Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 249/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6-7, art. 9-11
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 37, art. 28
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Skrzycka – Pilch Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi Z. I. i Z. I. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 25 lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z. I. i Z. I. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dnia 25 lutego 2009 r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 września 2009 r. Nr [...], którą orzeczono brak podstaw do wydania nakazu rozbiórki w oparciu o art. 37 ustawy z dnia 27 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229) samowolnie wybudowanej wiaty usytuowanej na terenie posesji przy ul. A. [...] w G. oraz wskazano na brak możliwości zastosowania art. 40 ustawy.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika następujący stan faktyczny.

Na wniosek Z. I. z dnia 7 maja 1999 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w G. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wiaty usytuowanej na terenie posesji przy ul. A. [...] w G., zlokalizowanej w bezpośrednim sąsiedztwie posesji przy ul. J. [...] w G.. Organ pierwszej instancji uznał, że przedmiotowa wiata została wybudowana w trakcie realizowanej w oparciu o decyzję nr [...] z dnia 19 września 1994 r. nadbudowy budynku mieszkalnego, do którego przylega wiata - jako istotne odstępstwo od tego pozwolenia na budowę. Takie ustalenie skutkowało wszczęciem wydaniem rozstrzygnięć w trybie przepisów art. 51 Prawa budowlanego, jednakże w trakcie postępowań przed organem nadzoru budowlanego drugiej instancji stwierdzono, że przedmiotowa wiata została wybudowana samowolnie przed nadbudową budynku mieszkalnego i przed dniem 1 stycznia 1995 r. Ponadto, z uwagi na okoliczności, o których stanowią przepisy art. 24 Kpa, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia 27 czerwca 2007 r. wyłączył z przedmiotowego postępowania właściwego miejscowo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w G. i wyznaczył do załatwienia sprawy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Powiatowy inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia 5 września 2008 r. orzekł o braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki w oparciu o art. 37 ustawy z dnia 27 października 1974 r. Prawo budowlane samowolnie wybudowanej wiaty usytuowanej na terenie posesji przy ul. A. [...] w G. oraz o braku możliwości zastosowania art. 40 tej ustawy.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego wskazał, iż przedmiotowy obiekt został wybudowany w 1987 r. Potwierdzają to ustalenia z dowodu oględzin przeprowadzonego w dniu 8 października 1999 r. oraz w dniu 16 czerwca 2008 r. Również inwentaryzacja budowlana do projektu nadbudowy domu, zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta G. nr [...] z dnia 19 września 1994r. świadczy o wybudowaniu wiaty przed 1995 r. Budowa wiaty w tamtym okresie została zakończona i obiekt ten był użytkowany. Natomiast kolejne roboty budowlane w tym obiekcie, po dniu 1 stycznia 1995 r. (co podnoszą strony odwołujące się), kiedy wiata była już użytkowana, nie świadczą o zakończeniu budowy dopiero w późniejszym okresie. Kwestia legalności wykonanych w późniejszym okresie robót budowlanych, może być w uzasadnionym przypadku przedmiotem ewentualnego odrębnego postępowania. Z tych przyczyn, według organu drugiej instancji, zebrany materiał dowodowy pozwalał stwierdzić, że przedmiotowy obiekt został wybudowany przed dniem 1 stycznia 1995 r. a więc w okresie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 27 października 1974 r. - Prawo budowlane. Zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy, przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego niezbędne było uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę. Przedmiotowy obiekt powstał bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., do obiektów wybudowanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, których budowa zakończona została przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego winien sprawdzić przesłanki zawarte w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., a więc przeanalizować, czy w świetle art. 37 ust.1 pkt 1 tej ustawy obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę, lub czy w świetle art. 37 ust.1 pkt 2 obiekt budowlany lub jego część powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a także czy istnieją tzw. inne ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Jeśli te przesłanki zostaną wykluczone, należy rozważyć zastosowanie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Ocena przesłanek uzasadniających nakaz rozbiórki obiektu budowlanego przewidzianych w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego winna być dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w okresie budowy tego obiektu. Zgodnie z ustaleniami obowiązującego wówczas planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Zespołu Portowo-Miejskiego G-G., zatwierdzonego uchwałą nr 290/XXXII/62 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 20 sierpnia 1962r. (Dz.Urz.WRN w Gdańsku z 1963 r., Nr 2, poz.14 i 15 z późn. zm. oraz Dz.Urz.Woj.Gd. z 1990 r., Nr 23 poz. 245), teren na którym jest zlokalizowana przedmiotowa działka przeznaczony był pod zabudowę jednorodzinną. Ponadto, zgodnie z wydaną, w oparciu o zapisy planu ogólnego, informacją o terenie nr [...] (pismo Urzędu Miejskiego w G. z dnia 10 czerwca 1980 r. znak [...]) oraz informacją o terenie nr [...] z dnia 08 kwietnia 1981 r. (znak [...]), przedmiotowa działka była przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Takie samo stanowisko zawarto w informacji urbanistycznej o przeznaczeniu terenu nr [...] z dnia 4 sierpnia 1994 r. znak [...]. Przedmiotowa wiata jako związana z zabudową mieszkaniową jednorodzinną nie może być uznana za obiekt, którego realizacja na tym terenie była sprzeczna z przepisami zagospodarowania przestrzennego. W związku z powyższym nie można było stwierdzić, że przedmiotowy obiekt został wybudowany niezgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym, dlatego w ocenie organu odwoławczego nie zachodzą przesłanki do rozbiórki tego obiektu na podstawie art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Organ odwoławczy wskazał także, iż wybudowana wiata nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz nie pogarsza warunków zdrowotnych i użytkowych. Powyższe twierdzenie jest kwestionowane w odwołaniu, jednak w ocenie organu drugiej instancji stanowisko strony skarżącej nie jest poparte żadnymi dowodami a o istnieniu takich przesłanek nie może świadczyć sam fakt wybudowania obiektu bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią. Argumentem dla tego twierdzenia jest fakt, że w okresie ponad 10 lat od momentu budowy wiaty poprzedni właściciele posesji przy ul. J. [...] [...] w G. nie wykazywali zainteresowania obiektem i nie wnosili sprzeciwu wobec jego istnienia. Ponadto w dotychczasowym okresie przedmiotowy obiekt nie spowodował realnego niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, a fakt usytuowania wiaty przy granicy nie ogranicza możliwości korzystania z nieruchomości sąsiedniej. Skarżący, którzy kupili nieruchomość w późniejszym okresie nie mogą obecnie wskazywać na niedopuszczalne pogorszenie swoich warunków zdrowotnych i użytkowych skoro świadomie zdecydowali się na użytkowanie nieruchomości w pogorszonych w ich mniemaniu warunkach. W ocenie organu odwoławczego nie zachodzą przesłanki do rozstrzygnięcia o rozbiórce przedmiotowej wiaty na podstawie art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Analizując sprawę pod kątem możliwości wystąpienia innych ważnych przyczyn, które uzasadniałyby nakaz rozbiórki obiektu, organ drugiej instancji wskazał, iż przepisy prawa budowlanego nie zawierają ustaleń, co należy rozumieć jako ważne przyczyny. Biorąc jednak pod uwagę cele prawa budowlanego, organ przyjął, że przez ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust. 2 prawa budowlanego należy rozumieć skutki samowoli budowlanej, które godziłyby w interesy społeczeństwa inne aniżeli wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. Do skutków tych należy w szczególności naruszenie wartości szczególnie chronionych prawem, jak elementy przyrodnicze środowiska, zabytki itp. Ważne przyczyny w takim rozumieniu muszą wynikać z ustaw lub wydanych na ich podstawie przepisów powszechnie obowiązujących. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą inne ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., które uzasadniałyby nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Organ odwoławczy stwierdzając, że nie zachodzą przesłanki i okoliczności zawarte w przepisach art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz nie ma konieczności doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami (art. 40) uznał, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawnie uzasadnione. Organ odwoławczy nadto wyjaśnił, iż zawarty w odwołaniu zarzut dotyczący usytuowania otworów okiennych w ścianie budynku mieszkalnego przy ul. A. [...] nie może być brany pod uwagę, albowiem przedmiotem niniejszego postępowania i zaskarżonego rozstrzygnięcia jest wiata, wybudowana jako odrębna inwestycja.

Z. I. i Z. I. domagają się uchylenia decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dnia 25 lutego 2009 r. w części dotyczącej, iż nie zachodzą okoliczności uzasadniające wydanie decyzji o rozbiórce wiaty garażowej będącej częścią nieruchomości położonej przy ulicy A. [...] w G. stanowiącej własność E. M.-H. i R. H.. Wnieśli o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w części dotyczącej ustalenia stanu prawnego opisanej powyżej wiaty jako samowoli budowlanej. W skardze zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 103 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. Nr 89, poz. 1673, z późn. zm.), poprzez błędne zastosowanie przepisu intertemporalnego, w wyniku czego przedmiotowa sprawa została rozstrzygnięta na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974r. (Dz. U. Nr 38, poz. 229, z późn. zm.), mniej korzystnych dla skarżących; art. 48 w związku z art. 49 ustęp 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., poprzez niezastosowanie przepisu, w wyniku czego nie została wydana decyzja o rozbiórce obiektu budowlanego albo rozbiórce części obiektu budowlanego (względnie wydanie decyzji o doprowadzeniu tego obiektu do stanu zgodnego z prawem); art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., poprzez jego błędną interpretację, w wyniku czego nie została wydana decyzja o rozbiórce. Nadto skarżący wskazali na naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, i art. 12 Kpa poprzez: przewlekłe i nierzetelne prowadzenie niniejszej sprawy przez ponad dziewięć lat; nieuzasadnione ograniczenie przedmiotu niniejszego postępowania do rozstrzygnięcia statusu prawnego przedmiotowego obiektu budowlanego, w wyniku czego zagadnienie zgodności z prawem otworów okiennych w ścianie nieruchomości przy ulicy A. [...] nie zostało rozstrzygnięte decyzją z dnia 5 września 2008 r.; nieuzasadnione ograniczenie przedmiotu niniejszego postępowania poprzez uznanie, iż roboty budowlanego prowadzone na obiekcie budowlanym po dacie 1 stycznia 1995r. nie podlegają ocenie w ramach niniejszego postępowania i mogą być przedmiotem ewentualnego odrębnego postępowania; nieuzasadnione ograniczenie dostępu do akt sprawy, przejawiające się m.in. ograniczonym czasem na przeglądanie akt sprawy w siedzibie organu i niemożnością utrwalenia treści akt sprawy za pomocą cyfrowego aparatu fotograficznego.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga na opisaną wyżej decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lutego 2009 r. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy.

Jak zostało ustalone w toku postępowania administracyjnego, na działce przy ul. A. [...] w G. została wybudowana w 1987 r. wiata o wymiarach 6,50m x 2,60m i wysokości 3,30m stanowiąca, wraz z budynkiem mieszkalnym, do którego została dobudowana, własność E. M.-H. oraz R. H.. Przedmiotowa wiata jest konstrukcji drewnianej, usytuowana została bezpośrednio przy istniejącym na działce budynku mieszkalnym – wsparta od tej strony na trzech słupach, na granicy z posesją przy ul. J. [...] w G. stanowiącej własność Z. i Z. I.ch również wsparta na trzech słupach, pomiędzy którymi jest drewniane ogrodzenie o wysokości 1,70 m. Budowa wiaty została zakończona w roku 1987 obiekt ten był użytkowany wraz z budynkiem od 1988 r. Ustalając taki stan faktyczny organ odwołał się dowodu z oględzin przeprowadzonego w dniu 8 października 1999 r. oraz w dniu 16 czerwca 2008 r. (vide: protokoły k. 7 i 23 akt administracyjnych I instancji) oraz do inwentaryzacji budowlanej do projektu nadbudowy budynku mieszkalnego, który został zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia 19 września 1994 r. Nr [...] (vide: projekt rozbudowy domu jednorodzinnego, w aktach administracyjnych). Po upływie kilku lat od użytkowana wiaty wprowadzone zostały do obiektu zmiany, polegające na usunięciu otworu okiennego i zastąpieniu wrót uchylnych bramą uchylną. Dokonując opisanych wyżej ustaleń organ nie naruszył zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 kpa, rozumianej jako podejmowanie wszelkich czynności zmierzających do wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym, w celu ustalenia stanu rzeczywistego a zgromadzony w sposób przewidziany w art. 77 kpa materiał dowodowy został oceniony prawidłowo i w sposób nienaruszający przepisu art. 80 kpa, bowiem wyprowadzone przez organ ze wskazanych dowodów wnioski nie są dowolne i nie naruszają zasady swobodnej oceny dowodów.

Skoro prawidłowo również ustalono, że sporna wiata została wykonana bez pozwolenia na budowę w 1987 r., naruszyła przepisy prawa budowlanego wówczas obowiązujące. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.) weszła w życie, zgodnie z art. 108 w dniu 1 stycznia 1995 r. Zatem wszelkie sprawy z zakresu prawa budowlanego, w których decyzje zapadły po powyższym dniu należy rozstrzygnąć na podstawie ustawy z 1994 r. Wyjątek od powyższej zasady przewiduje przepis art. 103 ust. 2, w myśl którego przepisu art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., dotyczącego instytucji rozbiórki obiektu budowlanego, nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Zgodnie ze zdaniem drugim tego przepisu, do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli ustawę z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.). Odesłanie do przepisów dotychczasowych powoduje, że samowola budowlana dokonana przed dniem 1 stycznia 1995 r. powinna być oceniana według przepisów ustawy - Prawo budowlane z 24 października 1974 r. Zasadniczą kwestią dla postępowania administracyjnego wszczętego w celu likwidacji samowoli budowlanej jest zatem ustalenie, czy przed dniem wejścia w życie ustawy z 1994 r., to jest przed 1 stycznia 1995 r. budowa została zakończona, albo przed tą datą wszczęte zostało postępowanie administracyjne niezakończone na dzień orzekania.

Ustalenia w zakresie daty zakończenia budowy są na tyle istotne i zarazem prawidłowo ocenione przez rozstrzygające niniejszą sprawę organy nadzoru budowlanego, że pozwalają na zaaprobowanie zastosowania tej ostatniej ustawy jako podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia. Z tych też względów organ trafnie przeanalizował żądanie skarżących oraz ocenił przedmiotową samowolę budowlaną w aspekcie art. 37 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane uzyskanie pozwolenia na budowę było niezbędne na wszystkie roboty budowlane z wyjątkiem rozbiórek. Brak pozwolenia na budowę naruszał art. 28 ustawy, wobec czego rozstrzygnięcie sprawy samowoli budowlanej powinno nastąpić na podstawie przepisu art. 37 (nakaz rozbiórki) lub art. 40 (legalizacja).

Stosownie do treści art. 37 § 1 Prawa budowlanego z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń gdy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (pkt 1) lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pkt 2).

Dla zastosowania tego przepisu niezbędne jest więc wykazanie, że spełnione zostały określone w nim przesłanki. W ocenie Sądu organ doskonal prawidłowej analizy okoliczności sprawy pod katem zastosowania przepisu art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Niewątpliwie obiekt wybudowany został niezgodnie z przepisami, bowiem bez pozwolenia na budowę. Nadto jak ustalono, w okresie budowy przedmiotowej wiaty, teren posesji przy ul. A. [...] w G. przeznaczony był, pod zabudowę mieszkaniową (vide: decyzja z dnia 26 lipca 1980r. – k. 4, informacja o terenie nr [...] z dnia 10 czerwca 1980r. – k. 2 akt administracyjnych). Trafnie zatem oceniono, że brak jest możliwości zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. (por. m.in. wyrok NSA sygn. skt II OSK 1094/06, Baza orzeczeń LEX nr 366799). Prawidłowo również oceniono kwestię drugiej przesłanki rozbiórki (art. 37 ust. 1 pkt 2), wykluczając skutkiem usytuowania wiaty istnienie okoliczności powodujących niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Rozbiórka przedmiotowego obiektu mogłaby nastąpić tylko wówczas, gdyby organ jednoznacznie wykazał, że wybudowana niezgodnie z prawem wiata powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Tymczasem słusznie organy w niniejszej sprawie przyjęły, że powyższa przesłanka nie została wykazana. Dla zastosowania przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. nie byłoby wystarczające wykazanie jedynie, że obiekt został wzniesiony z naruszeniem przepisów techniczno - budowlanych. Naruszenie warunków dotyczących sytuowania obiektów budowlanych niebędących budynkami od granicy i sąsiedniej zabudowy nie może być utożsamiane z "niebezpieczeństwem", które automatycznie skutkuje rozbiórką.

Trafne jest również stanowisko organu odwoławczego co do braku "ważnych przyczyn" poza wymienionymi w art. 37 ust. 1" uzasadniających rozbiórkę przedmiotowej samowoli budowlanej (art. 37 ust. 2). W przypadku braku podstaw do nakazania rozbiórki na mocy przepisów art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. należało, co poprawnie uczynił organ, rozważyć wydanie orzeczenia w oparciu o przepis art. 37 ust. 2 tej ustawy. Przepis ten upoważnia, jak wskazano wyżej, właściwy terenowy organ administracji państwowej do nakazania przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego ("może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce"), jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Ustawodawca nie zawarł we wskazanej ustawie regulacji definiującej "ważne przyczyny" o jakich mowa we wskazanym przepisie. Analiza orzecznictwa sądowoadministracyjnego w tym przedmiocie doprowadza do stwierdzenia, że przez ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust. 2 prawa budowlanego z 1974r. należy rozumieć skutki samowoli budowlanej, które godziłyby w interesy społeczeństwa inne aniżeli wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. Wśród przykładowych skutków orzecznictwo wskazuje naruszenie wartości szczególnie chronionych prawem, jak elementy przyrodnicze środowiska, zabytki itp. Tak rozumiane "ważne przyczyny" powinny wynikać bądź z ustaw bądź z powszechnie obowiązujących przepisów wykonawczych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1989 r., IV SA 31/89, ONSA z 1989, nr 1, poz. 35). Zgodnie z prawidłowymi ustaleniami organu, ważne przyczyny, o jakich była mowa powyżej, uzasadniające możliwość nakazania rozbiórki w niniejszej sprawie nie mają miejsca.

Ustalając opisane wyżej okoliczności sprawy organ był również uprawniony do oceny, że nie występuje konieczność zastosowania art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r., w myśl którego w przypadku wybudowania obiektu niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

Po ustaleniu, że teren, na którym została zrealizowana przedmiotowa inwestycja przeznaczony był pod zabudowę mieszkaniową, a przedmiotowa wiata uzupełniająca tę zabudowę nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia bądź pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, nie narusza też przepisów przeciwpożarowych, w ocenie Sądu, zasadna była ocena, że nie zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., które nakładałyby obowiązek orzeczenia nakazu rozbiórki na podstawie tych przepisów.

W tym kontekście nietrafne są zarzuty skargi dotyczące naruszenie przepisów prawa materialnego art. 103 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. poprzez błędne zastosowanie przepisu intertemporalnego oraz rozstrzygnięcie sprawy na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. Wskazać należy, iż ustalenia poczynione przez organy nadzoru budowlanego co do daty zakończenia budowy są w ocenie Sądu prawidłowe. Opisana wyżej inwentaryzacja budowlana, według stanu na wrzesień 1994 r., do której odwołują się organy, jak również dołączona do projektu rozbudowy budynku mieszkalnego dokumentacja zdjęciowa jednoznacznie uwzględnia istnienie przedmiotowej wiaty. Okoliczność powyższa jest nadto konsekwentnie podnoszona w pismach kierowanych do organów nadzoru przez uczestników postępowania małżonków H., którzy odwołują się również do zgody ówczesnego sąsiada (Jurkiewicza) na usytuowanie wiaty przy granicy z jego działką, obecnie należącą do skarżących (vide: odwołanie od decyzji PINB z 27.09.2005 r. k. 4 oraz projekt wiaty k. 4 akt administracyjnych I instancji, pismo z 29.07.2005 r. k. 19 akt administracyjnych I instancji). Takiej również treści składane są przez inwestorów oświadczenia do protokołów oględzin (vide: protokół z 16.06.2008 r. k. 23, protokół z 8.10.1999 r. k. 7 akt administracyjnych I instancji). Wbrew treści skargi, skarżący w toku postępowania administracyjnego nie kwestionowali faktu istnienia wiaty przed datą zakupu przez nich nieruchomości sąsiedniej zabudowanej, oświadczając m.in., że w grudniu 1996 r. znajdowała się przy granicy z ich posesją wiata (por. protokół oględzin protokół z 8.10.1999 r.). Wskazane dowody jednoznacznie przemawiają za trafnością stanowiska organów, co do tego, że budowa przedmiotowego obiektu została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r., dokładnie w roku 1987 i wiata była użytkowana wraz z budynkiem mieszkalnym od 1988 r. Pozostaje przy tym bez znaczenia okoliczność, że przedmiotowa wiata, zważywszy, że była to samowola budowlana, nie została zaznaczona na mapkach geodezyjnych terenu dołączonych do wniosku o udzielenie pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego. Rozstrzygającym dowodem w tej mierze jest, jak słusznie uznał organ, opisana wyżej inwentaryzacja budowlana z września 1994 r. Tym samym właściwą podstawą rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, stosownie do treści art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Zarzut naruszenia prawa materialnego podniesiony przez stronę skarżącą jest więc nietrafny. Również zarzut naruszenie przez organ nadzoru art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., poprzez jego błędną wykładnię, w wyniku czego nie została wydana decyzja o rozbiórce spornego obiektu, w ocenie Sądu także nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy trafnie stwierdził, że przedmiotowy obiekt, mimo wybudowania w ramach samowoli budowlanej, nie spełnia przesłanek, aby wydać nakaz jego rozbiórki w świetle przepisu art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. W ocenie Sądu jako prawidłowe należy także uznać stanowisko organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do wydania nakazu wykonania zmian lub przeróbek na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

W kwestii zarzutu dotyczącego otworów okiennych znajdujących się w ścianie budynku mieszkalnego usytuowanego przy ul. A. [...] w G., które znajdują się jak twierdzą skarżący w odległości ok. 2,70 m od strony posesji przy ul. J. [...] 5 wskazać należy, że organ nadzoru budowlanego prawidłowo uznał, iż przedmiot niniejszego postępowania ogranicza się do samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu wiaty, tym samym rozstrzygnięcie nie może dotyczyć kwestii związanych z legalnie wybudowanym budynkiem mieszkalnym. Te mogą być przedmiotem jedynie odrębnego postępowania, prowadzonego w innym trybie, na podstawie innych przepisów Prawa budowlanego. Niejako na marginesie Sąd zwraca uwagę, że w aktach administracyjnych znajduje się decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 16 marca 2000 r. Nr [...] (vide: k. 8 akt administracyjnych I instancji) umarzająca postępowanie administracyjne m.in. w sprawie otworów okiennych znajdujących się w budynku mieszkalnym przy ul A. [...] (należącego do małżonków H.) od strony nieruchomości przy ul J. [...] (małżonków I.), w której stwierdza się, że przedmiotowe otwory zostały przewidziane zarówno w zatwierdzonym przez właściwy organ projekcie budowlanym stanowiącym załącznik do decyzji pozwolenie na budowę nr [...] z dnia 1 lipca 1981 r., jak również w projekcie nadbudowy przedmiotowego obiektu będącego załącznikiem do decyzji z dnia 19 września 1994 r. nr [...]. Z akt sprawy nie wynika, iżby decyzja ta została zaskarżona, w każdym razie wskazana jako zarzut kwestia okien była już przedmiotem innego rozstrzygnięcia.

Podobnie trafnie ocenił organ odwoławczy kwestię ewentualnej przebudowy wiaty, w późniejszym okresie po 1 stycznia 1995 r. Zgodzić się trzeba, że przebudowa ta, o ile oczywiście wiązałaby się z wykonaniem robót budowlanych, uzasadniałaby przeprowadzenie odrębnego postępowania, w innym trybie, przewidzianym w art. 51 w związku z art. 50 Prawa budowlanego z 1994 r. Nie zmienia to faktu, iż kontrolowane postępowanie administracyjne dotyczy samowoli budowlanej zaistniałej w innym stanie prawnym i w okolicznościach wyłączających zastosowanie art. 50 Prawa budowlanego z 1994 r. Zatem zarzut nieobjęcia kontrolowaną decyzją ewentualnych prac budowlanych wykonanych po wskazanej wyżej dacie jest niezasadny i prawnie obojętny dla zaskarżonej decyzji.

Nietrafne są również zarzuty naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego art. 6-7, art. 9-11 kpa. Sąd wskazuje, że organy obu instancji w sposób wyczerpujący i zgodny z prawem ustaliły stan faktyczny sprawy, prawidłowo dokonały subsumcji tak ustalonego stanu faktycznego do przepisów prawa, które następnie prawidłowo zastosowały. Podniesiony zarzut ograniczenia skarżącym dostępu do akt sprawy, przejawiający się między innymi ograniczonym czasem na przeglądanie akt sprawy w siedzibie organu i niemożnością utrwalenia treści akt sprawy za pomocą cyfrowego aparatu fotograficznego jest niezasadny i nie został należycie wykazany. Jak wynika z akt administracyjnych strony zostały zawiadomione o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem w sprawie, co wyczerpało obowiązek określony w art. 10 kpa (vide: zawiadomienie z dnia 26 czerwca 2008 r. k. 25 akt administracyjnych I instancji). Z uprawnienia tego skarżący skorzystali, co wynika z wniesionych przez nich uwag (vide: pismo z dnia 2 lipca 2008 r. k. 26 oraz z dnia 4 lipca 2008 r. k. 27 akt administracyjnych I instancji). Z akt administracyjnych wynika również, że strona skarżąca, szczególnie Z. I., czynnie uczestniczyła w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, składając pisma i biorąc udział w oględzinach. W ciągu wieloletniego postępowania w tym przedmiocie zarzut ograniczonego dostępu do akt sądowych, w ocenie Sądu i tak nieprzekonywający, nawet nie został podniesiony.

Bez znaczenia prawnego pozostają zarzuty dotyczące przewlekłego prowadzenia postępowania. W istocie, szczególnie organ pierwszej instancji naruszył przepisy dotyczące terminów załatwiania spraw (art. 35 kpa), co w konsekwencji prowadzi również do naruszenia przepisów art. 8 statuującego zasadne pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i art. 12 kpa ustanawijacego ogólna zasade szybkości postępowania, jednakże naruszenia tych przepisów postępowania nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem w rezultacie zapadła kontrolowana przez Sąd decyzja administracyjna. Wojewódzki sąd administracyjny kontroluje, jak już wyżej zaznaczono, legalność (zgodność z prawem) aktów wydawanych przez organy, właściwy jest również do kontrolowania bezczynności w sprawach podlegających jego kognicji. Przewlekłość postępowania, acz naganna, pozostaje poza sądową kontrolą.

Nie mógłby zostać uwzględniony wniosek skargi o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w części ustalenia stanu prawnego jako samowoli budowlanej i uchylenia (bądź stwierdzenia nieważności) w przedmiocie stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające nakaz rozbiórki. Wyjaśnia się skarżącym, że Sąd kontrolując legalność, czyli zgodność z prawem, jak w tym przypadku decyzji administracyjnej, wydaje orzeczenie przewidziane w art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem skargę na decyzję (lub postanowienie) Sąd uchyla decyzję (lub postanowienie) w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 c). Ponadto Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (pkt 2) i stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (pkt 3). Jak wynika z powyższej regulacji, uprawnienia sądu administracyjnego w zakresie orzekania mają charakter kasacyjny a nie reformatoryjny, a naruszenia prawa przy wydaniu decyzji wywołują określony wyżej skutek, o ile mają wpływ lub istotny wpływ na wynik sprawy, Zatem wadliwość ustaleń w jakiejkolwiek części, bowiem w istocie na to powołuje się strona w skardze, może wywołać skutek w postaci orzeczenia Sądu uchylającego decyzję, o ile zachodzi przy tym naruszenie prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa procesowego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast stwierdzenie przez Sąd, że zaskarżony akt są zgodne z prawem, powoduje nieuwzględnienie skargi, przy czym Sąd w niniejszej sprawie aprobuje między innymi stanowisko organu, iż mamy do czynienia z samowolą budowlaną, co pozostaje w zgodzie z żądaniem wyrażonym w skardze.

Z tych wszystkich względów, nie dopatrując się naruszenia prawa przez rozstrzygające sprawę organy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako niezasadną oddalił.