Wyrok NSA, sygn. akt II SA 748/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 2, art. 37j ust. 1 pkt 1-2
journal: Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
article: art. 36[1]
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz. 94
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks pracy.
Teza: Przepis art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./ na równych prawach z okresami aktywności zawodowej wymienionymi w ust. 1 pkt 2 tego przepisu, traktuje okresy w czasie których zatrudnienie nie było wykonywane z ważnych i usprawiedliwionych przyczyn, a są to okresy mające znaczenie również i dla nabycia uprawnień pracowniczych i ubezpieczeniowych.

TEZY

Przepis art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./ na równych prawach z okresami aktywności zawodowej wymienionymi w ust. 1 pkt 2 tego przepisu, traktuje okresy w czasie których zatrudnienie nie było wykonywane z ważnych i usprawiedliwionych przyczyn, a są to okresy mające znaczenie również i dla nabycia uprawnień pracowniczych i ubezpieczeniowych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Elżbiety D. na decyzje Wojewody M. - Delegatura Placówka Zamiejscowa w S. z dnia 14 lutego 2000 r. (...) w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego - uchyla zaskarżoną decyzje oraz utrzymaną nią w mocy decyzje organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Wojewoda M. decyzją (...) z dnia 14 lutego 2000 r. na podstawie art. 6c ust. 2 pkt 2 w związku z art. 37j ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./ oraz art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa po rozpatrzeniu odwołania Elżbiety D. od decyzji wydanej przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w G. działającego z upoważnienia Starosty z dnia 14.01.2000 r., (...) w sprawie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 1.01.2000 r. w wysokości 650,10 zł miesięcznie - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w G. decyzją z dnia 14.01.2000 r. (...); (...) przyznał Elżbiecie D. prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia 01.01.2000 r. w wysokości 650,10 zł.

Od powyższej decyzji Elżbieta D. złożyła odwołanie do organu II instancji wnosząc o jej zmianę poprzez orzeczenie o przyznaniu prawa do świadczenia przedemerytalnego na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 lipca 1999 r. w sprawie ustalenia świadczeń przedemerytalnych dla osób zwolnionych z przyczyn dotyczących zakładu pracy z przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" objętego programem restrukturyzacji Polskich Kolei Państwowych /Dz.U. 1999 nr 63 poz. 716/. W odwołaniu ww. podniosła, że:

1. Jej zatrudnienie w PKP ustało z dniem 30.09.1999 r. a więc dzień 30.09.1999 r. był jeszcze dniem zatrudnienia - w dniu tym miała obowiązek świadczenia pracy na rzecz PKP;

2. Na mocy art. 36 kodeksu pracy skrócono jej okres, wypowiedzenia, normalnie stosunek pracy powinien ustać z dniem 31.12.1999 r., a więc po dniu wejścia w życie ww. rozporządzenia a przed dniem 01.01.2000 r. Zgodnie z kodeksem pracy okres o który skrócono wypowiedzenie umowy o pracę podlega zaliczeniu do okresu zatrudnienia.

Do odwołania Elżbieta D. dołączyła wyrok Sądu Najwyższego II UKN 179/98 - OSNAPU 1999 nr 16 poz. 527 - z uzasadnieniem.

Organ II instancji po rozpatrzeniu odwołania stwierdził, że zgodnie z par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 lipca 1999 r. w sprawie ustalenia świadczeń przedemerytalnych dla osób zwolnionych z przyczyn dotyczących zakładu pracy z przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" objętego programem restrukturyzacji Polskich Kolei Państwowych /Dz.U. 1999 nr 63 poz. 716/ świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, która:

1/ Spełniła warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych określonych w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu,

2/ osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 33 lata - dla kobiet,

3/ z którą został rozwiązany stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" po dniu 30 września 1999 r. i przed dniem 1 stycznia 2000 r.

Nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w ww. rozporządzeniu wiąże się z koniecznością spełnienia wszystkich wymienionych warunków.

Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy kserokopii świadectwa pracy, Pani D. od 01.09.1966 r. do 30.09.1999 r. tj. przez okres 33 lat zatrudniona była w przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe". Z zapisu w ww. świadectwie wynika, że stosunek pracy został rozwiązany w trybie art. 30 par. 1 pkt 1 oraz art. 36 par. 6 Kodeksu Pracy. Przy rozwiązaniu stosunku pracy został zastosowany skrócony okres wypowiedzenia umowy o pracę od dnia 01.10.1999 r. do 31.12.1999 r. za który Elżbieta D. otrzymała odszkodowanie.

Z uwagi na fakt, że stosunek pracy z bezrobotną został rozwiązany z dniem 30.09.1999 r. nie został spełniony warunek zawarty w par. 1 ust. 2 ww. rozporządzenia, tj. rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło po dniu 30.09.1999 r. i przed 1.01.2000 r.

W związku z występującymi niejasnościami na tle stosowania przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 lipca 1999 r. w sprawie ustalenia świadczeń przedemerytalnych dla osób zwolnionych z przyczyn dotyczących zakładu pracy z przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" objętego programem restrukturyzacji Polskich Kolei Państwowych, Powiatowy Urząd Pracy w G. zwrócił się z zapytaniem do Wojewódzkiego Urzędu Pracy - Filia w S., który to z kolei wystąpił z prośbą o interpretacje do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w W.

Odpowiedź WUP w W. z dnia 12.10.1999 r. (...) potwierdzająca pogląd PUP w G. w sprawie daty rozwiązania stosunku pracy znajduje się w aktach sprawy.

W związku z powyższym, Powiatowy Urząd Pracy w G. uznał, że Pani D. spełnia jedynie warunki do przyznania jej prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 01.01.2000 r. /po upływie okresu za który otrzymała odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia/ na podstawie art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

O nieprawidłowości zastosowania art. 36 Kodeksu Pracy przez zakład pracy - PKP przy rozwiązywaniu stosunku pracy tzn. skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę o 3 miesiące /wypłacono odszkodowanie za okres 1.10.1999 r. - 31.12.1999 r./, gdy zgodnie z art. 36 Kp okres 3-miesięcznego wypowiedzenia można skrócić co najwyżej do jednego miesiąca Elżbieta D. została poinformowana przez pracownika PUP w G. /notatka służbowa w aktach sprawy/.

W załączonym do odwołania wyroku Sądu Najwyższego stwierdzić należy, że nie znajduje on odniesienia do przedmiotowej sprawy, gdyż jak zostało stwierdzone w uzasadnieniu do ww. wyroku, przy ustalaniu uprawnień zależnych od długości okresu pracy, datą wyznaczającą końcowy okres zatrudnienia będzie upływ ustawowego okresu wypowiedzenia. Natomiast, w przypadku Pani D. uprawnienia zależne od długości okresu zatrudnienia, a więc okres uprawniający do emerytury wynoszący, co najmniej 33 lata Elżbieta D. posiadała już w dniu rozwiązania stosunku pracy, nie zaistniał więc przypadek o jakim jest mowa w wyroku Sądu Najwyższego - zdarzenie warunkujące jego powstanie nastąpiło w pozostałej po skróceniu części okresu wypowiedzenia.

W przypadku osób korzystających z cyt. na wstępie rozporządzenia Rady Ministrów istotny jest termin ustania stosunku pracy, który w przypadku Elżbiety D. przypada na dzień 30.09.1999 r.

W związku z powyższym organ II instancji nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji i orzekł jak w sentencji.

W skardze do Sądu Elżbieta D. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody M. z dnia 14 lutego 2000 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego a mianowicie art. 36 par. 2 Kp. W uzasadnieniu podniosła, iż organ odwoławczy niesłusznie utrzymał w mocy decyzję Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w G. wydaną z upoważnienia Starosty, którą odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 lipca 1999 r. w sprawie ustalenia świadczeń przedemerytalnych dla osób zwalnianych z przyczyn dotyczących zakładu pracy z przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" objętego programem restrukturyzacji Polskich Kolei Państwowych /Dz.U. nr 63 poz. 716/.

Z przepisów rozporządzenia wynika, że prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje pracownikom PKP zwolnionym z przyczyn zakładu pracy w okresie od 1 października do 31 grudnia 1999 r. Skarżąca została zwolniona z PKP z przyczyn reorganizacyjnych z dniem 30 września 1999 r. po zastosowaniu skróconego okresu wypowiedzenia. Gdyby zakład pracy zwalniając ją nie skorzystał z możliwości skrócenia okresu wypowiedzenia to datą rozwiązania umowy o pracę byłby dzień 31 grudnia 1999 r. Kwestię tą reguluje przepis art. 36 par. 2 Kp, który stanowi, że okres za który pracownikowi przyznano odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę jest wliczony do okresu zatrudnienia. Na potwierdzenie słuszności swojego stanowiska powołała się na pogląd prawny wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 sierpnia 1998 r. II UKN 179/98 /OSNIPAU 1999 nr 16 poz. 527/.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł, o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Bezspornym jest, że do akt dołączono świadectwo pracy (...) z dnia 30 września 1999 r. wystawione przez Przedsiębiorstwo Państwowe "Polskie Koleje Państwowe" Zakład Przewozów Towarowych w Warszawie, z którego m.in. wynika, że:

- Elżbieta D. w okresie od 1 września 1966 r. do 30 września 1999 r. była zatrudniona w PKP Zakład Przewozów Towarowych Warszawa, a więc, że okres jej zatrudnienia wynosił ponad 33 lata;

- ''stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania w trybie art. 30 par. 1 pkt 1 oraz art. 36 par. 6 Kodeksu Pracy w zw. z art. 1 ust. 1, art. 11 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy /Dz.U. 1990 nr 4 poz. 19/.

Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 lipca 1999 r. w sprawie ustalenia świadczeń przedemerytalnych dla osób zwolnionych z przyczyn dotyczących Zakładów Pracy w Przedsiębiorstwie PKP objętego programem restrukturyzacji PKP /Dz.U. nr 63 poz. 716/ Pakt Gwarancji Pracowniczych z dnia 19.03.1998 r."

- "został zastosowany skrócony okres wypowiedzenia umowy o pracę na podstawie art. 36[1] par. 1 Kp." Świadczenia przedemerytalne w 1999 r. pracowników PKP zwolnionych z przyczyn dotyczących zakładu pracy objętego programem restrukturyzacji regulowały przepisy cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 lipca 1999 r. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie upoważnienia ustawowego określonego w art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./.

W myśl przepisów rozporządzenia osoby spełniające warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych określone w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zatrudnione w przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" objętym programem restrukturyzacji Polskich Kolei Państwowych, które do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy przez P.P. PKP, osiągnęły okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 33 lata dla kobiet i 38 lat dla mężczyzn, są uprawnione do świadczenia przedemerytalnego, o którym mowa w art. 37k pkt 9 cyt. ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. /par. 1 ust. 1/. Uprawnienie do świadczenia przedemerytalnego, o którym mowa w ust. 1 dotyczy osób, z którymi w okresie restrukturyzacji zatrudnienia przewidzianej tym programem, po dniu 30 września 1999 r. i przed dniem 1 stycznia 2000 r. został rozwiązany stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" /par. 1 pkt 2/.

W treści świadectwa pracy w części dotyczącej podstawy rozwiązania stosunku pracy ze skarżącą pracodawca powołał się m.in. na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 lipca 1999 r., /które zostały omówione wyżej/, a także na przepis art. 36[1] par. 1 Kodeksu Pracy stwierdzając, że został zastosowany skrócony okres wypowiedzenia umowy o pracę. Zgodnie z tym przepisem in fine w związku ze skróceniem okresu wypowiedzenia pracownikowi przysługuj odszkodowanie, w wysokości wynagrodzenia za pozostałą cześć okresu wypowiedzenia. Zaznaczyć przy tym należy, że w razie nie spełnienia warunków z art. 36[1] par. 1 Kp w grę może wchodzić zastosowanie przepisu art. 49 Kp - co w tym przypadku nie będzie miało miejsca gdyż skarżąca otrzymała odszkodowanie - co w sprawie nie jest sporne. Według art. 36[1] par. 2 Kp okres za który przysługuje odszkodowanie, wilcza się pracownikowi pozostającemu w tym okresie bez pracy do okresu zatrudnienia. W sytuacji przedstawionej wyżej istotne jest zatem ustalenie daty wyznaczającej końcowy okres zatrudnienia. W powołanym wyżej wyroku z dnia 12 sierpnia 1998 r. Sąd Najwyższy dokonał wykładni art. 36[1] par. 2 Kp wyjaśniając, że wliczenie do okresu zatrudnienia okresu, za który pracownik otrzymał odszkodowanie uwarunkowane jest pozostawaniem bez pracy. Okres o który skrócono okres wypowiedzenia nie jest oczywiście okresem zatrudnienia.

Jest jednak wliczony do okresu zatrudnienia, wobec czego powinien być traktowany tak, jakby pracownik w tym czasie pracował. Sąd Najwyższy przytoczył przykłady, które wskazują na to, iż w obowiązującym stanie prawnym istnieją analogiczne rozwiązania. Ten pogląd Sądu najwyższego skład Sądu orzekającego w tej sprawie podzielił w całej rozciągłości.

Do powyższego dodać należy, że analogiczne rozwiązanie zawierają także przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu dotyczące przyznania prawa do zasiłku /art. 23/.

W myśl art. 23 zasiłek przysługuje bezrobotnemu gdy zaistnieją przesłanki z ust. 1 pkt 1 tego przepisu, a także gdy zostanie spełniony warunek 365 dniowego okresu aktywności zawodowej w ciągu 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania. Na równych prawach z okresami różnego rodzaju aktywności zawodowej, wymienionymi w ust. 1 pkt 2 ww. przepisu, zostały potraktowane - mające znaczenie również i dla nabycia uprawnień pracowniczych i ubezpieczeniowych - okresy, w czasie których zatrudnienie nie było wykonywane z ważnych i usprawiedliwionych przyczyn /art. 23 ust. 2/. Do okresów tych należy obecnie również "okres, za który przyznano odszkodowanie z tytułu niezgodnego z przepisami rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy oraz okres, za który wypłacono pracownikowi odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Przepis ten wprawdzie obowiązuje od dnia 8 maja 2000 r., ale fakt nie może być obojętny dla oceny poglądu wyrażonego wyżej /por. art. 1 pkt 12 lit. "a" ustawy z dnia 31 marca 2000 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - Dz.U. nr 31 poz. 384/.

W granicach ustawowych, od woli pracodawcy zależy także czas, o jaki nastąpi skrócenie okresu wypowiedzenia, a konsekwencją tego będzie termin ustania stosunku pracy. Jednakże przy ustalaniu uprawnień zależnych od długości okresu pracy, datą wyznaczającą końcowy okres zatrudnienia będzie stosownie do art. 36 par. 2 Kp upływ ustawowego okresu wypowiedzenia.

Tak też należy odczytywać przytoczone wyżej zapisy w świadectwie pracy, że skarżąca należy do tej grupy osób, które spełniają kryteria określone w par. 1 ust. 2 cyt. rozporządzenia. W przeciwnym przypadku pracodawca nie powoływałby w świadectwie pracy przepisów ww. rozporządzenia oraz art. 36 par. 1 Kp, albowiem skarżąca spełniała wszelkie warunki określone w art. 37j ust. 1 pkt 1 i pkt 2 cyt. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Z wyżej przytoczonych powodów na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji wyroku.