Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 931/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 20
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2086
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Daniela Kozłowska Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2008 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie nabycia własności gruntu zajętego pod drogę publiczną 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego E. L. prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego w W., przy ulicy [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, oraz kwotę 15 (piętnaście) złotych tytułem innych udokumentowanych wydatków strony.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2004 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. D., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...].

W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę S. własności nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...], zajętej pod drogę publiczną ul. [...], stanowiącą w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność E. P., K. K. i M. K.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że w dniu [...] grudnia 1998 r. nieruchomość oznaczona jako działka geodezyjna nr [...] o powierzchni [...] ha stanowiła własność E. P. oraz K. K. i M. K. Nieruchomość tę w dniu 10 listopada 1999 r. - na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny Rep. A Nr [...]) - nabyli K. i M. małżonkowie D. W dniu 31 grudnia 1998 r. część przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] ha była zajęta pod drogę publiczną - gminną ulicę [...] i znajdowała się we władaniu Gminy S. Wypełniało to przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) i uzasadniało wydanie decyzji stwierdzającej nabycie własności nieruchomości przez gminę.

Od powyższej decyzji odwołanie do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł M. D.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] września 2001r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2001 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując, iż organ wojewódzki nie zapewnił w postępowaniu udziału wszystkim jego stronom, oraz iż nie udokumentował sprawowania władztwa nad nieruchomością przez podmiot publiczny.

Wojewoda [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę S. własności w/w nieruchomości.

W wyniku odwołania M. D., Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2002 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, w uzasadnieniu wskazując na konieczność udokumentowania publicznego władztwa nad tą nieruchomością.

Wojewoda [...], po kolejnym rozpatrzeniu sprawy i uzupełnieniu materiału dowodowego - działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) - decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę S. własności nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...], zajętej pod drogę publiczną ul. [...], stanowiącą w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność E. P., K. K. i M. K.

Wojewoda stwierdził, że stosownie do dyspozycji art. 73 ust 1 nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego.

Artykuł ten wskazuje trzy przesłanki warunkujące uwłaszczenie podmiotów publicznoprawnych, które musiały być łącznie spełnione w dniu 31 grudnia 1998 r. :

1. zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną,

2. pozostawanie nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,

3. brak przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego.

Nie spełnienie którejkolwiek z tych przesłanek stoi na przeszkodzie uwłaszczeniu w tym trybie Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999r.

Wojewoda uznał, iż bezspornym w sprawie jest fakt, że nieruchomość oznaczona nr geodezyjnym [...] o pow. [...] ha położona w S. w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła współwłasność E. P. oraz K. i M. K. Dla przedmiotowej działki w Sądzie Rejonowym w S. urządzony był zbiór dokumentów [...].

Dnia 10 listopada 1999 r. umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. A Nr [...], nastąpiło przeniesienie własności nieruchomości oznaczonej nr geodezyjnym [...] o powierzchni [...] ha na rzecz K. i M. małżonków D.

Ponadto, nie budzi wątpliwości fakt, iż ulica [...] w S. w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła drogę publiczną, albowiem wymieniona została w załączniku Nr [...] - wykaz dróg lokalnych miejskich do uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych i miejskich w województwie [...] (Dz. Urz. Woj [...] Nr [...], poz. [...])

O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego [...] zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta i Gminy w S. z dnia [...] stycznia 1986 r. ogłoszoną w Dz. Urz. Woj [...] Nr [...], poz. [...] z dnia [...] marca 1986 r. przedmiotowa nieruchomość znajduje się w liniach rozgraniczających ulicę [...] w S. W celu wydzielenia tej nieruchomości w granicach zajęcia pod ulicę [...] został opracowany przez wnioskodawcę projekt podziału geodezyjnego działki Nr [...].

Wojewoda stwierdził też, że w toku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż w okresie przed 31 grudnia 1998 r. nieruchomością - w imieniu Gminy S. - władało Przedsiębiorstwo [...] Spółka z o.o. w S. Z materiału dowodowego wynika, iż władztwo to polegało na utrzymaniu drogi, a w szczególności na bieżącym jej odśnieżaniu (oświadczenie vice Prezesa w/w firmy).

Ponadto na ul. [...] wykonywane było profilowanie za pomocą równiarki drogowej (raport dzienny z wykonania roboty, umowa Nr [...], załącznik do zlecenia z dnia 23 lutego 1998 r. [...] zawierający wykaz ulic na terenie miasta S. do profilowania).

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewoda uznał, że zostały spełniane w sprawie przesłanki wymienione w art. 73 ust 1 cyt. ustawy - dlatego też orzekł jak w sentencji.

Od decyzji organu I instancji odwołanie do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł M. D., który zakwestionował ustalenia stanu faktycznego, na których oparte zostało rozstrzygnięcie w przedmiocie komunalizacji przedmiotowej części nieruchomości. Stwierdził, że nie istnieje decyzja, na podstawie której miałoby dojść do podziału nieruchomości stanowiącej jego własność. Działka, którą organ oznacza jako działka nr [...], stanowi całość z resztą nieruchomości nr [...] nabytej od poprzedników prawnych, za którą skarżący opłaca podatek i na którym utrzymywany jest trawnik, podobnie jak na pozostałej reszcie gruntu wokół domu. Nie ma na nim ulicy. Wskazana w decyzji Wojewody uchwała dotyczy projektu sieci dróg gminnych, a zatem nie reguluje stanu prawnego drogi. Ulica [...] w ogóle nie jest ulicą, a jedynie terenem (gruntem) pod przyszłą ulicę. Skarżący nie wyklucza możliwości odstąpienia Gminie części swojej nieruchomości w formie cywilnoprawnej, jeżeli zajdzie taka potrzeba. Ponadto w decyzji komunalizującej grunt Wojewoda nie wspomniał o odszkodowaniu, co może wywołać nieodwracalne skutki prawne.

Po rozpoznaniu odwołania, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...].

Minister uznał, że w badanej przez niego sprawie zostały spełnione warunki określone w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., upoważniające Wojewodę [...] do wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa oznaczonej w decyzji nieruchomości.

Jak wynika z akt sprawy przedmiotowa nieruchomość położona w S. oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha (stanowiąca część działki nr [...] o pow. [...] ha), obręb [...], stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność E. P., K. K. i M. K., oraz miała urządzony zbiór dokumentów Zd. Nr [...].

W dniu 10 listopada 1999 r. została zawarta umowa mająca na celu przeniesienie własności nieruchomości nr [...] na rzecz K. i M. D. - a więc nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych i miejskich w województwie [...] (Dz. Urz. Woj. [...] nr [...], poz.[...]) ul. [...] została zaliczona do dróg gminnych.

Poza tym przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu publicznoprawnym, gdyż Gminą S. sprawowała faktyczne władztwo nad nią.

W aktach sprawy znajduje się oświadczenie Prezesa [...] Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w S., z którego wynika, iż ul. [...] podlegała bieżącemu utrzymaniu drogi, w szczególności odśnieżaniu - na mocy umów zawartych przez [...]P[...] z Gminą S. Fakt odśnieżania ul. [...] przez [...]P[...] potwierdza również skarżący w odwołaniu.

Ponadto na ul. [...] wykonano w 1998 r. profilowanie nawierzchni, zgodnie z umową z dnia 4 lutego1998 r.

Dodatkowo w aktach sprawy znajduje się pismo Zakładu Energetycznego B. z dnia 21 sierpnia 2003 r., z którego treści wynika, iż lampy oświetlenia ulicznego przy ul. [...] są podłączone do urządzenia pomiarowego przy ul. [...]-Stacja Transformatorowa nr [...] nr licznika [...], a dołączone do akt sprawy faktury za energię elektryczną poświadczają wnoszenie przez Urząd Miasta i Gminy w S. opłat z tytułu oświetlenia ul. [...].

Minister dodał, że podnoszona w odwołaniu okoliczność, iż skarżący sam odśnieżał chodnik nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 1996r. nr 132, poz. 622 ze zm.) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości.

W kwestii odszkodowania Minister poinformował, że będzie ono ustalane w odrębnym postępowaniu, na wniosek właściciela złożony do dnia 31 grudnia 2005 r.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. D. - podnosząc zarzut naruszenia prawa przez niezgodne z rzeczywistym stanem ustalenie, iż ulica [...], to droga publiczna, Dodał, że organy nie odniosły się do podnoszonej przez niego kwestii, iż droga to obiekt budowlany, na wykonanie którego musi być udzielone pozwolenie. Takiego pozwolenia na budowę ulicy [...] nie było i nie ma. Jest to tylko pas gruntu, na którym kiedyś być może powstanie ulica spełniająca wymogi techniczne i prawne. Uchwała nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz dróg lokalnych i miejskich w województwie [...], na mocy której ulica [...] została zaliczona do dróg gminnych (na co powołują się organy) nie przesądza o istnieniu ulicy. Nie jest prawdą, że przedmiotowa część działki była poddana profilowaniu. Organy bezkrytycznie przyjęły twierdzenia Gminy i Przedsiębiorstwa [...], a odmówiły wiary twierdzeniom skarżącego nie wyjaśniając przyczyn takiego postępowania. Zwykłe oględziny dają podstawę do stwierdzenia, że działka oznaczana nr [...] posiada naturalne ukształtowanie (ukos) i nigdy nie była profilowana. Ponadto naruszono przepisy prawa procesowego przez nie zawiadomienie o postępowaniu poprzednich właścicieli nieruchomości. Poza tym postępowanie prowadzono z uchybieniem terminów, o jakich mowa w art. 35 kpa

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, gdyż w jego ocenie skarga jest nietrafna – albowiem z akt sprawy ewidentnie wynika, że zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r.,

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/WA 703/04 oddalił skargę M. D. uznając, że nie ma on interesu prawnego, a tym samym nie służy mu przymiot strony - gdyż nie był on właścicielem przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej M. D., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 2016/06 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie uznając, że skarżący ma interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa - wynikający z zawartej umowy kupna- sprzedaży. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie sprawę z udziałem wszystkich stron postępowania winien rozpoznać merytorycznie skargę M. D. i ocenić jej zasadność.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2004 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę S. własności w/w nieruchomości.

Sąd w całości podzielił stanowisko organów, że zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

Z treści zaskarżonych do Sądu decyzji, jak również z całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, bezspornie wynika, iż ulica [...] w S. w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła drogę publiczną - była wymieniona w wykazie dróg lokalnych miejskich stanowiącym załącznik do uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych i miejskich w województwie [...].

Ponadto - zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego [...] – przedmiotowa nieruchomość znajduje się w liniach rozgraniczających ulicę [...] w S., zaś w celu wydzielenia tej nieruchomości w granicach zajęcia pod ulicę [...] został opracowany projekt podziału geodezyjnego działki.

Poza tym, przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu publicznoprawnym, gdyż Gminą S. sprawowała faktyczne władztwo nad nią wykonując swoje obowiązki wynikające z art. 20 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.).

Fakt ten potwierdzają - załączone do akt sprawy - zawarte umowy, pismo Zakładu Energetycznego, oświadczenie vice Prezesa [...] Przedsiębiorstwa [...] Spółka z o.o. w S., raport dzienny oraz załącznik do zlecenia – dotyczące odśnieżania, profilowania nawierzchni oraz ponoszenia kosztów oświetlenia ulicy [...].

Konkludując, stwierdzić należy, że decyzja Ministra Infrastruktury -utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] - jest prawidłowa.

Minister wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz przekonująco uzasadnił swoją decyzję – zyskując całkowitą aprobatę Sądu

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).