Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 203/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.207 ust.1 pkt 3, ust.8,9,11
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia Rozwoju Regionalnego "R." na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją o nr [...] z [...] marca 2020 r. Zarząd Województwa, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2019 r. nr [...] w sprawie zwrotu dofinansowania przez Stowarzyszenie [...].

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny sprawy:

Beneficjent - Stowarzyszenie [...], zawarł z Zarządem Województwa pełniącym rolę Instytucji Zarządzającej (dalej IZ) w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego 2020 w dniu [...] listopada 2016 r. umowę o dofinansowanie nr [...] na realizację projektu pn. "Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej'" w ramach działania 7.6 Wsparcie dla OWES i ROPS we wzmacnianiu sektora ekonomii społecznej.

Krajowa Administracja Skarbowa za pośrednictwem Departamentu Audytu Środków Publicznych w Ministerstwie Finansów przeprowadziła audyt dotyczący

ww. projektu. W następstwie przeprowadzonego audytu operacji Instytucja Audytowa stwierdziła, że:

1. wydatki w kwocie 1 400,00 zł poniesione przez spółdzielnię socjalną "W" na zakup kas rejestrujących, które to wydatki zostały odliczone w deklaracji VAT-7 (ulga na zakup kas fiskalnych wynikająca z art. 111 ust.4 Ustawy o podatku

od towarów i usług) stanowią podwójne finansowanie i są niekwalifikowalne;

2. zakup przez spółdzielnię socjalną "A" używanego samochodu w kwocie

43 000,00 zł bez potwierdzenia, że w okresie 7 lat poprzedzających kupno samochodu nie został on zakupiony z wykorzystaniem środków publicznych krajowych lub pochodzących z funduszy UE, jest wydatkiem niekwalifikowalnym;

3. zakup samochodu ciężarowego dokonany w gotówce w kwocie 30 135,00 zł przez spółdzielnię socjalną "G" stanowi naruszenie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, co skutkuje uznaniem wydatku

za niekwalifikowalny;

4. kaucja zapłacona przez spółdzielnię socjalną "P" w wysokości 1 600,00 zł na wynajem pomieszczeń wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej nie spełnia definicji wydatku kwalifikowalnego;

5. wydatek poniesiony przez spółdzielnię socjalną "S" w wysokości

83 351,28 zł na zakup samochodu od osoby niebędącej właścicielem pojazdu stanowi koszt niekwalifikowalny;

6. wydatek w wysokości 12 000,00 zł dotyczący I i II transzy wsparcia pomostowego przez Polską Fundację Rozwoju Ekonomii Społecznej przy jednoczesnym braku zachowania trwałości utworzonych miejsc pracy oraz zapewnienia trwałości przedsiębiorstwa społecznego stanowi wydatek niekwalifikowalny.

Nie znajdując podstaw do zakwestionowania ustaleń instytucji audytowej, pismem z [...] lutego 2019 r. IZ wysłała Beneficjentowi wezwanie do zwrotu kwoty uznanej za wydatek niekwalifikowalny w łącznej wysokości 188.634,91 zł plus należne odsetki ustawowe. Beneficjent za prawidłowe uznał ustalenia w odniesieniu do wydatku w kwocie 1.400,00 zł, poniesionego przez spółdzielnię socjalną "W" na zakup kas rejestrujących, dokonując jego zwrotu. Wobec pozostałych wydatków Beneficjent podtrzymał swoje stanowisko zawarte w odpowiedzi na podsumowanie audytu. W związku z brakiem dokonania całości wymaganego zwrotu, wszczęto

z urzędu postępowanie administracyjne dla ww. projektu, a następnie decyzją

nr [...] z [...] czerwca 2019 r. Zarząd Województwa orzekł o zwrocie przez Beneficjenta - Stowarzyszenia [...] kwoty uznanej za wydatek niekwalifikowalny w wysokości 187 094,91 zł wraz z należnymi odsetkami, liczonymi jak od zaległości podatkowych od dnia przekazania środków na rachunek beneficjenta do dnia zwrotu środków na rachunek bankowy Zarządu.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie zasad ogólnych Kpa zawartych w art. 6, art. 7, art. 7a ust. 1, art. 8, art. 81 i art. 107 Kpa poprzez automatyczne przyjęcie ustaleń instytucji Audytowej

z pominięciem własnej oceny prawnej stanu faktycznego ustalonego w sprawie,

nie wskazał i nie wyjaśnił podstaw prawnych rozstrzygnięcia, nie wskazał dlaczego przedłożonym przez Beneficjenta dowodom w postaci dokumentów odmówił wiarygodności, a także naruszył Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków Europejskiego Funduszu Regionalnego, Europejskiego Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014 – 2020 z 19 lipca 2017 r. uznając, że wytyczne mają zastosowanie do wydatków ponoszonych przez uczestników projektu i ostatecznych odbiorców. Decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...] Zarząd Województwa,

po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Za bezzasadny uznał zarzut nie uwzględnienia w decyzji administracyjnej zasad ogólnych Kpa wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ podzielił wyrażony już pogląd, że Regulamin wprowadzał obowiązek stosowania przez ostatecznych odbiorców wsparcia Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Regionalnego, Europejskiego Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014 – 2020. Odnosząc się do zakupu przez Spółdzielnię Socjalną "A" dnia [...] maja 2017 r. używanego samochodu osobowego marki [...] za kwotę 43 000 zł, uznał ten wydatek za niekwalifikowalny. Zgodnie bowiem z ze stanowiskiem Instytucji Audytowej, Spółdzielnia nie wykazała dokumentów określonych

w podrozdziale 6.12.1.8 Wytycznych. Te zaś powinny być znane na dzień zawarcia umowy kupna -sprzedaży. Natomiast Sprzedawca "M S.D." wystawił oświadczenie o treści, że w okresie 7 lat poprzedzających kupno samochodu nie został on zakupiony z wykorzystaniem środków publicznych krajowych lub pochodzących z funduszy UE dopiero w dniu [...] czerwca 2018 roku, mimo iż wcześniej - [...] kwietnia 2018 r. - złożył oświadczenie, że nie posiada precyzyjnej wiedzy na temat sposobu finansowania zakupu tego pojazdu przez wcześniejszych właścicieli. Dokumenty te są ze sobą sprzeczne, ponadto Sprzedawca, Spółdzielnia Socjalna "A" oraz Beneficjent nie przedstawili argumentów na podstawie, których można jednoznacznie przyjąć, iż oświadczenie z dnia [...] czerwca 2018 roku jest zgodne ze stanem faktycznym, natomiast to, z [...] kwietnia 2018 r., nie. Organ zwrócił uwagę, że na etapie postępowania odwoławczego dokonano przesłuchania A.K.S., Prezesa Zarządu Spółdzielni Socjalnej "A".

Z zeznań świadka wynika, że na dzień zakupu auta miał świadomość ciążącego na nim obowiązku posiadania stosownego oświadczenia, jednak zgodził się na to, że dokument ten zostanie mu dostarczony później, po dokonaniu transakcji. Z powyższego wynika, że w dacie rozliczenia wydatku we wniosku

o płatność Spółdzielnia oraz Realizator nie dysponowali stosownym oświadczeniem. Tymczasem Beneficjent w momencie przedstawienia wydatku do rozliczenia

we wniosku o płatność powinien posiadać dokumentację potwierdzającą jego kwalifikowalność, ponieważ IZ na podstawie informacji zawartych we wniosku

o płatność zatwierdza wydatki oraz przedstawia w poświadczeniach wydatków

do Komisji Europejskiej. Sprzedający nie wystawił stosownego oświadczenia

na dzień zakupu auta, a z zebranych w trakcie postępowania administracyjnego informacji wynika, że jeszcze w kwietniu 2018 roku nie miał on wiedzy,

czy samochód ten był wcześniej finansowany z wykorzystaniem środków publicznych krajowych lub pochodzących z funduszy UE. Strona rozliczając w projekcie koszt związany z zakupem przedmiotowego samochodu (realne działanie, które

ma szkodliwy wpływ na budżet Unii) działała niezgodnie z Wytycznymi (wydatki niekwalifikowalne), co naruszyło ustalenia umowy o dofinansowanie oraz zasady określone w systemie realizacji (naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego). Powyższe skutkuje uznaniem – zdaniem organu - wydatku za nieprawidłowość w świetle art. 2 pkt. 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013. W dalszej kolejności, organ wskazał, że zakup samochodu ciężarowego dokonany w gotówce w kwocie 30 135 zł przez Spółdzielnię Socjalną "G" stanowi naruszenie pkt. 6.3 ust. 1 lit. n Wytycznych, które uznają za wydatek niekwalifikowalny płatności dokonane w gotówce, których wartość przekracza równowartość kwoty, o której mowa w art. 22 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej tj. 15 000,00 zł. Za bezzasadny uznał argument strony, że zapisy Wytycznych nie odnoszą się do uczestników projektu, ponieważ przesądził o tym sam beneficjent, regulując tę kwestię w wewnętrznych dokumentach opracowanych na potrzebę realizacji projektu (Regulamin). Wskazał, że strona w piśmie z dnia

[...] września 2018 r. potwierdziła, że przedmiotowa płatność została dokonana

w gotówce, ale przyjęła ją do rozliczenia mając na uwadze niską świadomość prawną osób, które dokonywały zakupu. Zauważył, że zgodnie z wnioskiem

o dofinansowanie Beneficjent miał za zadanie szkolić uczestników projektu

w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej a w ramach projektu finansowane było doradztwo specjalistyczne obejmujące doradztwo prawne, finansowo-księgowe

i dotyczące zarządzania i marketingu. Powyższe wyjaśnienia są sprzeczne z jednym z głównych celów jakim było przygotowanie osób tworzących przedsiębiorstwa społeczne do prowadzenia działalności gospodarczej. W konsekwencji naruszają

art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. W odniesieniu do wydatku tj. kaucji zapłaconej przez Spółdzielnię Socjalną "P" przypomniano, że w dniu [...] lipca 2017 r. w ramach projektu zawarto umowę na udzielenie wsparcia pomostowego ze Spółdzielnią, wsparcie to przyznano na okres sześciu miesięcy. W ramach przyznanego wsparcia Spółdzielnia zawarła umowę najmu lokalu, w której ustalono obowiązek zapłacenia kaucji w wysokości 1 600 zł. Kaucję wpłacono wynajmującemu wraz z czynszem za miesiąc lipiec 2017 r. Aneksem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Spółdzielnia i wynajmujący ustalili, że kaucja zostanie zaliczona na poczet czynszu za ostatni miesiąc najmu. Dodatkowo strony umowy najmu podpisały oświadczenie z dnia [...] lipca 2018 r., że kaucja zostanie zaliczona na poczet czynszu za miesiąc lipiec 2018 r. Z tą chwilą – zdaniem organu – koszt ten nie stanowił już kaucji, a czynsz za miesiąc, który wykraczał ponad sześciomiesięczny okres, na który przyznane zostało wsparcie pomostowe. Strona rozliczając w projekcie koszt związany z kaucją za wynajem lokalu, który rzeczywiście był czynszem za miesiąc lipiec 2018 r. (realne działanie, które ma szkodliwy wpływ na budżet Unii) działała niezgodnie z Regulaminem (wydatki niekwalifikowalne), co naruszyło ustalenia umowy o dofinansowanie oraz zasady określone w systemie realizacji (naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego). Powyższe skutkuje uznaniem wydatku za nieprawidłowość w świetle art. 2 pkt. 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013. Podobnie za nieprawidłowość uznano wydatek poniesiony przez Spółdzielnię Socjalną "S" w wysokości 83 351,28 zł na zakup samochodu specjalnego marki [...] o nr rejestracyjnym [...], który – w ocenie organu - stanowi koszt niekwalifikowalny. W toku audytu zostało stwierdzone na podstawie karty pojazdu, iż osoba sprzedająca nie była właścicielem pojazdu, a więc nie mogła skutecznie przenieść jego własności na Spółdzielnię. Z przesłuchania J.P.

z dnia [...] października 2019 r. wynika, że przy zakupie oraz sprzedaży auta J.P. nie dokonała szeregu obowiązków administracyjnych i podatkowych, np. nie przerejestrowała pojazdu we właściwym wydziale komunikacji. Z pisemnych wyjaśnień M.S. oraz J.B. – prezesa spółdzielni Socjalnej "S" wynika zaś, że M.S. sprzedała auto J.P., która następnie odsprzedała je Spółdzielni Socjalnej "S". Niemniej ze złożonych przez te osoby wyjaśnień nie wynika powód, dla którego podczas transakcji kupna-sprzedaży strony zaniechały obowiązków administracyjnych i podatkowych. Ponadto, J.P. zapytana o nakłady na wiertnie, po których wartość pojazdu wzrosła, nie była w stanie podać jakie faktycznie naprawy poczyniono. Dodatkowo zeznała, że nie posiada dokumentów księgowych potwierdzających zakup części do naprawy, czy potwierdzających wykonanie usługi polegającej na naprawie wiertni. Prezes B. z kolei pytany o to dlaczego zlecił biegłemu rzeczoznawcy wycenę przedmiotowego pojazdu celem dołączenia jej do ewidencji Spółdzielni Socjalnej "S" wprost przyznał, że dopiero planował zakup. Z celu sporządzenia dokumentu wynika natomiast, że został on wykonany dla włączenia do ewidencji księgowej, a nie w celu wyceny pojazdu przed jej zakupem. Dodatkowe wątpliwości budzą powiązania osobowe między M.S., P.S., a Prezesem Spółdzielni Socjalnej "S". Powyższe okoliczności nie pozwalają uznać wydatku

za kwalifikowalny w rozumieniu Wytycznych, ponieważ został on poniesiony

w sposób nieprzejrzysty. Za niekwalifikowalny uznano także wydatek w wysokości

12 000 zł dotyczący wydatkowania I i II transzy wsparcia pomostowego przez Polską Fundację Rozwoju Ekonomii Społecznej. Organ zauważył, iż Fundacja w czasie w którym wydatkowała transze, nie zatrudniała co najmniej trzech osób, a zatem nie spełniała warunku uznania za przedsiębiorstwo społeczne w rozumieniu Wytycznych (rodz. 3 pkt 26 lit. e). Poza tym, zgodnie z § 10 pkt. 1 Regulaminu: "Wypłata I i II transzy wsparcia pomostowego może nastąpić w dniu wypłaty dotacji. W ciągu jednego miesiąca Beneficjent Pomocy zobowiązany jest udokumentować powstanie obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy dot. osób, na zatrudnienie których zostało przyznane wsparcie". I i II transza wsparcia zostały wypłacone [...] czerwca 2017 r. Przypomniał, że zgodnie z umową nr [...] wsparcie zostało przyznane na następujących pracowników: A.N. (pomoc biurowa), M.B. (księgowa), J.R. (pracownik biurowy). Tymczasem tylko stanowisko A.N. zostało utworzone zgodnie z tymi warunkami, to jest [...] czerwca 2017 r. Kolejne dwa miejsca pracy utworzono [...] sierpnia 2017 r. i [...] września 2017 r., czyli po ponad miesiącu od daty wypłaty transz. Fundacja w tym czasie nie mogła przedstawić dokumentów określonych w § 10 pkt. 1 Regulaminu. Dodatkowo jak ustalono, składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy od zatrudnionych osób zostały przez Fundację zapłacone z opóźnieniem, to jest za czerwiec i lipiec dopiero we wrześniu 2017 roku. Dodatkowo nie dopełniono obowiązku zapewnienia trwałości nowych miejsc pracy w nowo utworzonym przedsiębiorstwie społecznym, gdzie miejsca pracy powinny istnieć nieprzerwanie co najmniej przez dwanaście miesięcy od dnia przyznania dotacji lub utworzenia nowego stosunku pracy, o ile termin jest późniejszy niż termin przyznania dotacji. Dodatkowo A.N. w ciągu dwunastu miesięcy od utworzenia jego stanowiska pracy przebywał dwukrotnie na urlopie bezpłatnym, co świadczy pozornym zatrudnieniu. Warunku trwałości nie spełniło także stanowisko pracownika biurowego, co potwierdza oświadczenie Polskiej Fundacji Rozwoju Ekonomii Społecznej z dnia [...] kwietnia 2019 r., w którym wskazano, że między [...] stycznia a [...] sierpnia 2018 r. na tym stanowisku nie był zatrudniony żaden pracownik.

Za bezzasadny organ uznał zarzut, że IZ oparła postępowanie jedynie

o ustalenie audytu nie uwzględniając wyjaśnień Beneficjenta oraz wnoszonych przez niego dowodów. IZ w toku działań podejmowanych zarówno przed wszczęciem postępowania administracyjnego, jak i w jego trakcie dokonała własnej analizy sprawy. W toku sprawy zebrano bowiem przekazane przez Beneficjenta dokumenty (np. umowy o prace, faktury, wyciągi bankowe, umowy o udzielenie wsparcia finansowego i pomostowego). Dodatkowo na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ podjął działania mające na celu pogłębienie materiału dowodowego oraz wyjaśnienie wątpliwości w zakresie poszczególnych wydatków. W skardze do sądu administracyjnego, skarżące Stowarzyszenie zarzuciło:

1. naruszenie prawa materialnego tj.:

a) art. 207 ust 1 pkt 3 i ust. 8, 9 ,11 ustawy o finansach publicznych (dalej: u.f.p.)

w zw. z art. 24 ust. 1 i ust. 9 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (dalej: ustawa wdrożeniowa) poprzez ich zastosowanie wobec skarżącego Stowarzyszenia, pomimo, że domniemane uchybienia zostały wywołane działaniami lub zaniechaniami odbiorców ostatecznych (uczestników projektu),

a tym samym strona skarżąca została obciążona odpowiedzialnością za działania lub zaniechania innych podmiotów, pomimo braku konkretnych naruszeń, których miałoby się dopuścić samo Stowarzyszenie jako Realizator projektu;

b) art. 207 ust 1 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt. 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17.12.2013 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie i brak rzetelnej, jasnej analizy stwierdzonych nieprawidłowości pod kątem spełnienia przesłanek wynikających z definicji naruszenia indywidualnego

z art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego 1303/2013; brak analizy czy uchybienia miały jedynie charakter formalny, czy też wiązały się z rzeczywistą lub potencjalną szkodą dla budżetu UE; automatyczne przyjęcie, że każde uchybienie proceduralne oznacza jednocześnie naruszenie skutkujące możliwością dochodzenia zwrotu środków; utożsamianie pojęcia "szkodliwego wpływu na budżet UE" z samym faktem rozliczenia środków, podczas gdy jest to błąd logiczny (rozliczenie środków

za rzeczywiste zdarzenia/transakcje pomimo uchybień formalnych jest irrelewantne dla budżetu i nie musi wiązać się z obowiązkiem zwrotu środków);

c) art. 143 ust 2 rozporządzenia ogólnego 1303/2013 poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i całkowity brak analizy charakteru i wagi stwierdzonych poszczególnych naruszeń oraz analizy strat finansowych poniesionych przez fundusz oraz brak zastosowania właściwych proporcji, postulatu adekwatności i zasad słuszności przy zastosowanej sankcji (korekcie w postaci żądania zwrotu środków );

d) art. 207 ust. 1 u.f.p. w zw. z § 4 umowy o dofinansowanie projektu z dnia 21.11.2016 r. w zw. z § 4 pkt 9 Regulaminu udzielania bezzwrotnego wsparcia w zw. z pkt 4 ppkt 6 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (dalej: Wytyczne 2014

-2020) poprzez ich nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, że Wytyczne 2014-2020 mają zastosowanie do oceny wydatków ponoszonych przez uczestników projektu (odbiorców ostatecznych) pomimo jednoznacznego wyłączenia ich obowiązywania dla tej kategorii podmiotów w pkt 6.3 Wytycznych 2014-2020, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że niezgodność wydatków dokonywanych przez odbiorców ostatecznych z Wytycznym i 2014-2020 stanowi o zaistnieniu nieprawidłowości skutkującej obowiązkiem zwrotu środków;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 107 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 113 k.p.a. poprzez uznanie, że brak oznaczenia daty decyzji nie ma wpływu na jej ważność, podczas gdy jest to istotny brak w świetle obligatoryjnych elementów decyzji wynikających

z art. 107 § 1 pkt 2) k.p.a., a dodatkowo pomimo możliwości usunięcia tego uchybienia w trybie art. 113 k.p.a., organ nie wydał w tym przedmiocie postanowienia w związku z czym decyzja I instancji nadal dotknięta jest istotną wadliwością formalną;

b) art. 67 u.f.p. w zw. z art. 6, 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy; przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy i podporządkowany z góry przyjętej tezie; szereg braków w wywodzie organu dotyczący m .in. zaniechania analizy

w zakresie szkody w budżecie UE pozostającej w związku ze stwierdzonym

i uchybieniami, braku analizy sprawy pod katem przesłanek z art. 2 pkt 36 oraz

art. 143 rozporządzenia ogólnego 1303/2013, pozorną analizę, okoliczności faktycznych sprawy i bezrefleksyjne powielenie stanowiska KAS, w tym poglądów

i ocen co do stanu faktycznego i prawnego; wybiórcze dobieranie argumentów

w zakresie stanu faktycznego oraz pomijanie dowodów przeczących ustaleniom organu;

c/ art. 81 Kpa poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości

co do stanu faktycznego na niekorzyść strony w zakresie stwierdzania poszczególnych uchybień dokonywanych przez odbiorów końcowych,

a w szczególności odgórne założenie, że wszystkie zakwestionowane wydatki zostały pobrane nienależycie, pomimo, że transakcje te były rzeczywiste, usługi zostały wykonane, a towary otrzymane;

d) art. 7a § 1 Kpa poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości co do zastosowania prawa materialnego na niekorzyść strony w zakresie możliwości nałożenia na Realizatora obowiązku zwrotu środków w związku z domniemanymi uchybieniami innych podmiotów oraz w zakresie interpretacji stosowania Wytycznych 2014-2020 wobec odbiorców końcowych, pomimo jednoznacznego zapisu z pkt 4 ppkt 6 Wytycznych 2014 -2020;

e) art. 107 § 1 pkt 4) i 6) w zw. z 107 § 3 Kpa poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, a w szczególności brak odniesienia się do zarzutów dotyczących zastosowania prawa zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz blokowe przywołanie kilku przepisów zastosowanych w sprawie (s. 5-6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji) bez dalszego wyjaśnienia w jaki sposób zostały zastosowane; m. in. dotyczących braku proporcjonalności i adekwatności sankcji, braku wykazania

i analizy kwestii szkody dla budżetu UE i pozostałych przesłanek nieprawidłowości

z art. 2 pkt. 36 rozporządzenia ogólnego 1303/2013 oraz brak przekonującego wyjaśnienia podstawy prawnej nałożenia na Stowarzyszenie nakazu zwrotu środków za uchybienia odbiorców ostatecznych;

f) art. 107 § 1 pkt 6) w zw. art. 107 § 3 Kpa poprzez brak należytego wyjaśnienia podstawy faktycznej decyzji, a w szczególności wewnętrzną sprzeczność stanowiska organu wyrażającą się w podejmowaniu iluzorycznych czynności w celu ustalenia stanu faktycznego, przy jednoczesnym nadaniu prym stanowisku i poglądom KAS, pozorny charakter uzasadnienia organu podporządkowany tezie o konieczności nakazania zwrotu środków; wybiórcze odnoszenie się do twierdzeń strony o stanie faktycznym dotyczącym poszczególnych uchybień;

g) art. 8 i art. 11 Kpa poprzez zmianę poglądów w trakcie realizacji projektu (m. in.

w zakresie kwalifikowalności wydatków dokonywanych przez odbiorców ostatecznych) i oparcie aktualnego stanowiska organu na stanowisku KAS oraz poprzez brak wytłumaczenia zmiany stanowiska organu sprzed etapu audytu

(w stosunku do stosowanej praktyki i m.in. pisma organu z dnia [...].12.2018 r.

nr [...]) oraz zmiany stanowiska w toku prowadzonego postępowania (w stosunku do stanowiska wynikającego z pisma organu z dnia [...].12.2019 r. w sprawie [...] kierowanego do Audytu Środków Publicznych Ministerstwa Finansów),

h) art. 67 ust 1 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 54 § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej poprzez objęcie żądaniem zwrotu odsetek za zwłokę również za okres

od [...].09.2019 r. do [...].03.2020 r. pomimo, że decyzja odwoławcza nie została wydana w terminie 2 miesięcy w myśl art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie decyzji organów obi instancji oraz w przypadku potwierdzenia przesłanek z art. 145 § 3 p.p.s.a o umorzenie postępowania. Ponadto o dopuszczenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. uzupełniającego dowodu z dokumentów tj. pisma o zatwierdzeniu regulaminu z dnia [...].02.2019 r. wraz z wyciągiem z aktualnego Regulaminu, jako dokumentów niezbędnych do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. W uzasadnieniu podkreślono, że w sprawie organ nie wskazał wyraźnej podstawy prawnej obciążenia odpowiedzialnością Realizatora za domniemane nieprawidłowości stwierdzone w działaniach docelowych odbiorców. Taka też nie wynika z ustawy wdrożeniowej oraz rozporządzenia 1303/2013. Nawet gdyby jednak – zdaniem skarżącej – uznać, że Realizator ponosi może ponosić odpowiedzialność za beneficjentów ostatecznych, to doszło do naruszenia innych istotny naruszeń prawa materialnego, przede wszystkim art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 oraz art. 143 ust. 2 tej regulacji poprzez nakaz zwrotu całości środków pomimo braku wystąpienia rzeczywistej szkody. Poza tym, organ milczy w kwestiach oznaczenia szkody i tego, czy budżet Unii został chociażby narażony na jakiś uszczerbek.

W decyzji nie doszło do wykazania związku pomiędzy uchybieniami, a ewentualną szkodą (rzeczywistą lub potencjalną) w budżecie UE.

Dalej argumentowano, że część wydatków została uznana za niekwalifikowalne

z uwagi na domniemaną sprzeczność z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków na lata 2014 – 2020, w sytuacji, gdy Wytyczne te nie mają zastosowania do wydatków dokonywanych przez odbiorców ostatecznych i uczestników projektu, co wynika wprost z ich treści. Z kolei zapis § 4 pkt 9 Regulaminu ma charakter zbiorczy wręcz informacyjny, o ile odwołuje się do ogólnych wytycznych programów, to jednak bez żadnej ingerencji w ich treść. Tym samym prawidłowa wykładnia

§ 4 umowy o dofinansowanie w zw. z § 4 pkt 9 Regulaminu w zw. z pkt 4 ppkt 6 Wytycznych 2014 – 2020 oznacza, że wobec odbiorców końcowych Wytyczne mają zastosowanie wyłącznie w przypadku pkt 6.20 Wytycznych ( w rzeczywistości chodzi o 6.19 - pomoc grantową). Kierując zarzuty wobec zakwestionowania poszczególnych wydatków, skarżące Stowarzyszenie podniosło w odniesieniu

do Spółdzielni A, że organ pominął w zakresie wydatku na zakup samochodu, w całości kwestię analizy, czy zbywca był zobowiązany do złożenia oświadczenia dotyczącego całej historii pojazdu, czy jedynie oświadczenia dotyczącego transakcji sprzedaży oraz oparł się wyłącznie na stanowisku audytora. Ponadto nie nadano żadnego znaczenia okoliczności, że oświadczenie zostało ostatecznie złożone. Co do wydatku dokonanego przez Spółdzielnię Socjalna "G" na zakup pojazdu stwierdził, że celowość wydatku może być oceniana tylko w zakresie przydatności dla działalności danego przedsiębiorstwa społecznego tj. zależy

od przedmiotu prowadzenia działalności i oceny, czy pojazd był przez nabywcę wykorzystywany. W zakresie rozliczenia kwoty kaucji za najem przez Spółdzielnię Socjalną "P" zarzucono zaś, że organ zaniechał analizy wydatku w kontekście tego, że został on potraktowany jako wydatek zaliczkowy i został rozliczony jako związany z zachowaniem trwałości przedsiębiorstwa, albowiem kaucja została rozliczona za ostatni miesiąc najmu w ramach obowiązywania 12 miesięcy trwałości zgodnie z umową.

Odnosząc się natomiast od wydatku na zakup pojazdu przez Spółdzielnię Socjalną "S" stwierdził, że domniemany brak przejrzystości, na który powołuje się organ – w postaci niedopełnienia obowiązków administracyjno – podatkowych, dotyczy transakcji pomiędzy poprzednimi stronami umowy, a nie transakcji, której stroną była spółdzielnia. Nie zgodził się także z tym, że w przypadku wydatkowania wparcia pomostowego przez Polską Fundację Rozwoju Ekonomii Społecznej doszło do pozornego zatrudnienia. Brak bowiem przesłanek wskazujących na tę okoliczność, albowiem okresowy wakat na stanowisku i okresy urlopu bezpłatnego wynikały z indywidulanych cech osobowościowych pracowników. Ostatecznie Realizatorowi przedstawiono też dokumenty potwierdzające zatrudnienie jak również utrzymanie trwałości funkcjonowania podmiotu przez przewidywany okres. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z [...] maja 2020 r. skarżące Stowarzyszenie wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując zarazem dotychczasowe stanowisko

w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd

w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) – zwanej dalej "P.p.s.a.". Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a. który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Zarządu Województwa z [...] marca 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję orzekająca o zwrocie przez Beneficjenta –Stowarzyszenie [...] kwoty dofinansowania w wysokości 187 094,91 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek bankowy beneficjenta.

Zakreślając ramy prawne sprawy, wpierw należy wskazać na przepisy ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1431

ze zm.). Z treści art. 9 ust. 2 pkt 9 cyt. ustawy wynika, że do zadań Instytucji Zarządzającej należy w szczególności odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności kwot związanych z nałożeniem korekt finansowych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych albo

w umowie o dofinansowanie projektu, albo w decyzji o dofinansowaniu projektu,

w tym m.in. wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa odpowiednio w art. 207 ust. 9 i art. 189 ust. 3b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.

o finansach publicznych. Z treści art. 24 ust. 1 ww. ustawy wynika z kolei, że stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej albo nieprawidłowości systemowej, zwanych dalej "nieprawidłowościami", powoduje powstanie obowiązku podjęcia przez właściwą instytucję odpowiednich działań o których mowa w ust.

9 lub 11. W przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej

w uprzednio zatwierdzonym wniosku o płatność - właściwa instytucja nakłada korektę finansową oraz wszczyna procedurę odzyskiwania od beneficjenta kwoty współfinansowania UE w wysokości odpowiadającej wartości korekty finansowej, zgodnie z art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych,

a w przypadku programu EWT - zgodnie z umową o dofinansowanie projektu albo decyzją o dofinansowaniu projektu (art. 24 ust. 9 ustawy wdrożeniowej). Do zwrotu przyznanych płatności stosuje się zatem przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 869 ze zm.

- dalej u.f.p). W niniejszej sprawie materialnoprawną podstawą obu decyzji stanowił

art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. Zgodnie z jego treścią – w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości – podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Pojęcie pobrania środków nienależnych nie zostało wyjaśnione w ust. 1 pkt 3 komentowanego przepisu. Zatem należy przyjąć, podobnie jak

w przypadku nienależnego pobrania dotacji (art. 169 ust. 3 u.f.p.), iż będą to środki udzielone bez podstawy prawnej albo pobrane w wyniku merytorycznego błędu dotyczącego kwalifikacji projektu, popełnionego przez właściwą instytucję. Nienależne pobranie środków przeznaczonych na realizację projektu będzie następowało w sytuacji, gdy ich wypłata została dokonana bez podstawy. Natomiast pobranie środków w nadmiernej wysokości będzie następowało w sytuacji, w której kwota przekazana beneficjentowi będzie wyższa niż ta, która wynika np. z uprzednio zawartej umowy o dofinansowanie projektu. W celu wykazania, że spełniła się jedna z przesłanek zwrotu środków przez beneficjenta uregulowanych w art. 207 ust. 1 u.f.p., organ musi wskazać naruszenie przez beneficjenta konkretnej normy prawnej wynikającej z przepisów powszechnie obowiązującego prawa i określić w jaki sposób zachowanie beneficjenta spowodowało naruszenie tej normy i co za tym idzie - spełnienie przesłanki zwrotu środków. Obowiązek wykazania przepisów prawa, które beneficjent naruszył swoim konkretnym zachowaniem (działaniem lub zaniechaniem), ogranicza arbitralność organów przy ocenie, czy spełniła się przesłanka zwrotu środków określona w art. 207 ust. 1 u.f.p. Jednocześnie, skoro źródłem obowiązku nakładania korekt finansowych są przepisy unijne wymagające korekty w sytuacji nieprawidłowości,

to określając kwotę do zwrotu, polskie organy powinny ustalić, czy uchybienie wymienione w art. 207 ust. 1 u.f.p. stanowi nieprawidłowość w rozumieniu przepisów unijnych. Pojęcie nieprawidłowości indywidualnej zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z 17 grudnia 2013 r.

nr 1303/2013 ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego

i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. U. UE. L. Nr 347, str. 320 ze zm.), do której to definicji odsyła wprost art. 2 pkt 14 ustawy wdrożeniowej. Zgodnie zatem z definicją zawartą w art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego 1303/2013 "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażania EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Nieprawidłowością jest zatem nie tylko działanie wywołujące szkodę, ale także mogące jej wywołać (szkoda potencjalna). Do popełnienia "nieprawidłowości" dochodzi wtedy, gdy naruszony został szeroko rozumiany przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, obejmujący również wytyczne, procedury, regulaminy, umowy. Należy też zauważyć, że przepis rozporządzenia wprowadza generalną definicję nieprawidłowości, bez rozróżnienia na nieprawidłowość indywidualną i systemową o których mowa w art. 24 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Stwierdzenie nieprawidłowości nakłada na państwo członkowskie - zgodnie z art. 143 ust. 2 rozporządzenia - obowiązek dokonania korekt finansowych. Korekty finansowe polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. Do postępowania w sprawie zwrotu dofinansowania zastosowanie mają również przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa). Wynika to z treści art. 67 u.f.p., zgodnie z którym do spraw dotyczących należności, o których mowa

w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy Kpa i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Spór miedzy stronami dotyczy zasadniczo odpowiedzi na pytania,

czy wystąpiły w sprawie "nieprawidłowości", które skutkowałoby zwrotem dofinansowania, a jeżeli tak, to czy za uchybienia odbiorców ostatecznych (uczestników projektu) odpowiedzialność ponosi Beneficjent (Realizator projektu). Ponieważ jednak, ocena tego, kto ponosi odpowiedzialność, jest wtórna wobec stwierdzenia, czy do nieprawidłowości w sprawie w ogóle doszło, Sąd w pierwszej kolejności odniesie się do tych ostatnich. Pierwszy ze spornych wydatków dotyczył zakupu przez Spółdzielnię Socjalną "A" używanego samochodu w kwocie 43 000,00 zł – zdaniem organu - bez potwierdzenia, że w okresie 7 lat poprzedzających kupno samochodu, nie został

on zakupiony z wykorzystaniem środków publicznych krajowych lub pochodzących

z funduszy UE. Organ uznał ten wydatek za niekwalifikowalny, jako że strona działała niezgodnie z Wytycznymi. Skarżący twierdzi, że organ pominął analizę, czy zbywca był zobowiązany do złożenia oświadczenia dotyczącego całej historii samochodu, czy jedynie oświadczenia dotyczącego transakcji sprzedaży, której był stroną jako wcześniejszy nabywca, ponadto pominął to, że uchybienie zostało naprawione.

Odnosząc się do ww. kwestii wpierw należy poczynić uwagę natury ogólnej. Trzeba bowiem zauważyć, że Stowarzyszenie [...] zawarło z Zarządem Województwa pełniącym rolę Instytucji Zarządzającej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego 2020 w dniu [...] listopada 2016 r. umowę o dofinansowanie nr [...] na realizację projektu pn. "Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej'" w ramach działania 7.6 Wsparcie dla OWES i ROPS we wzmacnianiu sektora ekonomii społecznej. Z § 1 pkt 23 umowy wynika, że ilekroć w umowie jest mowa o rozliczeniu wydatków, należy przez to rozumieć wykazanie i udokumentowanie we wniosku

o płatność wydatków kwalifikowalnych poniesionych na realizację Projektu przez Beneficjenta i potwierdzonych przez IZ. Przez wydatki kwalifikowalne – należy

z kolei rozumieć koszty i wydatki poniesione w związku z realizacją Projektu, rozliczenia zgodnie m.in. z Rozporządzeniem 1303/2013, Rozporządzeniem KE nr 215/2014, Rozporządzeniem nr 1304/2013, jak również w rozumieniu ustawy wdrożeniowej i przepisów rozporządzeń wydanych do ustawy wdrożeniowej, oraz zgodnie z krajowymi zasadami kwalifikowalności wydatków w okresie programowania 2014-2020, SzOOP i Wytycznymi wydanymi na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, zapisami umowy o dofinansowanie Projektu oraz regulaminem konkursu (§ 1 pkt 35 umowy). W podrozdziale 6.2. Ocena kwalifikowalności wydatku pkt 3 lit. h. Wytycznych stwierdzono, że wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek, który został należycie udokumentowany (...). Wydatki poniesione na zakup używanych środków trwałych są kwalifikowalne, jeśli sprzedający środek trwały potwierdził

w deklaracji określającej jego pochodzenie, że dany środek nie był w okresie poprzednich 7 lat, wspófinansowany z pomocy UE w ramach dotacji z krajowych środków publicznych (6.12.1.pkt 8 lit. b Wytycznych). Tymczasem w sprawie, sprzedawca "M S.D." wystawił oświadczenie o treści, że w okresie 7 lat poprzedzających kupno samochodu nie został on zakupiony z wykorzystaniem środków publicznych krajowych lub pochodzących z funduszy UE dopiero w dniu [...] czerwca 2018 roku, a więc ponadto rok po dokonaniu wydatku, a także po rozpoczęciu audytu przez KAS w zakresie dotyczącym projektu. Co więcej, jeszcze [...] kwietnia 2018 r. sprzedawca złożył oświadczenie, że nie posiada precyzyjnej wiedzy na temat sposobu finansowania zakupu pojazdu przez wcześniejszych właścicieli. Z przesłuchania A.K.S. – prezesa zarządu Spółdzielni Socjalnej "A" wynika również, że na dzień zakupu auta miał świadomość ciążącego na nim obowiązku posiadania stosownego oświadczenia, jednak zgodził się na to, że dokument ten zostanie mu dostarczony w terminie późniejszym. W skardze zarzucono, że organ nie przeanalizował, czy zbywca był zobowiązany do złożenia oświadczenia dotyczącego całej historii, czy jedynie transakcji, której był stroną. Sąd nie znajduje jednak podstaw do formułowania tego rodzaju wymogu. Ww. regulacje Wytycznych w podrozdziale 6.12.1 pkt 8 precyzyjnie określają bowiem, że jakie warunki łącznie musi spełnić wydatek poniesiony na zakup środków trwałych, by został uznany za kwalifikowalny, w szczególności jednoznacznie wskazują, jakiej treści oświadczenie powinien złożyć sprzedawca środka trwałego.

Nie jest również tak jak twierdzi strona, że organ nie nadał żadnego znaczenia okoliczności, że oświadczenie zostało ostatecznie złożone. Z treści decyzji wynika bowiem wprost, że okoliczność ta został dostrzeżona, jednak z uwagi na to,

że w dacie rozliczenia wydatku we wniosku o płatność Spółdzielnia oraz Realizator nie dysponowali stosownym oświadczeniem, to nie mógł on spełnić warunku kwalifikowalności. W konsekwencji strona rozliczając koszt związany z zakupem samochodu działała niezgodnie z Wytycznymi oraz umową o dofinansowaniu, co uprawnia do przyjęcia, że doszło do nieprawidłowości zdefiniowanej w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013. Sąd podziela również ocenę organu co do wydatku dokonanego na zakup samochodu ciężarowego przez Spółdzielnię Socjalną "G" w kwocie 30.135,00 zł. Trzeba bowiem podkreślić, że w przywoływanych Wytycznych - pkt. 6.3 ust. 1 lit. n stwierdzono, że uznaje się za niekwalifikowalne transakcje dokonane w gotówce, których wartość przekracza równowartość kwoty, o której mowa w art. 22 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Z ww. ustawy wynika, że była

to kwota 15 000 zł. Zatem już proste zestawienie prowadzi do wniosku, że ww. wydatek nie mógł zostać uznany za kwalifikowalny. Co więcej, rację ma organ wskazując, że z umowy o dofinansowanie wynika, że Beneficjent miał za zadanie szkolić uczestników projektu w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej. Potwierdzając z kolei w piśmie z [...] września 2018 r., że mimo, iż płatności dokonano w gotówce, to przyjął ją do rozliczenia z uwagi na niską świadomość prawną osób, które dokonywały zakupu, niejako w istocie zaprzeczył celowości projektu. Skoro zaś tak, to wydatek taki był niekwalifikowalny. W konsekwencji trafna jest konstatacja organu co do działania niezgodnie z Wytycznymi, a w efekcie co do wystąpienia nieprawidłowości z art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. Sąd za prawidłową uznaje również ocenę organu, że kaucja zapłacona przez Spółdzielnię Socjalną "P" w wysokości 1.600 zł poniesiona na wynajem pomieszczeń wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej, stanowi wydatek niekwalifikowalny. Jak bowiem ustalono, w dniu [...] lipca 2017 r. w ramach projektu zawarto umowę na udzielenie wsparcia pomostowego ze Spółdzielnią Socjalną "P". Wsparcie to przyznano na okres sześciu miesięcy. W ramach tego wsparcia Spółdzielnia zawarła w dniu [...] czerwca 2017 r. umowę najmu lokalu, w której ustalono obowiązek zapłaty kaucji w kwocie 1600 zł. I choć wpłacono ją wraz z czynszem za lipiec 2017 r., to ustalono aneksem z [...] sierpnia 2017 r., że zostanie zaliczona na poczet czynszu za ostatni miesiąc najmu. Z oświadczenia stron z [...] lipca 2018 r. wynika, że zostanie ona zaliczona na poczet czynszu za lipiec 2018 r. W światle powyższego zasadnie przyjęto, że powyższy koszt nie stanowił w konsekwencji kaucji, lecz czynsz za miesiąc, który wykraczał ponad sześciomiesięczny okres, na który przyznane zostało wsparcie. Mimo, że stanowił zatem zapłatę za lipiec 2018 r., to został rozliczony wraz z rozliczeniami za I i II transzę wsparcia pomostowego w lipcu i sierpniu 2017 r. Tymczasem z § 9 pkt 1 lit. c Regulaminu wprost wynika, że wsparcie pomostowe w formie finansowej jest świadczone przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy od dnia przyznania dotacji lub utworzenia stanowiska pracy, o ile termin utworzenia miejsca pracy jest późniejszy niż termin przyznania dotacji i może być przedłużone nie dłużej jednak niż do 12 miesięcy. W świetle powyższego, nie można przyjąć, że wydatek stanowiący w istocie rozliczenie najmu za lipiec 2018 r., mógł podlegać pod 6 miesięczny okres wsparcia pomostowego, które z zasady jest przyznawane miesięcznie w wysokości niezbędnej do sfinansowania podstawowych kosztów funkcjonowania przedsiębiorstw społecznego w początkowym okresie działania (§ 9 ust. 5 Regulaminu). Istotne jest również, że wsparcie pomostowe podlega rozliczeniu w oparciu o ponoszone koszty przez przedsiębiorstwo społeczne, w szczególności na zasadach określonych w § 4 ust. 9 - 10, które stosuje się odpowiednio. Tymi zasadami z kolei, które konstytuują wydatek jako kwalifikowalny jest uznanie, że był on niezbędny do prowadzenia przedsiębiorstwa społecznego oraz został faktycznie poniesiony (§ 4 ust. 9 lit. a i c Regulaminu). Tymczasem koszt faktycznie został poniesiony w lipcu 2018 r. Skoro w tym miesiącu będzie stanowił przychód u wynajmującego, to trudno przyjąć, by mógł zostać rozliczony wraz z rozliczeniem I i II transzy wsparcia pomostowego po stronie przedsiębiorstwa społecznego. Poza tym, skarżąca twierdząc, że była to kaucja, pomija, że istota tejże polega na tym, że co do zasady nie zalicza się jej na poczet ostatniego czynszu najmu, choćby z tego względu, że ma ona charakter zabezpieczający. Tzn. w razie prawidłowego wykonania umowy, podlega ona co do zasady zwrotowi. Oczywiście można z niej potrącić należności wynajmującego z tytułu najmu lokalu, które istnieją w dniu opróżnienia lokalu. Jest to jednak okoliczność, która jest znana przy końcu umowy a nie na początku jej zawarcia. Rozliczenie zatem w lipcu i sierpniu 2017 r. wydatku, który został poniesiony w rzeczywistości w lipcu 2018 r., stanowiąc w istocie czynsz najmu za ten okres, nie można było uznać za działanie zgodne z Regulaminem, co doprowadziło do wystąpienia nieprawidłowości z art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013. Wydatek te wykraczał bowiem poza termin, na jaki przyznano wsparcie pomostowe. Trafnie również przyjęto, że koszt poniesiony przez Spółdzielnię Socjalną "S" w wysokości 83 351,28 zł na zakup samochodu specjalnego marki [...] o nr rej. [...] stanowi koszt niekwalifikowalny. Na wstępie należy wskazać, że zarówno karta pojazdu, jak i Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców

nie wskazywały, że osoba sprzedająca tj. J.P. była kiedykolwiek właścicielem pojazdu. Z wyjaśnień uzyskanych od J.P. wynika zaś, że przy zakupie – co miało miejsce [...] stycznia 2017 r. - oraz sprzedaży auta, nie dokonała szeregu obowiązków administracyjnych i podatkowych z tym związanych. Informacje uzyskane od M.S. od której J.P. miała zakupić pojazd oraz J.B. - prezesa Spółdzielni Socjalnej S tj. nabywcy pojazdu do J.P., nie wyjaśniają zaniechania ww. obowiązków. Nie zostały rozwiane także niejasności związane z naprawą wiertni. Sprzedająca nie posiadała dokumentów finansowych potwierdzających zakup części do naprawy. Nie potrafiła również wyjaśnić, jakie nakłady poczyniono na wiertnie, że jej wartość wzrosła z 8.000,01 zł (wartość zakupu) do 135 100,00 zł (wartość z wyceny biegłego).

Szereg niejasności rodzi się również na tle wyceny pojazdu przez biegłego zleconej przez J.B.. Tenże zeznał bowiem, że wycena była zlecona przed planowanym zakupem pojazdu. Z kolei z celu sporządzenia dokumentu wynika, że został wykonany celem włączenia do ewidencji księgowej. Nadto uzasadnione wątpliwości rodzą powiązania osobowe pomiędzy J.B. – prezesem spółdzielni Socjalnej S a P.S. – wspólnikiem S sp. z o.o., której wspólnikiem jest także ten pierwszy. Oba podmioty mają także siedziby pod tym samym adresem.

W świetle powyższego, za trafne należy uznać stanowisko organu, że wydatek został poniesiony w sposób nieprzejrzysty. Tymczasem zgodnie z Wytycznymi, wydatkiem kwalifikowalnym jest ten, który spełnia łącznie szereg warunków w tym,

że dokonany został w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów (podrozdział 6.2. pkt 3 lit. g ). Brak cechy przejrzystości w odniesieniu do spornego wydatku, narusza ww. Wytyczne. Natomiast naruszenie Wytycznych stanowi jednocześnie naruszenie umowy o dofinansowanie projektu. Skarżąca w skardze zarzuca, iż domniemamy brak przejrzystości dotyczy transakcji pomiędzy poprzednimi stronami umowy, a zatem nie może obciążać spółdzielnię. Zapomina jednak, że szereg niejasności, na które już Sąd wskazał, wynikało także z pisemnych wyjaśnień prezesa spółdzielni Socjalnej S – J.B., a więc podmiotu wydatkującego środki. Przede wszystkim, rozbieżności dotyczyły powodu zlecenia wyceny pojazdu. Bo o ile J.B. twierdził, że dokonano tego w kontekście planowanego zakupu samochodu, to już z samego zlecenia wynika, że zlecenie miało służyć nie wycenie pojazdu przed zakupem, lecz włączeniu do ewidencji księgowej. To z kolei rodzi uzasadnione wątpliwości, choćby co do rzeczywistej daty zakupu pojazdu. Poza tym, kwota z wyceny znacznie różni się od tej, za którą zakupiła ją Spółdzielnia Socjalna "S". Ponadto – zdaniem Sądu - nabywca samochodu, mając na uwadze, że wydatek musi być przejrzysty, winien mieć świadomość, że ewentualne niejasności dotyczące zbywcy, będą obciążać go jako beneficjenta pomocy. To, że organ ponownie rozpoznając sprawę, ostatecznie nie zakwestionował uprawnień właścicielskich J.P., nie oznacza, że sam wydatek cechował się przejrzystością.

Kolejny ze spornych wydatków dotyczył kosztu w wysokości 12.000 zł dotyczącego wydatkowania I i II transzy wsparcia pomostowego przez Polską Fundację Rozwoju Ekonomii Społecznej. Trafnie w tym przypadku organ powołał się na definicję przedsiębiorstwa społecznego zawartą w Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa

z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014 – 2020 rozdział 3 pkt 26 z której wynika, że przedsiębiorstwo społeczne to podmiot, który spełnia łącznie szereg warunków wskazanych w tym przepisie, w tym warunek zatrudnienia w oparciu

o umowę o pracę, spółdzielczą umowę o pracę lub umowę cywilnoprawną

co najmniej trzech osób, przy zachowaniu proporcji zatrudnienia określonych w lit. a. Z kolei z § 10 pkt 1 Regulaminu wynika, że wypłata I i II transzy wsparcia pomostowego może nastąpić w dniu wypłaty dotacji. W ciągu jednego miesiąca Beneficjent pomocy zobowiązany jest udokumentować powstanie obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy

dot. osób, na zatrudnienie których zostało przyznane wsparcie. W sprawie I i II transza wsparcia zostały wypłacone [...] czerwca 2017 r.

na następujących pracowników: A.N., (pomoc biurowa), M.B. (księgowa) oraz J.R. (pracownik biurowy). Jednak jak wynika z ustaleń poczynionych w sprawie, tylko stanowisko A.N. zostało utworzone z zachowaniem warunków z Regulaminu tj. [...] czerwca 2017 r. Dwa pozostałe utworzono odpowiednio [...] sierpnia oraz [...] września 2017 r., a zatem po upływie miesiąca od wypłaty transz, co zaś oznacza, że fundacja nie mogła w terminie miesiąca przedłożyć dokumentów o których mowa w Regulaminie. Audyt wykazał zresztą, że składki zostały za czerwiec i lipiec zapłacone dopiero we wrześniu 2017 r. Co więcej, Sąd podziela pogląd, że nie zapewniono trwałości miejsc pracy w nowo utworzonym przedsiębiorstwie społecznym, gdzie miejsca pracy powinny istnieć co najmniej 12 miesięcy. Jak wynika bowiem z akt A.N. przebywał dwukrotnie na urlopie bezpłatnym tj. [...].08 – [...].09.2017 r. oraz [...].03. - [...].05.2018 r., a zatem nie świadczył w tym okresie pracy. Podzielić należy tezę zawartą w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 21 listopada 1994r. sygn. akt III AUr 600194 (Lex nr 23787) że "zarówno ścisła, jak i poszerzona interpretacja pojęcia "zatrudnienia" nie daje podstaw do przyjęcia, aby okres urlopu bezpłatnego uznać za ''pozostawanie w zatrudnieniu". Udzielenie przez pracodawcę urlopu bezpłatnego pracownikowi na jego pisemny wniosek jest bowiem w istocie umową, w której pracodawca zobowiązuje się zwolnić pracownika z obowiązku wykonywania pracy przez określony czas, a pracownik rezygnuje z korzystania z prawa jej wykonywania w tym okresie. A skoro tak, nie sposób uznać, że zapewniono w sprawie trwałość miejsca prawy. Co więcej, zgodnie z art. 174 § 1 k.p. na pisemny wniosek pracownika pracodawca może udzielić mu urlopu bezpłatnego, co oznacza, że uwzględnienie wniosku pracownika o udzielenie urlopu bezpłatnego zależy od swobodnego uznania pracodawcy. Beneficjent miał tego świadomość, udzielając zgody na urlop bezpłatny. Utrzymanie miejsca pracy - w ocenie Sądu - oznacza realne obsadzenie stanowiska. Tym bardziej, że z umowy o udzielenie wsparcia pomostowego z [...] czerwca 2017 r. wynika również, że wsparcie pomostowe udzielane jest na konkretnych pracowników znanych z imienia i nazwiska. Warunku trwałości nie spełniło także stanowisko pracownika biurowego,

co potwierdza oświadczenie Polskiej Fundacji Rozwoju Ekonomii Społecznej

z dnia [...] kwietnia 2019 r.. Wskazano w nim, że między [...] stycznia

a [...] sierpnia 2018 r., na tym stanowisku nie był zatrudniony żaden pracownik. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że zgodnie z protokołem kontroli

nr [...] Fundacja osiągnęła zakładany wskaźnik trwałości dla stanowisk w tym trwałości przedsiębiorstwa społecznego, trzeba zauważyć, że IZ w toku tej kontroli, która została podsumowana ww. protokołem, skontrolowała dane 20 osób indywidualnych oraz 10 instytucji zakwalifikowanych od projektu. Wśród nich nie było Polskiej Fundacji Rozwoju Ekonomii Społecznej. Z zakresu kontroli nie wynika też, by jej przedmiotem była ocena utrzymanie miejsc pracy w nowoutworzonych przedsiębiorstwach społecznych. Zatem dokument na który strona się powołuje, wbrew temu co twierdzi, nie mógł potwierdzać, że Fundacja osiągnęła zakładany wskaźnik trwałości dla stanowisk pracy.

W tym stanie rzeczy, trafna była konstatacja organu, że podjęte działania były niezgodne z Regulaminem, co naruszało umowę o dofinansowanie,

a w konsekwencji skutkowało uznaniem wydatku za nieprawidłowość. Mając na uwadze powyższe, Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego 1303/2013 poprzez – jak twierdzi strona - brak analizy, czy uchybienia o których powyżej była mowa, wiązały się z rzeczywistą

lub potencjalną szkodą dla budżetu UE. Oczywiście Sąd nie kwestionuje, że zawarta w wielokrotnie przywoływanym art. 2 pkt pkt 36 Rozporządzenia nr 1303/2013 definicja nieprawidłowości nakazuje poszukiwać związku pomiędzy naruszenie prawa a szkodą, choćby potencjalną w budżecie UE. Trzeba jednak zauważyć, że organ ten warunek spełnił. W sposób precyzyjny w sprawie wyjaśnił, do jakich naruszeń prawa doszło w przypadku każdego z wydatków. Podkreślić jeszcze raz należy bowiem, że przyjmuje się, iż do nieprawidłowości dochodzi również wtedy, gdy naruszony został szeroko rozumiany przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, obejmujący również wytyczne, procedury, regulaminy, umowy. Do takich naruszeń, co powyżej opisano, w niniejszej sprawie doszło. Mając zresztą na uwadze, że przy ustalaniu nieprawidłowości wystarczająca jest możliwość zaistnienia szkody, to już stwierdzenie naruszenia prawa pozwala co do zasady przyjąć, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem a szkodą w budżecie (vide: wyrok WSA

w Gorzowie Wielkopolskim z 9.10.2019 r., I SA/Go 304/19). W ocenie Sądu, strona rozliczając ze środków europejskich wydatki, które zostały poniesione niezgodnie

z Regulaminem i Wytycznymi (wydatki niekwalifikowalne), bez wątpienia w sposób realny działała na szkodę budżetu Unii. Zresztą wbrew temu co skarżąca twierdzi,

w odniesieniu do każdego z wydatków opisano, na czym polegało działanie, które miało – zdaniem organu – szkodliwy wpływ na budżet Unii. Nie sposób zatem nie dostrzec, że przez rozliczenie wydatków niekwalifikowalnych, doszło do uszczuplenia środków unijnych. Tymczasem zgodnie z Wytycznymi (pkt 6.3.3.) wydatki niekwalifikowalne, a związane z realizacja projektu są finansowane nie ze środków UE, lecz przez beneficjenta, jako stronę umowy o dofinansowanie projektu. Sąd w tym miejscu za chybiony uznaje również zarzut naruszenia art. 143 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013 poprzez brak analizy proporcjonalności sankcji. Zgodnie z ww. regulacją, państwa członkowskie dokonują korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty finansowe polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. Państwa członkowskie biorą pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze polityki spójności lub EFMR i stosują proporcjonalną korektę. Korekty finansowe są odnotowywane

w zestawieniu wydatków za rok obrachunkowy, w którym podjęto decyzję

o anulowaniu. Wynika z tego, że celem korekt finansowych jest zatem spowodowanie sytuacji, w której wszystkie wydatki deklarowane do finansowania ze środków unijnych będą wydatkowane zgodne z prawem i odpowiednimi zasadami i przepisami krajowymi oraz unijnymi. Wysokość korekty finansowej jest determinowana wysokością szkody poniesionej przez dany fundusz w związku z nieprawidłowością, którą z kolei relatywizuje się do charakteru naruszenia i jego wagi. Słusznie jednak organ zauważył, że w sytuacji wydatków niekwalifikowalnych, a więc takich, którymi powinien zostać obciążany beneficjent a nie budżet UE, ani umowa o dofinasowanie ani też Wytyczne nie przewidują zastosowania zasady proporcjonalności. Wskazanie tychże wydatków do rozliczenia, stanowiło realne działanie wywołujące szkodę

w budżecie. Trudno zatem przyjąć, że organ powinien stosować zasadę proporcjonalności w sytuacji, gdy szkoda w budżecie jest realna i konkretna. Tego rodzaju wymóg dotyczy w ocenie Sądy sytuacji, gdy brak możliwości ustalenia wysokości szkody, a z taką sytuacją nie mamy w sprawie do czynienia. Sąd nie podziela również stanowiska strony, że Wytyczne nie mają zastosowania do oceny wydatków ponoszonych przez uczestników projektu (obiorców ostatecznych). Skarżąca powołuje się przy tym na pkt 4 pkkt. 6 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, zgodnie z którym: Wytyczne nie mają zastosowania do wydatków ponoszonych przez uczestników projektu

i ostatecznych odbiorców, z zastrzeżeniem podrozdziału 6.20 Wytycznych. Kierując się jedynie tą regulacją, należałoby przyznać rację stronie. Trzeba jednak zauważyć, że na potrzeby realizacji projektu strona działając w ramach Ośrodka Wsparcia Ekonomii Społecznej sama stworzyła na potrzeby realizacji projektu Regulamin udzielania bezzwrotnego wsparcia finansowego na utworzenie nowego miejsca pracy w nowych lub istniejących przedsiębiorstwach społecznych bądź podmiotach ekonomii społecznej, pod warunkiem przekształcenia tych podmiotów

w przedsiębiorstwo społeczne. W § 4 pkt 9 lit. d tego Regulaminu zawarto stwierdzenie, że: bezzwrotne finansowe wsparcie finansowe może być przeznaczone na pokrycie wydatków uznanych przez Realizatora, jako kwalifikowalne, zgodnie

z zasadami Regionalnego Programu Operacyjnego - 2020, Szczegółowym Opisem Osi Priorytetowych RPO - 2020, Wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014 - 2020, Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 oraz obowiązującymi przepisami prawa krajowego i unijnego, w szczególności: poniesionych w sposób efektywny zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności

na lata 2014-2020 oraz Wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego ni lata 2014 – 2020. W konsekwencji, należy podzielić pogląd IZ, że strona sama stworzyła regulację – Regulamin, który bezsprzecznie obowiązuje ostatecznych odbiorców. Zresztą stanowisko to zostało potwierdzone przez KAS jak i Ministerstwo Inwestycji

i Rozwoju. Regulamin ten zaś nakazuje oceniać wydatki pod kątem kwalifikowalności zgodnie z Wytycznymi. Jest zatem oczywiste, że jeżeli wydatki

są ponoszone przez ostatecznych odbiorców, to ci są zobowiązani stosować Wytyczne w tym zakresie. Przyjęcie, że jest inaczej, de facto prowadziłoby

do sytuacji, że wydatek wymykał by się spod oceny dotyczącej jego kwalifikowalności, co jest niedopuszczalne i czyniłoby utworzony na potrzeby realizacji projektu Regulamin zbędny. W dalszej kolejności należało rozważyć,

czy za stwierdzone uchybienia uczestników projektu (ostatecznych odbiorców) odpowiedzialność mógł ponosić Realizator projektu tj. skarżące Stowarzyszenie. Zdaniem skarżącej organ nie wskazał wyraźnej podstawy prawnej obciążenia odpowiedzialnością Realizatora za zaniechania innych podmiotów. Poza tym, zapisy umowy o dofinansowanie zawierają zapisy określające prawa i obowiązki

na poziomie IZ – Realizator, a tym samym umożliwiają dochodzenie zwrotu

od Realizatora ale za naruszenie konkretnych obowiązków przez niego samego. Sąd tego poglądu nie podziela. W pierwszym rzędzie należy podnieść,

że w niniejszej sprawie, zagadnienie dotyczące podstawy prawnej dochodzenia zwrotu bezpośrednio od Beneficjenta (Realizatora) nie było przedmiotem wniosku

o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odnosząc się jednak do ww. zagadnienia należy zwrócić uwagę, że Beneficjent (Realizator) zawarł w dniu [...] listopada 2016 r.

z IZ umowę o dofinansowanie projektu. Z § 1 pkt 5 umowy wynika, że ilekroć w niej mowa o Beneficjencie, to należy przez to rozumieć osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nie posiadająca osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, realizująca projekty finansowane z budżetu państwa lub ze źródeł zagranicznych na podstawie umowy. Z § 2 umowy wynika, że IZ przyznaje beneficjentowi dofinansowanie na realizacje Projektu, a ten zobowiązuje się do jego realizacji. Z § 4 ust. 1 wynika zaś, że odpowiada on za realizację projektu zgodnie

z wnioskiem. Natomiast § 13 umowy stanowi, że przypadku stwierdzenia,

że dofinansowanie jest: /a wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

b/ z naruszeniem procedur o których mowa w art. 184 u.f.p./ pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, IZ wzywa Beneficjenta do zwrotu całości lub części dofinansowania. Ponadto w § 31 postanowiono z kolei, że w sprawach nieuregulowanych umową zastosowanie mają odpowiednie reguły i warunki wynikające z Programu a także odpowiednie przepisy prawa unijnego i prawa krajowego, w szczególności min. Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków

w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z 19.06.2016 r. oraz Wytyczne w zakresie realizacji zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz zasady równości szans kobiet

i mężczyzn w ramach funduszy unijnych na lata 2014-2020 z dnia 8.05.2015 r. Z powyższego wynika zatem, że beneficjentem umowy o dofinansowanie projektu jest Stowarzyszenie [...]. Jako Beneficjent (Realizator) jest odpowiedzialny za prawidłową realizację projektu. Natomiast to, że doszło do podpisania kolejnych umów między Realizatorem a uczestnikami projektu choćby np. Polską Fundacją Rozwoju Ekonomii Społecznej o udzielenie bezzwrotnego wsparcia finansowego na utworzenie nowego miejsca pracy w podmiocie społecznym – ostatecznym odbiorcy, nie oznacza, że ta odpowiedzialność została wyłączona. Wszak nadal są to umowy udzielenie wsparcia finansowego na działania, które ostatecznie przecież współfinansowane są ze środków unijnych przekazanych w ramach umowy o nr [...] na realizację projektu pn. "Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej'", a odpowiedzialność za ten projekt ponosi Stowarzyszenie [...]. Zatem nie jest tak, że uchybienia ostatecznych odbiorców, nie będą obciążać Realizatora. Zresztą konstrukcja choćby umowy o udzielenie bezzwrotnego wsparcia finansowego zawartej [...].06.2017 r. pomiędzy Realizatorem a ww. Fundacją dowodzi, że to Realizator kontroluje prawidłowość wykonania tej umowy. Zatem to na nim ostatecznie spoczywają konsekwencje związane z ewentualnymi uchybieniami jakich dopuści się ostateczny odbiorca pomocy. Ponieważ IZ nie jest jednak – na co słusznie zwróciła uwagę – stroną w tych relacjach prawnych, jakie powstały między Beneficjentem a ostatecznymi odbiorcami, to brak podstaw prawnych – wbrew temu co twierdzi skarżąca – by do tych ostatnich skierować roszczenie o zwrot środków. Tak więc to Beneficjent

co wynika z § 31 umowy o dofinasowanie z dnia [...] listopada 2016r. ma obowiązek rozliczenia wsparcia zgodnie z Wytycznymi - odpowiada zatem za uchybienia odbiorców w tym zakresie. Trzeba również podkreślić, że na gruncie art. 207 u.f.p., nie ma znaczenia czy Beneficjentowi można przypisać bezpośrednio winę z tytułu zaistniały zdarzeń, czy przyczyny skutkujące obowiązkiem zwrotu były zależne

od Beneficjenta. W razie wystąpienia przesłanek z art. 207 u.f.p. organ nie bada winy czy zamiary beneficjenta, jego dobrej bądź złej wiary. Istotne jest zaś to,

że podpisując umowę o dofinansowanie projektu otrzymuje bezzwrotną pomoc pod warunkiem zrealizowania określonych w niej warunków. Sankcją za ich niezachowanie jest zwrot środków pobranych nienależnie wraz z odsetkami (vide: wyrok WSA w Olsztynie z 17.12. 2015 r., I SA/Ol 723/15 wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 8.11.2017 r., II SA/Go 365/17).

W konsekwencji Sąd za chybiony uznaje zarzut naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 3 i ust. 8,9,11 u.f.p. w zw. z art. 24 ust. 1 i 9 ustawy wdrożeniowej. W sposób precyzyjny IZ przedstawiła bowiem, do naruszeń jakich przepisów prawa w sprawie doszło, w jaki sposób oraz wykazała, że uchybienia te stanowiły nieprawidłowość

w rozumieniu przepisów unijnych. W konsekwencji zasadnie orzeczono o zwrocie przez Beneficjenta Stowarzyszenia [...] kwoty uznanej za wydatek niekwalifikowalny

w wysokości 187 094,91 zł wraz z należnymi odsetkami, liczonymi jak od zaległości podatkowych od dnia przekazania środków na rachunek beneficjenta do dnia zwrotu środków na rachunek bankowy Zarządu. Ustosunkowując się do drugiej grupy zarzutów tj. dotyczących naruszenia przepisów postępowania, Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 6,art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa. Powyższe rozważania Sądu pokazują,

że wyjaśniono wszystkie okoliczności sprawy, a postępowanie - wbrew temu

co twierdzi strona - nie było prowadzone stronniczo. Organ w sposób jasny

i klarowny opisał, na czym polegały naruszenia prawa - nieprawidłowości w świetle art. 2 pkt 6 rozporządzenia 1303/2013 i czym skutkuje wydatkowanie niekwalifikowalne. Wyjaśniono dlaczego wobec odbiorców końcowych, Wytyczne znajdują zastosowanie oraz dlaczego za ich uchybienia odpowiedzialność ponosi skarżące Stowarzyszenie. Nie mogło zatem w konsekwencji dojść również

do naruszenia art. 7a § 1 Kpa ( zasada rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych co do treści normy prawnej na korzyść strony), gdyż wobec jednoznacznych zapisów Regulaminu, wątpliwości co do stosowania Wytycznych nie miały miejsca. Za chybiony uznać też należy zarzut naruszenia art. 81a Kpa (zasada rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych co do stanu faktycznego na korzyść strony). To, że – jak twierdzi skarżąca – transakcje były rzeczywiste, nie oznacza,

że środki pobrano należycie. Trafnie organ wskazuje w odpowiedzi na skargę,

że warunkiem uznania wydatku za kwalifikowalny jest spełnienie łącznie szeregu warunków wskazanych w pkt 6.2.3. Wytycznych, a nie tylko tego z nich, który mówi o towarach dostarczonych i usługach zrealizowanych. Wszystkie elementy

z pkt 6.2.3. Wytycznych muszą być spełnione łącznie, by wydatek mógł zostać uznany za kwalifikowalny. W ocenie Sądu, kwestionowana decyzja odpowiada wymogom w zakresie uzasadnienia faktycznego jak i prawnego, co z kolei czyni nietrafionym zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 4 i 6 oraz 107 § 3 Kpa. Organ przywołał w sentencji decyzji podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia, a w odniesieniu do każdego

z wydatków przywołano w uzasadnieniu konkretne regulacje, które miały zastosowanie w toku realizacji projektu, a które zdaniem organu zostały naruszone. Wbrew temu co twierdzi strona, w sposób przekonujący wykazano podstawy prawne nałożenia na skarżące Stowarzyszenie sankcji w postaci zwrotu środków unijnych

za uchybienia których dopuścili się ostateczni odbiorcy pomocy. Trudno natomiast czynić zarzut organowi z tego powodu, że nie poczynił szerokich wywodów

w zakresie analizy szkody dla budżetu UE oraz zasady proporcjonalności w sytuacji, gdy wskazanie wydatków niekwalifikowalnych do rozliczenia we wnioskach

o płatność stanowi realną mierzalną szkodę w budżecie, co do której zasada proporcjonalności nie ma zastosowania. Co do zarzutu, że podejmowane czynności iluzoryczne, nadając prymat stanowisku KAS, stwierdzić należy, działania wszczęte przez instytucję audytową, zostały podjęte na podstawie obowiązującego prawa. Wyniki przedstawiono w stosownym dokumencie, który został przekazany stronie.

W ramach postępowania wszczętego przez IZ, podsumowanie ustaleń z audytu stanowiło natomiast jeden z dowodów, który został poddany swobodnej ocenie organu prowadzącego postępowanie w zakresie zwrotu dofinansowania.

To, że w ramach tego postępowania, w zakresie spornych wydatków, poczynione ustalenia potwierdziły się, nie oznacza, że organ działał iluzorycznie. Należy bowiem podkreślić, że chociażby na etapie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, po raz kolejny przeanalizowano całość zebranego materiału dowodowego

tj. stanowiska instytucji audytowej, Beneficjenta oraz zebranych dokumentów poszerzając go o własne ustalenia, które nastąpiły w wyniku przesłuchania świadków oraz złożenia pisemnych wyjaśnień. Trzeba również podkreślić, że także skarżąca miała możliwość czynnego w postępowaniu, a jej wyjaśnienia zostały poddane ocenie. Za chybiony zdaniem Sądu należy również uznać zarzut naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie oraz zasady wyjaśniania stronie zasadności przesłanek, którymi organy się kierują przy załatwianiu sprawy (art. 8 i 11 Kpa.). O ich naruszeniu nie świadczy w szczególności pismo organu

z [...].12.2018 r., które – zdaniem skarżącego - dowodzi zmienności stanowiska IZ. Trzeba bowiem zauważyć, że ww. pismo było odpowiedzią na ustalenia audytu, a nie stanowiskiem organu "sprzed etapu audytu" – jak twierdzi strona. Z kolei pismo

z [...].12.2019 r. skierowane do Departamentu Audytu Środków Publicznych Ministerstwa Finansów, zawierało opis prowadzonego postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do wydatku związanego zakupem samochodu przez Spółdzielnię Socjalną S oraz używanego samochodu przez Spółdzielnię Socjalną A. I choć w ww. piśmie IZ prosząc o zajęcie stanowiska przez instytucję audytową, podzieliła się swoimi wątpliwościami jakie na ten moment posiadała przedstawiając nowe ustalenia, to nie można przyjąć, że było to jej stanowisko w sprawie. W sensie jurydycznym to bowiem zostało wyrażone ostatecznie w decyzji Zarządu Województwa z [...] czerwca 2019 r. nr [...], które zostało następnie utrzymane w mocy po ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Nie może się ostać także zarzut naruszenia art. 67 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 54 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez objęcie żądaniem zwrotu odsetek za zwłokę za okres od [...].09.2019 r. do [...].03.2020 r., pomimo, że decyzja odwoławcza nie została wydana w terminie 2 miesięcy w myśl art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej.

Zdaniem Sądu, Zarząd wydając decyzję określającą stronie wysokość środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich przypadających do zwrotu i określając termin naliczania odsetek

w całości zrealizował dyspozycję art. 207 ust. 9 u.f.p., a więc określił kwotę i termin od którego należy liczyć odsetki. Okresy zaś wyłączania naliczania odsetek nie są elementem decyzji wydanej w trybie art. 207 ust. 9 u.f.p. Innymi słowy, nawet w sytuacji uznania, że przepis art. 54 Ordynacji podatkowej miałby zastosowania w rozpoznawanej sprawie, to i tak kwestia wyłączenia okresu naliczania odsetek za zwłokę nie byłaby określona w zaskarżonej decyzji. (vide: wyrok NSA z 16.10.2019 r., sygn. akt I GSK 1537/18). Na marginesie zauważyć należy, że zgodnie z ww. art. 54§ 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia następnego

po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3, do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, jeżeli decyzja organu odwoławczego nie została wydana w terminie, o którym mowa w art. 139 § 3. Wskazany już art. 67 ust. 1 u.f.p., w sprawach nieuregulowanych tą ustawą mówi o odpowiednim stosowaniu działu III Ordynacji podatkowej, co oznacza, że przywołany przez stronę art. 139 Ordynacji podatkowej nie miał w sprawie zastosowania. W tej sytuacji, należy przyjąć, że zastosowanie mają terminy określone w art. 35 § 3 i 5 Kpa. Ponadto należy podkreślić, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadził uzupełniające postępowanie, które wymagało czasu nie tylko na jego dokonanie ale również dokonanie ich analizy, należy zatem uznać, że przekroczenie terminu z art.35§3 Kpa, nastąpiło

z przyczyn niezależnych od organu.

Rację ma również organ, że przywołane przez stronę pismo IZ o zatwierdzeniu Regulaminu z 8.02.2019 r. wraz z "aktualnym" jak – twierdzi skarżąca – jego wyciągiem, nie wpływa na rozstrzygnięcie sprawy, a jedynie potwierdza, że na dzień rozliczenia wydatków w ramach wniosku o płatność, dodany przypis w odniesieniu do § 4 pkt 9 Regulaminu, wyłączający ostatecznych odbiorców wsparcia z obowiązku stosowania Wytycznych, nie istniał. Podjęcie inicjatywy w tym zakresie przez Beneficjenta potwierdza natomiast w ocenie Sądu tezę o konieczności stosowania Wytycznych przez ostatecznych odbiorców pomocy, przed zmianą Regulaminu. Ponadto należy pamiętać o regulacji zawartej w § 31 umowy. Skarżąca zarzuciła nadto naruszenie art. 107 § 1 pkt 2 w zw. art. 104 §1 oraz art. 113 Kpa poprzez uznanie przez organ, że brak oznaczenia daty decyzji nie ma wpływu na jej ważność. Ustosunkowując się do powyższego, na wstępie należy zauważyć, że nie każde uchybienie proceduralne powoduje wyeliminowanie przez sąd zaskarżonej decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. podstawa uchylenia decyzji mogą być tylko takie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, brak daty na decyzji doręczonej stronie, w sytuacji, gdy data

jej wydania tj. [...] czerwca 2019 r., widnieje na decyzji o nr [...] znajdującej

się w aktach administracyjnych, nie stanowi takiego uchybienia, które prowadziłoby do wyeliminowania aktu z obrotu prawnego, szczególnie wobec niekwestionowanej daty doręczenia rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Warszawie w wyroku

z 28.10.2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2745/14). Podkreślenia wymaga także, że w art. 107 Kpa wymienione są wszystkie składniki decyzji administracyjnej. Jednakże

nie wszystkie z nich mają jednakowe znaczenie. W orzecznictwie jak i doktrynie

za minimum elementów decyzji administracyjnej uznaje się cztery składniki: określenie autora, adresata, rozstrzygnięcie, podpisy osoby lub osób reprezentujących organ. Niewątpliwie data decyzji jest jej ważnym składnikiem, gdyż pozwala określić choćby to, w jakim stanie prawnym i faktycznym nastąpiło rozstrzygnięcie w sprawie, niemniej ewentualny brak daty na egzemplarzu decyzji doręczonym stronie nie jest zdaniem Sądu taką wadą, która pozbawia pisma charakteru decyzji administracyjnej, czy też skutkowałaby koniecznością wyeliminowania decyzji.

Mając na uwadze wszystkie ww. okoliczności, Sąd na podstawie art.151 P.p.s.a. skargę oddalił.