Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 368/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 167 poz 1191
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia J. G. komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w T. od spełnienia obowiązku uzupełnienia wykształcenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego J. G. 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] sierpnia 2005 r., J. G. wystąpił z prośbą do Prezesa Sądu Apelacyjnego w G., aby ten w trybie art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r., nr 167, poz. 1191 ze zm.) wystąpił z wnioskiem do Ministra Sprawiedliwości o zwolnienie ze spełnienia obowiązku wynikającego z art. 102 ust. 1 ww. ustawy. W uzasadnieniu wniosku powołał się na swą trudną sytuację rodzinną oraz fakt, iż praca zawodowa absorbuje jego czas w znacznym zakresie. Wskazując na te dwie przesłanki łącznie, przyznał że nie był w stanie uzupełnić wymaganego wykształcenia.

Na skutek złożonego wniosku, Prezes Sądu Apelacyjnego w G., pismem z dnia [...] października 2005 r., wystąpił do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o zwolnienie J. G. Komornika Sądowego Rewiru [...] Sądu Rejonowego w T., z obowiązku wynikającego z art. 102 ust. 1 wyżej powoływanej ustawy. W uzasadnieniu wskazał, iż J. G. szczegółowo i wyczerpująco opisał swoją sytuację rodzinną, zakres obowiązków zawodowych i ich czasochłonność. Według wnioskującego opisane stany faktyczne miały istotny wpływ na uchybienie obowiązkowi uzupełnienia wykształcenia i zasługują na uwzględnienie.

W celu ustalenia stanu faktycznego i okoliczności sprawy, Minister Sprawiedliwości wystąpił m.in. do Przewodniczącej Rady Izby Komorniczej w G. o nadesłanie opinii dotyczącej komornika J. G. Pismem z dnia [...] listopada 2005 r., Rada Izby Komorniczej w G. poiformowała Ministra, iż orzeczeniem z dnia [...] marca 2004 r., Komisja Dyscyplinarna uznała opiniowanego winnym naruszenia art. 8 ust. 4 ustawy o komornikach i egzekucji oraz ukarała karą upomnienia. Do akt sprawy wpłynęło również szereg protokołów kontroli, sprawozdań i dokumentów stanowiących opinie o J. G.

Na podstawie zebranego materiału w sprawie, decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., Minister Sprawiedliwości odmówił zwolnienia J. G. Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w T., od spełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 102 ust. 1 w zw. art. 10 ust. 1 pkt 3 wyżej wymienionej ustawy. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż niewątpliwie J.G. w chwili powołania tj. [...] lutego 1998 roku nie ukończył 35 roku życia, jego praca była oceniona pozytywnie zarówno przez Prezesa Sądu Rejonowego w T. jak i Prezesa Sądu Okręgowego w T., zauważając jednocześnie, że prawomocnym orzeczeniem z dnia [...] marca 2004 r., został ukarany przez Komisję Dyscyplinarną przy Krajowej Radzie Komorniczej karą upomnienia. Podstawą orzeczenia było wykazanie, że w 2003 r. rażąco i wielokrotnie naruszył art. 8 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji przez to, że na wniosek wierzycieli prowadził egzekucję na obszarze właściwości Sądu Apelacyjnego w G., mimo że w zakresie prowadzonych przez niego egzekucji zaległość przekraczała znacznie 6 miesięcy.

Organ podkreślił, że celem art. 102 ustawy jest zakreślenie komornikom nie posiadającym wyższego wykształcenia prawniczego i administracyjnego, terminu na uzupełnienie kwalifikacji. Przyjęty 10 - letni okres do dokonania powyższego obowiązku był bezwzględnie wystarczający. Jednak J. G. w ogóle nie podjął się realizacji tego obowiązku, uzasadniając to nadmiarem pracy zawodowej oraz problemami rodzinnymi.

Organ uznał, że praca po 10 - 12 godzin dziennie oraz problemy osobiste, nie stały na przeszkodzie uniemożliwiającej opiniowanemu studiowanie i to przez okres prawie 10 lat. Wymaga podkreślenia okoliczność, że wykładnia historyczna art. 10 ust. 1 pkt. 3 ustawy prowadzi do wniosku, że przepisy w tym zakresie zmieniają się w kierunku ciągłego podnoszenia kryteriów kwalifikacyjnych. Związane jest to z jednej strony z pojęciem komornika jako funkcjonariusza publicznego oraz z drugiej strony z traktowaniem tej korporacji jako zawodu prawniczego. Oba kryteria ustawowe wymagają bezwzględnie wyższego wykształcenia. Według Ministra Sprawiedliwości, komornik jako profesjonalista powinien znać całokształt przepisów prawnych związanych z jego zawodem. Stąd też obowiązki ustawowe winien traktować z należytą powagą, w tym obowiązek wynikający z treści art. 102 ustawy. Organ wskazał, iż niezależnie od powyższego J. G. miał jeszcze dwa lata na uzupełnienie kwalifikacji, toteż wystąpienie z wnioskiem było przedwczesne.

W nawiązaniu do wniosku komornika Sądowego Rewiru [...] Rejonowym w T. J. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy i wstrzymanie wykonania decyzji odwołującej ze stanowiska komornika, z dnia [...] września 2007 r., Prezes Sądu Apelacyjnego w G., na podstawie art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, pismem z dnia [...] października 2007 r., zwrócił się ponownie z prośbą o rozważenie możliwości ponownego rozpoznania wniosku o zwolnienie J. G. z obowiązku dokształcania się wynikającego z art. 10 ust. 1 pkt. 3 ww. ustawy, z uwzględnieniem nadesłanych do Sądu Apelacyjnego opinii, które zostały dołączone do dokumentacji dopiero po wydaniu decyzji odmownej.

Po rozpoznaniu ponownego wniosku Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] października 2007 r., Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2007 ponownie odmówił zwolnienia J. G. od spełnienia obowiązku uzupełnienia wykształcenia zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. W uzasadnieniu decyzji, podkreślił iż przedstawione we wniosku prezesa sądu apelacyjnego okoliczności dotyczące sytuacji osobistej komornika nie były przeszkodami o charakterze nieprzemijającym, uniemożliwiającym uzyskanie w ciągu 10 lat stosownego wykształcenia. Ustawodawca zakreślił odległy termin na spełnienie tego obowiązku, co świadczy o tym, że brał pod uwagę różne sytuacje życiowe i osobiste komorników niepozwalające im na terminowe ukończenie wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych, trwających zwykle około 5 lat. J. G. nie posiadał nawet świadectwa dojrzałości - matury i w ogóle nie podjął realizacji obowiązku podniesienia swych kwalifikacji zawodowych określonego w art. 16 ust. 1 i 102 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Komornik sądowy, który jest funkcjonariuszem publicznym musi dysponować odpowiednim wykształceniem - wysokim poziomem wiedzy prawniczej, zatem organ nie przyjął argumentacji Prezesa Sądu Apelacyjnego w G., iż ważne względy społeczne przemawiały za uwzględnieniem wniosku złożonego w trybie art. 102 ust. 2 ww. ustawy.

Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący złożył, w ustawowym terminie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, podnosząc w nim, iż organ dokonał błędnej interpretacji art. 102 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz naruszenie art. 7, 77 § 1, 81, 107 § 3 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie. W uzasadnieniu wniosku, podkreślił iż bezsporną okolicznością w niniejszej sprawie był fakt, iż nie posiadał on - wymaganego przepisami prawa - wykształcenia, natomiast dla skarżącego było niezrozumiałym, dlaczego Minister Sprawiedliwości, utożsamiał dysponowanie odpowiednim wykształceniem z posiadaniem wysokiego poziomu wiedzy prawniczej, gdyż właśnie dla osób z wieloletnim doświadczeniem ustawodawca przewidział możliwość skorzystania z procedury zawartej w art. 102 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Według skarżącego, Minister Sprawiedliwości wydając zaskarżony akt administracyjny nie umotywował swojego stanowiska zgodnie z obowiązującą regulacją prawną, tj. nie zbadał czy za zwolnieniem z obowiązku posiadania odpowiedniego wykształcenia przemawiają względy społeczne lub osobiste zobowiązanego. Według skarżącego do względów społecznych należało przede wszystkim zaliczyć fakt, iż prowadzona przez niego Kancelaria zatrudnia osiem osób na podstawie umowy o pracę w wymiarze pełnego etatu i jedną osobę na podstawie umowy zlecenia. W przypadku utrzymania w mocy decyzji odmownej, spowoduje to odwołanie go z pełnionego stanowiska, zaistnieje wówczas konieczność rozwiązania umów z wymienionymi osobami konsekwencją czego będzie utrata przez nich pracy.

Minister Sprawiedliwości po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymał w mocy swoją decyzję w przedmiocie odmowy zwolnienia J. G. z obowiązku uzupełnienia wykształcenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że J. G. nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku uzyskania wyższego wykształcenia prawniczego lub administracyjnego, nie mógł się więc powoływać na zasady współżycia społecznego. Wręcz przeciwnie w interesie społecznym było aby komornicy legitymowali się właściwym wykształceniem, a ponadto wypełniali nałożone na nich ustawowo obowiązki. Wbrew twierdzeniom J. G. wszyscy komornicy, którzy tak jak on, obowiązani byli do uzupełnienia wykształcenia i nie podjęli nawet próby jego wykonania, zostali przez Ministra Sprawiedliwości odwołani ze stanowiska z dniem [...] listopada 2007 r.

W skardze na powyższą decyzję złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. G. wniósł o jej uchylenie, jednocześnie zarzucając organowi naruszenie prawa materialnego przez błędną interpretację przepisu art. 102 ust. 2 oraz prawa procesowego przez niezastosowanie przepisów art. 7, 77 § 1, 81, 107 § 3 k.p.a.

Uzasadniając żądania skargi, skarżący przywołał argumentację prezentowaną w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, podkreślając, że wydanie negatywnej decyzji spowoduje sytuację, iż będzie zmuszony do rozpoczynania w wieku 45 lat od początku swej kariery zawodowej, co wywoła trudne do określenia komplikacje, ponadto oświadczył, iż podjął działania mające na celu uzupełnienie wykształcenia.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, wskazując przy tym, że powoływanie się na sytuację rodzinną nie jest okolicznością mogącą wpłynąć pozytywnie na ocenę postawy komornika w kwestii wypełniania przez niego obowiązków ustawowych. Minister nie negował, że komornik dysponuje dobrą opinią między innymi wśród pracowników sądów i właściwie wykonywał swą pracę, co jest obowiązkiem każdego komornika. Niewątpliwie kara upomnienia uległa zatarciu - lecz okoliczności, za które została wymierzona zostały przytoczone w uzasadnieniu decyzji tylko dlatego, że komornik twierdził, iż nie mógł podjąć nauki ze względu na nawał obowiązków służbowych. Tymczasem okazało się, iż miał więcej pracy gdyż wbrew przepisom prawa zajmował się prowadzeniem spraw spoza swego rewiru. Według Ministra Sprawiedliwości obecne działania komornika są spóźnione, gdyż przedstawione przez skarżącego "zaświadczenie o przystąpieniu do egzaminu maturalnego" faktycznie stwierdza, że komornik został tylko wpisany na listę kandydatów kursu przygotowawczego do egzaminu dojrzałości.

W toku postępowania, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, dnia [...] marca 2008 r., wpłynął wniosek J. G. o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, jednak uznany został za bezskuteczny na mocy art. 115 § 1 p.p.s.a., gdyż został nadany po wyznaczeniu terminu rozprawy.

Na rozprawie skarżący oświadczył, że nie mógł dotychczas uzupełnić wykształcenia z uwagi między innymi na obowiązek sprawowania opieki na chorą matką i teściową. Czynności egzekucyjne podjął poza swoim rewirem, za co został ukarany karą upomnienia, z uwagi na brak w owym czasie jednoznacznych przepisów wykonawczych. Praca po 10-12 godzin na dobę, a także w wolne soboty nie wynikała ze złej organizacji pracy Kancelarii, gdyż co do organizacji pracy sędziowie nadzorujący jego Kancelarię nie mieli zastrzeżeń, a wręcz przeciwnie podkreślali sprawność wykonywanych obowiązków. Podkreślał, że nieuzupełnienie wykształcenia w wymaganym terminie wynikało również z faktu, iż wcześnie musiał założyć rodzinę co wiązało się z koniecznością podjęcia pracy dla zapewnienia jej środków utrzymania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia był art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r., nr 167, poz. 1191 ze zm.), zgodnie z którym Minister Sprawiedliwości może, na wniosek prezesa sądu apelacyjnego właściwego dla miejsca działania komornika, zwolnić komornika od spełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 1, jeżeli przemawiają za tym ważne względy społeczne lub osobiste obowiązanego. Powołany w ww. przepisie ust. 1 art. 102 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji stanowi, iż komornicy, którzy w dniu powołania na stanowisko komornika nie ukończyli 35 roku życia, mają obowiązek uzupełnić kwalifikacje wymagane art. 10 ust. 1 pkt 3 w ciągu 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy. Z kolei art. 10 ust. 1 pkt 3 tej ustawy określał jeden z warunków jaki musi spełnić komornik by mógł zostać powołany na to stanowisko - warunkiem tym było ukończenie wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych.

Jest poza sporem, że J. G. takich studiów nie ukończył, nadto nie posiadał również świadectwa dojrzałości, gdyż ukończył jedynie Liceum Ogólnokształcące dla Pracujących w B. bez zdawania matury, którą obecnie uzupełnia. Należy jednak zauważyć, że skarżący został powołany przez Ministra Sprawiedliwości na stanowisko Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w T. w dniu [...] lutego 1998 r. na podstawie art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 133, poz. 882 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem komornicy zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy stali się z tym dniem komornikami w rozumieniu tej ustawy w dotychczasowych siedzibach - ustawa weszła w życie w dniu 29 października 1997 r. J. G. został zatrudniony na stanowisku komornika na podstawie złożonego w dniach [...] października 1994 r., przed Komisją Egzaminacyjną dla kandydatów na Komorników przy Wojewódzkim Sądzie w T., egzaminu na stanowisko komornika. Zatem w świetle art. 99 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji jego wykształcenie nie było przeszkodą do wydania decyzji o powołaniu.

Prezes Sądu Apelacyjnego w G. dwukrotnie składał wniosek do Ministra Sprawiedliwości o zwolnienie J. G. z obowiązku uzupełnienia wykształcenia. Dwukrotne wystąpienie Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. nie naruszało art. 102 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, gdyż przepis ten nie ogranicza wystąpienia prezesa do jednego wniosku. Wynika to z ust. 1 art. 102 ww. ustawy - komornicy, którzy w dniu powołania na stanowisko komornika nie ukończyli 35 roku życia, mają obowiązek uzupełnić kwalifikacje wymagane w art. 10 ust. 1 pkt 3 w ciągu 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy. Dziesięć lat od wejścia w życie ustawy upływało w dniu 30 października 2007 r., natomiast ponowny wniosek Prezes Sądu Apelacyjnego w G. złożył w dniu [...] października 2007 r., motywując go zaistniałym, po wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r., stanem faktycznym - wpłynęły dodatkowe opinie i protokóły o działalności J. G. jako komornika, które nie mogły być dołączone do poprzedniego wniosku. Treść tych dokumentów, w ocenie prezesa uzasadniała ponowne wystąpienie z wnioskiem z uwagi na względy społeczne lub osobiste obowiązanego.

Minister Sprawiedliwości ponownie jednak odmówił uwzględnienia wniosku.

Organ administracji stanął na stanowisku sprowadzającym się do stwierdzenia, że skarżący miał wystarczający czas dla uzupełnienia wykształcenia co, jak podkreślał Minister Sprawiedliwości, powołując się na art. 16 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, było obowiązkiem komornika.

W tym miejscu koniecznym jest ponowne zwrócenie uwagi na wyjątkowość normy prawnej z art. 102 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Zgodnie z tym przepisem Minister Sprawiedliwości może (...) zwolnić komornika od spełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 1, jeżeli przemawiają za tym ważne względy społeczne lub osobiste obowiązanego. Skarżący przedłożył bardzo wiele dokumentów świadczących o bardzo dobrym wykonywaniu przez niego obowiązków komornika. Prezes Sądu Apelacyjnego w G. ocenił pracę skarżącego jako wykonywaną na wysokim poziomie. Podobnie Prezes Sądu Okręgowego w T. i Prezes Sądu Rejonowego w T. oraz sędziowie tego sądu ocenili pracę J. G. bardzo wysoko, podkreślając dużą jego wiedzę, pomimo braku wykształcenia, a także stwierdzili profesjonalność wykonywanych przez komornika obowiązków oraz małą ilość, przeważnie niezasadnych skarg na jego czynności. Także komornicy z korporacji zawodowej skarżącego, wskazując na sprawozdanie [...] za rok 2006 podkreślali, że J. G. jest najlepszym komornikiem na całym obszarze Sądu Apelacyjnego w G. jeśli chodzi o egzekucje należności sądowych, wykazując się najmniejszymi zaległościami spraw egzekucyjnych spośród 86 komorników okręgu tego sądu. Na temat pracy komornika wypowiedzieli się również Dyrektor Wydziału Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miasta T. oraz Kierownik Oddziału ZUS w T. podkreślając profesjonalizm skarżącego i jego zaangażowanie w wykonywaniu obowiązków. Nieustosunkowanie się przez Ministra Sprawiedliwości do tych dowodów i materiału zgromadzonego w sprawie, a jedynie stwierdzenie, że poprawne wykonywanie obowiązków jest rzeczą oczywistą, nie odpowiadało wymaganiom art. 107 § 3 k.p.a., podobnie jak stwierdzenie, że sytuacja osobista skarżącego nie przemawiała za jej uwzględnieniem w aspekcie względów osobistych. Organ administracji powołał się na nałożenie w dniu [...] marca 2004 r. na J. G. kary dyscyplinarnej (upomnienia, które uległo zatarciu) za prowadzenie egzekucji poza rewirem w 2003 r. W tym zakresie oraz co do zarzutu przewlekłości prowadzonych postępowań wypowiedział w dniu [...] listopada 2005 r. sędzia Sądu Okręgowego w T. stwierdzając, że od dwóch i pół roku komornik nie prowadzi postępowań spoza rewiru, a przewlekłości postępowań nie stwierdzono.

Wyjątkowy charakter regulacji zawartej w art. 102 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji przejawia się w tym, że przepis ten nie bierze pod uwagę tego faktu, że na uzupełnienie wykształcenia ustawa dała komornikom określony czas. Natomiast organ administracji główną wagę przydał tej okoliczności. Przepis art. 102 ust. 2 ww. ustawy stawia jedynie dwa warunki dla jego zastosowania - ważne względy społeczne lub osobiste obowiązanego - w rozumieniu, iż należy spełnić jeden z nich lub oba.

Pojęcia "względy społeczne", mającego w istocie charakter utylitarny k.p.a. użył jedynie w przepisie art. 261 § 4 pkt 1 - organ powinien jednak załatwić podanie mimo nieuiszczenia należności jeżeli za niezwłocznym załatwieniem przemawiają względy społeczne lub wzgląd na ważny interes strony. Jednakże względy społeczne lub ważny interes strony muszą podlegać skonkretyzowaniu (Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, 7. wydanie zaktualizowane i rozszerzone, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005). Skarżący skonkretyzował, jakie w jego ocenie wystąpiły ważne względy społeczne i osobiste, natomiast Minister Sprawiedliwości, nie odniósł się w zakresie wymaganym przez przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. do wskazywanych względów społecznych i osobistych oraz nie dokonał ich oceny w myśl art. 80 k.p.a. nie uzasadniając w tym aspekcie swojego stanowiska zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., a skupiając się wyłącznie na nieuzupełnieniu wykształcenia przez skarżącego, co uniemożliwiło Sądowi orzekającemu w sprawie zbadanie legalności zaskarżonej decyzji.

J. G. podawał okoliczności uzasadniające w jego przekonaniu ważne względy społeczne i odnoszące się do niego osobiście - dwadzieścia pięć lat pracy w egzekucji sądowej w tym dwanaście lat pracy na stanowisku komornika czym uzasadniał doświadczenie zawodowe, wykonywanie pracy z bardzo dużym zaangażowaniem (po 10, 12 godzin w tym w wolne soboty), szkolenie aplikantów i asesorów komorniczych, zatrudnianie ośmiu pracowników, którzy w przypadku jego odwołania stracą pracę, brak innych środków utrzymania poza pracą jako komornik, utrzymanie trójki dzieci, obowiązki w stosunku do wiekowej i schorowanej teściowej i matki itp. Nadto podkreślał, że prezesi sądów i sędziowie nadzorujący jego pracę oraz organy administracji i jego korporacja zawodowa wskazywali na szereg okoliczności, które w ocenie skarżącego należałoby zaliczyć do ważnych względów społecznych lub osobistych odnoszących się do niego. Odniesienie się do wszystkich tych okoliczności przez organ administracji publicznej Sąd rozpoznający sprawę musiał ocenić jako niewystarczające i powierzchowne.

Decyzja wydana na podstawie art. 102 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji jest decyzją uznaniową, co wynika z użycia w tym przepisie wyrażenia "może". Podkreślić zatem należy, że organ administracji publicznej jest obowiązany kierować się zasadą prawdy obiektywnej także wówczas, gdy decyzja wydana w sprawie indywidualnej ma charakter uznaniowy. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny, a więc musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, Nr 6, s. 32; podobnie /w:/ wyroku NSA z dnia 19 lipca 1982 r., II SA 883/82, PiP 1983, Nr 6, s. 141).

Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.

Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (tak m.in. /w:/ wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 83).

W wyroku z dnia [...] stycznia 2007 r. (sygn. akt I OSK [...]) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż uznanie administracyjne, dające organowi administracji publicznej możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego rozstrzygnięcia dla strony, powinno być poprzedzone prawidłowym zastosowaniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a w następstwie tych ustaleń i oceny uzasadnieniem swojego stanowiska w sposób pozwalający na prześledzenie etapów oceny dowodów, toku rozumowania i wnioskowania organu.

Niewątpliwie przepis art. 102 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji wprowadza wyrażenia niedookreślone - ważne względy społeczne lub osobiste obowiązanego. Należy więc zauważyć, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 maja 2002 r. (sygn. akt SK 20/00, OTK-A 2002/3/29) stwierdził, że im bardziej niedookreślone są przesłanki podjęcia decyzji, tym bardziej szczegółowe, pełne i przekonujące musi być uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia. Proces ustalania treści pojęcia podlega pełnej kontroli poprawności metodologicznej i merytorycznej również w tym zakresie, w jakim decyzja opierająca się na normie zawierającej pojęcia niedookreślone podlega rygorom określonym w art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Trybunału organ stosujący prawo jest obowiązany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania. Poprawność rozumowania organu stosującego prawo podlega pełnej kontroli, zarówno w postępowaniu instancyjnym (zasadność i legalność), jak i w zakresie kontroli legalności w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji zrezygnował z przeanalizowania jej najistotniejszego aspektu, to jest tego, że ścierają się w niej interes społeczny (ogólny), wyrażający się w dążeniu do posiadania przez komorników wykształcenia wyższego, z ważnymi względami społecznymi lub osobistymi skarżącego. Dlatego w uzasadnieniu decyzji zabrakło wyjaśnienia przyczyn, dla których spośród dóbr tych jako najistotniejsze wybrano dobro społeczne (ogólne) z pominięciem rozważań o charakterze i istocie ważnych względów społecznych i osobistych skarżącego.

Wojewódzki Sąd administracyjny nie uznał za trafny zarzut skarżącego, podnoszony na rozprawie, o uniemożliwieniu mu zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzeniu się przed wydaniem zaskarżonych decyzji administracyjnych. Postępowanie administracyjne oparte było na materiałach i dokumentach przedłożonych przez J. G. oraz na posiadanych przez organ administracji znanych również skarżącemu. Natomiast organ administracji nie dokonywał dodatkowych ustaleń, w których skarżący powinien wziąć udział lub co do których powinien mieć wiedzę.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanawiając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a