Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2500/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 245 ust. 1 i 2, art. 90 ust. 1 pkt 3 art. 224 ust. 2 i 4, art. 243 ust. 6
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1422/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1422/15, oddalił skargę [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia patentu na wynalazek.

Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące okoliczności faktyczne i prawne.

I

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy RP, UPRP lub organ) stwierdził wygaśnięcie z dniem 24 maja 2013 r. patentu na wynalazek pt. "[...]" oznaczonego numerem Pat. [...] pt. z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 9 rok ochrony wynalazku.

W dniu 10 października 2014 r. [...] (dalej: uprawniony) wystąpił do Urzędu Patentowego RP z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy od powyższej decyzji. W treści wniosku uprawniony podniósł, że w czasie, kiedy miały zostać uiszczone opłaty za 9 rok ochrony patentu, miały miejsce zmiany organizacyjno-personalne w firmie uprawnionego związane z przekształceniami i nowym rozlokowaniem pracowników i dokumentów oraz nowym podziałem obowiązków.

Wraz z wnioskiem uprawniony uiścił na rachunek Urzędu kwotę w wysokości 1200 zł tytułem opłaty za 9 i 10 rok ochrony oraz opłatę od wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w wysokości 100 zł.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] marca 2015 r. - działając na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 oraz art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 – dalej: p.w.p.) - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2014 r.

UPRP odwołując się do art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p. wskazał, że patent udzielony na wynalazek wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. Zgodnie zaś z zasadą wyrażoną w przepisie art. 224 ust. 2 p.w.p., opłaty za dalsze okresy ochrony powinny być uiszczane z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Wyjątkowo mogą być uiszczane w ciągu 6 miesięcy po upływie powyższego terminu, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej (art. 224 ust. 4 zd. 1 p.w.p.). Powyższy "dodatkowy" termin nie podlega jednak, w myśl art. 224 ust. 4 zd. 2 p.w.p. przywróceniu.

Organ podkreślił, że ostatnim dniem ósmego roku ochrony wynalazku był dzień 24 maja 2013 r., tak więc podstawowy termin do uiszczenia opłaty okresowej za kolejny - 9 rok ochrony wynalazku upływał w tymże dniu. Zgodnie jednak z art. 224 ust. 4 zd. 1 p.w.p., opłata za następny okres ochrony wynalazku wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30% opłaty należnej mogła być przez uprawnionego wniesiona w dodatkowym 6-miesięcznym terminie, tj. do 25 listopada 2013 r. (z uwagi na to, że koniec terminu przypadał tu na dzień ustawowo wolny od pracy, zgodnie z art. 57 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm. - dalej: k.p.a.) za ostatni dzień terminu uznać należało najbliższy następny dzień powszedni). W związku z faktem nieuiszczenia przez uprawnionego opłaty za dalszy rok ochrony wynalazku w żadnym z powyższych okresów, Urząd Patentowy RP stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie z dniem [...] maja 2013 r. patentu, określone w art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p.

Ponadto, Urząd Patentowy RP uznał, że w sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu zgodnie z art. 243 ust. 6 p.w.p. W myśl tego przepisu do terminów uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Pojęcie siły wyższej ujmowane jest w orzecznictwie i doktrynie jako zdarzenie zewnętrzne, które ma charakter nadzwyczajny i któremu nie można zapobiec. Do niniejszej kategorii zaliczane są zdarzenia o charakterze katastrof przyrodniczych (np. powodzie, huragany, trzęsienia ziemi) lub nadzwyczajnych zaburzeń życia zbiorowego (np. wojna, rozruchy), które uniemożliwiają uprawnionemu dokonanie określonej czynności.

Zdaniem organu za nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu powyższych przepisów nie można uznać zmian organizacyjnych powiązanych z nowym rozlokowywaniem pracowników i powierzaniem im nowych obowiązków na stanowisku pracy. Uprawniony jako pracodawca ponosi odpowiedzialność za wyznaczanie konkretnych osób do dokonywania określonych czynności i powinien, w celu ochrony swoich interesów, czuwać nad prawidłowym wykonywaniem przez pracowników powierzonych im obowiązków. Ponadto, uprawniony powinien nieprzerwanie czuwać nad prawidłowym i terminowym wypełnianiem ciążących na nim obowiązków, zwłaszcza będąc świadomym negatywnych konsekwencji ich zaniedbania. Uiszczanie corocznych opłat za ochronę wynalazku ma charakter cykliczny, podobnie jak opłacanie należności podatkowych, opłat wynikających z umów najmu, kredytu itp., zatem dopełnianie obowiązku ich uiszczania nie jest zdarzeniem wpadkowym i nieregularnym, lecz stałym i dającym się zaliczyć do zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zdaniem organu niedopełnienie powyższego obowiązku przez uprawnionego nie wynikło z okoliczności nadzwyczajnych, których wystąpienia nie można było przewidzieć czy też im zaradzić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2015 r. oddalił skargę uprawionego.

Sąd I instancji uznał, że Urząd Patentowy RP - w zakresie wynikającym z art. 90 ust. 1 pkt 3, art. 224 ust. 2 oraz art. 224 ust. 4 p.w.p. - dokonał pełnych ustaleń faktycznych. Trafnie bowiem ustalił, że skoro zgłoszenie zostało dokonane w dniu 24 maja 2005 r., to podstawowy, określony w art. 224 ust. 2 p.w.p. termin uiszczenia opłaty okresowej za 8 rok ochrony upływał [...] maja 2013 r. Ani w tym terminie ani też terminie określonym w art. 224 ust. 4 p.w.p., który upływał [...] listopada 2013 r., uprawniony opłaty nie uiścił. Tych ustaleń uprawniony w żadnym zakresie nie podważył.

WSA podkreślił, że p.w.p. nie dopuszcza przywrócenia terminu podstawowego, określonego w art. 224 ust. 2 tej ustawy. Podmioty, które nie uiściły opłaty okresowej w terminie podstawowym, mogą uniknąć skutków związanych z niedopełnieniem tego obowiązku, wynikających z treści art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p., wnosząc opłatę w terminie dodatkowym. Tym samym termin dodatkowy uiszczenia opłaty, przewidziany w art. 224 ust. 4 p.w.p., jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie sądowym, spełnia funkcję podobną do instytucji przywrócenia terminu (podstawowego). Przeciwko dopuszczalności przywrócenia terminu określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p. przemawia także sposób określenia terminu końcowego w art. 224 ust. 2 i sposób określenia zdarzenia rozpoczynającego bieg terminu dodatkowego z art. 224 ust. 4. Ten pierwszy upływa "nie później niż w dniu". Drugi natomiast rozpoczyna bieg "po upływie terminu określonego w ust. 2", czyli następnego dnia po dniu, w którym upływa poprzedni okres ochronny. Nie byłoby zatem możliwe przywrócenie terminu z art. 224 ust. 2 p.w.p. bez naruszenia przepisu art. 224 ust. 4 p.w.p. Przywrócenie terminu podstawowego oznaczałoby przywrócenie prawa do uiszczenia opłaty podstawowej. Tymczasem z art. 224 ust. 4 p.w.p. wynika, że opłata uiszczona po upływie poprzedniego okresu ochrony podlega podwyższeniu o 30%.

Zdaniem Sądu I instancji uprawiony nie dotrzymał żadnego z wskazanych terminów uiszczenia opłaty. Podjął zaś czynności (wpłata opłaty i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), zarówno po upływie terminu podstawowego, jak i po wyekspirowaniu terminu dodatkowego i po wydaniu przez UPRP decyzji stwierdzającej wygaśnięcie patentu. Takie żądanie nie ma żadnych podstaw prawnych i dlatego stanowisko organu jest w tej kwestii prawidłowe. Natomiast twierdzenie uprawionego, że termin do wniesienia opłaty powinien być przywrócony jest w ocenie WSA nieuprawnione, bowiem termin ten nie podlega przywróceniu (art. 224 ust. 4 p.w.p.).

Sąd I instancji podniósł, że wprawdzie art. 243 ust. 6 p.w.p. stanowi, iż do terminów, do których nie ma zastosowania przepis ust. 1 (tj. terminów nie podlegających przywróceniu) uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej i w sprawach tych Urząd Patentowy RP wydaje, po przedstawieniu przez zainteresowanego odpowiednich dowodów, postanowienia, to jednak w sprawie nie było podstaw do zastosowania powyższego trybu, bo treść wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie dawała podstaw do przyjęcia, iż zamiarem strony było domaganie się zastosowania przepisów o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Nie sposób zatem postawić organowi zarzut uchybienia przepisom postępowania przez brak rozpoznania wniosku opartego na art. 243 ust. 6 p.w.p. i wydania stosownego postanowienia. Okoliczności podniesione przez uprawionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie podważały ustaleń organu w zakresie ustalenia przesłanek istotnych w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia patentu.

II

W skardze kasacyjnej uprawiony zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) art. 224 p.w.p. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, że:

a) skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi do wniesienia opłaty okresowej nastąpiło bez jej winy;

b) błędne uznanie, że uchybienie terminowi do wniesienia opłaty okresowej będące skutkiem splotu niekorzystnych wydarzeń, jakimi były:

- awaria sieci CO, w wyniku której było zalanie kilku pomieszczeń, w których były m.in. dokumenty dotyczące patentu nr [...] i komputera, w którym były przechowywane informacje dot. m.in. przedmiotowego patentu, w wyniku czego dane zostały zniszczone tak, że nie dało się ich odtworzyć ani odczytać;

- jednocześnie doszło do nieoczekiwanej i nagłej poważnej choroby pracownika odpowiedzialnego jednoosobowo za wnoszenie opłat w spółce skarżącej, przed upływem terminu na ich wniesienie;

- jednocześnie trwała reorganizacja w spółce powiązanej ze zmianą za kresu obowiązków pracowników;

nie oznacza braku winy skarżącej w tym zakresie;

c) błędne uznanie, że spółka prawa handlowego nie może skutecznie bronić się nagłą i długotrwałą chorobą pracownika, zajmującego się sprawami patentowymi;

d) błędne uznanie, że zaniedbaniem ze strony skarżącej było niezapewnienie stałego zastępstwa chorego pracownika przez inną osobę, zatrudnioną w spółce, tym bardziej, że chodziło o stanowisko odpowiedzialne z punktu widzenia interesów spółki, nie uwzględniając, że:

- nieoczekiwana i nagła poważna choroba jest zdarzeniem siły wyższej, którego z istoty nie można przewidzieć i mu zapobiec, a skarżąca nie miała obiektywnej możliwości podjęcia działań przeciwdziałających skutkom tego zdarzenia przed upływem terminu na wniesienie opłaty;

a w konsekwencji zaakceptowanie błędnego rozstrzygnięcia Urzędu Patentowego RP, które miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 243 ust. 6 p.w.p. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, że:

a) strona skarżąca nie złożyła wniosku o zawieszenie biegu przedawnienia na skutek nadzwyczajnych okoliczności na podstawie art. 243 ust.6 p.w.p., gdyż może stanowić odrębny wniosek do Urzędu Patentowego RP, może też stanowić odrębny wniosek oraz być elementem środka prawnego (np. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). W każdym przypadku Urząd Patentowy RP powinien jednak odnieść się do tego wniosku, wydając odrębne postanowienie - co mogło mieć wpływ na wynik sprawy;

b) w sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu - zgodnie z art. 243 ust. 6 p.w.p. - w wyniku czego nie można było odpowiednio zastosować przepisów o zawieszeniu przedawnienia z powodu siły wyższej, co oznacza, że błędnie przyjęto, iż pojęcie "nadzwyczajne okoliczności" użyte w tym przepisie jest tożsame z pojęciem siły wyższej;

3) art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. poprzez odpowiednio błędne zastosowanie i niezastosowanie ww. przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi wskutek błędnego uznania (aczkolwiek brak jest należytego odniesienia do ww. zarzutów wobec decyzji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku), że Urząd Patentowy RP nie naruszył ww. przepisów k.p.a. poprzez:

a) niedokonanie oceny wpływu na uprawdopodobnienie braku winy po stronie skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia opłaty urzędowej tj. splotu niekorzystnych okoliczności takich, jak: awaria sieci CO w wyniku której było zalanie kilku pomieszczeń w których były m.in. dokumenty dotyczące patentu nr 209476 i komputer w którym były przechowywane informacje dot. m.in. przedmiotowego patentu, w wyniku czego dane zostały zniszczone tak, że nie dało się ich odtworzyć ani odczytać, oraz nagła i niespodziewana choroba pracownika odpowiedzialnego jednoosobowo za wnoszenie opłat w spółce skarżącej, przed upływem terminu na ich wniesienie;

b) nieuwzględnienie, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nagłą chorobą, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, co zgodnie z powołanym przez Sąd wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowi okoliczność faktyczną uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1998 r., sygn. akt: III SA 1243/97);

4) art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. poprzez odpowiednio błędne zastosowanie i niezastosowanie ww. przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi wskutek błędnego uznania, że Urząd Patentowy RP nie naruszył ww. przepisów k.p.a., co jak wynika z uzasadnienia decyzji było istotną okolicznością w sprawie, która została błędnie ustalona przez Urząd Patentowy RP;

5) art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów skarżącej podniesionych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i nie wyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku dlaczego Sąd ich nie rozpoznał (brak jakiegokolwiek stanowiska Sądu w tym zakresie), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. w szczególności nierozpoznanie i nie wyjaśnienie stanowiska Sądu w uzasadnieniu wyroku w odniesieniu do następujących zarzutów pod niesionych w skardze do tego Sądu:

a) brak wyjaśnienia takiego zaniechania Urzędu Patentowego RP w odniesieniu się do ww. okoliczności w uzasadnieniu decyzji, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy takich, jak:

- wniesienie przez skarżącą wniosku o uznanie, że termin przedawnienia do wniesienia opłaty okresowej uległ zawieszeniu z powodu nadzwyczajnych okoliczności w trybie art. 243 ust. 6 p.w.p.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor szczegółowo zrelacjonował przebieg postępowania przed Urzędem Patentowym oraz przed Sądem I instancji, a następnie ponownie wskazał zasadniczo tożsame zarzuty z petitum skargi kasacyjnej.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazany w punkcie 5 petitum skargi kasacyjnej, jego zasadność bowiem wykluczałaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych, objętych zarzutami skargi kasacyjnej nieprawidłowości (por. wyroki NSA: z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13; z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12).

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego, Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w powyższym przepisie prawa i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera też stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżący w istocie polemizuje ze stanowiskiem Sądu I instancji co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Polemika ta nie może odnieść zamierzonego skutku (por. wyroki NSA: z dnia 1 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2012/11, Lex nr 1225725; z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. I FSK 1467/11, Lex nr 1217333 2012/11, Lex nr 1225725; z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. I FSK 1467/11, Lex nr 1217333). Ponadto, nie stanowi również naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nieodniesienie się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną. Zważyć również należy, że nawet wówczas, gdy sąd nie odniesie się do każdego z zarzutów skargi, to dla uznania skuteczności zarzutu naruszenia w tym zakresie art. 141 § 4 p.p.s.a. niezbędnym jest wykazanie wpływu, i to istotnego, na wynik sprawy, o czym stanowi art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a czego nie uczynił autor skargi kasacyjnej.

Nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., zawarty w punkcie 5 petitum skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej uchylił się w istocie od jego uzasadnienia i wyjaśnienia, na czym polegało naruszenie tego przepisu.

Odnosząc się do tego zarzutu podkreślenia wymaga, że o naruszeniu przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. można byłoby mówić, gdyby Sąd wykroczył poza granice sprawy, w której skarga została wniesiona lub gdyby - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi w sytuacji, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów, Sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (vide wyrok NSA z dnia 17 października 2006 r., I FSK 56/06, LEX nr 280385). Taki stan rzeczy w niniejszej sprawie jednak nie zachodzi. Ponadto, powołanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być powiązane z przepisami, których naruszenia przez organ Sąd pierwszej instancji nie zauważył z urzędu. Tymczasem zarzut naruszenia omawianego przepisu ustawy p.p.s.a. skonstruowany przez kasatora takiego wymogu nie spełnia.

Brak jest również uzasadnionych podstaw do stawiania zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p.

Autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił, na czym polegało naruszenie tych przepisów, a także nie wykazał, czy ewentualne uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na te braki, nie jest możliwe merytoryczne ustosunkowanie się do tak sformułowanych zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Nieusprawiedliwione są również zarzuty naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. poprzez odpowiednio błędne zastosowanie i niezastosowanie ww. przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi wskutek błędnego, że Urząd Patentowy RP nie naruszył ww. przepisów k.p.a. poprzez niedokonanie oceny wpływu na uprawdopodobnienie braku winy po stronie uprawnionego w uchybieniu terminu do wniesienia opłaty urzędowej.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że Urząd Patentowy RP nie naruszył wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś swoje stanowisko co do zasadności stwierdzenia wygaśnięcia z dniem [...] maja 2013 r. zawarł w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, Urząd Patentowy RP dokonał pełnych ustaleń faktycznych, że skoro zgłoszenie zostało dokonane w dniu 24 maja 2005 r., to podstawowy, określony w art. 224 ust. 2 p.w.p. termin uiszczenia opłaty okresowej za 8 rok ochrony upływał [...] maja 2013 r. Ani w tym terminie ani w terminie określonym w art. 224 ust. 4 p.w.p., który upływał [...] listopada 2013 r., strona opłaty nie uiściła. Tych ustaleń dokonanych przez organ, a zaakceptowanych przez Sąd I instancji, skarżący kasacyjnie w żadnym zakresie nie podważył.

Organ słusznie podkreślił, że brak uiszczenia opłaty okresowej w terminach określonych w art. 224 p.w.p. jest bezsporny, a fakt ten stanowił podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia patentu. Zdaniem organu, okoliczności podniesione przez uprawnionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie podważyły ustaleń organu o nieuiszczeniu oczekiwanej opłaty w ustawowym terminie. Uprawniony wyjaśnił jedynie przyczyny niedokonania wymaganej czynności, którą było opłacenie kolejnego roku ochrony patentu. Powody te jednak nie mogły doprowadzić do uchylenia decyzji o wygaśnięciu patentu, gdyż, zgodnie z art. 224 ust. 4 p.w.p, termin do wniesienia opłaty za kolejne okresy ochrony patentu nie podlega przywróceniu.

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego, wskazanych w pkt 1) i 2) petitum skargi kasacyjnej, należało je uznać za niezasadne.

Całkowicie niezasadny jest zarzut naruszenia art. 224 p.w.p., zawarty w pkt 1) petitum skargi kasacyjnej.

Odnosząc się do tak skonstruowanego zarzutu należy stwierdzić, że art. 224 p.w.p. nie stanowi jednej zamkniętej całości, gdyż składa się z ośmiu ustępów. Zaś autor skargi kasacyjnej nie wskazał, który ustęp art. 224 p.w.p. został w jego ocenie naruszony przez Sąd I instancji. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez Sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 557/07; Lex nr 422065, a także J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2, s. 382). Naczelny Sąd Administracyjny – będąc związany granicami skargi kasacyjnej, jak stanowi art. 183 § 1 p.ps.a. – nie ma kompetencji dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to bowiem powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem prawnym dla wzruszenia rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Zatem skarga kasacyjna musi spełniać wszystkie ustawowe wymogi, a w szczególności przepisu art. 176 p.p.s.a., a w konsekwencji skarga kasacyjna powinna przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna.

Poza tym, uzasadnienie sporządzone przez kasatora mające wyjaśnić, na czym polegało naruszenie przez Sąd I instancji art. 224 p.w.p., w ogóle nie koresponduje z treścią tego przepisu. Dotyczy bowiem wykazywania przez kasatora, że uchybienie terminowi do wniesienia opłaty okresowej związanej z utrzymaniem ochrony patentu na wynalazek nastąpiło bez jego winy, podczas gdy art. 224 p.w.p. nie normuje tych kwestii.

Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 243 ust. 6 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię. Autor skargi kasacyjnej podnosi, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które mogły stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu - zgodnie z art. 243 ust. 6 p.w.p. - w wyniku czego nie można było odpowiednio zastosować przepisów o zawieszeniu przedawnienia z powodu siły wyższej, co oznacza, że błędnie przyjęto, iż pojęcie "nadzwyczajne okoliczności" użyte w tym przepisie jest tożsame z pojęciem siły wyższej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Urząd Patentowy RP dokonał prawidłowej wykładni art. 243 ust. 6 p.w.p., którą to wykładnię słusznie zaakceptował Sąd I instancji.

Na wstępie należy zaznaczyć, że z woli ustawodawcy konsekwencje niezachowania terminu do wniesienia opłat ochronnych zostały złagodzone w drodze regulacji zawartej w art. 243 ust. 6 p.w.p., tj. zawieszenia biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. W sprawach tych Urząd Patentowy RP wydaje, po przedstawieniu odpowiednich dowodów, postanowienie. Zastosowanie wskazanego przepisu wymaga jednak aktywności ze strony zainteresowanego podmiotu, który powinien wystąpić z formalnym wnioskiem o wydanie postanowienia w przedmiocie zawieszenia biegu terminu z powodu nadzwyczajnych okoliczności, lub przynajmniej w taki sposób skonstruować wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, aby Urząd mógł takie żądanie "wyinterpretować" z jego treści. Urząd nie może przecież wybierać za stronę trybu rozstrzygnięcia sprawy.

Urząd Patentowy RP słusznie stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie miał podstaw do zastosowania trybu z art. 243 ust. 6 p.w.p., co podzielił Sąd I instancji. Bowiem uprawniony z patentu nie tylko nie złożył formalnego wniosku o wydanie postanowienia w przedmiocie zawieszeniu biegu terminu, ale nawet nie podniósł tej kwestii we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dopiero na etapie kierowania skargi do sądu uprawniony wskazał nowe fakty i załączył materiał dowodowy. W dniu wydawania zaskarżonej decyzji organ dysponował ograniczoną argumentacją uprawnionego, który powoływał się jedynie na okoliczności związane ze zmianami organizacyjno-personalnymi, nowym rozlokowywaniem pracowników i dokumentów oraz nowym podziałem obowiązków. Natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zawierał nawet wzmianki o konieczności rozważenia tych zdarzeń pod kątem ich nadzwyczajnego charakteru. Odniesienie się do nich przez organ w treści decyzji było czysto teoretyczne, i choć zbędne, miało na celu wzmocnić argumentację uzasadniającą utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej wygaśnięcie patentu.

Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie za nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu powyższych przepisów nie można uznać zmian organizacyjnych powiązanych z nowym rozlokowywaniem pracowników i powierzaniem im nowych obowiązków na stanowisku pracy. Uprawniony jako pracodawca ponosi odpowiedzialność za wyznaczanie konkretnych osób do dokonywania określonych czynności i powinien - w celu ochrony swoich interesów - czuwać nad prawidłowym wykonywaniem przez pracowników powierzonych im obowiązków. Ponadto uprawniony powinien czuwać nad prawidłowym i terminowym wypełnianiem ciążących na nim obowiązków, zwłaszcza będąc świadomym negatywnych konsekwencji ich zaniedbania. Uiszczanie corocznych opłat za ochronę wynalazku ma bowiem charakter cykliczny, podobnie jak opłacanie należności podatkowych, opłat wynikających z umów najmu, kredytu itp. Zatem dopełnianie obowiązku ich uiszczania nie jest zdarzeniem wpadkowym i nieregularnym, lecz stałym i dającym się zaliczyć do zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W konsekwencji, niedopełnienie powyższego obowiązku przez uprawnionego nie wynikło z okoliczności nadzwyczajnych, których wystąpienia nie można było przewidzieć.

W tym stanie rzeczy, skoro żaden z zarzutów nie może być uznany za usprawiedliwiony, wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony.

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.