Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1370/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

Dnia 9 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie : del. NSA Małgorzata Stahl, WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant ref.staż. Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi W. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę. -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej na podstawie art. 104 i 105 k.p.a. w związku z art. 136, 142 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543) umorzył postępowanie z wniosku W. T. w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A., oznaczonej na mapie sytuacyjnej z projektem podziału nr 2/1461 z dnia 26 listopada 1985r. jako działki nr: 824, 901, 955, uregulowanej w księdze wieczystej KW [...]

Uzasadniając swoją decyzję podał, że w dniu 28 listopada 2000r. W. T., spadkobierczyni K. Ś., wystąpiła z wnioskiem o zwrot nieruchomości położonej w Ł. przy ul A., oznaczonej na mapie nr 2/1461 z dnia z dnia 26 listopada 1985r. jako działka nr 824. Następnie w dniu 4 grudnia 2000r. rozszerzyła swe żądanie zwrotu o działki nr 901 i 955.

Organ podniósł, iż w toku przeprowadzonego postępowania ustalił, że decyzją Urzędu Dzielnicowego Ł. – Ś. Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...], Nr [...] na wniosek właścicielki K. Ś., zatwierdzono podział nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A w obrębach geodezyjnych [...] i [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW [...]

Podziału nieruchomości dokonano zgodnie z mapą nr 2/1461, stanowiącej załącznik do wyżej wymienionej decyzji.

W wyniku zatwierdzonego podziału nieruchomości, między innymi działki nr 824, 901, 955 – wydzielone pod ulice, stosownie do art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz.U. z 1985r. Nr 22, poz. 99) przeszły na własność Skarbu Państwa, a odszkodowanie z tego tytułu zostało ustalone odrębną decyzją.

W konkluzji organ I instancji stwierdził, iż z uwagi na nabycie przez Skarb Państwa własności przedmiotowych działek w trybie art. 12 ust. 5 wskazanej wyżej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a nie w drodze decyzji administracyjnej o wywłaszczeniu, nie jest możliwe dochodzenie ich zwrotu w trybie art. 136 i nast. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.

W konsekwencji skutkuje to bezprzedmiotowością prowadzonego postępowania i dlatego orzeczono, jak w sentencji.

W. T. złożyła od powyższej decyzji odwołanie, uznając ją za nieuzasadnioną i krzywdzącą.

Podniosła, iż w/w działki zostały w rzeczywistości wywłaszczone, czego dowodem jest decyzja Urzędu Dzielnicowego Ł. – Ś. z dnia [...] Nr [...]. Ponadto zakwestionowała wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji fakt wyrażenia zgody przez jej matkę na podział przedmiotowej nieruchomości i jej przejęcie na własność Skarbu Państwa w trybie art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Odwołująca się podniosła również, iż wypłacenie odszkodowania nastąpiło po obniżeniu klasy gruntów jak za grunty rolne, a nie jak za budowlane. Dodatkowo wskazała, że działka o nr 901 nie została wykorzystana pod ulicę, a jedynie zmieniono jej przeznaczenie.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 136 ust. 3, art. 137 i 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543) uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] i odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż wobec przejęcia przez Skarb Państwa na własność działek, których zwrotu domaga się W. T., w drodze podziału nieruchomości podjętego na wniosek ich ówczesnego właściciela na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie można uznać, że zostały one wywłaszczone, a podstawa prawna ich nabycia nie została także wymieniona w art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.

Oznacza to brak ustawowej przesłanki niezbędnej do uwzględnienia żądania. Jednocześnie organ II instancji wskazał, iż nie oznacza to jeszcze bezprzedmiotowości toczącego się w tej sprawie postępowania, a żądanie wnioskodawczyni winno być rozpatrzone co do istoty sprawy, wobec czego zaskarżoną decyzję należało uchylić i wydać decyzję rozstrzygającą sprawę merytorycznie.

Odnosząc się natomiast do zarzutu, iż powyższe działki o nr 824, 901 i 955 zostały wywłaszczone, organ podał, że nie jest on uzasadniony, gdyż powołana decyzja z dnia 23 czerwca 1986r. orzeka o ustaleniu odszkodowania za przejętą na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości, a nie o jej wywłaszczeniu.

W dniu 25 czerwca 2001r. W. T. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję Wojewody[...], podtrzymując argumentację zawartą w opisanym powyżej odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie wywodząc, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że brak ustawowej przesłanki niezbędnej do uwzględnienia żądania, nie czyni postępowania bezprzedmiotowym.

W tym kontekście bez znaczenia prawnego pozostaje zarzut, że działka nr 901 nie jest wykorzystywana zgodnie z przeznaczeniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, iż stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1271 i nr 228 z 2003r., poz. 2261 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób, o którym mowa wyżej, dlatego też skarga podlega oddaleniu.

W. T., jako następca prawny K. Ś., składając przedmiotowy wniosek, domagała się zwrotu "wywłaszczonej" nieruchomości pod ulicę, które nastąpiło decyzją z dnia [...] wydaną przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Ł. – Ś. znak: [...]. Jak wynika z tejże decyzji, która jest załączona do akt administracyjnych, organ na podstawie art. 12 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz.U. nr 22, poz. 99 ) po rozpatrzeniu podania K. Ś., zezwolił na dokonanie podziału nieruchomości położonej w Ł. os. "A" KW [...] obręb [...] i [...] i zatwierdził podział w/w nieruchomości między innymi na działki nr 824 o pow. 923 m2, nr 901 o pow. 576 m2 oraz nr 955 o pow. 89 m2, który to grunt został wydzielony pod ulice.

Podziału dokonano zgodnie z mapą wykonaną przez geodetów, stanowiącą załącznik do decyzji. Wynika z niej jednocześnie, iż odszkodowanie za grunt wydzielony pod ulice zostanie ustalone odrębną decyzją według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Wobec zrzeczenia się przez strony prawa do odwołania decyzja ta uprawomocniła się w dniu 26 listopada 1985r.

Kolejną decyzją z dnia [...] podjętą na podstawie art. 12 ust. 5, art. 58 i 59 wskazanej wyżej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości Kierownik Wydziału Wywłaszczeń Urzędu Dzielnicowego Ł- Ś. ustalił na rzecz K. Ś. odszkodowanie w wysokości, na które wyraziła ona zgodę, za przejętą na rzecz Państwa część nieruchomości. Decyzja w tym przedmiocie stała się prawomocna z dniem 12 lipca 1986r.

Stosownie do treści art. 12 ust. 5 wymienionej ustawy – grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem przechodzą na własność Państwa z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Odpowiednie stosowanie unormowań obowiązujących przy wywłaszczaniu nie oznacza, że w takiej sytuacji miało miejsce wywłaszczenie, jak sugeruje skarżąca. Tryb przejęcia przedmiotowej nieruchomości wynika bowiem ze wskazanych wyżej przepisów i nie bez znaczenia jest, iż został zainicjowany przez K. Ś., gdyż to rozpatrując jej wniosek organ dokonał podziału nieruchomości decyzją z dnia [...]

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia rozpatrującego wniosek W. T. o zwrot nieruchomości stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. nr 46 z 2000r., poz. 543 ze zm. ).

W myśl art. 136 ust. 3 tej ustawy - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (... ).

Unormowanie to pozwala przyjąć, że zwrotowi mogą podlegać nieruchomości wywłaszczone, niezależnie od tego, kiedy nastąpiło wywłaszczenie.

Wchodzą tu w szczególności w rachubę przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – art. 46 i nast. ( Dz.U. z 1991r. nr 30, poz. 127 ze zm. ), przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz.U. z 1974r. nr 10, poz. 64 ) oraz przepisy ustaw wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wśród nich nie znajdują się jednak przepisy, które stanowiły podstawę przejścia na własność Państwa przedmiotowej nieruchomości.

Również artykuł 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest normą o charakterze szczególnym, nie podlega więc interpretacji rozszerzającej i zastosowanie takiej wykładni byłoby niedopuszczalne ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2000r. sygn. ISA 537/99 – LEX nr 77630).

Tak więc należy stwierdzić, że organ odwoławczy zasadnie przyjął, iż brak jest ustawowej przesłanki niezbędnej do uwzględnienia żądania W. T.

Odpowiednie ustalenie odszkodowania wg zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości za nieruchomość, która przeszła na własność Państwa na skutek decyzji dokonującej podział nieruchomości i wydzielenie gruntu pod budowę ulicy, nie świadczy o tym, że została wydana decyzja wywłaszczeniowa.

Dlatego też należy również podzielić stanowisko organu, że w konsekwencji powyższego - bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest okoliczność, że część wydzielonej w 1985r. nieruchomości nie została ostatecznie przejęta pod ulicę.

Ponadto, w ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo przyjął, iż brak ustawowej przesłanki do uwzględnienia wniosku W. T., nie świadczył o bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania, jak uznał to organ I instancji. Tym samym Wojewoda [...] w sposób właściwy przyjął, iż należy rozpoznać sprawę co do istoty i dokonał korekty zaskarżonego rozstrzygnięcia, korzystając z unormowania zawartego w art. 138 § 1 pkt 2 kpa.

Reasumując, Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego też skarga została oddalona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ).

Na zakończenie powyższych rozważań należy jedynie podnieść, iż inną kwestią, wykraczającą poza przedmiot rozpoznania, może być sprawa nieprawidłowości w ustaleniu wysokości odszkodowania za przejęty na własność Państwa grunt, co jest jednym z zarzutów podnoszonych przez skarżącą, jednakże mógłby być on jedynie podnoszony w toku postępowania nadzwyczajnego, zmierzającego do wzruszenia ostatecznej i prawomocnej decyzji ustalającej to odszkodowanie.