Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 693/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 18, art. 33, art. 34
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 2, art. 5, art. 7
journal: Dz.U. 2005 nr 85 poz 728
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych
article: art. 3, art. 134, art. 145, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 28 stycznia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi G. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2019 roku nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne za niezasadny I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2019r. nr [...] I. uchyla postanowienie Poczty [...] z dnia [...] lipca 2018 roku o nr [...] oraz postanowienie Poczty [...] z dnia [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019r. Dyrektor Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] [...] maja 2019r. , którym organ ten uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez [...] SA [...] w dniu [...].02.2018r. obejmującego zaległe należności z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres [...] do [...].

Powyższe postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym.

Organ I instancji prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie powyższego tytułu wykonawczego dokonując zajęcia wierzytelności pieniężnych w [...] Banku [...] w [...]. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi w dniu [...].04.2018r. Pismem z dnia [...].04.2018r. złożył on zarzuty na powyższe postępowanie wskazując na nieistnienie obowiązku z uwagi na brak przedstawienia dłużnikowi dowodu posiadania przez niego odbiornika RTV. Dłużnik wskazał, że imienna książeczka opłaty abonamentowej stanowiła dowód zarejestrowania takiego odbiornika najpóźniej do dnia [...] grudnia 2018r. a [...]- wierzyciel nie przedstawił żadnego dowodu , że przesłał dłużnikowi zawiadomienie o nadaniu jemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018r. [...] SA uznał wniesiony zarzut za nieuzasadniony. Po wniesieniu zażalenia [...] SA postanowieniem z dnia [...] lipca 2018r. utrzymał w mocy postanowienie z [...] czerwca 2018r.

W tym stanie prawnym organ I instancji uznał, że stanowisko wierzyciela jest dla niego wiążące i uznał zarzut wniesiony w związku z postępowaniem egzekucyjnym za niezasadny.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko.

Organ II instancji w uzasadnieniu swojego postanowienia z dnia [...] lipca 2019r. , którym utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2019r. wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( dalej u.p.e.a.) stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów było wiążące dla organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wierzyciel uznał zgłoszony zarzut za nieuzasadniony twierdząc, że w istocie błędnie zaadresowano zawiadomienie kierowane do dłużnika o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego niemniej, skoro dłużnik nie reklamował na poczcie braku otrzymania przedmiotowego numeru to należy przyjąć, że taki numer otrzymał. Nadto dłużnik nie przedstawił dokumentu wyrejestrowania odbiornika RTV to należy przyjąć, że odbiornik taki posiada.

Wierzyciel swoje stanowisko wyraził w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2018r. uznając zgłoszony przez dłużnika zarzut za niezasadny i po rozpatrzeniu zażalenia dłużnika postanowieniem z dnia [...] lipca 2018r. utrzymał w mocy poprzednie rozstrzygnięcie.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2019r. strona podniosła zarzut naruszenia przepisów:

- art. 33 §1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez prowadzenie egzekucji pomimo nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym,

- art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych, poprzez uznanie, że istnieje obowiązek rejestracji odbiornika RTV i w tej sytuacji istnieje obowiązek uiszczania opłat abonamentowych,

- art. 5 ust. 1 ww. ustawy poprzez uznanie, że mimo braku dowodu rejestracji odbiornika RTV istnieje obowiązek uiszczania opłat abonamentowych,

- § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego poprzez uznanie, że pomimo utraty mocy imiennej książeczki abonamentowej i braku doręczenia indywidualnego numeru identyfikacyjnego istnieje dowód rejestracji odbiornika RTV,

- § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia poprzez uznanie, że pomimo skierowania informacji o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego na nieprawidłowy adres doszło do skutecznego powiadomienia abonamenta o nadaniu numeru.

W konkluzji skarżąca domagała się uchylenia skarżonych postanowień.

W odpowiedzi na skargę organ egzekucyjny wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj Dz. U. z 2019. 2325), zwanej dalej: "p.p.s.a", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Organ egzekucyjny przyjął, że w niniejszej sprawie był związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w postanowieniu [...] czerwca 2018 r. w którym to [...] S.A. uznał za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku a następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2018r. utrzymał w mocy postanowienie wydane [...] czerwca 2018r. Organ egzekucyjny wydał [...] maja 29019 r. postanowienie w sprawie zgłoszonego zarzutu, w którym postanowił uznać zarzut za niezasadny, zaś rozpatrując zażalenie, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] lipca 2019r. utrzymał w mocy ww. postanowienie.

Otóż zgodnie z treścią art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. – postępowanie egzekucyjne w administracji (t.j. Dz. U. 2019.1438), dalej: "u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W tym przypadku zarzut został oparty na art. 33 § 1 pkt 1 tj. zobowiązany podniósł zarzut nieistnienia obowiązku , co skutkowało związanie organu wyrażonym przez wierzyciela stanowiskiem.

Brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza skargę na postanowienia wierzyciela przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.

Uwzględniając art. 134 § 1 p.p.s.a. według którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia NUS, ale także stanowiska wierzyciela. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II GSK 1490/10, Lex nr 1113723; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., II FSK 1904/09, Lex nr 992243; wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., II FSK 1006/07, Lex nr 515958; wyrok NSA z dnia4 lutego 2011 r., II GSK 216/10, Lex nr 992340; postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2011 r., Lex nr 952777; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., II FSK 466/08, Lex nr 549018), co zostało wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 17 września 2014 r., II GSK 1140/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r., I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312).

W ocenie Sądu stanowisko wierzyciela w niniejszej sprawie narusza prawo, co z kolei powoduje wadliwość postanowień organu egzekucyjnego i organu nadzoru, wydanych na tej podstawie i z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela.

Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy istnieje obowiązek zapłaty abonamentu, który został naliczony za korzystanie z radioodbiornika i odbiornika telewizyjnego w sytuacji, gdy wierzyciel nie wykazał, że skarżącej doręczono zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Skarżąca twierdzi bowiem , że nie otrzymała takiego zawiadomienia zaś imienne książeczki abonamentowe utraciły swoją moc z dniem [...] grudnia 2008r. Tym samym, zdaniem skarżącej imienna książeczka opłaty abonamentowej stanowiła dowód zarejestrowania odbiornika najpóźniej do dnia [...] grudnia 2008r. zaś operator publiczny miał obowiązek przesłania posiadaczom imiennych książeczek opłat abonamentowych indywidualny numer identyfikacyjny, czego nie uczynił. Skarżąca powoływała się na przesłany w korespondencji [...] SA kierowanej do skarżącej wygenerowany elektronicznie duplikat dowodu rzekomego przesłania jej zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, w treści którego to zawiadomienia podany jest inny adres aniżeli ten, pod którym mieszka skarżąca. To w jej ocenie świadczy, że nie doszło do prawidłowego przesłania jej przedmiotowego zawiadomienia. Tym samym w ocenie skarżącej skoro operator publiczny nie wykonał ciążącego na nim obowiązku na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, tym samym nie wykazał, że w okresach objętych tytułem egzekucyjnym skarżąca posiadała taki odbiornik. Wierzyciel nie negował tego, że zawiadomienie o nadaniu skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego zostało przesłane na błędny adres niemniej twierdził, że skoro skarżąca nie złożyła na poczcie reklamacji o braku otrzymania takiego numeru, tym samym uznać należy, że taki numer skarżąca otrzymała. Nadto wierzyciel wskazał, że w przypadku braku znajomości takiego numeru identyfikacyjnego oraz numeru rachunku bankowego , na który należy dokonywać opłat abonamentowych, wszelkie niezbędne informacje można uzyskać w urzędach pocztowych bądź za pośrednictwem infolinii [...] SA. Zdaniem wierzyciela skarżąca nie twierdziła, że nie posiada przedmiotowych odbiorników jak również, że je wyrejestrowała. Wierzyciel podkreślił, że obowiązek opłaty abonamentowej wynika z ustawy a nie wydanego na jej podstawie rozporządzenia.

Otóż uprawnienia [...] do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikają wprost z przepisu art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej z dnia 21 kwietnia 2005r. (t.j. Dz. U. 2019.1801) , dalej:"u.o.a." . Zatem nie budzi wątpliwości, że skoro jej uprawnienia opierają się na ustawowo sformułowanym obowiązku, to [...] jest uprawniona do prowadzenia egzekucji administracyjnej w zakresie realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Przywołać przy tym należy stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (opubl. OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22) stwierdził, że mimo, iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. [...] S.A. jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych z dnia [...] kwietnia 2005 r., jako lex specialis, ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. [...] S.A. nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy.

W ocenie Sądu warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16 (Lex nr 2190429). W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Obowiązek więc posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji , a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Tak więc po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczanie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, dlatego dla jej realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.a., kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15 (Lex 2141379). Stąd też pogląd wierzyciela, że przesłanką wystarczającą dla istnienia obowiązku poniesienia opłaty abonamentowej za sporny okres jest fakt niezgłoszenia wyrejestrowania odbiornika RTV czy też brak złożenia przez skarżącą reklamacji w sprawie nieuzyskania indywidualnego numeru identyfikacyjnego , zdaniem Sądu jest poglądem naruszającym przepis art. art. 2 ust. 1 u.o.a. oraz art. 7 ust. 1 u.o. a.

Stosownie do art. 2 ust. 1 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Stosownie natomiast do art.2 ust. 3 u.o.a. obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego.

W ocenie Sądu warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV.

Z akt sprawy nie wynika czy skarżąca ma odbiorniki RTV , czy i kiedy skarżąca je zarejestrowała , nie wynika także wypełnienie przez wierzyciela obowiązku informacyjnego nałożonego przez przepisy powoływanego powyżej rozporządzenia. Zdaniem Sądu wierzyciel ograniczył swoją argumentację do konstatacji , że skarżąca nie udokumentowała faktu ich wyrejestrowania a także nie zaprzeczała, ze odbiorniki RTV posiada. Tymczasem wierzyciel domaga się zapłaty abonamentu a sam nie wykazał zarejestrowania odbiornika na imię i nazwisko skarżącej. Skoro skarżąca , wbrew temu co twierdzi wierzyciel, zarzuca organowi , że ten nie wykazał aby skarżąca posiadała przedmiotowe odbiorniki, obowiązkiem organu jest to wykazać.

Z tego też powodu Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, które swoje rozstrzygnięcia oparły na niezgodnym z prawem stanowisku wierzyciela, a co skutkowało naruszeniem podstawowych zasad prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej przewidzianych przepisami ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a., a w szczególności art. 6 K.p.a., zgodnie z którym organy działają na podstawie przepisów prawa.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu wskazanych powyżej postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę [...]zł, na którą składa się uiszczony wpis od skargi.