Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1314/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 77
journal: Dz.U. 2006 nr 122 poz 851
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak Nowakowska, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. S.A. w M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia (...) sierpnia 2008 r. znak (...) w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu czajników bezprzewodowych i nakazu ich wycofania z obrotu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. na rzecz M. S.A. w M. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. decyzją z dnia (...) maja 2008r. na podstawie art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 1 pkt 6, art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.), art. 54 ust. 1, ust. 2 lit. b i c rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L 191 z 30 kwietnia 2004r., str. 1; Dz. Urz. UE, Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 200), art. 19 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 31 z 01.02.2002, str. 1; Dz .Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 6, str. 463), w związku z art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylającym dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG (Dz. Urz. UE L 338 z 13.11.2004, str. 4), art. 76 ust. 1 pkt 4 i art. 77 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2006r. Nr 171, poz. 1225) - orzekł w stosunku do M. Sp. z o.o., w M.:

1. zakaz wprowadzania do obrotu czajników bezprzewodowych 1,71 Model (...) w kształcie dzbanka ze stali nierdzewnej i tworzywa sztucznego, z podświetlanym wnętrzem, wyprodukowanych w C. dla M. Produkt będących na stanie magazynowym w ilości 2661 sztuk

2. nakazał wycofanie z obrotu handlowego czajników bezprzewodowych 1,71 Model (...) w kształcie dzbanka ze stali nierdzewnej i tworzywa sztucznego, z podświetlanym wnętrzem, zaimportowanych i wprowadzonych do obrotu przez M. Sp. z o.o.,

3. nakazał przekazanie Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w G. dokumentacji dotyczącej dalszego postępowania z masą towarową objętą zakazem wprowadzania do obrotu i nakazem wycofania z obrotu.

Decyzji w punkcie 1 i 2 nadał rygor natychmiastowej wykonalności, wskazując na zagrożenie zdrowia ludzkiego (art. 77 ustawy z dnia 25.08.2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia w związku z art. 108 § 1 kpa ).

Obowiązek zawarty w punkcie 3 nakazał wykonać do dnia (...).06.2008r.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wykonanie wskazanych obowiązków jest niezbędne w celu zapewnienia ochrony zdrowia konsumentów. Następnie przytoczył treść art. 19 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 31 z 01.02.2002, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 6, str. 463).

Dalej wskazał, że próbka czajnika bezprzewodowego 1,71 model (...) w kształcie dzbanka ze stali nierdzewnej i tworzywa sztucznego, z podświetlanym wnętrzem, pobrana została przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. do badań laboratoryjnych w WSSE w W. w ramach urzędowej kontroli. Badana próba została zakwestionowana ze względu na stwierdzone nieprawidłowe cechy organoleptyczne, tzn. stwierdzoną istotną różnicę w smaku próbki badanej i kontrolnej, wg skali 0-3 ocenionej na 3 (sprawozdanie z badań nr (...) z dnia (...).05.2008r. wykonane przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w W. Dział Laboratoryjny, ocena jakości zdrowotnej z dnia (...).05.2008 nr (...) wydana na podstawie sprawozdania z badań nr (...) z dnia (...).05.2008r przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w W. Oddział Nadzoru Higieny Żywności, Żywienia i Przedmiotów Użytku ).

W/w model czajnika został pobrany również do badań laboratoryjnych przez WSSE w B. w związku z reklamacją klienta. Przeprowadzone badania organoleptyczne w zakresie przekazywania zapachu i smaku przy bezpośrednim kontakcie wykazały: zapach (a) bardzo słabo wyczuwalny, natomiast smak (c) wyraźnie wyczuwalny, co jest niezgodne z wymaganiami normy PN-87/0-79114. Materiały opakowaniowe i opakowania. Oznaczenie przekazywania zapachu i smaku przy bezpośrednim kontakcie.

Organ uznał, że przedmiotowe wyroby nie spełniają wymagań określonych w rozporządzeniu (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylającym dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG (Dz. Urz. UE L 338 z 13.11.2004, str. 4), a także wymogów ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2006r. Nr 171, poz. 1225). Zgodnie z art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylającym dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG (Dz. Urz. UE L 338 z 13.11.2004, str. 4), materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością, winny być produkowane zgodnie z dobrą praktyką produkcyjną, tak aby w normalnych lub możliwych do przewidzenia warunkach użytkowania nie dochodziło do migracji ich składników do żywności w ilościach, które mogłyby stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka lub powodować niemożliwe do przyjęcia zmiany w składzie żywności lub powodować pogorszenie jej cech organoleptycznych.

Podczas kontroli sanitarnej przeprowadzonej w magazynie firmy M. Sp. z o.o., stwierdzono na stanie magazynowym 2661 sztuk czajników bezprzewodowych 1,71 Model (...) w kształcie dzbanka ze stali nierdzewnej i

tworzywa sztucznego, z podświetlanym wnętrzem, wyprodukowanych w C. dla M. Produkt, które zostały objęte zakazem sprzedaży.

Nadto Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazał, że zgodnie z art. 77 ustawy z dnia ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2006r. Nr 171, poz. 1225), decyzjom organów urzędowej kontroli żywności, o których mowa w art. 54 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L 191 z 30 kwietnia 2004r., str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 200), w przypadku stwierdzenia uchybień zagrażających zdrowiu nadawany jest rygor natychmiastowej wykonalności.

Ustalenia kontroli zostały przedstawione kontrolowanemu, który nie wniósł żadnych uwag do protokołu.

M. sp. z o.o. w M. wniosła odwołanie od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia (...) maja 2008r. w sprawie zakazu wprowadzania do obrotu i nakazu wycofania z obrotu czajnika bezprzewodowego 1,7 I model (...) w kształcie dzbanka ze stali nierdzewnej i tworzywa sztucznego z podświetlanym wnętrzem.

Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, a w konsekwencji - oparcie decyzji na błędnych ustaleniach faktycznych;

- niewłaściwe zastosowanie art. 19 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (178/2002/WE),

- niewłaściwe zastosowanie art. 77 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia w związku z art. 54 ust. 1 i ust 2 pkt b) i c) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (WE NR 882/2004),

- niewłaściwe zastosowanie art. 108 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że decyzja została oparta na wynikach badania, którego poprawność metodologiczna jest wątpliwa, a ponadto żaden z przywołanych przez Powiatowego Inspektora przepisów nie mógł stanowić podstawy zastosowania środków określonych w decyzji.

Powiatowy Inspektor Sanitarny wykonał "badania organoleptyczne", polegające na wąchaniu i smakowaniu wody zagotowanej w jednym z kilku tysięcy wyprodukowanych przez stronę czajników. Oparcie decyzji (wyłączającej produkt z rynku) na subiektywnym i zindywidualizowanym smaku pojedynczego urzędnika jest nieprawidłowe i narusza postanowienia Traktatu dotyczące swobód rynkowych, a także przepisy postępowania administracyjnego w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego. Nie czyni zadość obowiązkowi wszechstronnego i dokładnego zbadania sprawy i ustalenia stanu faktycznego, o którym mowa w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 77 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Nadto organ błędnie wskazał w podstawie prawnej art. 19 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (178/2002/WE),

Definicja pojęcia "środek spożywczy" znajduje się w art. 2 Rozporządzenia, który stanowi, że: Do celów niniejszego rozporządzenia żywność" (lub "środek spożywczy") oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać.

"Środek spożywczy" obejmuje napoje, gumę do żucia i wszelkie substancje, łącznie z wodą, świadomie dodane do żywności podczas jej wytwarzania, przygotowania lub obróbki. Definicja ta obejmuje wodę zgodną z normami określonymi zgodnie z art. 6 dyrektywy 98/83/WE i bez uszczerbku dla wymogów dyrektyw 80/778/EWG i 98/83/WE.

Organ administracji błędnie przytoczył jako kolejną podstawę decyzji art. 54 ust 1 i ust. 2 pkt b) i c), Rozporządzenia nr 882/2004/WE. W przepisach tych mowa jest bowiem o paszy, żywności oraz o zwierzętach. W związku z tym, że nawet bardzo szerokie rozmienienie tych terminów nie pozwala włączyć czajnika elektrycznego do którejkolwiek z tych kategorii, przytoczony przepis nie mógł stanowić podstawy orzekania w niniejszej sprawie.

Czajnik jest wyrobem przeznaczonym do kontaktu z żywnością, zgodnie z definicją zawartą w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylające dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG (1935/2004/WE). Celem rozporządzenia zgodnie z jego art. 1 jest przede wszystkim zapewnienie efektywnego funkcjonowania rynku wewnętrznego w związku z wprowadzeniem do obrotu na rynku Wspólnoty materiałów i wyrobów przeznaczonych do bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z żywnością.

Zakaz wprowadzania na rynek wewnętrzny Wspólnoty produktów wykonanych z substancji dopuszczonych do produkcji wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością wymaga zastosowania procedury z art. 18 rozporządzenia 1935/2004/WE.

Ponadto stan faktyczny sprawy nie mógł być podstawą wydania decyzji zaopatrzonej w rygor natychmiastowej wykonalności, bowiem stwierdzenie nieprawidłowych cech "organoleptycznych" wody zagotowanej w czajniku nie wystarcza aby przyjąć, że produkt jest niebezpieczny dla zdrowia ludzi.

Decyzją z dnia (...) sierpnia 2008r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, art. 1 ust. 6, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.), art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2006 r. Nr 171 poz. 1225), art. 3 pkt. 1c, art. 24 ust.1, art. 25 rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylające Dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG, art. 19 Rozporządzenia nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, art. 77 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia z dnia 25 sierpnia 2006 r., art. 54 ust. 1 i ust. 2 pkt. b) i c) Rozporządzenia nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt, po rozpoznaniu odwołania, M. Sp. z o.o., od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia (...) maja 2008 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu (...).04.2008 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. otrzymał pismo od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia (...).03.2008 r., dotyczące skargi zgłoszonej przez konsumenta w sprawie bezprzewodowego czajnika ze stali nierdzewnej, barwy srebrnej, model (...) 2200 W, 1,7 I wyprodukowanego w C. dla firmy M. Sp. z o.o., ul. (...) w M.

Przeprowadzone badania laboratoryjne czajnika w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w B. (sprawozdanie z badań (...) z dnia (...).03.2008 r.) wykazały, iż nie stwierdzono zmian zapachu, natomiast smak był dość wyczuwalny. Ponadto w ramach urzędowej kontroli w B. pobrano próbkę ww. czajnika. Badania laboratoryjne również wykazały smak wyraźnie wyczuwalny (sprawozdanie z badań (...) z dnia (...).04.2008 r.).

W związku powyższym Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. nakazał pismem z dnia (...).04.2008 r., przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i pobranie próbki w/w czajników do oceny laboratoryjnej w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w W..

Przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. w dniu (...).05.2008 r. przeprowadzili kontrolę sanitarną, podczas której pobrano do badań laboratoryjnych w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. czajnik model (...). W toku kontroli okazano świadectwa spełnienia wymagań zdrowotnych przez wyrób przeznaczony do kontaktu z żywnością z dnia (...).06.2007 r. nr (...) oraz z dnia (...).11.2007 r. nr (...) wydane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. dla partii, z których pochodzi pobrany do badań laboratoryjnych czajnik, a także świadectwo jakości zdrowotnej (...) z dnia (...).09.2006 r. wydane przez Państwowy Zakład Higieny.

W dniu (...).05.2008 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny G. przekazał pobrany czajnik do badania w laboratorium w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w W. Badania, na podstawie których wydano sprawozdanie z badań Nr (...) z dnia (...).05.2008 r. i ocenę jakości zdrowotnej próbki czajnika stwierdziły niewłaściwą jakość zdrowotną ze względu na nieprawidłowe cechy organoleptyczne, tzn. stwierdzoną istotną różnicę w smaku próbki badanej i kontrolnej, wg skali 0 - 3 ocenionej na 3.

W dniu (...).06.2008 r. do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. wpłynęło sprawozdanie z badań przedmiotowego czajnika (nr (...) z dnia (...).0.2008 r.), wykonanych na zlecenie Spółki, przeprowadzonych przez Centralny Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Opakowań. Wyniki badań wykazały, iż w ocenie organoleptycznej nie stwierdzono istotnej różnicy w zapachu i smaku, wg skali 0 do 4 ocenionej na 1 (tj. ledwo wyczuwalna zmiana zapachu i smaku wody), a poziom migracji globalnej wynosił dla wody destylowanej 2,3 ± 0,6 mg/kg.

Mimo to Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. przychylił się do stanowiska Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. o wycofaniu czajnika model (...) ze względu na zmienione cechy organoleptyczne w stopniu uniemożliwiającym użycie produktu do celów deklarowanych przez producenta.

Zgodnie z pkt. 3 Preambuły Rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylające Dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG, wg którego "(...) materiały i wyroby przeznaczone do bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z żywnością muszą być wystarczająco obojętne, aby nie powodować przenikania do żywności substancji (...), które mogą powodować pogorszenie cech organoleptycznych".

W ocenie organu II instancji, Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. zebrał w sposób wyczerpujący materiał dowodowy opierając swoją decyzję na 3 badaniach dwóch laboratoriów (sprawozdanie z badań (...) z dnia (...).03.2008 r., badań (...) z dnia (...).04.2008 r., (...) z dnia (...).05.2008 r.), których wyniki we wszystkich przypadkach potwierdziły niewłaściwą jakość organoleptyczną przedmiotowych czajników.

Badania wykonywała grupa oceniających, którzy zgodnie z Polską Normą PN ISO 3972 "Analiza sensoryczna - Metodologia - Metoda sprawdzania wrażliwości smakowej" i PN ISO 5496 "Analiza sensoryczna - Metodologia - Wprowadzenie i szkolenie oceniających w wykrywaniu i rozpoznawaniu zapachów" okresowo podlegają badaniu na próg wykrywalności smaków i zapachów.

Ponadto czajniki pobrane losowo z obrotu oraz od producenta poddane badaniu stanowiły reprezentatywną grupę, na której przeprowadzono badania. Zgodnie z art. 17 ust. 2 Rozporządzenia nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylające dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG "podmioty działające na rynku wdrażają (...) systemy i procedury umożliwiające identyfikację przedsiębiorstw, z których i do których dostarczono materiały lub wyroby oraz, w odpowiednich przypadkach, substancje lub produkty wykorzystane do ich produkcji", aby umożliwić śledzenie drogi wyrobu.

Przedstawione przez producenta sprawozdanie z badań nr (...) z dnia (...).06.2008 r., wykonane przez Centralny Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Opakowań, dotyczyło wyników migracji globalnej, której limit nie został przekroczony oraz oceny organoleptycznej, gdzie nie stwierdzono istotnej różnicy w zapachu i smaku, wg skali 0 do 4 ocenionej na 1, co świadczyło zdaniem organu o niejednorodności partii przedmiotowych czajników, a tym samym może świadczyć o nie spełnieniu wymagań art. 17 ww. rozporządzenia w zakresie oznakowania i śledzenia drogi surowców stosowanych do produkcji czajników.

Ponadto fakt uzyskania wyniku badania z ledwo wyczuwalną zmianą zapachu i smaku wody, świadczy o tym, iż produkt nie jest całkowicie wolny od obcych smaków i zapachów. Jednocześnie wyniki migracji globalnej wskazują, iż związki migrują w ilości nie przekraczającej dopuszczalnego limitu. Fakt ten może świadczyć, iż migrują składniki, które w sposób istotny wpływają na smak gotowanej wody.

Ocena jakości zdrowotnej wystawiona na podstawie sprawozdania z badań Nr (...), wskazuje zdaniem organu II instancji na niezgodność z wymaganiami ustawodawstwa, a szczególności art. 3 ust. 1 Rozporządzenia nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylające dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG.

Ponieważ przedmiotowe czajniki nie spełniały ww. przepisów, czym stanowiły zagrożenie dla zdrowia lub życia człowieka, zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 108 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Zgodnie z pkt. 1, 2 i 3 preambuły Rozporządzenia nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt pasze i żywność powinny być bezpieczne i zdrowe, a prawodawstwo wspólnotowe zawiera zestaw reguł mających na celu zapewnienie osiągnięcia tego celu. Podstawowe reguły w odniesieniu do prawa żywnościowego określone są w rozporządzeniu Nr 178/20C2 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności.

W uzupełnieniu do tych podstawowych reguł, bardziej szczegółowe prawo paszowe i żywnościowe obejmuje m.in. takie dziedziny jak materiały mające kontakt z żywnością. W związku z powyższym powołanie art. 19 rozporządzenia Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. oraz art. 77 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 pkt. b) i c) Rozporządzenia nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. było prawidłowe i nie stanowiło naruszenia prawa przez organ I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia (...) sierpnia 2008r. utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia (...) maja 2008r., złożyła spółka M. sp. z o.o., - aktualnie wobec podziału spółka o nazwie M. S. A. w M. wskazując, że skarżona decyzja została wydana z naruszeniem szeregu przepisów prawa materialnego i procesowego, tj.:

- art. 77 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r o bezpieczeństwie żywności i żywienia w związku z art. 54 ust. 1 i ust 2 pkt b) i c) Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (dalej Rozporządzenie 882/2004) - poprzez nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji mimo, że nie było to uzasadnione treścią art. 54 Rozporządzenia 882/2004, ani też zagrożeniem dla życia lub zdrowia ludzi,

- art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, a w konsekwencji - oparcie decyzji na błędnych ustaleniach faktycznych,

- art. 12 ust 1-3 Rozporządzenia 882/2004 w zw. z art. 5 ust. 2 lit. d) tego rozporządzenia w zw. z art. 24 ust. 1 Rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylającego dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG (dalej Rozporządzenie 1935/2004) poprzez zlecenie wykonania badania laboratorium, które nie ma odpowiedniej akredytacji,

- art. 11 ust. 1-4 Rozporządzenia 882/2004 w zw. z art. 24 ust 1 Rozporządzenia 1935/2004 poprzez wydanie decyzji na podstawie badania przeprowadzonego przy wykorzystaniu niewłaściwej metody, art. 11 ust. 5 Rozporządzenia 882/2004 w zw. z art. 24 ust 1 Rozporządzenia 1935/2004 poprzez niezapewnienie stronie postępowania możliwości zlecenia dodatkowej ekspertyzy,

- § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 czerwca 2007 r. w sprawie wykazu substancji, których stosowanie jest dozwolone w procesie wytwarzania lub przetwarzania materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych, a także sposobu sprawdzania zgodności tych materiałów i wyrobów z ustalonymi limitami (dalej Rozporządzenie Ministra Zdrowia) poprzez wydanie decyzji mimo, że migracja składników do żywności, z którą mogą mieć kontakt nie przekracza 60 mg na kg płynu modelowego imitującego żywność,

- § 6 ust. 5 w zw. z § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia poprzez dokonanie sprawdzenia zmiany składu wody przygotowanej przy użyciu zakwestionowanego produktu w sposób sprzeczny z zasadami określonymi w tych przepisach,

- niewłaściwe zastosowanie art. 108 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez wydanie decyzji opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności.

- naruszenie art. 19 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 178/2002 z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (dalej Rozporządzenie 178/2002), poprzez jego zastosowanie do stanu faktycznego nie objętego hipotezą tego przepisu.

Pełnomocnik strony wskazał dodatkowo, że dopiero w dniu (...) maja 2011r. poznał treść zaskarżonej decyzji, ponieważ została mu wówczas przesłana na jego wniosek.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ II instancji przyjął za prawidłowe ustalenia organu pierwszej instancji dotyczące stanu faktycznego mimo, że zostały one dokonane na podstawie badania przeprowadzonego przy zastosowaniu metody sprzecznej z obowiązującymi przepisami prawa i wykonanego przez jednostkę nie uprawnioną.

Organy administracji błędnie uznały, że podstawą prawną decyzji zakazującej wprowadzania do obrotu i nakazującej wycofanie z obrotu czajników bezprzewodowych może być art. 19 Rozporządzenia 178/2002.

Przepis ten stanowi, że jeżeli podmiot działający na rynku spożywczym uważa lub ma podstawy, aby sądzić, że środek spożywczy przez niego przywożony, wyprodukowany, przetworzony, wytworzony lub rozprowadzany nie jest zgodny z wymogami w zakresie bezpieczeństwa żywności, natychmiast rozpocznie postępowanie w celu wycofania danej żywności z rynku, na którym ta żywność przestała znajdować się pod jego bezpośrednią kontrolą jako początkowego podmiotu działającego na rynku spożywczym i powiadomi o tym właściwe władze. W przypadku, gdy produkt mógł dotrzeć już do konsumenta, operator skutecznie i dokładnie poinformuje konsumentów o przyczynach jego wycofania i w razie konieczności odbierze od konsumentów produkty już im dostarczone, jeżeli inne środki nie byłyby wystarczające do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia.

Czajnik bezprzewodowy nie jest środkiem spożywczym. Definicja pojęcia "środek spożywczy" znajduje się w art. 2 Rozporządzenia 178/2002, który stanowi, że: do celów niniejszego rozporządzenia "żywność'' (lub "środek spożywczy") oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać.

Organy administracji błędnie uznały, że podstawą nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności może być art. 54 ust 1 ust. 2 pkt b) i c), Rozporządzenia nr 882/2004/WE. W przepisach tych mowa jest bowiem o decyzjach dotyczących zakazu wprowadzania do obrotu lub wycofania z obrotu paszy, żywności lub zwierząt. Bezpodstawne było również powołanie jako podstawy art. 77 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia w zw. z art. 54 Rozporządzenia 882/2004.

Czajnik elektryczny jest "wyrobem przeznaczonym do kontaktu z żywnością" w rozumieniu Rozporządzenia 1935/2004. W sprawie znajdują więc zastosowanie przepisy Rozporządzenia 882/2004, które stosuje się w granicach odesłania z art. 24 Rozporządzenia 1935/2004.

Przepis art. 3 Rozporządzenia 1935/2004 ustala wymagania ogólne dotyczące towarów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Zgodnie z tym przepisem:

Materiały i wyroby, w tym także materiały oraz wyroby aktywne i inteligentne, produkowane są zgodnie z dobrą praktyką produkcyjną, tak aby w normalnych lub możliwych do przewidzenia warunkach użytkowania nie dochodziło do migracji ich składników do żywności w ilościach, które mogłyby:

a) stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka, lub

b) powodować niemożliwe do przyjęcia zmiany w składzie żywności; lub

c) powodować pogorszenie jej cech organoleptycznych.

Skarżący wskazał, że zastosowanie badania organoleptycznego było niedopuszczalne; weryfikacja, czy dany produkt przeznaczony do kontaktu z żywnością może powodować pogorszenie cech organoleptycznych żywności wymaga określenia w drodze badań ilościowych wielkości migracji składników np. czajnika do przygotowywanej w nim wody oraz zestawienia ich z obecnymi, wcześniej ustalonymi limitami migracji.

Organy administracji uznały, że wynik badania organoleptycznego może dowodzić lub chociażby uprawdopodabniać, że dany produkt przeznaczony do kontaktu z żywnością stanowi zagrożenie dla zdrowia człowieka. Jednak badanie organoleptyczne nie ma na celu określenia oddziaływania danego towaru na zdrowie ludzi i jego wynik nie może być wykorzystany do wydania decyzji, w której mowa o zagrożeniu dla zdrowia ludzi.

Wykładnia przepisów Rozporządzenia 1935/2004 oraz przepisów Rozporządzenia 882/2004 znajdujących zastosowanie na podstawie odesłania z art. 24 ust 1 Rozporządzenia 1935/2004 dopuszczająca stosowanie badań organoleptycznych przez służby sanitarne Państwa Członkowskiego w celu oceny wpływu produktu przeznaczonego do kontaktu z żywnością na żywność jest nieprawidłowa.

W przypadku zakwestionowanych czajników kontakt z żywnością mają zarówno elementy wykonane ze stali nierdzewnej jak i elementy wykonane z tworzywa sztucznego. Obu tych materiałów dotyczy wymaganie aby ich kontakt z żywnością nie powodował migracji ich składników do żywności w ilościach, które mogłyby powodować pogorszenie jej cech organoleptycznych (art. 3 Rozporządzenia 1935/2004).

Szczegółowe limity migracji określają odpowiednie dyrektywy unijne, przede wszystkim Dyrektywa Komisji (WE) nr 2002/72 z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi (dalej dyrektywa 2002/72) i w ślad za nią powołane rozporządzenie Ministra Zdrowia. Zgodnie z punktem 7) preambuły dyrektywy 2002/72, ustanowienie wykazu dopuszczonych substancji wraz z ogólnym limitem migracji, a tam gdzie konieczne z innymi szczegółowymi ograniczeniami, będzie dostateczne aby osiągnąć cel ustanowiony w art. 2 dyrektywy 89/109/EWG.

Aktualnie, w związku z uchyleniem dyrektywy 89/109/EWG w przytoczonym przepisie chodzi o cel określony w art. 3 Rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylającego dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG, czyli zapewnienie aby w normalnych lub możliwych do przewidzenia warunkach użytkowania nie dochodziło do migracji składników produktów przeznaczonych do kontaktu z żywnością do żywności w ilościach, które mogłyby stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka lub powodować niemożliwe do przyjęcia zmiany w składzie żywności lub powodować pogorszenie jej cech organoleptycznych.

Weryfikacja wpływu czajnika na smak lub zapach przygotowywanej w nim wody, musi być dokonana w drodze badania ilościowego dotyczącego migracji składników czajnika do wody.

Organy pominęły regulację rozporządzenia Ministra Zdrowia, dopuszczając się tym samym naruszenia fundamentalnej w postępowaniu administracyjnym zasady działania organów administracji na podstawie przepisów prawa.

Powołane rozporządzenie Ministra Zdrowia określa dopuszczalne limity migracji składników wyrobów wykonanych z tworzyw sztucznych do żywności oraz określa szczegółowo procedurę weryfikacji zgodności danego wyrobu z rozporządzeniem. Opisane w załącznikach do rozporządzenia procedury badawcze, określają w jaki sposób należy sprawdzać, czy składniki elementów czajnika przenikają do żywności (nie polegają one na wąchaniu i smakowaniu).

Wykazanie, że wyrób przeznaczony do kontaktu z żywnością wpływa na jej smak wymaga ustalenia jakie składniki wyrobu migrują do żywności oraz ustalenia, że migracja przekracza dopuszczalne normy.

Organ stwierdzając, że zakwestionowany czajnik wpływa na smak przygotowanej w nim wody nie powołał się na wynik badania przeprowadzonego zgodnie z przewidzianą w rozporządzeniu Ministra Zdrowia procedurą, przez co w sposób rażący naruszyli przepisy prawa. Naruszenie prawa polegało również na wydaniu decyzji nie zawierającej w uzasadnieniu informacji o tym jakie limity migracji i o ile zostały przekroczone.

Skarżąca podkreśliła, że wprowadzenie kwestionowanego czajnika do obrotu zostało poprzedzone badaniami, na podstawie których została wystawiona deklaracja zgodności. Badania te zostały przeprowadzone przez odpowiednią instytucję badawczą, która potwierdziła zgodność użytych do produkcji czajnika materiałów z wymaganiami unijnymi.

Metodologii oceny wpływu części czajnika, które zostały wykonane ze stali nierdzewnej na skład wody, do tej pory nie została szczegółowo uregulowana ani w polskim prawie ani w prawie unijnym. W tym zakresie mają zastosowanie ogólne regulacje Rozporządzenia 1935/2004 oraz regulacje Rozporządzenia 882/2004 dotyczące sposobu przeprowadzania kontroli, które znajdują odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 24 ust. 1 Rozporządzenia 1935/2004.

W ocenie Skarżącej procedury dotyczące kontroli realizacji wymagań określonych w Rozporządzeniu 1935/2004, powinny być tożsame z procedurami dotyczącymi urzędowych kontroli żywności i pasz, które zostały uregulowane w Rozporządzeniu 882/20041. Procedury te zostały rażąco naruszone w ramach postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją poprzez: niewłaściwe pobranie próbek do badań (pobrano tylko jeden czajnik.) i zastosowanie metody analizy czajników sprzecznej z 11 ust. 1-3 Rozporządzenia 882/2004, nie umożliwienie stronie postępowania przeprowadzenia dodatkowej ekspertyzy (art. 11 ust. 5 Rozporządzenia 882/2004), zlecenie wykonania badania laboratorium, które nie ma odpowiedniej akredytacji, (naruszenie art. 12 ust 1-3 w zw. z art . 5 ust 2 lit. d) Rozporządzenia 882/2004.).

W odpowiedzi na skargę organ nie zgodził się ze wskazaną w skardze argumentacją i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.

Skarga została uwzględniona, choć nie wszystkie wskazane w niej zarzuty okazały się zasadne.

Na wstępie stwierdzić należy, iż charakter przedmiotowej decyzji, w tym wynikające z niej dla skarżącej Spółki skutki finansowe, wymagały aby podstawa prawna działania organów, wydanych w sprawie nakazów i zakazów, była dokładnie wyjaśniona. Taka staranność jest niezbędna w państwie prawa, gdyż z jednej strony wzmacnia przekonanie o legalnym dzianiu organów, a z drugiej strony umożliwia w przyszłości sądową kontrolę zaskarżonej decyzji.

Obowiązkowi temu organy działające w sprawie nie podołały. Analizując w zakresie wskazanej podstawy prawnej decyzję organu I instancji należy stwierdzić, iż upatrywał on podstawę swojego rozstrzygnięcia w następujących przepisach materialnoprawnych: art. 54 ust. 1, ust. 2 lit. b i c rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L 191 z 30 kwietnia 2004r., str. 1; Dz. Urz. UE, Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 200), art. 19 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 31 z 01.02.2002, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 6, str. 463), w związku z art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylającym dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG (Dz. Urz. UE L 338 z 13.11.2004, str. 4), art. 76 ust. 1 pkt 4 i art. 77 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2006r. Nr 171, poz. 1225).

Skarżąca spółka, wnosząc odwołanie od tej decyzji zakwestionowała podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia szczegółowo wykazując, że powołane przez organ przepisy nie mogły mieć zastosowania w tej sprawie.

Organ odwoławczy jako podstawę materialnoprawną swojego rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji przywołał inne przepisy, to jest: art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2006 r. Nr 171 poz. 1225), art. 3 pkt. 1c, art. 24 ust.1, art. 25 rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylające Dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG, art. 19 Rozporządzenia nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, art. 77 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia z dnia 25 sierpnia 2006 r., art. 54 ust. 1 i ust. 2 pkt. b) i c) Rozporządzenia nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt.

Dlatego zaskarżona decyzja w zakresie oceny zarzutów odwołania, wskazującego na nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa, oraz przyjętej metody badawczej, to jest organoleptycznego ustalenia, że czajnik bezprzewodowy 1,71 model (...), stanowi zagrożenie dla zdrowia ludzkiego - nie jest zgodna z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Skoro organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję to znaczy, uznał że prawidłowa była podstawa prawna nakazów i zakazów wskazanych w decyzji przez organ I instancji. Tymczasem z sentencji i uzasadnienia decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W., wniosku tego wywieść nie można. Tym niemniej nie wszystkie zarzuty skargi potwierdzają wadliwość podstawy prawnej działania organów sanitarnych w tej sprawie.

Skarżący zarzucił w skardze m. in. naruszenie art. 12 ust. 1-3 Rozporządzenia nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt w związku z art. 24 (odsyłającym) Rozporządzenia nr 1935/2004. Zarzut ten nie jest zasadny.

Wskazać bowiem należy, że art. 24 Rozporządzenia nr 1935/2004 w systematyce aktu odnosi się do środków nadzoru i kontroli. Zgodnie z art. 24 ust. 1 tego Rozporządzenia "Państwa Członkowskie przeprowadzają urzędowe kontrole w celu zapewnienia przestrzegania niniejszego rozporządzenia zgodnie z odpowiednim ustawodawstwem Wspólnoty dotyczącym urzędowych kontroli żywności i pasz." Przepis ten zawiera zatem odesłanie do rozporządzenia nr 882/2004.

Cały art. 12 rozporządzenia nr 882/2004 odnosi się do laboratoriów urzędowych, które zgodnie z ust. 1 tego przepisu "mogą przeprowadzać analizę próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych". Ust. 2 tego przepisu wskazuje jedną z 2 norm europejskich, zgodnie z którymi laboratoria muszą funkcjonować, podlegać ocenie i być akredytowane, by zostać wyznaczone przez właściwe organy jako laboratorium urzędowe - normę EN ISO/IEC 17025 dotyczącą "wymagań ogólnych dotyczących kompetencji laboratoriów badawczych i kalibracyjnych".

Powołany przez skarżącego art. 5 rozporządzenia nr 882/2004 odnosi się do "Delegowania zadań szczególnych związanych z kontrolami urzędowymi". Art. 5 ust. 2 lit. d) stanowi, że "Właściwy organ może delegować zadania szczególne na rzecz określonego organu kontrolnego tylko w przypadku gdy: (...) d) laboratoria działają zgodnie z normami określonymi w art. 12 ust. 2; (...)".

Skarżący nie wykazał w jaki sposób organ i laboratorium urzędowe, które wykonało badanie naruszyło w/w przepisy. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że w odpowiedzi na skargę organ potwierdził, że laboratorium, które przeprowadziło badanie w przedmiotowej sprawie posiada akredytację na zgodność z normą EN ISO/IEC 17025.

Zatem wskazany w skardze zarzut naruszenia art. 12 ust. 1-3 rozporządzenia nr 882/2004 w zw. z art. 5 ust.2 lit. d) tego rozporządzenia w zw. z art. 24 ust.1 rozporządzenia nr 1935/2004 nie jest zasadny.

Skarżący słusznie jednak zarzucił naruszenie art. 11 ust. 1-4 Rozporządzenia nr 882/2004 w zw. z art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1935/2004 dążąc do wykazania, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji dokonano badania przy użyciu niewłaściwej ze względu na przedmiot badania (czajnik bezprzewodowy ze stali nierdzewnej, z pokrywą, z zatrzaskiem, uchwytem i spodem z tworzywa sztucznego) metody badawczej.

Art.11 ust. 1-4 Rozporządzenia nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt stanowią:

"1. Metody pobierania próbek i analizy wykorzystywane w kontekście kontroli urzędowych są zgodne z właściwymi regułami wspólnotowymi albo a) jeżeli takie reguły nie istnieją, z uznanymi międzynarodowo regułami lub protokołami, na przykład zatwierdzonymi przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) lub uzgodnionymi w ustawodawstwie krajowym; albo

b) w braku powyższych, z innymi metodami pasującymi do zamierzonego celu lub opracowanymi zgodnie z protokołami naukowymi.

2. W przypadku gdy ust. 1 nie ma zastosowania, zatwierdzenie metod analizy może zostać dokonane w ramach jednego laboratorium zgodnie z międzynarodowo przyjętym protokołem.

3. We wszystkich możliwych przypadkach metody analiz charakteryzują się właściwymi kryteriami wymienionymi w załączniku III."

Organ w istocie nie ustosunkował się do zarzutu naruszenia tych przepisów. Bez względu na to czy zastosowana w sprawie metoda badania organoleptycznego jest konsekwencją dyspozycji ust. 1 albo ust. 2 w/w art. 11, organ powinien wykazać, że przyjęta w rozpoznawanej sprawie metoda spełnia kryteria wymienione w załączniku III rozporządzenia nr 882/2004.

Nade wszystko, szczegółowego wyjaśnienia wymagała kwestia zastosowania art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1935/2004, to jest przesądzenie czy w sprawie (jako podstawa prawna z dalszymi tego konsekwencjami), powinny zostać uwzględnione przepisy dyrektywy Komisji z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi (Dz. Urz. UE L 220 z 15.8.2002 r., s. 18 z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, Rozdział 13, t. 29, s.535).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 Rozporządzenia nr 1935/2004 "1. Materiały i wyroby, w tym także materiały oraz wyroby aktywne i inteligentne, produkowane są zgodnie z dobrą praktyką produkcyjną, tak aby w normalnych lub możliwych do przewidzenia warunkach użytkowania nie dochodziło do migracji ich składników do żywności w ilościach, które mogłyby: a) stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka; lub b) powodować niemożliwe do przyjęcia zmiany w składzie żywności; lub c) powodować

pogorszenie jej cech organoleptycznych".

Z kolei pkt 3 preambuły tego Rozporządzenia stanowi: "Podstawą niniejszego rozporządzenia jest zasada, że wszelkie materiały lub wyroby przeznaczone do bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z żywnością muszą być wystarczająco obojętne, aby nie powodować przenikania do żywności substancji w ilościach, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka oraz powodować niemożliwe do przyjęcia zmiany w składzie takiej żywności lub pogorszenie jej cech organoleptycznych."

Organ powołując ten przepis pominął to, że z jego treści wynika, iż przenikanie do żywności nie jest absolutnie niedopuszczalne, lecz zakazane jedynie w takich ilościach, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka oraz powodować niemożliwe do przyjęcia zmiany w składzie takiej żywności lub pogorszenie jej cech organoleptycznych.

Brak jest jakichkolwiek rozważań, co do możliwości i celowości zastosowania jako podstawy prawnej działania organu prawa krajowego - rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 czerwca 2007 r. w sprawie wykazu substancji, których stosowanie jest dozwolone w procesie wytwarzania lub przetwarzania materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych, a także sposobu sprawdzania zgodności tych materiałów i wyrobów z ustalonymi limitami (Dz. U. Nr 129, poz. 904 z późn. zm., dalej rozporządzenie Ministra Zdrowia).

Tymczasem rozporządzenie to jest regulacją implementującą dyrektywę 2002/72, która to z kolei jest ściśle powiązana z rozporządzeniem nr 1935/2004.

Rozporządzenie nr 1935/2004 jest regulacją ramową w zakresie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi, a dyrektywa 2002/72 jest dyrektywą szczególną gdy chodzi zwłaszcza o materiały i wyroby z tworzyw sztucznych przeznaczone do kontaktu ze środkami spożywczymi. Cel w postaci ochrony ludzkiego zdrowia miały osiągnąć procedury wprowadzone dyrektywą 2002/72, w szczególności gdy chodzi o dodatki używane w produkcji materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych.

Skarżący słusznie wskazał na pkt 7 preambuły dyrektywy nr 2002/72: "Ustanowienie wykazu dopuszczonych substancji wraz z ogólnym limitem migracji, a tam gdzie konieczne z innymi szczegółowymi ograniczeniami, będzie dostateczne aby osiągnąć cel ustanowiony w art. 2 dyrektywy 89/109/EWG". Na mocy art. 26 akapit 2 uchylającego dyrektywę nr 89/109 oraz Załącznika III rozporządzenia nr 1935/2004, odpowiednikiem art. 2 uchylonej dyrektywy, do której odsyła dyrektywa nr

2002/72 jest art. 3 rozporządzenia 1935/2004.

Wymienione postanowienie preambuły dyrektywy nr 2002/72 potwierdza, że użyte przez ustawodawcę unijnego w art. 3 ust. 1 oraz w pkt 3 preambuły rozporządzenia 1935/2004 sformułowanie "w ilości" nie zostało tam zamieszczone przypadkowo, ale koreluje z ustanowieniem "wykazu dopuszczonych substancji wraz z ogólnym limitem migracji". Wymienione rozporządzenie Ministra Zdrowia, implementujące dyrektywę nr 2002/72, zawiera dopuszczalne limity migracji globalnej składników uwalnianych z materiałów lub wyrobów z tworzyw sztucznych do środków spożywczych, a więc również do wody.

Skoro pobrana w sprawie przez organy próbka towaru w postaci czajnika bezprzewodowego ze stali nierdzewnej, z pokrywą, z zatrzaskiem, uchwytem i spodem z tworzywa sztucznego, składa się w części z tworzywa sztucznego to konieczne było zastosowanie przepisów szczególnych dotyczących materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi, w szczególności tych zawierających dopuszczalne limity (ilości) migracji.

Organ odwoławczy nie uwzględniając w rozpoznawanej sprawie w ogóle szczególnej regulacji wskazanej wyżej dyrektywy oraz implementującego ją rozporządzenia Ministra Zdrowia, w sposób zbiorczy (w sentencji decyzji) i ogólnikowy w uzasadnieniu, wskazał podstawę prawną własnej decyzji.

Tym samym do oceny wpływu czajnika na ludzkie zdrowie zastosowano metodę, która mogła być niewłaściwa do wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością jakim jest przedmiotowy czajnik.

Dlatego po ustaleniu właściwej podstawy prawnej decyzji, do oceny organu pozostanie to czy w odniesieniu do czajnika bezprzewodowego zaistnieje konieczność przeprowadzenia badania ilościowego, ustalającego ilość migrowanych składników i ich zestawienie z dopuszczalnymi limitami migracji, zamiast zastosowanego w sprawie badania organoleptycznego, na podstawie którego stwierdzono istotną różnicę w smaku próbki badanej i kontrolnej.

Może się bowiem okazać, że stwierdzenie, czy elementy czajnika bezprzewodowego z tworzyw sztucznych są źródłem migracji do wody w stopniu przekraczającym dopuszczalne limity ilościowe wymaga zastosowania wskaźników określonych w/w rozporządzeniu Ministra Zdrowia.

Należy w tym kontekście przypomnieć, że art. 11 ust. 5 Rozporządzenia 882/2004 stanowi, iż "Właściwe organy ustanawiają odpowiednie procedury w celu zagwarantowania prawa podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa paszowe i żywnościowe, których produkty podlegają pobieraniu próbek i analizie do występowania o dodatkową ekspertyzę, bez uszczerbku dla obowiązku właściwych organów do podjęcia wcześniejszego działania w nagłych przypadkach."

Przy założeniu, iż na mocy art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1935/2004 do kontroli dotyczących materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością stosuje się odpowiednio przepisy rozporządzenia nr 882/2004, należałoby stwierdzić, że organy powinny zapewnić podmiotom działającym na rynku wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością realizację prawa do występowania o dodatkową ekspertyzę.

Co do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 19 rozporządzenia nr 178/2002 to należy wskazać, że został przez ustawodawcę unijnego zatytułowany "Odpowiedzialność w zakresie żywności: podmioty działające na rynku spożywczym"

Treść art. 19 ust. 1-4 oraz tytuł, jaki został mu nadany w ramach systematyki Rozporządzenia nr 178/2002, jednoznacznie wskazują, że ich adresatem są podmioty działające na rynku spożywczym. Skarżąca Spółka nie jest tego rodzaju podmiotem.

Skarżąca jest natomiast "podmiotem działającym na rynku" w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit d) rozporządzenia nr 1935/2004, który definiuje taki podmiot jako osobę fizyczną lub prawną odpowiedzialną za spełnienie wymogów określonych w powyższym rozporządzeniu w przedsiębiorstwie pozostającym pod jej kontrolą.

Obowiązki tych podmiotów sformułowano w pkt 18 preambuły rozporządzenia nr 1935/2004: "Na wszystkich etapach postępowania należy zapewnić możliwość śledzenia pochodzenia materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością w celu ułatwienia procesów kontroli, wycofywania z rynku wadliwych produktów, udzielania konsumentom informacji oraz możliwości przypisania odpowiedzialności. Podmioty działające na rynku powinny posiadać przynajmniej możliwość zidentyfikowania jednostek, do których, bądź też z których dostarczane były te materiały i wyroby".

Powyższy punkt preambuły precyzuje art. 17 rozporządzenia Nr 1935/2004 zatytułowany "Możliwość śledzenia", zgodnie z którym: "1. Na wszystkich etapach postępowania należy zapewnić możliwość śledzenia drogi materiałów i wyrobów w celu ułatwienia procesu kontroli, wycofywania wadliwych produktów z rynku, udzielania informacji konsumentom oraz przypisania odpowiedzialności.

Nadto podkreślić trzeba, że samo rozporządzenie nr 1935/2004 nie zawiera katalogu sankcji za naruszenie obowiązków w nim sformułowanych, lecz powierza ich określenie Państwom Członkowskim, w szczególności wskazując, że "Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające".

W tych okolicznościach w związku z brakiem dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej zapadłej decyzji, tylko na marginesie wskazać należy, iż nietrafne był zarzuty skargi co do nadania decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Zgodnie bowiem z art. 77 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia "decyzjom organów urzędowej kontroli żywności, o których mowa w art. 54 rozporządzenia nr 882/2004, w przypadku stwierdzenia uchybień zagrażających zdrowiu lub życiu człowieka, jest nadawany rygor natychmiastowej wykonalności".

Z kolei art. 54 ust. 1 oraz ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia nr 882/2004 stanowią

"1. W sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności

oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności.

2. Działanie takie zawiera, gdzie jest to stosowne, następujące środki: (...)

b) ograniczenie lub zakaz wprowadzania do obrotu, przywozu lub wywozu paszy, żywności lub zwierząt;

c) monitorowanie, oraz w razie konieczności, nakazanie wycofania i/lub zniszczenia paszy lub żywności;".

Przepis art. 77 wskazanej ustawy ma charakter proceduralny, art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy stanowi, że ustawa ta określa wymagania dotyczące przeprowadzania urzędowych kontroli żywności - w zakresie nieuregulowanym w rozporządzeniu nr 882/2004. Przepis art. 54 rozporządzenia nr 882/2004 został zamieszczony w tytule VII "Środki wykonawcze" w rozdziale I zatytułowanym "Krajowe środki wykonawcze". Art. 54 w ust.1 zd. 1 nakazuje właściwemu organowi w sytuacji wykrycia niezgodności, podjęcie działań zapewniających, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. W ust. 2 lit a) wskazano środki, jakie obejmują takie działania. Przepis ten wskazuje, że postępowanie organu obejmuje "(...) podjęcie wszelkich innych działań uważanych za niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa paszy lub żywności (...)" natomiast w ust. 2 lit h) upoważniono organ do podjęcia wszelkich innych środków jakie właściwy organ uznaje za właściwe.

Ponadto wskazać należy, że z pkt 41 preambuły rozporządzenia nr 882/2004 wynika, że naruszenia prawa żywnościowego powinny w całej Wspólnocie podlegać efektywnym, odstraszającymi i proporcjonalnym środkom na poziomie krajowym. Środki takie powinny obejmować działania administracyjne podjęte przez właściwe organy Państw Członkowskich, w których to Państwach powinny istnieć procedury do tego celu, których zaletą winno być to, że na ich podstawie mogą być podjęte szybkie działanie w celu przywrócenia sytuacji zgodnej z wymogami prawa żywnościowego (por. pkt 42 preambuły).

W świetle powyższego decyzja ustawodawcy krajowego, aby decyzjom, o jakich mowa w art. 54 rozporządzenia nr 882/2004 nadawać rygor natychmiastowej wykonalności mieści się w pojęci środków i procedur jakimi Polska jako Państwo Członkowskie musi dysponować w celu zapewnienia efektywności stosowania rozporządzenia nr 882/2004 oraz tych przepisów unijnych, które do niego odsyłają.

Mając na uwadze stwierdzone wyżej naruszenia prawa w decyzji organu II instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, 152 , 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.