Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 433/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 104 i 107
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1,2 i 8
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 28 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 5, § 6 i § 39 ust. 1,2, § 50 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 5 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1 akapit drugi
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2015 r. sprawy ze skargi A spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. W dniu 16 maja 2011 r. K.Ś., działający w imieniu "A" Sp. z o. o. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok w ramach pakietów:

Pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne w wariancie:

- 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) o powierzchni 1,54 ha,

- 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) o powierzchni 14,02 ha.

[...] grudnia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję o przyznaniu Spółce płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 25 744,20 zł.

Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu [...] stycznia 2012 r.

W dniu 15 maja 2012 r. K.Ś. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok w tym samym zakresie co w roku 2011. W dniu [...] stycznia 2013 r. została wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzja o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 25 744,20 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy strony w dniu [...] lutego 2013 r.

Następnie w dniu 14 maja 2013 r. "A" Sp. z o.o. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok.

W dniach [...] lipca 2013 r. "A " Sp. z o. o. została skontrolowana metodą inspekcji terenowej przez inspektorów Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poddał również wniosek podmiotu o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2013 kontroli administracyjnej zgodnie z art. 11 ust. 1-5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28 stycznia 2011 r., str. 8), zwane dalej "Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 65/2011".

W związku z ustaleniami dokonanymi podczas kontroli na miejscu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w wyniku przeprowadzenia w/w kontroli administracyjnej ustalił, iż w przypadku wariantu:

- 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) nie stwierdzono nieprawidłowości;

- 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) powierzchnia stwierdzona po kompensacji działek rolnych dla płatności rolnośrodowiskowej wynosi 13,68 ha i jest mniejsza od powierzchni deklarowanej w ramach przedmiotowego wariantu tj. 14,1ha.

Działając na podstawie art. 16 ust. 3 akapit drugi Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 organ I instancji ustalił wysokość płatności na 2013 rok z tytułu przedeklarowania powierzchni na kwotę 594 zł. Ponadto w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono, że na działce rolnej "A" i "D" nie jest zachowana minimalna obsada drzew i krzewów, o której mowa w załączniku nr 3 Rozporządzenia PRŚ 2009. W związku z tym organ pomniejszył płatność PRŚ w wariancie 2.10 zgodnie zapisami zawartymi w załączniku nr 7 do Rozporządzenia PRŚ 2009, tj. w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów wysokość zmniejszenia wynosi 100%.

Mając na względzie powyższe ustalenia w dniu [...] marca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości 9 220,40 zł.

2. W dniu 25 czerwca 2014 r. organ I instancji wystosował do strony informację o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych.

W związku z brakiem wpłaty w wyznaczonym terminie, w dniu [...] października 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez "A" Sp. z o. o. płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011 oraz 2012 przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r.

W dniu [...] stycznia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 32 832 zł.

Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173) oraz z związku z § 38 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.), art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 ze zm.), § 39 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) oraz art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8

z 28.1.2011 r. ze zm.).

W powyższej decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR opisał stan faktyczny sprawy oraz wskazał, iż po analizie dokumentów z roku 2013 stwierdzono zmniejszenie powierzchni, na której realizowane było zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach zadeklarowanych wariantów, tj.: działka rolna "D" - zmniejszenie powierzchni 0,34 ha (powierzchnia zadeklarowana - 5,37 ha, powierzchnia stwierdzona - 0,34 ha). Tym samym w opinii organu I instancji powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości odpowiadającej kwocie przyznanej w latach 2011-2012 do powierzchni działki rolnej "D" objętej zmniejszeniem.

Ponadto stwierdził, że na działce rolnej "A" o powierzchni deklarowanej 3,75 ha, działce rolnej "D" o powierzchnia stwierdzonej 5,03 ha, stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną kodem E7, który oznacza, iż na powierzchni w/w działek nie została utrzymana minimalna obsada drzew oraz nieprawidłowość oznaczoną kodem E2 - materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań.

Z uwagi na stwierdzone w przedmiotowej sprawie w/w uchybienie w przestrzeganiu przez stronę wymogów dla realizowanego w gospodarstwie wariantu 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), powstała zdaniem organu nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych.

3. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła "A" sp. z o. o., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.

W odwołaniu pełnomocnik nie zgodził się ze stanowiskiem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, który jako podstawę obowiązku zwrotu kwoty 32 832 zł wskazał ujawnione w trakcie kontroli nieprawidłowości (E2 oraz E7). Pełnomocnik podał, że spółka utrzymywała minimalną obsadę drzewek w ilości określonej w załączniku do rozporządzenia. Uzasadniając powyższe wskazał, że utrzymanie obsady polega na dbaniu o jej zachowanie w cyklu rocznym, w szczególności na wymianie uszkodzonych przez zwierzęta drzewek w terminie i zgodnie z zasadami agrotechnicznymi, w cyklach rocznych. Oznacza to, że utrzymywanie obsady ma miejsce także w sytuacji, gdy w środku sezonu okaże się, że drzewka zostały uszkodzone przez zwierzęta, a dosadzenie nowych drzewek nastąpi jesienią.

W dalszej części odwołania pełnomocnik wskazał również, że według stanu prawnego obowiązującego w 2013 roku warunkiem braku konieczności zwrotu pomocy nie był obowiązek zgłoszenia w terminie 10 dni szkód wyrządzonych przez sarny. W roku 2013, tj. w roku, w którym przeprowadzono kontrolę, zniszczenia dokonane przez sarny nie były uważane za okoliczność wyjątkową w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany.

4. Po rozpoznaniu odwołania, działając na podstawie art. 10, art. 104, art 107, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U, z 2013 r. poz. 267), w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maj 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98, poz. 634 ze zm.), § 5, § 6 i § 39 ust. 1, 2, § 50 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.), w związku z załącznikiem nr 3 i 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.), art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał dnia [...] kwietnia 2015 r. decyzję nr [...], którą utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy obszernie omówił stan faktyczny sprawy oraz przytoczył treść przepisów mających jego zdaniem zastosowanie, a następnie, po przeanalizowaniu zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Wskazał, że w postępowaniu o ustalenie nienależnie pobranych płatności Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zobowiązany był do ustalenia czy strona pobrała nienależnie lub nadmierne płatności rolnośrodowiskowe.

Sytuacja, w której dochodzi do nienależytego pobrania takich środków ma – w ocenie organu – miejsce niewątpliwie wówczas, gdy środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie stwierdzone zostanie, iż beneficjent płatności dopuścił się uchybień w przestrzeganiu wymogów w zakresie poszczególnych pakietów i ich wariantów, o których mowa w § 2 ust. 4 i w załączniku nr 3 do rozporządzenia PRŚ 2009, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

Organ odwoławczy przypomniał następnie, że zgodnie z § 2 ust 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia PRŚ 2009 płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Organ uznał, że ze względu na fakt, iż zobowiązanie "A" Sp. z o.o. jest zobowiązaniem wieloletnim, zastosowanie znajduje art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, który stanowi, że pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:

a) w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit a) ppkt (iv) i (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art 39 ust. 3, art 40 ust. 2 oraz art 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub

b) kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Jak wynika z w/w przepisu w przypadku zobowiązań wieloletnich zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już w latach wcześniejszych. Rozporządzeniem Komisji (UE) nr 65/2011 obowiązuje od 1 stycznia 2011 r., zatem organ uznał, iż podmiot "A" Sp. z o.o. zobowiązany jest do zwrotu wypłaconych już płatności PRŚ za rok 2011 oraz 2012 w wysokości odpowiadającej kwocie przyznanej:

- w 2011 r. - decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej - dla działek rolnych ze stwierdzonym w roku 2013 nieprawidłowością oznaczoną kodem E7, który to kod oznacza, iż na działce rolnej nie została utrzymana minimalna obsada drzew;

- w 2012 r. - decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej - dla działek rolnych ze stwierdzonym w roku 2013 nieprawidłowością oznaczoną kodem E7.

Wyżej wskazana nieprawidłowość została stwierdzona na całej powierzchni deklarowanych działek rolnych "A" oraz "D". W konsekwencji organ stwierdził, że z chwilą, gdy w gospodarstwie zostały stwierdzone nieprawidłowości dotyczące braku obsady drzew, nastąpiła zmiana zasad realizacji podjętego zobowiązania wieloletniego w ten sposób, że jego dotrzymanie stało się niemożliwe, sytuacja w jakiej znalazł się wnioskodawca z pewnością powinna wzbudzić u niego wątpliwości co do zasadności otrzymanych już wcześniej płatności.

Organ odwoławczy podał też, iż podczas kontroli w gospodarstwie w dniach [...] lipca 2013 r. inspektorzy stwierdzili w przypadku działki rolnej "D" - położonej na działce ewidencyjnej nr [...], że maksymalną powierzchnią kwalifikującą się do przyznania płatności jest 5,03 ha pomimo deklaracji do płatności w/w działki w roku: 2013 - pow. 5,36 ha, w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania); 2012 - pow. 5,37 ha w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania); 2011- pow. 5,37 ha w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania).

Tym samym powstała nieprawidłowość polegająca na zmniejszeniu powierzchni zobowiązania w w/w wariantach w stosunku do lat 2011, 2012. Powyższa nieprawidłowość, w opinii Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, skutkuje również zastosowaniem § 39 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia PRŚ 2013, który stanowi, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem.

Z uwagi na powyższe, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, w prawidłowy sposób zastosował obowiązujące przepisy prawa i w prawidłowy sposób ustalił kwotę nienależnie pobraną z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 32 832 zł.

Organ zgodził się z pełnomocnikiem strony, że w sprawie nie ma zastosowania § 45 pkt 7a Rozporządzenia PRŚ 2013, zgodnie z którym w przypadku uszkodzenia lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego zwrot pomocy nie będzie wymagany. Jednocześnie wyjaśnił, iż w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowych objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, kwestia okoliczności nadzwyczajnych czy kategorii siły wyższej uregulowana została w § 35 rozporządzenia PRŚ 2009, § 45 rozporządzenia PRŚ 2013 oraz w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W pierwszym ze wskazanych przepisów (rozporządzenia krajowe) wymieniono określone kategorie okoliczności, z powodu wystąpienia których zwrot otrzymanej pomocy nie będzie wymagany z uwagi na fakt, iż program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim, a określone zdarzenie może nastąpić w drugim bądź dalszych latach realizacji programu, gdy choćby płatność za jeden rok realizacji została wypłacona, a w gospodarstwie wystąpi brak możliwości kontynuacji programu.

W przepisie unijnym, poza wskazaniem określonych kategorii, w przypadku wystąpienia których częściowy bądź pełny zwrot pomocy nie będzie wymagany przez państwo członkowskie, wskazano, że przypadki takie winny zostać zgłoszone organowi w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w których beneficjent bądź upoważniona przez niego osoba, będzie w stanie dokonać tych czynności. W żadnym z tych przepisów, w sytuacji gdy wystąpią nadzwyczajne okoliczności, nie ma mowy o możliwości przyznania pomocy w danym roku, a jedynie o braku konieczności zwrotu płatności już wypłaconych.

Dalej organ uznał, że z wyjaśnień złożonych w odwołaniu oraz np. w oświadczeniu z dnia [...] lipca 2013 r. wynika, iż Prezes "A" Sp. z o.o. miał świadomość o wyrządzeniu szkód przez zwierzynę łowną na działkach zgłoszonych do płatności PRŚ już w miesiącu kwietniu 2013 r. Wobec powyższego, w myśl wyżej powołanych przepisów prawa, strona powinna zgłosić Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR wystąpienie tych okoliczności (wraz z odpowiednimi dowodami np. w postaci protokołów z kół łowieckich) w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym była w stanie dokonać tej czynności. Zgłoszenie takie mogłoby uchronić stronę skarżącą od konieczności zwrotu płatności PRŚ pobranej za lata ubiegłe.

Ustosunkowując się do informacji strony o możliwości skutecznego uzupełniania obsady tylko w określonym terminie, której wykonanie konieczne było w związku ze zniszczeniem uprawy przez leśną zwierzynę, Dyrektor Oddziału ARiMR podkreślił, iż nawet na skutek uznania siły wyższej (co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie, ponieważ strona nie zgłosiła tego faktu organowi I instancji) należy jedynie odstąpić od żądania zwrotu pomocy z tytułu zaniechania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego lub realizacji wymogów określonych dla danego pakietu. Przyjmując, iż Spółka, dokonała uzupełnienia obsady jesienią 2013 r., to w 2014 r. może ubiegać się dalej o płatność rolnośrodowiskową.

Dyrektor podzielił również stanowisko organu I instancji o braku możliwości zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu występuje jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Podsumowując organ podkreślił, że konieczność zwrotu otrzymanej płatności PRŚ za rok 2011 oraz 2012 wynika z faktu uchybienia przez "A" Sp. z o.o. wymogu utrzymania minimalnej obsady drzew na powierzchni 8,78 ha tj. na działkach rolnych "A" oraz "D" oraz zmniejszenia powierzchni na której realizowane było zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach zadeklarowanych wariantów (działka rolna "D" - zmniejszenie powierzchni 0,34 ha).

5. Skargę na decyzję organu odwoławczego z [...] kwietnia 2015 r. wniosła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. "A" Sp. z o.o., działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 28 § 1 rozporządzenia PRŚ 2009 w zw. z art. ust. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011; a także naruszenie ust II. Pakietu 2. Rolnictwo Ekologiczne pkt. 1 podpunkt 2) lit. b) załącznika nr 3 do Rozporządzenia PRŚ 2009 skutkujące błędnym przyjęciem, że skarżąca Spółka nie utrzymywała obsady drzewek określonej w ww. załączniku do rozporządzenia, nie spełniając tym samym określonych ww. przepisami wymogów, podczas gdy Spółka obsadę drzewek utrzymywała, spełniając tym samym ww. wymogi, a sankcja polegająca na konieczności zwrotu pomocy (pomniejszeniu pomocy za lata ubiegłe) nie ma zastosowania w przypadku braku obsady, a jedynie w przypadku braku jej utrzymywania, tj. braku podejmowania działań mających na celu utrzymywanie obsady;

b) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 24 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz art. 18 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 poprzez zaniechanie przez organ oceny wagi stwierdzonej niezgodności w postaci braku minimalnej obsady, która z uwagi na swój rozmiar, zasięg i trwałość, może być uznana za drobną, i przez to zmniejszenia płatności powinny być stopniowane przez wzgląd na wagę nieprawidłowości;

c) naruszenie zasad wyrażonych w art. 7 i art. 8 k.p.a. przez naruszenie zasady praworządności oraz brak przeprowadzenia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Zdaniem pełnomocnika, organ orzekający dokonał błędnej wykładni pojęcia "utrzymywania obsady drzewek", przyjmując, że brak utrzymywania obsady drzewek jest równoznaczny z brakiem obsady drzewek. Spółka w swoich oświadczeniach z dnia [...] lipca 2013 r. oraz [...] listopada 2014 r. bowiem wskazała, że od samego początku założenia plantacji jabłonek utrzymywała i w dalszym ciągu utrzymuje minimalną obsadę drzewek w sadach jabłoniowych. Odmiennie od twierdzeń Agencji, nie pozostaje to w sprzeczności z chwilowymi brakami w obsadzie, spowodowanymi działaniem dzikich zwierząt, nornic oraz koniecznością uzupełnienia obsady drzewek, zgodnie z wymogami agrotechnicznymi. Pełnomocnik wskazał, że utrzymywanie obsady polega bowiem na dbaniu o jej zachowanie w cyklu rocznym, w szczególności na wymianie uszkodzonych przez zwierzęta drzewek w terminie i zgodnie z zasadami agrotechnicznymi, w cyklach rocznych. Oznacza to, że utrzymywanie obsady ma miejsce także w sytuacji, gdy w środku sezonu okaże się, że drzewka zostały uszkodzone przez zwierzęta, a dosadzenie nowych drzewek nastąpi jesienią. Oczywiste bowiem i zgodne z zasadami agrotechnicznymi, a także z zasadami wegetacji roślin jest, że nie można dokonywać i nie dokonuje się nasadzeń nowych drzewek w lipcu (kiedy przeprowadzana była kontrola), w środku lata, kiedy temperatury sięgają 35 stopni. Drzewka jabłoni zasadzone w lipcu nie mają bowiem żadnych szans przyjęcia się i z pewnością uschną. Takie działanie pozbawione jest sensu i logiki, jest także sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej.

Dalej pełnomocnik podniósł, że w sadach jabłoniowych tj. na działkach nr [...], oraz na działce [...] była utrzymywana minimalna obsada drzewek. Plantacje zostały założone w roku 2011, a w latach 2012 oraz 2013 brakujące drzewka były wielokrotnie uzupełniane.

W skardze wskazano też, że, odmiennie od twierdzeń Agencji, wszystkie drzewka w ramach utrzymywanej przez Spółkę obsady, spełniały wymogi dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Za niespełniające wymogów nie można uznać drzewek zniszczonych przez dzikie zwierzęta, albowiem drzewka te zostały wymienione w ramach utrzymywania obsady, w terminach cyklach rocznego, zgodnie z zasadami agrotechnicznymi.

Nadto pełnomocnik zarzucił, że organy obu instancji nie rozważyły możliwości niestosowania zmniejszenia zwrotu przyznanej pomocy z uwagi na wystąpienie drobnej niezgodności w rozumieniu art. 24 ust. 2 Rozporządzenia Rady nr 73/2009, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto organy całkowicie pominęły treść art. 18 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, w myśl którego zmniejszenia oraz wykluczenia z płatności powinny być stopniowane w zależności od wagi nieprawidłowości. Organy obu instancji powinny dokonać oceny, czy ilość sadzonek zakupiona, dopuszczona i dosadzona zgodnie z zasadami dobrej kultury rolnej i w terminie agrotechnicznym, a wynikająca z przedłożonych przez skarżąca dowodów, mieści się w granicach uznania za drobną niezgodność.

Niezależnie od powyższego pełnomocnik się zgodził się z podanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji twierdzeniem, że Spółka poinformowała organ o zaistnieniu siły wyższej w dniu 7 sierpnia 2013 r., a więc po upływie 10 - cio dniowego terminu.

Przepis § 45 pkt 7a rozporządzenia, zgodnie z którym uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego, stanowi wyjątkową okoliczność, w przypadku wystąpienia, której zwrot pomocy nie jest wymagany, dodany został dopiero rozporządzeniem z dnia 12 marca 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 324), które weszło w życie 15 marca 2014 r. A zatem w roku 2013, tj. w roku, w którym przeprowadzono kontrolę, zniszczenia dokonane przez sarny nie były uważane za okoliczność wyjątkową, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany. Zdaniem pełnomocnika całkowicie bezzasadne są zatem powołane w zaskarżonej decyzji zarzuty, że Spółka nie dokonała w terminie zgłoszenia szkody wyższej, a tym samym musi dokonać zwrotu pomocy.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6. Zgodnie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, względem której stwierdzone zostanie co najmniej jedno z naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a.

7. W niniejszej sprawie zarzuty skarżącej koncentrują się wokół dwóch problemów: procesowego oraz materialnego. W istocie jednak w postępowaniu nie zostały naruszone żadne gwarancje strony w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania i nie doszło też do uchybień w zakresie gromadzenia i ustalenia stanu faktycznego oraz oceny dowodów, w szczególności nie została naruszona zasada prawdy wyrażona w art. 7 k.p.a. oraz zasada zaufania wyrażona w art. 8 k.p.a.

Odnosząc się generalnie do zarzutów stawianych organom dotyczących naruszenia art. 7 k.p.a. wskazać należy, że w postępowaniu dotyczącym płatności bezpośrednich obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów k.p.a. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Wedle ust. 2 tego artykułu w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Zgodnie z art. 21 ust. 3 wskazanej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie przytoczonej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy przyznawanej choćby w postaci płatności do programu rolnośrodowiskowego obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczono również stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.) oraz zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).

Takie ograniczenie wynika z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Z tych względów ich sytuacja prawa nie może być oceniania przez ten sam pryzmat, co adresata aktu lub czynności administracyjnej realizowanego w zakresie imperium państwa.

8. Ta konstatacja zasadniczo zmienia ocenę prawną, której skarżący dokonuje na gruncie kodeksowym zarzucając niedopełnienie obowiązków wynikających z art. 7 k.p.a., które nie obciążają w tak szerokim zakresie jak twierdzi strona, organu. Tym bardziej nie można mówić o naruszeniu prawa procesowego. Decyzje i zawiadomienia je poprzedzające zostały doręczone umocowanemu w sprawie administracyjnej pełnomocnikowi. Z akt sprawy wynika, że skarżąca zachowała wszelkie gwarancje procesowe i wykorzystała dostępne jej środki prawne oraz składała pisma w odpowiedzi na decyzje procesowe organu. Skarżąca osobiście podpisała się pod treścią pouczeń zawartych w formularzach wniosków o przyznanie płatności.

Strona skarżąca nie podważyła skutecznie wyników kontroli przeprowadzonej przez inspektorów organu I instancji w dniach [...] lipca 2013 r. (tzw. kontrola na miejscu) w jej obecności. W trakcie kontroli stwierdzono wskazane szczegółowo w decyzji i opisane wyżej w stanie faktycznym sprawy uchybienia w przestrzeganiu przez stronę wymogów dla realizowanych w gospodarstwie skarżącej spółki wariantów.

Nie ma również wątpliwości co do tego, że w zakresie dotyczącym różnicy miedzy zadeklarowaną powierzchnią działek a powierzchnią rzeczywistą zachodziła różnica stwierdzona w toku kontroli i wykazana w postępowaniu administracyjnym (por. tabela na s. 3 decyzji organu I instancji). W tym zakresie, mimo zaskarżenia całości decyzji ani odwołanie ani skarga nie zawierają twierdzeń ani argumentów podważających prawidłowość przyjętego ustalenia. Na stronie 4 i 5 decyzji organu I instancji znajdują się szczegółowej wyliczenia z tytułu różnicy powierzchni, które należy w pełni wraz ze wskazanymi w tej decyzji podstawami materialnymi – w całości zaaprobować, tak jak uczynił to organ II instancji.

9. Kwestią sporną i zarazem stanowiącą zasadniczą część kwoty pomniejszenia jest przypisane przez organy skarżącej niedotrzymanie wymaganej przez przepisy powołanego wyżej rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Tutaj również kwestia samej ilości obsady drzewek, a więc stanu faktycznego nie jest sporna. Spór dotyczy natomiast kwestii prawnych to jest charakteru nieprawidłowości i możliwości jej sanowania w cyklu produkcyjnym: skarżąca Spółka twierdzi po pierwsze, że szkody spowodowane przez zwierzynę lub wynikające z innych podawanych przez nią przyczyn nie miały charakteru nadzwyczajnego w rozumieniu art. 47 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 lub § 35 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, natomiast były możliwe do uzupełnienia w cyklu produkcyjnym (agrotechnicznym), po drugie zaś, że organy nie zastosowały w sprawie przepisów dotyczących drobnej niezgodności (art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

10. Jeśli chodzi o kwestię ostatnią, to określony w przepisach reżim płatności bezpośrednich, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie ma zastosowania do wymogów płatności rolnośrodowiskowych. Załącznik nr 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 26 lutego 2009 r. określa wymogi dla poszczególnych wariantów i pakietów i nie należą one do wymogów podstawowych, o których mowa w § 3 ust.1 tego rozporządzenia. Tym samym wymóg minimalnej obsady drzew i krzewów nie może być uznany za drobną niezgodność, w rozumieniu art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009. Stanowi on jednak o dotrzymaniu 5-letniego okresu zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Jeżeli bowiem zobowiązania w danym roku nie mogą być spełnione, pomoc nie jest wypłacana, ale zobowiązanie nadal powinno być kontynuowane. Przepis art. 24 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 reguluje szczegółowe zasady dotyczące zmniejszeń lub wykluczeń w przypadku nieprzestrzegania przepisów dotyczących zasady wzajemnej zgodności. Zgodnie z jego dyspozycją w przypadku zaniedbania, wielkość procentowa zmniejszenia nie przekracza 5 %, a w przypadku powtarzających się niezgodności - 15 %, zaś w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu zmniejszenia, gdy z uwagi na swój rozmiar, zasięg i trwałość, przypadek niezgodności może być uważany za drobny.

Przepis § 32 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. wskazuje natomiast przypadki, które uznaje się za drobną niezgodność, o której mowa w art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, w zakresie podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 1, (a zatem odnoszących się do wymogów i norm z zakresu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), są określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stosownie do ust. 2 ww. przepisu, za drobną niezgodność, o której mowa w art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, nie uznaje się niezgodności w zakresie podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 2 (dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r.).

Zgodnie z § 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. podstawowe wymagania dotyczą wyłącznie wymogów i norm składających się na tzw. system wzajemnej zgodności stanowiący instrument Wspólnej Polityki Rolnej.

Odnosząc się w dalszej kolejności do przepisów tytułu II rozdział 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, normujących zasadę wzajemnej zgodności, wskazać należy, iż w art. 4 przewidziano, że rolnik otrzymujący płatności bezpośrednie spełnia wymogi podstawowe w zakresie zarządzania wymienione w załączniku II (tj. wymogi dotyczące środowiska, zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt, identyfikacji i rejestracji zwierząt, zdrowia roślin, zgłaszania chorób i dobrostanu zwierząt) oraz przestrzega zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, o której mowa w art. 6. Stosownie do tego przepisu państwa członkowskie zapewniają, aby wszystkie grunty rolne, a w szczególności grunty, które nie są już wykorzystywane do celów produkcyjnych, były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa członkowskie określają, na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku III. Zgodnie z kolei z art. 5 przepisy wspólnotowe ustanawiają wymogi podstawowe w zakresie zarządzania wymienione w załączniku II w następujących obszarach:

a) zdrowie publiczne, zdrowie zwierząt i zdrowie roślin,

b) środowisko,

c) dobrostan zwierząt.

Krajowy prawodawca definiując w art. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.) pojęcia "wzajemnej zgodności", "wymogu" oraz "normy" odsyła do przepisów art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Zasada "wzajemnej zgodności" oznacza wymogi w zakresie zarządzania oraz dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami art. 5 oraz art. 6 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 (art. 2 pkt 31), "normy" oznaczają normy określone przez państwa członkowskie zgodnie z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 oraz załącznikiem III do tego rozporządzenia, jak również zobowiązania odnośnie do trwałych użytków zielonych określone w art. 4 wymienionego rozporządzenia (art. 2 pkt 34), zaś "wymóg," w kontekście zasady wzajemnej zgodności oznacza każdy z wymogów w zakresie zarządzania wynikający z jakiegokolwiek artykułu, o którym mowa w załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 73/2009 w ramach danego aktu, i którego charakter różni się od innych wymogów zawartych w tym samym akcie (art. 2 pkt 35).

Uznać zatem należy, że przewidziana w § 32 ust. 1 rozporządzenia drobna niezgodność, o której mowa w art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 odnosi

się wyłącznie do naruszeń wymogów i norm składających się na przedstawiony powyżej system wzajemnej zgodności. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 nie znajduje zastosowania, wobec uznania, że stwierdzone niedobory w obsadzie dotyczyły wymogu wykraczającego ponad podstawowe wymagania, o których mowa w § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

11. Jeśli chodzi zaś o kwestie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności przepisy art. 47 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 stanowią, że państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Ponadto, zgodnie z § 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 przypadki siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności powinny być zgłaszane na piśmie do kierownika biura powiatowego ARiMR w terminie do 10 dni od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Obowiązkowo do takiego zgłoszenia należy dołączyć odpowiednie dowody potwierdzające ich wystąpienie.

Płatności rolnośrodowiskowe są przyznawane za wykonane działania rolnośrodowiskowe. Tym samym, jeżeli na skutek różnych okoliczności rolnik nie może wykonać w danym roku zadań z tytułu podjętych zobowiązań nie przyznaje

się mu w danym roku płatności rolnośrodowiskowej. Zgodnie bowiem z art. 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 do przyznawania płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego nie stosuje się przepisu art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który stanowi, że jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.

Jak to wynika z akt sprawy powiadomienia organu o przypadkach siły wyższej dokonała skarżąca dopiero po kontroli na miejscu, która wykryła nieprawidłowości skutkujące pomniejszeniem płatności rolnośrodowiskowej. Ponadto strona skarżąca nie udokumentowała tych zdarzeń. Nietrafne jest stanowisko skarżącej, że 10-dniowy termin na zgłoszenie szkód w uprawach nie znajduje w sprawie zastosowania obowiązywał, ponieważ kategoria siły wyższej w postaci szkód spowodowanych przez dziką zwierzynę została wprowadzona nowelizacją rozporządzenia rolnośrodowiskowego w dniu 12 marca 2014 r.

Wskazać należy, że art. 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zawierał w 2013 r. i zawiera także obecnie zapis, że inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizacje zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika (pkt 8).

Oznacza to, że wymienione w omawianym przepisie przypadki nie stanowią zamkniętego katalogu, co z kolei umożliwia uznanie każdej innej, niesklasyfikowanej w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 i art. 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, przyczyny niezależnej od rolnika, a wpływającej na realizowane zobowiązanie, za kategorie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. W tej mierze niniejszy skład podziela poglądy wyrażane już w judykaturze (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 maja 2015 r., III SA/Wr 74/15).

Przedstawiona wykładnia ma silne oparcie funkcjonale, czym innym jest bowiem kwestia agrotechnicznej możliwości uzupełnienia ubytków, o której wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanym w skardze wyroku z dnia 26 czerwca 2012 r., II GSK 863/11, a czym innym obowiązek informowania organu o stanie uprawy i powstałych w niej szkodach. Przyjmując interpretację skarżącego organ zostałby pozbawiany narzędzi oceny stanu uprawy w okresie wegetacyjnym, zaś beneficjent byłby oceniany ex post, co uniemożliwiłoby lub istotnie ograniczyło możliwość dokonania ustaleń faktycznych co do wielkości szkody i jej przyczyn. W ocenie Sądu obowiązkiem skarżącej Spółki było zatem zgłoszenie faktu wystąpienia szkody w przypadku, gdy uprawa przekroczyła progi referencyjne we wskazanym terminie. Inną kwestią było natomiast to czy braki te mogły zostać w tamtym terminie uzupełnione ze względu czy to na występujące warunki pogodowe czy przede wszystkim zasady produkcji rolnej lub sadowniczej.

12. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej i obszernej dokumentacji dołączonej do skargi wskazać należy, że są one spóźnione. Wyżej wskazane okoliczności przesądzają o tym, że pierwotnym obowiązkiem Spółki było zgłoszenie organowi szkody, zaś kwestia uzupełniania ubytków była determinowana dalszą procedurą. Skarżąca dokonywała tego jednak z pominięciem obowiązku informacyjnego, do którego sama zobowiązała się na formularzu wniosku o przyznanie płatności.

Nadto, rzeczą sądu administracyjnego nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych lub uzupełnianie postępowania dowodowego, które to czynności przynależne są do postępowania administracyjnego, w tym przypadku zaś, ze względu na szczególne reguły dowodowe, inicjowane przez stronę. Marginalnie należy zauważyć, że strona skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika składając obszerną dokumentację do skargi nie złożyła formalnego wniosku dowodowego (por. art. 106 § 3 p.p.s.a.). Z tych też względów sąd nie podjął żadnej decyzji w tym zakresie.

Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne, Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania poprawności zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.