Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2351/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 107 par. 3, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w E., Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" o numerze R- [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej A. z siedzibą w E., Niemcy kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Urząd Patentowy w trybie spornym oddalił sprzeciw wniesiony przez A. z siedzibą w E., skarżącą w niniejszej sprawie, od decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy "kids Vitalsss MULTIWITAMINA DLA DZIECI suplement diety cola" nr [...].

Decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] października 2011 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął sprzeciw wniesiony przez A. z siedzibą w E., Niemcy, wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2010 r. o udzieleniu prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "kids Vitalsss MULTIWITAMINA DLA DZIECI suplement diety cola" o numerze [...] na rzecz O. Sp. z o. o. z siedzibą w W. Sporne prawo ochronne zostało udzielone dla sygnowania towarów ujętych w klasie 5 tj. witamin i dodatków mineralnych, tabletek musujących z witaminami i minerałami oraz w klasie 32, tj. napojów bezalkoholowych wzbogaconych witaminami i minerałami oraz preparatów do przygotowywania napojów.

Jako podstawę prawną wnoszący sprzeciw podał art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej wskazując na przysługujące mu prawo wyłączne do międzynarodowego znaku towarowego "VITALIS" o numerze [...], z pierwszeństwem od dnia [...] maja 2006 r., i przeznaczonego do sygnowania towarów ujętych w klasach 3, 5 i 21. Przeciwstawiony znak towarowy jest przeznaczony do oznaczania towarów z klasy 5, m.in. substancji dietetycznych i suplementów żywnościowych do użytku medycznego i niemedycznego, zawierających w szczególności witaminy i oligoelementy, w postaci saszetek, proszku lub kapsułek, w tym produktów multiwitaminowych w postaci tabletek musujących, tabletek do żucia, kapsułek żelatynowych lub proszku musującego; a także leków dostępnych bez recepty, w szczególności preparatów przeciwko katarowi, na przeziębienie, leków na bazie roślin, chusteczek nasączonych chroniących przeciw komarom (chusteczek przeciwkomarowych). Wnoszący sprzeciw stwierdził, że towary z klasy 5, do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak towarowy, są podobne a nawet identyczne do towarów z klasy 5, do oznaczania których przeznaczony jest znak przeciwstawiony. Także towary z klasy 32, do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak towarowy, są podobne do towarów z klasy 5, do oznaczania których przeznaczony jest przeciwstawiony znak towarowy, ponieważ pomimo tego, że jest on przeznaczony do oznaczania napojów bezalkoholowych zawartych w klasie 32, są to napoje wzbogacone witaminami i minerałami, co stanowi bezpośrednie odniesienie do towarów z klasy 5. Wnoszący sprzeciw podniósł, że sporny znak jest podobny w warstwie wizualnej do przeciwstawionego i niemal identyczny z tym znakiem w warstwie fonetycznej w zakresie słowa "Vitalis". Wskazał, że znak przeciwstawiony jest znakiem słownym, tak więc jego ochrona rozciąga się co do zasady na wszelkie formy graficzne, w jakich może on być przedstawiony. Podniósł, że podobieństwo porównywanych znaków towarowych oraz towarów, do oznaczania których znaki te są przeznaczone, powodują ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd.

Uprawniony ze spornego prawa ochronnego uznał sprzeciw za bezzasadny. Zanegował podobieństwo towarów, do sygnowania których przeznaczone są porównywane znaki towarowe. Stwierdził, że o podobieństwie towarów można mówić jedynie w zakresie towarów z klasy 5, natomiast takie towary jak napoje z klasy 32, do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak nie są podobne do towarów z klasy 5, do oznaczania których przeznaczony jest znak towarowy wnoszącego sprzeciw, ponieważ są to towary odmienne tj. w postaci saszetek, proszku lub kapsułek. Nie zgodził się z twierdzeniem wnoszącego sprzeciw, że porównywane znaki towarowe są podobne w stopniu wprowadzającym odbiorców w błąd, bowiem znaki te nie są podobne w warstwach wizualnej, fonetycznej ani znaczeniowej.

Podniósł, że słowo "vital" ma wiele znaczeń - między innymi "witalny, żywotny". W związku z powyższym słowo to nie posiada samodzielnej zdolności odróżniającej, a o istnieniu podobieństwa lub jego braku pomiędzy porównywanymi znakami będą decydować pozostałe elementy słowne, szata graficzna oraz końcówki - w przypadku znaku przeciwstawionego "VITALIS" końcówka "-IS", natomiast w przypadku znaku spornego "kids Vitalsss MULTIWITAMINA DLA DZIECI suplement diety cola" - końcówka "sss" w wyrazie "Vitalsss".

Zauważył także, że właśnie zestawienie tych trzech liter "sss" w wyrazie "Vitalsss" jest elementem charakterystycznym o dużej zdolności odróżniającej. Nadmienił też, że w znaku spornym istotną rolę odgrywają elementy graficzne. Uprawniony podkreślił, że Urząd Patentowy RP udzielił wielu praw ochronnych na znaki towarowe zawierające w swojej strukturze element "VITAL" np. vitala's [...], VITALIA [...], VITALIC [...], VITALITE [...], VITALINEA [...] oraz VITALIPID [...]. Ponadto zdaniem uprawnionego znak przeciwstawiony VITALIS ma słabą zdolność odróżniającą. Wobec powyższego nie ma ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów.

Wobec uznania sprzeciwu za bezzasadny przez uprawnionego sprawa została przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Urząd Patentowy RP w postępowaniu spornym na podstawie art. 246, 247 ust. 2 oraz art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. 2003 r., Nr 119, poz. 1117), art. 98 kpc w zw. z art. 256 ust. 2 powołanej ustawy oddalił ww. sprzeciw.

W uzasadnieniu Urząd podniósł, co następuje:

Przeciwstawiony przez wnoszącego sprzeciw międzynarodowy znak towarowy słowny "VITALIS" o numerze [...] jest przeznaczony do sygnowania następujących towarów w klasie 5: substancje dietetyczne i suplementy żywnościowe do użytku medycznego i niemedycznego, zawierające w szczególności witaminy i oligoelementy, w postaci saszetek, proszku lub kapsułek, w tym produkty multiwitaminowe w postaci tabletek musujących, tabletek do żucia, kapsułek żelatynowych lub proszku musującego, leki dostępne bez recepty, w szczególności preparaty przeciwko katarowi, leki uspokajające, na przeziębienie, leki na bazie roślin, chusteczki nasączone, chroniące przeciw komarom (chusteczki przeciwkomarowe). Sporny znak towarowy przeznaczony jest natomiast do oznaczania witamin i dodatków mineralnych, tabletek musujących z witaminami i minerałami z klasy 5 oraz napojów bezalkoholowych wzbogaconych witaminami i minerałami, preparatów do przygotowywania napojów z klasy 32.

Z powyższego zestawienia, zdaniem Urzędu Patentowego wynika, iż porównywane towary sygnowane znakami towarowymi "kids Vitalsss MULTIWITAMINA DLA DZIECI suplement diety cola" o numerze [...] i "VITALIS" o numerze [...] przeznaczone są do oznaczania podobnych towarów z klasy 5. Tabletki musujące z witaminami i minerałami z klasy 5, do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak, są bowiem podobne do produktów multiwitaminowych w postaci tabletek musujących z klasy 5, do oznaczania których przeznaczony został znak przeciwstawiony. Także witaminy i dodatki mineralne z klasy 5, do oznaczania których przeznaczony został znak sporny są podobne do substancji dietetycznych i suplementów żywnościowych do użytku medycznego i niemedycznego zawierających w szczególności witaminy i oligoelementy, do oznaczania których został przeznaczony znak przeciwstawiony.

Zdaniem Urzędu, nie istnieje jednak podobieństwo pomiędzy towarami z klasy 5, do oznaczania których przeznaczony jest znak towarowy "VITALIS" o numerze [...], tj. substancji dietetycznych i suplementów żywnościowych do użytku medycznego i niemedycznego, zawierających w szczególności witaminy i oligoelementy, w postaci saszetek, proszku lub kapsułek, w tym produktów multiwitaminowych w postaci tabletek musujących, tabletek do żucia, kapsułek żelatynowych lub proszku musującego; leków dostępnych bez recepty, w szczególności preparatów przeciwko katarowi, na przeziębienie, leków na bazie roślin, chusteczek nasączonych chroniących przeciw komarom (chusteczek przeciwkomarowych) do napojów bezalkoholowych wzbogaconych witaminami i minerałami oraz preparatów do przygotowywania napojów z klasy 32, do oznaczania których przeznaczony został sporny znak towarowy o numerze [...]. Towary te należą bowiem do różnych i rozróżnianych przez nabywców grup towarów o innym charakterze i przeznaczeniu. Towary takie jak substancje dietetyczne, suplementy żywnościowe i produkty multiwitaminowe służą bowiem utrzymaniu dobrego zdrowia, natomiast napoje bezalkoholowe wzbogacone witaminami i minerałami służą do zaspokojenia pragnienia. Pierwsza grupa towarów jest pakowana zasadniczo w opakowania w postaci saszetki lub tuby, natomiast druga grupa towarów jest pakowana zasadniczo w opakowania w postaci butelki lub puszki. Nie można uznać napojów za podobne do witamin i substancji dietetycznych tylko dlatego, że te pierwsze towary są wzbogacone witaminami i minerałami. Dodanie do napojów witamin i minerałów w ocenie Urzędu nie zmienia tego, że są to zupełnie różne produkty. Towary te mogą być co prawda czasem dostępne w tych samych miejscach sprzedaży, takich jak: sklepy spożywcze, supermarkety, sklepy z odżywkami dla sportowców oraz sklepy ze zdrową żywnością. Lecz nawet jeżeli są one sprzedawane w tych samych punktach sprzedaży, umieszczone są w odrębnych miejscach, na zupełnie odmiennych działach produktów. Jednak należy pamiętać, że substancje dietetyczne i suplementy żywnościowe oraz witaminy sprzedawane są przede wszystkim w aptekach, w których z kolei nie można nabyć napojów bezalkoholowych. Krąg odbiorców tych towarów jest szeroki, przy czym należy zauważyć, że analizują oni dane towary przed dokonaniem zakupu. Tym samym charakter towarów, ich przeznaczenie, sposób użytkowania, sposób działania, sprzedaży (dystrybucji) towarów oraz czas ich użytkowania jest odmienny, co powoduje możliwości stwierdzenia podobieństwa między nimi.

Dokonując oceny podobieństwa spornego znaku towarowego do znaku towarowego przeciwstawionego Urząd Patentowy stwierdził, że sporny znak towarowy o numerze [...] jest znakiem słowno-graficznym. Składa się on z elementów słownych zapisanych fantazyjną czcionką (tj. "kids Vitalsss MULTIWITAMINA DLA DZIECI suplement diety cola") oraz szaty graficznej, na którą składa się siedem ryb i innych zwierząt morskich. Wszystkie w/w elementy umieszczone są na tle w kolorze czerwonym, na którym znajdują się dodatkowo motywy graficzne przypominające bąbelki. W wyrazie "Vitalsss" nad literami "sss" umieszczone zostało słowo "kids", zaś pod wyrazem "Vitalsss" znajdują się pozostałe elementy słowne, czyli "MULTIWITAMINA DLA DZIECI suplement diety". W lewym boku znaku znajduje się dodatkowo słowo "cola". Elementem dominującym w spornym znaku jest wyraz "Vitalsss", który został napisany większą czcionką niż pozostałe słowa i zajmuje znaczną część znaku. Przeciwstawiony międzynarodowy znak towarowy [...] jest natomiast znakiem słownym, składającym się z jednego wyrazu "VITALIS". Z powyższego wynika, iż porównywane znaki posiadają tylko jeden podobny element słowny, którego pierwszych pięć liter stanowi człon "vital", przy czym słowo to ma inne końcówki (odpowiednio "-is" oraz "-sss"). Urząd jak podał, pomimo występowania w tych znakach wspólnego członu "vital" (stanowiącego element słów dominujących w obu znakach) uznał, że porównywane znaki towarowe jako całość różnią się w warstwie wizualnej. Podkreślił, że wspólny element przedmiotowych znaków, tj. człon "vital", jest wyrazem często stosowanym w znakach towarowych przeznaczonych do oznaczania produktów z klasy 5 oraz 32, takich jak produkty farmaceutyczne i dietetyczne oraz napoje. Słowo "vital", które pochodzi z języka angielskiego oznacza "żywotny, witalny". W języku polskim funkcjonuje słowo "witalny" będące polskim odpowiednikiem angielskiego słowa "vital". Powyższe sprawia, iż człon "vital" posiada słabą zdolność odróżniającą. Porównywane znaki towarowe oprócz wspólnego członu "vital" posiadają także inne elementy, które, w ocenie Urzędu, różnicują je w dostateczny sposób. W znaku wnoszącego sprzeciw jest to końcówka ,,-is", natomiast w znaku spornym, w którym elementem dominującym jest słowo "Vitalsss", są to umieszczone na końcu tego słowa charakterystyczne trzy litery "sss". Dodatkowo w znaku spornym występuje słowo "kids", które zostało zapisane w charakterystyczny sposób. Elementy te wpływają na odmienne brzmienie i wygląd tych słów w związku z tym, że słowa te są stosunkowo krótkie. Nie istnieje zatem ryzyko, aby odbiorcy nie dostrzegli tych różnic.

Co do warstwy fonetycznej uznał, że oba znaki brzmią odmiennie. Znak przeciwstawiony wymawiany jest jako "Witalis", a znak sporny jako "kids witalsss multiwitamina dla dzieci suplement diety kola" - oznaczenia różnią się zatem długością. Ponadto elementy dystynktywne, tj. "Vitalis" i "vitalsss", mają odmienne brzmienie z uwagi na ich odmienne końcówki (w przypadku oznaczeń krótkich są one dobrze słyszalne). Wyrazy te różnią się liczbą sylab i głosek. Wyraz "Vitalis" składa się z trzech sylab ("wi-ta-lis"), zaś "vitalsss" z dwóch ("wi-talsss"). Jedynie pierwsza sylaba jest identyczna, pozostałe różnią się od siebie. W wyrazie "Vitalis" występuje siedem głosek - trzy samogłoski i cztery spółgłoski, zaś w "vitalsss" jest osiem głosek - tylko dwie samogłoski i aż sześć spółgłosek.

Co do warstwy znaczeniowej Urząd podniósł, że porównywane znaki towarowe nie mają żadnego konkretnego znaczenia w języku polskim, a tym samym nie można mówić o ich podobieństwie bądź różnicach pod względem znaczeniowym. Można je jedynie uznać za oznaczenia aluzyjne (z uwagi na użycie elementu "vital"). Urząd nie analizował pozostałych elementów warstwy słownej znaku spornego, bowiem słowa "kids MULTIWITAMINA DLA DZIECI suplement diety cola" nie stanowią elementów odróżniających lecz elementy opisowe, dotyczące przeznaczenia, składu i rodzaju produktu opatrzonego tym znakiem.

W tym stanie rzeczy Urząd stwierdził, że zbieżność jednego fragmentu warstwy słownej, tj. członu "VITAL-", nie uzasadnia twierdzenia wnoszącego sprzeciw o podobieństwie porównywanych znaków towarowych w warstwach wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej.

Urząd, jak podał miał na względzie również okoliczności dotyczące występującego w porównywanych znakach członu "VITAL-". Element ten jest obecny również w innych znakach towarowych przeznaczonych do oznaczania podobnych towarów i zarejestrowanych na rzecz różnych podmiotów np. w znakach: "VITALA'S" [...], "VITALIA" [...], "VITALITE" [...], "VITALINEA" [...], "VITALIPID" [...].

Dokonując oceny pod względem przesłanki ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd Urząd stwierdził, że ogólna i całościowa ocena ryzyka wprowadzenia w błąd uwarunkowana jest szeregiem współzależności występujących pomiędzy wszystkimi elementami, które należy poddać analizie w danej sprawie.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze "słabymi" znakami towarowymi, czyli takimi które nie mają dużej zdolności odróżniającej (będąc często znakami opisowymi lub aluzyjnymi). Znaki towarowe będące przedmiotem analizy należy uznać właśnie za "słabe" znaki towarowe, ponieważ mają one aluzyjny charakter. Ponadto z uwagi na charakter towarów finalni konsumenci, w tym przypadku osoby dobrze poinformowane, uważne i racjonalne, będą dokładnie analizować nie tylko towar ale też znak towarowy.

Na rynku produktów witaminowych i substancji dietetycznych występują również inne znaki, które w swojej strukturze zawierają element słowny "VITAL". Tego rodzaju oznaczenia są kwalifikowane jako znaki towarowe słabe, a doktryna i orzecznictwo przyznaje im mniejszą ochronę prawną. Wobec powyższego wnoszący sprzeciw powinien liczyć się z tym, że w obrocie istnieją również inne znaki towarowe zawierające człon "VITAL". Urząd Patentowy uznał zatem, że nie istnieje prawdopodobieństwo powstania wśród odbiorców błędu polegającego na skojarzeniu między badanymi znakami.

W skardze na tę decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp, przez jego niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w przyjęciu, że podobieństwo części towarów oznaczanych znakami towarowymi, których przedmiotowa sprawa dotyczy, przy jednoczesnym podobieństwie tychże znaków towarowych, nie jest tego rodzaju, aby zachodziło ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, obejmujące w szczególności ryzyko skojarzenia między znakami; naruszenie prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w przyjęciu, że podobieństwo znaków towarowych, których przedmiotowa sprawa dotyczy, przy jednoczesnym podobieństwie towarów, nie jest tego rodzaju, aby zachodziło ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, a w konsekwencji błędne rozstrzygnięcie przesłanki ryzyka konfuzji; naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz oparcie decyzji na błędnie ustalonym i ocenionym stanie faktycznym, w tym przez dokonanie nieprawidłowej oceny podobieństwa znaków towarowych, których przedmiotowa sprawa dotyczy, z punktu widzenia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd.

Podnosząc powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącego, dokonana przez Urząd Patentowy RP ocena podobieństwa towarów w klasie 5 dla znaku towarowego "Vitalis" nr [...] oraz w klasie 32 dla znaku towarowego "kids Vitalsss MULTIWITAMINA DLA DZIECI suplement diety cola" nr [...] jest, na gruncie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., nieprawidłowa. Skarżący zaznaczył, iż w doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, iż podział zgłoszeń i rejestracji znaków towarowych na poszczególne klasy towarowe i usługowe ma charakter jedynie pomocniczy i w kwestii oceny podobieństwa towarów i usług nie ma znaczenia decydującego. Z tego punktu widzenia zakwalifikowanie towarów do odrębnych klas towarowych nie oznacza, iż nie mogą one być podobne do siebie (i również a contrario: przynależność do tej samej klasy towarowej nie zawsze przesądza o istnieniu podobieństwa). W ocenie skarżącego towary takie jak substancje dietetyczne i suplementy żywnościowe do użytku medycznego i niemedycznego, zawierające w szczególności witaminy i oligoelementy dotyczą szerokiego wachlarza produktów. Do tego grona można zaliczyć również napoje bezalkoholowe wzbogacone witaminami i minerałami oraz preparaty do ich sporządzania. Innymi słowy, towary takie jak napoje bezalkoholowe wzbogacone witaminami i minerałami zawierają się w pojęciu substancji dietetycznych i suplementów żywnościowych (..) zawierających witaminy i oligoelementy. Wspólną cechą tych towarów, która jednocześnie decyduje o ich podobieństwie, jest posiadanie przez nie mikro składników (witaminy, minerały), które wspomagają działanie organizmu człowieka oraz to, iż są one przeznaczone do spożycia. Tym samym, zdaniem skarżącego organ administracji błędnie stwierdził, iż napoje bezalkoholowe wzbogacone witaminami i minerałami służą wyłącznie do zaspokojenia pragnienia, zaś substancje dietetyczne i suplementy żywnościowe (..) do utrzymania dobrego zdrowia. Zdaniem skarżącego oceniając towary, o których mowa, przez pryzmat spełnianej przez nich funkcji należy uznać, iż ich rolą jest dostarczenie organizmowi zawartych w nich mikroelementów i w tym celu zostały one o te składniki wzbogacone. Natomiast ich dodatkowe funkcje (np. gaszenie pragnienia) są nieistotne dla oceny istnienia podobieństwa.

W ocenie skarżącego Urząd Patentowy RP niewłaściwie zastosował art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. również w zakresie oceny podobieństwa porównywanych oznaczeń, albowiem wbrew stwierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji, podobieństwo występuje również między porównywanymi w sprawie znakami towarowymi. Porównywaniu powinny podlegać jedynie słowne elementy oznaczeń, tj. "Vitalis" oraz "Vitalsss", tj. dominujący człon spornego znaku towarowego "kids Vitalsss MULTIWITAMINA DLA DZIECI suplement diety cola" nr [...]. Nie stoi to wcale w sprzeczności z zasadą oceny oznaczeń w ich całokształcie gdyż często zdarza się, że całościowe wrażenie, jakie znak złożony pozostawia w pamięci odbiorców, jest w określonych okolicznościach zdominowane przez jeden lub kilka składników znaku. Słuszne jest również rozpatrywanie podobieństwa spornych oznaczeń jedynie w warstwie słownej, bowiem przy znakach słowno-graficznych (a takim jest sporny znak towarowy "kids Vitalsss MULTIWITAMINA DLA DZIECI suplement diety cola" nr [...]) część słowna ma zawsze większą siłę oddziaływania na odbiorców niż część graficzna.

W odpowiedzi na skargę Urząd wniósł o jej oddalenie.

Uczestnik postępowania, uprawniony O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniósł o oddalenie skargi przyłączając się do stanowiska Urzędu Patentowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. ppsa – Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Badając skargę wg. powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza obowiązujące prawo w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa jej uchylenie.

Zgodnie z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., stanowiącym podstawę sprzeciwu, nie jest dopuszczalne udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Powyższy przepis ma zatem zastosowanie w danym stanie faktycznym wówczas, gdy kumulatywnie spełnione zostały trzy następujące przesłanki: po pierwsze podobieństwa lub identyczności oznaczeń, po drugie - podobieństwa lub identyczności towarów lub usług do oznaczania których przeznaczone są dane znaki towarowe, oraz po trzecie - istnienia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia oznaczanych towarów.

Mając na uwadze zarzuty skargi budzi wątpliwości prawidłowość dokonanej przez Urząd Patentowy oceny podobieństwa towarów. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy ocenie podobieństwa towarów i usług należy mieć na uwadze wszystkie istotne czynniki, które charakteryzują wzajemny stosunek tych towarów i usług. Czynniki te obejmują między innymi charakter towarów, ich przeznaczenie, sposób użytkowania, jak również to czy konkurują ze sobą, czy też wzajemnie się uzupełniają (tak m.in. wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 23 października 2002 r. w sprawie T- 388/00 Institut für Lernsysteme v. OHIM, Rec. Str. II 4301, pkt 51).

W rozpoznawanej sprawie dokonując oceny podobieństwa samych towarów pomiędzy międzynarodowym znakiem towarowym słownym VITALIS numerze [...] a spornym znakiem towarowym organ przyjął, że tabletki musujące z witaminami i minerałami z klasy 5 (sporny znak) są tożsame z produktami multiwitaminowymi w postaci tabletek musujących z klasy 5 w znaku przeciwstawionym. Natomiast witaminy i dodatki mineralne z klasy 5 (znak sporny) są podobne do substancji dietetycznych i suplementów żywnościowych do użytku medycznego i niemedycznego zawierających w szczególności witaminy i oligoelementy, do oznaczania których został przeznaczony znak przeciwstawiony. Zdaniem organu nie istnieje zaś podobieństwo pomiędzy towarami z klasy 5 znaku przeciwstawionego w ogólności substancji dietetycznych, suplementów żywnościowych, produktów multiwitaminowych w stosunku do leków i napojów bezalkoholowych wzbogaconych witaminami i minerałami z klasy 32 spornego znaku towarowego. Towary z klasy 32 takie, które jak substancje dietetyczne, suplementy żywnościowe i produkty multiwitaminowe służą bowiem utrzymaniu dobrego zdrowia, natomiast napoje bezalkoholowe wzbogacone witaminami i minerałami służą do zaspokojenia pragnienia. Ponadto towary te nawet jeżeli są sprzedawane w tych samych punktach sprzedaży, umieszczone są w odrębnych miejscach.

Z kolei kwestionując taki sposób oceny skarżący wskazywał, że pogląd organu, iż "napoje bezalkoholowe wzbogacone witaminami i minerałami służą wyłącznie do zaspokojenia pragnienia, zaś substancje dietetyczne i suplementy żywnościowe (..) do utrzymania dobrego zdrowia jest błędny bowiem rolą produktów tych jest dostarczenie organizmowi zawartych w nich mikroelementów i w tym celu zostały one o te składniki wzbogacone. Natomiast ich dodatkowe funkcje (np. gaszenie pragnienia) są nieistotne dla oceny istnienia podobieństwa.

W ocenie Sądu ze stanowiskiem skarżącego należy się zgodzić. W niniejszej sprawie zastrzeżenia budzi przedwczesne ustalenie przez Urząd Patentowy braku podobieństwa pomiędzy towarami z klasy 5 znaku przeciwstawionego, a mianowicie - substancjami dietetycznymi, suplementami żywnościowymi, produktami multiwitaminowymi w stosunku do napojów bezalkoholowych wzbogaconych witaminami i minerałami z klasy 32 (sporny znak) poprzez przyjęcie odmiennej funkcji porównywanych towarów. Należy podzielić stanowisko strony skarżącej, że wspólną cechą charakterystyczną porównywanych towarów jest to, iż są wzbogacone witaminami i mikroelementami, a nie to jaka jest postać tych produktów; stała (tabletki, proszki, saszetki), czy płynna (napoje). W ocenie Sądu Urząd Patentowy nie dokonał także wnikliwej i szczegółowej analizy innych kwestii związanych z podobieństwem ww. towarów, w szczególności miejsc, gdzie powyższe towary mogą być potencjalnie oferowane, jak również to czy konkurują ze sobą, czy też wzajemnie się uzupełniają. Urząd Patentowy bliżej nie wskazał jakiego rodzaju są to "punkty sprzedaży" ograniczając się do przykładowego wskazania super i hipermarketów oraz drogerii. Pominął zaś inne miejsca, gdzie takie produkty mogą być oferowane klientom tj. apteki, sklepy sprzedające zdrową żywność czy też specjalne sklepy sprzedające odżywki dla osób uprawiających sport.

Niewątpliwie błędne ustalenia faktyczne organu w zakresie porównania towarów z klasy 5 znaku przeciwstawionego, a mianowicie - substancji dietetycznych, suplementów żywnościowych, produktów multiwitaminowych w stosunku do napojów bezalkoholowych wzbogaconych witaminami i minerałami z klasy 32 wpływają też na błędną ocenę podobieństwa samych oznaczeń. W tym aspekcie sprawy należy podzielić argumenty skargi co do tego, że znak towarowy "Vitalis" nr [...] jest znakiem słownym, którego ochrona rozciąga się co do zasady na wszystkie formy graficzne, w których może on zostać zapisany.

W konsekwencji rację ma strona skarżąca wywodząc, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest wskazania konkretnych przykładów stosowania członu "vital" do oznaczania produktów farmaceutycznych i dietetycznych z klasy 5. W tej sytuacji rzeczywiście nie jest możliwa weryfikacja, czy stawiając taką tezę Urząd Patentowy RP oparł się na miarodajnych przesłankach i czy słusznie uznał, iż człon "vital" jest w omawianym zakresie powszechnie stosowany.

Zdaniem Sądu niezbadanie powyższych kwestii w sposób wszechstronny nie pozwala na pełne skontrolowanie legalności zaskarżonej decyzji. Z tej przyczyny należy uznać, iż omawiane uchybienia formalne poczynione w toku postępowania przez organ, uniemożliwiły Sądowi prawidłowe ustosunkowania się do wszystkich zarzutów skargi i wypowiedzenia się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialnoprawnym.

Należy przypomnieć, że w świetle orzecznictwa wspólnotowego ocena podobieństwa na płaszczyźnie wizualnej i znaczeniowej musi być oparta na całościowym oddziaływaniu tych znaków, przy uwzględnieniu, w szczególności ich odróżniających i dominujących elementów (vide: wyrok ETS z dnia 11 listopada 1997 r. w sprawie C-251/95, SABEL BV v. Puma AG, Rudolf Dassler Sport). Tak więc dokonując oceny ryzyka wprowadzenia w błąd po stronie opinii publicznej, zawsze musi być ono oceniane biorąc pod uwagę wszelkie właściwe dla danej sprawy okoliczności. Analiza ryzyka wprowadzenia w błąd uwarunkowana jest szeregiem współzależności występujących pomiędzy wszystkimi elementami, które należy wziąć pod uwagę w danej sprawie.

Z uwagi na wskazane okoliczności zasadne są zarzuty strony skarżącej co do naruszenia przez organ przepisów postępowania - art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności brak wnikliwie, a wręcz drobiazgowo przeprowadzonej analizy podobieństwa przeciwstawionych znaków w pierwszym etapie badania a mianowicie podobieństwa towarów. W rozpoznawanej sprawie ta analiza nie może być pobieżna bowiem mamy tu do czynienia z jednoczesnym podobieństwem towarów oraz samych oznaczeń, co słusznie podkreślono w skardze.

Podkreślić przy tym należy, że w judykaturze wykształciła się zasada, że w wypadku kolizji dwóch znaków wszelkie wątpliwości należy rozstrzygać na rzecz uprawnionego do znaku towarowego z wcześniejszym pierwszeństwem(...). Powyższa zasada jest konsekwencją przekonania, że przedsiębiorca, który dla towarów tego samego rodzaju wybiera znak towarowy podobny do znaku z wcześniejszym pierwszeństwem działa na własne ryzyko i wątpliwości winny być rozstrzygane na jego niekorzyść (por. R. Skubisz j.w.) Podobnie w orzecznictwie ETS-u ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym prawdopodobieństwo wprowadzenia odbiorców w błąd jest tym większe im bardziej podobne są towary, dla których przeznaczone są znaki i im bardziej podobne do siebie są oznaczenia (tak w wyroku z dnia 22 czerwca 1999 r., w sprawie Lloyd, C-342/97, w wyroku z dnia 29 września 1998 r., w sprawie Canon C-39/97).

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji, w pkt 2 po myśli art. 152 ppsa, zaś o kosztach orzeczono uwzględniając art. 200 ppsa.