Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 531/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Zobowiązano ...i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149  par. 1  pkt 1  par. 1a,  par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] grudnia 2017 r. 1. zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku skarżącego A. W. z dnia [...] grudnia 2017 r. w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz A. W. sumę pieniężną w kwocie 500 (słownie: pięćset) złotych; 4. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego A. W. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pełnomocnik A. W. pismem z dnia [...] lipca 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania w sprawie o wyłączenie stosowania art. 15c ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 709 ze zm. - dalej jako ustawa emerytalna).

Pełnomocnik strony w skardze wniósł o: 1) stwierdzenie, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych Administracji do wydania decyzji w terminie 30 dni; 3) przyznanie od organu rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 8.000 zł (1000 zł za każdy dzień przewlekłości); 4) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; 5) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony wskazał, iż w dniu [...] grudnia 2017 r. skarżący wystąpił w trybie art. 8a ustawy emerytalnej do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wyłączenie stosowania art. 15c tej ustawy.

Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji skierował do Dyrektora Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA (dalej jako Dyrektor ZE-R) zapytanie, czy skarżący ma ustalone przez Dyrektora ZE-R prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenia. W tym samym dniu organ pisemnie powiadomił pełnomocnika skarżącego, iż rozpatrzenie wniosku będzie możliwe do dnia [...] lipca 2018 r.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismami z dnia [...] i [...] kwietnia 2018 r. skierował do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej jako IPN) oraz Komendanta Głównego Policji prośbę o przekazanie opinii, czy wnioskodawca rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby, jak i przesłanie kopii dokumentów dotyczących przebiegu jego służby w okresie od dnia [...] września 1989 r., które pozwolą Ministrowi ocenić spełnienie przez skarżącego przesłanek rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po tej dacie, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Pismem z dnia [...] maja 2018 r. pełnomocnik skarżącego skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, poprzez usunięcie stanu bezczynności i rozpatrzenie wniosku w przewidzianym przepisami terminie.

Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącego, iż nie uzyskał odpowiedzi od wszystkich instytucji, które powinny przesłać niezbędną do wydania decyzji dokumentację urzędową oraz, że rozpatrzenie wniosku będzie możliwe po zebraniu i wnikliwej analizie wszystkich materiałów dowodowych, co powinno nastąpić do dnia [...] listopada 2018 r.

Mając powyższe na uwadze pełnomocnik skarżącego uznał, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prowadzi postępowanie w sposób przewlekły, wskutek czego upłynęły terminy załatwienia sprawy przewidziane w art. 35 § 1 - 3 k.p.a. Pomimo przedłożenia przez skarżącego wszelkich dokumentów poświadczających spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 8a ustawy emerytalnej, organ do wniesienia skargi do Sądu nie wydał żadnego rozstrzygnięcia w tej sprawie. Działania organu administracji są pozorne, nie wnoszą nic nowego do sprawy i niepotrzebnie przedłużają toczące się postępowanie. Organ stosując się co prawda do przepisu art. 36 § 1 k.p.a. zawiadamia skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznacza kolejne, bardzo odległe terminy załatwienia sprawy. Jednakże brak jest podstaw faktycznych jak i prawnych do takiego działania. Zgodnie bowiem z art. 8a ustawy emerytalnej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zobowiązany jest zbadać wystąpienie dwóch przesłanek do zastosowania tego przepisu i wyłączenia stosowania art. 15c ustawy emerytalnej, a mianowicie ustalić, czy służba skarżącego przed dniem [...] lipca 1990 r. miała charakter krótkotrwały oraz czy po dniu 12 września 1989 r. pełnił ją rzetelnie z narażeniem zdrowia jak i życia.

W ocenie strony skarżącej, działania organu mieszczą się w zakresie pojęcia przewlekłości, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę odstępy czasu pomiędzy poszczególnymi czynnościami. Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz że na bieżąco monitorował sprawę, np. poprzez ponaglanie innych organów do przekazania żądanych informacji (dokumentów).

Z uwagi na rażącą przewlekłość postępowania, skarżącemu należy się słuszne zadośćuczynienie określone w przepisie art. 149 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący na dzień składania niniejszej skargi oczekuje już 8 miesięcy na rozstrzygnięcie jego wniosku. Z tego tytułu, pomimo spełnienia przesłanek ustawowych, skarżący od dnia [...] października 2017 r. otrzymuje świadczenie w obniżonej wysokości. Brak rozstrzygnięcia jego wniosku złożonego w trybie art. 8a ustawy emerytalnej skutkuje zatem brakiem pewności co do praw skarżącego, co w sposób oczywisty nie powinno mieć miejsca. Wysokość zadośćuczynienia wskazana w petitum skargi stanowi kwotę 1000 zł pomnożoną przez liczbę miesięcy bezprawnego przewlekania postępowania.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie lub ewentualnie o odrzucenie skargi.

Pełnomocnik Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zaznaczył, iż zgodnie z art. 37 k.p.a. strona ma prawo do wniesienia ponaglenia (a nie wezwania do usunięcia naruszenia prawa), gdyż wniosek w sprawie został wniesiony w dniu [...] grudnia 2017 r., a więc po dniu [...] czerwca 2017 r.

Odnosząc się zaś do zarzutów skargi podniósł, iż minister właściwy do spraw wewnętrznych, aby wydać decyzję w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. ustawy emerytalnej musi dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających. W pierwszej kolejności na organie ciąży obowiązek wystąpienia do ZE-R z zapytaniem czy skarżący pobiera świadczenie emerytalne / rentowe / rentowe rodzinne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. Następnie ustalenia będzie wymagało, czy skarżący podlega (ewentualnie za jakie okresy, służba w jakich formacjach) regulacjom ww. ustawy (art. 15c, art. 22a. art. 24a). W przypadku potwierdzenia powyższego konieczne będzie wystąpienie do IPN z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ww. ustawy, a także przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Ponadto niezbędne będzie wystąpienie do formacji, w których skarżący pełnił służbę, lub jej następcy prawnego z prośbą o weryfikację okresów służby skarżącego pod kątem przedstawionego powyżej ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Biorąc pod uwagę stan faktyczny oraz prawny (wynikający z ww. ustawy i zobowiązujący organ do przeprowadzenia szeregu czynności w sprawie zanim organ wyda decyzję na podstawie art. 8a ustawy) przedmiotowej sprawy oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne, pełnomocnik organu stwierdził, że wydłużenie terminu załatwienia przedmiotowej sprawy jest uzasadnione, a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa. Konstrukcja przepisów ustawy uniemożliwia zastosowanie art. 8a bez wcześniejszego ustalenia, czy skarżący w ogóle podlega reżimowi art. 15c, 22a czy art. 24 a ustawy emerytalnej. Zatem w przedmiotowej sprawie okoliczności zwalniające organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności mają charakter prawny i proceduralny, a nie faktyczny, a tylko takie okoliczności zwalniają organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności (wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 czerwca 2013 r. sygn. akt lI SAB/Lu 105/13, publik. LEX nr 1333599).

Na marginesie pełnomocnik Ministra wskazał, iż do organu wpłynęła znaczna ilość spraw (na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę około 4 518 spraw) wniesionych na podstawie przywołanego wyżej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.

Biorąc to pod uwagę oraz okoliczność, że organ musi podjąć szereg czynności, aby merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, w przedmiotowej sprawie nie sposób przyjąć, iż mamy tu do czynienia z rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a obiektywnie weryfikowalnymi czynnikami, które wpływają na terminy rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji. Z tych też powodów organ kwestionuje żądanie zasądzenia sumy pieniężnej w kwocie 8 000 złotych, tak co do zasady, jak i wysokości.

Pełnomocnik organu zasygnalizował także, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawach ze skarg na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosków w trybie art. 8a ustawy emerytalnej (o sygn. akt II SAB/Wa 201/17, II SAB/Wa 509/17, II SAB/Wa 617/17, II SAB/Wa 553/17 i II SAB/Wa 13/18) odrzucił skargi przyjmując, iż sprawy rozstrzygane w oparciu o art. 8a ustawy emerytalnej są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych i w związku z tym właściwe w tych sprawach są sądy powszechne, a nie wojewódzkie sądy administracyjne. Wobec powyższego nie jest dopuszczalne w tych sprawach również wniesienie skarg na bezczynność.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a.

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznaniu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 149 § 6 p.p.s.a.

Bezsprzecznie pełnomocnik skarżącego przed wniesieniem skargi do Sądu wystosował w dniu [...] maja 2018 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pisemne uzasadnione wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wbrew nazwaniu tego pisma "wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa" należy przyjąć, iż pismo to spełnia wymogi jakie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. stawia ponagleniu. Zatem należy stwierdzić, że strona przed wniesieniem skargi do Sądu skorzystała z przysługującego jej środka zaskarżenia warunkującego dopuszczalność skargi.

Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę, że sprawy rozstrzygane w oparciu o art. 8a ustawy emerytalnej są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych i w związku z tym właściwe w tych sprawach są sądy powszechne. Bowiem skarga na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c i art. 22a ustawy emerytalnej, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) (Dz. U. z 2016 r., poz. 2270), jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. (tak też przyjął WSA w Warszawie w sprawach o sygn. akt II SA/Wa 23/18, II SA/Wa 106/18, II SA/Wa 376/18, II SA/Wa 392/18, II SA/Wa 201/17 i innych).

Tym samym wniosek organu o odrzucenie skargi należało uznać za niezasadny.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać trzeba, iż pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce także w sytuacji, gdy organ nie podejmuje działań mimo, że nie istnieją przeszkody do prowadzenia postępowania i rozpatrzenia wniosku strony. Niepodejmowanie przez organ działań prowadzi w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu zasadniczo doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia.

Wyjaśnić również należy, że celem skargi na przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na przewlekłość organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.

Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik skarżącego wystąpił w dniu [...] grudnia 2017 r. do organu o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy emerytalnej, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ww. ustawy, który stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1. krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz

2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2017 r. Zauważyć też należy, że decyzje wydawane przez organ na jego podstawie mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. W sprawach ze skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego sąd administracyjny bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy. Natomiast z bezczynnością organu mamy do czynienia wtedy, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności.

Chociaż zgodnie z treścią art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, to przedmiotowa sprawa do dnia 21 grudnia 2018 r., tj. do dnia rozpatrzenia skargi na przewlekłość, nie została zakończona poprzez wydanie decyzji (do dnia rozpoznania sprawy organ nie powiadomił Sądu o wydaniu rozstrzygnięcia kończącego postępowanie). Czynności podejmowane przez organ, odzwierciedlone w aktach administracyjnych podejmowane były w kilkumiesięcznych odstępach czasu. Zwłoka jakiej dopuścił się Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w załatwieniu sprawy, nie może budzić żadnych wątpliwości w świetle art. 35 § 1 k.p.a.

Jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik skarżącego wnioskiem z dnia [...] grudnia 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy emerytalnej.

Organ pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. poinformował pełnomocnika wnioskodawcy o niemożności rozpatrzenia sprawy w terminie wskazanym w art. 35 § 3 k.p.a., przedłużeniu terminu jej załatwienia do dnia [...] lipca 2018 r. Także pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. organ zwrócił się do ZE-R o przekazanie informacji, czy skarżący ma ustalone prawo do renty lub emerytury. Odpowiedź ZE-R została Ministrowi Spraw Wewnętrznych udzielona przy piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r.

Następnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. zwrócił się do IPN oraz pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. do Komendanta Głównego Policji o przedstawienie stosownych informacji.

Odpowiedź na zapytanie organu z IPN została przedstawiona w piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. wraz z kopią 3 stron z Karty ewidencji funkcjonariusza MO i akt osobowych o sygn. akt [...], dotyczących przebiegu służby wnioskodawcy.

Po dacie [...] lipca 2018 r. akta administracyjne nie zawierają jakichkolwiek dokumentów obrazujących dalszy przebieg procedowania w sprawie, jak też Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie informował Sądu o kolejnych podejmowanych czynnościach i nie nadesłał do jej akt decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w sprawie.

Jak wynika z powyższych ustaleń, do końca stycznia 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podejmował zintensyfikowane czynności w sprawie mające na celu zebranie materiału dowodowego. Następnie bez uzasadnienia przez ponad 2 miesiące zwlekał z podjęciem kolejnych czynności. Zwrócił się bowiem do IPN i Komendanta Głównego Policji o przedstawienie stosownej informacji w dniach [...] i [...] kwietnia 2018 r. Od czerwca 2018 r. organ przyjął postawę bierną, bowiem nie monitorował terminowości udzielenia przez INP i Komendanta Głównego Policji odpowiedzi na własne wystąpienia dotyczące przedstawienia informacji niezbędnych do załatwienia sprawy.

Trzeba mieć na uwadze, że art. 106 § 3 k.p.a. zakreśla dwutygodniowy termin na zajęcie stanowiska przez inny organ w sprawie. Natomiast w sytuacji niedochowania tego terminu winien mieć w sprawie zastosowanie art. 36 k.p.a. (art. 106 § 6 k.p.a.). Wprawdzie art. 106 k.p.a. określa zasady współdziałania organów przy wydawaniu decyzji, a nie dotyczy zasad pozyskiwania materiału dowodowego od innego organu, niemniej jednak w tym drugim przypadku należałoby się posiłkować zakreślonymi ramami czasowymi z art. 106 § 3 k.p.a., albowiem tylko w ten sposób będzie możliwe zrealizowanie zasady współdziałania organów administracji publicznej z art. 7b k.p.a., tj. dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela oraz sprawności postępowania.

Zatem jako naganne należy oceniać wyczekiwanie Ministra, bez jakiegokolwiek monitu, niemal przez 3 miesiące, na odpowiedź z IPN i brak monitu kierowanego do Komendanta Głównego Policji, który to nie odpowiedział na pismo z dnia [...] kwietnia 2018 r. Ponadto z dokumentów zgromadzonych w akt administracyjnych nie wynika jakakolwiek aktywność organu od lipca 2018 r. Od dnia wszczęcia postępowania do dnia rozpoznania skargi upłynęło ponad 11 miesięcy, a Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji sprawy nie załatwił i decyzji kończącej postępowanie nie wydał, choć dwukrotnie zakreślał stronie terminy jej załatwienia.

Powyższe jednoznacznie wskazuje, że termin przewidziany w art. 35 § 1 k.p.a. nie został zachowany. Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki monitorował sprawę. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się pismo kierowane do pełnomocnika skarżącego o przedłużeniu terminu jej załatwienia, jednakże we wskazanym terminie (do [...] listopada 2018 r.) sprawa nie została przez organ załatwiona. Organ nie może uwolnić się od zarzutu przewlekania postępowania brakiem współdziałania innych podmiotów administracji publicznej, skoro nie występował do nich (w tym do podległego sobie Komendanta Głównego Policji) z monitami mającymi na celu przyspieszenie udzielenia odpowiedzi. Ten stan rzeczy nie może być akceptowany, bowiem skutki opieszałości organu ponosi obywatel.

Sąd podkreśla, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym nie zawiera odrębnych od k.p.a. przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza stosowania przepisów k.p.a. Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt nie zwalniają z zarzutu przewlekłości. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy.

W świetle powyższego jest bezsporne, że organ pozostaje w przewlekłości w zakresie rozpoznania wniosku A. W., a ta przewlekłość, z uwagi na wielomiesięczny brak jakiejkolwiek aktywności w tak ważnej z punktu widzenia skarżącego sprawie, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania z wniosku skarżącego w przedmiocie wydania decyzji w trybie art. 8a ustawy emerytalnej, tj. ponad 11 miesięcy, jak i brak po stronie organu w toku trwania postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał on do jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, iż przewlekłość postępowania miała charakter rażącego naruszenia prawa. Przewlekłość ta trwa nadal, bowiem do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie organ nie rozpoznał wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2017 r. i nie zakończył postępowania wydaniem decyzji.

Nie chodzi przy tym o samo rażące naruszenie art. 35 § 3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy przepisu art. 12 k.p.a. statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 k.p.a. Zdaniem Sądu, w sprawie tej doszło do rażącego naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organu władzy publicznej.

Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie należącej do właściwości rzeczowej musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego, Sąd w pełni podziela. Tym niemniej, tak znaczącego czasu opóźnienia w niniejszej sprawie nie można usprawiedliwić, bowiem organ przez wiele miesięcy nie kończył postępowania i w efekcie nie wydawał decyzji administracyjnej.

Zgodnie z treścią art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy. Ustalając wysokość tej kwoty (500 zł) Sąd wziął pod uwagę znaczny okres oczekiwania na decyzję przez skarżącego, a także okoliczność, że zostało już znacząco obniżone świadczenie emerytalne. Określając powyższą kwotę Sąd nie pominą także faktu, iż na zwłokę w załatwieniu sprawy miała również wpływ opieszałość Komendanta Głównego Policji i IPN, która jednak nie zwalania organu z odpowiedzialności za niedochowanie ustawowych terminów załatwienia sprawy. Sąd uwzględnił również sygnalizowany przez organ problem konieczności rozpoznania 4,5 tysiąca wniosków o wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 8a ustawy emerytalnej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a w zw. z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Podstawą przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej stanowi przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. – pkt 3 wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania (zastępstwa procesowego), wydano na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.