Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 556/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 28 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi R Z na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P z dnia ... roku nr ... w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 oddala skargę


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G decyzją z dnia 31 maja 2011 r. przyznał R Z, na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U z 2008, Nr 170, poz. 1051 ze zm.) jednolitą płatność obszarową na rok 2010 w kwocie 53.907,19 zł i odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych, nakładając sankcję w wysokości 16.089,08 zł.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji podał, że producent rolny zadeklarował we wniosku o jednolitą płatność obszarową powierzchnię działek rolnych 107,12 ha, natomiast w trakcie kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu stwierdzono 105,39 ha. Ponieważ różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wynosiła 1,6415 % (mniej niż 3% lub 2 ha) płatność przysługiwała do powierzchni stwierdzonej. Należna początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej w wysokości 59.238,67 zł została pomniejszona ze względu na nieprzestrzeganie norm oraz wymogów. Grunty orne działki rolnej F o powierzchni 0,90 ha, działki rolnej G o powierzchni 0,06 ha i działki rolnej L o powierzchni 0,68 ha podczas kontroli na miejscu w 2009 r. nie zostały obsiane ani należycie ugorowane, skontrolowano je ponownie w 2010 r. i stwierdzono niewykonanie przez producenta zaleceń wskazanych w decyzji, albowiem grunty te w dalszym ciągu nie są obsiane lub ugorowane. Wobec powtarzającej się niezgodności określono procentową wielkość zmniejszenia kwoty płatności wynoszącą 9 %, zalecając jednocześnie przeprowadzenie na powyższych działkach rolnych do 30 czerwca 2011 r. odpowiednich zabiegów agrotechnicznych.

W kwestii uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych organ wyjaśnił, że ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną działek rolnych tj. 107,12 ha a powierzchnią stwierdzoną- 57,96 ha wynoszącą 84,82%, a więc przekraczającą 50 %, na podstawie art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE. L:316 z 12 grudnia 2009 r.), odmówiono przyznania powyższej płatności i nałożono odpowiednią sankcję finansową (16.089,08 zł). Organ wskazał, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych, jeżeli w tych latach przyznane zostaną płatności, a jeżeli nie będzie możliwa pełna kompensacja kwoty sankcji, pozostałe saldo zostanie anulowane.

W odwołaniu od powyższej decyzji R Z zarzucił naruszenie art. 8 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez uznanie za niewiarygodne wyjaśnień strony w zakresie wysiewu koniczyny na nieruchomościach w N i R, art. 77 § 1 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowej kontroli w celu ustalenia, czy koniczyna znajduje się na tych nieruchomościach, art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez nieprzyznanie "opłaty uzupełniającej" pomimo, iż powierzchnia działek rolnych stanowi znaczącą większość działek zadeklarowanych jako działki rolne i jest uprawiana zgodnie z wymogami prawa oraz art. 77 §1 kpa poprzez nieuwzględnienie czynności agrotechnicznych wykonanych przez stronę na nieruchomości w D i bezzasadne nałożenie sankcji za rzekome niezastosowanie się do nakazów poprzednich raportów kontroli.

Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie rozstrzygnięcia reformatoryjnego ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że kontrolerzy nie uwzględnili faktu wysiania przez wnioskodawcę koniczyny na działkach ewidencyjnych nr ... w N oraz na działkach ewidencyjnych nr ... w R. W dacie kontroli koniczyna była w fazie intensywnego rozwoju i przebijania się przez chwasty, co czyniło ją niewidoczną dla osób trzecich. Okoliczność wysiewu koniczyny potwierdza oświadczenie W K, wykonującego prace polowe wraz z żoną. Z opinii biegłego R G wynika, że koniczyna jest rośliną dwuletnią, wobec czego w dacie kontroli jesienią 2010 r. znajdowała się już na przedmiotowych nieruchomościach. Koniczyna została wysiana już w 2009 r. Według strony do uzupełniającej płatności obszarowej kwalifikowały się działki obsiane koniczyną o powierzchni 46,72 ha (A1, B1, C1, D 1). Tym samym łączna powierzchnia zajmowana przez działki rolne stanowiła co najmniej 89 % ogólnej powierzchni zadeklarowanej przez producenta.

W ocenie R Z organ I instancji dokonał ponadto błędnych ustaleń w zakresie rzekomego nieprzestrzegania przez niego norm i wymogów nakazanych w trakcie poprzednich kontroli, gdyż działki ew. nr ... położone w D podlegały odpowiednim czynnościom agrotechnicznym, m. in. wykonywanym kultywatorem przez samego odwołującego.

Strona podkreśliła też, że nie brała udziału w kontroli, a jej wyjaśnienia pozwoliłyby na wydanie decyzji o pozytywnej treści. Wskazała też, że organ nie uzasadnił, dlaczego zastosował, dlaczego zastosował wymiar 9% zmniejszenia płatności.

Do odwołania R Z załączył: swoje oświadczenie z dnia 15 czerwca 2011 r. dotyczące działek ew. o nr .... , swoje oświadczenie z dnia 14 czerwca 2011 r. dotyczące działek ew. nr ... na okoliczność wysiewu koniczyny, a także oświadczenie W K z dnia 14 czerwca 2011 r. dotyczące tych samych działek, które miały być w 2009 i 2010 r. wysiane koniczyną.

Do pisma z dnia 12 lipca 2011 r. nazwanego uzupełnienie odwołania strona załączyła natomiast aparat szacunkowy dr inż. R G z oceny podsiewu koniczyny na działkach w R i N.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w P decyzją z dnia 2 marca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając generalnie jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego o powierzchni łącznej minimum 1,0 ha, utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli przestrzega on wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. W kwestii utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami organ powołał się na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211) przez co w 2010 r. rozumie się m. in. uprawę roślin lub ugorowanie w przypadku gruntów ornych, koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku (do 31 lipca) w przypadku łąk. Grunty rolne nie powinny być też (z określonymi wyjątkami) porośnięte drzewami i krzewami.

Organ II instancji wskazał, że przedmiotem dokonywanego pomiaru metodą foto i inspekcji terenowej były działki rolne, a nie działki ewidencyjne. Zostały one opisane w raporcie z kontroli i na ortofotomapie, a na sześciu szkicach działek (sporządzonych na wydrukach załączników graficznych obrazujących ich lokalizację zaznaczono miejsca wykonywania fotografii), z których wynika dobitnie brak koniczyny. Na podstawie powyższych dowodów stwierdzono, że na działkach rolnych A1, B1, C1, D1 i F1 producent nie prowadził uprawy kwalifikującej się do płatności UPO, co wykazano w trakcie kontroli przeprowadzonych przez wykonawcę zewnętrznego (Przedsiębiorstwo sp. z o.o. w K) w dniu 11 września 2010 r. i przez kontrolerów Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu w Z w dniu 13 października 2010 r. Dyrektor Oddziału ARiMR wyjaśnił też, że kontrole na miejscu mogą być przeprowadzane bez uprzedzenia i podczas nieobecności rolnika, co wynika z art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i art. 27 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009. Z oświadczeń strony i W K załączonych do odwołania wynika, że w 2009 i 2010 wysiano koniczynę na działkach ewidencyjnych nr ... , jednak, co podkreślił organ, przedmiotem kontroli jest określenie stanu faktycznego zastanego na dzień jej dokonywania. W trakcie kontroli ustalono natomiast nieskuteczny wysiew koniczyny na przedmiotowych działkach. Dalej wskazano też, że z operatu szacunkowego R G z dnia 24 czerwca 2011 r. wynika, iż opisano w nim stan faktyczny z 2011 roku (zatem w kolejnym roku gospodarczym), a ponadto potwierdzono jedynie niewielką ilość roślin motylkowatych. Jest to więc zbieżne z opinią organu o małej skuteczności wykonanego wysiewu koniczyny i potwierdza jego stanowisko. W wyniku różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną (1,64 % przy JPO i 84,82 % przy UPO), zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, przyznano płatność JPO do powierzchni stwierdzonej tj. 105,39 ha oraz odmówiono przyznania płatności UPO i nałożono sankcję finansową.

Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że w dniu 13 grudnia 2010 r. przeprowadzono w gospodarstwie odwołującego inspekcję terenową w celu zweryfikowania zrealizowania działań naprawczych przez beneficjenta, u którego stwierdzono w roku 2009 nieprzestrzeganie zasad dobrej kultury rolnej. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Biuro Kontroli na miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdzono niezgodności polegające na nieuprawianiu roślin lub nieugorowaniu gruntów ornych na pow. 0,90 ha działki rolnej F, na pow. 0,06 ha działki rolnej G i na pow. 0,68 ha działki rolnej L oraz niezgodność polegającą na niekoszeniu lub braku zabiegów zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów na pow. 0,30 ha działki rolnej L. Na tej podstawie oceniając wagę stwierdzonych niezgodności ustalono poziom redukcji wysokości płatności obszarowych wynoszący 9 %. Brak przestrzegania powyższej normy ujawniono w trakcie postępowania z wniosku strony o płatności na 2009 rok, co stwierdzono w decyzji organu I instancji z dnia 29 kwietnia 2010 r. Ta sama norma została przekroczona w 2010 r. i wynikało to z zaniedbania rolnika. W przypadku powtarzającej się niezgodności ustalony odsetek w odniesieniu do powtarzającej się niezgodności zostaje pomnożony przez trzy względem pierwszego przypadku niezgodności, wobec czego zastosować należało normę sankcjonującą z art. 71 ust. 1 i ust. 5 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji ( WE ) nr 1122/2009. Procentowa wielkość zmniejszenia wynosząca 3 % została zatem pomnożona trzykrotnie, co dało 9 % redukcji płatności. Dyrektor Oddziału ARiMR uznał, że uzasadnienie organu I instancji w tym zakresie nie było wystarczające, jednak nie znalazł podstaw do uchylenia z tego powodu prawidłowej merytorycznie decyzji Kierownika BP ARiMR w G z dnia 31 maja 2011 r.

W skardze na decyzję II instancji, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, R Z podniósł zarzut naruszenia :

- art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez nieprzyznanie płatności UPO mimo uprawiania zadeklarowanych działek rolnych zgodnie z wymogami prawa

- art. 8, 77 § 1, 80 i 140 kpa poprzez uznanie za niewiarygodne oświadczenia strony o wykonywaniu czynności agrotechnicznych kultywatorem na działce w D i niezasadne nałożenie sankcji za niezastosowanie się do nakazów z poprzednich raportów kontroli.

- art. 7, 77 § 1, 80 i 140 kpa poprzez nieuwzględnienie oświadczenia W K o wysiewaniu koniczyny wraz z żoną w 2009 i 2010 r. na działkach ew. nr .... oraz ...

- art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 140 kpa poprzez nieuwzględnienie opinii biegłego R G w zakresie wysiewania koniczyny czerwonej (łąkowej) w latach 2009 i 2010 na działkach w N i R

oraz art. 7, 8, 77 § 1, 84 § 1 i 140 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowej kontroli na miejscu po przedstawieniu przez stronę opinii biegłego i dodatkowego materiału dowodowego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w części, w której organ pomniejszył płatności JPO o kwotę 5.331,48 zł oraz odmówił mu przyznania płatności UPO i nałożył sankcję, ewentualnie o uchylenie decyzji II instancji w zaskarżonej części oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że kontrolerzy nie uwzględnili faktu wysiania przez wnioskodawcę koniczyny na działkach ewidencyjnych nr ... w N i działkach nr ... w R. W dacie kontroli koniczyna była w fazie intensywnego rozwoju i przebijania się przez chwasty, co czyniło ją niewidoczną dla osób trzecich. Okoliczność wysiewu koniczyny potwierdza oświadczenie W K, wykonującego prace polowe wraz z żoną. Z opinii biegłego R G załączonej do odwołania wynika, że koniczyna jest rośliną dwuletnią, wobec czego w dacie kontroli jesienią 2010 r. znajdowała się już na przedmiotowych nieruchomościach. Koniczyna została wysiana w 2009 r., wobec czego, zdaniem skarżącego, do uzupełniającej płatności obszarowej kwalifikowały się działki obsiane koniczyną o powierzchni 46,72 ha (A1, B1, C1, D1), a łączna powierzchnia zajmowana przez działki rolne stanowiła co najmniej 89 % ogólnej powierzchni zadeklarowanej i była podstawą do przyznania wnioskowanej płatności. R Z podkreślił ponadto, że oświadczył on też o wykonywaniu czynności agrotechnicznych na działkach nr ... w D, wobec czego sankcja w postaci obniżenia płatności JPO o kwotę 5.331,48 zł była bezzasadna. Ponownie podniósł, że nie był obecny w trakcie kontroli na miejscu. W 2009 r. organ przyznał mu wnioskowane płatności w pełnej wysokości, nie negując zadeklarowanej powierzchni ani prowadzonych upraw rolnych. Skarżący wniósł wobec tego o przeprowadzenie dowodu z dokumentu protokołu kontroli za rok 2009 (z dnia 22 lipca 2009 r.).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 28 listopada 2012 r. pełnomocnik organu w osobie radcy prawnego wskazał, że decyzja z dnia 29 kwietnia 2010 r. dotycząca przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest decyzją, na którą powoływał się organ w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego i to z niej wynikały nieprawidłowości dotyczące nieprzestrzegania norm i wymogów na działach rolnych F, G i L. Obecny również na rozprawie pełnomocnik organu – K B wyjaśnił, że nieprawidłowości dotyczące uprawiania tych działek wynikały z raportów z czynności kontrolnych z dnia 30 września 2009 r. w zakresie wzajemnej zgodności i w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Pracownik organu wskazał, że przedłożony przez stronę do skargi raport z czynności kontrolnych nie jest kompletny. Skarżący nie ma też racji twierdząc, że w 2009 r. otrzymał wnioskowane płatności w pełnej wysokości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t - Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem (legalności) i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, według powyższych kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona.

Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wydały decyzje zgodne z prawem.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U z 2008, Nr 170, poz. 1051 ze zm.) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego o powierzchni łącznej minimum 1,0 ha, utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli przestrzega on wymogów przez cały rok kalendarzowy. Rolnikowi spełniającemu warunki do przyznania JPO przysługują też płatności uzupełniające (art. 7 ust. 2 ustawy).

Kwestię utrzymywania gruntów zgodnie z normami reguluje powoływane przez organy rozporządzenie Ministra Rozwoju i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211) przez co w 2010 r. rozumie się m. in. uprawę roślin lub ugorowanie w przypadku gruntów ornych, koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku (do 31 lipca) w przypadku łąk. Grunty rolne nie powinny być też ( z określonymi wyjątkami ) porośnięte drzewami i krzewami.

R Z zadeklarował we wniosku o jednolitą płatność obszarową powierzchnię działek rolnych 107,12 ha, natomiast w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono 105,39 ha. Ponieważ różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wynosiła 1,6415 % płatność przysługiwała do powierzchni stwierdzonej zgodnie z art. 57 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. Pierwotna należna kwota płatności w wysokości 59.238,67 zł została ponadto pomniejszona ze względu na nieprzestrzeganie norm oraz wymogów. Podczas kontroli na miejscu w 2009 r. stwierdzono, że grunty orne działki rolnej F o powierzchni 0,90 ha, działki rolnej G o powierzchni 0,06 ha i działki rolnej L o powierzchni 0,68 ha nie zostały obsiane i należycie ugorowane, skontrolowano je ponownie w grudniu 2010 r. i stwierdzono niewykonanie przez producenta zaleceń wskazanych w decyzji dotyczącej płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2009, albowiem grunty te w dalszym ciągu nie są obsiane czy ugorowane. W kwestii uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (107,12 ha) a powierzchnią stwierdzoną (57,96 ha), przekraczającą 50 % (wynoszącą 84,81 %) organ odmówił przyznania płatności i nałożono odpowiednią sankcję finansową.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego oraz we wniesionej skardze strona zarzuciła błędne ustalenia faktyczne polegające na nieuznaniu faktu wykonywania wysiewu koniczyny w latach 2009 i 2010 na działkach ewidencyjnych nr ... w N i działkach nr ... w R. Okoliczność wysiewu koniczyny miały potwierdzać: oświadczenie W K, wykonującego prace polowe wraz z żoną oraz oświadczenie strony z dnia 14 czerwca 2011r. Ponadto z opinii R G załączonej do odwołania wynikać ma, że koniczyna jest rośliną dwuletnią, wobec czego w dacie kontroli jesienią 2010 r. znajdowała się już na przedmiotowych nieruchomościach. Skarżący twierdził ponadto, że oświadczył o wykonywaniu czynności agrotechnicznych na działkach ew. nr ... w D, wobec czego nałożenie sankcji w postaci obniżenia płatności JPO o kwotę 5.331,48 zł było bezzasadne. W 2009 r. organ miał przyznać stronie wnioskowane płatności w pełnej wysokości, nie negując zadeklarowanej przez nią powierzchni ani prowadzonych upraw rolnych.

Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy stwierdził, że zarzuty strony skarżącej są bezzasadne. Przede wszystkim podkreślić należy, że organy administracji publicznej obu instancji trafnie wskazały w uzasadnieniach swoich decyzji, że przedmiotem dokonywanego pomiaru metodą foto i inspekcji terenowej były działki rolne, a nie działki ewidencyjne. Znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy ma określony stan faktyczny działek rolnych zastany i opisany w dacie dokonywania ich kontroli, a nie w okresie wcześniejszym, czy późniejszym.

Kontrolowane działki rolne zostały opisane szczegółowo w specjalnym raporcie z kontroli i na ortofotomapie, a na odrębnych sześciu szkicach działek (sporządzonych na wydrukach załączników graficznych obrazujących ich lokalizację) zaznaczono miejsca wykonywania fotografii. To na podstawie tych dowodów stwierdzono ostatecznie, że na zadeklarowanych we wniosku o płatności działkach rolnych A1, B1, C1, D1 i F1 producent nie prowadził uprawy kwalifikującej się do płatności UPO, co wykazano w trakcie kontroli przeprowadzonej przez wykonawcę zewnętrznego w dniu 11 września 2010 r. oraz w trakcie kolejnej kontroli wykonanej przez kontrolerów Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu w Z w dniu 13 października 2010 r. Wbrew podnoszonym przez stronę zarzutom kontrole tego rodzaju mogą być przeprowadzane bez uprzedzenia i podczas nieobecności rolnika, co wynika z art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zdaniem Sądu kwestionowane czynności kontrolne zostały wobec tego wykonane zgodnie z regulacjami prawa krajowego i wspólnotowego.

Wskazać w tym miejscu warto, że w orzecznictwie podkreśla się duże znaczenie kontroli na miejscu i dokumentów sporządzonych przez osoby kontrolujące (np. raporty z czynności kontrolnych, protokoły kontroli). O ich wadze świadczy fakt, że kontrole mogą być przeprowadzane tylko przez określone, wyspecjalizowane i bezstronne podmioty, które dysponują odpowiednimi warunkami technicznymi, kadrowymi oraz organizacyjnymi, a więc co do zasady zasługują na przymiot wiarygodności.

Z oświadczeń strony skarżącej i W K z dnia 14 czerwca 2011 r. załączonych do odwołania wynika, że w 2009 i 2010 W K wysiewał wraz ze swoją żoną K koniczynę na działkach ewidencyjnych nr ... . Organy wskazały jednak zasadnie, że decydującym dowodem w sprawie były wyniki kontroli zadeklarowanych gruntów, gdyż czynności kontrolne wykazały stan faktyczny zastany na dzień ich dokonywania. W trakcie kontroli nie ustalono natomiast obecności wysianej koniczyny. Wysiew na przedmiotowych działkach nie był skuteczny, co wynika bezpośrednio ze sporządzonego raportu pokontrolnego i poszczególnych fotografii wykonanych w ramach kontroli.

Tak więc brak na działkach rolnych A1, B1, C1, D1, F1 uprawy kwalifikującej się do płatności UPO (inspektorzy terenowi wskazali kod nieprawidłowości DR) był podstawą odmowy przyznania powyższej płatności i nałożenia sankcji finansowej Konstatacja organów, że taki stan wykluczał uwzględnienie wniosku strony była w pełni prawidłowa.

Z przedłożonego przez stronę operatu szacunkowego sporządzonego w lipcu 2011 r. przez dr inż. R G wynika, że dokonywał on lustracji działek nr ... w dniu 24 czerwca 2011 r. Wskazał on jednoznacznie, że w poroście jest mało roślin motylkowatych, które stanowiłby o wartości porostu, stanowiły wartość smakową dla dzikich zwierząt i podnosiły walory środowiska. Posiewu całości użytków trawiastych koniczyną czerwoną miano przy tym dokonać trzykrotnie (w 2009, 2010 i 2011 r.). Koniczyna czerwona występuje jednak nadal jedynie sporadycznie i nie stanowi znaczącego udziału w poroście. Opinia R G została uzupełniona fotografiami działek, potwierdzającymi stosunkowo niski udział koniczyny czerwonej w poroście.

W opinii Sądu organ odwoławczy zasadnie uznał, że opinia przedstawiona przez stronę dotyczy przede wszystkim stanu faktycznego działek z 2011 (a nie 2010 r., którego dotyczy wniosek o płatności), a ponadto potwierdzono w niej jedynie niewielką ilość roślin motylkowatych, co jest zbieżne ze stanowiskiem organów o małej skuteczności wykonanego wysiewu koniczyny (na podstawie wyników kontroli na miejscu przeprowadzonych w 2010 r.).

Sąd stwierdził, że organy dopełniły obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych. Nie doszło przy tym do dowolnej oceny dowodów, albowiem ocena dokonana przez organy obu instancji mieściła się w granicach swobodnej oceny dowodów i znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniach ich decyzji, a w szczególności w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR jeśli chodzi o dowody załączone do odwołania tj. operat szacunkowy opracowany przez dr inż. R G i oświadczenia z 14 i 15 czerwca 2011 r. Nie było też podstaw w świetle opinii biegłego do przeprowadzenia kontroli na miejscu w 2011 r.

Obszar faktycznie użytkowany rolniczo przez stronę, zgodnie z normami, został więc prawidłowo ustalony na podstawie wyników wszystkich kontroli na miejscu, jakie zostały przeprowadzone u beneficjenta w 2010 r.

Powyższym dowodom skarżący nie przeciwstawił zaś takiego dowodu, który by je skutecznie podważył. Zgodnie z art. 3 ust 3 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W tym zakresie w postępowaniu dotyczącym płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa). Organ nie jest więc zobowiązany do podejmowania z urzędu wszelkiej inicjatywy co do gromadzenia materiału dowodowego.

Uwzględniając więc zebrany w aktach administracyjnych materiał dowodowy zasadnie ustalono ostatecznie różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną (1,64 % przy JPO i 84,82 % przy UPO), przyznając skarżącemu płatność JPO do powierzchni stwierdzonej 105,39 ha oraz odmawiając przyznania płatności UPO i nakładając sankcję finansową.

Podkreślić należy w tym miejscu, że postępowanie w sprawie płatności rolnych jest wszczynane na wniosek, wobec tego to producent rolny jest zobowiązany do prawidłowego zadeklarowania działek rolnych kwalifikowanych do danej płatności, a wszelkie zaniedbania czy nieprawidłowości (jeśli strona nie wykaże braku winy) prowadzą do ujemnych konsekwencji w postaci zmniejszenia wnioskowanych płatności lub odmowy ich przyznania w całości i nałożenia sankcji. Powierzchnia zatwierdzona to bowiem taka, która spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania danej pomocy.

Za niezasadny uznał Sąd ponadto zarzut skargi dotyczący nieprawidłowego zmniejszenia o 9% ustalonej początkowej kwoty jednolitej płatności obszarowej. Wskazać bowiem należy, że w dniu 29 kwietnia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARIMR w G wydał decyzję w sprawie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (JPO i UPO) na 2009 rok. Z uzasadnienia decyzji wynika, że stwierdzono nieprzestrzeganie norm oraz wymogów utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej polegające na nieuprawianiu roślin lub nieugorowaniu gruntów ornych na pow. 0,90 ha działki rolnej F, na pow. 0,06 ha działki rolnej G i na pow. 0,68 ha działki rolnej L oraz niezgodność polegającą na niekoszeniu lub nieuprawianiu zabiegów zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów na gruntach ugorowanych na pow. 0,30 ha działki rolnej L i na pow. 0,38 ha działki rolnej H. Z tego względu zmniejszono ustaloną kwotę JPO o 3%. Powyższe ustalenia faktyczne zostały dokonane na podstawie czynności kontrolnych wykonywanych na miejscu w dniu 30 września 2009 r., co potwierdzają odpowiednie raporty pokontrolne (tom II akt adm.). Niezasadny był wobec tego zarzut strony skarżącej, że w ramach postępowania o uzyskanie płatności bezpośrednich na 2009 rok organ nie wykazał żadnych nieprawidłowości w utrzymywaniu działek rolnych w dobrej kulturze rolnej. Nieprawdziwa jest ponadto teza o uzyskaniu płatności bezpośrednich przez skarżącego w 2009 roku w pełnej wysokości.

Z kolei w znanej Sądowi z urzędu decyzji z dnia 29 kwietnia 2010 r., dotyczącej płatności ONW na 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G nakazał podjęcie działań zmierzających do usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli w 2009 r. na działkach rolnych F, G, H, L do dnia 30 czerwca 2010 r. (tom II akt adm. załączonych do sprawy skarżącego R Z płatność ONW na 2010 r., sygn. akt sądowych III SA/Po 557/12).

W dniu 13 grudnia 2010 r. przeprowadzono w gospodarstwie producenta, na podstawie art. 23 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. odrębną inspekcję terenową w celu zweryfikowania zrealizowania działań naprawczych przez beneficjenta, u którego stwierdzono w roku 2009 nieprzestrzeganie zasad dobrej kultury rolnej. Podobnie jak w 2009 roku stwierdzono niezgodności polegające na nieuprawianiu roślin lub nieugorowaniu gruntów ornych na pow. 0,90 ha działki rolnej F, na pow. 0,06 ha działki rolnej G i na pow. 0,68 ha działki rolnej L oraz niezgodności polegające na niekoszeniu lub niewykonaniu zabiegów zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów na gruntach ugorowanych na pow. 0,30 ha działki rolnej L – opisane w decyzjach i zobrazowane na wykonanych przez inspektorów zdjęciach (m.in. o numerach od 01 do 06). Na tej podstawie ustalono poziom redukcji wysokości płatności obszarowych wynoszący 9 %.

Jak już wskazano powyżej brak przestrzegania normy ujawniono w trakcie postępowania z wniosku o dopłaty na 2009 rok, co stwierdzono jednoznacznie i precyzyjnie w decyzji organu I instancji z dnia 29 kwietnia 2010 r. Ta sama norma została przekroczona w 2010 r. i wynikało to z zaniedbania ze strony producenta rolnego. W przypadku powtarzającej się niezgodności ustalony odsetek w odniesieniu do powtarzającej się niezgodności zostaje pomnożony przez trzy względem pierwszego przypadku niezgodności, wobec czego organy zasadnie zastosowały przepis art. 71 ust. 1 i ust. 5 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Procentowa wielkość zmniejszenia wynosząca 3 % została zatem pomnożona trzykrotnie (do 9 %).

Podkreślić trzeba wyraźnie, że organ odwoławczy dokładnie wyjaśnił stronie w uzasadnieniu swojej decyzji, na jakiej podstawie prawnej zmniejszenie płatności wyniosło 9% i jaka wartość kryteriów została wzięta pod uwagę ("zasięgu", "dotkliwości", "trwałości").

Pismem z dnia 19 kwietnia 2011 r. R Z wniósł zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 13 grudnia 2010 r. domagając się uznania, iż na działkach ... był wysiew koniczyny.

Zauważyć trzeba, że w swym oświadczeniu z dnia 15 czerwca 2011 r. (załączonych do odwołania) odnośnie działek ... strona wskazywała na wykonane prace uprawy roli kultywatorem oraz zasiew słonecznika.

Organ odnosząc się do powyższych zastrzeżeń w piśmie z dnia 18 maja 2011 r. stwierdził, że są one bezzasadne. Biuro Kontroli na miejscu, które wykonywało przedmiotową kontrolę w terenie podtrzymało bowiem w całości dotychczasowe zapisy zawarte w raporcie z czynności kontrolnych.

Sąd również nie znalazł podstaw do zakwestionowania oceny powyższego raportu dokonanej przez organ II instancji.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z prawem.

Organy nie naruszyły przepisów postępowania, a w szczególności wskazanych w skardze przepisów art. 7, 8, 77 § 1, 80, 84, 140 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie doszło też do naruszenia przepisów prawa materialnego, a prawidłowa podstawa prawna rozstrzygnięcia (przepisy prawa krajowego i unijnego) zostały powołane w decyzjach.

Na ocenę legalności skarżonej decyzji nie ma też wpływu przeprowadzony na wniosek strony dowód z załączonego do skargi protokołu z raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni z dnia 6 kwietnia 2010 r. (a nie jak podał skarżący z 22 lipca 2009 r.), który okazał się niekompletny i nie wniósł nic istotnego do sprawy.

Wobec powyższego, ponieważ skarga nie miała uzasadnionych podstaw Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.