Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 418/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2009-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 254
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod(spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Kantecka, Sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant Marika Brzozowiec, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r., sprawy ze skargi W.Ł. i F.Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2008r. I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa- kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie adwokatowi kwotę 292 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 zł (siedemnaście) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania W. i F. Ł. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia "[...]" Nr "[...]" w sprawie zmiany nakazu płatniczego nr "[...]" z dnia "[...]" w przedmiocie zmiany nakazu płatniczego nr "[...]" z dnia "[...]" w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2008 r. poprzez zmniejszenie podatnikom kwoty zobowiązania do sumy 1.325 zł, uchyliło tę decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynikało, że decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" Burmistrz Miasta i Gminy wymierzył W. Ł. łączne zobowiązanie pieniężne za 2008 r. w wysokości 1.326 zł, opodatkowując podatkiem rolnym grunty o powierzchni 8,7771 ha, a w podatku od nieruchomości budynek mieszkalny o powierzchni 74 m2. W nakazie płatniczym jako współwłaściciela wymienionych nieruchomości wskazano F. Ł.

Decyzją z dnia "[...]" organ podatkowy I instancji w trybie art. 254 Ordynacji podatkowej zmienił ww. decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ podatkowy I instancji stwierdził, że gospodarstwo rolne posiada 8,7846 ha. Zwiększył zobowiązanie podatkowe z kwoty 1.325 zł na kwotę 1.326 zł. Następnie w związku z pismem stron decyzją z dnia "[...]" na podstawie art. 254 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy zmniejszył podatnikom kwotę zobowiązania do kwoty 1.325 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że decyzję tę wydano na podstawie danych podatnika i danych z ewidencji gruntów. Podniesiono też, że w związku z nie zakończonym postępowaniem w sprawie podziału działki nr 69, przywraca się stan na dzień 31.12.2007 r.

Od powyższej decyzji W. i F. Ł. złożyli odwołanie, w którym stwierdzili, że stan prawny w ewidencji gruntów się nie zmienił na dzień 2 kwietnia i 2 czerwca 2008 r. Podkreślili również, że stan prawny w związku z umową majątkową z dnia "[...]" Rep. A "[...]" jest inny niż ten wynikający z zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na treść art. 128 Ordynacji podatkowej stwierdziło, że zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilności opartych na decyzji skutków prawnych, dlatego też stanowi jedno z kardynalnych założeń całego systemu ogólnego postępowania podatkowego. Mając na uwadze powyższe wskazało, że w oparciu o art. 254 Ordynacji podatkowej decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji.

Z ustaleń organu odwoławczego wynikało, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiła jednakże żadna zmiana stanu faktycznego po wydaniu nakazu płatniczego nr "[...]" z dnia "[...]", która uzasadniałaby jego zmianę, a prowadzone przez organ podatkowy I instancji postępowanie zmierzające do wydania zaskarżonej decyzji w trybie art. 254 Ordynacji podatkowe, w ocenie organu odwoławczego było bezprzedmiotowe. W związku z powyższym organ odwoławczy uchylił decyzję w całości i umorzył postępowanie, ze względu na brak przesłanek umożliwiających zastosowanie tego przepisu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. i F. Ł. zarzucili bezprawność postanowienia Sądu Rejonowego z dnia "[...]", na mocy którego dokonano uwłaszczenia J. i M. Z. działką budowlaną nr 69/2, bezprawnie wyłączoną z działki nr 69. Wskazali, że nie odwołują się od obowiązku podatkowego tylko od przyjęcia przez Urząd Miejski danych niezgodnych z dotychczasowym stanem prawnym, polegającym na zmianie powierzchni działki rolnej siedliskowej nr 69 bez podstawy prawnej, istniejącej od 1952 r. Zarzucili Starostwu Powiatowemu, Wydziałowi Ewidencji Gruntów oraz Urzędowi Miejskiemu naruszenie prawa do równej ochrony praw dziedzicznych i praw majątkowych rolników- podatników podatku rolnego. Wnieśli o naliczenie podatku od działki rolnej zabudowanej nr 69 o powierzchni 0,32 ha oraz od działek nr 70,77,75/2 i 68/2.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wskazało, że skarżący nie kwestionują decyzji Kolegium. Zarzucają bezprawność wydzielenia z działki nr 69 położonej w obrębie "[...]", Gm. W. o pow. 0,32 ha działki nr 69/2, która według aktualnych zapisów w ewidencji stanowi własność J. i M. Z.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

W związku z treścią skargi i pism składanych w toku postępowania sądowego należy stwierdzić, że w istocie złożenie skargi wynika z niezrozumienia przez podatników, że w kwestiach prawnych związanych z nieruchomościami kompetencje do określonego działania mogą przysługiwać różnym Sądom.

Organy podatkowe, właściwe w sprawie opodatkowania nieruchomości przyjmują stan faktyczny tj. rodzaj i powierzchnię według danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Z kolei podstawą zapisów w ewidencji gruntów i budynków mogą być dane wynikające z orzeczeń sądów cywilnych, decyzji administracyjnych, bądź też aktów notarialnych. Jeżeli zatem podatnik kwestionuje jakieś dane co do stanu faktycznego, a wynikające z dokumentów urzędowych to rozstrzygnięcie ich powinno nastąpić w innym trybie. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie rozstrzyga bezpośrednio o prawach i obowiązkach obywateli, a stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. może jedynie uchylić zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Granice kontroli sądowej zawsze wyznaczane są rodzajem decyzji (innego aktu), który został zaskarżony.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą uchylono decyzję organu I instancji w sprawie zmiany decyzji ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2008r. i umarzono postępowanie.

Decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 254 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji (art. 254. § 1). Zmiana decyzji ostatecznej może dotyczyć tylko okresu, za który ustalono lub określono wysokość zobowiązania podatkowego (art. 254 § 2).

Z powyższego przepisu prawa wynika, że jedyną przesłanką wzruszenia decyzji ostatecznej jest taka zmiana stanu faktycznego, która dotyczy faktów prawotwórczych wpływających na wysokość zobowiązania podatkowego. Zmiana stanu faktycznego musi nastąpić po doręczeniu decyzji stronie (art. 211 Ordynacji podatkowej), ale znaczenie prawne nowych faktów musi znajdować podstawę prawną w przepisach prawnych obowiązujących wcześniej, tj. w dacie wydania decyzji podatkowej (art. 210 § 1 pkt 2 O.p.). Fakty zaistniałe po doręczeniu decyzji są w danej sprawie nowe, ale mają rangę faktów prawotwórczych z mocy przepisów, które tworzyły stan prawny sprawy w dacie wydania decyzji ostatecznej przez organ podatkowy.

Z tego względu uznaje się decyzję zmieniającą decyzję ostateczną za korygującą lub aktualizującą wymiar pierwotny zobowiązania podatkowego (B. Adamiak, J.Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa - komentarz, UNIMEX Wrocław 2008, s. 983).

W wyrokach z dnia 26 października 2000 r. (sygn. akt I SA/Po 1939/99 i I SA/Po 2001/99) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art. 254 Ordynacji podatkowej jest przepisem wyjątkowym, który nie ma charakteru samodzielnego. "Jego stosowanie zależy od istnienia innych przepisów szczegółowego prawa podatkowego (przede wszystkim przepisów materialnego prawa podatkowego), gdzie określone są warunki (okoliczności faktyczne), od których uzależnione jest ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego."

Nadto stwierdzić należy, iż jedną z fundamentalnych zasad postępowania podatkowego jest wyrażona w art. 128 Ordynacji podatkowej zasada trwałości decyzji ostatecznych, która ma na celu nie tylko ochronę praw nabytych strony, ale w ogóle istniejącego porządku prawnego. Pewność obrotu prawnego wymaga, by decyzje ostateczne w sprawach podatkowych były co do zasady trwałe, by podatnik uiszczając należność pieniężną wynikającą z decyzji miał pewność, iż po raz drugi organy podatkowe nie będą żądały zapłacenia z reguły wyższego podatku i wydawały w tej sprawie nowej decyzji. W systemie prawa polskiego każda ostateczna decyzja podatkowa korzysta z domniemania prawidłowości. Organ podatkowy, który wydał ewentualnie decyzję wadliwą, jest tą decyzją związany do czasu jej zmiany w sposób przewidziany prawem. Wszelkie decyzje ostateczne organów podatkowych, zgodnie z zasadą ich trwałości, mogą być weryfikowane zupełnie wyjątkowo tylko i wyłącznie w określonych trybach nadzwyczajnych.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że brak było podstaw do zmiany decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia "[...]" w trybie art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie wystąpiły bowiem przesłanki określone w art. 254 Ordynacji podatkowej, konieczne do wzruszenia decyzji w tym nadzwyczajnym trybie.

W konsekwencji należy w pełni podzielić stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem prawa i podlegała wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Sam fakt, iż toczy się postępowanie sądowe w sprawie podziału działki nie stanowił podstawy do zmiany decyzji w trybie art. 254 Ordynacji podatkowej. Nie jest to fakt prawotwórczy, wpływający na wysokość zobowiązania podatkowego. W przedmiotowej sprawie po wydaniu decyzji z dnia "[...]" nie wystąpiła żadna zmiana stanu faktycznego. Stan faktyczny, który istniał w chwili wydania tej decyzji nie uległ zmianie po jej doręczeniu. Jak wynika z zawiadomienia Starostwa Powiatowego o zmianie z dnia 28.02.2008 r. działka o nr 69 o powierzchni 0,32 ha po zmianie została podzielona na działkę o nr 69/1 o powierzchni 0,1675 ha, której właścicielami są skarżący oraz działkę nr 69/2 o powierzchni 0,1675 ha, której właścicielami są M. i J. Z. W związku z powyższym decyzją z dnia "[...]" w oparciu o art. 254 Ordynacji podatkowej organ podatkowy zmienił pierwotną decyzję dotyczącą wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2008 r. Do kolejnej zaś zmiany decyzji w oparciu o art. 254 Ordynacji podatkowej organ podatkowy nie miał podstaw prawnych.

Rozstrzygając ww. sprawę Sąd stwierdził, że akta administracyjne przekazane przez organ podatkowy są niezupełne. W aktach sprawy brak jest wniosku W. Ł. z dnia 5 maja 2008 r. nadto brak jest protokołu czy też notatki służbowej sporządzonej z rozmowy z W. Ł. informującej o niedokończonej sprawie sądowej, w oparciu o które organ podatkowy wydał zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu wskazane uchybienie, nie miało wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi ustanowionemu z urzędu Sąd postanowił na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie... (Dz. U nr 163, poz. 1348 ze zm) w związku z art. 250 p.p.s.a.