Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 448/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140, art. 337
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
article: art. 18 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74  art. 16 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1  art. 2b
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2010 r. przy udziale – sprawy ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora S. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. orzekł o utrzymaniu w mocy skierowanej do skarżącego – D. M. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. nr [...] z dnia [...] 2009 r. w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007.

Według posiadanych przez Sąd akt sprawy jej stan przedstawiał się następująco.

W dniu [...] 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR w J. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2007, obejmujący deklaracją powierzchnię 295,04ha do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) oraz powierzchnię 294,64ha do Uzupełniającej Płatności Obszarowej do roślin z grupy upraw podstawowych (UPO). Do wniosku załączona została umowa dzierżawy z dnia [...] 2007 r. dotycząca m.in. działki ewidencyjnej nr [...] zawarta z "A" Sp. z o.o. Podczas kontroli administracyjnej wniosku przeprowadzonej z wykorzystaniem Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK) wykryte zostały nieprawidłowości dotyczące działki ewidencyjnej 20/4 (województwo [...], powiat wodzisławski, gmina L., obręb L.), polegające na zadeklarowaniu tej samej powierzchni na tej samej działce ewidencyjnej, w tym samym roku gospodarczym przez więcej niż jednego producenta.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. na podstawie art. 50 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako kpa, dnia 31.01.2008 r. wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień w przedmiocie wskazanych w wezwaniu nieprawidłowości. Wezwanie w sprawie deklaracji działki [...] skierowane zostało również do drugiego producenta, który wnioskował o płatność do gruntów położonych na ww. działce tj. R. D.. Celem organu I instancji było uzyskanie wyjaśnień obu wnioskodawców, umożliwiających ustalenie powierzchni rolniczo przez nich użytkowanej, kwalifikującej się do przyznania płatności za rok 2007 na podstawie przepisów regulujących kwestie prawa do płatności do gruntów rolnych.

W odpowiedzi z dnia 21.02.2008 r. D. M. złożył dokument korekty wniosku, w którym skorygował nieprawidłowości w deklaracjach gruntów rolnych, m.in. dokonując podziału działki rolnej, z zachowaniem grupy upraw, pomniejszając powierzchnię o 0,01 ha oraz oświadczył, że na spornej działce [...] na powierzchni 21,60 ha przeprowadzone zostały zabiegi siewu i nawożenia, bez dokonania zbioru plonów. D. M. załączył ponadto Aneks nr l do umowy dzierżawy z dnia [...] 2007 r. zawarty w dniu [...] 2007 r., a obowiązujący od dnia [...] 2007 r. Zgodnie z treścią aneksu, umowa dzierżawy przestała obejmować sporną działkę ewidencyjną nr [...] .

Dnia [...] 2008 r. R. D. również złożył korektę, w której potwierdził, że w roku 2007 użytkował działkę [...] . Oświadczył on, że tytułem prawnym do użytkowana przez niego spornej działki była umowa z Agencją Nieruchomości Rolnych, którą dysponował od roku 2003. Działka miała zostać przekazana Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Rolnej w Gliwicach, którego przedstawiciele - zgodnie z oświadczeniem R. D. - złożyli ustne zapewnienie, że umowa dzierżawy obowiązująca do [...] 2006 r. zostanie przedłużona. R. D. działając w dobrej wierze jesienią 2006 r. wykonał na działce [...] zabiegi agrotechniczne. Podniósł, że wbrew wcześniejszym pisemnym informacjom, w/w działka została jednak wydzierżawiona "A" Sp. z o.o., które poddzierżawiło ją D. M.. D. M. zadecydował, że wyrazi zgodę na rozwiązanie umowy dzierżawy działki [...], w zamian za zwrot kosztów zabiegów wykonanych w okresie od [...] do [...] 2007 r. Po dokonanym zwrocie kosztów, zawarto umowę dzierżawy działki nr [...] obowiązującą od dnia [...] 2007 r., w której stronami są R. D. i "A" Sp. z o.o. Na potwierdzenie powyższych wyjaśnień R. D. załączył dokumenty z postępowania zmierzającego do zawarcia umowy dzierżawy spornej działki. W uzasadnieniu decyzji I instancji organ zaznaczył, że wyjaśnienia R. D. znalazły potwierdzenie w stanowisku przedstawionym przez "A" Sp. z o.o, jak również w przedłożonej przez Spółkę korespondencji z R. D. oraz pełnomocnikiem D. M.- adw. J.P..

W toku postępowania administracyjnego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. uznał, iż zachodzą przesłanki do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. D. M. nie stawił się na rozprawie, a obecny pełnomocnik podniósł, iż skarżący nie został prawidłowo wezwany. Z uwagi na okoliczność, że pełnomocnik adw. J.P. nie złożył wyjaśnień w imieniu reprezentowanej Strony, obecni na rozprawie przyjęli do Protokołu wyjaśnienia R.D..

Kierownik Biura Powiatowego w J. decyzją nr [...] z dnia [...] r. przyznał D.M. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości [...] zł, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł, wynikającą z pomniejszenia kwoty [...] zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni upraw podstawowych w wysokości [...] zł, wynikającą z pomniejszenia kwoty [...] zł z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego aktu, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w sprawie D.M..

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6.02.2009 r. (sygn. akt III SA/G1 1337/08) stwierdził nieważność zarówno decyzji oraniu II instancji z dnia [...] r. nr [...] , jak i decyzji ją poprzedzającej, tj. decyzji organu I instancji z dnia [...] r. nr [...]. Nieważność decyzji wynikała z faktu skierowania obu wyżej wymienionych aktów do osoby nie będącej stroną w sprawie, mianowicie nie do strony D. M., a do osoby jego pełnomocnika – adw. J. P..

W związku ze wzruszeniem postępowania w sprawie D. M. przez organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w tym również postępowania uzupełniającego - Kierownik Biura powiatowego ARiMR w J. wydał decyzję nr [...] z dnia [...] 2009 r. w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. Decyzją tą przyznano D. M. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości [...] zł, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia kwoty [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni upraw podstawowych w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia kwoty [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

Decyzja doręczona została do rąk pełnomocnika - adw. J. P. w dniu [...] 2009 r.

Korzystając z uprawnień płynących z art. 127 §1 Kpa pełnomocnik ten wniósł dnia 22.09.2009 r. (data stempla pocztowego) odwołanie od decyzji nr [...] z dnia [...] 2009 r. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik Strony podważył zasadność wykluczenia działek rolnych położonych na działce [...] z wniosku D. M.. Zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 7 i 77 oraz art. 10 kpa, a ponadto wskazał na błąd w ustaleniach faktycznych, będących podstawą wydania zaskarżanej decyzji oraz naruszenie przepisów art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa.

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] 2009 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C., nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania i uchylenia zaskarżonej decyzji, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. z dnia [...] r. nr [...].

W skardze wywiedzionej dnia [...] 2009 r. skarżący, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, zarzucił obrazę przepisów procesowych to jest art. 7, art. 77§1 oraz art. 107 § 3 kpa, jak również błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji i mających wpływ na jej wydanie. Ponadto wskazał na sprzeczność ustaleń faktycznych oraz naruszenie przepisów prawa materialnego.

W uzasadnieniu skargi zaakcentowano w szczególności, że skarżący przez kilka miesięcy uprawiał pole, a koniec umowy z "A" Sp. z o.o. został określony na początek [...] 2007 r. Mimo krótkiego okresu wypowiedzenia skarżący nie zaprzestał wykonywania zabiegów agrotechnicznych na spornych gruncie ze względu na należytą staranność.

W zakresie skarżący nie zgadza się z oceną dokonana przez organ, która – jego zdaniem – w ogóle pomija aspekt wykonywania przez skarżącego zabiegów agrotechnicznych i - co za tym idzie - posiadania przez niego spornej działki.

W aspekcie prawnej podstawy rozstrzygnięcia skarżący opowiedział się za poglądem, iż w związku z utratą mocy obowiązującej ustawy nowelizującej powoływana wyżej ustawę z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a więc również art. 4 tej ustawy należy obecnie stosować wprost ustawę z 26 stycznia 2007 r. w wersji ogłoszonej jako tekst jednolity ustawy. Ustalenie stanu faktycznego i prawnego gruntu do którego przysługuje płatność w ramach wsparcia bezpośredniego powinno odbywać się – w ocenie skarżącego – na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Formułując to stanowisko skarżący odwołał się do ratio legis wprowadzonych zmian. Jego zdaniem powodem wprowadzenia nowelizacji było dostrzeżenie problemów, jakie rodziło stosowanie dotychczasowych przepisów w zakresie ustalenia uprawnień do otrzymania płatności bezpośredniej. Zmiany w art. 7 ust. 1 sprowadzają się do doprecyzowania przesłanek niwelujących luki prawne, które wynikały z możliwości różnej interpretacji tego przepisu. Ustawodawca – jak dalej argumentował skarżący – wprowadził bowiem termin, w którym wnioskodawca musi posiadać grunty rolne tj. 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Brak określenia tego terminu, w sytuacji zmiany osoby, która grunt posiada powodował trudności interpretacyjne dotyczące tego, komu taka płatność powinna przypaść. Zamiany wprowadzone ustawą nowelizująca prowadza do wniosku, ze przy zastosowaniu wykładni celowościowej i systemowej treść przepisu powinna zawierać bądź czas, przez który rolnik powinien posiadać grunty objęte wnioskiem o przyznanie płatności, bądź też, jak uczynił to ustawodawca, określić konkretny dzień, w kŧórym takie kryterium powinno zostać spełnione. W opinii skarżącego taką datą jest dzień 31 maja roku, w kŧórym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Zwrócił on uwagę, że gdyby za kryterium przyjąć datę złożenia wniosku – to również w dniu [...] 2007 r. skarżący był posiadaczem gruntu.

Ponadto skarżący wskazał, że także dzierżyciel jest producentem rolnym uprawnionym do uzyskania płatności (o czym stanowi wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007 r. sygn. akt II GSK 258/06, Lex 287937). Skarżący zaakcentował również, że uprawnionym do płatności jest posiadacz gruntu rolnego bez względu na dobrą czy złą wiarę.

Zwrócił także uwagę, że uzyskania otrzymanego przez niego zwrotu kosztów prac polowych nie należy wiązać z utratą prawo do uzyskania dopłat, ponieważ są to kwestie niezależne.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę z dnia 4 lutego 2010 r., wnosząc o jej oddalenie przypomniał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy, rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi, zgodnie z art. 143 b ust. 4 zdanie drugie Rozporządzenia Rady Nr 1782/2003, jeżeli:

1. posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczpospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004,

2. utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami,

3. został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO), o której mowa w art. 143b ust. 1 Rozporządzenia nr 1782/2003, zwanej dalej "jednolita płatnością obszarową", przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

1) chmielu,

2) roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

3) innych roślin.

Na podstawie załącznika XX do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. - minimalna powierzchnia zakwalifikowanego obszaru na gospodarstwo w ramach planu jednolitych dopłat obszarowych wynosi 1 ha.

Organ zwrócił uwagę, że definicja działki rolnej zawarta została w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Rozumie się przez nią zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw, o powierzchni nie mniejszej niż 0,10 ha. Jednak w przypadku, gdy wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna jest ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania.

Zgodnie z art. 143b Rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/2003, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE)nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (WEG) nr 2358/71 oraz (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. L 270 z 21 października 2003 r.) "obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie oraz, jeśli jest to właściwe, jest dostosowany zgodnie z obiektywnymi kryteriami określonymi przez to nowe Państwo Członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję", jak również "wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe tak jak zostały ustalone przez Komisję dla jej celów statystycznych". Dalej organ wskazał, że przepis art. 1 ust. 7 pkt a) ustawy ustawą z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz. 262) wprowadza następujący zapis:

"Rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia ta płatnością".

W art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz. 262) znajduje się przepis przejściowy, tzn. regulujący obowiązywanie nowelizowanych przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217, ze zm.): "do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (DZ. U. Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666), wszczętych i niezakończonych decyzja ostateczna do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisu dotychczasowe".

Organ wywodził, że skoro postępowanie w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007 D.M. nie zostało zakończone decyzją ostateczną, to zastosowanie w sprawie znajduje art. 7 ust. 1 i 2 ww. ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 29 lutego 2008 r.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi. ARiMR prowadząc postępowanie w sprawie o przyznanie płatności - weryfikuje spełnienie warunków, umożliwiających ich uzyskanie. Stwierdzenie w trakcie postępowania nieprawidłowości, w zakresie rodzaju uprawy, wielkości powierzchni, kultury rolnej, stanu i prawa posiadania - skutkuje wykluczeniem powierzchni obarczonych błędem, co niewątpliwie wpływa na wielkość pozytywnie zweryfikowanej powierzchni i wysokość płatności.

W odniesieniu do kwestii wystąpienia konfliktu kontroli krzyżowej względem działki [...], organ odwoławczy w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę zauważył, że w przypadku błędu kontroli krzyżowej ARiMR zobowiązana jest do wyjaśnienia w postępowaniu, kto użytkuje działkę rolną objętą dwoma lub większą ilością wniosków. Dopiero po jednoznacznym wyjaśnieniu powyższej kwestii kierownik biura powiatowego ARiMR wyda decyzje administracyjne o przyznaniu lub odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Dalej organ wskazał, że zadaniem ARiMR nie jest rozstrzyganie sporu pomiędzy rolnikami, a jedynie ustalenie, który z nich spełnia warunki ustawy, a tym samym któremu z nich przysługuje płatność.

W ocenie organu wobec braku sformułowania definicji "posiadania" na potrzeby wyżej powołanego aktu prawnego - sięgnąć należy do ogólnej definicji zawartej w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) traktującej posiadanie jako stan faktyczny, związany z wykonywaniem władztwa nad rzeczą, wraz z wolą wykonywania uprawnienia dla siebie. Zgodnie z ta definicją za posiadacza rzeczy uważa się tego, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i tego, kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy określone władztwo nad rzeczą. Władztwo może być wyrazem wykonywania prawa, a także może być władztwo, które nie jest związane z prawem (...) Posiadanie nie jest tylko i wyłącznie władztwem nad rzeczą, ale także pewnym podejściem (odpowiedni stosunek psychiczny) do posiadanej rzeczy. Jeżeli nie ma tych dwóch elementów, tj. faktycznego władania i odpowiedniego stosunku psychicznego do rzeczy, to nie można mówić o posiadaniu w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego. Zatem posiadanie to stan faktycznego władztwa nad rzeczą, z zamiarem władania rzeczą "dla siebie". Następnie organ przywołał tezę wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1966 r., sygn. akt IIICR 108/66 (OSPiKA 1967, z 10, poz. 234), zgodnie z którą dla istnienia posiadania nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możliwość takiego korzystania.

Organ zaznaczył ponadto, że D. M. wydzierżawił sporną działkę na podstawie umowy z "A" Sp. z o.o z dnia [...] 2007 r., której okres obowiązywania ustalono od [...] 2007 r. do [...] 2008 r. Wobec podjęcia informacji, że zabiegi agrotechniczne na działce wykonywał R. D. przedstawiciele spółki powiadomili w dniu [...] 2007 r. J. P. o konieczności powstrzymania się od prac polowych na działce [...]. Do pełnomocnika D. M. skierowane zostało pismo z dnia [...] 2007 r., w którym Spółka w trybie natychmiastowym wypowiadała umowę dzierżawy m.in. działki ewidencyjnej nr [...]. Pełnomocnik strony nie wyraził zgody na rozwiązanie umowy bez zachowania zastrzeżonego umową trybu wypowiedzenia umowy. "A" Sp. z o.o. ponownie złożyło w dniu [...] 2007 r. wypowiedzenie umowy w przedmiocie dzierżawy m.in. działki [...]. Organ podniósł że wg treści pisma Przedsiębiorstwa kierowanego do pełnomocnika D. M. datowanego na dzień [...] 2007 r. działki ewidencyjne, wśród których wymieniono również działkę ewidencyjną [...] były bezumownie użytkowane przez R. D. i M. J..

Analiza korespondencji wymienianej pomiędzy stronami konfliktu i "A" Sp. z o.o. wskazuje, że D. M. w dniu składania wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, tj. w dniu [...] 2007 r. wiedział, że umowa dzierżawy spornej działki ujętej w przedmiotowym wniosku wygaśnie z początkiem [...] 2007 r., gdyż wypowiedzenia umowy, z ustalonym w umowie dwumiesięcznym terminem wypowiedzenia, dokonano w dniu [...] 2007 r., przy jednoczesnym warunku zwrotu kosztów poniesionych przez D.M. w okresie [...] 2007 r. do [...] 2007 r. Przedstawione przez D.M. koszty uprawy, zagospodarowanej wiosną 2007 r. części działki [...], opiewające na kwotę [...] zł zostały pokryte przez R. D. w dniu [...] 2007 r. W związku z uregulowaniem płatności względem D.M. w dniu [...] 2007 r. została zawarta umowa dzierżawy pomiędzy "A" Sp. z o.o a R. D., na okres od [...] 2007 r. do [...] 2008 r. D. M. przyjął jako rekompensatę poniesionych nakładów - zwrot poniesionych kosztów zabiegów agrotechnicznych wedle własnego oszacowania. W związku z powyższym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. skierował dnia [...] 2008 r. pismo do Przedsiębiorstwa, w celu uzyskania informacji dotyczących dzierżawy spornej działki [...]. organ argumentował, że uzyskane w dniu [...] 2008 r. wyjaśnienia (pismo [...] z dnia [...] 2008r.) oraz dokumentacja wskazują, iż umowa dzierżawy zawarta pomiędzy Przedsiębiorstwem a D. M. na okres [...] 2007 r. do [...] 2008 r. została wypowiedziana m.in. ze względu na fakt, iż działka [...] została wcześniej zaorana i obsiana przez p. R. D.. W roku 2006 (od roku 2003) R. D. użytkował działkę i jesienią roku 2006 przygotował ją do stanu dalszego użytkowania rolniczego.

W ocenie organu działania R. D. w kierunku uprawy gruntu działki [...] znajdują uzasadnienie jako działania w dobrej wierze, bowiem sądził on, iż jego aktualne posiadanie (na jesieni roku 2006) znajdzie umocowanie w umowie dzierżawy z dysponentem tej działki.

W konsekwencji organ wywodził, że skoro dla istnienia posiadania nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możliwość takiego korzystania, a zamiar władania rzeczą "dla siebie" rozstrzyga o posiadaniu w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego, to słusznym jest pogląd, że D. M. nie był posiadaczem spornej działki.

Ponadto D. M. nie podjął kroków zmierzających do kontynuacji umowy dzierżawy podjętej na początku roku 2007.

Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego i psychicznego elementu władania rzeczą dla siebie. Pierwszy z nich charakteryzuje się tym, że określona osoba znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy zwłaszcza w taki sposób, jak to mogą uczynić osoby mające do rzeczy określone prawo. Dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je użytkować rolniczo (patrz: wyrok WSA w Warszawie z 8 listopada 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1524/05; LEX nr 203727 oraz wyrok WSA w Warszawie z 19 stycznia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 1562/08). Zamiar władania rzeczą dla siebie określony z kolei jako czynnik woli i manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza (A. Kunicki /w:/ System prawa cywilnego, tom II. Prawo własności i inne prawa rzeczowe, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, 1977,3.829-830). Organ zwrócił uwagę, iż ścisłe dowody wewnętrznej woli posiadania są trudne do uzyskania. Dopiero oznaki zachowania posiadacza będą świadczyły o tym. Przy tym należy uwzględnić jeszcze dalsze fakty, jak wyraźne oświadczenie osoby zainteresowanej, co do jej zamiaru, okoliczności nabycia posiadania rzeczy, jak i też wystąpienia i wypowiedzi wobec organów oraz otoczenia. W rozwiązaniu problemów wiążących się z taką kwalifikacją, według ustawodawcy, ma pomóc domniemanie prawne wynikające z art. 339 kodeksu cywilnego. Domniemanie to oparte jest na założeniu, że ten kto faktycznie włada rzeczą jest uznawany za posiadacza samoistnego.

Czynnik faktycznego władztwa polega zatem na odpowiednim fizycznym dysponowaniu rzeczą. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza rzeczy nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciem rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1998r., sygn. akt I SA 339/98, LEX nr 44548). Dalej organ wywodził, że unijne dopłaty do gruntów rolnych przysługują wyłącznie ich faktycznym posiadaczom, niezależnie od tytułu prawnego. Podczas ich przyznawania nie ma też znaczenia, czy jest to posiadanie w złej lub w dobrej wierze i czy toczy się ewentualnie spór sądowy (wyrok NSA z 2007r. sygn. akt II GSK 406/2007 Lexpolonica nr 1852053).

Kwestia uprawnień płynących z dzierżawy działki ewidencyjnej nr 20/4 nie ma decydującego znaczenia dla faktu przyznania płatności, gdyż zgodnie z przytoczonymi przepisami, płatność przysługuje osobie będącej posiadaczem działki. Na poparcie powyższej tezy organ przytoczył zapis art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności przysługują posiadaczowi zależnemu.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. zauważył ponadto, że stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wezwanie do uczestnictwa w pierwszej rozprawie administracyjnej zostało skierowane do pełnomocnika strony. Wobec braku wyjaśnień i wniosków dowodowych ze strony a D.M. reprezentowanego przez adw. J. P. przyjęto do protokołu wyjaśnienia R.D., co nie oznaczało uchybienia art. 67 Kpa. Pomimo Zawiadomienia z dnia [...] 2008 r. kierowanego zarówno do Strony jak i jego pełnomocnika (podjęto [...] 2008 r.) - nie złożone zostały żadne wnioski dowodowe na stanowisko w sprawie zebranych materiałów dowodowych do dnia wydania decyzji w sprawie.

Organ zwrócił ponadto uwagę, że w związku koniecznością ponowienia postępowania w sprawie spowodowaną wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6.02.2009 r., sygn. akt III SA/G1 1337/08 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, celem umożliwienia zajęcia stanowiska i wypowiedzenia się w sprawie oraz celem uzgodnienia interesu stron, zwołał na dzień [...] 2009 r. - rozprawę administracyjną. D.M. i jego pełnomocnik zostali powiadomieni i wezwani do stawiennictwa na rozprawie wezwaniem z dnia [...] 2009 r. doręczonym dnia [...] 2009 r. Pełnomocnik Strony w piśmie z dnia [...] 2009 r. poinformował organ ARiMR, że nie będzie mógł uczestniczyć w wyznaczonym terminie na rozprawie, ze względu na udział w rozprawach prowadzonych przed sądami.

W powyższym kontekście organ zwrócił uwagę, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, ze ciężar dowodu spoczywa na tym kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne, dlatego na stronie postępowania spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne (zob. np. wyrok NSA OZ we Wrocławiu z 22 listopada 1995 r., SA/Wr 488/95 - Lexpolonica; wyrok NSA z 22 października 1997 r. III SA 634/96 - Lexpolonica; wyrok NSA z 4 marca 1998r. III SA 2431/99 - Prz. Podat. 2001, nr 4 poz. 60). Gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności i organ nie jest w stanie uzupełnić materiału dowodowego, można z tego wywieść wnioski negatywne dla strony (zob. teza pierwsza wyroku NSA z 19 września 1988 r. II SA 1947/87 - ONSA 1988, nr 2, poz. 82; zob. też wyrok NSA z 7 maja 1985 r. II SA 318/85 - GAP 1986, nr 9, poz. 46; wyrok NSA z 16 lutego 1999 r. III SA 2322/98 - Lexpolonica).

W kontekście powyższego organ zaznaczył, że samo stwierdzenie skarżącego, że był posiadaczem działki [...] w roku 2007 jest "tendencyjne" i zamykające drogę do dalszych prób ustalenia czegokolwiek więcej, niż ustaliły dotychczas organy ARiMR. Organ odwoławczy podniósł, że skarżący nie ułatwił ARiMR wyjaśnienia kwestii wątpliwych i nie podjął żadnych czynności, które pozwoliłyby jednoznacznie przesądzić o tym, że M. był posiadaczem gruntu rolnego, w spornym okresie 2007 r., pełniąc rolę zarządcy, decydenta co do charakteru prowadzonej uprawy, zasadności stosowania środków ochrony roślin, terminu zbioru, decyzyjności co do dalszego losu zbiorów, sposobu ich wykorzystywania (sprzedaż, spożytkowanie na potrzeby własne), wysokości zapłaty za usługi, itp.).

Na rozprawie dnia 25 maja 2010 r. pełnomocnik organu dodatkowo podkreślił że skarżący nie złożył oświadczenia o zakresie wykonywanych przez niego zabiegów agrotechnicznych. Z okoliczności sprawy wynika, że R. d. na jesieni posiadł na części spornej działki zboże, a pozostałą cześć zaorał Można przypuszczać, że skarżący obsiał na wiosnę jedynie część spornej działki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1 realizowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej, nie będąc przy tym związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji oraz objętego rozpoznaniem Sądu postanowienia organu odwoławczego o nieuwzględnieniu cofnięcia odwołania nie wykazała, że podjęto je z naruszeniem prawa.

Zgodnie z w/w przepisami osobą uprawnioną do uzyskania płatności do gruntów rolnych jest producent rolny, który w wyznaczonym terminie złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych, będący posiadaczem gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, utrzymane zgodnie z normami. Przez posiadacza gospodarstwa rolnego rozumie się właściciela, dzierżawcę, użytkownika, zarządcę lub mającego inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw chmielu, roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych bądź innych roślin.

Nieprawidłowości w zakresie danych zadeklarowanych przez producenta wykryte przez organ prowadzący postępowanie, tj. ARiMR podlegają procesowi wyjaśnień z zastosowaniem przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz przepisów unijnych m. in. Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004r. ze zm.) i Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.).

W świetle art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) gospodarstwo rolne oznacza wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 23 września 2003 r. Zgodnie z tym ostatnim przepisem "gospodarstwo" oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego Państwa Członkowskiego.

Z kolei, jeżeli chodzi o pojęcie działki rolnej, to w myśl art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji (...) pojęcie to oznacza działkę w rozumieniu art. 2 pkt 1a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha.

W dniu 1 maja 2004 r. Polska przystąpiła do Unii Europejskiej i jako jej członek zobowiązała się do wprowadzenia na swoje terytorium zasad obowiązujących w pozostałych państwach członkowskich. Jednym z celów Unii jest prowadzenie tzw. Wspólnej Polityki Rolnej, określonej w art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64, poz. 427 ze zm. ) w art. 18 w ust. 1 i 2 stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu.

Jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. W kontekście wyżej przytoczonych przepisów należy przyjąć, że posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych (tak: wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1524/05, LEX nr 203727, WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 23.03.2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1353/09). Ustawodawca, ustalając dopłaty bezpośrednie do gruntów lub pomoc, miał na względzie wprowadzenie dodatkowych środków pieniężnych, które wyrównywałyby stopniowo szanse gospodarstw wiejskich. Takie rozumienie posiadania połączonego z faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych, wiąże się z celem tych dopłat, czyli dofinansowaniem do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt II GSK 122/07 (LEX 368187).

Rozważając pojęcie "posiadania" czy też "zarządzania przez rolnika" użyte w prawie krajowym i wspólnotowym w orzecznictwie interpretacji tych pojęć dokonuje się często przez pryzmat art. 336 k.c. należy wskazać, iż kodeksom należy przypisać szczególne miejsce w systemie prawa ustawowego. Istotą kodeksu jest stworzenie koherentnej - i w miarę możliwości - zupełnej oraz trwałej regulacji w danej dziedzinie. Dlatego terminy i pojęcia używane przez kodeksy traktowane są jako wzorcowe i domniemuje się, iż inne ustawy nadają im takie samo znaczenie (por. wyrok TK z dnia 18 października 1994 r., sygn. K 2/94, OTK 1994, nr 2, poz. 36, uchwałę SN z dnia 9 czerwca 1976 r. sygn. VI KZP 13/75, OSNKW 1976, nr 7- 8, poz. 86). Jednakże tej tezy nie można przenosić wprost na wykładnię pojęć użytych w ustawach, przyjętych w efekcie działań wykonawczych w stosunku do przepisów wspólnotowych, jeżeli przepisy wspólnotowe nie upoważniają do zmiany znaczenia lub uzupełnienia tych przepisów (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2010 r. II GSK 317/09).

Idea płatności obszarowych wynika bowiem ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada i użytkuje grunty rolne, których dotyczy płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.

Prawodawca krajowy określając szczegółowe warunki przyznawania płatności wskazał na posiadanie gospodarstwa rolnego, jako ustawową przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku, przy czym pojęcia "posiadania" nie zdefiniował i nie nadał mu specyficznego dla tego postępowania znaczenia. Słusznie więc organy orzekające w sprawie posiłkowały się definicją ustawową posiadania zawartą w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy przez właściciela, czyli władanie we własnym imieniu i dla siebie, jest posiadaniem samoistnym, władanie natomiast w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby, jest posiadaniem zależnym. W piśmiennictwie zwraca się również uwagę, że posiadanie w znaczeniu, jakie nadaje temu pojęciu kodeks cywilny, może stanowić element prawa podmiotowego, będąc przejawem prawa przysługującego np. właścicielowi (posiadanie zgodne z prawem) może jednak stanowić także jedynie stan faktycznego władztwa nad rzeczą w sytuacji, gdy prawo wykonywane faktycznie przez posiadacza służy innemu podmiotowi (posiadanie bezprawne) (por. K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2005, s. 799).

W tym miejscu należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt II GSK 727/08 i Sygn. akt II GSK 728/08 (niepubl.) stwierdził, iż "stosownie do art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), dalej k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W doktrynie i orzecznictwie nie jest podważany pogląd, że posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Występuje w dwóch postaciach: posiadania samoistnego i zależnego, co wprost wynika z art. 336 k.c. Jako stan faktyczny niezależny jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Potwierdzają to utrwalone poglądy doktryny i orzecznictwa co do tego, że osoba, której przysługuje tytuł prawny do władania rzeczą może dokonać wyboru sposobu ochrony pomiędzy powództwem petytoryjnym a posesoryjnym (szerzej: S. Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga druga własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 1999, s. 388 ). Jak z tego wynika, istnienie tytułu prawnego wywołującego skutki w zakresie regulowanym prawem cywilnym nie przesądza, że podmiot legitymujący się tytułem jest posiadaczem. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681). Właśnie czynnik woli posiada w niniejszej sprawie istotne znaczenie.

Zamiar władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi) określany jest jako czynnik woli. Zgodnie z przeważającą w doktrynie koncepcją obiektywną, manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza (por. A. Kunicki [ w:] System prawa cywilnego, tom II, Prawo własności i inne prawa rzeczowe, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk 1977, s. 829-830). Jeżeli czynnika woli brak, faktyczne władztwo nad rzeczą stanowi jedynie dzierżenie (art. 338 k.c.).

Odnosząc powyższe wywody do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy należy zaznaczyć, w pierwszej kolejności że Sąd podziela ustalenia faktyczne dokonane przez organy w niniejszej sprawie i przyjmuje je za własne.

R. D. wbrew twierdzeniom zawartym w skardze decydował o produkcji rolnej na tych działkach, o czym świadczy m.in. brzmienie protokołu z dnia 18 kwietnia 2008 r., w którym R. D. stwierdza, iż D. M. użytkował wspomnianą działkę w okresie od [...] do początku [...] 2007 r. jednak zabiegów agrotechnicznych (nawożenie i oprysk) na przedmiotowej działce R. D. dokonał w okresie [...]-[...] 2007 r. W tym zakresie istotne jest również oświadczenie R.D. złożone do Protokołu w dniu [...] 2008 r. jego pisemne oświadczenie potwierdzone również przez G. D. oraz pismo "A" Sp. z o.o. z dnia 20.03.2007 r. dowodzą, że faktycznym użytkownikiem działki był R. D.. D. M. nie złożył wniosków dowodowych, które wskazywałyby na inny stan faktyczny.

Plony z działki zostały zebrane przez R. D.. Co więcej sporna działka miała zostać przekazana Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Rolnej w Gliwicach, którego przedstawiciele - zgodnie z oświadczeniem R.D. - złożyli ustne zapewnienie, że umowa dzierżawy obowiązująca do [...] 2006 r. zostanie przedłużona, a zatem R. D. działając w dobrej wierze jesienią 2006 r. wykonał na działce [...] zabiegi agrotechniczne. Z powyższym stwierdzeniem koresponduje okoliczność, ze wobec podjęcia informacji, że zabiegi agrotechniczne na działce wykonywał R.D. przedstawiciele spółki powiadomili w dniu [...] 2007 r. J. P. o konieczności powstrzymania się od prac polowych na działce [...]. Umowa dzierżawy zawarta pomiędzy Przedsiębiorstwem a D.M. na okres [...] 2007 r. do [...] 2008 r. została wypowiedziana m.in. ze względu na fakt, iż działka [...] została wcześniej zaorana i obsiana przez p. R. D.. W roku 2006 (od roku 2003) R. D. użytkował działkę i jesienią roku 2006 przygotował ją do stanu dalszego użytkowania rolniczego. Do pełnomocnika D. M. skierowane zostało pismo z dnia [...] 2007 r., w którym Spółka w trybie natychmiastowym wypowiadała umowę dzierżawy m.in. działki ewidencyjnej nr [...]. Skoro zamiar władania rzeczą dla siebie określany jako czynnik woli manifestuje się – jak wyżej powiedziano - w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza, i jeżeli czynnika woli brak, faktyczne władztwo nad rzeczą stanowi jedynie dzierżenie (art. 338 k.c.), to dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotnym jest, iż R. D. w toku postępowania wykazał, że nie tylko wykonywał na spornej działce zabiegi agrotechniczne (faktycznie posiadał działkę), ale również, że nie tolerował stanu posiadania tej działki, w który wszedł skarżący. R.D. nie przekazywał również nikomu umocowania do kontynuowania prowadzonej przez siebie w 2006 r. działalności rolniczej na przedmiotowej działce. Cechy tej nie można natomiast przypisać D. M., który zadecydował, że wyrazi zgodę na rozwiązanie umowy dzierżawy działki [...], w zamian za zwrot kosztów zabiegów wykonanych w okresie od [...] do [...] 2007 r. D. M. w dniu składania wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, tj. w dniu [...] 2007 r. wiedział, że umowa dzierżawy spornej działki ujętej w przedmiotowym wniosku wygaśnie z początkiem czerwca 2007 r., gdyż wypowiedzenia umowy, z ustalonym w umowie dwumiesięcznym terminem wypowiedzenia, dokonano w dniu [...] 2007 r., przy jednoczesnym warunku zwrotu kosztów poniesionych przez D. M. w okresie [...] 2007 r. do [...] 2007 r. Przedstawione przez D. M. koszty uprawy, zagospodarowanej wiosną 2007 r. części działki [...], opiewające na kwotę [...] zł zostały pokryte przez R. D. w dniu [...] 2007 r. Po dokonanym zwrocie kosztów, zawarto umowę dzierżawy działki nr [...] obowiązującą od dnia [...] 2007 r., w której stronami są R. D. i "A" Sp. z o.o.

Skarżący wyzbył się zatem posiadania i przyjął jako rekompensatę poniesionych nakładów - zwrot poniesionych kosztów zabiegów agrotechnicznych wedle własnego oszacowania.

Podkreślić jednak w tym miejscu trzeba, że na gruncie obowiązującego stanu prawnego, tak jak posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne, tak - w drodze analogii do art. 337 k.c. - posiadacz zależny nie traci swego posiadania w wyniku oddania rzeczy innej osobie w dalsze posiadanie zależne. Z realizacją przez określoną osobę posiadania (samoistnego, zależnego) wiąże się nierozerwalnie, jak wyżej wskazano, ochrona posesoryjna takiej osoby. Zwrócić także należy uwagę na fakt, iż zgodnie z art. 336 k.c. istotą posiadania samoistnego jest faktyczne władztwo nad rzeczą wykonywane w takich granicach, w jakich uprawniony jest czynić to jej właściciel, a które wyznacza art. 140 k.c. Koniecznej przesłanki posiadania nie stanowi efektywne w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy, wystarczające jest, aby dany podmiot znajdował się w takiej sytuacji, która potencjalnie pozwala mu na takie korzystanie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2008 r. sygn. akt IV CSK 529/07 LEX376397).

W związku z tym zauważyć należy, że ani ustawa o płatnościach bezpośrednich, ani przepisy unijne nie precyzują, jaki okres posiadania działek rolnych, spełniających określone wymogi, uprawnia do przyznania płatności (vide: wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 559/08).

Słusznie organ zauważył, że zapisy art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217, ze zm.) co do terminu, w którym wnioskodawca winien znajdować się w posiadaniu ocenie organu odwoławczego mając na uwadze również treść art. 21 ww. ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji, regulującego uprawnienie do przejęcia płatności w przypadku przeniesienia posiadania gruntów rolnych przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych.

Żądanie zastosowania art. 7 ust. 1 i 2 ww. ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35 poz. 217 ze zm.) w brzmieniu wprowadzonym ustawą z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2008 r. Nr 44 poz. 262) stoi w opozycji do treści powołanych przepisów przejściowych.

Stosowanie znowelizowanego przepisu art. 7 (z naruszeniem przepisów przejściowych) prowadziłoby do naruszenia pewności prawa, która znajduje swój wyraz w zasadzie prawo nie działa wstecz. Producent rolny winien wiedzieć już w chwili składania wniosku według jakie będą jego prawa i obowiązki wynikające z przepisów prawa. Zapewnienie powyższego jest celem przepisów przejściowych. Nie jest dopuszczalne, aby uprawnienia i obowiązki producentów składających wnioski o przyznanie płatności w tym samym stanie prawnym oceniane były na postawie różnych przepisów z naruszeniem zasady równości wobec prawa.

Przepisy prawa cywilnego tak materialnego, jak i procesowego zawierają szereg regulacji prawnych umożliwiających właścicielom lub prawnym posiadaczom nieruchomości ochronę ich praw, a najprostszą i najszybszą formą ochrony tych praw jest powództwo o ochronę naruszonego posiadania. W przypadku sporu o to, kto jest prawnym posiadaczem rzeczy, a więc i nieruchomości właściwym organem do jego rozstrzygnięcia, jako sporu cywilnoprawnego, jest – jak słusznie zauważył Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. - sąd powszechny, a nie organ administracji publicznej.

Nie sposób zgodzić się także z zarzutem skarżącego, że organy niedostatecznie wyjaśniły sprawę. Odmienna od zapatrywań skarżącego ocena faktów nie oznacza jeszcze naruszenia prawa. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ustawodawca rozwija w ten sposób wskazaną w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy materialnej nakazując organom administracji publicznej z urzędu gromadzić, a następnie rozpatrzyć dowody. Ocena dowodów następuje w granicach swobodnej oceny, o jakiej mowa w art. 80 k.p.a. Organ odwoławczy w swojej decyzji dokładnie ustalił stan faktyczny zgodnie z przytoczonymi przepisami, rozpatrzył dowody i omówił przepisy prawa które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a. skargę, jako niezasadną, oddalono.