Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 840/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 par. 1, art. 27 par. 1, art. 33 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 17 ust. 1, 10 i 11, art. 19 ust. 10
journal: Dz.U. 2008 nr 234 poz 1570
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
article: art. 92, art. 93 par. 1, art. 95 par. 1, art. 97 par. 1, art. 98
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 27 września 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant Referent-stażysta Anna Zofia Głażewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2012 roku sprawy ze skargi J. i T. D. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zarzutów do tytułu wykonawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, ze zm) zwanej dalej: kpa. oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez skarżących J.D. i T.D. na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów, utrzymał w mocy skarżone postanowienie.

Uzasadniając stanowisko organ podał, że w dniu 28 lutego 2012 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w I. wpłynęło pismo Niepublicznej Przychodni "[...]" w sprawie braku zgody rodziców na zaszczepienie dzieci: O.D. ur. "[...]" i K.D. ur. "[...]" zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. W dniu 13 marca 2012 r. Państwowy Powiatowy Inspektora Sanitarny wystosował do skarżących upomnienie wzywające do wykonania obowiązku zaszczepienia syna O. przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz ostremu zapaleniu rogów przednich rdzenia kręgowego (chorobie Heinego - Medina). W odpowiedzi na upomnienie J. i T. D. poinformowali, iż chcieliby wywiązać się z obowiązku zaszczepienia syna O., jednakże muszą mieć pewność, iż szczepionki są bezpieczne dla zdrowia i życia dziecka, natomiast wobec braku jednoznacznego potwierdzenia bezpieczeństwa szczepień nie mogą spełnić wezwania.

W dniu "[...]" organ I instancji wystawił tytuł wykonawczy, na który skarżący wnieśli zarzuty oraz złożyli wniosek o wstrzymanie egzekucji administracyjnej, który rozpoznano wstrzymując postępowanie egzekucyjne do czasu rozpoznania zarzutów.

Organ odwoławczy odnosząc się do zgłoszonych w zażaleniu zarzutów tj.

- niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym z uwagi na fakt, że przepisy nie określają jakiego dokładnie preparatu należy użyć do szczepień oraz braku badania kwalifikacyjnego,

- braku wymagalności obowiązku z uwagi na okoliczność braku przymiotu źródła prawa przez komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego,

- niedopuszczalność egzekucji, bowiem dopuszczona jest ona tylko w przypadkach określonych w art. 33 i 36 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi,

wyjaśnił, iż stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych (Dz.U. Nr 234, poz. 1570, ze zm) dalej zwana: ustawą o zwalczaniu zakażeń osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych. W odniesieniu do osoby nieposiadającej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponoszą m. in. rodzice (ust. 2 art. 5). Natomiast z art. 17 ust. 9 tej ustawy wynika, że obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby o obowiązkowym szczepieniu ochronnym lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią. Obowiązkowe szczepienia ochronne wskazano oraz poprzedzające ich wykonanie lekarskie badanie kwalifikacyjne, a także konsultacje specjalistyczne u ubezpieczonych przeprowadzają świadczeniodawcy, z którymi Narodowy Fundusz Zdrowia zawarł umowy o udzielanie tych świadczeń, zaś koszt przeprowadzenia tych obowiązkowych szczepień ochronnych jest finansowany na zasadach określonych w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej ze środków publicznych. Same szczepionki do obowiązkowych szczepień zakupuje minister właściwy do spraw zdrowia zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych, zaś stacje sanitarno- epidemiologiczne ustalają roczne zapotrzebowanie na szczepionki, przechowują je oraz zaopatrują w nie świadczeniodawców - art. 18 ustawy o zwalczaniu zakażeń. Powyższe oznacza, iż osoba zobowiązana do poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu otrzymuje szczepionkę, w którą świadczeniodawca został zaopatrzony przez powiatową stację sanitarno-epidemiologiczną zakupioną przez Ministra Zdrowia.

Odnośnie twierdzenia o braku wykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym z uwagi na okoliczność nie wykonania badania kwalifikacyjnego, które jest niezbędne podano, że stosownie do art. 17 ustawy o zwalczaniu zakażeń wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Po przeprowadzeniu takiego badania lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. W praktyce termin szczepienia jest również terminem badania kwalifikacyjnego, natomiast nie stawiając się z dzieckiem na wyznaczony termin szczepienia pp. D. uniemożliwili także wykonanie badania kwalifikacyjnego. Wskazano, że trudno w tej sprawie mówić o niewykonalności obowiązku, gdyż taka niewykonalność oznacza, że istnieją trwałe, niezależne od zobowiązanego przyczyny, o charakterze prawnym lub faktycznym, uniemożliwiające jego wykonanie. Powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 czerwca 2008 r. (sygn. VII SA/Wa 561/08) podkreślono, że przesłanką uznania decyzji za niewykonalną nie mogą być trudności w wyegzekwowaniu decyzji, wiążące się z niezadowoleniem adresatów decyzji zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy.

W kwestii braku wymagalności obowiązku wobec faktu, iż komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa organ wyjaśnił, że zgodnie z delegacją ustawową wynikającą z art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu zakażeń minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia m.in. osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby, oraz sposób przeprowadzania szczepień ochronnych uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Wykonując tę delegację Minister Zdrowa w dniu 18 sierpnia 2011 r. wydał rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1086), gdzie w § 5 zapisano, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w ust. 11 art. 17 ww. ustawy. Wskazany zatem komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego ze szczegółowymi informacjami dotyczącymi poszczególnych szczepionek na dany rok ma swoje upoważnienie ustawowe, gdyż Program Szczepień Ochronnych na 2012 r. będący załącznikiem do komunikatu określa w jakich latach życia należy szczepić dzieci przeciwko określonym chorobom. W odniesieniu do syna O. jest to szczepienie p-ko błonicy, tężcowi i krztuścowi - pierwsza dawka przypominająca szczepionka DTaP oraz przeciwko poliomyelitis (chorobie Heinego-Medina) pierwsza dawka przypominająca szczepionką doustną OPV. Stosownie do Programu Szczepień Ochronnych na 2012 r. szczepienia te powinny być wykonane w 6 roku życia, wobec czego ukończenie przez dziecko 6 roku życia stanowi wymagalność tego obowiązku.

Również zarzut dotyczący niedopuszczalności egzekucji nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem stosownie do art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U z 2001 r. Nr 212, poz. 12643, ze zm.) do zakresu działania tej inspekcji należy ustalanie zakresów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Po myśli zaś art. 2 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej, przy czym egzekucję administracyjną stosuje się nie tylko do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień ale również do obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisu prawa, jak ma to miejsce w tej sprawie art. 3 § 1 tej ustawy. Wskazane w zażaleniu art. 33 i 36 ustawy o zwalczaniu zakażeń dotyczą zupełnie innych sytuacji, gdyż w tych przypadkach wydawane są decyzje administracyjne, natomiast w rozpoznawanej sprawie chodzi o ustawowy obowiązek szczepień ochronnych podlegający egzekucji na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na to postanowienie J. i T.D. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w której wnieśli o uchylenie skarżonego postanowienia oraz utrzymującego w mocy postanowienia organu I instancji, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi powtórzono zarzuty przedstawione w zażaleniu dotyczące niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, braku wymagalności obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji. Nie podzielają stanowiska organów, że brak wskazania informacji odnośnie dostępnego preparatu do szczepienia skutecznie uniemożliwia realizację obowiązku szczepienia, gdyż obowiązek ten przestaje być precyzyjnie określony. Wprawdzie obowiązek ten jest określony przez prawo lecz nie jest dostatecznie sprecyzowany. Skoro w sprzedaży pozostają różne preparaty i brak jest wskazania jakim winno być wykonane szczepienie to potencjalnie może ich narazić na zarzut, że zastosowano niewłaściwy preparat. Podkreślono, że art. 17 ust. 3 ustawy o zwalczaniu zakażeń nie określa badania kwalifikacyjnego jako obowiązkowego lub jako integralnego czy nieodłącznego z obowiązkiem szczepienia, natomiast ust. 4 tego przepisu stanowi, że badanie kwalifikacyjne jest traktowane jako oddzielne świadczenie medyczne, gdyż jest potwierdzane odrębnym dokumentem. Skoro dziecko nie posiada aktualnego badania kwalifikacyjnego to nałożony obowiązek szczepienia jest niewykonalny.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo wyjaśnił, że z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP wynika, iż każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Przepis ten nakłada na władze publiczne obowiązek zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, także obowiązek zwalczenia chorób epidemicznych. Te względy legły u podstaw ustawowej regulacji o obowiązkowych szczepieniach ochronnych, których celem jest eliminacja niebezpieczeństwa szerzenia się w społeczeństwie chorób zakaźnych, a także konieczność zapewnienia ochrony indywidualnej u dzieci wobec chorób o szczególnie ciężkim przebiegu i wysokiej śmiertelności (np. tężec). Szczepienia są najbardziej skutecznym sposobem zapobiegania tym chorobom poprzez powstanie tzw. odporności zbiorowiskowej. W przypadku szczepień obowiązkowych - obowiązujące przepisy nie przewidują sytuacji, że to rodzic decyduje sam czy poddać dziecko szczepieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje.

Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej: ustawą ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jego wydania lub podjęcia czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu, zaś jego usunięcie z obrotu prawnego może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy ppsa. tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Zakres kontroli sądowoadministracyjnej określa art. 134 § 1 ustawy ppsa, który stanowi, że Sąd nie jest związany granicami skargi, czyli zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a to oznacza, że z urzędu bierze pod uwagę naruszenia prawa o jakich nie wspomniano w skardze.

Mając na uwadze wskazane wyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w toku postępowania okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżone postanowienie odpowiada wymogom prawa.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy rozstrzygniecie organu I instancji, na mocy którego uznano zarzuty skarżących zgłoszone w toku postępowania egzekucyjnego za bezpodstawne. Zatem kontroli Sądu poddane zostały rozstrzygnięcia organów administracji publicznej wydane w toku postępowania egzekucyjnego, którego celem było wyegzekwowanie od skarżących jako opiekunów prawnych małoletniego syna O. obowiązku jego zaszczepienia.

Jedną z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego oraz zarzutów zgłoszonych do tytułu wykonawczego przez skarżących jest stwierdzenie, że egzekwowany obowiązek wobec konkretnej osoby istnieje i jest wymagalny - art. 33 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - dalej zwanej; u.p.e.a. W niniejszej sprawie okolicznością sporną, kwestionowaną przez skarżących rodziców jest brak wymagalności istnienia obowiązkowego szczepienia wobec określonej grupy osób, w tym wobec dzieci, jego niewykonalność, oraz niedopuszczalność samej egzekucji.

Z analizy przepisów regulujących kwestie obowiązkowych szczepień ochronnych, przytaczanych przez obie strony sporu wynika, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu zakażeń osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009 r. Nr 52, poza. 417) - art. 5 ust. 2 ww. ustawy. Nadto w art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu zakażeń zawarto zapis, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W ust. 10 tego przepisu prawodawca zawarł bowiem delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw zdrowia, który określi, w drodze rozporządzenia m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, jak również osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. Wobec powyższej regulacji mającej swoją podstawę w akcie prawa rangi ustawowej, wbrew stanowisku skarżących, obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym nie musi być potwierdzony decyzją administracyjną, gdyż wynika on wprost z przepisu prawa co oznacza, że nie ma podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Stanowisko to zostało potwierdzone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. II OSK 32/11, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 maja 2011 r. sygn. II SA/Bk 79/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Fakt, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z mocy prawa nie oznacza, jak zarzucają skarżący, że nie podlega on przymusowego wykonaniu w drodze postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu zakażeń Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie art. 17 ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 tej ustawy oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizacje tego programu. Wypełnienie powyższej delegacji ustawowej stanowi Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 października 2011 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2012.

Reasumując powyższe obowiązkowe szczepienia ochronne to szczepienia ochronne przeciwko chorobom zakaźnym określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. Nr 182, poz. 1086), w którym w § 2 określone zostały choroby zakaźne objęte tym obowiązkiem tj. pkt 1/ błonica, pkt 5/ krztusiec, pkt 9/ ostre zapalenie rogów przednich rdzenia kręgowego (choroba Heinego - Medina), pkt 11/ tężec, natomiast w § 3 pkt 1, pkt 5, pkt 9 i pkt. 11 określono grupy osób - dzieci, które podlegają takim szczepieniom wraz ze stwierdzeniem przedziału wieku w jakim należy dokonywać wskazanych szczepień w stosunku do dzieci i młodzieży, przy czym wobec wskazanych chorób zakaźnych ten przedział wieku kształtuje się od 7 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia. Wobec tak skonstruowanego zapisu dotyczącego obowiązku poddania się szczepieniom nie sposób podzielić argumentacji rodziców, że tak szerokie zakreślenie przedziału czasu powoduje, iż de facto nie wiadomym jest kiedy należy dokonywać takich szczepień. Brak jest podstaw do twierdzenia, że w stosunku do syna O. obowiązek wskazanych wyżej szczepień ochronnych nie jest jeszcze wymagalny. Należy zwrócić uwagę, że tak zakreślone przedziały czasu, w których dzieci i młodzież podlegają wskazanym szczepieniom ochronnym nie oznacza, że bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy dziecko zostanie zaszczepione w wieku 7 tygodni czy też 19 lat życia, skoro komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2012 jednoznacznie wskazuje, że szczepienia te są powtarzane na poszczególnych etapach życia dzieci w celu nabycia przez nie odporności. W odniesieniu do syna skarżących taki obowiązek dotyczył jego szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz poliomyelitis i skoro dziecko ukończyło już 6 rok życia (ur. "[...]") nie poddawszy się takim szczepieniom to obowiązek zaszczepienia dziecka jest już wymagalny.

Wskazać należy, że błędny jest pogląd skarżących jakoby obowiązek szczepień ochronnych, który nie został określony wprost w ustawie lecz w akcie rzędu podstawowego, w ramach komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, który nie został wymieniony w Konstytucji jako źródło powszechnie obowiązującego prawa oznacza, że taki obowiązek nie znajduje umocowania w przepisach prawa, gdyż jak już wskazano wyżej obowiązek szczepienia ochronnego m.in. dzieci wynika wprost z przepisu rangi ustawowego tj. art. 5 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu zakażeniom oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

Nadto należy wyjaśnić, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji). To w ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Narodowy Program Szczepień Ochronnych, który corocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej wiedzy epidemiologicznej. Nie jest to naruszenie powszechnie obowiązującego porządku prawnego lecz realizacja konstytucyjnego obowiązku, który właśnie poprzez coroczną aktualizowaną wiedzę najlepiej realizuje obowiązek szczepień ochronnych. Zaniechanie poddania się obowiązkowemu szczepieniu, wbrew stanowisku skarżących, rodzi odpowiedzialność karnoadministracyjną przewidzianą b w art. 115 § 1 kodeksu wykroczeń. Tej samej odpowiedzialności podlega ten, kto sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną - art. 115 § 2 kodeksu wykroczeń.

Także wbrew twierdzeniu skarżących należy podkreślić, że przestrzeganie ustawowego obowiązku poddania się przymusowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym zabezpieczone zostało przymusem administracyjnym. I tak przepis art. 1 u.p.e.a. określa:

1/ sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, o których mowa w art. 2;

2/ prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia obowiązków, o których mowa w art. 2;

3/ sposób i zakres udzielenia pomocy obcemu państwu lub korzystania z jego pomocy przy dochodzeniu należności pieniężnych.

Realizacja tego przepisu następuje w art. 3 § 1, który przewiduje możliwość stosowania egzekucji administracyjnej do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sadowej. Zacytowany art. 2 znajduje zatem zastosowanie, w kontrolowanej sprawie, w § 1 pkt 10, zgodnie z którym egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.

Sąd podziela stanowisko organów orzekających w tej sprawie, że na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263, ze zm) państwowy wojewódzki inspektor sanitarny i państwowy powiatowy i inspektor sanitarny są organami rządowej administracji zespolonej odpowiednio w województwie i powiecie. Zatem organy państwowej inspekcji sanitarnej są uprawnione do egzekwowania w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji obowiązku szczepień ochronnych wynikającego z ustawy.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że prawidłowo w oparciu o powołane przepisy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny po otrzymaniu informacji o niewykonaniu ustawowego obowiązku poddania szczepieniu małoletniego syna, upomnieniem wezwał skarżących do wykonania obowiązku wynikającego z mocy prawa. Następnie działając w oparciu o art. 15 § 1 u.p.e.a. wszczął egzekucję administracyjną, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanych wskazanego ustawowego obowiązku zaszczepienia syna O. przeciw chorobom zakaźnym - błonicy, krztuścowi oraz ostremu zapaleniu rogów przednich rdzenia kręgowego (chorobie Heinego - Medina). Zasadnie także wystawiony został tytuł wykonawczy, który, co wynika z jego treści zawierał wszystkie elementy wynikające z art. 27 § 1 u.p.e.a.

W ocenie Sądu odnośnie niezasadności zarzutu skarżących w kwestii niewykonalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym z uwagi na brak przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego, które w ich ocenie stanowi oddzielne świadczenie medyczne należy wyjaśnić, że skoro strony nie stawiły się wraz z dzieckiem w odpowiedniej placówce leczniczej celem jego zaszczepienia, to nie mogą skutecznie podnosić okoliczności braku poddania dziecka takiemu badaniu kwalifikacyjnemu, gdyż jak wynika z art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu zakażeń wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego, zaś z ust. 3 tego przepisu wynika, że obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4, z którego wynika, że po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Z powyższej regulacji wynika niezbicie, ze w każdym przypadku przed wykonaniem szczepienia ochronnego musi nastąpić lekarskie badanie kwalifikacyjne, które poprzedza takie szczepienie. Istota tego badania polega na jednoznacznym stwierdzeniu przez lekarza - czy nie występują jakiekolwiek przeciwwskazania do przeprowadzenia szczepienia. Z uwagi na fakt, że szczepieniu może zostać poddane jedynie dziecko, którego stan zdrowia na to pozwala nie do przyjęcia jest pogląd skarżących, że brak badania kwalifikacyjnego stanowi o niewykonalności obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom. Oczywistym jest, że wynikający z mocy prawa obowiązek podania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym obejmuje również bezwzględnie wcześniejsze poddanie się badaniu kwalifikacyjnemu skoro jest ono nierozerwalnie związane jako poprzedzające samo szczepienie i ze swej istotny stanowi bezwzględną przesłankę poprzedzającą wykonanie obowiązku, jest z nim nierozerwalnie związane. O powyższym świadczy chociażby okoliczność, że nie można wykonać szczepienia po upływie 24 godzin od wykonania badania kwalifikacyjnego. Zatem z chwilą wykonania obowiązkowego szczepienia oczywistą okolicznością będzie wcześniejsze badanie kwalifikacyjne, które nie stanowi w przypadku egzekucji administracyjnej braku wymagalności samego obowiązku, gdyż w każdym przypadku takie badanie jest nierozerwalnie związane z samym obowiązkiem poddania się szczepieniu co wynika wprost z przywołanych wyżej regulacji.

Słusznie także organy uznały za niezasadny zarzut skarżących dotyczący błędu co do osoby zobowiązanego. Błąd co do osoby zobowiązanej ma miejsce wówczas, gdy organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznano za zobowiązaną i której doręczono tytuł wykonawczy lub sytuacji, gdzie w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której ciąży obowiązek. W rzeczonej sprawie prawidłowo upomnienie i tytuł wykonawczy skierowano do obojga rodziców dziecka. Należy wyjaśnić, ze relacje pomiędzy rodzicami i dziećmi a w dalszej kolejności ich relacje z innymi osobami, regulują przepisy oddziału 2 w rozdziale II ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964r. Nr 9, poz. 59, ze zm) zwany dalej: k.r.o. Zgodnie z art. 92 k.r.o. dziecko pozostaje aż do pełnoletniości pod władzą rodzicielską, zaś władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom - art. 93 § 1 k.r.o., przez co każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania - art. 97 § 1 k.r.o. W szczególności rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską, a jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka - art. 98 § k.r.o. Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą dziecka - art. 95 § 1 k.r.o. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że skarżący rodzice zostali prawidłowo wskazani, jako osoby zobowiązane do wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka zwłaszcza, że jak wskazano w art. 5 ust. 2 ustawy o zwalczaniu zakażeń wprost uznano, że w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią, a tą osobą są jej rodzice wskazani w tytule wykonawczym jako zobowiązani do zaszczepienia swojego dziecka.

Odnośnie zaś wymagalności obowiązku, to jak już wyjaśniono wcześniej wymagalność obowiązku oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to uchyla się od niej, a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego żądnie przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności. W rozpoznawanej sprawie skarżący winni poddać syna obowiązkowym szczepieniom. Terminy wykonania tych szczepień, jak wskazano już wyżej określają nie tylko rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązku szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień, ale także - w sposób szczegółowy - załącznik do komunikatu Głównego Inspektowa Sanitarnego z 28 października 2011 r.

Mając powyższe na uwadze podniesione zarzuty nie mogły odnieść skutku i Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, wobec czego orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.