Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 642/93
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1993-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1988 nr 41 poz. 324
law: Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.
article: art. 80, art. 145 par. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Gdy w dniu wydania decyzji ostatecznej o wykreśleniu spółki cywilnej z ewidencji działalności gospodarczej umowa spółki była już rozwiązana, organ ewidencyjny na zasadzie art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./ orzeka o wykreśleniu spółki z ewidencji i zgodnie z art. 80 Kpa - na podstawie oświadczeń wspólników - określa termin, w którym nastąpiło wykreślenie, choćby termin zakończenia tej działalności był określany przez wspólników niejednolicie.

2. Gdy po takim wykreśleniu spółki z ewidencji jeden ze wspólników uzyska i przedstawi organowi ewidencyjnemu wyrok sądowy ustalający inny termin rozwiązania spółki, uzasadniać to będzie wznowienie postępowania przez organ w trybie art. 145 par. 1 pkt 7 Kpa.

TEZY

1. Gdy w dniu wydania decyzji ostatecznej o wykreśleniu spółki cywilnej z ewidencji działalności gospodarczej umowa spółki była już rozwiązana, organ ewidencyjny na zasadzie art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./ orzeka o wykreśleniu spółki z ewidencji i zgodnie z art. 80 Kpa - na podstawie oświadczeń wspólników - określa termin, w którym nastąpiło wykreślenie, choćby termin zakończenia tej działalności był określany przez wspólników niejednolicie.

2. Gdy po takim wykreśleniu spółki z ewidencji jeden ze wspólników uzyska i przedstawi organowi ewidencyjnemu wyrok sądowy ustalający inny termin rozwiązania spółki, uzasadniać to będzie wznowienie postępowania przez organ w trybie art. 145 par. 1 pkt 7 Kpa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Jerzego S. na decyzję Wojewody (...) z dnia 29 stycznia 1993 r. w przedmiocie wykreślenia wpisu w ewidencji działalności gospodarczej.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 czerwca 1992 r. nr UG. 7652/90/92, wydaną na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324/ na skutek podania Andrzeja P., Wójt Gminy Ś. K. orzekł o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 3 czerwca 1992 r. wpisu dokonanego w dniu 10 lutego 1992 r. pod numerem 966 o treści: Hurtowa sprzedaż artykułów przemysłowych, chemicznych, pochodzenia krajowego i zagranicznego, Eksport - Import, według zgłoszenia Andrzeja P. i Jerzego S.

Z podania Andrzeja P. wynika, że działalność gospodarcza wymienionych w ewidencji osób była prowadzona na warunkach umowy spółki cywilnej, która pismem z dnia 4 czerwca 1992 r. została przez wnioskodawcę wypowiedziana bez zachowania terminu wypowiedzenia z powodu niedopuszczenia go przez drugiego wspólnika, Jerzego S., do uczestniczenia w kierowaniu sprawami spółki i kontroli operacji finansowych.

Pismem z dnia 5 września 1992 r., złożonym w Urzędzie Gminy Ś. K. dnia 16 października 1992 r., drugi ze wspólników, Jerzy S., oświadczył, że z dniem 30 września 1992 r. zostaje zamknięta działalność spółki cywilnej, a kolejnym pismem z dnia 20 października 1992 r. wniósł o wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej spółki cywilnej "S. ", zarejestrowanej pod numerem 966.

Dnia 16 grudnia 1992 r. Jerzy S. wniósł odwołanie od decyzji z dnia 16 czerwca 1992 r. o wykreśleniu z dniem 3 czerwca 1992 r. wpisu działalności gospodarczej, wyjaśniając, że decyzja ta została mu doręczona w dniu 7 grudnia 1992 r. Jego zdaniem, wykreślenie spółki z ewidencji mogło nastąpić dopiero po upływie 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia, to jest z dniem 30 września 1992 r.

Decyzją z dnia 29 stycznia 1993 r. nr RG. IV. 6420/1/93 Wojewoda (...) utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy Ś. K. z dnia 16 czerwca 1992 r. Organ odwoławczy przyjął, że umowa spółki cywilnej pomiędzy Jerzym S. a Andrzejem P. została przez tego ostatniego rozwiązana jednostronnie za wypowiedzeniem ze skutkiem natychmiastowym. Organy ewidencyjne nie są uprawnione ani zobowiązane do oceny skuteczności takiego oświadczenia woli. Z treści oświadczenia Andrzeja P. wynikało jednoznacznie, że wypowiedział on swój udział w spółce i nie uczestniczy już w jej działalności. Okoliczności te dostatecznie uzasadniały wykreślenie wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Decyzję Wojewody (...) zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Jerzego S., zarzucając, że wykreślenie z ewidencji spółki cywilnej może nastąpić z chwilą jej rozwiązania. Wypowiedzenie umowy spółki bez zachowania terminów wypowiedzenia z ważnych przyczyn byłoby dopuszczalne, gdyby przyczyny takie niewątpliwie występowały. Okoliczność taka została przez drugiego wspólnika zanegowana. W tych warunkach podstawą wykreślenia spółki z ewidencji z dniem 16 czerwca 1992 r. mógłby być jedynie wyrok sądowy, ustalający, że spółka została rozwiązana. Skoro takiego wyroku nie było, rozwiązanie spółki mogło nastąpić dopiero po upływie 3-miesięcznego terminu wypowiedzenia, w dniu 30 września 1992 r. Uchybienie to uzasadnia żądanie uchylenia decyzji organów I i II instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że wniosek Andrzeja P. o wykreślenie spółki z ewidencji działalności gospodarczej stanowił dostateczną podstawę do uwzględnienia tego żądania. Spółka była dwuosobowa i wobec oświadczenia jednego ze wspólników, że ze spółki wystąpił i zaniechał prowadzenie działalności gospodarczej w jej ramach, organ ewidencyjny powinien był dokonać stosownego wykreślenia z ewidencji. Nie ogranicza to swobody działania drugiego wspólnika, który może po dokonaniu zmian w ewidencji prowadzić nadal działalność gospodarczą.

Na rozprawie przed Naczelny Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego przedstawił odpis zaświadczenia Wójta Gminy Ś. K. z dnia 12 lutego 1992 r. nr UG. 7619/48/1992, z którego wynika, że w ewidencji działalności gospodarczej pod nr 966 podmiot prowadzący działalność został określony następująco: 1. Andrzej P. 2. Józef S. spółka cywilna "S."

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./ podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą może być osoba fizyczna, osoba prawna, a także jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, utworzona zgodnie z przepisami prawa, jeżeli jej przedmiot działania obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej.

W literaturze przedmiotu wyrażany jest zgodnie pogląd, że podmiotem gospodarczym nie mającym osobowości prawnej może być spółka cywilna, której formy organizacyjne reguluje kodeks cywilny /J. Maj i R. Toradejna: Ustawa o działalności gospodarczej - komentarz, 1989 r., s. 12; Z. Leoński, Z. Niewiadomski i M. Waligórski: Ustawa o działalności gospodarczej z komentarzem, 1992 r., s. 13; K. Janikowski: Ewidencjonowanie i koncesjonowanie działalności gospodarczej, PKG nr 7/1989, s. 201/.

Według art. 8 ust. 1 tej ustawy podjęcie działalności gospodarczej przez osoby fizyczne i jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej wymaga, z zastrzeżeniem jej art. 9-11, zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej.

W myśl art. 15 ust. 1 powyższej ustawy organ ewidencyjny dokonuje wpisu do ewidencji działalności gospodarczej stosownie do zgłoszenia, którego warunki zostały określone w jej art. 16 ust. 1. Oznacza to, że organ ewidencyjny nie wydaje w sprawie wpisu decyzji administracyjnej, a jego czynności związane z wpisem mają charakter materialno-techniczny, przy czym zakres kontroli zgłoszenia ogranicza się do formalnego sprawdzenia spełnienia warunków wymienionych w art. 16 ust. 1 i warunków określonych w art. 17 tej ustawy, a ponadto warunków, jakim powinno odpowiadać podanie w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

W wypadku zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej spółki cywilnej organ ewidencyjny nie bada treści umowy spółki, a gdy zgłoszenie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej przez podmiot oznaczony jako spółka cywilna ze wskazaniem imion i nazwisk wspólników zostało podpisane przez wszystkich wspólników, organ ten nie ma podstaw do żądania przedstawienia mu umowy spółki. Ma to również odpowiednie zastosowanie przy wykreślaniu spółki cywilnej z ewidencji działalności gospodarczej, gdyż stosownie do art. 19 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy o działalności gospodarczej podstawę do dokonania tej czynności stanowi samo zawiadomienie o zaprzestaniu działalności. Zważywszy na charakter spółki cywilnej, podanie o skreślenie spółki z ewidencji działalności gospodarczej powinno być podpisane przez wszystkich wspólników lub przez osobę umocowaną do jej reprezentowania, jeżeli taki pełnomocnik został ustanowiony w umowie lub w uchwale wspólników. Podstawą wszczęcia postępowania o wykreślenie spółki cywilnej z ewidencji działalności gospodarczej może być także zgłoszenie jednego ze wspólników spółki cywilnej, zwłaszcza wówczas, gdy wniosek swój uzasadnia on jednostronnym wypowiedzeniem udziału i wystąpieniem ze spółki. W takich wypadkach jednak organ ewidencyjny, przed wydaniem decyzji o wykreśleniu spółki z ewidencji, powinien zgodnie z art. 61 par. 4 Kpa zawiadomić wszystkich pozostałych wspólników o wszczęciu postępowania w celu umożliwienia im zięcia udziału w postępowaniu.

Warunek ten nie został spełniony przez organ ewidencyjny I instancji, który wydał decyzję o wykreśleniu spółki z ewidencji działalności gospodarczej, nie zawiadamiając o tym drugiego wspólnika, Jerzego S., a ponadto zaniechał doręczenia mu decyzji we właściwym terminie.

Braki te jednak, niewątpliwie istotne, zostały uzupełnione w postępowaniu odwoławczym i ostateczne wykreślenie spółki z ewidencji nastąpiło z chwilą doręczenia decyzji organu odwoławczego z dnia 29 stycznia 1993 r.

W okresie między wszczęciem postępowania o wykreślenie wpisu z ewidencji działalności a datą wydania decyzji ostatecznej w tym przedmiocie drugi ze wspólników, Jerzy S., również złożył organowi ewidencyjnemu podanie o skreślenie spółki z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 30 września 1992 r. Ostatecznie zatem sprzeczność interesów między wspólnikami sprowadza się wyłącznie do terminu wykreślenia spółki z ewidencji, określonego w decyzji organu pierwszej instancji na 3 czerwca 1992 r., a w podaniu skarżącego - na 30 września 1992 r. Spór ten jest w istocie sporem o charakterze cywilnym, dotyczącym terminu rozwiązania umowy spółki, i jego rozpoznanie należy do właściwości sądu powszechnego zgodnie z art. 2 par. 1 Kpc.

Według art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Po zawieszeniu postępowania organ - stosownie do art. 100 par. 1 Kpa - występuje jednocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego lub wzywa stronę do wystąpienia o to we właściwym terminie.

Wytoczenie przez organ powództwa przed sądem powszechnym o ustalenie, czy umowa spółki między wspólnikami uległa rozwiązaniu w dniu 3 czerwca, czy w dniu 30 września 1992 r., byłoby niedopuszczalne, gdyż art. 100 par. 1 Kpa nie stwarza legitymacji czynnej do wytoczenia takiego powództwa do sądu przez organ gminy lub organ Skarbu Państwa. Ponadto w dniu, w którym decyzja o wykreśleniu spółki z ewidencji stała się ostateczna, to jest w dniu 29 stycznia 1993 r., umowa spółki zarówno według zainteresowanego, jak i według skarżącego już nie obowiązywała.

W sytuacji gdy w dniu wydania decyzji ostatecznej o wykreśleniu spółki cywilnej z ewidencji działalności gospodarczej umowa spółki była już rozwiązana, organ ewidencyjny na zasadzie art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./ orzeka o wykreśleniu spółki z ewidencji i zgodnie z art. 80 Kpa - na podstawie świadczeń wspólników - określa termin, w którym wykreślenie nastąpiło.

Po rozwiązaniu spółki cywilnej, na potrzeby ustalenia w decyzji o wykreśleniu spółki z ewidencji działalności gospodarczej terminu wykreślenia, nie stosuje się przepisów art. 97 par. 1 pkt 4 i art. 100 par. 1 Kpa.

Z art. 16 ust. 2 omawianej ustawy można wnosić, że ewidencja działalności gospodarczej służy potrzebom informacji o podmiocie gospodarczym i jego działalności. Treść zapisów w ewidencji, obejmująca dane wymienione w art. 16 ust. 1 tej ustawy, nie przewiduje odnotowywania w niej ostrzeżeń lub jakichkolwiek innych informacji. Uzasadnia to pogląd, że po zgłoszeniu przez wspólników zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę cywilną należy dokonać jej wykreślenia z ewidencji, choćby termin zakończenia tej działalności określany był przez wspólników niejednolicie.

Ewentualne zawieszenie postępowania w sprawie wykreślenia podmiotu gospodarczego z ewidencji i wyznaczanie zainteresowanym wspólnikom terminu do wytoczenia sądowego powództwa ustalającego w celu określenia terminu zaprzestania działalności przez ten podmiot pozostawałoby w sprzeczności z art. 16 i art. 19 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy.

Gdy po takim wykreśleniu spółki z ewidencji jeden ze wspólników uzyska i przedstawi organowi ewidencyjnemu wyrok sądowy ustalający inny termin rozwiązania spółki, będzie to uzasadniać wznowienie postępowania przez organ w trybie art. 145 par. 1 pkt 7 Kpa i zmianę wydanej decyzji.

Oceniając skargę z uwzględnieniem przedstawionych wyżej wywodów, należy stwierdzić, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji umowa spółki pomiędzy skarżącym a zainteresowanym była już rozwiązana. Zarzucając organowi ewidecyjnemu, że nie dopełnił powinności ustalenia terminu rozwiązania umowy spółki w drodze procesu cywilnego, skarżący pominął, że organ ewidencyjny nie miał legitymacji czynnej do wszczęcia takiego postępowania, a sam nie podjął w tym kierunku żadnych czynności procesowych.

Wobec powyższego na zasadzie art. 207 par. 5 Kpa skargę należało oddalić.