Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 711/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 22, art. 17 ust. 1, art. 30 ust. 1 i 2, art. 30 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 2 ust. 3, par. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 413
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób  uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. spraw ze skarg M. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 czerwca 2015 r. nr[...]; nr[...]; nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych i pomocy finansowej uchyla zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje Burmistrza z dnia 25 lutego 2015 r. o numerach:[...]; [...];[...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 czerwca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 25 lutego 2015 r. nr [...] uznającą, że pobrane przez M. K. w okresie od 1 czerwca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką M. K. w kwocie 4.240 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że na mocy decyzji z dnia 21 listopada 2011 r. oraz decyzji z dnia 27 czerwca 2013 r. M. K. przyznano świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką na okres od 1 listopada 2011 r. do 30 listopada 2014 r. W trakcie pobierania świadczenia w okresie od 1 czerwca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. M. K. był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia w firmie [...] z miesięcznym wynagrodzeniem 200 złotych netto za wykonywanie drobnych napraw konserwatorskich. Ponieważ zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych zawarcie umowy zlecenia jest podjęciem zatrudnienia, w ocenie organu M. K. z dniem 1 czerwca 2013 r. utracił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy uznając prawidłowość decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji powołał się przy tym na art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Odnosząc się do zarzutów wniesionego odwołania, że w sprawie nie wzięto pod uwagę, iż wykonywane na zlecenie firmy [...] zadania miały charakter doraźny, były nieskomplikowane, przynosiły symboliczny dochód i w żaden sposób nie ograniczały możliwości opieki nad córką (wykonywane były w czasie pobytu córki w szkole specjalnej), organ odwoławczy stanął na stanowisku, że podjęcie zatrudnienia nawet w formie zlecenia obligowało do uznania, że świadczenie pielęgnacyjne pobrane przez stronę mimo deklarowanej rezygnacji z aktywności zawodowej jest świadczeniem nienależnym. W uzupełnieniu postępowania dowodowego Kolegium ustaliło, że strona składając wniosek o świadczenie pielęgnacyjne była należycie pouczona, że zatrudnienie choćby w formie zlecenia stanowi przeszkodę w nabyciu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia 10 czerwca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało ponadto w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 25 lutego 2015 r. nr [...] uznającą, że pobrane przez M. K. w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. świadczenie w postaci pomocy finansowej dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanej w związku z opieką nad M. K. w wysokości 1.200 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że na mocy decyzji z dnia 30 lipca 2013 r. M. K. przyznano pomoc finansową dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 200 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r.

W pozostałym zakresie odniesiono się do okoliczności faktycznych oraz argumentów zawartych w uzasadnieniu decyzji nr [...]. W uzupełnieniu postępowania dowodowego Kolegium ustaliło, że strona składając wniosek o świadczenie pielęgnacyjne była należycie pouczona, że zatrudnienie choćby w formie zlecenia stanowi przeszkodę w nabyciu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co dotyczy również dodatków związanych z przyznaniem tegoż świadczenia (stanowiących pochodną tego świadczenia).

Decyzją z dnia 10 czerwca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało ponadto w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 25 lutego 2015 r. nr [...] uznającą, że pobrane przez M. K. w okresie od 1 czerwca 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. świadczenie w postaci pomocy finansowej dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanej w związku z opieką nad M. K. w wysokości 200 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że na mocy decyzji z dnia 30 kwietnia 2013 r. M. K. przyznano pomoc finansową dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 200 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r.

W pozostałym zakresie odniesiono się do okoliczności faktycznych oraz argumentów zawartych w uzasadnieniu decyzji nr [...]. W uzupełnieniu postępowania dowodowego Kolegium ustaliło, że strona składając wniosek o świadczenie pielęgnacyjne była należycie pouczona, że zatrudnienie choćby w formie zlecenia stanowi przeszkodę w nabyciu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co dotyczy również dodatków związanych z przyznaniem tegoż świadczenia (stanowiących pochodną tego świadczenia).

W skargach na wyżej wskazane decyzje skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. K. wskazał, że wydane decyzje są dla niego krzywdzące.

W ocenie skarżącego organy nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny ponieważ czynności, które skarżący wykonywał w okresie od 1 czerwca 2013 r. do 31 lipca 2014 r. nie były w jego odczuciu pracami zarobkowymi. Jak wskazał skarżący właściciele [...] chcąc zapłacić za jego usługi sporządzili bez jego wiedzy umowę zlecenia, na podstawie której dokonało wypłaty. Skarżący podkreślił, że nie posiadał rozeznania, że tak niskie kwoty również muszą być objęte umową i że wpłynie to negatywnie na prawo do wsparcia z MOPS.

Sprawy ze skarg M. K. zostały zarejestrowane pod sygnaturami:

- III SA/Gd 711/15 (sprawa ze skargi na decyzję organu odwoławczego nr [...]);

- III SA/Gd 712/15 (sprawa ze skargi na decyzję organu odwoławczego nr [...]);

- III SA/Gd 713/15 (sprawa ze skargi na decyzję organu odwoławczego nr [...]).

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniósł o ich oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia wyżej wskazane sprawy o sygnaturach III SA/Gd 711/15, III SA/Gd 712/15 oraz III SA/Gd 713/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przedmiotowa kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy). Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 przedmiotowego aktu normatywnego sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć przeprowadzona w oparciu o wyżej wskazane kryterium prowadzi do uznania, że skargi zasługują na uwzględnienie.

Należy mieć w ocenie Sądu na uwadze, że sam fakt niezasadnego wypłacenia świadczenia określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych oraz świadczeń pochodnych nie przesądza o tym, że ich wypłacenie, które w świetle przepisów prawa nie powinno mieć miejsca jest świadczeniem nienależnie pobranym. Instytucja świadczenia nienależnego uregulowana jest bowiem w art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten w ust. 1 stanowi, iż osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu, zaś w ust. 2 definiuje pojęcie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego, wskazując, że za świadczenie to uważa się:

1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

Przy ocenie, czy wszystkie wyżej wskazane świadczenia pobrane przez M. K. uznane być mogą za świadczenia pobrane nienależnie istotne znaczenie muszą mieć elementy podmiotowe powiązane ze stanem jego świadomości odnośnie tego, że na podstawie art. 17 ust. 1 ww. ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z treści art. 30 ust.1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika bowiem, że pojęcie "nienależnie pobranego świadczenia" zależy nie tylko od spełnienia przesłanki jego wypłacenia mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części. Przepis wiąże to określenie z warunkiem pouczenia osoby pobierającej te świadczenia o braku prawa do ich pobierania.

W orzecznictwie zwraca się uwagę na to, że "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania) (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 826/09; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Pamiętać ponadto należy, iż art. 30 ust. 2 pkt 1 in fine ww. ustawy, jako warunek uznania świadczeń za pobrane nienależnie wymienia pouczenie osoby pobierającej o braku prawa do ich pobierania. Wykładnia art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 wskazanej ustawy determinuje tym samym uznanie, że warunkiem niezbędnym uznania świadczenia wypłaconego za pobrane nienależnie jest istnienie po stronie świadczeniobiorcy świadomości, że uprawnienie do jego otrzymywania ustało. Jak trafnie bowiem wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2008 r. sygn. IV SA/Po 331/08 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) obowiązek zwrotu świadczenia z art. 30 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy ma charakter następczy i uzależniony jest od tego, czy strona była należycie pouczona o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobieranie przyznanych świadczeń. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela także wyrażony w przywołanym orzeczeniu pogląd, iż pouczenie adresowane do strony winno być czytelne, jasne i zrozumiałe dla świadczeniobiorcy. Analogiczny, trafny pogląd prawny wyrażony został także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. II SA/Go 759/07 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie wskazano, że pouczenie nie może być uznane za należyte, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia, oraz że pouczenie powinno być adekwatne do obowiązujących przepisów, odnosić się do konkretnie otrzymywanego świadczenia i operować zwrotami zrozumiałymi dla adresata tak, aby mógł je uwzględnić w ocenie własnej sytuacji.

Wobec konstytutywnego charakteru prawidłowego pouczenia strony o braku prawa do pobierania świadczenia oraz stanu świadomości strony pobierającej świadczenie obiektywnie jej nie przysługujące, również te okoliczności winny zostać w sposób precyzyjny wykazane i wyartykułowane w uzasadnieniu decyzji uznającej dane świadczenie za pobrane nienależnie, przy czym poczynione w tym zakresie ustalenia nie mogą mieć charakteru dowolnego lecz winny wynikać ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który winien mieć charakter w pełni kompletny.

Powyższym wymogom zaskarżone decyzje nie sprostały. Organ odwoławczy kwestii świadomości braku prawa do pobierania spornych świadczeń poświęcił w istocie jedno zdanie uzasadnienia. Organ pierwszej instancji do przedmiotowego zagadnienia nie odniósł się w żaden sposób (vide: decyzja znak [...]) bądź powołał się na regulację ustawy o pomocy społecznej (vide: decyzja znak [...] oraz [...]).

W rozpatrywanych sprawach nie można zaś uznać, aby skarżący został należycie poinformowany o przyczynach powodujących utratę prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego (wypłaconego w łącznej kwocie 4.240 zł) i pochodnych tego świadczenia, zwłaszcza, że świadczenia pochodne wypłacone w łącznej kwocie 1.400 zł przyznane zostały z urzędu niezależnie od dochodu (vide: § 2 ust. 3 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego; Dz. U. z 2013 r., poz. 413).

W pełni prawidłowe pouczenie - jak wskazano powyżej - stanowi warunek sine qua non żądania zwrotu nienależnie zrealizowanych/wypłaconych kwot. Zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem, wspomniane pouczenie powinno być adekwatne do obowiązujących przepisów, odnosić się do konkretnie otrzymywanego świadczenia i operować zwrotami zrozumiałymi dla adresata tak, aby mógł je uwzględnić w ocenie własnej sytuacji. Pouczenie nie może zaś być uznane za należyte, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia. Aby uznać je za prawidłowe, musi być jasne, czytelne i powinno zawierać wszelkie informacje o obowiązujących zasadach. Nie do przyjęcia jest zaś sytuacja, gdy pouczenie sformułowane jest w taki sposób, że dotyczy wszystkich ewentualnych i hipotecznych okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Zatem pouczenia zamieszczane standardowo na drukach wniosków o przyznanie konkretnego rodzaju pomocy, z którym świadczeniobiorca ma możliwość zapoznania się jedynie w momencie składania wniosku, a które następnie pozostawione są w aktach administracyjnych sprawy lub pouczenia zawarte w decyzjach, lecz dotyczące wszystkich możliwych sytuacji, w odniesieniu do konkretnego świadczenia, nie mogą być uznane za prawidłowe. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy przytaczają jedynie przepis ustawy, bez jakiejkolwiek jego wyjaśnienia. Pouczenie takie, dla większości osób nieposiadających wykształcenia prawniczego jest bowiem niezrozumiałe, nieczytelne i nie spełnia przedstawionych wyżej kryteriów.

Przedstawienie stronie do wglądu przepisów regulujących zasady przyznawania świadczeń rodzinnych polegające na możliwości ich lektury na formularzu wniosku, następnie spoczywającym w urzędzie jako część akt sprawy nie wyczerpuje wymogów pouczenia w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Takie działania organów uznać należy niewątpliwie za naruszające zasadę praworządności i obowiązku pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 6 i 8 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego). Organy obowiązane są przecież do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego). Podkreślić należy przy tym, że wymóg prawidłowego pouczenia jest tym bardziej istotny w sprawach dotyczących świadczeń opiekuńczych zważywszy, że świadczenia te w zasadzie przyznawane są osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej. Treść pouczenia powinna być zatem dostosowana do możliwości percepcyjnych danego adresata, w tym możliwości zapamiętywania wynikających z tego pouczenia treści.

Z uwagi zatem na fakt, że udzielone skarżącemu pouczenie okazało się nieskuteczne, nie sposób przyjąć, że skarżący wykonując wskazywane przez organy prace konserwatorskie działał w złej wierze, a tylko w takiej sytuacji świadczenie można byłoby uznać za nienależnie pobrane. W wyrokach z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 826/09 oraz z dnia 27 października 2010 r. sygn. akt I OSK 981/10 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił bowiem, że ustawa o świadczeniach rodzinnych posługuje się pojęciem "świadczeń nienależnie pobranych". Obowiązek zwrotu nie dotyczy "nienależnego świadczenia", ale "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są pojęciami tożsamymi. "Nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła, natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia.

W realiach rozpatrywanych spraw trudno uznać aby skarżący wiedział, że przyznane świadczenia mu się nie należą.

Odnosząc się finalnie do wskazywanego przez organy "podjęcia zatrudnienia" Sąd wskazuje, że zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych zatrudnienie oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło.

Z uwagi na powyższe rozważania dotyczące kwestii związanych z prawidłowością dokonywanych pouczeń nie można, zdaniem Sądu oczekiwać, aby skarżący miał świadomość konsekwencji prawnych swojego zachowania, w tym konsekwencji, że pobiera świadczenia, które mu nie przysługują. Zapatrywanie to jest wskazane z uwagi na to, że skarżący - jak wynika z akt sprawy i jego oświadczeń składanych na każdym etapie prowadzonych postępowań - wywiązywał się ze swych obowiązków moralnych i prawnych wobec niepełnosprawnej córki.

Niezależnie od zagadnień związanych ze stanem świadomości skarżącego należy mieć jeszcze na uwadze inną kwestię. Otóż w ocenie Sądu w tym składzie organy w sposób niedostateczny odniosły się do kwestii związanej z formą i okolicznościami wykonywania przez skarżącego prac konserwatorskich. Lektura znajdujących się w aktach dokumentów (w tym niepodpisanej przez skarżącego umowy z roku 2013) prowadzi do uznania, że organy z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy, które – jak wynika z uzasadnień wydanych decyzji – stanowiły dla tych organów podstawę do wydania zakwestionowanych do sądu rozstrzygnięć.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpatrując sprawę ponownie organy zobowiązane będą do uwzględniania przedstawionej oceny prawnej, skutkującej w realiach rozpatrywanych łącznie spraw brakiem przesłanek do uznania świadczeń pobranych przez skarżącego za nienależnie pobrane.