Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 246/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2008-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 i 6
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik Sędziowie: Sędzia WSA Marta Wojciechowska Asesor sądowy Marzena Łozowska (spr.) Protokolant sekr. sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 listopada 2008r. sprawy ze skargi R.C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pan R. C. w dniu 15.05.2007 roku złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w O. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2007 rok. W sekcji VI. "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych" wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych zadeklarował czterdzieści działek ewidencyjnych, których powierzchnia gruntów rolnych ogółem (kolumna 10 sekcja VI. wniosku) wynosiła w sumie 31 ha. W sekcji VII. "Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych" Pan R. C. zadeklarował dwadzieścia jeden działek rolnych oznaczonych literami od "A" do "GA" o łącznej powierzchni 31 ha, na których realizowane są również przedsięwzięcia rolnośrodowiskowe i poprawy dobrostanu zwierząt (oznaczenie "RS").

W trakcie prowadzonego przez organ I instancji postępowania administracyjnego skarżący złożył pisemne wyjaśnienia dotyczące działek ewidencyjnych nr 20 i 19, z których wynikało, iż pomimo tego, że jest dzierżawcą przedmiotowych działek, to wiosną 2007 roku były one bezprawnie użytkowane przez innych producentów rolnych tj. Pana P. O. oraz Pana S. W., którzy dokonali ich zasiewu oraz również zgłosili przedmiotowe działki do płatności obszarowych. Na potwierdzenie swoich argumentów skarżący załączył dwie umowy dzierżawy z dnia 18.03.2004 roku, zawarte z wydzierżawiającymi, na okres dziesięciu lat, których przedmiotem były grunty rolne położone na działkach ewidencyjnych nr X i Y w miejscowości W. o powierzchni odpowiednio - 2,10 ha oraz 1,86 ha oraz wypowiedzenie umowy dzierżawy, przez Panią M. R. dotyczące gruntów rolnych o powierzchni 2,12 ha, ze skutkiem prawnym na dzień 18.10.2007 roku.

Decyzją z dnia [...], nr [...] z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał Panu R. C. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości 8.972,24 zł, w tym tytułu:

1. jednolitej płatności obszarowej w wysokości 5.747,35 zł

2. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 3.224,89 zł

3. oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych.

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wskazał, iż powierzchnia deklarowana kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wyniosła 31 ha, natomiast powierzchnia, do której została naliczona jednolita płatność obszarowa wyniosła 27,02 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła 14,73 %. W związku z tym wskazano, że zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20-11-2004 r., str. 1 ze zm.), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3%, lecz nie więcej niż 30% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę.

Uzasadniając przyznanie płatności zwierzęcej organ I instancji wskazał, iż stawka uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 października 2007 roku w sprawie stawek płatności uzupełniających w 2007 rok (Dz. U. Nr 204, poz. 1479), do 1 ha uprawy w 2007 roku wynosiła 438,76 zł. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni rolnych na rok 2007 do roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, jak i stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wynosiła 7,35 ha. Na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych wyliczona liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wynosiła 36,90 DJP. Organ I instancji powołując treść § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2007 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności stwierdził, że skoro powierzchnia trwałych użytków rolnych, do której przyznana została Panu R. C. płatność wyniosła 7,35 ha, to wyliczona kwota uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych wyniosła 3.224,89 zł.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wskazał, iż stawka uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 października 2007r. w sprawie stawek płatności uzupełniających w 2007 r. (Dz. U. Nr 204, poz. 1479), do 1 ha uprawy w 2007 roku wynosi 294,91 zł. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, wynosiła 21,94 ha. Natomiast powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wynosiła 17,96 ha. Z uwagi na to, iż procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła 22,16 %, organ I instancji odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, powołując § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 roku w sprawie rodzajów roślin uzupełniających oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności oraz art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. U. L 141 z 30.4.2004).

Od powyższej decyzji Pan R. C. złożył odwołanie. W odwołaniu tym zaskarżył decyzję w zakresie odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych ze względu na stwierdzoną różnicę pomiędzy zadeklarowaną powierzchnią działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej. Skarżący wskazał, iż o sytuacji związanej z działkami nr X i Y wielokrotnie już informował Biuro Powiatowe ARiMR w O.. Podniósł, iż pomimo tego, że zachował się uczciwie, bowiem o całym zdarzeniu poinformował Agencję, ponosi z tego tytułu negatywne konsekwencje finansowe. Odwołujący podał, iż cały zadeklarowany do płatności areał, łącznie z działkami nr X i Y był przez niego uprawiany, ponadto wskazał, iż zasiewu przedmiotowych działek dokonały inne osoby, o czym powiadamiał Agencję. R. C. zaznaczył, iż wniosek o przyznanie płatności na wskazane działki złożył w wyniku stosownej informacji, której udzielono w Biurze Powiatowym w ARiMR w O. i twierdził, że gdyby została mu udzielona przez Agencję odpowiedź na zgłoszone zastrzeżenia, to nie złożyłby wniosku na cały areał i wystąpiłyby na drogę sądową przeciwko osobom, które naruszyły posiadanie.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 roku o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) w związku z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 roku o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 44, poz. 262), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy powtórzył ustalenia stanu faktycznego, sprowadzające się do twierdzenia, iż wprawdzie w 2007 r. skarżący jako dzierżawca posiadał tytuł prawny do dwóch spornych działek ewidencyjnych o nr X i Y, to jednak z materiału dowodowego wynikało, iż działki te były rolniczo użytkowane przez innych rolników, którzy dokonali ich zasiewu i również zgłosili do przyznania płatności na rok 2007. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdzał, iż wymienione grunty rolne były bezprawnie użytkowane przez Pana O. i Pana W., którzy pomimo tego, iż Pan R. C. posiadał jeszcze obowiązujące umowy dzierżawy, dotyczące wskazanych nieruchomości, pozbawili go posiadania i przejęli je w rolnicze użytkowanie celem uzyskania dopłat do gruntów rolnych na rok 2007. Mając na względzie przedstawiony materiał dowodowy stwierdzono, iż zasadnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wykluczył powierzchnię spornych działek z wniosku strony, co spowodowało pozbawienie odwołującego uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz spowodowało przyznanie jednolitej płatności obszarowej w pomniejszonej wysokości.

Organ odwoławczy przytoczył obszerne regulacje prawa wspólnotowego i krajowego, m.in. wskazał na art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej z dnia 26 stycznia 2007 roku (Dz.U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) zwaną w dalszej części uzasadnienia "ustawą", zgodnie z którym rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zdaniem organu odwoławczego, istotnym jest, że tylko łączne spełnienie przez producenta rolnego wszystkich wymienionych w art. 7 przesłanek ustawowych, stanowi podstawę do ubiegania się o przyznanie płatności do gruntów rolnych.

Wskazano również, iż w myśl art. 7 ust. 6 ustawy w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności przysługują posiadaczowi zależnemu.

Podniesiono, iż w nauce prawa cywilnego jednym z wyróżnionych podziałów posiadania jest rozróżnienie na posiadanie samoistne i zależne. Zgodnie z art. 336 KC posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią włada faktycznie jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Jednakże pojęcie "posiadanie" na gruncie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Należało uznać, w ocenie organu odwoławczego, iż posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niewystarczające i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe, gdyż jedynie posiadanie gruntów rolnych w rozumieniu przedmiotowych przepisów prawa uprawnia rolnika do ubiegania się o płatności bezpośrednie. Zarówno prawo własności, jak i posiadanie działek rolnych na innej podstawie prawnej (umowa dzierżawy), któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów ustawy o płatnościach do gruntów rolnych, nie stanowi przesłanki do ubiegania się o przyznanie płatności obszarowych. Zatem konieczne jest użytkowanie gruntów rolnych. Istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje te grunty zgodnie z normami. Zwrócono uwagę, iż chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą to być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych. Prowadzenie działalności rolniczej można zdefiniować jako dokonywanie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści. Stwierdzono, iż przedstawione wyżej wymagania dotyczące posiadania i rolniczego użytkowania gruntów rolnych w świetle ustawy o płatnościach do gruntów rolnych, nie zostały zachowane w przedmiocie działek ew. nr X i Y. Zarówno złożone odwołanie, jak i składane przez skarżącego pisemne oświadczenia w trakcie toczącego się przez Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w O. postępowania potwierdzały, iż wskazane grunty były rolniczo użytkowane przez innych rolników.

Podsumowując organ wyjaśnił, iż w przypadku zaistnienia sytuacji bezprawnego użytkowania gruntów rolnych, płatności będą przysługiwać rolnikowi, który posiada grunty rolne, faktycznie je uprawia, utrzymuje zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki określone w przepisach krajowych i unijnych nawet w przypadku bezprawnego użytkowania. Bezprawne wtargnięcia przez innego rolnika na grunty rolne, który wcześniej użytkował inny rolnik (mający tytuł prawny), nie stanowi dla organów prowadzących postępowanie w sprawach o przyznanie płatności do gruntów rolnych argumentu do przyznania płatności rolnikowi, który nie spełnia warunków określonych w art. 7 ustawy o płatnościach. Sprawa bezprawnego użytkowania spornych działek może być wyłącznie przedmiotem rozstrzygnięć o charakterze cywilnoprawnym, dochodzonych przed sądami powszechnymi. Ponadto rolnik otrzymuje formularz wniosku wraz z załącznikami graficznymi, który jest odzwierciedleniem deklaracji zawartej we wniosku w roku poprzednim i na jego podstawie wypełnia nową deklarację uwzględniając stan faktyczny użytkowania gruntów. Powyższe wynika z cytowanego w stanie prawnym art. 22 ust, 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 i art. 12 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Przy składaniu takiego wniosku nie są wymagane dokumenty świadczące o własności, dzierżawie, a jedynie wymagana jest wiedza dotycząca zasad przyznawania płatności do gruntów rolnych i deklaracja odzwierciedlająca stan faktyczny.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W skardze strona skarżąca zarzuciła, iż wydana przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu decyzja z dnia [...] uchybia przepisom art. 7 ust. 1, art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz regulacjom art. 7, 8, 9, oraz 107 § 1 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia [...] oraz uchylenie poprzedzającej jej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] w części dotyczącej jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych.

W skardze Pan R. C. odnosząc się do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego zakwestionował znaczenie i pojęcie faktycznego posiadania gruntów rolnych, wyrażonego w zaskarżonej decyzji, a mającego swoje prawne umocowanie w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Skarżący podniósł, iż w związku z tym, że posiadał tytuł prawy w stosunku do przedmiotowych działek, a także wykonywał zabiegi rolnicze na spornych działkach, polegające na tym m.in., na wykonywaniu oprysków, orki, przygotowania gruntów pod uprawę, to nie sposób uznać, iż nie uprawiał ziemi, której dotyczą płatności.

Wskazał także, iż Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu uznając, że skarżący nie spełnia wymagań wynikających z art. 7 ustawy o płatnościach podważył cywilistyczną definicję posiadacza, o której mowa w art. 336 KC. Według skarżącego jest to oczywiste z tego względu, gdyż porównanie treści art. 7 ustawy o płatnościach z art. 143b ust. 5 rozporządzenia Rady WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 roku dowodzi, iż użyte w rozporządzeniu określenie "działki pozostające w dyspozycji rolnika" nie jest tożsame z określeniem "posiadacza", który zdaniem strony został wprowadzony celowo. Zaznaczył, iż jest podmiotem uprawnionym do płatności w zakresie działek ew. nr X i Y, gdyż jest ich dzierżawcą, a Panowie P. O. oraz S. W. nie mają "prawa, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą", gdyż bezprawnie przejęli grunty nie stanowiące ich własności, które uprzednio zostały przygotowane do uprawy przez skarżącego. W związku z powyższym, w ocenie skarżącego, bez znaczenia jest fakt poinformowania go przez nieuprawnionych posiadaczy o obsianiu pola, gdyż to właśnie on przygotował grunty pod rolniczą uprawę i zakupił materiał siewny. Dysponowanie gruntami przez powyższe osoby nie może zostać uwzględnione, dlatego, że jest to przykład władztwa chwilowego, niezasługującego na ochronę posesoryjną.

W dalszej części skargi skarżący zaznaczył, iż w dniu 31 maja 2007 roku, o zaistniałym stanie faktycznym poinformowała Biuro Powiatowe ARiMR w O., czyniąc zadość przepisom art. 9 kpa w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego. Jednakże milczenie organu spowodowało szkodę, która nie miałaby miejsca, gdyby zostały przez stronę zadeklarowane jako jedyne bezsporne działki.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze m.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - dalej jako: [p.p.s.a.], lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2).

Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia się nie dopatrzył.

Na wstępie przypomnieć należy, iż płatności o które ubiegał się skarżący, są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). System dopłat bezpośrednich został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolniczych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Podstawowym aktem prawnym określającym warunki przyznawania płatności bezpośrednich, w tym także nowowprowadzonych form szczególnych pomocy w postaci Jednolitej Płatności Obszarowej oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej, jest rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. L 270 z 21 października 2003 r.).

Warunki i tryb udzielania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych producentom rolnym określa ustawa z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) - zwana dalej: "ustawą".

Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Jak wynika zatem z wyżej powołanej ustawy, płatności przysługują osobie będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, która jednocześnie jest producentem rolnym. Jednocześnie, zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności przysługują posiadaczowi zależnemu.

Racje ma organ odwoławczy wskazując, iż przedmiotowa ustawa nie definiuje "posiadania", a skoro tak to należy w tej kwestii sięgnąć do przepisów prawa cywilnego.

Posiadanie jest instytucją prawa cywilnego i zostało uregulowane w art. 336 KC i następne. Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Posiadanie według kodeksu cywilnego jest stanem faktycznym, który polega na faktycznym władztwie, przez którą rozumie się samą możność władania rzeczą; efektywne w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy (nieruchomości) nie jest konieczną przesłanką posiadania. Oznacza to, iż dla istnienia posiadania w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możność takiego korzystania (zob. wyrok WSA z dnia 08.11.2005r., sygn. akt V SA/Wa 1524/05). W piśmiennictwie zwraca się również uwagę, że posiadanie w znaczeniu, jakie nadaje temu pojęciu kodeks cywilny, może stanowić element prawa podmiotowego, może jednak stanowić także jedynie stan faktycznego władztwa nad rzeczą w sytuacji, gdy prawo wykonywane faktycznie przez posiadacza służy innemu podmiotowi (posiadanie bezprawne) – zob. wyrok NSA z dnia 02.09.2008r., sygn. akt II GSK 311/08.

W ocenie Sądu, za trafne należało uznać twierdzenie organu odwoławczego zawarte w zaskarżonej decyzji, iż: "posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niewystarczające i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe", a "pojęcie "posiadanie" na gruncie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych".

Innymi słowy pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ustawy należy wykładać jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem niewątpliwie przemawia fakt, iż celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty (zob. wyrok WSA z dnia 08.11.2005r., sygn. akt V SA/Wa 1524/05). Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczpospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004 (tj. 1 ha) oraz czy utrzymuje wszystkie gruntów zgodnie z normami.

Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, iż przesłanka kwalifikująca do uzyskania płatności obszarowych, odnoszona do "faktycznego posiadania" gruntu rolnego, nie może być przy tym rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych, gdyż taki wymóg obciążający rolnika (producenta rolnego) nie został w przepisach prawa wspólnotowego i prawa krajowego nigdzie sformułowany. Tak, jak posiadanie przez producenta rolnego tytułu prawnego do gruntu rolnego zgłoszonego we wniosku nie przesądza jeszcze o przyznaniu płatności obszarowych z tego tytułu, tak i niedysponowanie stosownym tytułem prawnym do nieruchomości nie może automatycznie wyłączać rolnika z systemu pomocy (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. II GSK 258/06, wyrok NSA z dnia 02.09.2008r., sygn. akt II GSK 311/08, wyrok NSA z dnia 4.06.2007r., sygn. akt II GSK 53/07).

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, iż na datę złożenia wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2007 rok wnioskodawca nie był posiadaczem (nie użytkował rolniczo) wszystkich gruntów objętych treścią wyżej wymienionego wniosku. Poza zakresem jego posiadania były działki ewidencyjne o nr X i Y. Skarżący sam potwierdził fakt, iż wprawdzie posiadał tytuł prawny do spornych działek, to jednak ich faktycznie nie użytkował. Samo przygotowanie gruntów pod uprawę rolniczą, jest niewystarczające do stwierdzenia, iż utrzymuje grunty rolne zgodnie z normami.

Niespornym było zatem, że skarżący w chwili składania wniosku oraz w chwili wydawania decyzji przez organy orzekające w sprawie nie był producentem rolnym na obszarze działek nr X i Y. Trafnie więc organy uznały, że odnośnie tych działek nie spełnia on warunków określonych w art. 7 ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.

W ocenie Sądu za zupełnie chybiony należało uznać zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 18 ust. 4 ustawy. W tej kwestii podzielić należy pogląd organu odwoławczego wyrażony w odpowiedzi na skargę, że: "we wniosku o przyznanie płatności rolnik jest obowiązany zadeklarować wszystkie grunty będące w jego posiadaniu, a więc nieruchomości, które są przez niego faktycznie użytkowane rolniczo. Dlatego też, składając przedmiotowy wniosek Beneficjent powinien zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, zadeklarować jedynie grunty rolne, które są przez niego faktycznie użytkowane rolniczo, o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które utrzymywane są zgodnie z normami. Strona składając wniosek pomocowy nie powinna, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, deklarować gruntów rolnych, na których nie prowadzi działalności rolniczej, gdyż dopłaty nie są przewidziane dla osób dysponujących jedynie tytułem prawnym w stosunku do nieruchomości, które nie zajmują się produkcją rolną".

Nie mogą być także uznane za usprawiedliwione zawarte w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. art. 7, art. 8, art. 9, i art. 107 § 1 i 3 kpa), gdyż analiza akt administracyjnych uprawnia Sąd do uznania, że w toku postępowania organy podjęły niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy, z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Właściwie też dokonano subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego.

Podobnie, zarzuty skarżącego, dotyczące poinformowania Biura Powiatowego ARiMR w O. o zaistniałym stanie faktycznym, nie zasługują na uwzględnienie. Pan R. C. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w O., w dniu 31.05.2007 roku pismo, z którego jednak nie wynikało, że skarżący wycofuje sporne działki, uznając złożony wniosek za nieprawidłowy. Z oświadczenia tego wynikało jedynie, iż skarżący jest dzierżawcą spornych działek, które są przez niego uprawiane od 2001 roku, a nieuprawnionymi do pobierania dopłat na wymienione działki są 2 osoby wymienione w przedmiotowym piśmie.

Nieuzasadnione jest przerzucanie na organy odpowiedzialności za złożenie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, które faktycznie nie były przez skarżącego użytkowane. Wnioskujący bowiem mógł i powinien zapoznać się z zasadami przyznawania świadczeń. Niedołożenie wymaganej przez prawo staranności w tym zakresie nie może usprawiedliwiać nieuzasadnionego domagania się płatności do gruntów faktycznie uprawianych przez inny podmiot.

Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, a w toku postępowania organy nie naruszyły przepisów postępowania, które miałaby wpływać na treść decyzji i stąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.