Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 189/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64c par. 6 i par. 7
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1c , art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 25 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2020 roku sprawy ze skargi Gminy [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] roku nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz Gminy [...] kwotę 1000 (jeden tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] wydanym art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

(Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 64, art. 64b i art. 64c § 1 § 4 i § 7 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019r., poz. 1438 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] Nr [...] o obciążeniu wierzyciela, tj. Gminy K. kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 2 039,89 zł, powstałymi w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A Sp. z o. o.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadził wobec A Sp. z o. o. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych, o numerach: od [...] do [...], [...], [...], od [...] do [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...] wystawionych przez Wójta Gminy K. obejmujące zaległości z tytułu nieuiszczenia podatku od nieruchomości.

W toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. na wniosek wierzycielu z dnia 24 kwietnia 2014 r., wezwaniami z dnia 30 sierpnia 2016 r. Nr [...]i z dnia [...] Nr [...] dokonał zajęcia nieruchomości położonej w K., przy ul. B 18 (działki nr 1820/2 i 1820/4), dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...].

Wezwanie z dnia 30 sierpnia 2016 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], [...], [...], od [...] do [...], [...], [...] zostało doręczone zobowiązanej Spółce w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 26 września 2016 r.

Odpisy pozostałych tytułów wykonawczych, tj. o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...] zostały doręczone Spółce również w ww. trybie wraz z wezwaniem z dnia 11 grudnia 2017 r. w dniu 24 stycznia 2018 r.

Pismami z dnia 28 dnia 2015 r. Nr [...] oraz z dnia 29 września 2017 r. Nr [...] organ egzekucyjny wezwał Wójta Gminy K. do zapłaty zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków związanych z oszacowaniem przedmiotowej nieruchomości.

W związku ze zleceniem organu egzekucyjnego z dnia 24 lutego 2017 r. Nr [...] rzeczoznawca majątkowy dokonał oszacowania zajętej nieruchomości. Za sporządzenie operatu szacunkowego biegły wystawił fakturę Nr [...] na kwotę 1 600 zł, która została uregulowana przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł..

Postanowieniem z dnia [...] Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w P. G. P. uznał się za właściwego do dalszego prowadzenia egzekucji przeciwko A Sp. z o. o. i wezwał Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. do przesłania akt egzekucyjnych celem łącznego prowadzenia egzekucji z nieruchomości położonej w K., przy ul. B 18, dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...].

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przesłał akta sprawy do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P., informując go jednocześnie o kosztach egzekucyjnych w wysokości 2 039,89 zł, które należy przesłać na konto Urzędu Skarbowego w P..

Pismem z dnia 12 lutego 2018 r. Nr [...] organ egzekucyjny poinformował wierzyciela, iż łączne prowadzenie egzekucji z ww. nieruchomości przejął Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w P. G. P. i że zaliczki wpłacone przez Wójta Gminy K. w kwocie 500,00 zł oraz 1 100,00 zł zostały przekazane do ww. Komornika Sądowego.

W dniu 12 czerwca 2018r. przedmiotowa nieruchomość została sprzedana w drodze drugiej licytacji, a postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w P. I Wydział Cywilny przysądził prawo własności nieruchomości położonej w K., przy ul. B 18, dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...] na rzecz Parafii Rzymsko-Katolickiej w K.

Zgodnie ze sporządzonym planem podziału sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości, Gminie K. przyznano kwotę 73,39 zł tytułem poniesionych kosztów egzekucyjnych. W planie podziału nie uwzględniono zobowiązań podatkowych należnych Gminie, z uwagi na pierwszeństwo zaspokojenia innych wierzycieli. Ponadto na konto Urzędu Gminy K. w dniach 10 września 2018 r. i 29 listopada 2018 r. wpłynęła od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. kwota 1 600 zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów za operat szacunkowy rzeczoznawcy.

Pismem z dnia 28 lutego 2019 r. Nr Km [...] Komornik Sądowy poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A Sp. z o. o. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], [...], [...], od [...] do [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...] i o ich zwrocie wierzycielowi.

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ww. tytuły wykonawcze, na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., tj. z uwagi na jego bezskuteczność. Ww. postanowienie zostało w dniu 15 marca 2019 r. doręczone wierzycielowi.

Ponadto organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] Nr [...] poinformował Wójta Gminy K. o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie 2 039,89 zł. Powyższe zawiadomienie wierzyciel otrzymał w dniu 17 kwietnia 2019 r.

W dniu 25 kwietnia 2019 r. Wójt Gminy K. złożył do organu egzekucyjnego wniosek o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości 2 039,89 zł, powstałymi w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A Sp. z o. o.

Na ww. rozstrzygnięcie wierzyciel złożył zażalenie, w którym wniósł o nieobciążanie go kosztami postępowania egzekucyjnego - z uwagi na niezasadność ww. postanowienia.

W uzasadnieniu powyższego środka zaskarżenia Wójt Gminy K. podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. utracił prawo do ubiegania się o zwrot kosztów egzekucyjnych z uwagi na naruszenie art. 64c § 6a pkt 2 u.p.e.a., gdyż postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjne, a następnie pismem z dnia 12 kwietnia 2019 r. zawiadomił wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego. Zdaniem wierzyciela przyjmując "że termin miesięczny do wydania zawiadomienia o wysokości kosztów rozpoczyna swój bieg od dnia nadania w Urzędzie Pocztowym", tj. od 15 kwietnia 2019 r., to w jego ocenie organ wysłał ww. zawiadomienie jeden dzień po upływie terminu, który został wskazany w art. 64c § 6a pkt 2 ww. ustawy.

W dalszej części uzasadnienia zażalenia, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania wierzyciel wskazał, iż zgadza się Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w P., że poniósł wydatki związane z kosztami prowadzenia egzekucji, w tym: w związku z zajęciem nieruchomości, jej wyceną i doręczeniem tytułów wykonawczych. Zdaniem Wójta Gminy K. z akt sprawy wynika, że koszty wyceny nieruchomości w kwocie 1 600 zł zostały zapłacone z sumy zaliczki przekazanej przez niego na konto Urzędu Skarbowego w P.. W związku ze zbiegiem egzekucji dalsze prowadzenie egzekucji wobec A Sp. z o.o. przejął Komornik Sądowy G. P., któremu Naczelnik Urzędu Skarbowego przesłał akta sprawy i przekazał kwotę 1.600,00 zł, przeznaczoną na wycenę nieruchomości. W ocenie strony przekazanie ww. kwoty było niezasadne, ponieważ koszt wyceny został już poniesiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Dlatego, zdaniem wierzyciela, do Komornika Sądowego powinna być przekazana ewentualnie część zaliczki, która nie została wykorzystana na etapie prowadzonego postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.. Wyjaśnienie, co do sposobu wykorzystania zaliczki wpłaconej przez Wójta Gminy K., powinno być zawarte w piśmie przekazującym akta egzekucyjne z Urzędu Skarbowego do Komornika Sądowego, w związku ze zbiegiem egzekucji.

W końcowej części uzasadnienia zażalenia skarżący wskazał, iż zgodnie z art. 64 c § 4 u.p.e.a., wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. W związku zaś ze skuteczną licytacją, nie można stwierdzić, że pozostałe koszty egzekucyjne (w kwocie 439,89 zł) nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego, tym bardziej, że kwota uzyskana ze sprzedaży zabezpieczyła również wierzytelności będące w dalszej kolejności zaspokojenia.

Organ drugiej instancji uznając zażalenie za nieuzasadnione wyjaśnił, że zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a., opłaty za czynności egzekucyjne, opłata manipulacyjna oraz określone w art. 64b ww. ustawy wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym stanowią koszty egzekucyjne. Koszty te, co do zasady, obciążają zobowiązanego.

Ustawodawca wprowadził jednak wyjątki od powyższej regulacji, przewidując odpowiedzialność wierzyciela (niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym) za ww. koszty:

• jeżeli wskutek uchybień wierzyciela wystawiono tytuł wykonawczy z wadami, które uniemożliwiają przeprowadzenie egzekucji, a które nie mogły być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji (art. 64c § 2 u.p.e.a.),

• jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel (art. 64c § 3 u.p.e.a.),

• jeżeli koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego (art. 64c § 4 u.p.e.a).

Jedną z sytuacji wypełniających dyspozycję art. 64c § 4 u.p.e.a., jest okoliczność umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem zobowiązanego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza bowiem jego zakończenie z woli wierzyciela lub na skutek przyczyn powodujących niedopuszczalność, bezprzedmiotowość lub niecelowość prowadzenia egzekucji. Umorzenie postępowania egzekucyjnego czyni niemożliwym ściągnięcie przez organ egzekucyjny od zobowiązanego kosztów postępowania egzekucyjnego. Zatem, zgodnie z już ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, jak i zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., w powyższej sytuacji, zgodnie z art. 64c § 4 ww. ustawy, do pokrycia kosztów egzekucyjnych zobligowany jest wierzyciel.

Organ odwoławczy podkreślił, iż regulacje art. 64c § 4, § 5 oraz § 6 u.p.e.a. wykluczają uznanie, że po zakończeniu postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny posiada w stosunku do zobowiązanego wierzytelność o zapłatę kosztów egzekucyjnych. Wierzytelność ta istniała względem zobowiązanego w toku postępowania egzekucyjnego, a jej podstawę stanowiły wystawione przez wierzyciela tytuły wykonawcze. Ściągnięcie kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego może nastąpić jedynie przy zastosowaniu środków egzekucji administracyjnej należności pieniężnych w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na jego podstawie.

Zgodnie z art. 64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. , organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela.

Natomiast art. 64c § 7 cytowanej ustawy stanowi, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

Organ odwoławczy podniósł, iż w analizowanej sprawie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] umorzył - na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. - postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec A Sp. z o. o. w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: od [...] do [...], [...], [...], od [...] do [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...], które zostało w dniu 15 marca 2019 r. doręczone wierzycielowi. Zawiadomieniem z dnia 12 kwietnia 2019r. Nr [...] (nadanym w placówce pocztowej w dniu 15 kwietnia 2019 r.) organ egzekucyjny poinformował o wysokości kosztów egzekucyjnych, które obciążają wierzyciela.

W dniu 17 maja 2019 r., w związku z wnioskiem wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wydał postanowienie Nr [...], którym - na podstawie wskazanego wyżej art. 64c § 4 u.p.e.a. - obciążył wierzyciela powstałymi w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec A Sp. z o. o. kosztami egzekucyjnymi w wysokości 2 039,89 zł, na które składa się opłata manipulacyjna i wydatek egzekucyjny.

Dokonując oceny prawidłowości naliczenia kosztów powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], [...], [...], od [...] do [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...], organ drugiej instancji zauważył, iż ustawodawca w art. 64 § 1 u.p.e.a. uregulował kwestię wysokości opłat pobieranych przez organ egzekucyjny za dokonane czynności egzekucyjne w egzekucji należności pieniężnych. Przepis ten zawiera katalog zamknięty czynności egzekucyjnych wraz z wysokością opłat za dokonanie każdej z nich.

Stosownie zaś do art. 64 § 6 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata manipulacyjna wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1,40 zł.

W myśl z kolei 64 § 7 ww. ustawy obowiązującym do dnia 7 września 2016 r., jeżeli wysokość opłaty egzekucyjnej jest określona stosunkowo do egzekwowanej lub pobranej należności pieniężnej, w podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, przypadające w dniu powstania obowiązku uiszczenia opłaty.

Z kolei obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje - zgodnie z art. 64 § 10 omawianej ustawy - z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. - na podstawie wskazanego wyżej art. 64c § 4 u.p.e.a. - obciążył wierzyciela przedmiotowego postępowania egzekucyjnego kosztami egzekucyjnymi w wysokości 2 039,89 zł. Na powyższe koszty składa się:

• opłata manipulacyjna, w wysokości 439,89 zł, należna w wysokości 1% kwoty egzekwowanej należności (tj. należności głównej i odsetek za zwłokę),

• wydatek egzekucyjny w wysokości 1 600 zł (faktura Nr [...] za sporządzenie operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę).

Po dokonaniu analizy prawidłowości naliczenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. stwierdził, iż zostały one naliczone w prawidłowej wysokości.

Odnosząc natomiast do kwestii zasadności obciążenia ww. kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, organ odwoławczy wskazał, że w świetle powołanych wyżej przepisów dotyczących kosztów egzekucji administracyjnej, organ pierwszej instancji, po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec A Sp. z o. o. na podstawie ww. tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy K., miał podstawy do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w toku tego postępowania egzekucyjnego. Zaistniała bowiem sytuacja określona w art. 64c § 4 u.p.e.a., tj. że koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego.

Organ odwoławczy podkreślił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. faktycznie poniósł koszt sporządzenia przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego nieruchomości położonej w K., przy ul. B 18, dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...]. Nie wykorzystał jednak zaliczki wpłaconej przez wierzyciela w wysokości 1 600 zł, natomiast po zbiegu egzekucji sądowej z egzekucją administracyjną do ww. składnika majątkowego przekazał ją do komornika sądowego. Jednocześnie poinformował sądowy organ egzekucyjny o powstałych kosztach w wysokości 2 039,89 zł, na które składają się opłata manipulacyjna i wydatek. Mimo to zgłoszone koszty egzekucyjne nie zostały uwzględnione w planie podziału i w związku z tym administracyjny organ egzekucyjny nie otrzymał ani należnych mu kosztów z tytułu opłaty manipulacyjnej, ani zwrotu faktycznie poniesionych wydatków w związku ze zleceniem wykonania operatu szacunkowego zajętej nieruchomości. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., w sytuacji gdy egzekucja okazała się częściowo skuteczna i komornik sądowy dokonał zwrotu wierzycielowi zaliczki na poczet kosztów egzekucyjnych, niedopuszczalnym jest, aby administracyjny organ egzekucyjny nie uzyskał zaspokojenia roszczenia z tytułu prawidłowo naliczonych kosztów egzekucyjnych, a w szczególności nie otrzymał zwrotu faktycznie poniesionego wydatku. W związku z tym organ odwoławczy stanął na stanowisku, że obciążenie wierzyciela powyższymi kosztami było prawidłowe i stanowi w zaistniałych okolicznościach jedyną możliwość uzyskania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. należnych mu kosztów egzekucyjnych.

Odnosząc się do zarzutu strony, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. utracił prawo do ubiegania się o zwrot kosztów egzekucyjnych z uwagi na naruszenie art. 64c § 6a pkt 2 u.p.e.a., polegające na przekroczeniu terminu, który został wskazany w ww. przepisie, zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. należało uznać go za niezasadny. Zgodnie z art. 64c § 6a pkt 2 ww. ustawy, organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela. Na gruncie analizowanej sprawy jak już wcześniej wskazano, postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o przedmiotowe tytuły wykonawcze. Biorąc pod uwagę, iż ww. rozstrzygnięcie zostało w dniu 15 marca 2019 r. doręczone wierzycielowi, miesięczny termin na zawiadomienie wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych upływał z dniem 15 kwietnia 2019 r. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzeniu odbioru termin do zawiadomienia wierzyciela w powyższym zakresie został zachowany. Ponadto w zażaleniu z dnia 30 maja 2019 r. Wójt Gminy K. sam wskazał powyższy termin jako dzień nadania zawiadomienia z dnia 12 kwietnia 2019 r. Nr [...]

W skardze na powyższe postanowienie Wójt Gminy K. wniósł o jego uchylenie w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 64 c § 6a pkt 2 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że zawiadomienie wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego zostało doręczone w terminie wynikającym z tego przepisu;

b) art. 64 c § 4 u.p.e.a, poprzez przyjęcie, że koszty egzekucyjne powstałe w toku postępowania nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego;

c) art. 138 § 1 pkt 1) w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, pomimo istnienia przesłanek do jego uchylenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2017r. poz.1370 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepis postępowania a mianowicie art. 64c § 6a i § 7 u.p.e.a. i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o obciążeniu strony skarżącej kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 2039,89 zł powstałymi w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki A.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017r. poz.1201 ze zm.), dalej u.p.e.a. Zgodnie z treścią art.64 § 1 pkt 6 wymienionej ustawy organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w następującej wysokości, z zastrzeżeniem art. 64d za zajęcie nieruchomości - 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34 200 zł;

W myśl art. 64 § 6 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z treścią art.64b § 1 pkt 4 u.p.e.a. wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, a w szczególności na opłacenie należności świadków, biegłych i rzeczoznawców;

W myśl art.64c § 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego.

Zgodnie z treścią art.64b § 4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

W myśl art.64c § 6a u.p.e.a. organ egzekucyjny zawiadamia:

1) zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia:

a) wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne,

b) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne;

2) wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela.

Zgodnie z treścią art.64c §7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że organ egzekucyjny poniósł koszty egzekucyjne w wysokości 2039,89 zł na które złożyło się: 1600 zł – należność rzeczoznawcy za sporządzenie operatu szacunkowego oraz 439,89 zł – opłata manipulacyjna. Koszty te nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego gdyż postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawie art.59 § 2 u.p.e.a wobec stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W związku z tym spełnione zostały przesłanki określone w art.64c § 4 u.p.e.a. do pokrycia kosztów egzekucyjnych przez wierzyciela.

Procedura obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi została uregulowana w art.64c § 6a i § 7 u.p.e.a. Przewiduje ona, że organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych przy czym następuje to w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne. Następnie w terminie 14 dni od dnia doręczenia wymienionego zawiadomienia wierzyciel może złożyć wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów. Po złożeniu takiego wniosku organ egzekucyjny wydaje postanowienie na które przysługuje zażalenie.

W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma wyjaśnienie kwestii jaki charakter prawny ma miesięczny termin, o którym mowa w art.64c § 6 a pkt 2 u.p.e.a. oraz jakie są skutki jego przekroczenia przez organ egzekucyjny. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. umorzył postępowanie egzekucyjne i zostało ono doręczone stronie skarżącej w dniu 15 marca 2015r. Postanowienie to stało się ostateczne. Miesięczny termin do zawiadomienia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych upływał w dniu 15 kwietnia 2019r. Zawiadomienie takie organ egzekucyjny wysłał do wierzyciela w urzędzie pocztowym w dniu 16 kwietnia 2019r. co wynika z informacji Urzędu Pocztowego P. 1 z dnia 29 stycznia 2020r. (k.21 akt sądowych). W związku z czym nastąpiło uchybienie miesięcznego terminu, o którym mowa w art.64c § 6a pkt 2 u.p.e.a.

Przede wszystkim należy wyjaśnić od kiedy rozpoczyna się bieg terminu określonego w przepisie art.64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. i kiedy się on kończy. W wymienionym artykule jest mowa, że miesięczny termin rozpoczyna się od dnia doręczenia wierzycielowi "ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne". Postanowienie takie organ egzekucyjny doręcza wierzycielowi i służy na nie zażalenie. W sytuacji gdy zażalenie takie nie zostanie złożone organ egzekucyjny nie doręcza wierzycielowi ponownie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z zaznaczeniem, że jest ono ostateczne(nie doręczył tak w niniejszej sprawie i nie doręcza w innych sprawach co sądowi w obecnym składzie jest znane z urzędu z innych spraw toczących się w tutejszym sądzie). W związku z czym, w ocenie sądu, w przypadku gdy postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie zostanie zaskarżone, termin miesięczny rozpoczyna się z dniem doręczenia takiego postanowienia wierzycielowi. W niniejszej sprawie postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego doręczono stronie skarżącej w dniu 15 marca 2019r. Postanowienie to stało się ostateczne i z tym dniem rozpoczął bieg miesięczny termin określony w art.64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. Odnośnie zakończenia biegu terminu to decyduje tutaj data wysłania przez organ egzekucyjny wierzycielowi zawiadomienia, o którym mowa w art.64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. w placówce pocztowej operatora wyznaczonego. Skoro bowiem w przypadku strony o zachowaniu terminu decyduje data nadania przesyłki w placówce pocztowej operatora wyznaczonego (art.57 § 5 pkt 2 K.p.a.) to takie same zasady winny się odnosić do organu administracji. W związku z czym dla zachowania miesięcznego terminu decydować winna data nadania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych w placówce pocztowej operatora wyznaczonego.

Reasumując dotychczasowe rozważania sąd uznał że w niniejszej sprawie miesięczny termin, o którym mowa w art.64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. rozpoczął bieg w dniu 15 marca 2019r. gdyż w tym dniu doręczono stronie skarżącej postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, które stało się ostateczne. Termin ten upłynął w dniu 15 kwietnia 2019r. zaś zawiadomienie o kosztach postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny wysłał w urzędzie pocztowym w dniu 16 kwietnia 2019r. Oznacza to, że nastąpiło uchybienie miesięcznego terminu o 1 dzień.

Rozważenia zatem wymaga kwestia jaki jest charakter prawny miesięcznego terminu określonego w art.64c § 6a pkt 2 u.p.e.a.

Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, że jest to termin zawity a więc termin, którego upływ powoduje bezskuteczność danej czynności. Za przyjęciem takiego poglądu przemawia konieczność zapewnienia wierzycielowi w możliwie krótkim czasie jasnego statusu prawnego dotyczącego obciążenia lub braku obciążenia kosztami egzekucyjnymi. Nie może być bowiem tak, że wierzyciel przez bliżej nieokreślony czas będzie niepewny czy zostanie bądź nie zostanie obciążony kosztami egzekucyjnymi a okres w jakim zostanie on o tym zawiadomiony będzie zależał wyłącznie od dowolnego uznania organu egzekucyjnego. Mogłoby to bowiem doprowadzić do sytuacji że organ egzekucyjny mógłby wysłać zawiadomienie nawet po upływie np. roku lub kilku lat od umorzenia postępowania egzekucyjnego., kiedy to wierzyciel byłby już przekonany, że nie obciążają go żadne koszty związane z bezskuteczną egzekucyjną. Wspomnieć jedynie należy, iż koszty egzekucyjne mogą być niekiedy bardzo wysokie co może wpływać w sposób istotny na sytuację finansową wierzyciela. Wierzyciel powinien mieć zatem zapewniony w niezbyt długim czasie jasny status prawny odnoszący się do kwestii ewentualnego obciążenia kosztami egzekucyjnymi. W związku z czym sąd nie podzielił poglądu organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, że miesięczny termin, o którym mowa w art.64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. jest jedynie terminem instrukcyjnym, którego przekroczenie nie wywołuje żadnych skutków prawnych i ma on taki sam charakter jak termin do załatwienia sprawy administracyjnej przewidziany w K.p.a. Pogląd, że termin ten jest terminem zawitym a nie instrukcyjnym wyraził WSA w Lublinie w wyroku z 7 lutego 2020r. w sprawie I SA/Lu 544/19 i sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w tym orzeczeniu.

Konsekwencją uznania, że miesięczny termin jest terminem zawitym jest to, iż brak zawiadomienia wierzyciela o kosztach egzekucyjnych w tym terminie oznacza, że nie można go już obciążyć tymi kosztami. Uchybienie przez organ egzekucyjny tego terminu skutkuje tym, że brak jest podstaw do obciążenia wierzyciela tymi kosztami. Przekroczenie tego terminu zamyka jednocześnie drogę do wydania postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych w trybie art.64c § 7 u.p.e.a. Wydanie takiego postanowienia, w ocenie sądu, jest możliwe jedynie w przypadku prawidłowego zawiadomienia wierzyciela (tzn. z zachowaniem miesięcznego terminu) o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w art.64c § 6a pkt 2 u.p.e.a.

Za przyjęciem poglądu, że miesięczny termin określony w art.64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. jest terminem zawitym a nie instrukcyjnym przemawia również treść art.64c § 6a pkt 1 u.p.e.a. W tym ostatnim przepisie (tzn. w art. 64c § 6a pkt 1) określono dla zobowiązanego termin 6 miesięcy do złożenia wniosku o wydanie przez organ egzekucyjny zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest przyjęty pogląd, że termin ten nie jest instrukcyjny lecz zawity gdyż po jego upływie zobowiązany traci prawo do żądania wydania przez organ egzekucyjny zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych oraz prawo do żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów przez organ egzekucyjny (por. wyrok WSA w Szczecinie z 20 września 2018r. w spr. I SA/Sz 198/18, wyrok WSA we Wrocławiu z 22 lipca 2020r. w spr. I SA/Wr 303/20). W sytuacji zatem, gdy w jednym przepisie (tzn. w art.64c § 6a u.p.e.a.) przewidziano dwa terminy a mianowicie : dla zobowiązanego do złożenia wniosku o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych (w punkcie 1) oraz dla organu egzekucyjnego do zawiadomienia wierzyciela o wysokości tych kosztów (w punkcie 2) to nie może być tak, że termin dla zobowiązanego ma charakter zawity i po jego upływie traci on prawo do złożenia wniosku a termin dla organu jest jedynie instrukcyjny, którego uchybienie nie rodzi żadnych skutków prawnych. W przypadku gdy termin dla zobowiązanego jest zawity i nieprzekraczalny (pkt 1) to taki sam charakter winien mieć termin dla organu egzekucyjnego (pkt 2). W obu przypadkach chodzi bowiem o to samo a mianowicie o ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych przez organ egzekucyjny. Tyle, że w pierwszym przypadku dotyczy to kosztów obciążających zobowiązanego a w drugim o koszty obciążające wierzyciela. Odmienna interpretacja zakładająca, że termin z art.64c § 6a pkt 2 u.pe.a. jest jedynie instrukcyjny, stawia w niekorzystnej sytuacji organ i stronę (zobowiązanego). Stawia bowiem w uprzywilejowanej pozycji organ w stosunku do strony. Sąd w obecnym składzie nie podzielił tego poglądu i uznał, że termin, o którym mowa w art.64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. ma charakter zawity podobnie jak termin określony w punkcie 1 wymienionego artykułu.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny uchybił miesięcznemu terminowi określonemu w art.64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. gdyż upływał on w dniu 15 kwietnia 2019r. zaś zawiadomienie o wysokości kosztów wysłano do wierzyciela w urzędzie pocztowym w dniu 16 kwietnia 2019r. Oznacza to przekroczenie wymaganego terminu o 1 dzień. W sytuacji gdy organ uchybił terminowi to brak jest podstaw do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Po upływie tego terminu organ egzekucyjny nie może już obciążać wierzyciela tymi kosztami a tym samym wydawać postanowienia w przedmiocie tych kosztów, o którym mowa w art.64c § 7 u.p.e.a. W przekonaniu sądu nie ma znaczenia okoliczność, że termin został przekroczony jedynie o jeden dzień. W odpowiedzi na skargę organ bagatelizuje tę okoliczność podnosząc, że chodzi jedynie o jeden dzień przekroczenia co stanowi wyłącznie uchybienie proceduralne. Sąd nie podzielił tego poglądu. W ocenie sądu nie ma znaczenia okoliczność o jak długi okres czasu przekroczono termin określony w art.64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. a więc czy o 1 dzień czy o 1 miesiąc czy o 1 rok czy też o jeszcze dłuższy okres. Istotne jest to, że nastąpiło uchybienie tego terminu co skutkuje brakiem podstaw do obciążania wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. To, że w niniejszej sprawie przekroczono termin tylko o 1 dzień a nie o dłuższy okres czasu nie ma znaczenia.

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organ egzekucyjny uchybił miesięcznemu terminowi, o którym mowa w art. 64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. co oznacza, że brak jest podstaw do obciążania wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Organy administracji naruszyły przepis art.64c § 6a pkt 2 u.p.e.a co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1c.) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...]

Na podstawie art.200 p.p.s.a. sąd zasądził od organu administracji na rzecz strony skarżącej kwotę 1000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na ogólną sumę kosztów złożyło się: 900 zł – wynagrodzenie pełnomocnika strony i 100 zł – wpis sądowy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszej sprawie.

a.l.