Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 106/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 9
journal: Dz.U. 2002 nr 7 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.- tekst jednolity
Teza: Decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza policji ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji (j. t. Dz. U. 43/07/277 ze zm., dalej uPol) jako decyzja o fakultatywnym zwolnieniu ze służby musi być uzasadniona staranniej niż decyzja o zwolnieniu obligatoryjnym, oparta na przepisie art. 41 ust. 1 uPol. Przy ocenie proporcjonalności środka z art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol nie mogą pozostać obojętne w szczególności: zawieszenie tylko w czynnościach służbowych funkcjonariusza Policji, nie zaś w wykonywaniu zawodu policjanta (art. 276 kpk) a także ciężar gatunkowy zarzucanego policjantowi czynu (art. 7 i art. 107 §1 i 3 kpa).

TEZY

Decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza policji ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji (j. t. Dz. U. 43/07/277 ze zm., dalej uPol) jako decyzja o fakultatywnym zwolnieniu ze służby musi być uzasadniona staranniej niż decyzja o zwolnieniu obligatoryjnym, oparta na przepisie art. 41 ust. 1 uPol. Przy ocenie proporcjonalności środka z art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol nie mogą pozostać obojętne w szczególności: zawieszenie tylko w czynnościach służbowych funkcjonariusza Policji, nie zaś w wykonywaniu zawodu policjanta (art. 276 kpk) a także ciężar gatunkowy zarzucanego policjantowi czynu (art. 7 i art. 107 §1 i 3 kpa).


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 06 listopada 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi T. C. na decyzję W. Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzający ją rozkaz personalny z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w P. 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/B.Popowska /-/M.Dybowski /-/I.Kucznerowicz


UZASADNIENIE

sygn. IV SA/Po 106/08

U Z A S A D N I E N I E

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r.- [...] Prokurator Prokuratury Rejonowej P.-G. delegowany do Prokuratury Okręgowej w P. Wydziału do Spraw Przestępczości Zorganizowanej (dalej Prokurator) na podstawie art. 313 § 1, 2, 3, 4 kpk przedstawił T. C. zarzuty o to, że: w dniu 13 stycznia 2006 r. w P., będąc funkcjonariuszem Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w P., na skutek podżegania przez M. D. i funkcjonariusza tej samej Sekcji Z. P., nie dopełnił swoich obowiązków służbowych i odstąpił od ukarania M. D. mandatem karnym za parkowanie pojazdu mechanicznego w miejscu do tego niedozwolonym, tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 kk. Postanowienie z dnia [...] listopada 2006 r. ogłoszono T. C. dnia 5 grudnia 2006 r. Aż do dnia 5 listopada 2008 r. Prokurator nie przedstawił T. C. dalszych zarzutów- w szczególności co do działania korupcyjnego (k. 8-9 akt dyscyplinarnych; k. 26, 123 akt sądowych).

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r.- [...] Prokurator na podstawie art. 249, 250 § 4, 275, 277, 276, 266 § 1 i 2 kpk zastosował wobec T. C. jako środek zapobiegawczy: dozór Policji, zakaz opuszczania kraju połączony z zatrzymaniem paszportu, poręczenie majątkowe w kwocie 1500 zł, zawieszenie podejrzanego T. C. w czynnościach służbowych funkcjonariusza Policji (k. 4-6 akt dyscyplinarnych).

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] Komendant Miejski Policji w P. (dalej Komendant Miejski) na podstawie art. 134i ust. 1 p. 1 lit. a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( t.j. Dz. U. 7/02/58 ze zm.- dalej uPol) wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko st. post. T. C. policjantowi Ogniwa I Referatu Kontroli Ruchu Drogowego Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w P. i przedstawił zarzuty następującej treści: w dniu 13 stycznia 2006 r. w P. będąc funkcjonariuszem Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w P. na skutek podżegania przez M. D. i funkcjonariusza tej samej Sekcji Z. P. nie dopełnił swoich obowiązków służbowych i odstąpił od ukarania M. D. mandatem karnym za zaparkowanie pojazdu mechanicznego w miejscu do tego niedozwolonym, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 p. 3 uPol w zw. z art. 231 § 1 kk.

Komendant Miejski postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] na podstawie art. 135h ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( t.j. Dz. U. 7/02/58 ze zm.) zawiesił owo postępowanie dyscyplinarne. Komendant Miejski uzasadnił swe stanowisko w szczególności tym, że do podjęcia właściwej oceny zachowania obwinionego policjanta niezbędna jest dokumentacja procesowa zebrana w toku trwającego śledztwa [...], prowadzonego przez Prokuratora i rozpatrzenie sprawy przez Sąd, przeto zawieszenie postępowania dyscyplinarnego do czasu ukończenia postępowania karnego jest w pełni uzasadnione (k. 20-21 akt dyscyplinarnych). Stan zawieszenia postępowania dyscyplinarnego trwa aż do dnia 6 listopada 2008 r. (k. 45 akt dyscyplinarnych, k. 129 akt osobowych).

Sąd Rejonowy w P. (dalej Sąd) postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r.- [...] (dalej postanowienie z dnia [...] stycznia 2007 r.) na podstawie art. 329 § 1 i 2 kpk, art. 252 § 2 i art. 437 § 1 kpk, zmienił postanowienie Prokuratora z dnia [...] grudnia 2006 r.- [...] w ten sposób, że uchylił środki zapobiegawcze w postaci poręczenia majątkowego i dozoru policji. Sąd w szczególności uznał za zasadne zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia podejrzanego w czynnościach służbowych- przemawiał za tym charakter pracy podejrzanego; zarzut związany jest z działalnością podejrzanego jako funkcjonariusza policji. Podejrzany mógłby podjąć działania zmierzające do zatarcia dowodów bądź w inny sposób wpłynąć na tok postępowania (k. 46-47 akt sądowych).

Prokurator Prokuratury Okręgowej w P. Wydziału do Spraw Przestępczości Zorganizowanej (dalej Prokurator) postanowieniem z dnia [...] września 2007 r.- [...], na podstawie art. 254 kpk, pozostawił bez uwzględnienia wniosek z dnia 4 września 2007 r. przez obrońcę podejrzanego T. C., adwokata L. C., o uchylenie środków zapobiegawczych w postaci zakazu opuszczania kraju z jednoczesnym zatrzymaniem paszportu i zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusza Policji. Prokurator w szczególności podniósł, że przesłanki, które legły u podstaw zastosowania wobec T. C. środków zapobiegawczych trwają nadal. W sprawie nie pojawiły się żadne nowe okoliczności, które w myśl przepisów prawa nakazywałyby ich uchylenie. Obowiązkiem podejrzanego jest nie utrudnianie postępowania i w celu zapewnienia prawidłowego toku postępowania karnego są one stosowane wobec podejrzanych. Sam fakt, że T. C. wywiązuje się z tego obowiązku nie może sam w sobie stanowić podstawy do ich uchylenia, bowiem gdyby utrudniał on prowadzone postępowanie, zwłaszcza mimo zastosowanych już środków zapobiegawczych, rozważona zostałaby ich zmiana na bardziej restrykcyjne. Podejrzany jest funkcjonariuszem Policji, któremu zarzucono popełnienie występku polegającego na niedopełnienieniu obowiązków służbowych i działaniu w ten sposób na szkodę interesu publicznego. Tym samym niemożliwe jest uchylenie środka w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusza Policji, bowiem na chwilę obecną T. C. nie daje rękojmi należytego ich wykonywania (k. 51-53 akt sądowych).

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. (dalej rozkaz dnia [...] stycznia 2008 r.) Komendant Miejski Policji w P. na podstawie art. 41 ust.2 p.9 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( t.j. Dz. U. 43/07/277 ze zm.- dalej uPol) zwolnił ze służby w P. z dniem 31 stycznia 2008 r. st. post. T. C. s. Z. ([...]) policjanta Ogniwa I Referatu Kontroli Ruchu Drogowego Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w P. w 3 grupie uposażenia zasadniczego z mnożnikiem 0,98 kwoty bazowej służącym do ustalenia miesięcznej kwoty uposażenia zasadniczego w wysokości 1430 zł i dodatkiem służbowym w kwocie 100 zł miesięcznie, uprawnionego do świadczeń pieniężnych określonych w art. 114 ust. 3 uPol. Ze świadczeń, o których mowa w art. 114 ust. 1 uPol, policjant otrzymał odprawę i ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za 2006 r. Na podstawie § 3 ust. 1 p. 3 rozporządzenia MSWiA z dnia 21 grudnia 2006 r. w sprawie przyznawania policjantom nagród rocznych i zapomóg a także sposobu tworzenia funduszu nagród i zapomóg dla policjantów (Dz.U. 251/06/1859) policjantowi nie przysługuje uprawnienie do wypłaty nagrody rocznej za 2007 r. Po zakończeniu postępowania karnego, będącego przyczyną zawieszenia w czynnościach służbowych, policjant otrzyma zawieszoną część uposażenia i obligatoryjne podwyżki wprowadzone w okresie zawieszenia, jeśli nie zostanie skazany prawomocnym wyrokiem Sądu (art. 124 ust. 2 uPol). Na podstawie art. 108 § 1 kpa decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu Komendant Miejski w szczególności wskazał, że dnia 5 grudnia 2006 r. Prokurator w ramach śledztwa [...] przedstawił T. C. zarzut popełnienia przestępstwa [z] art. 231 § 1 kk. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. [...] Prokurator zawiesił T. C. w czynnościach służbowych na czas nieokreślony. Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol, "policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych". Przepis ten wprowadzono nowelą Ustawy o Policji z dnia 21 lipca 2006 r. (Dz.U. 158/06/1122- dalej ustawa z dnia 21 lipca 2006 r.); obowiązuje od dnia 20 września 2006 r. Do chwili obecnej policjant pozostaje zawieszony w czynnościach służbowych. "Decyzja o zawieszeniu w czynnościach służbowych" nie została uchylona, policjantowi nie można wypłacić ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za 2007 i 2008 r., bowiem urlopy te do dnia zwolnienia ze służby nie mogły być mu udzielone. Rygor natychmiastowej wykonalności nadał z uwagi na interes społeczny wyrażający się szczególnym statusem i zadaniami Policji, mającymi wpływ na bezpieczeństwo i porządek publiczny realizowany wyłącznie przez osoby spełniające warunki określone przepisami ustawy (k. 33-34 akt dyscyplinarnych).

W odwołaniu z dnia 21 stycznia 2008 r. (prezentata 22 stycznia 2008 r.) T. C. podniósł, że zgodnie z art. 41 ust. 2 p. 9 uPol, Komendant Miejski nie jest obligatoryjnie zmuszony do zwolnienia Odwołującego ze służby. Poinformował, że Prokurator zarzucił T. C. przestępstwo z art. 231 § 1 kk- że na telefoniczną prośbę sierż. szt. Z. P. nie ukarał mandatem jego znajomego, który do Z. P. w trakcie przeprowadzanej przez Odwołującego kontroli drogowej zadzwonił. W zarzucanym Odwołującemu czynie Prokurator nie znalazł żadnego wątku korupcyjnego; nie przedstawiono T. C. żadnego zarzutu dotyczącego uzyskania korzyści majątkowej. W trakcie 7 letniej służby Odwołujący nigdy nie był karany, otrzymywał nagrody, cieszył się dobrą opinią przełożonych. Odwołujący się nie podziela zdania Prokuratora i zostanie uniewinniony. Nie jest winą Odwołującego, że postępowanie toczy się przewlekle. Od dnia 5 grudnia 2006 r., gdy przedstawiono Mu zarzut, nie był ani razu wzywany do Prokuratury czy Sądu. Do dnia 21 stycznia 2008 r. Prokurator nie przesłał jeszcze aktu oskarżenia w sprawie Odwołującego do Sądu mimo, że obrońca wielokrotnie otrzymywał informację o rychłym zakończeniu postępowania prokuratorskiego. Wobec małej wagi zarzucanego Mu czynu i braku jakiegokolwiek wątku korupcyjnego, wniósł o uchylenie rozkazu z dnia [...] stycznia 2008 r. i pozostawienia Go w szeregach Policji do czasu rozpatrzenia sprawy przez Sąd. Zwolnienie Odwołującej ze służby jest niesprawiedliwe i krzywdzące (k. 39 akt dyscyplinarnych).

W wyniku rozmowy telefonicznej z dnia 22 stycznia 2008 r., Prokurator poinformował Komendanta Miejskiego, że zakończenie postępowania [...] odnośnie czynów zarzucanych funkcjonariuszom Policji T. C. wstępnie zaplanowano na luty 2008 r. Wniosek z dnia 14 stycznia 2008 r. o uchylenie środków zapobiegawczych wobec T. C., pozostawiono bez uwzględnienia. Decyzja odnośnie dalszego stosowania środków zapobiegawczych wobec T. C., podjęta zostanie po wykonaniu czynności procesowych, w tym po przesłuchaniu podejrzanego i świadków (k. 37-38 akt dyscyplinarnych).

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] lutego 2008 r.) Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w P. (dalej Komendant Wojewódzki) na podstawie art. 127 § 1 i art. "138 § 1" kpa, utrzymał w mocy rozkaz z dnia [...] stycznia 2008 r.

W uzasadnieniu Komendant Wojewódzki wskazał w szczególności, że norma zawarta w art. 41 ust. 2 p. 9 uPol stanowi, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia". Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania (z przytoczonych zdarzeń procesowych wynika, że Komendant Wojewódzki nie dysponował informacjami o postanowieniu Sądu z dnia [...] stycznia 2007 r.- k. 42). Z uwagi na trwające zawieszenie w czynnościach służbowych (ponad 12 miesięcy) i brak ustania przyczyn będących podstawą zawieszenia st. post. T. C. w czynnościach służbowych, Komendant Miejski uznał, iż zostały spełnione warunki ustawy i na tej podstawie wydał zaskarżony rozkaz z dnia [...] stycznia 2008 r. Wprowadzony ustawą z dnia 21 lipca 2006 r. art. 41 ust. 2 p. 9 uPol, dał przełożonym możliwość zwalniania policjantów ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. W sprawie [...] Prokurator zastosował z dniem 5 grudnia 2006 r. wobec policjanta środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych, który do tej pory nie został uchylony. Dnia 14 stycznia 2008 r. obrońca podejrzanego T. C. złożył wniosek o uchylenie środków zapobiegawczych, który pozostawiono bez uwzględnienia. Wobec powyższego nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia (k. 41-43 akt dyscyplinarnych).

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r.- [...] (dalej postanowienie z dnia [...] kwietnia 2008 r.) Sąd Rejonowy P.- Stare Miasto w P. (dalej Sąd), na podstawie art. 437 § 1 kpk utrzymał w mocy postanowienie Prokuratora z dnia [...] stycznia 2008 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd w szczególności podkreślił, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, w szczególności dokumenty w postaci komunikatów z zarejestrowanych rozmów telefonicznych i notatnika służbowego i wyjaśniania Z. P., który przyznał się do podżegania T. C. do odstąpienia do ukarania M. D. mandatem karnym w związku z zaparkowaniem samochodu w miejscu niedozwolonym wskazuje na duże prawdopodobieństwo tego, że podejrzany faktycznie dopuścił się zarzucanego mu czynu. Ogólna przesłanka stosowania środków zapobiegawczych z art. 249 kpk została spełniona. Twierdzenia obrońcy podejrzanego, że w owej sprawie jedynym dowodem są zeznania M. D., a Prokurator wydał postanowienie o zastosowaniu środków opierając się na poszlakach i przypuszczeniach, jest chybiony. Celowe jest dalsze stosowanie środka zapobiegawczego w postaci zakazu opuszczania kraju połączonego z zatrzymaniem paszportu, bowiem środek ten wciąż zabezpiecza prawidłowy tok postępowania, gwarantuje udział podejrzanego w czynnościach procesowych; zapobiega ewentualnemu opuszczeniu kraju przez T. C. Podnoszona przez obrońcę okoliczność, że do tej pory T. C. przebywał w miejscu zamieszkania i stawiał się na wezwanie organów procesowych nie stanowi sama w sobie podstawy do jego uchylenia. Obrońca podejrzanego w zażaleniu i na posiedzeniu nie podniósł żadnych okoliczności wskazujących na uciążliwość tego środka zapobiegawczego. Stosowanie środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia podejrzanego w czynnościach służbowych jest zasadne, a przyczyny które legły u podstaw jego stosowania wciąż są aktualne. Podejrzanemu będącemu funkcjonariuszem Policji postawiono zarzut z art. 231 § 1 kk, polegający na niedopełnieniu obowiązków służbowych i działaniu w ten sposób na szkodę interesu publicznego. Sam fakt, że w stosunku do T. C. wszczęto postępowanie administracyjne w zakresie zwolnienia ze służby, nie jest okolicznością uzasadniającą uchylenie tego środka. Podejrzany z uwagi na charakter stawianego mu zarzutu nie daje obecnie rękojmi jej prawidłowego wykonywania, a także istnieje obawa, że mógłby podjąć działania zmierzające do zatarcia dowodów bądź w inny sposób utrudniać postępowanie karne (k. 58 - 60 akt sądowych).

Dnia 05 marca 2008 r. T. C. złożył skargę na decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji o utrzymaniu w mocy rozkazu personalnego z dnia [...] stycznia 2008 r. Komendanta Miejskiego.

T. C. zarzucił decyzjom obu instancji naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 9 i art. 27 ust. 1 uPol w zw. z art. 231 § 1 kk, art. 276 kpk w zw. z art. 96 § 1, art. 97 § 1 i art. 98 § Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, i art. 41 Kodeksu wykroczeń, które miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący zarzucił naruszenie art.: 7, 8, 9, 11, 75 § 1, art. 80 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł o: uchylenie w całości decyzji z dnia [...] lutego 2008 r.; zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. C. wskazał, że zwolnienie policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol jest fakultatywne. Komendant [w] zaskarżonej decyzji nie udowodnił faktu nieustania przyczyn będących podstawą zawieszenia, gdyż na dzień 5 grudnia 2006 r. t.j. postawienia zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 kk (niedopełnienia obowiązku nałożenia mandatu karnego za wykroczenie) przyczyny te prawnie nie istniały. Zarzut został postawiony Skarżącemu z naruszeniem prawa; czyn nie zawiera ustawowych znamion przestępstwa z art. 231 § 1 kk w postaci braku obowiązku prawnego, którego rzekomo Skarżący nie dopełnił. W ocenie T. C., zachodzą przesłanki umorzenia postępowania z art. 17 § 1pkt 2 kpk. Postępowanie dyscyplinarne również wszczęto z naruszeniem prawa i brak ustawowych znamion przewinienia dyscyplinarnego, gdyż zarzut w nim jest identyczny jak w postępowaniu karnym. Nie rozpatrzono sprawy wszechstronnie, mając na uwadze słuszny interes społeczny i słuszny interes policjanta. Mimo obowiązku pilnego przestrzegania prawa z art. 27 ust. 1 uPol, przełożeni- wiedząc, że policjant nie ma obowiązku prawnego nakładania mandatu karnego za wykroczenie, bezpodstawnie wszczęli postępowanie dyscyplinarne i bezpodstawnie uznali za uzasadniony zarzut popełnienia przez Obwinionego przestępstwa z art. 231 § 1 kk. Każdy policjant po przejściu przeszkolenia podstawowego winien wiedzieć, że policjant nie ma obowiązku prawnego nakładania mandatu karnego i ma prawo go nie nakładać, ograniczając się do środków oddziaływania wychowawczego (art. 41 kw; k. 2-4 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki wniósł o oddalenie skargi (k. 11-17 akt sądowych )

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje :

Skarga okazała się zasadną.

1. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa) sądowa kontrola decyzji administracyjnej polega wyłącznie na ocenie jej legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej w danym postępowaniu. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

2. Sąd przeprowadził dowód z odpisów dokumentów: informacji Prokuratora z dnia 7 kwietnia 2008 r., informacji Prokuratora z dnia 5 listopada 2008 r.; dokumentów i odpisów dokumentów zawartych w aktach osobowych nr [...] T. C.

Sąd ustalił, że dnia 22 października 2008 r. Prokurator wyłączył do odrębnego prowadzenia i zarejestrowano pod numerem [...] materiały przeciwko T. C. "i in."- podejrzanemu o przestępstwo z art. 231 § 1 kk. W sprawie opracowano akt oskarżania, który w dniu 5 bądź 6 listopada 2008 r. Prokurator zamierzał skierować do Sądu Rejonowego P.- Stare Miasto Wydziału III Karnego. Dnia 22 lipca 2008 r. Prokurator podjął próbę przesłuchania podejrzanego T. C.; T. C. skorzystał ze swego prawa i odmówił składania wyjaśnień i udzielania odpowiedzi na pytania. T. C. po przesłuchaniu dnia 5 grudnia 2006 r., aż do dnia 22 lipca 2008 r. nie uczestniczył w żadnej czynności procesowej, podejmowanej przez Prokuratora. O zamiarze przesłuchania T. C. przez Prokuratora dnia 22 lipca 2008 r., Podejrzany ani ustanowiony przezeń obrońca- adw. L. C., nie zostali zawiadomieni o tym, że dnia 22 lipca 2008 r. nastąpić ma złożenie wyjaśnień przez T. C.; Skarżący udał się do Prokuratora będąc przekonanym, że tego dnia zostanie zapoznany ze zgromadzonym materiałem dowodowym i dlatego odmówił składania wyjaśnień i odpowiedzi na pytania Prokuratora. W okresie od 22 lipca 2008 r. do dnia 6 listopada 2008 r. Prokurator nie podjął żadnych czynności z udziałem T. C.

T. C. urodził się dnia [...] sierpnia 1973 r. w P. Do służby w policji przyjęty został dnia [...] sierpnia 1999 r. na stanowisko aplikanta (k. 6 akt osobowych). Dnia [...] marca 2000 r. został mianowany starszym aplikantem a dnia [...] lipca 2000 r. mianowany starszym posterunkowym policji (k. 14, 15 akt osobowych). Rozkazem z dnia [...] lipca 2001 r. Komendant Miejski podwyższył T. C. dodatek służbowy do kwoty 145 zł miesięcznie- na wniosek bezpośredniego przełożonego w związku z dobrą oceną uzyskiwanych przez policjanta wyników w pracy zawodowej, na czas określony, jako forma szczególnego wyróżnienia za wzorową służbę (k. 22 akt osobowych). W okresie od 20 sierpnia 1999 r. do 9 lipca 2002 r. T. C. nie był ani karany, ani wyróżniany; uzyskał oceny bardzo dobre za: zdyscyplinowanie, spostrzegawczość i szybkość orientacji, uczciwość i rzetelność, opanowanie i stosunek do współpracowników; oceny dobre za: pracowitość, umiejętność organizowania i planowania, aspiracje zawodowe, umiejętność przystosowania się do zmian, zamiłowanie i zainteresowania zawodowe, sprawność myślenia, wytrwałość; oceny dostateczne za: poczucie odpowiedzialności, inicjatywę i samodzielność, wyobraźnię, stanowczość (k. 25 - 27 akt osobowych). W opinii służbowej za okres od 20 sierpnia 1999 r. do 9 listopada 2002 r. Zainteresowany uzyskał oceny bardzo dobre za: poczucie odpowiedzialności, inicjatywę i samodzielność, umiejętność organizowania i planowania, umiejętność przystosowania się do zmian,; oceny dobre za: uczciwość i rzetelność, opanowanie i stosunek do współpracowników, spostrzegawczość i szybkość orientacji, zdyscyplinowanie, pracowitość, aspiracje zawodowe, zamiłowanie i zainteresowania zawodowe, sprawność myślenia, stanowczość; oceny dostateczne za: wyobraźnię, wytrwałość. Opiniujący wskazał na duże zaangażowanie T. C. w pracy zawodowej, zdyscyplinowanie i sumienność; w przyszłości przewidziany do awansu w stopniu (k. 30 - 31v akt osobowych). Rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] Komendant Miejski w okresie od 1 marca 2003 do 30 czerwca 2003 r. podwyższył Zainteresowanemu dodatek służbowy do kwoty 140 zł miesięcznie- w związku z pozytywną oceną pracy zawodowej policjanta- jako forma szczególnego wyróżnienia za wzorową służbę. We wniosku personalnym z dnia 29 listopada 2004 r. Naczelnik Sekcji Ruchu Drogowego (dalej Naczelnik SRD) uzasadnił swój wniosek o mianowanie T. C. tym, że przydzielone zadania i obowiązki służbowe wypełnia z dużym osobistym zaangażowaniem i odpowiedzialnością; cechuje go odpowiednia kultura osobista, wymagany profesjonalizm i odpowiedni stopień wymagalności w stosunku do siebie i innych policjantów; powierzone Mu zadania wykonuje z poczuciem dobrze spełnionego obowiązku. Z bardzo wnikliwej oceny jednoznacznie wynika, że całokształtem swej pracy w okresie pełnienia służby wystawił sobie ze wszech miar świadectwo dobrego i rzetelnego policjanta. Rozkazem z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] Komendant Miejski mianował T. C. na stanowisko policjanta Ogniwa I Referatu Kontroli Ruchu Drogowego Sekcji Ruchu Drogowego KMP w P., motywując tym, że w ocenie przełożonych nadzorujących bezpośrednią służbę policjanta, należy on do pracowników osiągających dobre wyniki w służbie (k. 34, 35, 70, 72 akt osobowych). We wniosku z dnia 29 września 2005 r. Naczelnik SRD wniósł o podwyższenie T. C. dodatku służbowego o kwotę 30 zł na czas określony w okresie od 1 listopada 2005 do 28 lutego 2006 r., motywując to tym, że w ocenie przełożonych nadzorujących służbę, Zainteresowany nałożone zadania wykonuje sumiennie i z zaangażowaniem; należy do pracowników osiągających przeciętne wyniki w służbie; okresowe podwyższenie dodatku służbowego jest w pełni uzasadnione i jest formą szczególnego wyróżnienia. Rozkazem personalnym z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Komendant Miejski podwyższył dodatek służbowy o kwotę 30 zł na czas określony w okresie od 1 listopada 2005 do 28 lutego 2006 r., w związku z pozytywną oceną pracy zawodowej policjanta- jako formę szczególnego wyróżnienia policjanta za wzorową służbę (k. 79, 80 akt osobowych). W opinii z dnia 19 grudnia 2005 r. bezpośredni przełożeni wskazali, że T. C. wymaga uzupełnienia przeszkolenia specjalistycznego w zakresie służby w ruchu drogowym; do wykonywania zadań w służbie potrzebne jest ukończenie przeszkolenia w tym zakresie; policjant przydzielone zadania realizuje bez zaangażowania, nie przejawia własnej inicjatywy, osiąga słabe wyniki w służbie; wymaga stałego nadzoru (k. 83 akt osobowych). Dnia 9 grudnia 2005 r., gdy podczas wykonywania czynności służbowych, mąż kontrolowanej- kierującej samochodem Volkswagen Golf- wyzywał i ubliżał T. C.; podczas próby wylegitymowania doszło do szamotaniny i ucieczki mężczyzny; podczas pościgu za uciekającym T. C. doznał urazu stawu kolanowego prawego z częściowym uszkodzeniem więzadła krzyżowego bocznego (k. 84, 92 akt osobowych). Naczelnik SRD dnia 2 czerwca 2006 r. wnioskował o podwyższenie dodatku służbowego o kwotę 16 zł, motywując to tym, że w ocenie przełożonych nadzorujących służbę, T. C. nałożone zadania wykonuje sumiennie i z zaangażowaniem; należy do pracowników osiągających przeciętne wyniki w służbie; dba prawidłowo o powierzony sprzęt i mienie służbowe; podwyższenie dodatku służbowego jest formą szczególnego wyróżnienia. Rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] Komendant Miejski podwyższył dodatek służbowy o kwotę 16 zł na czas określony w okresie od 1 stycznia 2006 do 28 lutego 2006 r., w związku z pozytywną oceną pracy zawodowej policjanta- jako formę szczególnego wyróżnienia policjanta za wzorową służbę (k. 88, 90 akt osobowych).

3. Sąd dał wiarę owym dokumentom i odpisom dokumentów, bowiem nie były one kwestionowane przez Strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarygodności (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z - odpowiednio- art. 244 i 245, 252, 253 kpc; T. Ereciński w: "Komentarz do kpc" W. Pr. 2006 t. 1 s. 562 uw. 32, 33; postanowienie SN z 27.1.2006 r.- III CK 369/05- OSNC 11/06/187; K. Knoppek "Dokument w procesie cywilnym" Poznań 1993 r. s. 92-94). Jedynie w zakresie oceny zaangażowania w realizacji zadań i wyników w służbie, ocena w tej materii- w części maszynowej opinii służbowej z dnia 19 grudnia 2005 r. (k. 82-83 akt osobowych)- różni się od ocen zawartych w uzasadnieniach wniosków personalnych o podwyższenie dodatku służbowego z dnia: bez daty- prawdopodobnie sprzed 13 listopada 2000 r., 5 czerwca 2001 r., 4 marca 2003 r., 29 listopada 2004 r., 29 września 2005 r., 2 czerwca 2006 r. (k. 17-20, 21, 34, 70, 79, 88 akt personalnych) i w uzasadnieniach rozkazów personalnych z dnia: [...] listopada 2000 r., [...] lipca 2001 r., [...] marca 2003 r., [...] listopada 2004 r., [...] października 2005 r., [...] czerwca 2006 r. - podwyższających dodatek służbowy, w związku z pozytywną oceną pracy zawodowej policjanta, jako formy szczególnego wyróżnienia za wzorową służbę (k. 20, 22, 35, 72, 80, 90 akt personalnych). Dnia 9 grudnia 2005 r. T. C. doznał uszczerbku na zdrowiu, w trakcie pościgu za mężczyzną wyzywającym i ubliżającym funkcjonariuszowi policji na służbie (był to czwarty spośród pięciu wypadków, których T. C. doznał w związku z pełnieniem służby w policji- w dniu: 15 lipca 2002 r., 17 października 2002 r., 18 października 2003 r., 9 grudnia 2005 r., 14 marca 2006 r.; k. 23, 32, 57-58, 73, 84 - 85v, 86-87v akt osobowych).

4. Trafnym okazał się zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol. Decyzje obu instancji nie odróżniają w sposób dostateczny różnicy między obligatoryjnym zwolnieniem ze służby art. 41 ust. 1 uPol, a fakultatywnym zwolnieniem ze służby (art. 41 ust. 2 uPol). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie trafnie wskazuje się, że decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego musi być staranniej uzasadniona w stosunku do decyzji związanej (Z. Janowicz "Kpa. Komentarz" PWN 1999 r. s. 312 uw. 8m).

Decyzja przełożonego w przedmiocie zwolnienia policjanta ze służby z powodu upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia, wydawana jest w oparciu o uznanie administracyjne, po dokonaniu oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z uznaniem administracyjnym mamy bowiem do czynienia wtedy, gdy norma prawna nie determinuje w sposób jednoznaczny skutku prawnego, lecz pozostawia w sposób wyraźny dokonanie takiego wyboru organowi administracyjnemu. Ustawa pozwala zatem na wybór między dwiema lub więcej możliwościami. Analizowany przepis nie determinuje rozstrzygnięcia przełożonego służbowego. Art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol nie jest normą, która w przypadku zaistnienia przesłanek zawartych w jej dyspozycji, obliguje organ administracji do podjęcia jedynego, dopuszczalnego rozstrzygnięcia. W zakresie decydowania o zwolnieniu policjanta ze służby w sytuacji określonej w omawianym przepisie, ustawodawca pozostawił właściwemu organowi luz decyzyjny w formie uznania administracyjnego.

W orzecznictwie i doktrynie jednoznacznie przyjmuje się, że uznanie administracyjne dotyczy przyszłości; przedmiotem uznania nie jest ustalenie znaczenia tekstu prawnego, ani ocena występujących faktów, lecz określenie skutku prawnego (M. Mincer "Uznanie administracyjne" Toruń 1983 s. 63). Uznanie administracyjne ograniczone jest art. 7 kpa ( wyrok NSA z: 28.6.1982- SA/Wr 245/82- ONSA 1/82/62; 11.6.1981- SA 820/81- ONSA 1/81/557, akceptowane przez J. Borkowskiego w: "Kpa - komentarz" CH BECK 2008 nb. 3 do art. 107 s. 514-515). Decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szerszego uzasadnienia, niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania ( E. Iserzon w: "Kpa- komentarz" W-wa 1970 s.209), tym więcej, że organ administracji publicznej ograniczony jest w szczególności zasadą praworządności i zasadą uwzględniania z urzędu interesu państwowego i słusznego interesu obywateli (Z. Janowicz "Kpa- komentarz" W. Pr. PWN 1999 s. 304).

Zgodnie z art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 kpa obliguje organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, natomiast art. 107 § 3 kpa wskazuje na konieczność należytego uzasadnienia decyzji administracyjnej z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.5.1998 r.- II SA 420/98, LEX 41390).

Kontrola legalności decyzji uznaniowych dokonywana przez sąd administracyjny - podobnie jak w przypadku innych decyzji administracyjnych - obejmuje takie kwestie, jak: wyjaśnienie i wzięcie pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności sprawy, ocenę stanu faktycznego zgodnie z przepisami prawa materialnego i zgodność ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy z wynikami przeprowadzonego postępowania dowodowego. Nadto kontroli Sądu podlega kwestia interpretacji przepisów prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16.11.1999 r.- III SA 7900/98, LEX nr 47243).

Sąd nie podzielił argumentacji organu II instancji. Organ odwoławczy ograniczył uzasadnienie zaskarżonej decyzji do przytoczenia zdarzeń proceduralnych w postępowaniu przygotowawczym [...], postępowaniu dyscyplinarnym i do wskazania, że zawieszenie w czynnościach służbowych trwa powyżej 12 miesięcy, a przyczyny będące podstawą zawieszenia postępowania nie ustały (k. 41-43 akt dyscyplinarnych). Takie ograniczenie ustaleń i rozważań organów obu instancji mogłoby być wystarczające w przypadku zwolnienia na podstawie art. 41 ust. 1 uPol (zwolnienia obligatoryjnego), w żaden zaś sposób nie może być uznane za wystarczające dla zwolnienia fakultatywnego (w tym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol).

Wprowadzony nowelą art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol dał przełożonym możliwość zwalniania policjantów ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Zwalniając T. C. ze służby w Policji, przełożony skorzystał z przysługującego mu uprawnienia, lecz nie uzasadnił tego w należyty sposób.

Uzasadnienia decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. i [...] lutego 2008 r. nie zawierają koniecznych ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ani dostatecznej analizy okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zawierają wyłącznie ustalenia co do faktów, które odpowiadają dyspozycji art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol, lecz nie zwierają ustaleń i analizy faktów przemawiających zarówno za, jak i przeciw zwolnieniu Skarżącego ze służby w Policji. Nie zawierają dostatecznych wyjaśnień zastosowania normy zawartej w art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol w ustalonym stanie faktycznym. Nie są zatem wystarczające dla oceny legalności decyzji.

W sprawie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ. Ani organ I, ani II instancji, nie rozpatrzyły spornej kwestii, ani nie uzasadniły rozstrzygnięć dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami- w sposób wnikliwy i zgodnie z przepisami prawa procesowego i w zakresie prawa materialnego. Motywy przytoczone przez organy obu instancji nie uzasadniają w dostateczny sposób podjętych decyzji. Uzasadnienia decyzji obu instancji nie mieszczą się w granicach poprawnego korzystania z uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie doszło do przekroczenia jego granic (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28.2.2007 r.- II SA/Wa 2326/06, LEX nr 318267).

W sprawie zaszły okoliczności, które dawały powód do powzięcia wątpliwości co do prawidłowości rozstrzygnięć organów administracji. Skarżący w żaden sposób nie przyczynił się do upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych (art. 41 ust. 2 p. 9 uPol w zw. z art. 276 kpk); w żadnym z postanowień Prokuratora bądź Sądu nie pojawił się argument, że Skarżący utrudniał śledztwo bądź uchylał się od udziału w czynnościach procesowych; z informacji Prokuratora wynikało, że w wielowątkowym śledztwie, obejmującym wielu podejrzanych o znacznie cięższych zarzutach, po przedstawieniu zarzutu dnia 5 grudnia 2006 r., do 22 lipca 2008 r. nie przeprowadzono żadnych istotnych czynności z udziałem Skarżącego; przez ponad rok nie przedstawiono Skarżącemu nowego postanowienia o przedstawieniu zarzutów, a czynności wobec pozostałych podejrzanych przedłużały się; Skarżącemu nie przedstawiono zarzutu korupcyjnego ani niedopełnienia obowiązków w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej (art. 231 § 2 kk; A. Barczak-Oplustil w: "KK. Część szczególna. Komentarz" pod red. A. Zolla Zakamycze 2006 t. II s. 995 uw. 19) bądź uczestniczenia w związku przestępczym z którymkolwiek podejrzanym w sprawie).

W innej sprawie - znanej Sądowi z urzędu (IV SA/Po 99/08) Skarżącemu postawiono zarzut popełnienia przestępstw przeciwko: działalności instytucji państwowych (art. 228 § 1, art. 231 § 1 kk), wymiarowi sprawiedliwości (art. 233 § 1, art. 239 § 1 kk), wiarygodności dokumentów (art. 271 § 1 i 3 kk). W sprawie IV SA/Po 99/08, Skarżący przyczynił się do przedłużenia postępowania karnego, w którym został zawieszony w czynnościach - jako policjant musiał zdawać sobie sprawę z tego, że zmieniając swe wyjaśnienia i dążąc do przesłuchania w charakterze świadków trzech prokuratorów i adwokata będącego początkowo jego obrońcą - przyczynił się do przedłużenia postępowania karnego. Na konieczność badania tych przesłanek i ich wpływ na zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol w konkretnej sprawie wskazały w szczególności Wojewódzkie Sądy Administracyjne w: Bydgoszczy w wyroku z dnia 2 września 2008 r. - II SA/Bd 544/08 i w Warszawie z dnia 1 października 2008 r. - VIII SA/Wa 246/08.

5. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że przed Trybunałem Konstytucyjnym pod sygnaturą K 1/08 toczy się sprawa z wniosku Zarządu Głównego NSZZ Policjantów o zbadanie zgodności - w szczególności- art. 41 ust. 2 p. 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 21 lipca 2006 r., w zakresie, w jakim ustala dwunastomiesięczny termin zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych, spowodowanego prowadzeniem postępowania karnego lub skarbowego z art. 2 i art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. Skarżący ma prawo do skutecznego środka odwoławczego (art. 13 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności- Dz.U. 61/93/284 ze zm.) i prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Sąd nie dopatrzył się podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (art. 125 § 1 pkt 1 ppsa). Podobną konstrukcję miał art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (j.t. Dz.U. 156/04/1641 ze zm. - dalej uSCel; obowiązujący w okresie od 10 sierpnia 2003 do 27 marca 2008 r.), w którym ustawodawca wskazał, że "Funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku: (...) 8a) wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego;

8b) tymczasowego aresztowania (...)".

W wyroku z dnia 19 października 2004 r.- K 1/04- OTK-A 9/04/93 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. 120/03/1122; którym wprowadzono do art. 25 ust. 1 nowe punktu 8a i 8b oraz nadał nowe brzmienie art. 61 ust. 2 uSCel) jest zgodny z art. 32 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji.

Wyrokiem z dnia 13.2.2007 r.- K 46/05 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b uSCel jest zgodny z art. 60, art. 65 ust. 1 w zw. z art. 30 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP; nie jest niezgodny z art. 67 Konstytucji; nie jest niezgodny z art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie z dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. 61/93/284; 36/95/175, 176 i 177; 147/98/962, 42/03/364); art. 61 ust. 2 uSCel powołanej w punkcie 1 jest zgodny z art. 60 i art. 65 ust. 1 w zw. z art. 30 i art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz jest niezgodny z art. 67 Konstytucji (OTK-A 2/07/10).

Zdaniem Trybunału specyfika statusu pracowniczego kategorii umundurowanych funkcjonariuszy służb publicznych (będąca kilkakrotnie przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego - np. w uzasadnieniach wyroków z: 23.9.1997 r.- K 25/96 OTK 3-4/97/36; 27.1.2003 r.- SK 27/02 OTK-A 1/03/2) powoduje, że kandydat do publicznej służby mundurowej od momentu powołania poddać się musi regułom pełnienia służby, nacechowanej istnieniem specjalnych uprawnień, ale też szczególnych obowiązków. Przykładowo, wśród szczególnych warunków uzasadniających korzystniejsze zasady nabywania przez funkcjonariuszy służb mundurowych uprawnień emerytalno-rentowych oraz ustalania ich rozmiaru wymienić można m.in.: pełną dyspozycyjność i zależność od władzy służbowej, wykonywanie zadań w nielimitowanym czasie pracy i trudnych warunkach, związanych nierzadko z bezpośrednim narażeniem życia i zdrowia (np. w czasie udziału w obronie kraju lub ochronie bezpieczeństwa obywateli), wysoką sprawność fizyczną i psychiczną wymaganą w całym okresie jej pełnienia, niewielkie możliwości wykonywania dodatkowej pracy i posiadania innych źródeł utrzymania, ograniczone prawo udziału w życiu politycznym i zrzeszania się. Wskazaną specyfikę pracy w służbach mundurowych Trybunał Konstytucyjny uznał za przesłankę uzasadniającą dopuszczalność wprowadzania z jednej strony wyższych wymagań personalnych, kwalifikacyjnych czy charakterologicznych wobec kandydatów do służby, z drugiej zaś - odmiennego i bardziej rygorystycznego niż w wypadku pozostałych profesji, ukształtowania zasad utraty statusu pracowniczego. Wymagania stawiane policjantowi- z uwagi na charakter jego służby ( na co słusznie zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 8.X.2002- K 36/00- OTK-A 5/02/63 cz. III pkt 4 uzasadnienia)- są znacznie wyższe niż obywatela nie służącego w Policji. Szczególna rola społeczna tej grupy zawodowej i jej zhierarchizowana struktura wymaga dla jej skutecznego i prawidłowego działania przestrzegania innych poza normami prawa karnego i prawa o wykroczeniach, przepisów i zasad. Objęcie policjantów odpowiedzialnością dyscyplinarną uzasadnia społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych zadań i kompetencji oraz związane z działalnością policji publiczne zaufanie. Służyć ma również przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić ją wiarogodności w oczach opinii publicznej zwłaszcza, że wiele uprawnień przyznanych policji pozwala na ingerowanie w sferę obywatelskich wolności i praw. Owe uwagi Trybunału Konstytucyjnego, zaprezentowane na tle badania konstytucyjności regulacji postępowania dyscyplinarnego, zachowują aktualność przy rozważaniach dotyczących możliwości zwolnienia policjanta ze służby na tle art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol.

Zdaniem Sądu art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol nie narusza przepisów Konstytucji, a co za tym idzie, niecelowym byłoby - również z uwagi na sytuację procesową Strony, która znalazła by się w sytuacji oczekiwania na kolejne rozstrzygnięcie w swojej sprawie - zawieszenie postępowania.

Art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b uSCel był jeszcze bardziej rygorystyczny wobec funkcjonariusza, bowiem zwolnienie ze służby było obligatoryjne (gdy art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol ma charakter fakultatywny) i nie wiąże się z upływem długiego, dwunastomiesięcznego okresu zawieszenia, gdy nie ustały przyczyny zawieszenia, lecz obliguje organ celny do niezwłocznego zwolnienia ze służby, gdy doszło do wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego bądź tymczasowego aresztowania funkcjonariusza.

Zagadnienie domniemania niewinności, nie dotyczy zagadnienia istotnego w sprawie zwolnienia policjanta ze służby. W istocie przeciwko policjantowi toczyć się może kilka postępowań; tylko w postępowaniu karnym bądź dyscyplinarnym chroni oskarżonego (bądź obwinionego) domniemanie niewinności. Sądowi znana jest publikacja Alicji Grześkowiak, zawarta w pracy "Prawa człowieka- model prawny" Ossolineum 1991 s. 506 i n. jak i wyrok ETPC z dnia 6 lutego 2007 r. nr 14348/02 w sprawie Garycki przeciwko Polsce, jednakże ich analiza nie prowadzi do odmiennego rezultatu wykładni prawa.

Innym rodzajem postępowania, które toczyć się może przeciwko policjantowi jest postępowanie dyscyplinarne. Z faktu, że część doktryny uważa prawo dyscyplinarne za szczególną gałąź czy rodzajową odmianę prawa karnego ( pogląd M. Cieślaka "Polskie prawo karne. Zarys systemowego ujęcia" W-wa 1994 s. 22-23, akceptowany w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.12.1998- K 41/97- OTK 7/98/117) nie sposób wyprowadzić wniosku, że tylko czyn będący przestępstwem czy wykroczeniem, określonym z zachowaniem zasad: nullum crimen sine lege, nulla poena sine lege, lex retro non agit, nulla poena lege stricta, rodzi odpowiedzialność dyscyplinarną. Przeciwnie- we wszystkich systemach odpowiedzialności dyscyplinarnej w Polsce, ustawodawca wprost przewidział odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie zasad etyki oraz obowiązków zawodowych, które to naruszenia ze swej istoty nie mogą być w dostatecznym stopniu stypizowane. Przykładowo: w art. 80 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. (Dz.U. 16/82/124 ze zm.) przewidziano odpowiedzialność dyscyplinarną adwokata za postępowanie sprzeczne z prawem ( nie tylko karnym), zasadami etyki lub godności zawodu, bądź za naruszenie swych obowiązków zawodowych; w art. 41 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich (Dz.U. 30/89/158 ze zm.) przewidziano odpowiedzialność dyscyplinarną lekarza za postępowanie sprzeczne z zasadami deontologii zawodowej oraz za naruszenie przepisów ( nie tylko karnych) o wykonywaniu zawodu lekarza; w art. 50 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. prawo o notariacie (Dz.U. 22/91/91 ze zm.) przewidziano odpowiedzialność dyscyplinarną notariusza za przewinienia zawodowe albo uchybienia powadze lub godności zawodu; w art. 71 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. 133/97/882) przewidziano odpowiedzialność dyscyplinarną komornika w szczególności za naruszenie powagi i godności urzędu, za rażącą obrazę przepisów prawa. Analizując owe regulacje postępowań dyscyplinarnych w uzasadnieniu wyroku z dnia 8.12.1998 (OTK 7/98/117),Trybunał Konstytucyjny stwierdził zgodność art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. 133/97/882) z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP i nie podniósł żadnych zastrzeżeń co do podstaw odpowiedzialności dyscyplinarnej w żadnych z tych przypadków. Standard odpowiedzialności karnej, określony w art. 42 ust. 1 Konstytucji RP, dotyczy wyłącznie odpowiedzialności karnej, a postępowań dyscyplinarnych tylko w takim zakresie, w którym podstawą odpowiedzialności dyscyplinarnej jest czyn, zabroniony ustawą karną.

Podobne rozwiązanie, jak w przypadku innych postępowań dyscyplinarnych, przewidział ustawodawca w art. 27 ust. 1 in fine w zw. z art. 58 ust. 1 uPol, przewidując obowiązek dochowania przez policjanta obowiązków wynikającym z roty złożonego ślubowania- w szczególności honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegania zasad etyki zawodowej. Nie ulega wątpliwości, że dbałość o te wartości nie obejmuje jedynie stanów w trakcie służby, lecz i w czasie wolnym od służby. Skoro w ustawie nie ma ograniczenia, że policjant odpowiada dyscyplinarnie jedynie za działania lub zaniechania, których dopuścił się w czasie służby, to oczywiście dotyczy to wszelkich działań lub zaniechań - także w czasie poza służbą.

6. W niniejszej sprawie Sąd administracyjny rozstrzyga jedynie o zgodności z prawem decyzji o zwolnieniu policjanta ze służby, a to postępowanie służy jedynie ocenie, czy ustał stosunek służbowy policjanta, nie zaś ocenie winy policjanta. Z tej przyczyny do niniejszego postępowania nie odnosi się zasad domniemania niewinności.

W wyroku z dnia 2 września 2008 r.- K 35/06 (OTK-A 7/08/120; dalej wyrok TK z dnia 2 września 2008 r.) Trybunał Konstytucyjny w szczególności orzekł, że art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2007 nr 43 poz. 277, nr 57 poz. 390, nr 120 poz. 818, nr 140 poz. 981, nr 165 poz. 1170 i z 2008 r. nr 86 poz. 521), dodany przez art. 1 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz.U. nr 129 poz. 1873), jest zgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konsttytucji RP i nie jest niezgodny z art. 5 i art. 42 ust. 3 Konstytucji w zw. z art. 6 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawiowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej nastepnie protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 nr 61 poz. 284 ze zm.) oraz nie jest niezgodny z art. 5 i art. 14 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. nr 38 poz. 167).

W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny trafnie wskazał w szczególności, że: przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 uPol - właściwie stosowany- służy ochronie interesu publicznego; niedopuszczalne jest zwalnianie policjantów ze służby przez ich przełożonych na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 uPol w sposób "automatyczny",..., wbrew zawartym w nim przesłankom cennym. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 uPol ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Decyzja podejmowana przez przełożonego winna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 kpa); dopuszczalność takich konsekwencji winna być "ważona" nie na płaszczyźnie zasady domniemania niewinności, ale w płaszczyźnie zasady proporcjonalności (cz. III pkt 2.1 i 2.3 uzasadnienia wyroku TK z dnia 2 września 2008 r.).

Pogląd ów w pełni znajduje zastosowanie w sprawie rozpatrywanej na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol. Mając na uwadze powyższe ustalenia Sądu i wady w uzasadnieniach decyzji obu instancji, doszło in concreto do naruszenia zasady proporcjonalności. Zasada proporcjonalności dotyczy bowiem nie tylko przepisów prawa lecz i aktów indywidualnych (aktów stosowania prawa).

Skarżący w żaden sposób nie przyczynił się do upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych (art. 41 ust. 2 p.9 uPol w zw. z art. 276 kpk). W żadnym z postanowień Prokuratora bądź Sądu nie pojawia się argument, że Skarżący utrudniał śledztwo bądź uchylał się od udziału w czynnościach procesowych. Z informacji Prokuratora z dnia 23 stycznia 2008 r. wynika zaś, że w wielowątkowym śledztwie, obejmującym wielu podejrzanych o znacznie cięższych zarzutach, nie przeprowadzono żadnych istotnych czynności z udziałem T. C. (na co wskazuje sam Skarżący - k. 39 akt dyscyplinarnych), skoro dopiero po ponad roku i półtora miesiącu od dnia 5 grudnia 2006 r.- gdy zawieszono Skarżącego w czynnościach służbowych- Prokurator zamierzał dopiero "wykonać czynności procesowe"- w tym przesłuchać podejrzanego i świadków (k. 38 akt dyscyplinarnych). Od woli Prokuratora zależało skierowanie odrębnie aktu oskarżenia przeciwko T. C., skoro przez ponad rok nie przedstawiono Skarżącemu nowego postanowienia o przedstawieniu zarzutów (art. 314 kpk), a czynności wobec pozostałych podejrzanych przedłużały się. T. C. nie przedstawiono zarzutu korupcyjnego ani niedopełnienia obowiązków w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej (art. 231 § 2 kk; A. Barczak-Oplustil w: "KK. Część szczególna. Komentarz" pod red. A. Zolla Zakamycze 2006 t. II s. 995 uw. 19) bądź uczestniczenia w związku przestępczym z którymkolwiek podejrzanym w sprawie [...]. W sytuacji, w której zgromadzono materiał dowodowy, w tym dokumenty w postaci komunikatów z zarejestrowanych rozmów telefonicznych, notatnika służbowego, wyjaśnień Z. P., rozważenia wymagało, czy po ponad roku i czterech miesiącach realna jawi się obawa, że podejrzany mógłby zmierzać do zatarcia dowodów. Środek zapobiegawczy należy niezwłocznie uchylić lub zmienić, jeżeli ustaną przyczyny, wskutek których został on zastosowany, lub powstaną przyczyny uzasadniające jego uchylenie albo zmianę ( art. 253 § 1 kpk; "Kpk. Komentarz" pod red. P. Hofmańskiego CH Beck 2007 t. 1 s. 1141 nb 2, 4; s. 1142 nb 6-9; s. 1239-1240 nb 7). Organy obu instancji nie rozważyły, że T. C. został zawieszony w czynnościach służbowych funkcjonariusza Policji , nie zaś w wykonywaniu zawodu policjanta. W orzecznictwie Sądu Najwyższego (postanowienie SN z 31.1.1995 r. - WZ 20/95) i w doktrynie trafnie wskazuje się, że zawieszenie winno dotyczyć tylko tych czynności, które są wykonywane na zajmowanym przez oskarżonego stanowisku, nie zaś wszelkich czynności służbowych. Wobec wprowadzenie nowej postaci tego środka, tj. zawieszenia w wykonywaniu zawodu, domaganie się odsunięcia oskarżonego o wszelkich czynności służbowych tytułem tego środka zapobiegawczego nie byłoby zasadne ("Kpk .Komentarz" pod red. P. Hofmańskiego - op. cit. s. 1238 - 1240 nb 3 pkt 1 i 2, nb 5,7 i przytoczone przez Komentatora poglądy doktryny).

Przy ocenie proporcjonalności środka z art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol nie mogą pozostać obojętne w szczególności: zawieszenie tylko w czynnościach służbowych funkcjonariusza Policji, nie zaś w wykonywaniu zawodu policjanta a także ciężar gatunkowy zarzucanego Skarżącemu czynu. W niniejszej sprawie obie te kwestie zostały przez organy obu instancji pominięte.

Do dnia 5 listopada 2008 r. Prokurator nie wystąpił do Sądu z aktem oskarżenia. Wbrew wnioskowi Skarżącego, tylko Sąd Karny władny będzie wypowiedzieć się, czy działanie T. C. wypełnia znamiona przestępstwa z art. 231 § 1 kk. Jednakże do wiadomości publicznej nie trafiły wiadomości, by np. funkcjonariuszom Policji postawiono zarzut popełnienia przestępstwa bądź deliktu dyscyplinarnego, gdy w czerwcu 2000 r. nie nałożyli mandatu karnego, lecz ograniczyli się jedynie do pouczenia kierowcy- ówczesnego szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego- gdy w Bąkowcu koło Piotrkowa Tryb. jechał z prędkością ok. 200 km/h (art. 106 § 4 ppsa; "Gazeta Wyborcza"- Archiwum z 11.2.2005; "Wprost" 10.10.2005).

Skoro zatem doszło do naruszenia prawa materialnego (art. 41 ust. 2 pkt 9 uPol ) które miało wpływ na wynik sprawy i do innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/i. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/B. Popowska

KB/