Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 550/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 169 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Teresa Randak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2016 r. sprawy ze skargi R. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o odroczenie zapłaty zaległości podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej jako "DIS") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. nr [...]o pozostawieniu bez rozpatrzenia podania R. Ł. (dalej jako "skarżący") o odroczeniu terminu zapłaty należności wskazanej w upomnieniu z dnia 17 czerwca 2014 r. oraz w upomnieniu z dnia 6 sierpnia 2014 r. .

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., działając na podstawie art. 169 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej jako "O.p.") pozostawił bez rozpatrzenia podanie z 30 czerwca 2014 r., uzupełnione pismami z dnia 6 sierpnia 2014 r., 25 sierpnia 2014 r., 20 października 2014 r. oraz z dnia 27 listopada 2014 r. w sprawie odroczenia terminu do zapłaty należności wskazanej w upomnieniu z dnia 17 czerwca 2014 r. oraz w upomnieniu z dnia 6 sierpnia 2014 r.

W uzasadnieniu wskazał, że pismem z dnia 30 czerwca 2014 r. skarżący wniósł o odroczenie terminu do zapłaty należności wskazanej w upomnieniu z dnia 17 czerwca 2014 r. Organ podatkowy ustalił, że upomnienie to obejmowało zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych wynikającego z zeznania podatkowego PIT-36L za 2013 r. Wobec braku wszystkich danych niezbędnych do rozpatrzenia organ podatkowy pismem z dnia 29 lipca 2014 r. wezwał skarżącego do sprecyzowania żądania poprzez podanie kwoty jakiej dotyczy wniosek, terminu do kiedy strona wnioskuje o odroczenie płatności, przedstawienia aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej oraz podania danych dotyczących pomocy publicznej. Skarżący został poinformowany o treści art. 169 § 1 O.p. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 30 lipca 2014 r. Pismem z dnia 7 sierpnia 2014 r. skarżący wniósł o wydłużenie terminu do złożenia wymaganych dokumentów z uwagi na okres urlopowy oraz krótki termin wyznaczony w wezwaniu. Następnie pismem z dnia 26 sierpnia 2014 r. skarżący wniósł o odroczenie terminu do zapłaty należności wskazanej w upomnieniu z dnia 6 sierpnia 2014 r. Upomnienie to dotyczyło odsetek od nieuregulowanej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za 03/2013. Wobec powyższego pismem z dnia 2 września 2014 r. organ podatkowy ponownie wezwał skarżącego o sprecyzowanie żądań oraz podanie danych niezbędnych do rozpatrzenia wniosków oraz poinformował o treści art. 169 § 1 O.p. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwanie pozostawiono ze skutkiem jej doręczenia, wobec jej niepodjęcia w terminie 14 dni od dnia pierwszego awizo i jej zwrotu do organu. Pismem z dnia 30 września 2014 r. po raz kolejny wezwał skarżącego w zakresie objętym uprzednimi wezwaniami pouczając jednocześnie o treści art. 169 § 1 O.p. wyznaczając termin do dnia 13 października 2014 r. Wezwanie to zostało odebrane przez adresata w dniu 20 października 2014 r. Pismem z dnia 29 października 2014 r. skarżący wniósł o wyznaczenie nowego terminu wobec odebrania przesyłki po upływie terminu wskazanego w wezwaniu. W dniu 3 listopada 2014 r. ponownie wezwano skarżącego do sprecyzowania wniosków oraz uzupełnienia danych niezbędnych do ich rozpatrzenia, pouczając o treści art. 169 § 1 O.p., wyznaczając termin do dnia 27 listopada 2014 r. Wezwanie zostało odebrane przez skarżącego w dniu 20 listopada 2014 r. W dniu 1 grudnia 2014 r. skarżący wniósł o wyznaczenie nowego terminu z uwagi na zbyt krótki termin na przygotowanie stosownych dokumentów. Organ podatkowy wskazał, że pomimo wpłynięcia wniosku w dniu 3 lipca 2014 r. oraz czterokrotnego wezwania skarżącego do sprecyzowania i uzupełnienia wniosku, oraz upływu ponad 4 miesięcy wniosek nie został uzupełniony, zaś dokumentacja nie została przedłożona. Tym samym na podstawie art. 169 § 1 O.p. wniosek należało pozostawić bez rozpatrzenia.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i uwzględnienie jego wniosku względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 67a i art. 67b poprzez ich niezastosowanie, art. 121 § 1 O.p. poprzez wydanie postanowienia w sposób naruszający zaufanie do organów, art. 122 O.p. poprzez brak ustalenia dokładnego stanu sprawy oraz art. 169 O.p. poprzez jego zastosowanie. W uzasadnieniu wskazał, że w złożonych wnioskach podał wszystkie niezbędne dane potrzebne do ich rozpatrzenia. Jednocześnie wezwania kierowane do niego były bądź doręczane na kilka dni przed upływem terminu na uzupełnienie wniosków, bądź po terminie wskazanym w wezwaniu, bądź w ogóle nie były mu doręczane. Wskazał, że w pierwszej kolejności próbował ustalić ostateczny termin na uzupełnienie braków i przedstawienie wyczerpującego zbioru dokumentów. Tymczasem organ wydał postanowienie bez przedstawienia przez skarżącego stanowiska i wykazania odpowiednimi dokumentami zasadności złożonych przez niego wniosków. W ocenie skarżącego zakończenie postępowania bez zebrania materiału przez organ narusza podstawowe obowiązki nałożone na organ a związane z prowadzeniem postępowania i poddaje pod wątpliwość zaufanie podatnika do organów.

Utrzymując w mocy postanowienie organ nadzoru w pierwszej kolejności przywołał treść art. 37 ust. 1-2 i 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2002 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm). Jednocześnie wskazał, że wobec faktu, iż skarżący prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą zastosowanie w sprawie znajduje ww. ustawa. Wobec treści złożonych wniosków, organ I instancji prawidłowo wezwał skarżącego do ich uzupełnienia, w sposób wskazany w wezwaniach z dnia 29 lipca 2014 r., 2 września 2014 r., 30 września 2014 r. oraz 3 listopada 2014 r. Skarżący ww. braków nie uzupełnił, a jedynie pismami z dnia 7 sierpnia 2014 r., 29 października 2014 r. i 1 grudnia 2014 r. wnosił o wydłużenie terminu do uzupełnienia tych braków. Tym samym prawidłowo wniosek skarżącego pozostawiono bez rozpoznania. Powyższe skutkuje uznaniem, że zarzut naruszenia art. 67a i 67b O.p. nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zaufania do działania organów, organ nadzoru stwierdził, że prowadząc postępowanie Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. miał na względzie powyższą zasadę, co skutkowało czterokrotnym wzywaniem skarżącego do uzupełnienia braków jego wniosku, jak również wskazaniem w tych wezwaniach miejsca oraz godzin w jakich możliwe jest uzyskanie niezbędnych informacji. Tym samym przy zachowaniu należytej staranności skarżący mógł uzyskać niezbędne informacje, w tym telefonicznie, które pozwoliłyby mu w odpowiedni sposób uzupełnić złożony wniosek. Jednocześnie termin rozpatrzenia jego wniosku został ostatecznie wydłużony do 3 grudnia 2014 r. co oznacza, że przez cztery miesiące podatnik miał wystarczająco dużo czasu aby wniosek uzupełnić. Organ nadzoru zauważył przy tym, że nie jest możliwie wielokrotne przesuwanie terminu do rozpatrzenia wniosku bez uzasadnionej przyczyny mając na uwadze tylko lakoniczne uzasadnienia wniosków o wydłużenie terminu. Ponadto DIS zauważył, że wezwania kierowane do skarżącego dwukrotnie zostały zwrócone pomimo prawidłowej ich awizacji, zaś dwukrotnie skarżący odebrał je w 14 dniu terminu (również po uprzedniej prawidłowej ich awizacji), co wskazuje, że to świadome działanie skarżącego przyczyniło się do tego, że wezwania te bądź były doręczane z opóźnieniem, bądź też nie były doręczane. Twierdzenia zatem o próbie ustalenia ostatecznego terminu, zwłaszcza wobec braku wskazania takiego w pismach kierowanych przez skarżącego, należy uznać za bezzasadne. Skarżący nie kontaktował się również telefonicznie. Powyższe wskazuje, że zarzut naruszenia art. 121 § 2 oraz art. 122 O.p. jest chybiony. W zakresie zarzutu naruszenia art. 169 O.p. organ nadzoru wskazał, że minimalną treść wniosku wyznacza art. 168 § 2 O.p. Ponadto pomocny przy określaniu treści wezwania jest art. 37 ust. 1 i 3 ustawy o postępowaniu w sprawach pomocy publicznej. Zakres objęty tymi regulacjami wskazuje zatem jakie warunki formalne winien zawierać wniosek o udzielenie ulgi w spłacie. Brak spełnienia powyższych wymagań skutkuje wezwaniem o ich uzupełnienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania zgodnie z treścią art. 169 § 1 O.p. Prawidłowo zatem przepis ten został w sprawie zastosowany, albowiem pomimo czterokrotnych wezwań kierowanych do skarżącego nie podjął on współpracy i wniosku nie uzupełnił.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie art. 67a i art. 67b poprzez ich niezastosowanie, art. 121 § 1 O.p. poprzez wydanie postanowienia w sposób naruszający zaufanie do organów, art. 122 O.p. poprzez brak ustalenia dokładnego stanu sprawy oraz art. 169 O.p. poprzez jego zastosowanie. Tym samym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie wobec problemów z korespondencją kierowaną z organu do skarżącego. Korespondencja ta trafiała bowiem ze znacznym opóźnieniem w stosunku do zakreślonego w nich terminu lub w ogóle nie była doręczana. Zdaniem skarżącego jego obowiązkiem było zachowanie formalnego obiegu dokumentów, tj. w przypadku upływu terminu zakreślonego w wezwaniu wnosił on o wyznaczenie nowego, tak aby mógł dopełnić czynności w terminie. W ocenie skarżącego organom podatkowym winna być znana jego sytuacja rodzinna i majątkowa uniemożliwiająca odebranie korespondencji zaraz po jej awizacji. Skarżący zaprzeczył aby nie czynił starań w ustaleniu ostatecznego terminu do przedłożenia dokumentów, gdyż nie w jego kompetencji leży jego wskazywanie organowi. Jednocześnie czynienie zarzutu braku zachowania braku staranności poprzez brak kontaktu telefonicznego z organem jest niezrozumiały, albowiem z jego doświadczenia wynika, że dokumenty sporządzone w formie pisemnej mają odpowiednią wagę, zaś rozmowa telefoniczna powinna być ostatecznością. Brak indywidualnego podejścia do sprawy spowodował że organ wydał postanowienie bez umożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się w sprawie. Jednocześnie organ nie zweryfikował stanu faktycznego prowadzonego postępowania, a co za tym idzie błędnie odniósł się do poniesionych przez skarżącego w zażaleniu zarzutów. Ponadto pomimo obszerności uzasadnienia zaskarżone postanowienie nie odnosi się także do przedstawionego przez skarżącego problemu.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie. W odniesieniu do zarzutów podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

W badanej sprawie – jakkolwiek strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 67 a i 67 b O.p. – sporną kwestią jest odpowiedź na pytanie, czy zasadnie organy podatkowe pozostawiły wniosek skarżącego o udzielenie ulgi bez rozpoznania.

Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o udzielenie ulgi w postaci odroczenia terminu zapłaty należności wskazanej w upomnieniach z dnia 17 czerwca i 6 sierpnia 2014 r.

Stan faktyczny sprawy i stanowiska stron sporu sądowego zostały przedstawione w części historycznej niniejszego uzasadnienia, nie ma więc konieczności ponownego jego powtarzania w pełnym zakresie.

Przechodząc do stanu prawnego sprawy Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 67 a i 67 b organ może udzielić ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, która to ulga obejmuje m.in. odroczenie terminu zapłaty należności. Wymaga podkreślenia, że udzielenie ulgi – zwłaszcza w odniesieniu do podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą – wymaga wykazania przez wnioskodawcę zasadności przyznania ulgi a ponadto, zasadności udzielania pomocy de minimis. Wniosek skarżącego należy więc odnieść do treści art. 168 § 2 O.p., zgodnie z którym podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych.

Natomiast art. 169 O.p. stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia (§ 1). Organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie (§ 4).

Jak wynika z cytowanych przepisów prawnych, art. 168 § 2 O.p. formułuje minimalne wymogi, jakie musi spełniać podanie. Na etapie badania wstępnego organ jest obowiązany ustalić, czy podanie, które do niego wpłynęło spełnia te wymogi. Bowiem co do zasady podanie nie spełniające wymogów określonych przepisami prawa nie może zostać rozpatrzone. Jeżeli organ stwierdzi, że podanie jest dotknięte brakami formalnymi, jest obowiązany wezwać wnoszącego podanie do usunięcia tych braków w terminie 7 dni. W wezwaniu należy umieścić pouczenie, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji zastosował wyżej opisany tryb umożliwiający skarżącemu uzupełnienie braków formalnych wniosku o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego. Zdaniem tego organu wniosek o udzielenie ulgi winien spełniać – jak wynika z wezwania z dnia 29 lipca 2014 r. (karta nr 8 akt podatkowych) podstawowe dane obrazujące sytuację dochodowo – majątkową skarżącego, wysokość zadłużenia, proponowany termin spłaty a także dane dotyczące ewentualnej pomocy publicznej. Wymaga podkreślenia, że wezwanie to skarżący odebrał osobiście w dniu 30 lipca 2014 r. Kolejne wezwania kierowane były do skarżącego w pismach z dnia 2 września 2014 r. (karta nr 12), z dnia 30 września 2014 r.(karta nr 16) oraz z dnia 3 listopada 2014 r. (karta nr 18). Jednocześnie postanowieniem z dnia 3 listopada 2014 r. organ poinformował skarżącego o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 3 grudnia 2014 r. (karta nr 19). Zarówno na pierwsze wezwanie, jak i ostatnie strona wniosła o prolongatę terminu ze względu w pierwszym przypadku na okres urlopowy i obszerność żądanej dokumentacji, w drugim na późne otrzymanie wezwania (20 listopada 2014 r.) i obszerność żądanej dokumentacji (karta nr 20).

Organ po bezskutecznym upływie terminu z ostatniego wezwania tj. z dnia 3 listopada 2014 r. wydał w dniu 3 grudnia 2014 r. postanowienie o pozostawieniu wniosku skarżącego bez rozpoznania.

Dopuszczalność żądania przez organ pierwszej instancji uzupełnienia braku formalnego podlega ocenie w świetle wymogów sformułowanych w art. 169 § 1 O.p. Organ bowiem jest nie tylko uprawniony ale i zobowiązany do żądania uzupełnienia wniosku, gdy strona domaga się udzielenia ulgi, nie wykazując jednocześnie przesłanek warunkujących jej udzielenie. Sąd stwierdza, że zasadnie i zgodnie z obowiązującymi przepisami organ pierwszej instancji wezwał stronę do uzupełnienia braku wniosku, ponieważ obowiązek wykazania przesłanek zawartych w tzw. przepisach ulgowych obciąża wnioskodawcę. W badanej sprawie skarżący ograniczył się w podaniu z dnia 30 czerwca 2014 r. do jednego zdania tj. do wniosku o "prolongatę terminu do zapłaty należności" a to oznaczało, że nadanie biegu złożonemu wnioskowi wymagało wykazania, że skarżący nie jest w stanie należności tej uiścić. Organ, do którego skierowane jest podanie ma obowiązek przeprowadzenia badania wstępnego podania, a w przypadku stwierdzenia braków - ma obowiązek umożliwienia stronie ich sanowania w trybie przewidzianym w art. 169 O.p.

W świetle obowiązujących przepisów prawnych oczywiście bezzasadne są twierdzenia zawarte w skardze dotyczące naruszenia przepisów art. 67a i 67b O.p., gdyż przepisy te nie stanowiły podstawy rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia. Organy bowiem nie odniosły się do zasadności żądania, a więc nie wydały merytorycznego rozstrzygnięcia, poprzestając na formalnym rozstrzygnięciu o pozostawieniu wniosku skarżącego bez rozpoznania. Jak wyżej wyjaśniono wykładnia systemowa wewnętrzna nakazuje łączne stosowanie norm wynikających z art. 168 § 2 O.p. i art. 169 § 1 i § 2 O.p. Brak formalny podania w rozumieniu art. 169 § 1 O.p. jest brakiem tamującym możliwość merytorycznego załatwienia żądania strony. Wystąpienie takiego braku nakazuje organowi uruchomienie procedury umożliwiającej stronie sanowanie braku. W sytuacji bezczynności wnioskodawcy – w niniejszej sprawie skarżący nie przedłożył żądanej dokumentacji od dnia 30 lipca 2014 r. do dnia 3 grudnia 2014 r. – pozostawienie wniosku bez rozpoznania nie naruszało prawa.

Za oczywiście chybione uznaje skład orzekający w sprawie zarzuty naruszenia prawa procesowego tj. art. 121, art. 122 i art. 210 § 4 O.p. Organy w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć wskazały na ustalony w sprawie stan faktyczny oraz wyjaśniły prawną ich podstawę.

Końcowo, przyjdzie zaakcentować, że zgodnie z art. 169 § 1 i § 2 O.p., aby organ mógł zastosować negatywny dla strony skutek procesowy w postaci pozostawienia podania bez rozpatrzenia, musi zostać prawidłowo przeprowadzona procedura umożliwiająca stronie konwalidowanie braku podania. Organ jest obowiązany skierować do strony skuteczne pod względem prawnym wezwanie do uzupełnienia tych braków. Jest to wprawdzie czynność materialno-techniczna, ale dla wywołania skutków prawnych w postaci rozpoczęcia biegu terminu siedmiodniowego do uzupełnienia braku wezwanie musi spełniać ustawowe warunki. Po pierwsze musi być doręczone uprawnionemu podmiotowi. Po drugie, wezwanie powinno zawierać precyzyjne określenie, jakie braki formalne mają być przez stronę uzupełnione i w jaki sposób oraz w jakim terminie ma to nastąpić. Po trzecie, wezwanie musi zawierać precyzyjne określenie skutków nie uzupełnienia żądanych braków. Tylko wezwanie spełniające powyższe warunki powoduje, że z momentem jego doręczenia rozpoczyna bieg terminu ustawowego do uzupełnienia braków formalnych pisma.

Sąd stwierdza, że w badanej sprawie organ te warunki spełnił. Wezwania zostały prawidłowo doręczone, a z ich treści wynika, że w terminie 7 dni należy uzupełnić żądane dokumenty. W wezwaniach określono skutki nie uzupełnienia żądanych braków w tym terminie. Terminy z poszczególnych wezwań upłynęły bezskutecznie. Powyższe zaś oznacza, że prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że koniecznym i uzasadnionym było pozostawienie bez rozpatrzenia wniosku dotkniętego brakami formalnymi, które nie zostały usunięte w wyznaczonych terminach, pomimo prawidłowego wezwania do ich usunięcia.

Z powodów wyżej wskazanych Sąd kwalifikuje zaskarżone postanowienie, jako odpowiadające prawu i stwierdza brak podstaw do wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.