Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 507/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 par. 1 pkt 5, art. 268a, art. 124 par. 3,.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 76 par.1 i  2, art. 26 par. 1 i 2, art. 77.
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Rady Izby Notarialnej w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko asesora notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. [...] Minister Sprawiedliwości powołał M. W. na stanowisko asesora notarialnego w okręgu Izby Notarialnej w . [...]

Rada Izby Notarialnej w [...] w dniu 29 listopada 2010 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o zmianę powyższej decyzji poprzez wydanie decyzji o odmowie powołania M. W. na stanowisko asesora notarialnego w okręgu Izby Notarialnej w [...], względnie o uchylenie ww. decyzji i umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu wniosku, Rada zarzuciła Ministrowi Sprawiedliwości naruszenie art. 7, 77 i 107 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W jej ocenie z uzasadnienia decyzji wynika, że "Pani M. W. zdała egzamin notarialny i przedstawiła oświadczenie notariusza R. F. o gotowości zawarcia z nią umowy o pracę.". Natomiast z ustaleń Rady wynika, iż w okręgu Izby Notarialnej w [...] nie ma kancelarii notarialnej prowadzonej przez notariusza R. F. Konsekwencją powyższego winno być przyjęcie, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek do powołania na stanowisko asesora notarialnego.

Ponadto zdaniem Rady, Minister Sprawiedliwości wydał przedmiotową decyzję bez podstawy prawnej bowiem zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy Prawo o notariacie jedyną ustawową kompetencją Ministra Sprawiedliwości jest powołanie asesora notarialnego bez oznaczania Izby do której przynależy asesor notarialny.

Zdaniem Rady jest również wątpliwym, czy wobec konstytucyjnej swobody wyboru zawodu oraz wolności przemieszczania się, jakikolwiek organ państwa prawnego może skierować asesora do danego obszaru. Ustawa Prawo o notariacie nie reguluje bowiem kwestii przynależności asesora do jakiegokolwiek okręgu. W ocenie Rady, określanie w decyzji okręgu izby notarialnej w której powoływany jest kandydat na stanowisko asesora notarialnego, rażąco narusza zasadę samodzielności samorządu notarialnego. Niezależnie od powyższego, zgodnie z art. 76 § 1 Prawa o notariacie, asesora notarialnego powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Ustawa w żadnym miejscu nie reguluje właściwości miejscowej rady izby notarialnej. Należy zatem w tym względzie odwołać się do reguł ogólnych wynikających z art. 19 i 21 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro zaś z wniosku oraz zaświadczenia o niekaralności jednoznacznie wynika że Pani M. W. ma miejsce zamieszkania w L. oznacza to, że Minister Sprawiedliwości naruszył przepisy regulujące właściwość miejscową organu współdziałającego i zasięgnął opinii niewłaściwego organu. W ocenie odwołującej się właściwym organem winna być rada właściwa dla miejsca zamieszkania wnioskodawczyni. Konsekwencją powyższego było wydanie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. bez uzyskania opinii właściwej rady izby notarialnej, a więc z naruszeniem przepisu art. 76 § 1 Prawa o notariacie w związku z art. 106 kpa.

Rada Izby Notarialnej w [...] podtrzymała również wszystkie zarzuty wyrażone w opinii z dnia [...] października 2010 r., w szczególności odnośnie ilości zatrudnionych w jej okręgu aplikantów i asesorów notarialnych oraz zaspokojenia zapotrzebowania na usługi notarialne przez funkcjonujące aktualnie w [...] kancelarie notarialne.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku Minister Sprawiedliwości, decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...], na podstawie art. 11 pkt 1-5 i 7, art. 76 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity: Dz. U. Nr 189, z 2008 r., poz. 1158 ze zm.), art. 104 i art. 107 § 1, 2, 3 oraz art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości argumenty wskazane przez Radę Izby Notarialnej w [...] nie zasługują na uwzględnienie. Za bezzasadne uznał zarzuty naruszenia zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji) i przepisów o właściwości rzeczowej.

Stwierdził, że:

Uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do powołania asesora notarialnego wynika wprost z art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity: Dz. U. Nr 189, z 2008 r., poz. 1158 ze zm.), zgodnie z którym asesora notarialnego powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Określenie "właściwej rady" dotyczy rady w której okręgu wnioskodawca będzie wykonywał obowiązki asesora notarialnego. Wykładnia systemowa między innymi art. 28, art. 77 i 76 Prawa o notariacie, prowadzi wprost do takiego wniosku.

W odniesieniu do rozpoznawanej sprawy oznacza to, że Minister Sprawiedliwości wydając decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. działał w ramach ustawowo przyznanych mu kompetencji i nie naruszył przepisów o właściwości rzeczowej.

W ocenie organu, wnioskodawczyni spełnia przesłanki do powołania na stanowisko asesora. Minister Sprawiedliwości podtrzymał argumentację zawartą w swojej decyzji z dnia [...] listopada 2010 r., gdzie – jak podkreślił – odniósł się szczegółowo do kwestii odbycia aplikacji notarialnej przez M. W. w okręgu izby notarialnej w [...] oraz zaspokojenia zapotrzebowania na usługi notarialne w okręgu Izby Notarialnej w [...].

Organ stwierdził, że zgodnie z art. 76 § 2 ustawy Prawo o notariacie asesorem notarialnym może być aplikant notarialny, który zdał egzamin notarialny i przedstawił oświadczenie notariusza o zawarciu z nim umowy o pracę. Nie budzi wątpliwości, że M. W. spełnia warunki, o których mowa w art. 11 pkt 1-5 ustawy Prawo o notariacie. Ukończyła studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w [...] w 2005 r. i uzyskała tytuł magistra prawa. W latach 2007-2010 odbyła aplikację notarialną. Jest osobą niekaraną, nie toczyło się ani nie toczy przeciwko niej postępowanie dyscyplinarne. Z opinii notariusza J. K. oraz dr R. F. (omyłkowo w decyzji wskazanego jako "[...] ") wynika, że zarówno postawa, poziom wiedzy prawniczej jak i dotychczasowe zachowanie kandydatki świadczą, iż daje ona rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków asesora notarialnego. Zdała egzamin notarialny i przedstawiła oświadczenie notariusza A. M. o gotowości zawarcia z nią umowy o pracę. Sam fakt, iż omyłkowo w decyzji wskazano nazwisko notariusza, który złożył powyższe oświadczenie jako "R. F." a nie prawidłowo- "A. M.", nie zmienia tego faktu. Nadto Radzie zostały przedstawione wszystkie dokumenty załączone do wniosku, w tym oświadczenie notariusza A. M. Rada miała możliwość zapoznania się z nimi oraz odniesienia do nich, i nie zakwestionowała ich przed wydaniem opinii.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, sam fakt odbycia aplikacji notarialnej w okręgu Rady Izby Notarialnej w [...] nie pozbawia kandydatki możliwości ubiegania się o powołanie na stanowisko asesora notarialnego w okręgu Rady Izby Notarialnej w [...].

W ocenie organu, argumentacja Rady Izby Notarialnej w [...] zawarta we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy razi niekonsekwencją i jest wewnętrznie sprzeczna.

Minister podkreśla, że Rada z jednej strony powołuje się na konstytucyjną zasadę swobody wyboru zawodu, przemieszczania się oraz braku uprawnień jakiegokolwiek organu do określania przywiązania kandydata do danego obszaru, natomiast jako uzasadnienie negatywnej opinii wskazuje odbycie przez wnioskodawczynię aplikacji notarialnej w okręgu Rady Izby Notarialnej w [...]. Podnosząc brak podstaw do określenia w decyzji przez Ministra Sprawiedliwości okręgu Rady Izby Notarialnej, w którym kandydatka będzie pełniła obowiązki asesora notarialnego jednocześnie twierdzi, iż M. W. nie może być powołana na stanowisko asesora notarialnego w okręgu Rady Izby Notarialnej w [...] bowiem odbyła aplikację w innym okręgu i w tym okręgu winna ubiegać się o powołanie.

Organ wskazał na art. 28 § 1 ustawy Prawo o notariacie, zgodnie z którym izbę notarialną stanowią notariusze prowadzący kancelarię w okręgu sądu apelacyjnego. Do zadań izby należy zgodnie z art. 35 pkt 1, 2 i 6 cytowanej ustawy m.in. opiniowanie asesorów, nadzór nad asesorami i prowadzenie wykazu asesorów. Natomiast w myśl przepisu art. 77 powyższej ustawy, asesorzy notarialni mogą uczestniczyć w walnych zgromadzeniach izby i zabierać głos w obradach.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, wykładnia systemowa i celowościowa tych przepisów prowadzi do oczywistego wniosku, iż asesor notarialny może być powołany i funkcjonować w ramach określonej, właściwej izby notarialnej. Rada Izby Notarialnej w [...] uznała się właściwą do opiniowania wniosku kandydatki na asesora w izbie [...], wydając stosowną opinię.

Reasumując organ stwierdził, iż po wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. nie wystąpiły żadne nowe okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniałyby inne rozstrzygnięcie.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Rada Izby Notarialnej w [...], reprezentowana przez radcę prawnego zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

- art. 22, 77 i 76 Prawa o notariacie poprzez dokonanie ich błędnej wykładni "systemowej",

- art. 7 Konstytucji RP i art. 6 kpa poprzez błędne zastosowanie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to:

• art. 145 § 1 pkt 6 w zw. z art. 106 kpa w zw. z art. 76 § 1 Prawa o notariacie,

• art. 40 § 2 kpa poprzez doręczenie decyzji stronie mimo ustanowienia pełnomocnika, który złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wskazał swój adres;

• art. 10 § 1 kpa,

• art. 7, 77 i 107 § 3 kpa poprzez nieodpowiadające prawdzie sformułowanie uzasadnienia decyzji;

• art. 113 kpa poprzez zaniechanie sprostowania rzekomej omyłki

Zdaniem skarżącej, dokonując oceny zgromadzonych dowodów, a w szczególności oddając w treści uzasadnienia, poczynione w ten sposób ustalenia, Minister Sprawiedliwości popełnił ewidentny błąd wskazując, iż oświadczenie o gotowości zatrudnienia wnioskodawczyni w charakterze asesora notarialnego złożył notariusz R. F. Błąd ten, jak wyjaśniono w treści decyzji wydanej w II instancji, miał stanowić jakoby omyłkę pisarską. Strona zwraca uwagę, iż dla kwestii sprostowania oczywistych omyłek pisarskich przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują formę postanowienia wydawanego w oparciu o przepis art. 113 § 1 kpa. Jest to o tyle istotne, że na postanowienie to służy stronie, zgodnie z art. 113 § 3 kpa, zażalenie. Dlatego też, nie ma możliwości zastąpienia tej formy, poprzez wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, albowiem stanowi to naruszenie gwarancji praw strony w zakresie dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. Wyniki ustaleń zawartych w ocenie materiału dowodowego podlegają ujawnieniu w treści uzasadnienia decyzji zgodnie z art. 107 § 3 kpa i stanowią w ten sposób istotny element decyzji administracyjnej. Popełnienie zatem wyraźnego błędu rzeczowego w treści uzasadnienia decyzji, jeżeli jest rzeczywiście omyłką pisarską, wymaga sprostowania w drodze postanowienia, a brak jego wydania stanowi o nieprawidłowości przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Minister nie dokonał czynności, której powinien dokonać, aby naruszenie procedury usunąć. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest jedynym, jaki przysługuje stronie. W ocenie strony kompletnym nonsensem byłoby przekonanie, iż strona postępowania czytając uzasadnienie decyzji powinna sobie w miejsca, w których organ stwierdza nieprawdę wstawić prawdę (albo to co jej się wydaje prawdą). Skarżąca podnosi, że: jak się wydaje, to autor uzasadnienia ma przedstawić jakich ustaleń faktycznych dokonał, a nie czytelnik ustalenia te w cichości ducha poprawiać i udawać, że organ błędu nie popełnił. Gdyby przyjąć pogląd odmienny, to w ogóle nie byłby możliwy zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa ponieważ uzasadnienie mimo iż jest wadliwe, zawsze byłoby niewadliwe.

Należy również zarzucić zaskarżonej decyzji, że organ orzekający w niniejszej sprawie, całkowicie pominął okoliczność, że w imieniu organu samorządu notarialnego działał ustanowiony pełnomocnik. Zgodnie z przepisem art. 40 § 2 kpa, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma w sprawie, w tym decyzję, doręcza się jej pełnomocnikowi.

Tymczasem organ wydający decyzję w niniejszej sprawie dokonał doręczenia wyłącznie na adres strony Skarżącej. W tym miejscu zasadnym jest również zwrócić uwagę, że decyzję skierowano do nieprawidłowo określonego adresata albowiem w tzw. rozdzielniku decyzji wskazano jako stronę P. Prezes Rady Izby Notarialnej w [...], która już z całą pewnością ani stroną ani organem administracyjnym nie jest.

Części powyższych wątpliwości i wad postępowania można byłoby uniknąć, gdyby Minister Sprawiedliwości prawidłowo zapewnił czynny udział strony w postępowaniu. Tymczasem naruszono art. 10 § 1 kpa przez niepoinformowanie stron o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz nie umożliwiono stronom wniesienie uwag w sprawie przed wydaniem decyzji. I to zarówno pierwszej, jak i drugiej.

Skarżąca zakwestionowała także wykładnię przepisów Prawa o notariacie (art. 35, 77) dokonaną przez organ. Zdaniem strony art. 21 § 1 kpa jest przepisem wyraźnym i nie można przyjąć, że wykładnia systemowa ww. przepisów Prawa o notariacie z którego każdy milczy o właściwości miejscowej Rady, daje podstawę do przyjęcia wyjątku od reguły wynikającej z kpa. Wyjątek ma być interpretowany zawężająco.

Strona podkreśla, że skarżąca Rada nie może w żaden sposób sprawdzić kwalifikacji wnioskodawczyni, jej rzetelności i stosunku do przepisów prawa. A przecież zgodnie z powołaną ustawą, do zadań Izby należy również organizacja szkolenia dla aplikantów notarialnych. Dlatego też z powodów merytorycznych, bardziej oczywistą wydaje się być już interpretacja, że kompetencja dotycząca opiniowania wniosku w przedmiocie powołania asesora, dotyczy wniosków w sprawie osób, które ukończyły aplikacje w okręgu danej izby notarialnej. Jak się wydaje skoro Rada prowadząca aplikacje miała kontakt z wnioskodawczynią, to właśnie ta Rada powinna wydawać stosowną opinię.

Podsumowując, stanowiska Ministra w zakresie właściwości Rady nie wynika z żadnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Nie jest również możliwy do zaaprobowania systemowy sposób interpretowania właściwości miejscowej Rady. W konsekwencji przyjąć należy, że Minister przed wydaniem decyzji nie zasięgnął opinii właściwej Rady.

Ponadto z przepisu art. 35 Prawa o notariacie Minister wywiódł, że do zadań izby należy m.in. opiniowanie wniosków w przedmiocie powołania asesorów, co ma oznaczać, iż asesora powołuje się w okręgu Rady właściwej. Zdaniem skarżącej Minister Sprawiedliwości nie ma kompetencji do powoływania asesora notarialnego w okręgu jakiejkolwiek Izby w całej Polsce. W szczególności nie ma kompetencji do powoływania asesora w okręgu Izby Notarialnej w [...] ani w okręgu Izby Notarialnej w [...]. Natomiast przed powołaniem asesora, Minister ma obowiązek zasięgnąć opinii właściwej Rady Izby Notarialnej. Zdaniem skarżącej ową właściwą Radą Izby Notarialnej jest Rada w [...]. I w takim znaczeniu Rada stwierdza, że skoro M. W. odbyła aplikację w innym okręgu i w innym okręgu zamieszkiwała (według tego, co napisała we wniosku, a nie według poglądu Rady), to według tych okoliczności winna się ubiegać o powołanie.

Zdaniem skarżącej Rady: "Minister Sprawiedliwości przyłożył kalkę powołania notariusza do powołania asesora - skoro notariuszowi wyznacza siedzibę kancelarii, to asesorowi wyznaczy choćby okręg izby, cokolwiek to oznacza. Po drugie, godzi się przypomnieć, iż członkami izby notarialnej są wyłącznie notariusze! Asesorzy takimi członkami nie są. I nie ma co przy pomocy wykładni systemowej próbować uzasadniać to tym, że asesor może zabrać głos na walnym zgromadzeniu. Może zabrać ten głos w tysiącu innych miejsc i nie wpływa to specjalnie na jego status prawny".

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 28 czerwca 2011 r. pełnomocnik skarżącej popierał wniesioną skargę oraz dodatkowo zarzucił naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 kpa, wobec podpisania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji przez podsekretarza stanu Z. W.

Uczestniczka postępowania M. W. w piśmie z dnia 10 czerwca 2011 r. wniosła o oddalenie skargi. Takie samo stanowisko zajęła na rozprawie w dniu 28 czerwca 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga Rady Izby Notarialnej w [...] nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd rozważył zarzut najdalej idący a mianowicie zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 kpa ze względu na wydanie zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. przez Podsekretarza Stanu Z. W.

Sąd nie podziela powyższego zarzutu i w tym zakresie stwierdza, że opowiada się za stanowiskiem w przypadku organu monokratycznego (ministra) właściwego zgodnie z wolą ustawodawcy do załatwienia danego rodzaju sprawy art. 24 § 1 pkt 5 kpa nie ma zastosowania przy rozpoznawaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (v. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2008 r. sygn. II GSK 300/07 oraz z dnia 19 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 84/10).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela w powyższym zakresie pogląd zaprezentowany w przywołanych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Ponadto należy przytoczyć uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2009 r. sygn. I OPS 13/09 w uzasadnieniu której Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Przepisy materialnego prawa administracyjnego, przepisy prawa procesowego przyznają kompetencje organom administracji publicznej. Przepisy te nie przyznają kompetencji jednostkom organizacyjnym aparatu pomocniczego organu administracji publicznej. Przepisy prawa przyjmując jednak rozwiązania prawne dekoncentracji wewnętrznej, której istota polega na upoważnieniu jednostek organizacyjnych aparatu pomocniczego lub pracowników tego aparatu do wykonywania kompetencji organu administracji publicznej, ale w imieniu i na rachunek organu. W sferze zewnętrznej kompetencja jest wykonywana przez organ administracji publicznej. Taka dekoncentracja wewnętrzna jest przyjęta przy określeniu wykonywania administracji publicznej przez ministra. Minister wykonuje swoje zadania przy pomocy sekretarza i podsekretarzy stanu, gabinetu politycznego ministra oraz dyrektora generalnego urzędu (art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów, tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 ze zm.).

Aparatem pomocniczym ministra jest ministerstwo, którego komórki organizacyjne do realizacji merytorycznych zadań ministerstwa stanowią departamenty (art. 39 ust. 1 i ust. 2 powołanej ustawy o Radzie Ministrów). Minister ustala w drodze zarządzenia, regulamin organizacyjny ministerstwa określając zakres zadań i tryb pracy komórek organizacyjnych ministerstwa (art. 39 ust. 6 powołanej ustawy o Radzie Ministrów). Regulamin organizacyjny jest formą dekoncentracji wewnętrznej kompetencji ministra. Podstawę do dekoncentracji wewnętrznej kompetencji ministra zawiera art. 268a k.p.a., który stanowi "Organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń". Niezależnie czy dekoncentracji kompetencji dokonano w formie ogólnej regulaminu organizacyjnego czy w formie indywidualnego upoważnienia, pracownicy ministerstwa wykonują kompetencje przysługujące ministrowi w jego imieniu. Jest to zawsze decyzja administracyjna wydana w imieniu ministra.". Wobec takich założeń decyzja wydana skutkiem ponownego rozpatrzenia sprawy pozostaje decyzją ministra wykonującego kompetencję określoną w art. 124 § 3 k.p.a. niezależnie od tego czy decyzję podpisał piastun organu czy też osoba wymieniona w art. 37 ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów lub inny pracownik działający na podstawie upoważnienia o jakim mowa w art. 268 a k.p.a.

W niniejszej sprawie nie ulega kwestii, że obydwie decyzje wydał Podsekretarz Stanu – Z. W. a zatem należy uznać, że decyzja wydana w dniu [...] grudnia 2010 r. w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy pozostaje decyzją Ministra Sprawiedliwości, wykonującego kompetencję określoną w art. 124 § 3 kpa.

Sąd nie podziela także zarzutu dotyczącego naruszenia art. 40 § 2 kpa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie niniejszej skargi.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy administracyjnej skarżąca ustanowiła pełnomocnika w osobie radcy prawnego dopiero na etapie postępowania odwoławczego (w dniu 20 listopada 2010 r.). Pełnomocnik ten składające wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przedstawił dokumentu pełnomocnictwa.

Minister Sprawiedliwości rozpoznał przedmiotowy wniosek, co należy ocenić jako działanie wadliwe (przedwczesne), gdyż organ nie wezwał ww radcy prawnego do uzupełnienia braku formalnego pod rygorem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania (art. 134 kpa) (vide np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 135/10; Lex nr 595093).

Jednakże ze względu na to, iż w dacie złożenia przedmiotowego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy radca prawny M. S. faktycznie reprezentował skarżącą, co wynika z pełnomocnictwa dołączonego do niniejszej skargi (k. 6 akt sądowych) a także zostało potwierdzone przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie przed tutejszym Sądem, w dniu 28 czerwca 2011 r. (v. protokół rozprawy) opisane powyżej uchybienie organu nie może prowadzić do uwzględnienia skargi, gdyż nie ma wpływu na wynik sprawy.

Nie jest sporne między stronami, a także znajduje odzwierciedlenie w aktach administracyjnych, że Minister Sprawiedliwości nie doręczył zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. pełnomocnikowi skarżącej.

W ocenie Sądu, ustalenia poczynione w niniejszej sprawie w zakresie rozpoznania przez organ wniosku o ponownej rozpatrzenie sprawy złożonego przez radcę prawnego reprezentującego faktycznie skarżącą, który nie przedłożył wraz z tym wnioskiem stosownego pełnomocnictwa, a także złożenie do tutejszego Sądu skargi na decyzję z [...] grudnia 2010 r. w terminie o jakim mowa w art. 53 § 1 ppsa, sanują naruszenie przez organ przepisu art. 40 § 2 kpa.

Należy bowiem wskazać, że obowiązek wynikający z powyższego przepisu został ustalony w interesie strony postępowania a nie organu.

W orzecznictwie przyjmuje się, że doręczenie decyzji stronie a nie jej pełnomocnikowi, w sytuacji gdy nie pociągało to za sobą negatywnych dla niej skutków umożliwiając mimo to wniesienie skargi aczkolwiek jest naruszeniem przepisu art. 40 § 2 kpa, to nie takim o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, to jest mającym wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 kpa należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w żaden sposób, iż naruszenie powyższego przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co prowadziłoby do uwzględnienia skargi.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca dysponowała wnioskiem strony oraz załącznikami dołączonymi do tego wniosku, które zostały przesłane przez organ wraz z prośbą o opinię w trybie art. 76 § 1 ustawy Prawo o notariacie.

Organ faktycznie nie poinformował skarżącej o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem zaskarżonej decyzji, ale jak już wyżej wskazano strona powinna wykazać, że uchybienie przepisowi art. 10 § 1 kpa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności należy podnieść, że zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i w skardze strona skarżąca nie zarzuca, że brak możliwości zapoznania się z pismem notariusza A. M. z dnia 5 listopada 2010 r. (w którym notariusz ten wskazuje, iż popiera wniosek M. W. o powołanie na stanowisko asesora notarialnego) może mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Żadne inne dowody nie zostały w niniejszej sprawie zgromadzone.

Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 113 kpa poprzez zaniechanie sprostowania - jak akcentuje skarżąca – rzekomej omyłki w nazwisku notariusza, który złożył oświadczenie o gotowości zatrudnienia wnioskodawczyni w charakterze asesora notarialnego.

Nie jest kwestionowane przez skarżącą, że notariusz A. M. prowadzi Kancelarię Notarialną w [...] przy [...]. Jak wynika z oświadczenia znajdującego się na k. 17 akt administracyjnych notariusz ten, stosownie do dyspozycji art. 76 § 2 ustawy Prawo o notariacie wyraził gotowość zawarcia umowy o pracę z wnioskodawczynią na stanowisku asesora notarialnego. Między innymi to oświadczenie wraz z wnioskiem M. W. zostało przesłane Radzie Izby Notarialnej w [...] (v. k. 20 akt adm.). Faktycznie w decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. wskazano, że wnioskodawczyni "przedstawiła oświadczenie notariusza R. F. o gotowości zawarcia z nią umowy o pracę". Jednakże Minister Sprawiedliwości w decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. wyjaśnił, że była to ewidentna omyłka pisarska.

Zdaniem Sądu stanowisko organu należy zaakceptować, gdyż w zestawieniu przywołanym wyżej dokumentem w postaci oświadczenia Notariusza A. M. nie budzi ono jakichkolwiek wątpliwości, co do charakteru wadliwości decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. w tym zakresie.

Zdaniem Sądu, uprawnione jest twierdzenie organu, że jest to oczywista omyłka pisarska. Dostrzeżenie tego rodzaju omyłki zaistniałej w decyzji organu I instancji (tu w decyzji z dnia [...] listopada 2010 r.) obligowało Ministra Sprawiedliwości działającego jako organ odwoławczy do skorygowania tego błędu w decyzji wydanej na wskutek ponownego rozpatrzenia sprawy.

Organ odwoławczy rozpatrując sprawę ponownie rozpoznaje ją bowiem w całokształcie od nowa z zachowaniem tożsamości podmiotowej i przedmiotowej sprawy. Organ odwoławczy może korygować zarówno wady prawne decyzji, jak też wady polegające na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych bądź powodujące inne nieprawidłowości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2005 r. Sygn. akt I OSK 1552/04, Lex nr 186587).

Zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości wskazując w decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. prawidłowe nazwisko wspomnianego notariusza nie czynił nowych ustaleń faktycznych. Należy przy tym powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że Sąd administracyjny kontrolując zaskarżoną decyzję (organu odwoławczego) w pierwszej kolejności poddaje ocenie właśnie tę decyzję. Po to ustanowiono mocą art. 78 Konstytucji RP dwuinstancyjne postępowanie administracyjne aby organ II instancji mógł poprawić, uzupełnić, wyjaśnić i ustalić to czego nie zrobił bądź zrobił źle organ I instancji (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2010 r. Sygn. akt II OSK 1418/09 Lex 746523).

W ocenie Sądu, organ słusznie uznał, że uczestniczka postępowania spełnia warunek z art. 76 § 2 ustawy Prawo o notariacie bowiem zdała egzamin notarialny oraz przedstawiła oświadczenie notariusza o gotowości zawarcia z nią umowy o pracę a także warunki, o których mowa w art. 11 pkt 1-5 ww. ustawy. Minister nie uchybił także przepisom ustawy zasięgając opinii Rady Izby Notarialnej w [...] jako, że ta Rada "właściwą radą" w rozumieniu art. 76 § 1 ustawy gdyż jest radą w której okręgu wnioskodawczyni będzie wykonywała obowiązki asesora notarialnego.

Art. 76 Prawa o notariacie ustala wyczerpująco zasady postępowania przy powoływaniu asesorów notarialnych.

Zgodnie z § 1 tego przepisu Minister Sprawiedliwości powołujący konkretną osobą (na jej wniosek) na stanowisko asesora notarialnego obciążony jest do zasięgnięcia opinii właściwej rady notarialnej. Ustawodawca zadbał zatem o to, by właściwy organ samorządu miał możliwość wypowiedzenia się co do każdej kandydatury na stanowisko asesora. Z przepisem art. 76 koresponduje przepis art. 35 pkt 1 Prawa o notariacie ustanawiając obowiązek opiniowania przez Radę Izby Notarialnej przedłożonych wniosków, nie przewiduje przy tym żadnych odstępstw od wykonania tego obowiązku.

Zdaniem Sądu, przepis art. 76 § 1 Prawa o notariacie należy rozumieć w ten sposób, że Minister Sprawiedliwości przez załatwieniem wniosku kandydata na asesora notarialnego musi znać i rozważyć stanowisko organu samorządu notarialnego działającego w okręgu, w którym ma zostać powołany asesor notarialny.

W ocenie Sądu istnieje bowiem nierozerwalny związek pomiędzy powołaniem na stanowisko asesora notarialnego a odbywaniem asesury notarialnej.

Samorząd notarialny obejmujący w myśl art. 26 § 2 Prawa o notariacie także izby notarialne, jako samorząd zawodowy reprezentujący osoby zaufania publicznego sprawujący pieczę nad należytym wykonywaniem zawodu notariusza w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony (art. 17 ust. 1 konstytucji RP) sprawuje nadzór nad asesorami, prowadzi wykaz asesorów (v. art. 35 pkt 2 i 6 ustawy). Przy czym zgodnie z art. 28 § 1 Prawa o notariacie izbę notarialną stanowią notariusze prowadzący kancelarię w okręgu Sądu Apelacyjnego.

Powołanie na stanowisko asesora notarialnego zapewnia uzyskanie statusu asesora notarialnego z wszystkimi związanymi z tym statusem obowiązkami i prawami a więc także wymienionymi w art. 77 ustawy Prawo o notariacie, co zdeprecjonowano w niniejszej skardze (vide str. 7 skargi in fine). Decyzja o powołaniu stanowi podstawę do zawarcia umowy o pracę z notariuszem. Asesor uzyskuje zatem status pracownika, dla którego zakładem pracy jest Kancelaria notarialna prowadzona przez notariusza, który złożył oświadczenie o gotowości zawarcia stosownej umowy o pracę. Powołanie odnosi się do właściwości miejscowej izby notarialnej, której notariusz wyraża gotowość zawarcia umowy o pracę. Należy przy tym zwrócić uwagę, że rozwiązanie dotychczasowej umowy o pracę i zawarcie jej z innym notariuszem w tej samej siedzibie izby notarialnej nie powoduje z mocy prawa odwołania asesora (vide: M. Dworak, Uwagi na temat roli asesora notarialnego w organizacji i funkcjonowaniu notariatu polskiego, Rejent 1995, nr 4, s. 96 i nast.; A. Oleszko, Status prawny notariusza w systemie ustroju państwowego w; Prawo o notariacie, Wolters Kluwer).

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organ nie naruszył art. 76 § 1 Prawa o notariacie zasięgając opinii Rady Izby Notarialnej w [...]. Miał też podstawy do powołania wnioskodawczyni na stanowisko asesora notarialnego w Okręgu Izby Notarialnej w [...].

Z przytoczonych wyżej względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego zatem skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.