Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 915/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w  części i skargę w tym zakresie oddalono
Powołane przepisy: article: art.8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 9, art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 188, art. 207 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędzia del. NSA Wiesław Morys (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 19 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Go 60/11 w sprawie ze skargi J.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego 1. uchyla zaskarżony wyrok w pkt I. i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od skarżącego J. R. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Go 60/11, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze oraz poprzedzającą ją decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. z dnia [...] października 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oraz orzekł o wynagrodzeniu z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. decyzją z dnia [...] października 2010 r. odmówił J. R. (R.) przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego z przeznaczeniem na potrzeby bytowe klienta. W podstawie prawnej decyzji powołał się na art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 3 pkt 1, art. 38 ust. 4 i 5, art. 147 ust. 3 pkt 7 i 8 w związku z art. 106 ust. 1, 3a i 4 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., nr 127, poz. 1055) oraz art. 104 k.p.a. Powołując się na przeprowadzony wywiad środowiskowy i załączone do akt sprawy dokumenty stwierdził, iż wnioskujący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z przedstawionego oświadczenia o stanie majątkowym i dochodowym z dnia [...] września 2010 r. wynika, iż jest on dzierżawcą działki o powierzchni 4, 2370 ha w miejscowości G. koło Ż. Nie uzyskuje jednak dochodów z dzierżawionych od Agencji Nieruchomości Rolnych gruntów rolnych, ponieważ nie ma pieniędzy na uprawy. Dochód miesięczny wnioskodawcy w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku został obliczony zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, poprzez pomnożenie obszaru posiadanego gospodarstwa rolnego tj. 4, 2370 ha przeliczeniowego przez kwotę 207 zł, czyli dochodu miesięcznego, jaki powinno się uzyskać z 1 ha przeliczeniowego, i wyniósł 877, 06 zł. W ocenie organu z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. kwoty 477 zł, nie było podstaw do udzielenia wnioskującemu żądanej pomocy.

W odwołaniu z dnia [...] listopada 2010 r. J. R. podał, iż od roku nie posiada środków do życia i w związku z tym głoduje. Ponadto zauważył, iż przejęcie dzierżawy gruntów po zmarłym bracie nie oznacza jeszcze osiągania jakichkolwiek dochodów. Tym bardziej, iż nie ma pieniędzy na uprawę dzierżawionych gruntów rolnych. W przekonaniu odwołującego się przyjęte przez opiekę społeczną przeliczniki są nieadekwatne do trudnej sytuacji materialnej, w której on się znajduje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zielonej Górze decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., działając na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, ust. 4, ust. 9, art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, § 1 pkt 1a i §1 pkt 2e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z uwzględnieniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, iż zasiłek okresowy jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego otrzymanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy w przypadku osoby samotnie gospodarującej przyznaje się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Kolegium podniosło, iż w myśl zastosowanego w sprawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 477 zł (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej). Zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł, a kwota ta, na podstawie §1 pkt 2e wskazanego wyżej rozporządzenia wynosi 207 zł. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ administracyjny wskazał, iż dla wyliczenia dochodu określonego w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne ubiegające o pomoc jest faktycznie uprawiane czy też nie. Dlatego uznał, że wnioskowana pomoc stronie nie przysługuje.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, powołując się na trudną sytuację bytową i problemy zdrowotne. Stwierdził, że nie osiąga żadnych dochodów, nie posiada też oszczędności ani środków na swoje utrzymanie. W szczególności brakuje mu pieniędzy na: utrzymanie siedliska i obejścia, bieżące remonty, opłacenie mediów, zakupy lekarstw i odzieży, wizyty lekarskie i dojazdy. Zdaniem skarżącego organy prowadzące postępowanie w sprawie oparły się wyłącznie na wytycznych o dochodach w formie tabel, które nie mają nic wspólnego z rzeczywistością. J. R. zwrócił też uwagę na zaistniałe w jego ocenie nieprawidłowości w toku wykonywania wywiadu środowiskowego, ponieważ pracownik opieki społecznej poinformował osoby postronne, że nie należy mu się żadna pomoc.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zielonej Górze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku z dnia 3 marca 2011 r. Sąd Wojewódzki uznał za nietrafny pogląd organów l i II instancji, że na gruncie ustawy o pomocy społecznej bez względu na fakty czy gospodarstwo rolne lub jego część jest uprawiana oraz czy uzyskiwane są z tego tytułu dochody, zasiłek okresowy nie przysługuje, mając zapewne na myśli pogląd, wedle którego sam fakt posiadania (władania) gospodarstwa rolnego uzasadnia przyjęcie określonego dochodu, a jego wysokość przekraczająca ustawowe kryterium dochodowe skutkuje odmową przyznania świadczenia. Sąd ten stwierdził, że art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej określający tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego, niezależnie od rzeczywistego dochodu osiąganego przez rolnika z konkretnego gospodarstwa rolnego jest sformułowany nieprecyzyjnie i może nasuwać wiele wątpliwości interpretacyjnych. Zdaniem tego Sądu interpretacja wspomnianego przepisu prowadzi do wniosku, że ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego ma zastosowanie do osób, które prowadzą gospodarstwo rolne lub mają możliwość jego prowadzenia i uzyskiwania tą drogą środków utrzymania. Podobny pogląd został wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 czerwca 2008 r. (sygn. akt l SA/Ke 268/08, LEX nr 499741) oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2006 r. (sygn. akt l SA/Wa 1215/2006, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaakcentował, iż przed wydaniem zaskarżonej decyzji organy nie ustaliły z czego faktycznie utrzymuje się skarżący, czy uprawia warzywa, czy hoduje jakiekolwiek zwierzęta, czy obsiewa dzierżawione grunty, w jaki sposób zaopatruje się w żywność. Nie podały, w jakich warunkach mieszka strona, jakie jest wyposażenie domu, z czego opłaca media (i czy w ogóle to robi). Organ I instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podał, iż J. R. jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, a z wywiadu środowiskowego wynika, że posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności orzeczony na stałe. W aktach brak jest natomiast orzeczenia o stopniu niepełnosprawności; organy nie podały też jakiego rodzaju jest to niepełnosprawność, na jakie dolegliwości strona cierpi. Dalej wywiódł, że J. R. nie jest właścicielem gruntów rolnych, a jedynie je dzierżawi, nie ma więc możliwości uzyskania dochodu w postaci środków ze sprzedaży gospodarstwa rolnego lub czynszu za poddzierżawę. Jednocześnie wskazał na znany mu z urzędu fakt uzyskania przezeń dopłat unijnych za uprawę gruntów w roku 2009 r. i brak ustaleń co do ewentualnych dalszych dopłat. Zatem polecił wszechstronne wyjaśnienie sprawy, dostrzegając braki w postępowaniu dowodowym, które skutkowały uchyleniem obu zapadłych w sprawie decyzji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej przywoływanej jako P.p.s.a.

W skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zielonej Górze wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, a to art. 8 ust. 9 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 2e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż dochód miesięczny z 1 ha przeliczeniowego w wysokości 207 zł ustala się w zależności od okoliczności czy gospodarstwo rolne lub jego część jest uprawiane czy też nie, a w konsekwencji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Nadto naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i uchylenie decyzji wskutek błędnego przyjęcia, że naruszały one art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, oraz uchybienie art. 151 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarga winna być oddalona. Zdaniem kasatora pogląd Sądu I instancji, zgodnie z którym art. 8 ust. 9 cytowanej wyżej ustawy nie jest sformułowany precyzyjnie i może nasuwać wątpliwości przy interpretacji, jest zbyt daleko idący i nieuprawniony. Zwłaszcza, gdy ten sam Sąd wyrokiem z dnia 24 marca 2011 r., sygn. II SA/Go 61/11, oddalił skargę J. R. na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku celowego. W ocenie kasatora decyzja, której legalność badał Sąd została wydana w identycznym stanie faktycznym i prawnym, a w powołanym powyżej rozstrzygnięciu Sąd przychylił się do argumentów zawartych w uzasadnieniach organów administracji. Powołał się również na orzecznictwo sądów administracyjnych, między innymi na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. I OSK 1292/09, w którym stwierdzono, iż art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem kwoty dochodu ustalonej dla 1 hektara przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa (podobne stanowisko zawarto w wyrokach tego Sądu o sygn. akt I OSK 928/10, I SA 1406/00 i I OSK 777/05). W ocenie kasatora niezasadny jest również pogląd Sądu I instancji, iż organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, naruszając art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., skoro już samo wyliczenie miesięcznego dochodu pozwala stwierdzić, iż przekracza on kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, co jest wystarczającą przyczyną odmowy przyznania skarżącemu zasiłku okresowego.

J. R. postulował oddalenie skargi kasacyjnej z powołaniem się na dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Na wstępie tej części uzasadnienia należy zauważyć, iż stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest jej granicami, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Takich okoliczności w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skargach kasacyjnych przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który nie ocenia całokształtu sprawy, a tylko weryfikuje zasadność zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania – choć nie jest to wyraźnie wyartykułowane, może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący kasacyjnie powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. W razie powołania obu podstaw w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty procesowe, gdyż dopiero ustalenie poprawności procedowania przez sąd wojewódzki oraz prawidłowości dokonanych przezeń ustaleń faktycznych może prowadzić do oceny zasadności zastosowania i wykładni przepisów prawa materialnego.

Zarzuty skargi kasacyjnej podniesione w sferze prawa procesowego w przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego są wynikiem naruszenia przez Sąd meriti przepisów prawa materialnego, a to przepisu art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Przy trafności tej ostatniej podstawy, konstatacja ta musiała doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku, jednocześnie uprawniając Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania skargi.

Zgodnie z treścią objętego jednym z zarzutów obu skarg kasacyjnych przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania (inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz stwierdzenia nieważności - art. 145 § 1 pkt 2) w takim stopniu, iż mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych albo błędnej wykładni tych przepisów (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2008, s. 357). Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowane nimi stosunki administracyjnoprawne materialne lub procesowe. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (por. J. P. Tarno, op. cit., s. 211 oraz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 305). Zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i uchylenie decyzji może nastąpić wówczas, gdy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takim wypadku rzeczą Sądu jest wykazanie, że uchybienie przepisom prawa procesowego przez organ orzekający było tak istotne, że przy poprawnym ich zastosowaniu brzmienie osnowy decyzji mogłoby być inne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wykazał spełnienia tych przesłanek, a co za tym idzie nie uzasadnił należycie stanowiska o konieczności uchylenia obu decyzji. Ich wadliwości upatrywał w błędnym przyjęciu przez organ dochodu J. R., który przekraczając kryterium dochodowe, sprzeciwiał się przyznaniu mu spornego świadczenia. W przekonaniu Sądu Wojewódzkiego należało wyjaśnić kwestię możliwości osiągania przezeń dochodu z dzierżawionego gospodarstwa rolnego oraz sytuację bytową strony. Zatem materia procesowa ściśle powiązana została z interpretacją prawa materialnego, dlatego ta okoliczność implikuje ocenę zasadności obu podstaw kasacyjnych.

Stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji nie nadaje się do obrony i zaakceptowania. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie dotyczącym interpretacji art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej jest już utrwalone (p. m.in. wyroki z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1292/09 i z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 724/09). Zakłada ono obligatoryjne przyjęcie ryczałtowego dochodu przez posiadacza gospodarstwa rolnego, obecnie w wysokości 207 zł za 1 hektar przeliczeniowy. Początkowe wątpliwości i rozbieżności zasadzające się przede wszystkim na możliwości przyjęcia tego rodzaju wyliczenia jedynie wówczas, gdy realnie lub potencjalnie osiągany był dochód z gospodarstwa, a więc bazujące na woli ustawodawcy określenia jedynie wysokości dochodu tylko w razie jego faktycznego osiągania, należy do przeszłości. Judykatura wskazuje na oderwanie tej regulacji od uzyskiwanych dochodów z gospodarstwa, jak też od możliwości osiągania dochodów z tego tytułu. Zakłada bowiem swego rodzaju fikcję prawną. Przeliczenia owego dokonuje się zawsze wówczas, gdy stronie służy jakikolwiek tytuł prawny do gospodarstwa, niezależnie od tego czy dochody zeń są osiągane, czy obiektywnie można je osiągnąć, chociaż w praktyce zapadłe orzeczenia miały za podstawę stan faktyczny, w którym stronie służyło prawo własności gospodarstwa rolnego. Wskazywano wówczas na możliwość sprzedaży lub wydzierżawienia osobie trzeciej gospodarstwa, którego się nie uprawia, bądź które z jakichkolwiek przyczyn nie przynosi dochodów. W niniejszej sprawie nie jest to możliwe. Jednakowoż dzierżawca gospodarstwa nie może być w lepszej sytuacji od właścicieli, którzy nie zawsze opisane powyżej możliwości mogą realnie wykorzystać. Wszak stosunek prawny dzierżawy powstaje na skutek zawarcia dobrowolnej umowy o charakterze cywilnoprawnym (również przez same tylko czynności faktyczne), która może zostać rozwiązana. Zwłaszcza, jeśli jej strony nie osiągają zmierzonego skutku. Ponadto umowa ta łączy się z koniecznością opłacania czynszu, co niewątpliwie pogarsza sytuację materialną dzierżawcy. J. R. podał, iż dzierżawi grunt "po zmarłym bracie". A przecież umowa ta nie należy do spadku, zatem nie stoi nic na przeszkodzie jej rozwiązaniu, zwłaszcza gdy nie można dzierżawionego gruntu uprawiać i osiągać dochodu. W przeciwnym wypadku należy uwzględnić brzmienie art. 8 ust. 9 cytowanej ustawy. W konsekwencji przytoczonych wywodów obecny skład Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni podziela opisane powyżej stanowisko praktyki i odnosi je do niniejszej sprawy.

Wobec tego zbędnym stało się wyjaśnianie innych okoliczności sytuacji życiowej J. R., skoro już tylko z rozważanego powodu wnioskowane świadczenie nie mogło mu przysługiwać. A skoro tak, nietrafne są zarzuty formułowane przez Sąd Wojewódzki względem organów w zakresie procesowym. Zaskarżony wyrok zatem błędnie uchylił wydane przezeń decyzje. Skarga kasacyjna musiała więc odnieść skutek w postaci jego uchylenia w zaskarżonej części, tj. w punkcie I, gdyż punkt II dotyczący wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej nie był skarżony. Trafność zarzutów naruszenia prawa materialnego powyżej wyłożona dała podstawę do rozpoznania skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny. W wyniku tego, podzielając dokonane ustalenia faktyczne w zakresie dochodu wnioskodawcy sprzeciwiające się przyznaniu zasiłku okresowego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 9 ustawy o pomocy społecznej), i nie dostrzegając uchybień uzasadniających wzruszenie zapadłych w sprawie decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na zasadzie art. 151 P.p.s.a., kierując się przytoczonymi powyżej wywodami.

Co mając na uwadze, na podstawie art. 188 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 niniejszego wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 207 § 2 P.p.s.a., uwzględniając sytuację materialną strony przegrywającej.

Na koniec należy wyjaśnić, że o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu za II instancję rozstrzygnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny jest władny jedynie do orzekania o kosztach postępowania między stronami, a nie o kosztach ponoszonych przez Skarb Państwa.