Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1215/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 i § 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędzia WSA Anna Rotter, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] r., nr [...] Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: wierzyciel lub organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej K.p.a.), art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm..; dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689.; dalej: ustawa abonamentowa) – po rozpoznaniu zażalenia M. J. (dalej: zobowiązana lub skarżąca) − utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] r., nr [...], w którym oddalił zarzut nieistnienia obowiązku.

W niniejszej sprawie ustalono następujący stan faktyczny.

W dniu 13 listopada 1991 r. skarżąca dokonała rejestracji odbiornika radiowo-telewizyjnego, co potwierdza znajdująca się w aktach administracyjnych uwierzytelniona kserokopia wniosku o zezwolenie na używanie urządzenia. W przedmiotowym dokumencie jako miejsce zamieszkania abonentka wskazała mieszkanie położone przy ul. [...] w O.. Fakt rejestracji odbiornika nie był w toku postępowania kwestionowany.

Na podstawie zawiadomienia z dnia 21 sierpnia 2008 r. zobowiązanej nadano indywidualny numer identyfikacyjny [...] – jako użytkownikowi odbiornika RTV – w miejsce dotychczas posiadanej imiennej książeczki abonamentowej nr [...]. W zawiadomieniu powołano się na rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342). Stosownie do treści wygenerowanego w dniu 23 sierpnia 2021 r. z systemu elektronicznego wierzyciela duplikatu, przedmiotowe zawiadomienie wysłano na adres skarżącej, który wskazała ona we wniosku z dnia 13 listopada 1991 r.

W dniu 4 września 2020 r. wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy nr [...], dotyczący należności z tytułu opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2015 r. do października 2019 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia z dnia 7 listopada 2019 r.

Następnie w drodze pisma z dnia 23 listopada 2020 r. pełnomocnik skarżącej złożył zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W uzasadnieniu podniósł, iż o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonentka dowiedziała się z upomnienia z dnia 6 lipca 2018 r. Następnie w piśmie z dnia 20 września 2018 r. organ wyjaśnił, że dochodzona w ramach przedmiotowego postępowania egzekucyjnego zaległość abonamentowa dotyczy odbiorników zarejestrowanych przez zobowiązaną w mieszkaniu przy ul. [...] w O. i na ten też adres przesłano zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 21 sierpnia 2008 r. Jednocześnie operator pocztowy nie potrafił przedstawić dowodu nadania i doręczenia wskazanego pisma, co jest o tyle uzasadnione, że skarżąca od 2004 r. nie mieszkała pod ww. adresem, ponieważ mieszkanie zostało przez nią sprzedane.

W konsekwencji pełnomocnik abonentki stwierdził, że nawet w przypadku nadania zawiadomienia z dnia 21 sierpnia 2008 r., jego wysłanie nastąpiło na adres od dawna nieaktualny i jako takie nie mogło ono zostać doręczone. Z powołaniem na orzecznictwo sądowoadministracyjne sformułował tezę, iż dowód, że takie zawiadomienie zostało wysłane na prawidłowy adres abonenta, obciąża organ. Dodatkowo pełnomocnik skarżącej podniósł, iż zobowiązana po sprzedaży mieszkania wyrejestrowała odbiorniki na poczcie, a następnie je wyrzuciła jako całkowicie wyeksploatowane. Nie odszukała w dokumentach dowodu wyrejestrowania, ponieważ od daty opuszczenia mieszkania minęło już 14 lat, a nie można wymagać od obywatela większej staranności niż od wierzyciela, który także nie dysponuje dowodem nadania zawiadomienia.

Do zarzutów dołączono m. in. wydruk z księgi wieczystej potwierdzający sprzedaż lokalu przy ul. [...] w dniu 11 maja 2004 r., a także zaświadczenie Wójta Gminy S. o zameldowaniu zobowiązanej na pobyt stały w miejscowości R. w gminie S., począwszy od daty 27 lipca 2005 r.

Ze względu na wniesienie zarzutów w terminie siedmiodniowym od daty doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego, w dniu [...] r. prowadzący postępowanie egzekucyjne Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wydał postanowienie o numerze [...] o jego zawieszeniu do czasu ostatecznego ustosunkowania się wierzyciela do treści ww. pisma z dnia 23 listopada 2020 r., przy jednoczesnym utrzymaniu w mocy dokonanych czynności egzekucyjnych. Równolegle zarzuty przekazano wierzycielowi celem zajęcia stanowiska.

W dniu [...] r. organ wydał postanowienie opatrzone znakiem [...], mocą którego oddalił zarzut nieistnienia obowiązku.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, wierzyciel odwołał się do ustawowych przepisów kształtujących obowiązek uiszczania opłat abonamentowych za używanie zarejestrowanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Zaznaczył, że trwa on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji, do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania – w związku z zaprzestaniem korzystania z urządzeń – lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat, względnie uzyskano takie zwolnienie z mocy prawa.

W dalszej kolejności organ stwierdził, iż zobowiązana dokonała rejestracji odbiorników RTV użytkowanych pod adresem w O. przy ul. [...]. W kontekście podnoszonej przez pełnomocnika abonentki okoliczności wyrejestrowania odbiorników po sprzedaży w 2004 r. odnośnego mieszkania, zauważył, że w przypadku zmiany miejsca zamieszkania użytkowników odbiorników jest obowiązany zgłosić ten fakt w placówce pocztowej i po zaktualizowaniu danych adresowych kontynuować opłaty abonamentowe, a jeżeli w nowym miejscu zamieszkania z odbiorników nie korzysta, to pozostaje zobowiązany dopełnić formalności związane z ich wyrejestrowaniem. Wierzyciel podkreślił przy tym, iż zobowiązana, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku powinna przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje i to na niej spoczywa ciężar dowodu w tym zakresie.

Następnie organ uwydatnił swoje prawo do dochodzenia zaległych nieprzedawnionych opłat abonamentowych w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika, którego wyrejestrowanie stanowi okoliczność kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych. Operator pocztowy nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt dokonania takiej czynności przez skarżącą, która także nie przedstawiła dowodów na okoliczność wyrejestrowania odbiorników.

W dalszej części uzasadnienia postanowienia z dnia [...] r. wierzyciel wskazał, że zawiadomienie informujące o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zostało skierowane do skarżącej na adres, jakim organ w danym okresie dysponował. Podkreślił przy tym, iż rozporządzenie kształtujące obowiązek wystosowania takiego zawiadomienia posługuje się pojęciem jego "przesłania", a nie "doręczenia". Z tego też względu dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora potwierdzeniem nadania czy zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia.

Ponadto wierzyciel zwrócił również uwagę, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy abonamentowej, a nie wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., w związku z czym nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników od obowiązku uiszczenia opłat. Zawiadomienie to nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, lecz jedynie potwierdzeniem konieczności wykonania już istniejącego obowiązku abonamentowego. Końcowo organ wyjaśnił, że Poczta Polska S.A. nie dokonuje weryfikacji, czy abonent nadal korzysta z odbiorników, ponieważ to na nim spoczywa obowiązek powiadomienia operatora pocztowego o zmianie danych adresowych, nieposiadaniu sprawnego technicznie urządzenia lub posiadaniu uprawnień do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych.

Pismem z dnia 19 kwietnia 2021 r. pełnomocnik zobowiązanej złożył zażalenie na wydane przez wierzyciela w I instancji postanowienie w niniejszej sprawie. W jego ocenie jest ono niezgodne z prawem, ponieważ nie doszło do skutecznego nadania skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wierzyciel zignorował fakt, że abonentka od 2004 roku nie mieszka przy ul. [...] w O., podczas gdy zawiadomienie zostało opatrzone nieaktualnym w dacie jego przesłania adresem. O ile zatem w ogóle zostało wysłane, to nie dotarło do zobowiązanej, która w 2008 r. mieszkała w R.. Wadliwe zaadresowane zawiadomienie nie mogło bowiem zostać doręczone, a tym samym nie wywołało żadnych skutków.

Wierzyciel rozpoznał zażalenie, w związku z czym wydał w dniu [...] r. postanowienie o znaku [...] utrzymujące w mocy uprzednio wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie.

Wypowiadając się w sprawie zarzutu nieistnienia obowiązku, w pierwszej kolejności zwrócono uwagę na ustawową podstawę przymusu rejestracji odbiornika RTV, a także domniemanie, że osoba posiadająca taki odbiornik w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu używa go. Oznacza to, że każdy, kto posiada odbiorniki radiowe i telewizyjne, musi je zarejestrować i opłacać abonament, jeżeli nie jest z tego obowiązku ustawowo zwolniony. Skarżąca wykonała ustawowy obowiązek rejestracji, w związku z czym wydano jej imienną książeczkę radiofoniczną, zastąpioną następnie indywidualnym numerem identyfikacyjnym.

Wierzyciel zauważył w tym kontekście, że przy wykonaniu rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. Poczta Polska S.A. nie dokonywała powtórnej rejestracji odbiorników, ponieważ rejestracja dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege. W związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu, co w szczególności może wynikać z wyrejestrowania odbiornika lub dopełnienia formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat.

Z uwagi na brak skutecznego wyrejestrowania odbiorników RTV w 2004 r. skarżąca była obciążona obowiązkiem abonamentowych, w związku z czym przesłano jej zawiadomienie z dnia 21 sierpnia 2008 r. na adres podany przy zgłoszeniu rejestracyjnym. Ponieważ przepisy nie operują pojęciem "doręczenia", przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce czyniło zadość wymogom określonym w rozporządzeniu, a tym samym operator pocztowy prawidłowo wykonał ciążące na nim obowiązki. Wierzyciel ponownie zauważył, że zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, lecz jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku abonamentowego.

Organ podkreślił następnie, iż to na skarżącej spoczywał obowiązek dopełnienia formalności aktualizacji danych adresowych oraz dokonania ewentualnego wyrejestrowania odbiorników. Wierzyciel nie posiada dokumentu potwierdzającego takie wyrejestrowanie, zaś zobowiązana nie przedstawiła takowego w toku postępowania. Ciężar udowodnienia faktu wyrejestrowania spoczywa przy tym na abonentce jako osobie wywodzącej z tego faktu skutki prawne.

Jedynie zatem okazanie dowodu na okoliczność wyrejestrowania odbiorników miałoby w niniejszej sprawie wpływ na stanowisko wierzyciela. Skarżąca jednak takich dowodów nie okazała. W konsekwencji oddalenie zarzutu nieistnienia obowiązku uznano za prawidłowe.

W skardze z dnia 27 lipca 2021 r. pełnomocnik abonentki zaskarżył w całości ww. postanowienie z dnia [...] r., wnosząc o jego uchylenie. Powtórzono w nim argumentację odwołującą się do przesłania zawiadomienia na nieaktualny adres skarżącej, a tym samym niewywołanie przez nie żadnych skutków. Uznano również, iż w kwestionowanym rozstrzygnięciu powołano stan prawny nieadekwatny czasowo dla istotnych dla sprawy zdarzeń. Stwierdzono zarazem, że żaden z przepisów regulujących w 2004 r. sprawę abonamentu nie precyzował formy zgłoszenia wyrejestrowania odbiornika RTV.

Pełnomocnik organu sformułował w dniu 19 sierpnia 2021 r. odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie w całości, przy jednoczesnym podtrzymaniu dotychczas prezentowanej argumentacji.

Pełnomocnik wierzyciela zaznaczył, że obowiązek abonamentowy nie jest związany ani z konkretnym odbiornikiem, ani też z konkretnym lokalem, lecz z osobą używającą odbiornika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – nie dała podstaw do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Spór w sprawie sprowadza się do ustalenia czy wierzyciel był uprawniony do obciążenia skarżącej opłatami abonamentowymi RTV za okres od stycznia 2015 r. do października 2019 r., a co za tym idzie do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości z tego tytułu, a więc zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (nieistnienia obowiązku).

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu (art. 35 § 1 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel natomiast rozpoznając zarzut wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.):

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 2 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut:

1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje albo uległ wygaśnięciu lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny;

2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 2 pkt 2-4 u.p.e.a.)

W przedmiotowej sprawie skarżąca podniosła zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku.

Skarżąca wskazywała, że [...] r. sprzedała lokal położony w O. przy ul. [...], a pod tym adresem dokonała rejestracji odbiorników. Począwszy od 27 lipca 2005 r. jest zameldowana pod innym adresem, zatem "Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego" zostało doręczone na nieprawidłowy adres abonenta. Ponadto podniosła, że po dokonaniu zmiany miejsce zamieszkania, wyrejestrowała odbiorniki radiowo-telewizyjne, lecz nie jest w stanie odszukać dokumentu wyrejestrowania. Uznała również, że w kwestionowanym rozstrzygnięciu powołano stan prawny nieadekwatny czasowo dla istotnych dla sprawy zdarzeń, bowiem żaden z przepisów regulujących w 2004 r. sprawę abonamentu nie precyzował formy zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników.

Organ zaś podkreślił w szczególności, iż o ile z akt sprawy wynika, że skarżąca dokonała w 1991 r. zgłoszenia rejestracji odbiornika RTV na swoje dane adresowe pod adresem w O., o tyle brakuje dowodu, by dokonała ona wyrejestrowania odbiorników, a i sama takiego dowodu nie posiada. Sporny obowiązek w ocenie wierzyciela nie przestał więc istnieć. Przyjął więc, że tylko posiadanie przez abonentkę sygnowanego odciskiem datownika odcinka "W" stanowi dowód skutecznego wyrejestrowania odbiorników w tym okresie.

Przedstawione w ww. art. 33 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 954/16, Lex nr 2494365). Badaniu więc podlega tylko to, czy wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r. sygn. akt II FSK 304/18, Lex nr 2555362, dostępne również w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przechodząc do rozważań nad zagadnieniem nieistnienia obowiązku podnieść należy, że na imię i nazwisko skarżącej zgłoszono odbiornik RTV (w dniu 13 listopada 1991 r.) i dotyczyło to nieaktualnego już miejsca zameldowania zobowiązanej, co stanowi okoliczność niesporną. Niemniej jednak dla wykazania tego faktu organ przedstawił "Wniosek o zezwolenie na używanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego" z dnia 13 listopada 1991 r., na którym widnieją dane skarżącej. Potwierdza to, że rejestracja miała miejsce. Zrodziło to więc obowiązek skarżącej do ponoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (zob. wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r., II GSK 3012/17, Lex nr 2479090).

Zważywszy na złożone zarzuty wyjaśnić należy, że opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane na podstawie art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały kwestię opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca uregulował w niej zarówno obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych jak i posiadanie odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą bezpośredniego działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone. Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ww. ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a także w okresie obowiązywania wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, (wynika to także z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Zatem zgodzić się należy z poglądem, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązana wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winna była przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (zob. wyrok NSA z 20 marca 2019 r., I GSK 928/18, Lex nr 2645539). Zatem to na zobowiązanej ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika (zob. wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18, Lex nr 2693760). Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, którą obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać dokument jego wyrejestrowania w okresie dłuższym niż 5 lat, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 7 października 2015 r., I SA/Gl 481/15, Lex nr 1926279). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa więc do czasu wyrejestrowania odbiornika RTV, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał.

Wskazać należy także na jeszcze jeden aspekt. Mianowicie przepisy dotyczące trybu rejestracji odbiorników RTV wskazują na obowiązek informowania właściwej jednostki o zaprzestania użytkowania odbiornika RTV (wyrejestrowania), a także na obowiązek zawiadomienia operatora o zmianie adresu zamieszkania. Wynika to odpowiednio z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), zgodnie z którym użytkownik odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników (akt ten obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.). W okresie wcześniejszym obowiązek ten wynikał z:

– § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) – akt obowiązywał w okresie od 13 grudnia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.;

– § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 141, poz. 1190) – akt ten obowiązywał od 29 lipca 2005 r. do 12 grudnia 2007 r.;

– § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) – akt obowiązywał od 1 września 1993 r. do 16 czerwca 2005 r.

W tym kontekście zasadnym jest więc stanowisko, że zmiana miejsca zamieszkania, czy sprzedaż lokalu, gdzie użytkowany był zarejestrowany odbiornik RTV i brak rejestracji odbiornika RTV w nowym miejscu zamieszkania nie jest okolicznością, która zwalnia z obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Taki skutek wywołuje natomiast wyrejestrowanie takiego odbiornika. Warunkiem koniecznym dla wykazania nieistnienia obowiązku, w tym przypadku powinności uiszczania opłaty abonamentowej, jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego dokonanie wspomnianej czynności. Podkreślić należy, że ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na podmiocie, który wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki procesowe, a więc na zobowiązanej. Skoro skarżąca nie legitymuje się takim dowodem, to wierzyciel prawidłowo przyjął niezasadność zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i zasadnie dochodzi wymagalnych opłat abonamentowych.

Oświadczenie złożone przez skarżącą, o wyrejestrowaniu odbiornika RTV (14 lat temu), nie może stanowić dowodu na dokonanie tej czynności. Otóż skoro akt wykonawczy − właściwy ze względu na czas zgłoszenia zaprzestania użytkowania odbiornika − precyzuje tryb postępowania w tego rodzaju sytuacji, to wykazanie tej okoliczności winno nastąpić poprzez przedłożenie dowodu przewidzianego dla tego typu czynności we wspomnianym akcie prawnym. Oznacza to, że wyłączona jest możliwość dowodzenia tej okoliczności za pomocą innych środków dowodowych (zob. wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18, Lex nr 2693760).

Zobowiązana twierdzi także, że w sposób nieuprawniony nadano jej indywidulany numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników RTV. Stwierdziła bowiem, że skoro sprzedała mieszkanie i zmieniła adres zameldowania, to brak było podstaw ku temu. Uważa ponadto, że zawiadomienie wysłano nieprawidłowy adres.

Zagadnie nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego wymaga przywołania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Z zacytowanego przepisu wynika, że Poczta Polska S.A. była zobligowana do tego, aby wszystkim zarejestrowanym w dniu wejścia w życie wspomnianego aktu wykonawczego nadać indywidulany numer identyfikacyjny, a także zawiadomić ich o tym fakcie. Podkreślić przy tym należy, że przywołany przepis stanowi o "powiadomieniu" użytkowników, a zatem o przesłaniu zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na adres abonenta, pod którym rejestracja nastąpiła. W sytuacji braku zawiadomienia przez użytkownika o zmianie adresu, przesłanie powiadomienia na adres wskazany przy rejestracji czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia. Nadanie indywidualnego numeru indentyfikacyjnego nie było tożsame z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ale stanowiło wyłącznie element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie zastąpiono imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem.

Zatem skoro skarżąca nie dopełniła wymogów formalno-prawnych związanych z wyrejestrowaniem odbiornika RTV, to Poczta Polska S.A. zobligowana była do nadania jej wspomnianego numeru. Nie można zatem mówić o bezprawności działania wierzyciela w tym zakresie.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.

Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu dotyczącego zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, stwierdzić należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym nie dają podstaw do uwzględnienia tego żądania. Zgodnie bowiem z art. 200 tej ustawy w razie uwzględnienia skargi zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu; brak natomiast podstawy prawnej do zasądzenia kosztów postępowania na rzecz organu w przypadku oddalenia skargi.