. tj. poniżej lustra wody pitnej.

Zdaniem skarżącego Kolegium na str. 6 wydanej decyzji wadliwie i nieprawdziwie stwierdziło, iż w aktach sprawy znajduje się decyzja Starosty [...] z 26 września 2011 r., znak [...], w której uregulowano m.in. kwestię zjazdu z drogi gminnej na działkę ew. nr [...]. Jest to, w przekonaniu skarżącego nieprawdą, ponieważ w powyższej decyzji Starosta [...] udzielił pozwolenia na wjazd na działkę nr ew. [...] istniejącym wówczas zjazdem z drogi gminnej o nr ew. [...], dlatego w przypadku przebudowy zjazdu inwestor przed rozpoczęciem robót budowlanych zobowiązany był zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1440 ze zm.) dokonać zgłoszenia budowy zjazdu, a następnie wykonać projekt budowlany i uzyskać zezwolenie na budowę. Podniesienie istniejącego zjazdu oraz zajęcie pasa drogowego zostało wykonane nielegalnie, zaś kierownikiem budowy był ten sam ww. pracownik Urzędu Gminy w [...].

Zdaniem skarżącego skoro powyższy wykonany zjazd został podniesiony o wysokość krawężnika, zgodnie z prawem grawitacji woda z drogi gminnej musi spływać na posesję skarżącego.

Skarżący wyjaśnił, że Kolegium błędnie zaaprobowało ustalenia dokonane przez biegłego, podczas gdy plac utwardzony posiada powierzchnię 650 m2, a połowa tj. 50% powierzchni dachów wynosi 260 m2, co daje łącznie 910 m2, a jeśli na 1 m2 spadnie deszcz o wysokości 1 mm to objętość wody wynosi 1 litr, czyli będzie to 910 litrów wody. W dniu 3 września br. w [...] opady wyniosły 36,6 mm co dało opad 33.306 litrów wody tj. 10 razy więcej aniżeli ma pojemność studnia chłonna o wymiarach szerokość 120 cm x głębokość 300 cm, która może pomieścić 3.391 litrów (V = ?r2h = 3,14 x 602 x 300), zaś w dniu następnym tj. 4 września br. odbyło się spotkanie w tej sprawie z udziałem biegłego i opad w takiej wysokości podał punkt IMGW w [...], który został w tej wysokości ujęty w opinii przez biegłego.

Zdaniem skarżącego wszystkie zgłoszone przez niego nieprawidłowości zostały przez biegłego pominięte i zignorowane, a wniesione uwagi do opinii również nie zostały przez niego uwzględnione. W ocenie skarżącego biegły sądowy w swojej opinii nie wskazał i przekonywująco nie ocenił jak nielegalnie wybudowany zjazd z drogi gminnej oraz stwierdzona zmiana kierunku wód opadowych wpływa na działkę skarżącego.

Skarżący wyjaśnił, że chociaż kwestia ewentualnej legalizacji wykonanych studni chłonnych czy też odwodnienia liniowego oraz nielegalnie wybudowanego zjazdu z drogi gminnej nie należy do przedmiotu postępowania, to jednak nie bez znaczenia dla oceny całości istniejących stosunków wodnych jest stwierdzona okoliczność, że wjazd na działkę został podniesiony i wybudowany nielegalnie oraz wszystkie studnie chłonne na działce K. S. wykonane zostały nielegalnie, dlatego odprowadzenie wody z działki K. S. do tych studni powinno być zabronione. Biegły powyższe okoliczności w swojej opinii całkowicie pominął.

Dodatkowo skarżący nadmienił, że łączny koszt poniesionych przez niego wydatków zabezpieczających go przed szkodami ze strony sąsiada kształtuje się w granicach ok. 50.000 zł.

W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 28 marca 2019 r. skarżący powtórzył podnoszone uprzednio argumenty, akcentując w szczególności udział pracowników Urzędu Gminy [...] w przebudowę zjazdu na działkę [...], co implikuje, jego zdaniem, brak bezstronności organu I instancji, a także brak podania przez organ odwoławczy gdzie ma być odprowadzona woda opadowa z korytek, których urządzenie nakazano, skoro studnie chłonne zostały wykonane nielegalnie.

Podniósł także, że płot winien rozgraniczać parcele nr [...] i [...], a nie służyć za mur oporowy. Skoro obecnie musi pełnić także rolę muru oporowego, ponieważ właściciel działki podniósł teren i obsypał ziemią deski ogrodzeniowe, kierując wody opadowe w kierunku skarżącego, należy zobowiązać właściciela działki nr [...] do wykonania podmurówki o szerokości 40 cm głębokości 80 cm poniżej powierzchni gruntu + 30 cm ponad nawiezioną powierzchnia gruntu, ażeby uchronić działkę nr [...] przed notorycznym zalewaniem podczas większych opadów deszczu.

Dlatego, zdaniem skarżącego, wszystkie wywody Kolegium o wymianie uszkodzonych desek ogrodzeniowych są całkowicie chybione, a wręcz absurdalne, ponieważ istniejący płot nigdy nie uchroni działki skarżącego przed zalewaniem, a wody opadowe przedostają się tak pod jak i ponad deskami ogrodzeniowymi na działkę skarżącego.

Skarżący podniósł również, że ostatnio opracowana opinia biegłego sądowego z [...] września 2018 r. budzi poważne wątpliwości i kontrowersje, bo skoro biegły sądowy stwierdził, że dokonał inspekcji studni chłonnych i ustalił, że całkowita głębokość studni chłonnej wynosi 713 cm, a woda opadowa jest w całości przechwytywana przez istniejący drenaż i kierowana do studni chłonnej, to tym samym biegły zaakceptował rozwiązania inwestora, które jest zabronione przez Prawo wodne.

Zaś w pkt 5 opinii uzupełniającej sam biegły potwierdza cyt.: "odprowadzenie ścieków do wód i gruntu jest wprost zabronione na mocy Prawa wodnego. Nie wolno tego robić".

Przytaczając powyższe stwierdzenie biegłego skarżący podniósł, że wydana opinia jest sprzeczna sama w sobie i rażąco narusza prawo dlatego powinna być oddalona i uchylona jako wydana wbrew art. 29 P.w., a ponadto wydana opinia przywołuje stan faktyczny istniejący 4 września 2018 r., pomijając wszystkie szkody skarżącego i koszty jakie poniósł celem zabezpieczenia się przed większymi opadami ze strony działki nr [...] od roku 2011, które szczegółowo opisał uprzednio.

Kolejno, w piśmie procesowym z 20 maja 2019 r. skarżący podniósł m.in., że nieprawdziwe jest stwierdzenie Kolegium, że wody opadowe z "placu B" w całości są przechwytywane przez drenaż i kierowana do studni chłonnej, ponieważ drenaż był całkowicie zamulony oraz zarośnięty trawą (kserokopię zdjęcia odwodnienia liniowego zarośniętego trawą skarżący załączył do skargi), a wody opadowe zamiast do studni chłonnej odprowadzone są do wykopanej studni o głębokości 6,50 mppt tj. poniżej lustra wody pitnej i to do niej aktualnie są odprowadzono wody opadowe wraz zanieczyszczeniami czyli do wód podziemnych wody pitnej o czym Kolegium nic nie wspomina.

Wniósł też o przyznanie odszkodowania od organu I instancji w wysokości 50.000 zł tytułem poniesionych szkód.

Z kolei w piśmie procesowym z 13 czerwca 2019 r. pełnomocnik uczestnika – K. S. – podniósł, że skarżący kontestuje każde posunięcie sąsiada i skarży nawet korzystne dla siebie decyzje, wbrew gravamen. Zarzucił też wyolbrzymianie zagrożenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że skarga była bezzasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co - w świetle art. 151 P.p.s.a. - skutkuje oddaleniem skargi.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 10 grudnia 2018 r., znak: [...], którą organ odwoławczy, na podstawie art. 29 P.w. nakazał K. S. – synowi A. S., wykonanie urządzeń zapobiegającego szkodom.

Na wstępie trzeba zaznaczyć, że wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jest nieuzasadniony. Skarżący nie wskazał żadnej z przesłanek zawartych w art. 156 K.p.a. Nie dostrzegł ich również Sąd, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji.

Dalej trzeba wskazać, że orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 P.p.s.a., gdyż niniejszy wyrok jest poprzedzony prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z 8 marca 2017 r., sygn. II SA/Kr 1260/16.

Zatem na wynik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego mają wpływ ustalone wcześniej przez WSA w Krakowie kierunki badania sprawy i wyrażone stanowisko. Sąd obecnie rozpoznający sprawę w pierwszej kolejności ma obowiązek ocenić, czy organy administracyjne dostosowały się do wskazań ww. wyroku, którym WSA w Krakowie uchylił decyzje obu instancji. Zgodnie bowiem z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2000 r., sygn. I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z 16 czerwca 2009 r., sygn. II SA/Ol 443/09, powołane orzeczenia dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy.

Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowiłaby prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Białymstoku z 2 lutego 2009 r., sygn. I SA/Bk 470/08).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawa oraz poglądy judykatury stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w zapadłym w sprawie wyrokiem WSA w Krakowie, ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem, nie doszło również do istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy zmiany stanu prawnego ani faktycznego.

Wynik przeprowadzonej według powyższych reguł kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 29 P.w., z uwzględnieniem wskazań Sądu na mocy art. 153 P.p.s.a., jest - odnośnie decyzji organu II instancji - pozytywny.

Należy tu podkreślić, że zakres orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest limitowany przesłankami określonymi w art. 29 P.w. Sąd nie może zatem badać i brać pod uwagę kwestii legalności budowy studni chłonnych, w tym zgodności ich głębokości z przepisami P.w., legalności zjazdu z drogi, a także sprawy pozwoleń wodnoprawnych. Sąd jest ograniczony do objętych postępowaniem działek nr ew. [...] oraz [...], w aspekcie zaistnienia hipotezy normy art. 29 P.w.

Bezsporne w sprawie jest, że właściciel działki o nr ew. [...] poprzez wykonywanie prac budowlanych podwyższył poziom swojej działki przez nawiezienie ziemi, zamontował kostkę brukową i płyty ażurowe oraz trwale utwardził nawierzchnię w postaci nawierzchni betonowej. Większa część utwardzonej części działki [...] jest naturalnie nachylona w stronę działki [...]

Przedmiotowa sprawa administracyjna toczy się od maja 2013 roku, a poddana kontroli Sądu decyzja SKO w [...] jest decyzją wydaną w sprawie przez organ odwoławczy po raz trzeci.

Należy tu wskazać, że WSA w Krakowie w wyroku z 8 marca 2017 r., sygn. II SA/Kr 1260/16 przesądził, że poza sporem jest, iż po wybrukowaniu terenu stanowiącego działkę nr ew. [...] oraz jego nadsypaniu nastąpiła zmiana spływu wody na kierunek z SE na NE, tj. w kierunku dz. ew. [...], stanowiącej własność A. P. i z NE na SW, tj. w kierunku dz. ew. nr [...], wbrew bezwzględnemu zakazowi wynikającemu z art. 29 ust. 1 pkt 2 P.w.

Sąd przesądził również i związał swym stanowiskiem organy i Sąd w niniejszej sprawie, że w sytuacji wykazanej zmiany spływu wody w kierunku dz. ew. [...], stanowiącej własność A. P., wbrew bezwzględnemu zakazowi z art. 29 ust. 1 pkt 2 P.w., samo wydanie decyzji nakazującej nie wymaga udowodnienia szkody.

Sąd w ww. wyroku wytknął organom następujące uchybienia w postępowaniu.

Po pierwsze wskazał, by organy w dalej prowadzonym postępowaniu zbadały podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące wykonania podwyższonego wjazdu, które spowodowało skierowanie wody z drogi gminnej na posesję skarżącego, nadsypanie i podniesienie terenu działki nr [...], co powoduje, że woda opadowa podczas gwałtownych deszczy spływa z drogi gminnej oraz z działki nr ew. [...] na działkę skarżącego.

Po drugie nakazał zbadanie okoliczności wykonania przez A. S. płotu ogrodzeniowego, usytuowanego w sposób, który powoduje, że woda przedostaje się pod płytami betonowymi oraz ponad nimi, zalewając działkę skarżącego, położoną niżej.

Po trzecie, Sąd wskazał, że konieczne jest wyjaśnienie, jak stwierdzona zmiana kierunku spływu wód wpływa na działkę skarżącego, czy woda z działki A. S. odprowadzana jest do studni chłonnych, a jeżeli nie, to co się z nią dzieje.

Po czwarte, po wyjaśnieniu powyższych kwestii, Sąd nakazał, by organy ustaliły przy pomocy wszelkich dopuszczalnych środków dowodowych, w tym oględzin nieruchomości i opinii biegłego, czy właściciel nieruchomości nr [...] (na której doszło do zmiany stanu wody na gruncie), odprowadza bądź odprowadzał wody na grunty sąsiednie, to jest m.in. na dz. ew. [...] i w jaki sposób.

Wreszcie po piąte, Sąd zalecił uzupełnienie dotychczasowej opinii bądź ponowne zlecenie biegłemu jej sporządzenia, następnie dokonania oceny dowodów i rozstrzygnięcia, czy jest potrzeba przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania stosownych urządzeń zapobiegających szkodom (np. odwodnienie, drenaż, studzienki chłonne, mur oporowy, korytka), ewentualnie gdzie i przez kogo mają być wykonane.

Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji zrealizował powyższe wytyczne częściowo, natomiast organ odwoławczy, słusznie korzystając z możliwości uzupełnienia materiału dowodowego na podstawie art. 136 K.p.a., zrealizował wytyczne Sądu we wszystkich ww. obszarach.

Po pierwsze bowiem organ odwoławczy, opierając się na wynikach oględzin, dokumentacji fotograficznej, stanowiskach stron, a także opinii biegłych i opinii uzupełniających, w tym co istotne, opracowanej w wyniku realizacji przez organ I instancji postanowienia Kolegium z 12 czerwca 2018 r. opinii biegłego B. R. (s. 7-8 opinii) wraz z uzupełnieniem, jednoznacznie ustalił, że nadsypanie i podniesienie terenu działki nr [...] powoduje, że woda opadowa podczas gwałtownych deszczy spływa z działki nr [...] na działkę skarżącego. Biegły zaobserwował ślady przeciekania wody pod ogrodzeniem, znajdującym się pomiędzy działkami.

Zatem trafnie organ odwoławczy ustalił, że zalewanie obszaru działki ew. nr [...] wodami opadowymi z działki ew. nr [...] przez granicę rozdzielającą te działki stanowi zmianę stanu wody na gruncie szkodliwą dla gruntów sąsiednich w rozumieniu art. 29 P.w.

Na podstawie tych samych dowodów organ odwoławczy prawidłowo ustalił również, że podwyższenie wjazdu na działkę nr [...] nie spowodowało skierowania wody z drogi gminnej na posesję skarżącego (s. 6-7 ww. opinii biegłego B. R.). Jak przekonująco stwierdził organ odwoławczy, przywołując zdanie biegłego, nie zaobserwowano żadnych śladów, które wskazywałyby na fakt płynięcia takiej wody, deponowania osadów, otoczaków, żwiru, piasku czy mułu.

Po drugie, organ odwoławczy ustalił wszelki istotne dla sprawy okoliczności związane z wykonaniem płotu ogrodzeniowego, a także, jak wskazano wyżej, wyjaśnił kwestię przedostawania się wody pod płytami betonowymi oraz ponad nimi i zalewania położonej niżej działki skarżącego.

Po trzecie, organ odwoławczy należycie wyjaśnił, że stwierdzona zmiana kierunku spływu wód wpływa negatywnie na działkę skarżącego, a woda z działki K. S. tylko do pewnego stopnia odprowadzana jest do studni chłonnych. Organ odwoławczy w tym zakresie przywołał adekwatne ustalenia biegłego. Należy wskazać, że biegły przekonująco i precyzyjnie wyjaśnił, iż odwodnienie linijne (prefabrykowane korytka – akodren), istniejące na działce ew. nr [...] wzdłuż jej granicy z działką ew. nr [...], przy krawędzi oznaczonego w opinii biegłego R. "placu A", biegnie na długości ok 53 m. Korytka mają niewielki przekrój (5 cm wysokość, 10 cm szerokość). Zastosowane korytka nie są przystosowane do odbioru wody z dużej powierzchni. Woda z korytek wlewa się do studzienki, z której z kolei odprowadzana jest do studni chłonnej podziemnym przewodem rurowym.

Biegły podzielił zdanie skarżącego, że wód opadowych odprowadzanych z wybrukowanej części działki, leżącej obok domu mieszkalnego (plac A), może być na tyle dużo, że nie przechwytuje jej istniejący "akodren", czyli wskazane wyżej korytka mające niewielkie pole przekroju poprzecznego. Ponadto do zalań działki ew. nr [...] może dochodzić poza zasięgiem "akodrenu".

Biegły dokonał również inspekcji studni chłonnych na działce nr [...], mierząc m.in. poziom wody i głębokość studni.

Powyższe ustalenia Sąd w pełni akceptuje, uznając je za prawidłowo poczynione przez organ administracji.

Po czwarte, mając wszystko powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organ odwoławczy uczynił zadość nakazom Sądu i należycie wyjaśnił wszystkie istotne w sprawie kwestie, w tym wskazane przez Sąd, ustalił stan faktyczny sprawy przy pomocy wszelkich dopuszczalnych środków dowodowych, stosownie do regulacji art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.

Organ odwoławczy prawidłowo również dokonał oceny opinii biegłego, zgodnie z art. 80 i art. 84 K.p.a. i w konkluzji stwierdził, że właściciel działki nr [...] odprowadza na dz. ew. [...] wody opadowe, w sytuacji nawalnych opadów nie mieszczących się w odwodnieniu liniowym lub w przypadku niedrożności korytek.

Należy szczególnie podkreślić, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 136 K.p.a., mając na uwadze wyjątkowość możliwości zastosowania rozstrzygnięcia z art. 138 § 2 K.p.a. oraz fakt, że organ odwoławczy jest organem merytorycznym ponownie rozpatrującym sprawę administracyjną, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Tym samym organ odwoławczy wypełnił zalecenia Sądu przez ponowne zlecenie innemu biegłemu sporządzenia opinii i dokonanie oceny opinii i pozostałych dowodów. Dlatego też sformułowane w skardze zarzuty dotyczące braku wypełnienia wskazań Sądu przez organ I instancji nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

W konsekwencji organ odwoławczy słusznie stwierdził, że nie istnieje potrzeba nakazania przywrócenia stanu poprzedniego, skoro byłoby to rozwiązanie dużo bardziej pracochłonne i kosztowne, a wykonanie stosownych urządzeń zapobiegających szkodom przez K. S. na działce nr [...] w pełni osiągnie zamierzony cel, to jest całkowite zagospodarowanie opadów na tej działce. Należy pozytywnie ocenić również słuszne doprecyzowanie w decyzji II instancji parametrów urządzenia – rowu opaskowego.

W odniesieniu do obaw skarżącego, czy nakazane rozwiązanie przyniesie skutek w postaci zapobieżenia spływowi wody na jego działkę, należy wskazać, że – w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w tym opinii biegłego - zastosowanie rowu opaskowego o parametrach określonych w zaskarżonej decyzji wraz z wymianą wszystkich uszkodzonych desek ogrodzeniowych oraz zabezpieczeniem uszkodzonych miejsc w istniejącym ogrodzeniu, przy należytym utrzymaniu drożności rowu opaskowego, powinno przynieść w aspekcie braku spływu wody tożsamy efekt, co postulowany przez niego murek z podmurówką.

Wójt Gminy [...] winien kontrolować należyte wykonanie nałożonych na K. S. obowiązków.

Nie można negować przyjętych rozwiązań z góry przyjętą antycypacją nieprawidłowego użytkowania nakazanych do wykonania urządzeń.

Podsumowując Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja merytoryczna organu odwoławczego została wydana z poszanowaniem przepisów prawa procesowego, a to: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 K.p.a. W szczególności w kontrolowanej decyzji zostały również wyjaśnione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne, odpowiada zatem prawu także uzasadnienie decyzji, zgodne z wymogami art. 107 § 3 K.p.a.

Organ odwoławczy wypełnił również wszystkie wytyczne Sądu, zgodnie z art. 153 P.p.s.a. Nie zaistniały zatem wskazywane w skardze uchybienia.

Zarzuty skargi okazały się niezasadne, a niezgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z oczekiwaniami skarżącego nie może być utożsamiana z naruszeniem prawa.

Wobec oddalenia skargi, żądania skarżącego w zakresie kosztów postępowania nie mogły zostać uwzględnione. Brak jest również podstaw prawnych do żądania w postępowaniu administracyjnym odszkodowania.

Zrozumiałe jest niezadowolenie skarżącego, skoro obecnie stwierdzone naruszenie prawa wodnego przez sąsiada było nieprawidłowo oceniane przez organy w latach 2013-2016. Zrozumiałe są również obawy i wątpliwości skarżącego związane z budowami na działkach sąsiednich.

Należy przy tym raz jeszcze podkreślić, że kwestie legalności zjazdu i studni chłonnych nie są przedmiotem kontroli i oceny Sądu w niniejszej sprawie i nie mogą mieć znaczenia w niniejszym postępowaniu. Trzeba wyjaśnić, że stwierdzenia w uzasadnieniu wyroku z 8 marca 2017 r., sygn. II SA/Kr 1260/16, odnośnie legalności studni chłonnych należy rozumieć tylko w ten sposób, że Sąd stwierdził brak zbadania przez właściwy organ i biegłego, czy odwodnienie funkcjonuje prawidłowo.

Tymczasem biegły B. R. dokonał inspekcji studni chłonnych i wyjaśnił przekonująco jak woda z działki A. S. jest do nich odprowadzana. Powyższe trafnie zaakceptował organ odwoławczy. Odnośnie natomiast budowy zjazdu, to kwestia ewentualnego braku legalności jego budowy znajduje się w kompetencji organów nadzoru budowlanego. W niniejszej sprawie znaczenie miał jedynie sam fakt budowy zjazdu, co biegły B. R. uwzględnił i czemu dał wyraz w swojej opinii. W tym kontekście należy podkreślić, że wskazywany przez skarżącego udział pracowników Urzędu w budowie zjazdu czy studni nie mógł przynieść oczekiwanego przez skarżącego skutku wyłączenia Wójta Gminy [...] w sprawie zmiany stosunków wodnych, prowadzonej na podstawie art. 29 P.w.

Trzeba też wskazać, że za odwodnienie terenu i ogólnie pojętą gospodarkę wodną odpowiada Gmina. Z kolei za właściwe odwodnienie drogi odpowiada jej zarządca.

Nie ulega też wątpliwości, że zarządca drogi odpowiada za należyte utrzymanie drogi, również w aspekcie jej odwodnienia, czemu w niniejszej sprawie organ dał wyraz chociażby przywołując pismo z 1 marca 2018 r., z ofertą uregulowania spływu wody z drogi gminnej poprzez posadowienie krawężnika i ścieku przykrawężnikowego przy zjeździe na działkę skarżącego.

Odnosząc się wreszcie do zarzutów skarżącego skierowanych do opinii biegłego B. R. należy wskazać, że biegły ten rzetelnie odpowiedział na te zarzuty w opinii uzupełniającej z [...] października 2018 r.

W szczególności Sąd w pełni podziela zdanie biegłego odnośnie potrzeby dokładnego zmierzenia podniesienia gruntu, a także uwzględnienia przez biegłego opadów nawalnych mających miejsce 3 i 4 września 2018 r. i związanych z nimi wyliczeń (s. 2-3 opinii). Nie sposób przyjąć, by biegły pominął bądź zignorował jakiekolwiek istotne dla sprawy okoliczności podnoszone przez skarżącego.

Nietrafnie również skarżący zarzucił sprzeczność opinii biegłego co do kwestii ścieków, bowiem należy odróżnić przedmiot opinii – to jest odprowadzenie wód opadowych, od sprawy ścieków, co do których odprowadzenia biegły merytorycznie się nie wypowiadał.

Biegły, podobnie jak organy i Sąd w niniejszej sprawie, nie mógł również uwzględnić kwestii odszkodowania dla skarżącego za szkody z przeszłości, bowiem postępowanie na podstawie art. 29 P.w. ma prowadzić do zaprzestania negatywnego działania i zapobieżeniu szkodom w przyszłości.

Ewentualnej rekompensaty w majątku skarżący może dochodzić na drodze cywilnej przed sądem powszechnym.

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego oddalił bezzasadną skargę, orzekając jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 P.p.s.a.