Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 974/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27c ust. 6
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant st. asyst. sędziego Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi spółki R. z siedzibą w P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu oraz nakazu zniszczenia produktów oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 7.12.2012 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] przeprowadził kontrolę sanitarną w sklepie "[...]" mieszczącym się przy ul. [...] w B. należącym do firmy: [...] sp. z o.o. w P. Podczas kontroli organ I instancji dokonał zatrzymania produktów, co do których zachodziło podejrzenie, że są środkami zastępczymi oraz pobrał próbki do badań laboratoryjnych następujących produktów: Ekstrakt Różowo-Czarny Ogień, Ekstrakt Różowo-Brązowy Ogień, Różowo-Brązowy Bród, Różowo-Brązowy Powiew.

Wyniki badań Narodowego Instytutu Leków w [...] potwierdziły, że produkty te są środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

W związku z powyższym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w[...], działając na podstawie art. 27c ust. 6 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263 z późn. zm.), art. 4 pkt 27, art. 44b i 44c ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r., poz. 124), art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po zapoznaniu się ze sprawozdaniem z badań laboratoryjnych składu chemicznego próbek pobranych w sklepie "[...]" w B., należącym do [...] Sp. z o.o. w P., przeprowadzonych przez Narodowy Instytut Leków, [...], utrwalonym w formie protokołu badań znak:[...]., wydał decyzję administracyjną w dniu[...], na mocy której zakazał [...] Sp. z o.o. w P. wprowadzania do obrotu na terenie działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] obejmującym miasto [...] i powiat [...] produktów o nazwach handlowych: Ekstrakt Różowo-Czarny Ogień, Ekstrakt Różowo-Brązowy Ogień, Różowo-Brązowy Bród, Różowo-Brązowy Powiew oraz nakazał zniszczenie na koszt strony postępowania w dniu i miejscu wyznaczonym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] produktów o nazwach handlowych: Ekstrakt Różowo-Czarny Ogień (20 szt.), Ekstrakt Różowo-Brązowy Ogień (13 szt.), Różowo-Brązowy Bród (12 szt.), Różowo-Brązowy Powiew (17 szt.).

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia orzekający organ stwierdził, iż przeprowadzona w dniu 7.12.2012 r. kontrola sanitarna w sklepie "[...]" w B. ujawniła sprzedaż produktów mogących stanowić środki zastępcze, odpowiadające definicji zawartej w art. 4 pkt 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii, co zostało następnie potwierdzone w protokole z badań laboratoryjnych Narodowego Instytutu Leków w [...] z dnia [...], w którym zidentyfikowano analogi strukturalne substancji wymienionych w załącznikach do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

W związku ze stwierdzeniem, przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], wystąpienia zagrożenia życia lub zdrowia ludzi po użyciu wyrobów o nazwach: Ekstrakt Różowo-Czarny Ogień, Ekstrakt Różowo-Brązowy Ogień, Różowo-Brązowy Bród oraz Różowo-Brązowy Powiew, na podstawie art. 27c ust. 6 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 44b i 44c ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. zakazał wprowadzania do obrotu na terenie swego działania obejmującym miasto B. i powiat b., wymienionych powyżej produktów, które w jego ocenie są środkami zastępczymi, zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii oraz nakazał ich zniszczenie na koszt strony postępowania.

W odwołaniu od powyższej decyzji [...] Sp. z o.o. w P. wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości oraz o umorzenie w całości postępowania I instancji, a także o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., w sposób istotnie wpływający na treść rozstrzygnięcia poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji, zarówno na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego jak i prawnego, w szczególności poprzez niewskazanie faktów i dowodów na podstawie których organ uznał, iż istnieje "zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi", a także niewyjaśnienie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, niewskazanie przesłanek wskazujących na to, że strona wprowadzała do obrotu środki zastępcze i bezpodstawne wskazanie, że wymienione w decyzji produkty są środkami zastępczymi, mimo niepoczynienia ustaleń, czy wymienione w decyzji środki były używane jako środki zastępcze,

2. naruszenie przepisu prawa w postaci art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wskazane w decyzji środki stanowią środki zastępcze w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, mimo iż organ nie udowodnił, że były one w tym samym celu używane, a także mają jakiekolwiek właściwości im przypisywane;

3. naruszenie przepisu prawa w postaci art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez jego zastosowanie mimo braku niezbędnych przesłanek, niestwierdzenie, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, a także niewskazanie na tę okoliczność żadnych dowodów;

4. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 108 Kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, mimo braku istnienia do tego podstaw faktycznych i prawnych;

5. naruszenie art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego zastosowanie i wydanie decyzji na podstawie ustaleń poczynionych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w tym naruszenie art. 84c, art.79, art. 79a, art. 79b oraz art. 82 ustawy.

Zdaniem strony odwołującej się, wyliczone w decyzji produkty nie są środkami zastępczymi, o jakich jest mowa w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii, bowiem zgodnie z art. 4 pkt 27 cyt. ustawy, środkiem zastępczym jest substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślina, grzyb lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych, a więc przesłanką uznania danej substancji jako środek zastępczy niezbędne jest wykazanie, iż owa substancja jest używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, co w żadnym razie nie zostało w niniejszej sprawie wykazane. Samo posiadanie substancji o wskazanym w decyzji składzie nie jest bowiem zabronione.

Państwowy [...] Inspektor Sanitarny w B. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W ocenie Państwowego [...] Inspektora Sanitarnego w B. decyzja organu I instancji zawiera właściwe uzasadnienie faktyczne i prawne, ponieważ organ wskazał fakty i dowody, na podstawie których uznał, że istnieje "zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi", a opisane w zaskarżonej decyzji wyniki badań Narodowego Instytutu Leków w Warszawie jednoznacznie potwierdziły obecność w produktach (wprowadzanych do obrotu przez odwołującą) o nazwach handlowych: Ekstrakt Różowo-Czarny Ogień, Ekstrakt Różowo-Brązowy Ogień, Różowo-Brązowy Bród, Różowo-Brązowy Powiew analogów strukturalnych substancji wymienionych w załącznikach do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii: UR-144, pentedron, izo-pentedron, oraz 3,4-DMMC, APICA. Zgodnie z opinią Narodowego Instytutu Leków wszystkie te substancje wykazują działanie psychoaktywne i są środkami zastępczymi w rozumieniu powyższej ustawy.

Zdaniem Inspektora Wojewódzkiego przepisy nie nakładają na organ obowiązku udowodnienia używania przez nabywcę środka zastępczego, dlatego organy inspekcji sanitarnej nie mają obowiązku wykazania, że produkty wprowadzane do obrotu przez odwołującą się, były używane w sposób wskazany w definicji środka zastępczego z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, tj. zamiast lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa.

W ocenie organu II instancji w przedmiotowej sprawie organ I instancji słusznie zastosował art. 108 § 1 K.p.a. i nadał obowiązkowi wymienionemu w pkt 1 zaskarżonej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzkiego.

Zdaniem strony skarżącej nie zostały przeprowadzone żadne badania, które wskazywałyby na szkodliwość wymienionych w decyzji produktów, jednak organ II instancji stwierdził, że wyniki badań Narodowego Instytutu Leków w [...] jednoznacznie wskazują, że produkty wprowadzane do obrotu przez [...] Sp. z o.o. w P. zawierają w swoim składzie substancje, które wykazują działanie psychoaktywne; są środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i z całą pewnością mają szkodliwy wpływ na zdrowie i życie ludzi.

Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że na obecnym etapie postępowania niezasadne jest zniszczenie, na podstawie art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej produktów wprowadzanych do obrotu przez odwołującą się, gdyż sprawa nie jest jeszcze zakończona, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie wydał w przedmiotowej sprawie ostatecznego rozstrzygnięcia, więc zniszczenie dowodów w postaci zakwestionowanych produktów nie powinno mieć miejsca. Ze względu na powyższe w ocenie organu II instancji, organ I instancji słusznie zaznaczył, iż zniszczenie nastąpi w dniu i miejscu wyznaczonym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B.

Zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na podejrzenie wprowadzania w kontrolowanym obiekcie do obrotu środków zastępczych, które mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie i życie ludzi, organ I instancji słusznie nie zawiadomił strony o zamiarze wszczęcia kontroli, a w protokole kontroli przywołał art. 79 ust. 2 pkt 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Z zapisów w protokole kontroli zdaniem Inspektora Wojewódzkiego jednoznacznie wynika, że nie został także naruszony art. 79a i 79b ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, gdyż sprzedawca stosownie do tych przepisów został pouczony o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy. Ponadto przedłożono do wglądu legitymacje służbowe oraz upoważnienia do przeprowadzenia kontroli i wykonywania czynności kontrolnych.

Zarzut dotyczący naruszenia art. 84c w ocenie organu II instancji również nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w przedmiotowej sprawie zawiadomienie o złożeniu sprzeciwu zostało wniesione przez nieupoważnionego sprzedawcę. Zgodnie z zapisem w protokole kontroli sprzedawca oświadczył, że uzyskał od prezesa [...] Sp. z o.o. w P. ustne upoważnienie. Wobec powyższego organ I instancji nie uznał zawiadomienia za wniesiony w sposób właściwy i kontynuował działania kontrolne. Sprzeciw podpisany przez pełnomocnika ustanowionego w sprawie został wysłany faxem do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] w trakcie trwania czynności kontrolnych w sklepie "[...]" (kontrola rozpoczęła się o godz. 13:00, faks został nadany o 13:23, natomiast kontrolę zakończono o godz. 14:10), dlatego w ocenie organu II instancji kontrolujący nie mieli możliwości zapoznania się z ww. dokumentem.

Wskazano ponadto, że strona nie wykazała jakie inne kontrole działalności przedsiębiorcy były przeprowadzone w dniu kontroli przeprowadzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Jednakże niezależnie od powyższego w niniejszej sprawie miała miejsce sytuacja określona w art. 82a ust. 1 pkt 4 ww. ustawy tj. przeprowadzenie kontroli było uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia i zdrowia, a wobec tego zarzut odwołującej się dotyczący naruszenia art. 82 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w przekonaniu organu II instancji nie zasługuje na uwzględnienie.

W skardze do sądu [...] Sp. z o.o. w P. wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji w całości oraz zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. organowi wydającemu zaskarżoną decyzję skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 KPA, w sposób istotnie wpływający na treść rozstrzygnięcia poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji, zarówno na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego jak i prawnego, w szczególności poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, niewykazanie zaistnienia wszystkich przesłanek zastosowanych przepisów, niewskazanie faktów i dowodów na podstawie, których organ uznał, iż produkty "stwarzają zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi", nieprzeprowadzenie badań o szkodliwości produktów będących przedmiotem decyzji, a także niewyjaśnienie zasadności nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności;

2. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 108 KPA poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności mimo braku istnienia do tego podstaw faktycznych i prawnych;

3. naruszenie art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej tj. art. 79, art. 79a, art. 79b, art. 82, art. 84c ww. ustawy,

4. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez jego zastosowanie mimo braku niezbędnych przesłanek oraz bezpodstawnego stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi mimo braku dowodów wskazujących na taką okoliczność;

5. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 84c ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez niewstrzymanie czynności kontrolnych po złożeniu zawiadomienia o złożeniu sprzeciwu w trybie art. 84c usdg;

6. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wskazane w decyzji środki stanowią środki zastępcze w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, mimo, że organ nie udowodnił, jakoby były one w tym celu używane.

Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca podniosła, iż organ nie wykazał istnienia zagrożenia życia i zdrowia ludzi, spowodowanego przez produkty wskazane w zaskarżonej decyzji, gdyż przedstawione w uzasadnieniu wyniki badań nie mogą być dowodem w żadnym postępowaniu (art. 77 ust. 6 usdg). Ponadto wskazano, że organ nie wykazał także, że wskazane produkty są środkami zastępczymi, gdyż nie udowodnił, że były używane jako środki odurzające, co konieczne jest dla powołania się na art. 4 ust. 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i ustawową definicję środków zastępczych; nie udowodniono także by nawet w przypadku użycia produktów w sposób sprzeczny z instrukcją stanowiłyby one jakiekolwiek zagrożenie dla zdrowia lub życia.

Dla stwierdzenia, że produkty są środkami zastępczymi niezbędne jest w ocenie skarżącej poczynienie bardziej wnikliwych ustaleń, niż tylko powołanie się na nieważne badania, wskazujące, że produkt w swym składzie zawiera bliżej nieokreśloną ilość jakiejś substancji, której oddziaływanie nie zostało zbadane.

Ponadto w jej przekonaniu, kontrole przeprowadzane przez funkcjonariuszy PPIS w [...] były prowadzone w sposób rażąco sprzeczny z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej. Przed wszczęciem czynności kontrolnych nie doręczono przedsiębiorcy upoważnień, ani też nie okazano legitymacji służbowych upoważniających do przeprowadzenia kontroli. Czynności przeprowadzono w sposób sprzeczny m.in. z normą art. 82 i art. 84c ustawy, ponieważ w trakcie kontroli pracownik sklepu, działając z upoważnienia Prezesa Spółki, składał zawiadomienie o złożeniu sprzeciwu, które jednak zostało całkowicie zignorowane. Wbrew postanowieniom art. 84c ust. 5 usdg, czynności kontrolne były kontynuowane.

Podkreślając powyższe, strona skarżąca wskazała na treść art. 77 ust. 6 usdg, w związku z czym w jej ocenie żadne z ustaleń przeprowadzonej kontroli nie może stać się dowodem w sprawie, a sama okoliczność przeprowadzania badań na zajętych produktach jest całkowicie bezcelowa, gdyż ich wyniki i tak nie będą mogły posłużyć w żadnym ewentualnym postępowaniu.

Zarzucono również, że organ nie ustalił, aby istniało jakiekolwiek zagrożenie życia lub zdrowia ludzi przez zatrzymane produkty, które to zagrożenie winno być konkretne i realne, lecz nie zostało nawet wyartykułowane i pozostaje niejasne dla strony postępowania.

Wyliczone w decyzji produkty zdaniem skarżącej nie są środkami zastępczymi, bowiem przesłanką uznania danej substancji jako środek zastępczy niezbędne jest wykazanie, iż owa substancja jest używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, co w żadnym razie nie zostało w niniejszej sprawie wykazane.

Zaskarżone decyzje w przekonaniu skarżącej nie zawierają uzasadnienia prawnego, a organ nie dokonał subsumcji przepisów, nie wykazał spełnienia przesłanek ustawowych, a zgodnie z linią orzeczniczą NSA stanowi to brak formalny decyzji powodujący jej uchylenie.

Ponadto zarzucono, iż w uzasadnieniu swej decyzji organ nie wskazał żadnych dowodów, na których mógłby oprzeć swoje wnioski, przytoczył jedynie nazwy substancji, które jednak (co organ nie jest w stanie wykluczyć) mogą być stosowane w inny sposób, niż to bezpodstawnie sugeruje PPIS i nie wpływają w negatywny sposób na organizm człowieka (gdy np. są stosowane zgodnie z zaleceniami umieszczonymi na etykietach produktów).

Zdaniem skarżącej organ nie odniósł się także do okoliczności, iż zatrzymane produkty nie są przeznaczone do spożycia, zawierają odpowiednie ostrzeżenia i wskazówki ich zastosowania tj. "nie do spożycia", "saszetki są przeznaczone do użytku zewnętrznego", "chronić przed dziećmi!" Organ nie rozpatrzył całokształtu zebranego materiału dowodowego, nie podjął też niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pomijając przy tym interes społeczny i słuszny interes strony. Ponadto w ocenie skarżącej organ administracji w sposób bezprawny ingerował w swobodę gospodarczą kontrolowanego podmiotu i jego prawo do własności, naruszając m.in. przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz.U. z 2011 r., Nr 212, poz.1263 ze zm.).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 9 cyt. ustawy działania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego polegają na kontroli przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących przestrzegania przez podmioty wprowadzające do obrotu prekursory kategorii 2 i 3 obowiązków wynikających z ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485, z późn. zm.1), rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 273/2004 z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie prekursorów narkotykowych oraz rozporządzenia (WE) Rady nr 111/2005 z dnia 22 grudnia 2004 r. określającego zasady nadzorowania handlu prekursorami narkotyków pomiędzy Wspólnotą, a państwami trzecimi.

Oznacza to, że działania te są ustawowym obowiązkiem organów. Wykonywanie tych zadań łączy się również z ponoszeniem kosztów związanych właśnie z oceną produktów, ich składem i badaniami, które mają za zadanie ocenić, czy skontrolowana przez organ sanitarny substancja nie zagraża życiu i zdrowiu ludzi. W ten sposób organy sanitarne realizują zadania do których zostały powołane. Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami zdrowotnymi żywności, żywienia i przedmiotów użytku - w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych (art. 1 pkt 6 u.p.i.s.).

W myśl art. 27c ust. 6 wymienionej ustawy, w przypadku stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny zakazuje w drodze decyzji, wytwarzania produktu lub wprowadzania produktu do obrotu, a także nakazuje wycofanie produktu z obrotu oraz jego zniszczenie na koszt strony postępowania.

Z treści analizowanego przepisu wynika zatem, że organ administracji wydaje decyzję o zakazie wytwarzania produktu lub wprowadzania go do obrotu, a także nakazie wycofanie produktu z obrotu oraz jego zniszczenia na koszt strony postępowania w przypadku stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi.

Ponadto wskazać należy, że podstawą dla rozstrzygnięć organów administracji sanitarnej były ustalenia z badań laboratoryjnych składu chemicznego próbek pobranych w sklepie "[...]" w B., należącym do[...] Sp. z o.o. w P., przeprowadzonych przez Narodowy Instytut Leków, [...], utrwalonym w formie protokołu badań znak:[...]., jednoznacznie potwierdzające obecność w produktach (wprowadzanych do obrotu przez skarżącą) o nazwach handlowych: Ekstrakt Różowo-Czarny Ogień, Ekstrakt Różowo-Brązowy Ogień, Różowo-Brązowy Bród, Różowo-Brązowy Powiew analogów strukturalnych substancji wymienionych w załącznikach do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii: UR-144, pentedron, izo-pentedron, oraz 3,4-DMMC, APICA, które, zgodnie z opinią Narodowego Instytutu Leków wykazują działanie psychoaktywne i są środkami zastępczymi w rozumieniu powyższej ustawy.

Odnosząc się w tym kontekście do zarzutów skargi wskazać należy, że fakt stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi (które to zdarzenia były podstawą decyzji o zakazie wprowadzenia do obrotu wymienionych produktów), oparty na ustaleniach badań przeprowadzonych przez Narodowy Instytut Leków, [...] stanowił wystarczającą przesłankę, uzasadniającą podjęcie i użycie interwencyjnych instrumentów, w które wyposażony były organy Inspekcji Sanitarnej, a które pozwalają wyeliminować stan zagrożenia bezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzi, ponieważ wyniki Narodowego Instytutu Leków w [...] jednoznacznie potwierdziły, że produkty wprowadzane do obrotu przez skarżącą są środkami zastępczymi i nie ma podstaw, aby badania przeprowadzone przez tą jednostkę w kierunku określenia składu jakościowego produktów wprowadzanych do obrotu przez skarżącą uznać za nieważne. Wymieniony Instytut jest czołowym europejskim laboratorium badającym nowe narkotyki syntetyczne, a nowoczesne techniki stosowane w badaniach analitycznych, profesjonalny sprzęt badawczy i wysokie kwalifikacje pracowników umożliwiają przeprowadzenie badań na najwyższym poziomie. Z całą pewnością wyniki badań Narodowego Instytutu Leków w [...] przedstawiają pełną i precyzyjną identyfikację wszystkich związków obecnych w środkach zastępczych.

Słusznie podnosił organ, że zaniechanie działania w tym przypadku i nie wydanie zakwestionowanej decyzji stanowiłoby dopuszczenie do sytuacji, w której to realne zagrożenie dla bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi utrzymywałoby się. Brak reakcji w tym zakresie oznaczałby zagrożenie dla zdrowia publicznego, które przy wydaniu takiej decyzji powinno stanowić priorytet. Zatem organy były uprawnione do zastosowania regulacji zawartych w przepisach art. 27c ustawy o PIS.

Zauważyć w tym miejscu należy, że skoro Państwowa Inspekcja Sanitarna jest zobowiązana do ochrony życia i zdrowia obywateli, to w celu realizacji tych obowiązków może zastosować środki władcze, niejednokrotnie o dużym stopniu uciążliwości dla adresatów takich decyzji, począwszy od podmiotów prowadzących niewielki zakład produkcyjno-usługowy, skończywszy na podmiotach gospodarczych zajmujących się obrotem określoną grupą produktów. Wskazać przy tym należy, że działanie organów sanitarnych praktycznie zawsze będzie wiązać się z wkroczeniem w pewną sferę wolności obywatela, w tym także swobody prowadzenia działalności gospodarczej i z użyciem przymusu państwowego, gdyż jest to podyktowane właśnie koniecznością ochrony interesu publicznego, w tym ochrony zdrowia i życia obywateli, co stanowi podstawowy obowiązek Państwa.

Podkreślić należy, że skarżąca nie wskazała żadnych logicznych i przekonywujących argumentów, które mogłyby podważyć wyniki przeprowadzonych w sprawie badań laboratoryjnych przez niezależny od organu ośrodek badawczy. Ograniczyła się jedynie do podniesienia niczym nie popartego zarzutu i negacji wyników laboratoryjnych. Należy zaakcentować, że badania te prowadziła niezależna od organu jednostka badawcza. Nie ma żadnych podstaw, by kwestionować jej kompetencję, a także rzetelność i obiektywizm przeprowadzonych przez nią badań.

Tym samym zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 27c ust. 6 ustawy o PiS uznać należało za nieuzasadnione.

Nie sposób zgodzić się także z zarzutem naruszenia art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wskazane w decyzji środki stanowią środki zastępcze w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, mimo, iż organ nie udowodnił, że były one w tym celu używane, a organ ograniczył się jedynie do przepisania treści badań NIL bez dokonania subsumcji przepisów ww. ustawy. W ocenie Sądu, wystarczającą przesłanką do stwierdzenia, że wskazane w decyzji produkty wprowadzane do obrotu przez Spółkę w jej sklepie są środkami zastępczymi w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii jest już sam fakt pozostawania przez organy inspekcji sanitarnej w posiadaniu wyników ekspertyz Narodowego Instytutu Leków w [...] dotyczących produktów wprowadzanych do obrotu przez Spółkę, w których zidentyfikowano substancje psychoaktywne . Jak przy tym wynikało z opinii Instytutu, wszystkie te substancje wykazują działanie psychoaktwne i produkty zawierające te substancje mogą być zaklasyfikowane jako tzw. środki zastępcze.

Pamiętać także należy, iż rolą inspekcji sanitarnej – na co już wskazywano – jest także prewencyjne zapobieganie ewentualnym sytuacjom związanym z zaistnieniem zagrożenia życia i zdrowia ludzi. W tym też kontekście należy odczytywać i analizować wszelkie podejmowane przez organy działania, mając na uwadze społeczny aspekt działań organów inspekcji sanitarnej.

Przechodząc do omówienia kolejnych zarzutów skargi, dotyczących naruszenia art. 77 ust. 6, art. 79, art. 79a i art. 79b ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, w ocenie Sądu nie znajdują one uzasadnienia. W tym zakresie wskazać należy przede wszystkim, że działania organów sanitarnych w niniejszej sprawie - związane z wykryciem zagrożenia naruszeń zdrowia i życia ludności (co dotyczy w szczególności przypadków wprowadzania do obrotu tzw. środków zastępczych) praktycznie zawsze muszą wiązać się z wkroczeniem w pewną sferę wolności obywatela (podmiotu gospodarczego), w tym także swobody prowadzenia działalności gospodarczej i z użyciem przymusu państwowego, gdyż jest to podyktowane właśnie koniecznością ochrony interesu publicznego, w tym ochrony zdrowia i życia obywateli. W przypadku bowiem stwierdzenia na podstawie wiarygodnych informacji o podjętych interwencjach medycznych, przypadkach zatruć, w których stwierdzono zażycie tzw. środków zastępczych organy zobligowane są do podjęcia odpowiedniej interwencji i zastosowania środków przewidzianych w ustawie, w tym także działań o charakterze przyspieszonym i nadzwyczajnym.

Odnosząc się bezpośrednio do sformułowanych przez Spółkę w tym zakresie zarzutów wskazać należy, że w trakcie prowadzonej w sklepie Spółki kontroli w zakresie wprowadzania do obrotu substancji niedozwolonych (tzw. środków zastępczych) kontrolujący okazali legitymacje służbowe przedstawicielowi kontrolowanego obiektu oraz upoważnienia do przeprowadzenia kontroli i poinformowali go o przysługujących prawach i obowiązkach wynikających z ustawy o swobodzie działalności, co potwierdza treść protokołu kontroli. Odstąpienie natomiast od uprzedniego zawiadomienia strony o zamiarze wszczęcia kontroli miało oparcie w treści art. 79 ust. 2 pkt 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, co wynikało z faktu zaistnienia bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego (na co wskazano we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia).

Skarżąca nie wskazała na czym polega naruszenie art. 82 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, nie wykazując jakie inne kontrole działalności przedsiębiorcy były przeprowadzone w dniu kontroli przeprowadzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, niezależnie jednak od powyższego, w sprawie miała miejsce sytuacja określona w art. 82 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy tj. przeprowadzenie kontroli było uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia i zdrowia.

Niezasadny jest także zarzut skargi, że kontrola została przeprowadzona mimo wniesienia sprzeciwu, co stanowi naruszenie art. 84c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Zgodnie z treścią art. 84c ust. 1, ust. 2 i ust. 3 wymienionej ustawy, przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów art. 79-79b, art. 80 ust. 1 i ust. 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i ust. 2, z zastrzeżeniem art. 84d. Sprzeciw przedsiębiorca wnosi na piśmie do organu podejmującego i wykonującego kontrolę. O wniesieniu sprzeciwu przedsiębiorca zawiadamia na piśmie kontrolującego. Sprzeciw wnosi się w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli przez organ kontroli. Przedsiębiorca musi uzasadnić wniesienie sprzeciwu.

W myśl art. 84c ust. 5 wymienionej ustawy wniesienie sprzeciwu powoduje wstrzymanie czynności kontrolnych przez organ kontroli, którego sprzeciw dotyczy, z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu do czasu rozpatrzenia sprzeciwu, a w przypadku wniesienia zażalenia do czasu jego rozpatrzenia.

Z wymienionych przepisów wynika, że przedsiębiorcy przysługuje sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów ustawy do organu podejmującego i wykonującego kontrolę. Następnie przedsiębiorca zawiadamia kontrolujących o wniesieniu sprzeciwu i z tą chwilą kontrolujący wstrzymują czynności kontrolne.

Z zebranego materiału dowodowego (protokół kontroli) wynika, że sprzeciw podpisany przez pełnomocnika ustanowionego w sprawie został wysłany faxem do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w trakcie trwania czynności kontrolnych w sklepie "[...]" (kontrola rozpoczęła się o godz. 13:00, faks został nadany o 13:23, natomiast kontrolę zakończono o godz. 14:10), dlatego nie sposób przyjąć, iż kontrolujący mieli możliwość zapoznania się z ww. dokumentem. Abstrahując więc od kwestii prawidłowości ustanowienia w sprawie pełnomocnika przedsiębiorcy, w ocenie Sądu w toczącym się postępowaniu nie doszło do naruszenia art. 84c ustawy.

Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że sformułowane w skardze zarzuty, dotyczące naruszenia przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłyby powodować uchylenie zaskarżonej decyzji tylko w przypadku, gdy naruszenie prawa lub przepisów postępowania miały wpływ lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem podniesione zarzuty mogłyby być skuteczne (prowadzić do uchylenia decyzji) tylko w przypadku wykazania, że ich naruszenie miało wpływ lub istotny wpływ na wynik sprawy. Takiego wpływu w niniejszej sprawie skarżąca Spółka nie wykazała.

Jeżeli chodzi zaś o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, pomimo braku istnienia (w przekonaniu skarżącej) do tego podstaw faktycznych i prawnych, zwrócić należy uwagę, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazał w uzasadnieniu decyzji, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności jest niezbędne ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzkiego. Organ zawarł także informację, iż zgodnie z opinią Narodowego Instytutu Leków zakwestionowane produkty są środkami zastępczymi, które działają szkodliwie na zdrowie i życie ludzi. Ponadto Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wskazał, że na opakowaniach produktów wprowadzanych do obrotu przez skarżącą w sklepie "[...] Sp. z o.o. w P. " brak jest jakiejkolwiek informacji o składzie produktu i kategorii niebezpieczeństwa, wobec czego nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji dotyczącym zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych jest niezbędne i konieczne z uwagi na ochronę zdrowia i życia ludzi.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia okoliczności, iż zatrzymane produkty nie są przeznaczone do spożycia, zawierają odpowiednie ostrzeżenia i wskazówki ich zastosowania tj. "nie do spożycia", "saszetki są przeznaczone do użytku zewnętrznego", "chronić przed dziećmi", warto odnotować, że w aktach sprawy znajdują się kserokopie zakwestionowanych produktów i na żadnym opakowaniu nie jest umieszczony napis "saszetki są przeznaczone do użytku zewnętrznego". Ponadto na uwagę zasługuje fakt, iż przedmiotowe produkty nie zawierają najważniejszych informacji tj. podstawowych danych umożliwiających ich identyfikację, np. na temat składu, zwrotów wskazujących rodzaj zagrożenia dla zdrowia, środowiska lub ewentualnych zagrożeń wynikających z fizykochemicznych właściwości substancji. Ze względów bezpieczeństwa potencjalnych użytkowników umieszczenie na opakowaniu produktu właściwego oznakowania jest konieczne, gdyż stanowi dla kupującego istotną informację i świadczy o jakości produktu.

Co do zarzutów proceduralnych, dotyczących art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 7, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a. stwierdzić należy, że sam fakt niepełnego uzasadnienia decyzji w kwestii wykazania istnienia "zagrożenia bezpieczeństwa zdrowia lub życia" konsumentów nie może decydować o jednoznacznej wadliwości całej decyzji. Bezsprzecznie przecież ustalono w wyniku badań laboratoryjnych, że zakwestionowane substancje faktycznie stanowią zagrożenia dla zdrowia i życia ludności. Zauważyć przy tym należy, co potwierdza utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, że nie każde naruszenie przepisów postępowania powoduje konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Tylko takie naruszenie przepisów, które mogło spowodować, że wynik sprawy mógłby być inny, gdyby do tego naruszenia nie doszło, powoduje konieczność uchylenia decyzji przez sąd. Z taką sytuacją, jak wynika z całości przeprowadzonych w ramach niniejszego uzasadnienia rozważań, nie mamy do czynienia w tej sprawie.

Z tych wszystkich względów skargę jako bezzasadną należało oddalić, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.