Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1518/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 106 § 5, art. 133, art. 141 § 4, art. 183 § 1, art. 185 § 1, art. 203 pkt 1, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.), Sędzia WSA del. do NSA Iwona Kosińska, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 939/08 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2008 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz J. W. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 939/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2008 r. w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż decyzją z dnia [...] 2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku J. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] 2008 r. odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] 1993 r. Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] 1993 r. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] 1949 r. utrzymującego w mocy orzeczenie Wojewody Pomorskiego w B. z dnia [...] 1949 r. uznającego, że nieruchomość ziemska B. w powiecie C., objęta księgami wieczystymi: [...],[...],[...],[...] i v o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiąca własność W. i B. małż. W., podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Wyrokiem z dnia 10 listopada 1993 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę J. W. na powyższą decyzję.

Postanowieniem z dnia [...] 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku J. W. i pozostałych spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości, wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] 2008 r. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] 1993 r. W ocenie organu, wskazane przez stronę dowody mające stanowić nowe dowody w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. kopia oświadczenia J. S. z dnia 6 grudnia 1990 r. o dokonaniu przez niego przed wybuchem wojny wpisu do księgi wieczystej nabycia od hipotecznych właścicieli małżonków W.ch części nieruchomości, nie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest podstaw do uznania za zasadniczy dowód kopii tego oświadczenia, gdyż jest to kserokopia, a nie oryginał i ujawniona dopiero po śmierci składającego oświadczenie. Ponadto z treści oświadczenia nie wynika, że J. S. dokonał wpisu własności nieruchomości w księdze wieczystej przed 1 września 1939 r. - brak jest podania lub przybliżonej daty i okoliczności w jakich wpis miał nastąpić. Natomiast z akt sprawy jednoznacznie wynika, że J. S. stał się właścicielem nabytej w roku 1936 od W. i B. małż. W. nieruchomości dopiero na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Chojnicach z dnia 22 maja 1969 r. Podobnie, inni nabywcy części majątku, na podstawie aktów notarialnych zawartych w latach 1935-1936, nie uzyskali w okresie przed 1 września 1939 r. przewłaszczenia stosownie do wymogów obowiązującego na tym terenie Kodeksu cywilnego niemieckiego. Organ uznał, iż wnioskodawcy nie wykazali, że zawarte przez W. i B. małż. W. notarialne umowy sprzedaży w świetle obowiązujących na terenie województwa pomorskiego przepisów Kodeksu cywilnego niemieckiego były skuteczne. Zgodnie z przepisami tego Kodeksu, przeniesienie własności na rzecz nabywców następowało z chwilą ujawnienia tych praw w księgach wieczystych, a taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.

Z tych względów organ stwierdził, że małżonkowie W. w dacie wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej byli właścicielami nieruchomości ziemskiej o powierzchni [...] ha, która z mocy samego prawa przeszła na własność Państwa, a przedstawione przez stronę dowody nie dają podstawy do uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. decyzji z dnia 3 marca 1993 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. W. podniósł, iż po 1997 r. do sprawy dołączył nowe dowody - autentyczne, oryginalne dokumenty, z którymi organ nie zapoznał się przed wydaniem decyzji z dnia [...] 2008r., a które nie były znane stronie w dacie wydawania decyzji w 1993 r. Zdaniem skarżącego nabywcy części majątku, tj. J. i J. S., którzy w dniu 16 kwietnia 1936 r. kupili od małż. W. aktem notarialnym parcelę nr [...],[...],[...] z karty [...] o obszarze [...]ha, musieli być wpisani do księgi wieczystej jako właściciele. Fakt ten wynika z pisma z dnia 25 stycznia 1949 r. skierowanego przez adwokata P. Ł. do J. S., w którym adwokat powołał się na umowę kupna nieruchomości, na której J. i J. S. w latach 1937-38 wybudowali budynek mieszkalny, którego byli właścicielami. Odtwarzając zatem księgi wieczyste zgodnie z przepisami, można było odliczyć ten grunt od nieruchomości małż. W. Można również uznać akty notarialne sprzedaży na rzecz J. K., który nabył parcelę o pow. [...]ha i na przewłaszczenie otrzymał zezwolenie Urzędu Wojewódzkiego Pomorskiego w T., co stanowiło podstawę do wpisu do księgi wieczystej. Skarżący wskazał także na znajdujący się w aktach sprawy oryginalny, dotąd nieznany dokument - zezwolenie Urzędu Wojewódzkiego Pomorskiego z dnia [...] 1939 r. dla S. W. na przeniesienie własności [...] ha gruntów, czym dokonał wpisu do księgi wieczystej (księgi uległy zniszczeniu podczas wojny) a dowód przeniesienia własności, który nie został ujawniony znajduje się w aktach sprawy.

Zdaniem skarżącego również kopia mapy katastralnej z dnia [...] 1937 r. potwierdza, że mogli być wpisani do księgi wieczystej nowi właściciele, którzy nabyli parcele od W., tym bardziej, że przy sporządzaniu aktu notarialnego sprzedający udzielili zezwolenia na zapisanie na rzecz nabywców nieruchomości ich praw własności.

Nadto skarżący podniósł, iż W W. był właścicielem części przedmiotowej nieruchomości o obszarze [...]ha objętych kartą [...], natomiast pozostała część nieruchomości o obszarze [...] ha była własnością jego ojca - J, W., który prawdopodobnie zapisał ją na rzecz pozostałych swoich dzieci, tj. trzech córek i czterech synów. Powyższy stan własności potwierdza zarządzenie Królewskiego Sądu Rejonowego w C. z dnia [...]1907 r. i wypis z księgi wieczystej Sądu Grodzkiego w C. z dnia [...]1929 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za niezasadną. Sąd przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i omówił fazy trybu wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, iż jako podstawę prawną wznowienia postępowania pełnomocnik J. W. podał we wniosku art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a jako nowy dowód w sprawie wskazał uzyskanie od C. S. - syna J. S. - oświadczenia z dnia [...]1990 r., w którym składający je stwierdził, że jeszcze przed wojną, tj. w 1939 r. uzyskał wpis do ksiąg wieczystych prawa własności do nabytych od małż. W. i B. W. nieruchomości oraz że księgi te zaginęły w czasie wojny. Wnioskodawca wskazał także na zezwolenie Urzędu Wojewódzkiego w T. z dnia [...]1939 r. Nadto w piśmie z dnia [...]1997 r., uzupełniającym wniosek o wznowienie postępowania strona podniosła, iż Urząd Wojewódzki w B.y w piśmie z dnia [...] 1992 r. poinformował Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej o tym, że na dzień 1 września 1939 r. ogólna powierzchnia nieruchomości wynosiła [...]ha oraz, że "umowy kupna-sprzedaży zostały wyznaczone na gruncie i uwidocznione na mapach (zarysach katastralnych)". Jako nowy dowód w sprawie strona wskazała również zaświadczenie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] 1997 r. stwierdzające, że księgi wieczyste prowadzone dla parceli wchodzących w skład majątku [...] uległy zniszczeniu podczas działań wojennych.

Sąd przytoczył przepisy art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 149 § 2 k.p.a. i zaznaczył, że przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. muszą być spełnione kumulatywnie. Sąd podzielił stanowisko organu, iż w świetle całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że J. Sz. uzyskał przed 1 września 1939 r. przewłaszczenie i ujawnił w księdze wieczystej prawo własności nabytej części nieruchomości ziemskiej B. zwłaszcza, że z akt sprawy wynika, iż J. i J. Sz. decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Chojnicach z dnia 22 maja 1969 r. nabyli własność tej nieruchomości na podstawie przepisów dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. W., reprezentowany przez adwokata G. W. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 149 § 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w toku prowadzonego postępowania, jak też wydając kwestionowaną decyzję, nie przeprowadził postępowania co do drugiego nowego dowodu w sprawie, przedłożonego organowi przez J. W. w ustawowym terminie 30 dni od daty uzyskania, jeszcze przed wydaniem postępowania o wznowieniu postępowania, w postaci "Kopi z mapy katastralnej" z dnia [...] 1937 r., pomimo dołączenia go do materiału dowodowego przedmiotowego postępowania;

2) 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 149 § 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przeprowadził wszystkich istotnych czynności pozwalających na rozstrzygnięcie co do nowych dowodów jak i co do istoty sprawy, w szczególności nie uzyskał akt postępowania zakończonego decyzją - orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] 1949 r. nr [...], utrzymującym decyzję - orzeczenie Wojewody Pomorskiego w B. z dnia [...] 1949 r. nr I/[...], co uniemożliwiło dokonanie prawidłowego rozstrzygnięcia istoty sprawy, w szczególności dokonanie weryfikacji dowodów w tym postępowaniu w świetle nowych dowodów przedłożonych przez J. W., w tym powołanej powyżej "kopi mapy katastralnej", również w zakresie tego czy są to dowody nowe;

3) 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w związku art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 149 § 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przeprowadził wszystkich istotnych czynności pozwalających na rozstrzygnięcie co do nowych dowodów jak i co do istoty sprawy, w szczególności nie uzyskał z Archiwum Państwowego w B. informacji czy akta katastralne nieruchomości w B. są kompletne, czy też częściowe również - podobnie jak księgi wieczyste - zostały utracone w wyniku działań wojennych, co uniemożliwiło dokonanie prawidłowego rozstrzygnięcia istoty sprawy i oceny dowodów nowych;

4) 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając kwestionowaną decyzję pominął w jej uzasadnieniu ocenę przedłożonego dowodu w postaci "Kopi z mapy katastralnej" z dnia [...] 1937 r.;

5) 106 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z dokumentów przedłożonych przez stronę na rozprawie w postaci akt katastralnych i niemieckich dokumentów dotyczących nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, podczas gdy przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów było niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości w zakresie kompletności materiału dowodowego zgromadzonego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i w konsekwencji w zakresie wagi dowodów dotychczas zgromadzonych i dowodów nowych;

6) 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie dokonania przez Sąd w uzasadnieniu wyroku oceny przedłożonego jako drugiego Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jeszcze przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, dowodu w postaci "Kopi z mapy katastralnej" z dnia [...]1937 r., jak też zaniechanie dokonania oceny przedłożonych na rozprawie dokumentów w postaci wyciągów katastralnych i dokumentów niemieckich dotyczących przejęcia nieruchomości w B.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne J. W. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż przedłożone na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji nowe dowody - dokumenty niemieckie i wykazy zmian własności z akt katastralnych wraz z wnioskiem o przeprowadzenie z nich dowodu w istotny i zasadniczy sposób zmieniają dotychczasowe ustalenia w sprawie oraz dają istotny obraz dowodów zgromadzonych w sprawie dotychczas. Z przedstawionych dowodów, w szczególności z kopii mapy katastralnej z dnia [...]1937 r. wynika, że obszar gospodarstwa W. i B. W. w dacie wejścia w życie dekretu nie przekraczał 100 ha. Nadto z protokołu rozprawy i wyroku sporządzonego przez władze niemieckie w dniu [...]1942 r. wynika, iż w dacie rozprawy W. W. posiadał gospodarstwo rolne o powierzchni 67 hektarów, co stwierdzono na podstawie Księgi Wieczystej prowadzonej przy Sądzie Rejonowym w C. Skarżący wskazał, że na mapie katastralnej z dnia [...]1937 r. jako nowi właściciele wpisani są J. K., B. K., S. B., S.W., którzy zakupili od W. i B. W. odpowiednio: J. K.- 2,50 ha, B. K. 3,75 ha, S. B. - 3,25, S. W.- 3,125 ha. Powołana mapa katastralna mogła być sporządzona tylko i wyłącznie po dokonaniu wpisu w księgach wieczystych, co oznacza, że faktycznie doszło do sprzedaży nieruchomości wyżej wymienionym osobom, w związku czym powierzchnia nieruchomości Władysława i Bolesławy W.ch w dacie wejścia w życie dekretu rolnego nie przekraczała 100 hektarów.

Zdaniem skarżącego "Kopia mapy katastralnej", którą przedłożył organowi przed wydaniem decyzji winna stać się przedmiotem prowadzonej na podstawie art. 145 i następne k.p.a. oceny organu, a po wszczęciu postępowania winna być przedmiotem przeprowadzenia postępowania jako jedna z przyczyn wznowienia. Tymczasem dowód ten został zupełnie pominięty przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, czym rażąco naruszono przepisy postępowania. Nadto organ nie uzyskał akt postępowania zakończonego decyzją - Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...]1949 r. nr [...], utrzymującego decyzję - Wojewody Pomorskiego w B. z dnia [...]1949 r. nr [...]. Skarżący stwierdził, że koniecznym było także uzyskanie przez Ministra z Archiwum Państwowego w B. informacji, czy akta katastralne nieruchomości w Brusach należącej do poprzedników prawnych J. W. i nieruchomości z niej wydzielanych kolejnymi aktami notarialnymi są kompletne czy też nie. Informacja o kompletności jest podstawową dla weryfikacji nowych dowodów z danej kategorii i oceny mocy dowodowej dowodów już uzyskanych wcześniej.

Skarżący zarzucił, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie tylko nie przeprowadził postępowania w zakresie przedłożonego dowodu w postaci "Kopii z mapy katastralnej" ale także zupełnie zignorował ten dowód w zaskarżonych decyzjach. Podobnie Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do tego dowodu. Nadto Sąd, odmawiając przeprowadzenia dowodu z dokumentów przedłożonych na rozprawie w postaci akt katastralnych i niemieckich dokumentów dotyczących przedmiotowej nieruchomości, naruszył art. 106 § 3 p.p.s.a. a przez zaniechanie dokonania w uzasadnieniu wyroku oceny tych dokumentów naruszył także art. 141 § 4 p.p.s.a.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 6 października 2009 r. pełnomocnik J. W. adw. G. W. poparł zarzuty skargi kasacyjnej z wyjątkiem zarzutu z punktu 2 tej skargi, tj. dotyczącego braku akt postępowania zakończonego orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...]1949 r. nr [...], utrzymującym orzeczenie Wojewody Pomorskiego w B. z dnia [...] 1949 r. [...]. Nadto wyjaśnił, że na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji zostały okazane oryginały dokumentów, których kserokopie złożono do akt sprawy. Dokumenty te miały uwiarygodnić złożoną przez skarżącego mapę katastralną z 1939 r., która zdaniem strony podważa ustalenia decyzji z 1949 r.

Pełnomocnik Burmistrza Miasta i Gminy B. - radca prawny G. F. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia.

Po pierwsze, należy zgodzić się z zarzutem naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Zawarte w sentencji wyroku sądu administracyjnego rozstrzygnięcie, ujęte w odpowiedniej formule procesowej, jest rezultatem przeprowadzenia przez Sąd kontroli administracji publicznej. W ujęciu Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawę prawną wyroku sądu administracyjnego stanowią te jej przepisy, które określają sposób rozstrzygnięcia sprawy w zależności od wyników postępowania sądowego. Przedstawienie podstawy prawnej wyroku oraz jej wyjaśnienie polega na wskazaniu nie tylko przepisów regulujących rozpatrywany stan faktyczny, ale także na wyjaśnieniu, dlaczego w konkretnej sytuacji prawnej mają zastosowanie powołane przepisy. Nie każde naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Przepis ten, normując treść uzasadnienia wyroku, stanowi na gruncie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odzwierciedlenie wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady budowania zaufania do organów państwa. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest skuteczny wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu, dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia

Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. W szczególności Sąd pierwszej instancji nie ocenił wnikliwie postępowania przeprowadzonego przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w tym w zakresie uczynienia przez organ zadość wymogom ustanowionym w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Nadto Sąd pierwszej instancji nie wypowiedział się w zakresie dokumentów przedstawionych przez skarżącego na rozprawie. Skoro Sąd nie wydał postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu z dokumentów i dokumenty przyjął do akt sprawy, to należy uznać, że Sąd dopuścił dowód ( art. 106 § 3 p.p.s.a. ), a zatem winien dokonać oceny materiału dowodowego. Taki obowiązek sądu administracyjnego jednoznacznie wynika z art. 106 § 5 p.p.s.a. i przepisów Kodeksu postępowania cywilnego stosowanych odpowiednio do postępowania dowodowego z mocy art. 106 § 5 p.p.s.a. A jeśli Sąd z urzędu lub na wniosek stron przeprowadza dowody uzupełniające z dokumentów, to zobligowany jest - z mocy art. 233 § 1 w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a. - ocenić wiarygodność i moc dowodów na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 11 września 2009 r. pełnomocnik skarżącego złożył "dwa pliki dokumentów zawierające kserokopie dokumentów z okresu przedwojennego z odpisami dla strony przeciwnej. Jednocześnie oświadczył, iż dokumenty te były kserowane w Archiwum Państwowym w B." i na dowód tego złożył dowody opłaty od tych kserokopii. Kserokopie powyższych dokumentów znajdują się na kartach 84 - 153 akt IV SA/Wa 939/08, m.in. kserokopie dokumentów katastralnych (wykazy zmian własności), kserokopie aktów notarialnych oraz przetłumaczone z języka niemieckiego przez tłumacza przysięgłego: protokół z rozprawy dotyczącej przejęcia dawnego gospodarstwa polskiego (właściciel W. W. - powierzchnia 67 ha) z kserokopiami dokumentów w języku niemieckim.

Pomimo to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dokonał oceny powyższych dokumentów jak i nie dokonał oceny postępowania dowodowego przeprowadzonego przed organem. Sąd pierwszej instancji nie wypowiedział się także odnośnie zarzutów zawartych w skardze, w tym dotyczących nieuwzględnienia przez organ nowych dowodów złożonych w toku postępowania przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W szczególności skarżący zarzucał, iż organ nie uwzględnił kopii mapy katastralnej z dnia [...]1937 r. W toku długotrwałego postępowania wznowieniowego J. W. składał kolejne dowody. Organ i Sąd pierwszej instancji ograniczyły się jedynie do dokumentu, który stanowił podstawę wydania postanowienia o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją - orzeczeniem wydanym na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), tj. oświadczenia J. Sz.

W tej sytuacji podzielić należy zarzut skargi kasacyjnej, iż dowody te pozostały poza oceną organu i Sądu pierwszej instancji, mimo że skarżący wielokrotnie powoływał się na nie, w szczególności dotyczy to kopii mapy katastralnej z dnia [...]1937 r.

Przypomnieć należy, iż jeśli strona w toku postępowania wznowieniowego powołuje się na inne jeszcze nowe dowody niż stanowiące podstawę wydania postanowienia o wznowieniu postępowania to organ winien wypowiedzieć się w tym zakresie, a Sąd pierwszej instancji następnie skontrolować prawidłowość działania organu. Takiego działania Sądu pierwszej instancji zabrakło w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w motywach prawnych wyroku ograniczył się do powtórzenia

stanowisk stron, tj. J. W. i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz ogólnego powołania się na przepisy art. 145, art. 148 i art. 149 k.p.a.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera w istocie oceny legalności zaskarżonej decyzji. Ocena Sądu sprowadza się do jednego zdania dotyczącego kserokopii oświadczenia J. Sz.

W tym miejscu przypomnieć należy, iż kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać w trzech płaszczyznach: a) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji innego aktu) lub działania z prawem materialnym, b) dochowania wymaganej prawem procedury, c) respektowania reguł kompetencji (por. A. Kabat [w:] B.Dauter, B. Gruszczyński, A.Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II).

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku świadczy o tym, iż dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena postępowania administracyjnego jest niekompletna i nosi znamiona dowolności.

Stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy (...). Podstawą orzekania jest więc materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie może traktować dowodów zgromadzonych w

sprawie wybiórczo i nie może pomijać oceny określonych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, zwłaszcza, gdy strona powołuje się na te dokumenty.

Przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. dotyczy nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi, który wydał decyzję, przy czym pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu. Pojęcie dowodu wynika z art. 75 k.p.a. Przez okoliczności faktyczne należy natomiast rozumieć zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa i wykładni prawa. Jeżeli skarżący oparł wniosek o wznowienie postępowania na przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. z powołaniem się na nowe dowody, przy czym w toku wznowionego postępowania wskazał dodatkowe nowe - zdaniem strony - dowody, to tym samym należało odpowiedzieć na pytanie, czy są to nowe dowody i jakie znaczenie mają dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ, a następnie Sąd administracyjny nie mogą pomijać oceny określonych dowodów tylko dlatego, że zostały zgłoszone przez stronę po wznowieniu postępowania już w oparciu o inny dowód.

Z tych względów uzasadnione są zastrzeżenia skarżącego odnośnie dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny legalności zaskarżonej decyzji. Brak uzasadnienia stanowiska Sądu ( argumentacji ) w zakresie oceny nowych dowodów czyni zasadnym zarzuty skargi kasacyjnej.

Pamiętać też należy, iż przepis art. 151 p.p.s.a. (powołany przez Sąd pierwszej instancji), podobnie jak i art. 145 § 1 p.p.s.a. łączą sposób rozstrzygnięcia sprawy ze stosowaniem przepisów prawa materialnego lub przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Dlatego dla pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia niezbędne jest odniesienie się także do tych przepisów. Z tej też przyczyny szczególne znaczenie przypisuje się uzasadnieniu wyroku, albowiem stanowi ono odzwierciedlenie przeprowadzenia przez Sąd administracyjny kontroli legalności rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Treść uzasadnienia wyroku winna potwierdzać proces badania przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia organu. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem.

Wskazane wyżej uchybienia należy zakwalifikować jako naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów należało uznać, że skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy zaskarżenia.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.