Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1544/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 32(1) ust. 1-5, art. 60 pkt 11a
journal: Dz.U. 2018 poz 2115
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.
article: art. 3 par 2 pkt 4, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze skargi W. S. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie (dalej: "Prezydium KRRP", "Krajowa Rada") uchwałą z "(...)" maja 2019 r. nr "(...)", na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej: "K.p.a."), stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez W. S. (dalej: "Strona", "Skarżący") od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w "(...)" (dalej: ""(...)"OIRP") z "(...)" listopada 2018 r. nr "(...)".

W uzasadnieniu uchwały Krajowa Rada wyjaśniła, że pismem z 4 sierpnia 2017 r., Strona – wtedy jeszcze aplikant radcowski, wniosła o zwolnienie z całości opłaty rocznej za szkolenie na aplikacji radcowskiej, a gdyby to okazało się niemożliwe o zwolnienie w takim stopniu w jakim jest to najwyżej możliwe.

Strona, w związku z nierozpoznaniem jej wniosku w terminie 30 dni, 6 listopada 2017 r. wniosła do WSA w Szczecinie skargę na bezczynność "(...)"OIRP. Prawomocnym wyrokiem z 1 lutego 2018 roku sygn. II SAB/Sz 161/17 WSA w Szczecinie zobowiązał "(...)"OIRP do rozpoznania wniosku Strony w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku. Wyrokiem z 9 października 2018 roku sygn. II GSK 1265/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną "(...)"OIRP od powołanego wyroku WSA w Szczecinie.

Uchwałą z "(...)" listopada 2018 roku nr "(...)""(...)"OIRP odmówiła zwolnienia Strony z opłaty rocznej za szkolenie w roku szkoleniowym 2017.

Uchwałą z "(...)" grudnia 2018 roku nr "(...)""(...)"OIRP, na wniosek Strony z 26 listopada 2018 r., sprostowała oczywistą omyłkę w uchwale "(...)"OIRP nr "(...)"z "(...)" listopada 2018 r., poprzez zastąpienie w tytule powołanej uchwały zwrotu: "w sprawie umorzenia należności z tytułu opłaty rocznej za szkolenie należnej od Pana W. S." zwrotem "w sprawie odmowy zwolnienia Pana W. S. z obowiązku zapłaty opłaty rocznej za szkolenie w roku szkoleniowym 2017".

Pismem z 4 lutego 2019 r., Strona po raz pierwszy wniosła odwołanie od uchwały "(...)"OIRP nr "(...)"z "(...)" listopada 2018 r. Uchwałą z "(...)" kwietnia 2019 r., nr "(...)"Prezydium KRRP stwierdziło niedopuszczalność odwołania od uchwały "(...)"OIRP z "(...)" listopada 2018 r.

Pismem z 10 kwietnia 2019 r., Strona ponownie wniosła odwołanie od uchwały "(...)"OIRP z "(...)" listopada 2018 r. W odwołaniu Strona wskazała w szczególności na podjęcie tej uchwały na podstawie przepisu wewnętrznego w stosunku do osoby niebędącej w chwili orzekania członkiem samorządu zawodowego radców prawnych oraz na podjęcie tej uchwały przez osoby podlegające wyłączeniu.

Rozpoznając sprawę Prezydium KRRP uznało, że powyższe odwołanie od uchwały "(...)"OIRP z "(...)" listopada 2018 r. jest niedopuszczalne, a zatem nie może być rozpoznane. Krajowa Rada wyjaśniła, że niedopuszczalność odwołania wynikła z przyczyn przedmiotowych, a mianowicie z tego, że brak jest przedmiotu zaskarżenia tj. uchwała "(...)"OIRP z "(...)" listopada 2018 r. nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu K.p.a., co wyklucza dopuszczalność złożenia od niej odwołania. Do wniosku takiego prowadzi, zdaniem Krajowej Rady, przede wszystkim podstawa prawna na której została wydana uchwała "(...)"OIRP tj. uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia "(...)" maja 2010 roku nr "(...)"sprawie zasad zwalniania aplikantów radcowskich z całości lub części opłaty rocznej, odraczania terminu jej płatności oraz rozkładania jej na raty. Nie jest to akt prawa powszechnie obowiązującego a "jedynie" uchwała organu samorządu zawodowego radców prawnych mająca wyłącznie wymiar wewnętrzny, co definitywnie przesądza, że zaskarżona uchwała nie jest decyzją administracyjną. Powyższego nie zmienia, jak wskazała Krajowa Rada, ewentualne błędne pouczenie zawarte w takiej uchwale. Jak bowiem wskazał NSA w wyroku z dnia 13 października 2016 roku sygn. II FSK 2438/14 błędne pouczenie strony o możliwości zaskarżenia aktu takiego uprawnienia nie tworzy.

Na poparcie swojego stanowiska, że uchwała "(...)"OIRP z "(...)" listopada 2018 r. nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu K.p.a., Krajowa Rada powołała się na prawomocny wyrok WSA w Szczecinie z 1 lutego 2018 r. sygn. II SAB/Sz 161/17.

W skardze z 21 czerwca 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący zaskarżając w całości uchwałę Prezydium KRRP z "(...)" maja 2019 r., wniósł o stwierdzenie jej nieważności i umorzenie postępowania w sprawie zwolnienia Skarżącego z opłat, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie do merytorycznego rozpoznania właściwemu organowi.

Zaskarżonej uchwale Skarżący zarzucił naruszenie art. 87 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji poprzez to, że organ samorządu zawodowego kieruje do Skarżącego, osoby niebędącej jej członkiem, uchwały, których umocowania szuka w przepisach samorządu zawodowego z pominięciem K.p.a. Skarżący podniósł, że skoro "(...)"OIRP na złożony 4 sierpnia 2017 r., wniosek podjęła 6 listopada 2018 r. uchwałę o odmowie zwolnienia nie będąc jeszcze związaną prawomocnym wyrokiem to oznacza, że również mogła uczynić to wcześniej przed momentem skreślenia Skarżącego z listy aplikantów. Skarżący wyjaśnił, że pełnomocnik Krajowej Rady nie był obecny na publikacji wyroku a doręczenie wyroku nie miało jeszcze miejsca.

Skarżący zarzucił również naruszenie art. 127 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art 60 pkt 6 i art. 59 ust. 4 ustawy o radcach prawnych w związku z § 1 ust. 3 regulaminu działalności samorządu radców prawnych i jego organów stanowiącego załącznik do uchwały Nr "(...)"Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia "(...)" września 2008 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu działalności samorządu radców prawnych i jego organów, poprzez przyjęcie, że władze korporacji w niniejszej sprawie nie są zobowiązane do stosowania K.p.a. tym bardziej, że nie istnieje inna procedurą którą można by było K.p.a. zastąpić. Skarżący powołał się na treść uzasadnienia postanowienia SN z 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt III ZS 2/08.

Skarżący zarzucił również naruszenie art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."), oraz art. 3 i art. 10 § 1 i § 2 Konstytucji poprzez przyjęcie że samorząd zawodowy reprezentowany przez Prezydium KRRP stanowi odrębnym od państwa podmiot administracji publicznej i nie należy do grupy podmiotów związanych orzeczeniem NSA o sygn. akt II GSK 1265/18 i WSA w "(...)"o sygn. akt II SAB/Sz 161/17 oraz naruszenie art. 78 Konstytucji poprzez przyjęcie, że pierwszo-instancyjne uchwały korporacji w zakresie zwalniania aplikantów z opłat nie są decyzjami, od których przysługuje odwołanie.

W odpowiedzi na skargę Prezydium KRRP podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Rozpoznając sprawę Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona uchwała nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do pytania, czy Prezydium KRRP prawidłowo uznało, że od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych odmawiającej zwolnienia aplikanta z opłaty rocznej, nie przysługuje odwołanie ponieważ uchwała ta nie stanowi decyzji administracyjnej w rozumieniu K.p.a.

Zgodnie z art. 32(1) ust. 1 u.r.p., aplikacja radcowska jest odpłatna. Jak wynika z ust. 2, szkolenie aplikantów radcowskich pokrywane jest z opłat wnoszonych przez aplikantów do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych. Wysokość opłaty rocznej określa Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Radców Prawnych, w drodze rozporządzenia, kierując się koniecznością zapewnienia aplikantom właściwego poziomu wykształcenia, przy czym wysokość opłaty nie może być wyższa niż sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia (ust. 3). Zgodnie z ust. 4 tego artykułu, okręgowa rada radców prawnych może zwolnić aplikanta radcowskiego od ponoszenia opłaty, o której mowa w ust. 3, w całości lub w części, a także odroczyć jej płatność lub rozłożyć ją na raty. W wypadku podjęcia uchwały o zwolnieniu aplikanta radcowskiego od ponoszenia opłaty w całości lub w części, jak wynika z ust. 5, koszty szkolenia tego aplikanta pokrywane są proporcjonalnie do wysokości zwolnienia, ze środków własnych właściwej rady okręgowej izby radców prawnych.

Zgodnie z art. 60 pkt 11a u.r.p., do zakresu działania Krajowej Rady Radców Prawnych należy uchwalanie zasad zwalniania aplikantów od ponoszenia w całości lub w części opłaty rocznej, a także odraczania jej płatności lub rozkładania jej na raty. Na tej podstawie Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą Nr "(...)"z "(...)" maja 2011 r. uchwaliła zasady zwalniania aplikantów radcowskich z całości albo części opłaty rocznej, odraczania terminu jej płatności oraz rozkładania na raty.

Kwestia charakteru prawnego uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w przedmiocie zwolnienia aplikanta z opłaty rocznej była już przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych, orzecznictwo nie wykształciła jednak jednolitej linii orzeczniczej. Z rozbieżnego orzecznictwa wynika zatem, że zdaniem części sądów administracyjnych rada okręgowej izby radców prawnych, podejmując decyzję o zwolnieniu aplikanta z ponoszenia opłaty za szkolenie, czy odmawiając zwolnienia (rozłożenia opłaty na raty itp.) rozstrzyga co do istoty indywidualną sprawę administracyjną. Uchwała podejmowana przez organ samorządu radców prawnych w powyższym zakresie jest bowiem jednostronnym i władczym rozstrzygnięciem, wydanym przez organ administracji publicznej w celu załatwienia sprawy indywidualnej. Sprawa zatem zwolnienia w całości lub w części z opłaty za aplikację, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie jej na raty, jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a., od której w świetle art. 60 pkt 6 w zw. z art. 59 ust. 4 u.r.p. przysługuje odwołanie do Krajowej Rady Radców Prawnych (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1269/12).

Należy jednak wskazać, że w postanowieniu z 6 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SAB/Sz 6/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że: "(...) uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w przedmiocie zwolnienia aplikanta z opłaty rocznej za aplikację radcowską stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podlegający kontroli sądów administracyjnych zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rada podejmując decyzję o zwolnieniu aplikanta ze wspomnianej opłaty, czy też odmawiając takiego zwolnienia, rozstrzyga, co do istoty indywidualną sprawę administracyjną. Zatem, podjęta w przedmiocie odmowy zwolnienia z ponoszenia tej opłaty uchwała stanowi jednostronne i władcze rozstrzygnięcie, wydane przez organ administracji publicznej w celu załatwienia sprawy indywidualnej."

Podobnie uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w niniejszej sprawie rozpatrując skargę Skarżącego na bezczynność "(...)"OIRP, prawomocnym wyrokiem z 1 lutego 2018 r. sygn. akt II SAB 161/17. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na powyższy wyrok WSA w Szczecinie, wyrokiem z 9 października 2018 r., sygn. akt II GSK 1265/18, na który powołuje się Skarżący. Należy jednak zauważyć, że w wyroku z 9 października 2018 r. NSA nie zakwestionował w sposób jednoznaczny stanowiska WSA w Szczecinie co do charakteru prawnego uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w przedmiocie zwolnienia aplikanta z opłaty rocznej za aplikację radcowską, jako aktu z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podlegającego kontroli sądów administracyjnych zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Dlatego Sąd uznał, za wiążącą w niniejszej sprawie ocenę prawną zawartą w wyroku WSA w Szczecinie z 1 lutego 2018 r. sygn. akt II SAB 161/17, zgodnie z którą uchwała o zwolnieniu aplikanta radcowskiego od ponoszenia opłaty albo o odroczeniu jej płatności lub rozłożeniu jej na raty, stanowi akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Oznacza to jednak, że od uchwały "(...)"OIRP w niniejszej sprawie nie przysługiwało odwołanie do Krajowej Rady Radców Prawnych.

Z tych względów za niezasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Prezydium KRRP art. 127 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art 60 pkt 6 i art. 59 ust. 4 ustawy o radcach prawnych w związku z § 1 ust. 3 regulaminu działalności samorządu radców prawnych i jego organów stanowiącego załącznik do uchwały Nr 34/VII/2008 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 26 września 2008 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu działalności samorządu radców prawnych i jego organów, jak również art. 170 P.p.s.a. oraz art. 3 i art. 10 § 1 i § 2 Konstytucji RP. Niezasadny jest również zarzut naruszenia przez Prezydium KRRP art. 87 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, zaskarżona uchwała znajdowała bowiem podstawy prawne w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.

W świetle powyższego, Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przez Prezydium KRRP przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.