Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 443/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art 255, 184, 197
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wa 199/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. H. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wa 199/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania J. H. prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. H. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż J. H. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Wobec tego, że zawarte w urzędowym formularzu PPF informacje były niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy pismem z dnia 7 lutego 2013 r. - w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego - wezwano J. H. do złożenia dokumentów i oświadczeń pozwalających zweryfikować wiarygodność podanych informacji.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie J. H. podniósł, że nie została wskazana logiczna podstawa prawna do złożenia żądanych dokumentów oraz oświadczeń i ich nie nadesłał. W ocenie wnioskodawcy żądania są drobiazgowe i niewykonalne, a domaganie się informacji o posiadanych rachunkach bankowych bez wskazania konkretnego banku nazwał żądaniem fałszywym, podstępnym i wygórowanym.

Postanowieniem z dnia 11 marca 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 3 kwietnia 2013 r.

Dnia 10 kwietnia 2013 r. J. H. wniósł sprzeciw do postanowienia z dnia 11 marca 2013 r.

Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w złożonym wniosku PPF skarżący wskazał, że źródłem dochodów jego rodziny jest renta J. H. oraz jego żony – M. H. w łącznej wysokości 2401 zł brutto miesięcznie. Na utrzymaniu skarżącego i jego żony pozostaje córka, która jest właścicielką działki rolnej o powierzchni 0,34 ha. Według oświadczenia J. H. nie posiada on żadnego majątku – nieruchomości, zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych.

Zgodnie z oświadczeniem skarżącego zawartym w urzędowym formularzu na koszty utrzymania jego i jego rodziny składa się: podatek za nieruchomość, opłaty za wodę, wywóz nieczystości, gaz, energię elektryczną – 350 zł, zakup węgla i drzewa na ogrzanie domu i przygotowanie ciepłej wody – 700 zł, oraz bieżące remonty nieruchomości – 100 zł. Ponadto skarżący ponosi wydatki na opiekę zdrowotną (m.in. zakup leków, opłacenie badań, dojazd na wizyty do lekarzy) – 200 zł miesięcznie oraz opłacenie niektórych badań raz na kilka miesięcy w kwocie 1500-2000 zł. Skarżący wskazał, że wraz z żoną ponosi koszty kształcenia córki a ich wysokość określił jako "duża kwota". Złożone na formularzu oświadczenia nie odzwierciedlały pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżącego, dlatego zwrócono się do J. H. o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, zgodnie z art. 255 p.p.s.a. w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227 poz. 2245). Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca nie przedłożył wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, ani nie udokumentował wysokości otrzymywanych świadczeń rentowych przez niego i jego żonę. Nie złożył również oświadczeń dotyczących kosztów wynajmu domu, w którym mieszka oraz wysokości środków jakie przeznaczył w okresie ostatnich trzech miesięcy na zakup węgla lub drzewa opałowego. Poza tym wnioskodawca nie wyjaśnił wątpliwości za jaką nieruchomość płaci podatek od nieruchomości, w świetle oświadczenia, że nie posiada żadnych nieruchomości oraz nie doprecyzował sytuacji domu córki, w którym kiedyś mieszkał (oświadczenia składane w sprawach o sygn. akt IV SA/Wa 1002/10 oraz IV SA/Wa 1120/11), a którego nie jest już właścicielką (brak informacji w pkt 8 formularza PPF). Ponadto J. H. nie podał w jakiej wysokości poniósł wydatki związane ze studiami córki w okresie ostatnich trzech miesięcy.

Wnosząc sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 marca 2013 r. J. H. krytycznie wypowiedział się o powyższym orzeczeniu, jednakże nie przedstawił żadnych dodatkowych okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej jego i jego rodziny, które uzasadniałyby wniosek o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy, albowiem dane przedstawione przez wnioskodawcę uniemożliwiają pełną ocenę jego sytuacji majątkowej. Skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej jak również sytuacji członków rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. H., w którym nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.

Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.

W niniejszym postępowaniu Sąd skorzystał z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. i wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności poprzez przedłożenie wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, wysokości otrzymywanych świadczeń rentowych przez niego i jego żonę, oświadczeń dotyczących kosztów wynajmu domu, w którym mieszka oraz wysokości środków jakie przeznaczył w okresie ostatnich trzech miesięcy na zakup węgla lub drzewa opałowego. Poza tym wnioskodawca został wezwany do wyjaśnienia wątpliwości za jaką nieruchomość płaci podatek od nieruchomości, w świetle oświadczenia, że nie posiada żadnych nieruchomości oraz doprecyzowania sytuacji domu córki, w którym kiedyś mieszkał, a także do sprecyzowania w jakiej wysokości poniósł wydatki związane ze studiami córki w okresie ostatnich trzech miesięcy

Nie ulega wątpliwości, iż skarżący nie uczynił zadość wezwaniu, bowiem nie przedstawił wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę swojego rzeczywistego stanu majątkowego. Stąd jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie w przypadku wyczerpującego i wiarygodnego przedstawienia sytuacji materialnej przez wnioskodawcę. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06).

Mając powyższe okoliczności na uwadze, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia