Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 542/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 1233/15 w zakresie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi L. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 4 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił L. J. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wymiarowej w przedmiocie podatku od towarów i usług, stosownie do art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej Ppsa.

Z motywów orzeczenia wynika, że wniosek skarżącego nie został należycie uzasadniony. W szczególności nie przedstawiono argumentacji w zakresie przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej; nie podparto się również dokumentacją źródłową. Uniemożliwiło powyższe Sądowi ocenę, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki. Sąd podkreślił w tym kontekście, że sama konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku stanowi zwykłe następstwo decyzji wymiarowej i zarazem skutek odwracalny (w przypadku uwzględnienia skargi). Tylko wykonanie decyzji wiążące się z ww. negatywnymi konsekwencjami określonymi w art. 61 § 3 Ppsa uzasadnia udzielenie ochrony tymczasowej, czego wykazanie należy do wnioskodawcy. Ponadto przeświadczenie strony o wadliwości zaskarżonej decyzji również nie stanowi przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu.

W zażaleniu na omówione postanowienie wniesiono o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bądź jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżącego we wniosku wskazano istnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi znaczną szkodę na mieniu strony oraz spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci wyegzekwowania nienależnych organowi podatkowemu kwot. Odzyskanie ponad dwudziestu tysięcy zł w sytuacji gdy okaże się, że organ wydał błędną decyzję, stanowić będzie skutek trudny do odwrócenia. Stosowna dokumentacja uzasadniająca okoliczności przytaczane przez skarżącego znajduje się w aktach sprawy; tym samym Sąd miał możliwość dokonania oceny, czy wykonanie zaskarżonej decyzji będzie się wiązało z ujemnymi konsekwencjami spełniającymi przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. W szczególności należało mieć na względzie, że egzekucja administracyjna będzie skutkowała utratą płynności finansowej przez skarżącego i niemożnością prowadzenia działalności gospodarczej. Kwestia ta była akcentowana w pierwotnym wniosku i została pominięta przez Sąd.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Wbrew twierdzeniom zażalenia, w pierwotnym wniosku nie przedstawiono w istocie żadnej argumentacji uprawdopodabniającej istnienie przesłanek uzasadniających udzielenie ochrony tymczasowej. Strona ograniczyła się – jak zauważono w spornym postanowieniu – do ogólnikowej uwagi o wyrządzeniu szkody na mieniu skarżącego i spowodowaniu trudnych do odwrócenia skutków poprzez wyegzekwowanie nienależnych organowi kwot. Wskazano ponadto na okoliczność zabezpieczenia zobowiązania podatkowego wynikającego z zaskarżonej decyzji.

Trafnie zatem ocenił Sąd pierwszej instancji, że samą konieczność zapłaty zobowiązania wynikającego ze spornej decyzji skarżący postrzega jako dolegliwość uzasadniającą wstrzymanie jej wykonania, a to z uwagi na przekonanie o zasadności zarzutów skargi. Świadczy to tymczasem o niezrozumieniu istoty instytucji ochrony tymczasowej, w ramach której nie podlega ocenie zasadność skargi (gdyż ta należy do składu orzekającego in meriti), zaś dolegliwość wiążąca się z wykonaniem decyzji analizowana jest w kontekście wpływu możliwego uszczuplenia majątkowego na sytuację materialną (życiową) wnioskodawcy. Samo przeświadczenie wnioskodawcy o tym, że postępowanie egzekucyjne doprowadzi do uiszczenia "nienależnych organowi podatkowemu kwot" nie może więc stanowić przesłanki wstrzymania wykonania decyzji; zastosowanie tej instytucji ma charakter wyjątkowy i nie może być poprzedzone merytoryczną oceną zasadności skargi lub obawą wystąpienia jakiejkolwiek straty (por. np. post. NSA z 26 listopada 2015 r., II OZ 1181/15, CBOSA). Nie sposób więc zaakceptować poglądu, że wyegzekwowanie spornych kwot stanowi per se skutek znacząco szkodliwy, a tym bardziej trudny do odwrócenia w rozumieniu art. 61 § 3 Ppsa, zwłaszcza w kontekście możliwości następczego uwzględnienia skargi.

Skutek tego rodzaju miałby natomiast miejsce np. w sytuacji takiego pogorszenia statusu materialnego wnioskodawcy w związku z egzekucją zobowiązania, że pozbawiony zostałby środków utrzymania, m.in. wskutek niemożności dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Do tej okoliczności strona nawiązała lakonicznie w końcowej części zażalenia. Kwestii tej nie podnoszono, wbrew twierdzeniu zażalenia, na etapie pierwotnego wniosku, toteż Sąd nie mógł się do niej odnieść. Nie było tym samym podstaw do rozważenia tej okoliczności ex officio, w oparciu o analizę akt sprawy. To na wnioskodawcy spoczywa bowiem obowiązek wyczerpującego przedstawienia swojej sytuacji i wykazania, że wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do konsekwencji wysoce szkodliwych lub trudnych do odwrócenia, co dopiero otwiera Sądowi drogę do uzupełnienia udzielonych informacji o analizę akt sprawy (por. post. NSA z 10 lutego 2014 r., I FSK 76/14, CBOSA). Sąd odwoławczy wielokrotnie wyjaśniał, że nie można przyjąć, że w sytuacji, gdy skarżący nie wskazuje we wniosku na konkretne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody (np. wspomniana utrata źródła utrzymania) lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (np. brak środków na leczenie i pogorszenie stanu zdrowia), ani tych przesłanek nie uzasadnia, to obowiązkiem sądu jest poszukiwanie tych okoliczności (por. np. post. NSA z 6 lutego 2009 r., II FZ 39/09, POP 2009/2/143).

Należy przy tym podkreślić, że ogólnikowe powołanie się na trudności w prowadzonej działalności nie mogło odnieść pożądanego skutku również na obecnym etapie postępowania. Twierdzenie to jest bowiem gołosłowne, skoro strona nie przedstawia zarazem informacji dotyczących swojej sytuacji finansowej, ani nie wskazuje dokumentacji źródłowej pozwalającej ocenić kondycję prowadzonego przedsiębiorstwa i tym samym wpływ postępowania egzekucyjnego na jego funkcjonowanie. Jedyną bliżej określoną okolicznością przytoczoną przez skarżącego pozostaje fakt dokonania zajęć zabezpieczających, którego również nie odniesiono do bieżącej sytuacji majątkowej wnioskodawcy.

Z tych powodów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa.