Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 645/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3a § 1 pkt 1, art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 § 1 pkt 4, art. 33 § 1 pkt 6, art. 59 § 1 pkt 2, art. 59 § 1 pkt 4, art. 59 § 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 21 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2018 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec X. S.A. z siedzibą w P. (dalej: "skarżąca" lub "zobowiązana") na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] 000166.2017 z 21 lipca 2017 r. wystawionego przez Prezydenta Miasta [...] obejmującego zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za luty 2017 r. Zawiadomieniem z 09 sierpnia 2017 r. Naczelnik dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "[...]" S.A. w W.. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 09 sierpnia 2017 r., a 16 sierpnia 2017 r. skarżącej spółce - wraz z odpisem tytułu wykonawczego.

Pismem z 21 sierpnia 2017 r. pełnomocnik skarżącej wniósł na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Uzasadniając zarzut podniósł, że będące przedmiotem egzekucji zobowiązanie jest niezasadne wskutek czego egzekucja administracyjna w świetle art. 2 Konstytucji RP jest niedopuszczalna. Skarżąca wskazała również, że nieruchomość której dotyczy obowiązek pozostaje jedynie formalnie jej własnością, zaś "Y." S.A. oraz jej kontrahenci korzystający z nieruchomości kwestionują ważność ugody z 17 października 2014 r. w związku z czym skarżąca nie jest faktycznym właścicielem nieruchomości.

Naczelnik w wyniku wniesionych zarzutów 29 sierpnia 2017 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania przez wierzyciela ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Prezydenta Miasta [...] postanowieniem z 07 września 2017 r. uznał zarzuty za nieuzasadnione uznając, że istotne w zakresie własności nieruchomości są wpisy w księdze wieczystej, w której skarżąca figuruje jako właściciel nieruchomości. Skarżąca jako zobowiązana 16 lutego 2017 r. złożyła deklarację, w której zgłosiła do opodatkowania posiadane nieruchomości. Ponieważ postanowienie nie zostało zaskarżone , stało się ostateczne.

Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z 18 października 2017 r., nr [...] uznał zarzuty skarżącej za nieuzasadnione. Postanowienie to zostało jednak uchylone postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z 15 grudnia 2017 r., nr [...] W ocenie tego organu uchylonemu postanowieniu zabrakło wykładni zarzutu co nie pozwoliło na jego właściwą ocenę. Organ egzekucyjny, odnosząc się do zarzutu z art. 33 § 6 u.p.e.a. ograniczył się do powtórzenia stanowiska wierzyciela, zaś uznając zarzuty za nieuzasadnione, podał jedynie, że jest tym stanowiskiem związany.

Organ pierwszej instancji z uwagi na powyższą ocenę wystąpił do wierzyciela m.in. o ugodę, umowę odnowienia, umowę przeniesienia własności nieruchomości oraz praw użytkowania wieczystego zawartych w akcie notarialnym Rep. A nr [...] z 17 października 2014 r. na podstawie, których skarżąca weszła w posiadanie nieruchomości położonej w [...]. Wezwał również pełnomocnika zobowiązanej do sprecyzowania podstawy faktycznej i prawnej wniesionych zarzutów. Pełnomocnik nie ustosunkował się jednak do wystosowanego względem niego wezwania.

Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. w wyniku powtórnego rozpoznania sprawy postanowieniem z 19 kwietnia 2018 r., nr [...] uznał za nieuzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. W powodach postanowienia wskazał, że niedopuszczalność egzekucji administracyjnej o której mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., oznacza sytuację gdy w sprawie istnieją okoliczności wykluczające możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych, podmiotowych lub przedmiotowych. Tymczasem w niniejszej sprawie zostało ustalone, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej, zaś sam tytuł spełnia wymogi z art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. Wierzyciel stwierdził, że skarżąca stała się właścicielem nieruchomości położonej w [...] (KW nr [...]). Wpis w księdze wieczystej stanowi dla organu podatkowego podstawę przy ustalaniu zobowiązania podatkowego. Organ podatkowy nie ma uprawnień do podważania wpisów zawartych w księdze wieczystej. Skarżąca 16 lutego 2017 r. złożyła deklarację na podatek od nieruchomości za 2017 r., zgłaszając do opodatkowania posiadane nieruchomości. Naczelnik zaznaczył, że odmowa uwzględnienia zarzutu jest równoznaczna z odmową umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec czego wydanie odrębnego postanowienia w tym zakresie jest niedopuszczalne.

Pismem z 26 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji z 19 kwietnia 2018 r. wnosząc o jego uchylenie, uznanie wniesionego zarzutu za zasadny i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniu Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. zarzucił bezpodstawne uznanie zarzutu o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej za nieuzasadniony, pomimo, że zarzut ten powinien zostać uwzględniony, jako że postępowanie egzekucyjne narusza art. 33 § 1 pkt 4 i 6 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm. – dalej: "u.p.o.l."). W ocenie zobowiązanej egzekucja jest niedopuszczalna z uwagi na fakt, że jest prowadzona w stosunku do podmiotu, który nie był zobowiązany do rozliczenia podatku od nieruchomości.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. postanowieniem z 11 czerwca 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. z 19 kwietnia 2018 r. W ocenie organu drugiej instancji zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za nieuzasadniony.

Pełnomocnik skarżącej pismem z 28 czerwca 2018 r. wniósł skargę na powyższe postanowienie organu odwoławczego wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji. Ponadto wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie kosztów procesowych wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie:

a) art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej: "k.p.a.") – poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. z 05 kwietnia 2018 r.;

b) art. 33 § 1 pkt 4 i 6, art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. polegające na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt, iż zobowiązanie w podatku od nieruchomości w stosunku do zobowiązanej nie istniało, zaś postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w stosunku do niewłaściwego podmiotu - skarżącej - która w związku z tym, iż nie była posiadaczem samoistnym nieruchomości nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

W pierwszej kolejności należy sąd zauważa, że w skardze został sformułowany zarzut naruszenia m. in. art. 33 § 1 pkt 4 i 6 u.p.e.a. Tymczasem w piśmie z 21 sierpnia 2017 r. zawierającym zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej skarżąca powołała się jedynie na zarzut wskazany w drugim z powołanych przepisów. W tym kontekście sąd stwierdza , że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego można zgłosić jedynie w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Tymczasem zarzut oparty na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. pojawia się dopiero w zażaleniu strony skarżącej z 26 kwietnia 2018 r. Zobowiązany nie może jednak po upływie terminu do wniesienia zarzutów ich uzupełniać, powołując nowe podstawy, gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu. [tak: wyrok NSA z 8 września 2016 r., II FSK 2296/14, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Mając powyższe sąd za bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., podnoszący błąd co do osoby zobowiązanego. Zarzut ten nie został bowiem postawiony w terminie przewidzianym na wniesienie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Dodatkowo sąd podkreśla , że zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję [tak: wyrok NSA z 31 stycznia 2012 r., II OSK 2170/10]. Zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnoszący błąd co do osoby zobowiązanego nie może zmierzać w kierunku ustalenia kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości, byłoby to bowiem badanie zasadności i wymagalności tytułu wykonawczego. Tego rodzaju merytoryczna kontrola tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny jest niedopuszczalna z mocy art. 29 § 1 u.p.e.a. [tak: wyrok NSA w Warszawie z 29 grudnia 1998 r., III SA 2801/97].

Treść pozostałych zarzutów skargi w opinii sądu wskazuje, że skarżąca kwestionuje w istocie poprawność deklaracji podatkowej będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Podnosi bowiem, że nieruchomość której dotyczy dochodzony obowiązek pozostaje jedynie formalnie własnością skarżącej z uwagi na samoistne posiadanie nieruchomości przez "Y. S.A. Tymczasem zgodnie z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. W sprawie wbrew twierdzeniom skargi nie doszło do naruszenia wskazanego przepisu. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej zachodzi w sytuacji wystąpienia okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia egzekucji ze względów formalnych - podmiotowych lub przedmiotowych, a nie merytorycznych [por. wyroki NSA: z 4 kwietnia 2012 r., II FSK 2615/10; z 12 stycznia 2018 r., II FSK 3535/15; a także W. Piątek, A. Skoczylas, w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011, s. 177]. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi mieć przy tym źródło w przepisach prawa, całkowicie wyłączających możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej.

W opinii sądu w sprawie nie wystąpiły jakiekolwiek okoliczności skutkujące niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Brak jest bowiem jakichkolwiek przepisów prawa, które wyłączałyby możliwość dochodzenia na drodze egzekucji administracyjnej zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości objętego wystawionym w niniejszej sprawie tytułem wykonawczym. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 3a § 1 pkt 1 u.p.e.a., w zakresie m. in. zobowiązań powstałych w przypadkach określonych w art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 poz. 800 – dalej: "O.p.") stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one odpowiednio: z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika. Zgodnie zaś z art. 21 § 2 O.p., jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1 (z mocy prawa), podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3. Treść przytoczonym przepisów nie pozostawia wątpliwości co do tego, że deklaracja podatkowa może stanowić podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Zarzuty przysługujące zobowiązanemu w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji prawidłowości zobowiązania podatkowego zadeklarowanego w złożonej przez podatnika deklaracji podatkowej. Kwestionowanie poprawności zadeklarowanego podatku może nastąpić bądź to w razie wszczęcia przez organ postępowania podatkowego w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego bądź też poprzez złożenie przez podatnika korekty deklaracji.

W ocenie sądu w sprawie nie zaistniały również przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego powołane przez skarżącą. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się: jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał (pkt 2); gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego (pkt 4); jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu (pkt 7). W sprawie brak jest jakichkolwiek przesłanek dla formułowania twierdzeń o niewymagalności umorzeniu lub wygaśnięciu dochodzonego zobowiązania podatkowego. Nie wystąpił również błąd co do osoby zobowiązanego bowiem postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w stosunku do osoby wskazanej jako dłużnik w tytule wykonawczym, która jako podatnik złożyła deklarację na podatek od nieruchomości będącą podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Jak wynika z powyższych rozważań brak jest również podstaw dla przyjęcia niedopuszczalności egzekucji jak i zastosowanego środka egzekucyjnego.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., bowiem postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. z 19 kwietnia 2018 r. (nie zaś jak błędnie wskazano w skardze z 05 kwietnia 2018 r.) odpowiadało prawu.

Konkludując powyższe rozważania sąd stwierdza, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał podniesiony przez skarżącą zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej za nieuzasadniony. Za prawidłowe również uznaje sąd zaskarżone postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Mając powyższe sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) orzekł, jak w sentencji wyroku.