Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1566/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 109 ust. 2, art. 82 ust. 1, art. 66 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 22
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
article: art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 6 pkt 4, art. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) z dnia [...] marca 2013 r., wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego w dniu [...] lutego 2013 r. przez p. Z. Z. (strona, ubezpieczony, skarżący) od decyzji wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego ([...]OW NFZ) w dniu [...] lutego 2013 r., stwierdzającej istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego strony z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w niżej określonych okresach: 1) od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 1999 r.; 2) od [...] kwietnia 2000 r. do [...] października 2000 r.; 3) od [...] czerwca 2001 r. do [...] października 2001 r.; 4) od [...] lipca 2002 r. do [...] października 2002 r.; 5) od [...] lipca 2003 r. do [...] października 2003 r.; 6) od [...] czerwca 2004 r. do [...] października 2004 r.; 7) od [...] września 2005 r. do [...] listopada 2005 r.; 8) od [...] lipca 2006 r. do [...] października 2006 r.; 9) od [...] lipca 2007 r. do [...] października 2007 r.; 10) od [...] sierpnia 2008 r. do [...] marca 2012 r., utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przypomniano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) Oddział w [...] Inspektorat [...] pismem z dnia [...] listopada 2012 r., zwrócił się do [...]OW NFZ o rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia przez stronę pozarolniczej działalności gospodarczej.

W dniu [...] września 2007 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 166, poz. 1172), która znowelizowała art. 109 ustawy o świadczeniach. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 109 ust. 3, wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w art. 109 ust. 1, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym może również zgłosić w szczególności ZUS, KRUS lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

Dyrektor [...]OW NFZ po analizie zebranych dokumentów decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego strony z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w podanych wyżej okresach.

Od tej decyzji strona wniosła w terminie odwołanie.

Rozpatrując odwołanie Prezes NFZ przede wszystkim przypomniał, że w okresie objętym decyzją I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw, tj.: art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym", art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ", zgodnie z którymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi", a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o systemie", w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, natomiast w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o swobodzie działalności".

Ponadto w myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie, za osobę prowadzącą działalność gospodarczą uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Przy określeniu znaczenia pojęć "rozpoczęcie" i "zakończenie" prowadzenia działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324, z późn. zm.) obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000 r., ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101 poz. 1178, z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą prawo działalności", obowiązującej do dnia 31 grudnia 2011 r. oraz ustawy o swobodzie działalności. Wyżej wymienione ustawy, określają zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez [...]OW NFZ wynika, że strona prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą w oparciu o wpis do ewidencji działalności gospodarczej Wójta [...] pod numerem [...], przeniesiony następnie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), w okresie od [...] lipca 1997 r. Wpis został wykreślony z CEIDG z dniem [...] września 2012 r., ze wskazaniem daty zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej na dzień [...] sierpnia 2012 r. Strona dokonała zawieszenia powyższej działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności począwszy od dnia [...] kwietnia 2012 r. Do dnia wykreślenia wpisu nie nastąpiło jej wznowienie.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy prawo działalności, uchylonym z dniem 31 marca 2009 r. przez art. 66 pkt 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808, z późn. zm.), przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7e ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, który jest odpowiednikiem uchylonego z dniem 1 stycznia 2004 r. art. 88e tej ustawy, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Jednocześnie zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności, obowiązującą do dnia 31 marca 2009 r., przedsiębiorca mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej, zwanej dalej "ewidencją". Obecna treść art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowi, iż przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do CEIDG albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą objęta była ubezpieczeniem zdrowotnym przed dniem 20 września 2008 r. wtedy i tylko wtedy, gdy posiadając stosowne zezwolenia, faktycznie działalność gospodarczą prowadziła, (a działalność gospodarcza to działalność zarobkowa, działalność: wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły).

W stanie prawnym przed dniem 20 września 2008 r., kiedy to nie istniała formalna możliwość zgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 marca 2007 r. (sygn. akt III UK 133/06) stwierdził, że: "Skoro ani Prawo działalności gospodarczej ani przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewidują instytucji zawieszenia bądź przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej, przeto zgłoszenie takiej przerwy w organie ewidencyjnym, a w szczególności tylko w organie rentowym, nie korzysta z domniemania prawnego, z którego wynikałoby czasowe zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. W rezultacie ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia społecznego (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia. Prawidłowo zatem Sądy obu instancji uznały, że obowiązek wykazania istnienia usprawiedliwionych przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej obciążał skarżącego" (przerw nie będących rezultatem ryzyka gospodarczego czyli np. związanych z działalnością sezonową). Oznacza to, że sam brak zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, czy też wyrejestrowanie się z ubezpieczenia zdrowotnego bez oparcia w materiale dowodowym nie jest w stanie obalić domniemania prowadzenia działalności gospodarczej wynikającego z posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Działalność gospodarcza jest to zarobkowa działalność wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Ciągłość działania traktowana jest jako zaprzeczenie działalności jednorazowej. Każda zatem czynność niejednorazowa jest uważana za działalność ciągłą. Ciągłości nie należy rozumieć jako konieczności wykonywania działalności bez przerwy (np. cały rok, cały miesiąc) wystarczy zamiar powtarzalności określonych czynności w celu osiągnięcia dochodu. Zgodnie z przykładami podawanymi przez komentatorów ustaw normujących działalność gospodarczą w orzekanym okresie, działalnością jednorazową jest np. jednorazowe udzielenie korepetycji lub "okazjonalna" sprzedaż owoców. Działalność gospodarcza, zgodnie z zasadą wolności gospodarczej, może być w zasadzie w dowolnym czasie zakończona przez wykonującego ją przedsiębiorcę, i to bez względu jak krótko czy długo trwała. Komentatorzy ustawy jak i sądy (co już wyżej zasygnalizowano) przyjmują domniemania ciągłości wykonywanej działalności gospodarczej w okresie figurowania w ewidencji działalności gospodarczej.

Od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z brzmieniem art. 14a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności obowiązującym do dnia 30 czerwca 2011 r., przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Natomiast zgodnie z brzmieniem ww. artykułu obowiązującym od dnia 1 lipca 2011 r., przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy, z zastrzeżeniem art. 14a ust. la, który stanowi, iż jeżeli okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej obejmuje wyłącznie pełny miesiąc luty danego roku kalendarzowego, za minimalny okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przyjmuje się liczbę dni miesiąca lutego przypadającą w danym roku kalendarzowym.

Ponadto zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 7ba ust. 2 ustawy prawo działalności, przedsiębiorca, który zamierza zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności, jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast przedsiębiorca, który zamierza wznowić wykonywanie zawieszonej działalności gospodarczej jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.

Przepisy art. 1 pkt 8-13 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888), określające zasady przekazywania przez organy ewidencyjne informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej, weszły w życie z dniem 31 marca 2009 r., o czym stanowi art. 14 ww. ustawy.

Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne w zakresie ubezpieczenia społecznego (a zatem i zdrowotnego) od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, do ostatniego dnia miesiąca, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia wznowienia wykonywania działalności gospodarczej, w brzmieniu art. 36a ust. 2 ustawy o sus, obowiązującym do dnia 6 marca 2009 r. Natomiast od dnia 7 marca 2009 r. przepis stanowi, iż zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej powoduje ustanie obowiązku ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności gospodarczej.

W okresie zawieszenia działalności gospodarczej, osoba która dokonała jej zawieszenia przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, określonym w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach.

[...]OW NFZ pismem z dnia [...] listopada 2012 r. poinformował stronę o wszczętym postępowaniu oraz wezwał do nadesłania informacji nt. ewentualnych przerw w wprowadzeniu działalności gospodarczej, zgłaszanych w ZUS, urzędzie skarbowym lub organie ewidencyjnym. Poproszono również o nadesłanie stosownej informacji z właściwego urzędu skarbowego w przypadku okresowego nie uzyskiwania przychodu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazanym pismem poinformowano także o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień, czy też nadesłania innych dokumentów w sprawie, mogących mieć wpływ na jej rozpoznanie.

Strona przy piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. nadesłała dodatkową dokumentację w sprawie, w szczególności zaświadczenie nr [...] wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w dniu [...] listopada 2012 r., z wyszczególnieniem miesięcy, w których strona w latach 2000-2012 opłacała podatek od działalności gospodarczej osób fizycznych opłacany w formie karty podatkowej, a także dane o wysokości świadczenia emerytalnego wypłacanego przez KRUS za okres od [...] stycznia 2005 r. - pismo KRUS Oddział Regionalny w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r.

Ponadto, jak wynika z pisma KRUS Oddział Regionalny w [...] Terenowa w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., strona nie figuruje w ewidencji ubezpieczenia zdrowotnego ani społecznego rolników. Pobiera jedynie świadczenie emerytalne wypłacane przez KRUS Oddział Regionalny w [...].

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, na podstawie informacji KRUS Oddział Regionalny w [...] przekazanej przy piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. ustalono również, że strona w okresie od [...] grudnia 1990 r. do [...] grudnia 1996 r. pobierała rentę rolniczą w zbiegu z rentą inwalidzką z ZUS, od [...] stycznia 1997 r. do [...] października 2004 r. pobierała rentę rolniczą w zbiegu z emeryturą pracowniczą z ZUS, a od [...] listopada 2004 r. do nadal pobiera emeryturę rolniczą w zbiegu z emeryturą pracowniczą.

W odwołaniu z dnia [...] lutego 2013 r. strona wskazała, że nie zgadza się ze stwierdzeniem, że podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 1999 r. oraz od [...] listopada 2008 r. nieprzerwanie do [...] marca 2012 r.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, iż przepis art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) jako przepis szczególny wobec regulacji przepisów ustawy o świadczeniach oraz ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, a także ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, reguluje możliwość wyboru pomiędzy ubezpieczeniem społecznym rolników a ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W myśl powyższego rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata, rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej działalności, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy prowadzeniu tej działalności, jeżeli spełnia jednocześnie następujące warunki:

1) złoży w KRUS oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy tej działalności,

2) jednocześnie nadal prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym, obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, lub w dziale specjalnym,

3) nie jest pracownikiem i nie pozostaje w stosunku służbowym,

4) nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych,

5) kwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekracza kwoty 2.528 zł.

Wybór ten skutkuje podleganiu ubezpieczeniu społecznemu z tylko jednego tytułu i co się z tym wiąże - z obowiązkiem opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne również z jednego wybranego tytułu. Strona nie spełnia ww. kryteriów z uwagi na fakt, iż w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej miała ustalone prawo do świadczenia emerytalno-rentowego z KRUS, a tym samym nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników (pismo KRUS Oddział Regionalny w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r.).

Opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie organ I instancji prawidłowo przyjął okresy objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania przez stronę działalności pozarolniczej, z uwzględnieniem informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. o miesiącach nieuzyskiwania przychodu z tytułu działalności gospodarczej - odnośnie okresu przed dniem [...] września 2008 r., bowiem dla okresu po dniu [...] września 2008 r. udowodniony brak przychodów z tytułu pozarolniczej działalności nie stanowi wystarczającej przesłanki do uznania braku obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Po dniu [...] września 2008 r. posiadanie czynnego wpisu w ewidencji działalności gospodarczej wiąże się z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jedynie wykreślenie wpisu z ewidencji lub odnotowanie przez organ ewidencyjny przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej (poprzez zgłoszenie w organie ewidencyjnym informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej) powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Również wyrejestrowanie z ubezpieczeń w ZUS, czy też zgłoszenie we właściwym urzędzie skarbowym przerwy w wykonywaniu pozarolniczej działalności, bądź złożenie tamże dokumentów likwidacyjnych, nie stanowi przesłanki do uznania niewykonywania działalności gospodarczej.

Powyższa interpretacja przepisów znalazła swe potwierdzenie w orzecznictwie, czego przykładem są m.in.: przytoczone przez organ wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2010 r. (sygn. akt VI SA/Wa 660/10) oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2006 r. (sygn. akt I UK 289/05).

Ponadto organ wskazał, iż posiadanie przez stronę uprawnień emerytalno-rentowych (od [...] stycznia 1997 r. do [...] października 2004 r. - renta rolnicza w zbiegu z emeryturą pracowniczą z ZUS, od [...] listopada 2004 r. do nadal emerytura rolnicza w zbiegu z emeryturą pracowniczą) nie wyłączyło podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu, do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Ponadto w myśl art. 24 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ oraz zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 (art. 8 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym), z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Jednocześnie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowne nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia (zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym w brzmieniu obowiązującym do dnia 27 września 2001 r. - najniższego wynagrodzenia), od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach (prowadzenie działalności gospodarczej), w przypadku, gdy osoba ta:

1) uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub

2) opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, iż kwestia ewentualnego umorzenia bądź rozłożenia składki na ubezpieczenie zdrowotne na raty należy do właściwości organu ubezpieczeń społecznych, w tym przypadku ZUS.

Organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, w tym również ustalenia czy strona spełnia warunki wynikające z ww. przepisów, jest tylko i wyłącznie organ ubezpieczeń społecznych.

Biorąc powyższe pod uwagę, brak jest podstaw prawnych do uchylenia decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...]OW NFZ w dniu [...] lutego 2013 r.

Powyższa decyzja jest jedynie potwierdzeniem faktu, iż strona jest objęta obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w określonych wyżej okresach.

Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

W tym zakresie Prezes NFZ działa w granicach wyznaczonych obowiązującymi przepisami powołanych na wstępie ustaw.

Prezes NFZ podziela stanowisko organu pierwszej instancji i nie znajduje podstaw do jego zmiany.

Skargę na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] marca 2013 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

1) naruszenie podstawowych zasad postępowania, w tym następujących przepisów K.p.a.: art. 7 (zasada prawdy obiektywnej), art. 10 (zasada umożliwienia stronie udziału w postępowaniu), art. 8 (zasada pogłębiania zaufania), i art. 77 K.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji wydanej mimo nie wyjaśnienia sprawy co do istoty oraz mimo uniemożliwienia stronie udziału w postępowaniu;

2) art. 80 w zw. z art. 81 oraz art. 77 K.p.a. przez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i nieprawidłową ocenę dowodów, zebranych w sprawie, a w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na nieprawidłowo ustalonym stanie faktyczny przez uznanie, że w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 1999 r. oraz od 1 sierpnia 2008 r. do 31 marca 2012 r. skarżący nieprzerwanie prowadził działalność gospodarczą i osiągał z niej przychody, mimo iż co innego wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Dodatkowo zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

3) naruszenie art. 66 ust. 1 pkt. 1) lit. c) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych1 w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach i art. 13 pkt. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez ich nieprawidłową interpretację i uznanie, że osoba, która faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego;

4) naruszenie art. 9 ust. 1 pkt. 1 lit. c) ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia przez nieprawidłową interpretację i uznanie, że osoba, która faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego;

5) naruszenie art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach przez nieprawidłową interpretację i uznanie, że osoba nie osiągająca przychodów z działalności gospodarczej objęta jest obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne;

6) naruszenie art. 82 ust. 9 ustawy o świadczeniach przez nieprawidłową interpretację i uznanie, że osoba która zakwalifikowana jest do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz opłacała podatek w formie karty podatkowej, zobowiązana jest do odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne;

7) naruszenie art. 24 ust. 1 ustawy o NFZ przez nieprawidłową interpretację i uznanie, że osoba nie osiągająca przychodów z działalności gospodarczej objęta jest obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne;

8) naruszenie art. 24 ust. 6 ustawy o NFZ przez nieprawidłową interpretację i uznanie, że osoba która zakwalifikowana jest do II grupy inwalidzkiej oraz opłacała podatek w formie kardy podatkowej, zobowiązana jest do odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ z dnia [...] marca 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji dyrektora [...]OW NFZ z dnia [...] lutego 2013 r., orzekającej o istnieniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w okresach wskazanych w tej decyzji.

Nadto skarżący wniósł o zasądzenie od Prezesa NFZ na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowo-administracyjnego, a także przyznanie skarżącemu prawa pomocy przez zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ oraz poprzedzającej ją decyzji dyrektora [...]OW NFZ z dnia [...] lutego 2013 r.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w toku prowadzonego postępowania organy naruszyły podstawowe przepisy postępowania, co skutkowało wydaniem wadliwych decyzji. W szczególności, w ocenie skarżącego, w toku postępowania organ uniemożliwił skarżącemu czynny udział w postępowaniu. Skarżący został bowiem wezwany do złożenia wyjaśnień w sprawie i zawnioskował o przedłużenie terminu na ich złożenie. Wniosek ten uzasadniony był z uwagi na fakt, że postępowanie dotyczyło długiego okresu czasu, wobec czego skarżący musiał uzyskać wiele informacji i dokumentów. Mimo złożenia takiego wniosku organ odmówił przedłużenia terminu oraz zdecydował się na wydanie decyzji mimo, iż skarżący nie miał możliwości przedłożyć wszelkich dokumentów i wyjaśnień co do okoliczności faktycznych istotnych w niniejszej sprawie.

Skarżący nie kwestionuje, że był wpisany do ewidencji działalności gospodarczej a następnie do Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej.

Jednocześnie jednak skarżący jasno wskazał, że nie prowadził działalności gospodarczej przez cały czas w jakim figurował w ewidencji. Okresy, w jakich działalność była faktycznie prowadzona, zostały szczegółowo określone w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Jednocześnie należy wskazać, że skarżący nie był w stanie przedłożyć dodatkowych dowodów na okoliczność okresów w jakich prowadził działalność gospodarczą, gdyż zostało to uniemożliwione przez organ pierwszej instancji, który odmówił skarżącemu przedłużenia terminu na wypowiedzenie się w sprawie.

Jak wynika jednak już ze wskazanego dokumentu, skarżący prowadził działalność średnio przez kilka miesięcy w roku, przy czym wraz z postępem czasu (i tym samym posuwaniem się skarżącego w wieku) okres ten był coraz krótszy. Jednocześnie zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, uznały, że wskazane zaświadczenie prawidłowo dokumentuje okresy prowadzenia przez skarżącego działalności w latach 2000-2008 (terminy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu i terminy wynikające z zaświadczenia pokrywają się). Mimo takiego rozstrzygnięcia, organy bezzasadnie odmówiły wiarygodności złożonemu zaświadczeniu, odnośnie okresów od [...].01.1999 r. do [...].12.1999 r. oraz od [...].08.2008 r. do [...].03.2012 r. Ani w uzasadnieniu decyzji pierwszej, ani drugiej instancji, nie znalazło się też wyjaśnienie, z jakich przyczyn organy odmówiły wskazanemu dowodowi wiarygodności w tym zakresie.

W efekcie organy obu instancji wydały wadliwe decyzje, opierając je na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Jak wynika bowiem z dowodów zebranych w niniejszej sprawie, skarżący nie prowadził działalności gospodarczej w sposób ciągły.

Obie wydane w niniejszej sprawie decyzje zasadzają się na uznaniu, że w okresach od [...].01.1999 r. do [...].12.1999 r. oraz od [...].08.2008 r. do [...].03.2012 r. skarżący w sposób nieprzerwany prowadził działalność gospodarczą. Twierdzenie takie jest błędne. Dodatkowo skarżący wskazał, że już z zebranych w niniejszej sprawie dowodów wynika, iż skarżący nie prowadził działalności w 1999 r. oraz w okresach: - [...].11.2008-[...].09.2009 (10 miesięcy); [...].12.2009 -[...].08.2010 (8 miesięcy); [...].11.2010-[...].08.2011 (9 miesięcy); [...].11.2011-[...].1.2012.

Za wskazanym faktem, przemawia szereg przesłanek:

- długie okresy pomiędzy wykonywaniem poszczególnych czynności w ramach prowadzenia działalności (sięgające w latach 2008-2012 do 10 miesięcy);

- krótkie okresy osiągania z działalności jakichkolwiek przychodów (nie przekraczające 3 miesięcy w roku);

- fakt, że pomiędzy okresami aktywności skarżący nie wykonywał żadnych czynności składających się na prowadzenie działalności (w szczególności nie były to okresy przygotowania się do świadczenia działalności, czy też okresy przestoju związane z okresowym charakterem prowadzonej działalności).

Organ nie wziął bowiem pod uwagę, że skarżący prowadził działalność w zakresie usług ślusarskich, z nastawieniem na ostrzenie noży i narzędzi. Dla świadczenia tego typu usług nie są wymagane żadne dodatkowe przygotowania, nie jest to też działalność okresowa uzależniona np. od pór roku, czy pogody. Fakt, że przez okres 10 miesięcy (np. w 2008, 2009, 2010, 2011, i 2012 r.) skarżący działalności tej nie prowadził oznacza, że wynikało to jedynie z jego wyłącznej woli i pozbawia prowadzoną przez niego działalność (we wskazanych okresach) cechy ciągłości.

Analizując natomiast wydane w sprawie decyzje skarżący wskazał, że organy uznały, iż wpis do ewidencji niesie za sobą domniemanie prawne, które praktycznie nie może zostać obalone. Skarżący wykazał bowiem, że nie prowadził działalności (nie podejmował w jej zakresie żadnych czynności) przez bardzo długi okres czasu (prawie jeden rok). Organ nie uwzględnił jednak tej okoliczności i przedstawionych na jej poparcie dowodów, oraz orzekł, że skarżący nieprzerwanie prowadził działalność w okresie od sierpnia 2008 r. do marca 2012 r.

Jak zostało wskazane powyżej w niniejszej skardze, wydając zaskarżone decyzje organy oparły się na twierdzeniu, że skarżący prowadził działalność gospodarczą w sposób nieprzerwany w okresie od [...].01.1999 r. do [...].12.1999 r. oraz od [...].08.2008 r. do [...].03.2012 r. Wniosek taki organy oparły jedynie na fakcie, że we wskazanym okresie skarżący był zarejestrowany jako osoba prowadząca działalność gospodarczą oraz nie zgłosił faktu jej zawieszenia. Jednocześnie organy obu instancji uznały, że po wprowadzeniu do systemu prawnego możliwości zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, organy nie są zobowiązane do badania, czy działalność ta faktycznie była prowadzona, gdyż jedyną przesłanką objęcia obowiązkiem ubezpieczenia jest sam wpis do ewidencji. Rozumowanie takie jest błędne, na co m.in. wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 czerwca 2011 r. (sygn. akt II UK 377/10).

Reasumując, również w stanie prawnym obowiązującym po wprowadzeniu do systemu prawnego instytucji zawieszenia działalności gospodarczej, obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu uzależniony jest od faktycznego prowadzenia działalności.

Jak wynika z dowodów zebranych w niniejszej sprawie, skarżący faktycznie nie prowadził działalności przez szereg miesięcy w latach 2008-2012. Jednocześnie należy wskazać, że organy obu instancji uznały, że dowody przedłożone na wskazaną okoliczność (zaświadczenie z urzędu skarbowego oraz oświadczenia skarżącego) są wiarygodne odnośnie do okresu od 2000 do 2008 r. (a więc przed nowelizacją ustawy). Należy zatem uznać, że pozostają one tak samo wiarygodne odnośnie pozostałych okresów prowadzenia działalności. Podstawą odmowy wzięcia wskazanych dowodów pod uwagę, było jedynie błędne stanowisko organu, że od września 2008 r., obowiązek ubezpieczenia jest niezależny od faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej. Twierdzenie takie jest sprzeczne z brzmieniem art. 66 ust. 1 pkt. 1) lit. c) ustawy o świadczeniach. Reasumując, obie decyzje wydane w niniejszej sprawie są wadliwe i zasługują na uchylenie.

Skarżący wskazuje, że niezależnie od faktu, iż w okresie od listopada 2008 r. do [...] grudnia 2011 r. skarżący nie prowadził działalności gospodarczej, nie osiągał on też z tego tytułu przychodu. Zgodnie zatem zarówno z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, jak i z art. 24 ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy o NFZ, skarżący nie jest zobowiązany do zapłaty składki na ubezpieczenie zdrowotne. Na poparcie tej tezy skarżący przywołał wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] lipca 2009 r., sygn. akt [...].

Reasumując, w niniejszej sprawie skarżący nie jest zobowiązany do odprowadzania składek na ubezpieczenie, gdyż nie osiągał przychodu.

Zarówno obecnie obowiązująca ustawa o świadczeniach, jak i obowiązująca poprzednio ustawa o NFZ zakładają, że nie jest zobowiązana do odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym lub umiarkowanym, prowadząca pozarolniczą działalność, w przypadku gdy rozliczała swoje dochody za pomocą karty podatkowej.

W tym miejscu skarżący wskazuje, że spełnia oba kryteria dla zwolnienia z obowiązku zapłaty składek. W roku 1990 skarżącego zaliczono do II stopnia niepełnosprawności (co odpowiada umiarkowanemu stopniu niepełnosprawności), a orzeczenie to cały czas pozostaje w mocy.

Jednocześnie w niniejszej sprawie jest bezspornym, że skarżący rozliczał osiągane przychody za pomocą karty podatkowej.

Reasumując, skarżący spełnia obie przesłanki dla zwolnienia go z obowiązku uiszczenia składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Jednocześnie ze złożeniem niniejszej skargi, skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji na zasadzie art. 61 § 2 pkt. 1), bądź w przypadku jego nieuwzględnienia na zasadzie art. 61 § 3 p.p.s.a. Wskazane wnioski są uzasadnione i zasługują na uwzględnienie, gdyż wykonanie zaskarżonych decyzji naraziłoby skarżącego na znaczną szkodę i niosłoby za sobą niemożliwe do odwrócenia skutki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów podniesionych w skardze organ nie zgodził się z zarzutem skarżącego dotyczącym uniemożliwienia stronie udziału w postępowaniu, bowiem skarżący mógł składać wyjaśnienia oraz dowody w sprawie na każdym etapie prowadzonej postępowania, w tym również na etapie składanego odwołania od decyzji dyrektora [...]OW NFZ, co skarżący uczynił przedstawiając przy piśmie z dnia [...]stycznia 2013 r.: pismo KRUS Oddział Regionalny w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., oraz zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Ponadto pismem z i [...] listopada 2012 r., [...]OW NFZ powiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz wezwał do nadesłania informacji nt. ewentualnych przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej, zgłaszanych w ZUS, urzędzie skarbowym lub organie ewidencyjnym. Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżący wniósł o przesunięcie terminu do złożenia stosownych wyjaśnień. [...]OW NFZ pismem dnia [...] grudnia 2012 r. wyznaczył nowy termin (do dnia [...] stycznia 2013 r.) na nadesłanie dodatkowych dokumentów w sprawie.

Natomiast w odniesieniu do zarzutu skarżącego o wskazaniu w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. okresów prowadzenia działalności gospodarczej, wyjaśnienia wymaga, iż urząd skarbowy w przedmiotowym zaświadczeniu potwierdził, że skarżący zgłosił prowadzenie działalności od [...] lipca 1997 r. do dnia [...] sierpnia 2012 r., natomiast w okresach wskazanych w ww. zaświadczeniu, tj. od roku 2000 rozpoczął opłacanie podatku od działalności gospodarczej w formie karty podatkowej, nie oznacza to zatem, iż działalność była prowadzona dopiero od roku 2000.

Wyjaśniono również ubezpieczonemu, iż zgodnie z przepisami ustawy o swobodzie działalności, po dniu 20 września 2008 r. posiadanie czynnego wpisu w ewidencji działalności gospodarczej wiąże się z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jedynie wykreślenie wpisu z ewidencji lub odnotowanie przez organ ewidencyjny przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej (poprzez zgłoszenie w organie ewidencyjnym informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej) powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Również wyrejestrowanie z ubezpieczeń w ZUS, czy też zgłoszenie we właściwym urzędzie skarbowym przerwy w wykonywaniu pozarolniczej działalności, bądź złożenie tamże dokumentów likwidacyjnych, nie stanowi przesłanki do uznania niewykonywania działalności gospodarczej. Na potwierdzenie powyższego przytoczono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 660/10. Podobne stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaprezentował również w wyroku z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt. VI SA/Wa 152/11.

W decyzji Prezesa NFZ nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. wskazano również, iż stwierdza ona jedynie istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, natomiast organem zobowiązanym do ustalenia wymiaru składki, w tym ustalenia czy skarżący spełnia warunki do wyłączenia z obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, jest tylko i wyłącznie organ ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

W tym zakresie Prezes NFZ działał w granicach wyznaczonych obowiązującymi przepisami powołanych na wstępie ustaw.

Prezes NFZ podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i nie znalazł podstaw do jego zmiany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] marca 2013 r., którą po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] lutego 2013 r., stwierdzającej istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego strony z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w określonych wyżej okresach, obejmujących wybrane terminy od [...] stycznia 1999 r. do [...] marca 2012 r. (obejmujących łącznie 10 okresów) utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Należy przy tym podkreślić, że skarżący kwestionuje ustalenie, że prowadził działalność gospodarczą w sposób nieprzerwany w okresie od [...].01.1999 r. do [...].12.1999 r. oraz od [...].08.2008 r. do [...].03.2012 r., nie negując, że prowadził ją w innych w/w okresach.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności 1) naruszenie podstawowych zasad postępowania, w tym art. 7 (zasada prawdy obiektywnej), art. 10 (zasada umożliwienia stronie udziału w postępowaniu), art. 8 (zasada pogłębiania zaufania), i art. 77 K.p.a. 2) art. 80 w zw. z art. 81 oraz art. 77 K.p.a. przez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i nieprawidłową ocenę dowodów, Ponadto skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 66 ust. 1 pkt. 1) lit. c) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych1 w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach i art. 13 pkt. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; - art. 9 ust. 1 pkt. 1 lit. c) ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia; - art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach; - art. 82 ust. 9 ustawy o świadczeniach; - art. 24 ust. 1 ustawy o NFZ - poprzez nieprawidłową interpretację powołanych przepisów i uznanie, że osoba nie osiągająca przychodów z działalności gospodarczej objęta jest obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne; a także naruszenie art. 24 ust. 6 ustawy o NFZ przez nieprawidłową interpretację i uznanie, że osoba która zakwalifikowana jest do II grupy inwalidzkiej oraz opłacała podatek w formie kardy podatkowej, zobowiązana jest do odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Przypomnieć tu wypada, że postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie zostało wszczęte na wniosek Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat [...], który to podmiot zwrócił się do [...]OW NFZ o rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia przez stronę pozarolniczej działalności gospodarczej. Podmiot ten poinformował, że nie prowadził postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalenia podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia przez stronę pozarolniczej działalności gospodarczej.

Przypomnieć też trzeba, że NFZ, zgodnie z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, rozpatruje indywidualne sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, nie zajmuje się jednak wymierzaniem, pobieraniem i egzekucją składek na ubezpieczenie zdrowotne. Sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2006 r., VII SA/Wa 1656/06: "Czym innym jest kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, a zupełnie czym innym jest kwestia obowiązku płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Okresy prowadzenia działalności gospodarczej, podlegania obowiązkowi ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz ubezpieczenia z tego tytułu nie są tożsame znaczeniowo. Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest instytucją władną do orzekania o obowiązku odprowadzania składek na jakiekolwiek ubezpieczenie, ani też do pobierania tych składek. Składki takie pobierane i odprowadzane są na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i tylko ten organ może orzekać o obowiązku ich odprowadzania. Ten też tylko organ może je pobierać."

Tak więc, zgodnie z obowiązującymi przepisami, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do wyłącznej właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Natomiast do zadań organów NFZ należy ustalanie istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (obowiązek indywidualny). Dopiero na tej podstawie właściwy organ, tj. organ ubezpieczeń społecznych, jest zobowiązany do ustalenia wymiaru składki, w tym ustalenia czy skarżący spełnia warunki do wyłączenia z obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Antycypując tutaj dalsze uwagi trzeba wskazać, że zgłoszony przez skarżącego w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ z tego powodu, że wydana decyzja będzie mogła być podstawą do wydania decyzji o obowiązku zapłaty zaległych składek, prawidłowo wskazuje na możliwą sekwencję przyszłych zdarzeń. Jednakże to dopiero decyzje organów ZUS rozstrzygną, czy i w jakiej wysokości, z jaką możliwością wyłączenia spod tego obowiązku skarżący zostanie zobowiązany do uiszczenia zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Z tego też powodu Sąd uznał wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji za przedwczesny. Jak już bowiem wyżej wskazano, zaskarżona decyzja ustala wyłącznie, czy i w jakich okresach skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Warto podkreślić też – co zresztą podnosi również sam skarżący – że jego praca nie miała charakteru sezonowego, z jednoznacznie określonymi okresami przerw. Skarżący prowadził bowiem działalność w zakresie usług ślusarskich, z nastawieniem na ostrzenie noży i narzędzi. Dla świadczenia tego typu usług nie są wymagane żadne dodatkowe przygotowania, nie jest to też działalność okresowa uzależniona np. od pór roku, czy pogody. Fakt, że przez okres 10 miesięcy (np. w 2008, 2009, 2010, 2011, i 2012 r.) skarżący działalności tej nie prowadził oznacza, że wynikało to jedynie z jego wyłącznej woli i pozbawia –w jego ocenie - prowadzoną przez niego działalność we wskazanych okresach cechy ciągłości, czyli jednej z cech wyróżniających pojęcie działalności gospodarczej.

Odnosząc się do podstawowego zarzutu skarżącego, sprowadzającego się do naruszenia przepisów postępowania, Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania odnoszącego się do tego zarzutu stanowiska organu. Jak wskazał Prezes NFZ, skarżący mógł składać wyjaśnienia oraz dowody w sprawie na każdym etapie prowadzonej postępowania, w tym również na etapie składanego odwołania od decyzji dyrektora [...]OW NFZ, co skarżący uczynił przedstawiając przy piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r.: pismo KRUS Oddział Regionalny w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., oraz zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Ponadto pismem z [...] listopada 2012 r., [...]OW NFZ powiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz wezwał do nadesłania informacji nt. ewentualnych przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej, zgłaszanych w ZUS, urzędzie skarbowym lub organie ewidencyjnym. Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżący wniósł o przesunięcie terminu do złożenia stosownych wyjaśnień. [...]OW NFZ pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. wyznaczył nowy termin (do dnia [...] stycznia 2013 r.) na nadesłanie dodatkowych dokumentów w sprawie. Decyzja [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, stwierdzająca istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego strony z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w określonych wyżej okresach, obejmujących wybrane terminy od [...] stycznia 1999 r. do [...] marca 2012 r., zapadła dnia [...] lutego 2013 r., zaś decyzję Prezesa NFZ wydano dnia [...] marca 2013 r. Od wszczęcia postępowania w rozpatrywanej sprawie w dniu [...] listopada 2012 r. do dnia wydania decyzji drugoinstancyjnej, tj. [...] marca 2013 r., było, w ocenie Sądu dosyć czasu do zebrania dokumentacji dotyczącej spełniania przez skarżącego obowiązków w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego.

Z akt sprawy wynika, że w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. potwierdzono, że skarżący zgłosił prowadzenie działalności od [...] lipca 1997 r. do dnia [...] sierpnia 2012 r., natomiast w okresach wskazanych w ww. zaświadczeniu, tj. od roku 2000 rozpoczął opłacanie podatku od działalności gospodarczej w formie karty podatkowej.

Przejście na określony system rozliczeń podatkowych (karta podatkowa) nie oznacza jednak, co słusznie zauważył organ, że działalność gospodarcza skarżącego była prowadzona dopiero od roku 2000.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez [...]OW NFZ wynika, że strona prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą w oparciu o wpis do ewidencji działalności gospodarczej Wójta Gminy [...] pod numerem [...], przeniesiony następnie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), w okresie od [...] lipca 1997 r. Wpis został wykreślony z CEIDG z dniem [...] września 2012 r., ze wskazaniem daty zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej na dzień [...] sierpnia 2012 r. Strona dokonała zawieszenia powyższej działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności począwszy od dnia [...] kwietnia 2012 r. Do dnia wykreślenia wpisu nie nastąpiło jej wznowienie.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji, opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, prawidłowo przyjął okresy objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania przez stronę działalności pozarolniczej, z uwzględnieniem informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. o miesiącach nieuzyskiwania przychodu z tytułu działalności gospodarczej - odnośnie okresu przed dniem 20 września 2008 r., bowiem dla okresu po dniu 20 września 2008 r. udowodniony brak przychodów z tytułu pozarolniczej działalności nie stanowi wystarczającej przesłanki do uznania braku obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Po dniu 20 września 2008 r. posiadanie czynnego wpisu w ewidencji działalności gospodarczej wiąże się z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jedynie wykreślenie wpisu z ewidencji lub odnotowanie przez organ ewidencyjny przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej (poprzez zgłoszenie w organie ewidencyjnym informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej) powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Również wyrejestrowanie z ubezpieczeń w ZUS, czy też zgłoszenie we właściwym urzędzie skarbowym przerwy w wykonywaniu pozarolniczej działalności, bądź złożenie tamże dokumentów likwidacyjnych, nie stanowi przesłanki do uznania niewykonywania działalności gospodarczej.

Z informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] jednoznacznie zatem wynika, że:

- skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacając z tego tytułu odpowiednie podatki, w okresie od [...].01.1999 r. do [...].12.1999 r.,

- w okresie od [...].01.2000 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą w okresach wskazanych w przedmiotowym zaświadczeniu, rozpoczynając opłacanie podatku od działalności gospodarczej w formie karty podatkowej, co nie oznacza, że działalność gospodarcza skarżącego była prowadzona dopiero od roku 2000,

- od [...].08.2008 r. do [...].03.2012 r. skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą już po wprowadzeniu możliwości zawieszenia jej prowadzenia aż do daty wskazanej we wniosku o jej zawieszenie. Jak już wyżej wskazano, w okresie tym udowodniony brak przychodów z tytułu pozarolniczej działalności nie stanowi wystarczającej przesłanki do uznania braku obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Po dniu 20 września 2008 r. posiadanie czynnego wpisu w ewidencji działalności gospodarczej wiąże się z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jedynie wykreślenie wpisu z ewidencji lub odnotowanie przez organ ewidencyjny przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej (poprzez zgłoszenie w organie ewidencyjnym informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej) powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia.

Ponadto organ wskazał, iż posiadanie przez stronę uprawnień emerytalno-rentowych (od [...] stycznia 1997 r. do [...] października 2004 r. - renta rolnicza w zbiegu z emeryturą pracowniczą z ZUS, od [...] listopada 2004 r. do nadal emerytura rolnicza w zbiegu z emeryturą pracowniczą) nie wyłączyło podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Zgodnie bowiem z art. 22 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, jeżeli ubezpieczony uzyskiwał przychody z więcej niż jednego źródła, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana powinna być od wszystkich przychodów. Na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ jeżeli spełnione były przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 9 ust. 1, z więcej niż jednego tytułu składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana powinna być z każdego z tych tytułów odrębnie. Na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana z każdego z tych tytułów odrębnie. Na podstawie art. 6 ust. 1 pkt. 5, art. 8 ust. 6 pkt. 4 oraz art. 12 ust. 1 ustawy o systemie obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Wobec powyższego w przypadku zbiegu prowadzenia działalności pozarolniczej z jednoczesnym uprawnieniem ubezpieczonego do pobierania renty lub emerytury obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego obejmuje wszystkie tytuły.

Wyjaśnić należy w tym miejscu, że ubezpieczenie społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe), które reguluje ustawa o systemie, nie jest tożsame z ubezpieczeniem zdrowotnym regulowanym kolejno w ustawie o ubezpieczeniu zdrowotnym, ustawie o ubezpieczeniu w NFZ, ustawie o świadczeniach.

W niniejszej sprawie organy obu instancji zobowiązane były do oceny, czy skarżący prowadził działalność gospodarczą, oraz w jakich okresach. Zarówno bowiem na gruncie ustawy o świadczeniach, jak i na gruncie wcześniej obowiązującej ustawy o NFZ, podstawą dla objęcia osoby obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym było "prowadzenie przez nią działalności gospodarczej".

Wydane w tej sprawie decyzje organów NFZ odpowiadają na powyższe pytania zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.