Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2551/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71, art. 59 par. 2, art. 19 par. 4
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2015 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia ... lipca 2014 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie jest skarga Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie (dalej jako Skarżący, Podatnik), na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia ... lipca 2014 r. Nr ..., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście z dnia ... kwietnia 2014 r. Nr ... dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku M. S.

Przedmiotowe postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym:

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście prowadził postępowanie egzekucyjne wobec M. S., zam. w Warszawie, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawę o numerach:

- od .... do ...1 z dnia ...09.2001 r. obejmujących zaległości z tytułu składek za okres: 04 - 07.2001 r.,

-od ... do ... dnia ...12.2001 r. obejmujących zaległości z tytułu składek za okres: 08 - 09.2001 r.,

- od ... do ... z dnia ...10.2002 r. obejmujących zaległości z tytułu składek za okres: 03 - 05.2002 r.

Tytuły wykonawcze o numerach: od ... do ...z dnia ...09.2001 r. oraz od ... do ... dnia ....12.2001 r. zostały przekazane Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście celem prowadzenia łącznej egzekucji z rachunku bankowego należącego do firmy ... przy piśmie ZUS I Oddziału w Warszawie z dnia 19.03.2002 r.

W dniu 10.12.2003 r. poborca skarbowy doręczył zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych od ... z dnia ...10.2002 r.

W dniu 02.05.2011 r. organ egzekucyjny podjął szereg działań celem wyegzekwowania zobowiązań objętych w/w tytułami wykonawczymi:

- zawiadomieniem podjął próby zajęcia wynagrodzenia za pracę Zobowiązanego odpowiednio w spółkach: K. Sp. z o.o. w W. oraz W.Sp. z o.o. w B. Zajęcia okazały się nieskuteczne - w/w Spółki w odpowiednich pismach z dnia 06.05.2011 r. oraz z 09.05.2011 r. poinformowały, iż M. S.nie jest już pracownikiem firm.

- zawiadomieniem dokonał zajęcia rachunku bankowego Zobowiązanego w B. S.A. w Warszawie. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 09.05.2011 r., zaś w odpowiedzi z dnia 10.05.2011 r. B. S.A. poinformował o zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej oraz o zerowym saldzie na rachunku bankowym dłużnika.

- wnioskiem skierował zapytanie do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców MSWiA, która w odpowiedzi pismem z dnia 30.05.2011 r. poinformowała, iż M. S. nie figuruje w ewidencji.

- pismem wystąpił do ZUS I Oddział w Warszawie z zapytaniem czy Zobowiązany jest zgłoszony do ubezpieczenia społecznego, w odpowiedzi na co pismem z dnia 08.06.2011 r. ZUS poinformował, iż M. S. aktualnie nie jest osobą ubezpieczoną ani płatnikiem składek.

Następnie w dniu 10.06.2011 r. poborca skarbowy T. R. w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym spisał ze Zobowiązanym w miejscu jego zamieszkania protokół o stanie majątkowym, z którego wynikało, iż zobowiązany nie pracuje - jest zarejestrowany w urzędzie pracy, pozostaje na utrzymaniu rodziców, nie posiada majątku nieruchomego ani pojazdu, działalność gospodarczą zlikwidował w roku 2006 oraz, że posiada wierzytelności w F. SA.

W związku z powyższym zawiadomieniem z dnia 16.06.2011 r. podjęto próbę zajęcia wierzytelności pieniężnej w F. SA. Przedmiotowe zajęcie okazało się nieskuteczne - korespondencja zawierająca zawiadomienie, z uwagi na nieodebranie przez adresata pomimo podwójnej awizacji została zwrócona do urzędu.

Zawiadomieniem z dnia 12.07.2011 r. w oparciu o tytuł wykonawczy nr ... organ egzekucyjny dokonał zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych w Pierwszym Urzędzie Skarbowym Warszawa - Śródmieście. W wyniku dokonanej czynności wyegzekwowano kwotę ... zł, którą zaliczono na koszty egzekucyjne.

Zawiadomieniem z dnia 12.04.2013 r. w oparciu o tytuł wykonawczy nr ...dokonano kolejnego zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych w Pierwszym Urzędzie Skarbowym Warszawa - Śródmieście. W wyniku dokonanej czynności uzyskano kwotę ... zł, którą zaliczono na koszty egzekucyjne.

Zawiadomieniem z dnia 11.09.2013 r. dokonano kolejnego zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych, z którego uzyskano kwotę ... zł, którą w całości rozliczono na koszty egzekucyjne.

W dniu 16.09.2013 r. Zobowiązany dokonał wpłaty własnej na kwotę ... zł, która rozliczono na koszty egzekucyjne do dwóch tytułów wykonawczych o nr ..

Zawiadomieniem z dnia 02.10.2013 r. organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia rachunku bankowego prowadzonego przez P. S.A. w W. Dokonana czynność okazała się nieskuteczna, z uwagi na fakt, iż bank nie prowadził rachunku na rzecz Zobowiązanego, o czym poinformował w piśmie z dnia 16.10.2013 r.

W dniu 09.01.2014 r. organ egzekucyjny podjął kolejne działania mające na celu wyegzekwowanie zobowiązań objętych w/w tytułami wykonawczymi:

- wnioskiem wystąpił do Centralnej Ewidencji Pojazdów j Kierowców celem uzyskania informacji o Zobowiązanym, w odpowiedzi na co pismem z dnia 20.01.2014 r. CEPiK poinformowała, iż Zobowiązany nie figuruje w rejestrze.

- zapytaniem wniósł o udzielenie informacji czy Zobowiązany figuruje w Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych i KRS, w związku z czym pismem z dnia 14.01.2014 r. Ministerstwo Sprawiedliwości Departament Informatyzacji i Rejestrów Sądowych poinformowało, iż Zobowiązanego nie odnaleziono w elektronicznym rejestrze ksiąg wieczystych ani też w Krajowym Rejestrze Sądowym.

- pismem zwrócił się do Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy z zapytaniem czy Zobowiązany występuje jako właściciel bądź użytkownik wieczysty nieruchomości położnych na terenie m. st. Warszawy. W piśmie z dnia 04.02.2011 r Urząd Miasta Stołecznego Warszawy poinformował, iż Zobowiązany nie figuruje jako właściciel, użytkownik wieczysty w ewidencji gruntów i budynków m. st. Warszawy.

- pismem wystąpił ponownie do ZUS I Oddziału w Warszawie z zapytaniem czy Zobowiązany figuruje w rejestrach Zakładu jako osoba ubezpieczona, w odpowiedzi na co pismem z dnia 20.01.2014 r. ZUS poinformował, iż M.S. jest zatrudniony na umowę zlecenia w I. Sp. z o.o. Sp. k.

Zawiadomieniem z dnia 19.02.2014 r. organ podjął próbę zajęcia wynagrodzenia w firmie I. Sp. z o.o. Sp. k. w W. Dokonana czynność okazała się nieskuteczna - korespondencja zawierająca zawiadomienie nic została odebrana przez dłużnika zajętej wierzytelności pomimo dwukrotnej awizacji i została zwrócona do urzędu.

W aktach znajdują się również liczne raporty poborców skarbowych m.in. z dnia: 13.02.2003 r., 26.04.2004 r., 27.06.2005 r., 28.12.2005 r., 06.06.2011 r., 19.11.2012 r., 10.07.2013 r., 29.11.2013 r., 03.12.2013 r. o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych z uwagi na to, iż Zobowiązanego nie zastano pod adresem zamieszkania (lokal zamknięty bądź Zobowiązany nieobecny).

Postanowieniem z dnia ... kwietnia 2014 r. nr ... Naczelnik Pierwszego ; Urzędu Skarbowego Warszawa – Śródmieście, działając na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec M. S. na podstawie w/w tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie. W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wymienił podjęte w sprawie czynności zmierzające do wyegzekwowania zobowiązań i podkreślił, że prowadzone postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do zrealizowania obowiązku. Postanowienie to zostało doręczone wierzycielowi w dniu 05.05.2014 r.

Zażaleniem z dnia 12 maja 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie Inspektorat Warszawa - Żoliborz zaskarżył powyższe postanowienie, w uzasadnieniu wskazując, iż postępowanie egzekucyjne zostało umorzone pomimo, iż Zobowiązany od dnia 03.03.2014 r. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w firmie E. Sp. z o.o. z siedzibą w P.

Postanowieniem z dnia ... lipca 2014 r. o nr ... Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone wobec Zobowiązanego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście już od 2002 roku i pomimo dokonania szeregu czynności nie udało się w tym czasie ustalić majątku Zobowiązanego, z którego można by skutecznie egzekwować zobowiązania. Organ zauważył, iż organ egzekucyjny podjął liczne działania celem wyegzekwowania należności ZUS. Z akt sprawy wynika, iż organ dokonywał zajęć nadpłat w podatku, a nadto podejmował próby zajęcia wynagrodzenia Zobowiązanego, zajęcia rachunku bankowego oraz zajęcia innych wierzytelności. Organ egzekucyjny kierował również zapytania do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych i KRS, Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy oraz do ZUS I Oddziału w Warszawie celem ustalenia sytuacji majątkowej Zobowiązanego, w tym także aktualnej sytuacji majątkowej (ostatnie zapytania organ egzekucyjny kierował w styczniu 2014 r.). Zdaniem organu można zatem stwierdzić, iż Naczelnik Urzędu przeprowadził postępowanie egzekucyjne w sposób wyczerpujący i kompleksowy. Również brak możliwości wyegzekwowania zobowiązań względem ZUS I Oddziału w Warszawie potwierdzają raporty poborców skarbowych, z których wynika, iż nie można dokonać czynności egzekucyjnych, gdyż Zobowiązanego nie zastano w miejscu zamieszkania bądź lokal był zamknięty, przy czym również informacja o wierzytelnościach Zobowiązanego uzyskana dnia 10.06.2011 r. w toku sporządzania protokołu o stanie majątkowym, także nie doprowadziła do skutecznego zajęcia wierzytelności, biorąc pod uwagę fakt nieodebrania korespondencji przez dłużnika zajętej wierzytelności.

Organ II instancji analizując możliwość skutecznego wyegzekwowania zobowiązań w niniejszej sprawie i celowość dalszej egzekucji ponadto nadmienił, iż skutecznie dokonane czynności w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym (kilkakrotne zajęcie nadpłaty w podatku dochodowym) nie pozwoliły wyegzekwować nawet kwoty kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z podejmowanymi czynnościami, co oznacza, iż nie dają w przyszłości realnej możliwości skutecznej egzekucji.

Odnosząc się do zarzutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wskazał, iż postępowanie egzekucyjne zostało umorzone pomimo, iż Zobowiązany od dnia 03,03.2014 r. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w firmie E. Sp. z o.o. z siedzibą w P., organ II instancji stwierdził, iż informacja o podjęciu przez Zobowiązanego zatrudnienia nie świadczy automatycznie o celowości dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu wziąć należy pod uwagę, iż egzekucja z wynagrodzenia podlega ustawowym ograniczeniom, o których mowa w art. 87 1 kodeksu pracy i dopiero osiąganie dochodów określonej wysokości pozwala na dokonywanie potrąceń na poczet zajęć egzekucyjnych.

Równocześnie z akt sprawy - zdaniem Dyrektora Izby - wynika, iż organ egzekucyjny nie był informowany przez wierzyciela o w/w fakcie przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia ...04.2014 r., pomimo, iż wierzyciel miał obowiązek informowania o ujawnionym majątku zobowiązanego (zgodnie z § 6 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Organ wskazał ponadto, że zgodnie z art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Zatem w sytuacji uzyskania informacji o posiadanym przez Zobowiązanego majątku Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działając jako organ egzekucyjny na podstawie powołanego art. 19 § 4 u.p.e.a. może sam wszcząć egzekucję.

Skarżący - nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem organu odwoławczego - złożył skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Postanowieniu zarzucono naruszenie:

1) art. 59 § 2 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie, iż w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec majątku M. S. nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a w konsekwencji umorzenie postępowania,

2) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez uznanie, iż zachodzą okoliczności uzasadniające jego zastosowanie, w sytuacji gdy zachodzimy przesłanki do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.,

3) art. 7, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego, dającego podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 tej ustawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym akcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z p. zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej jako k.p.a.) oraz ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. – dalej jako u.p.e.a.).

Spór pomiędzy stronami sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organ egzekucyjny prawidłowo zastosował dyspozycję art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z jego treścią, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Konstrukcja tego przepisu została oparta na uznaniu administracyjnym i stanowi wyjątek od generalnej zasady postępowania egzekucyjnego, które ma doprowadzić do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. W tym celu na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek zastosowania wszelkich możliwych środków egzekucyjnych, które pozwolą mu osiągnąć ten cel. Ustawodawca nie wprowadził również jakiegokolwiek ograniczenia czasowego w osiągnięciu omawianego celu. W związku z powyższym, organ egzekucyjny przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie analizowanego przepisu, musi stwierdzić, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone.

Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2013 r. (sygn. akt II GSK 2115/11, LEX nr 1340113), umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowościowymi. Organ egzekucyjny ma prawo umorzenia postępowania, gdy zaistnieje opisana wyżej przesłanka, nie ciąży na nim jednak w tym zakresie żaden obowiązek

Jak wspomniano już wyżej, w rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu pozostawała okoliczność, czy organ egzekucyjny miał podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Prowadzi bowiem do tego analiza sformułowanych w skardze wszystkich zarzutów, które zasadniczo koncentrują się na braku wykazania przez organ egzekucyjny, a następnie przez organ odwoławczy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego było zasadne.

Wskazać należy, że zaistnienie przesłanki wskazanej w art. 59 § 2 u.p.e.a. nie obliguje do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a jedynie jest jego fakultatywną przesłanką. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, że rozstrzygnięcie o umorzeniu w sytuacji nim określonej pozostawione zostało uznaniu organu egzekucyjnego. Niemniej, dla zastosowania tego przepisu, konieczne jest wszechstronne i dogłębne rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy egzekucyjnej, prowadzące do ustalenia przez organ egzekucyjny w toku postępowania w myśl zasady swobodnej oceny dowodów, że zobowiązany nie posiada majątku wystarczającego do zaspokojenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Podkreślenia również wymaga, że badanie istnienia tej przesłanki musi odnosić się do aktualnego stanu faktycznego, czyli na dzień podjęcia postanowienia na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Celowość podjęcia takiego rozstrzygnięcia musi także uwzględniać okoliczność, że w przypadku, gdy koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, pokrywa je wierzyciel (art. 64c § 4 u.p.e.a.). Postępowanie egzekucyjne musi więc być prowadzone w taki sposób, by w sytuacji, gdy stwierdza się w jego toku, że zobowiązany nie może pokryć nawet kosztów egzekucyjnych, nie narażać wierzyciela na dodatkowe koszty egzekucyjne na skutek podejmowania kolejnych czynności.

Wedle Skarżącego postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. nie mogło zostać wydane, gdyż organy nie przeprowadziły stosownego postępowania zgodnie z zasadami procedowania. Nie podjęto bowiem wszystkich czynności mających na celu ustalenia należących do dłużnika składników majątkowych, zwłaszcza nie wdrożono procedury wyjawienia majątku przez zobowiązanego, o jakiej jest mowa w art. 71 u.p.e.a.

W myśl bowiem art. 71 § 1 u.p.e.a., jeżeli egzekucja administracyjna należności pieniężnych staje się bezskuteczna, organ egzekucyjny lub wierzyciel może zwrócić się do sądu o nakazanie zobowiązanemu wyjawienia majątku, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Wbrew jednak twierdzeniu Skarżącego organ egzekucyjny nie jest zobligowany do wystąpienia z takim wnioskiem. Z przywołanego już art. 71 § 1 u.p.e.a. wynika bowiem wprost, że wystąpienie o wyjawienie majątku zobowiązanego jest fakultatywne. Oznacza to, że nie skorzystanie z tej fakultatywnej instytucji przez organ egzekucyjny nie mogło stanowić istotnego naruszenia art. 71 u.p.e.a. w związku z art. 77 i art. 80 k.p.a. skutkującego uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Z instytucji tej może przecież także skorzystać wierzyciel, jeśli np. ma uzasadnione podejrzenia, że dłużnik ukrywa majątek przed organami egzekucyjnymi.

Organy natomiast twierdzą, że przeprowadzone czynności, zebrane informacje i poczynione ustalenia dowiodły, że dłużnik nie posiada żadnych składników majątkowych, z których można prowadzić egzekucję dającą możliwość wyegzekwowania kwot przewyższających wydatki egzekucyjne.

W ocenie Sądu tak powstały między stronami spór należy rozstrzygnąć na korzyść organów, gdyż dokonana w sprawie kontrola sądowoadministarcyjna nie wykazała, by zaskarżone postanowienie naruszało prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Organ egzekucyjny, a następnie organ odwoławczy, zasadnie bowiem przyjęły, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zaistniała przesłanka jego umorzenia, określona w art. 59 § 2 u.p.e.a.

Wbrew twierdzeniom Strony skarżącej organ egzekucyjny, dla stwierdzenia przesłanki określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a., przeprowadził postępowanie w sposób wyczerpujący, co ma odzwierciedlenie w aktach sprawy. Ich zawartość wskazuje, że w drodze korespondencji z właściwymi podmiotami publicznymi ustalono m.in., że dłużnik nie posiada nieruchomości (nie figuruje w rejestrze Ksiąg Wieczystych), nie figuruje także w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako właściciel pojazdów. Podjęto także próby zajęcia wynagrodzenia za pracę, podjęcie owych działań okazało się nieskuteczne. Dalej wskazać trzeba, że postępowanie egzekucyjne objęło również zajęcie nadpłaty w podatku dochodowym. Nie można więc zarzucić organowi egzekucyjnemu bierności nie tylko w ustalaniu miejsc przechowywania przez zobowiązanego środków finansowych, ale także w ustalaniu innych składników majątkowych (nieruchomości, ruchomości).

Odnośnie zaś zarzutu dot. braku egzekwowania z wynagrodzenia za pracę – zdaniem Sądu organ odniósł się do tej kwestii zarówno w zaskarżonym postanowieniu, jak i w odpowiedzi na skargę - i Sąd podziela w całości zaprezentowany tam pogląd.

Reasumując - w ocenie Sądu - czynności i podjęte na ich podstawie ustalenia w ramach postępowania egzekucyjnego, pozwalały na stwierdzenie, że zobowiązany nie posiada składników majątkowych nawet na pokrycie wydatków egzekucyjnych.

Tym samym skoro umorzenie postępowania egzekucyjnego w kontrolowanej sprawie było uzasadnione, nie doszło do naruszenia art. 59 § 2 u.p.e.a., gdyż postępowanie egzekucyjne przeprowadzone w sposób opisany powyżej, spełniało kryteria rzetelności i kompletności.

Na koniec stwierdzić należy, że organ odwoławczy słusznie zauważył w zaskarżonym postanowieniu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a. nie zamyka ostatecznie wierzycielowi możliwości dochodzenia należności, bowiem zgodnie z art. 61 u.p.e.a., w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a., wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Powyższy przepis stanowi zatem zabezpieczenie interesów wierzyciela na wypadek, gdyby po umorzeniu postępowania egzekucyjnego uległ zmianie stan faktyczny w ten sposób, że wyjdą na jaw okoliczności świadczące o istnieniu majątku zobowiązanego, umożliwiającego skuteczne prowadzenie egzekucji. Istnienie takiej, jedynie potencjalnej, możliwości nie uzasadnia jednak, w przekonaniu Sądu, pozostawienia postępowania egzekucyjnego ciągle otwartym w sytuacji, gdy na dany moment ustalono, że nie może ono doprowadzić do choćby częściowego zaspokojenia wierzyciela i istnieją ustawowe przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego z tego tytułu (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2290/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Godzi się też przypomnieć, że zgodnie z art. 19 § 4 u.p.e.a. dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Zatem w sytuacji uzyskania informacji o posiadanym przez zobowiązanego majątku Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działając jako organ egzekucyjny na podstawie powołanego art. 19 § 4 u.p.e.a. może sam wszcząć egzekucję (patrz: tamże).

Bezzasadne we wskazanym powyżej kontekście są tym samym zarzuty naruszenia przepisów procesowych. Ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia znalazło wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, zawierającym wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów którym dał wiarę oraz przyczyny, dla których innych dowodów nie uznał jako znaczących przy rozstrzyganiu sprawy, a także podstawę prawną z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd ponadto wskazuje, że organy dokonały ustaleń w oparciu o wyczerpująco zebrany i właściwie rozpatrzony materiał dowodowy.

Jak już wyżej wskazano, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że został on wydany z naruszeniem przepisu prawa materialnego wpływającym na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 litera a-c p.p.s.a.).

Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa materialnego czy procesowego na treść decyzji, a więc ukształtowanych w niej stosunków administracyjnoprawnych materialnych lub procesowych. Sąd, uchylając z tych powodów decyzję, musi zatem wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (patrz: wyrok NSA z 19 października 2011r., sygn. akt I OSK 915/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dlatego też zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i uchylenie rozstrzygnięcia administracyjnego może nastąpić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie przepisów miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w takim wypadku rzeczą Sądu jest wykazanie, że uchybienie przepisom prawa przez organ orzekający było tak istotne, że przy poprawnym ich zastosowaniu brzmienie osnowy decyzji lub postanowienia byłoby lub mogłoby być inne.

Sąd nie stwierdził również innych, wskazywanych w treści skargi, naruszeń przepisów prawa procesowego tj. Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu, organy obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu egzekucyjnym. Uznać także należy, że prawidłowo i zgodnie z normami wynikającymi z art. 7, 77 i 80 k.p.a. został zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

W tym stanie rzeczy, uznając postanowienie za prawidłowe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.