Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2145/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Monika Barszcz, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2020 r. sprawy ze skargi [...] Stowarzyszenie [...] w [...] Okręg [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] Stowarzyszenie [...] w [...] Okręg [...] w [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] czerwca 2019 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]. z [...] maja 2004 r. Nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z [...] maja 2004r. znak [...] Wójt Gminy [...] N. nakazał Polskiemu Związkowi Działkowców – Okręgowemu Zarządowi [...] niezwłoczne wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, spowodowanych zalewaniem nieruchomości sąsiednich położonych w [...]. przy ul. [...]. i [...]., przez wodę przesączającą się ze stawu, znajdującego się na terenie nieruchomości położonej w [...]., stanowiącej działkę nr ew. [...].

W uzasadnieniu ww. decyzji podano, że zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, wójt gminy może nakazać przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w przypadku, gdy spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Jak ustalono w toku prowadzonego postępowania administracyjnego na nieruchomości, położonej w N. stanowiącej działkę nr ew. [...] znajdującej się w użytkowaniu [...] od 1978 roku, jest staw o pow. ok. 1800 m2. Staw ten wybudowany został w latach 80 -tych przez Ogród Działkowy "[...]". Stan lustra wody w wyżej wskazanym stawie jest obecnie na tym samym poziomie, co rozlewisko wodne na działce nr ew. [...], stanowiącej własność S. M. Wody ze stawu przesiąkają na przyległe działki, zalewając je. Powoduje to szkody nie tylko na gruntach sąsiednich, ale również w budynkach posadowionych na tych działkach i je uszkadza, albowiem woda przesiąka przez fundamenty. Istniejący staw nie posiada urządzeń zapobiegających przelewaniu wód oraz ich przesiąkaniu na sąsiednie nieruchomości.

9 czerwca 2017r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. wpłynął wniosek Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenia Ogrodowego w [...]. Okręg [...] w [...]. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy N. z [...] maja 2004 r. oraz o wstrzymanie wykonania decyzji i postępowania egzekucyjnego w przedmiocie nałożonej na [...] grzywny w wysokości 5.000,00 zł celem przymuszenia do wykonania decyzji.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2019 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]. z [...] maja 2004 r., Nr [...].

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...]. jako podstawę do stwierdzenia nieważności podano art. 156 § 1 pkt 7 kpa i art. 157 § 1 i 2 kpa. Odnosząc się do ww. podstaw stwierdzenia nieważności organ administracji publicznej wskazał, że art. 156 § 1 pkt 7 kpa dotyczy sytuacji, gdy przepis prawa materialnego w sposób wyraźny przewiduje sankcję nieważności. We wniosku nie podano, jaki przepis prawa materialnego przewiduje sankcję nieważności dla decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 3 prawa wodnego.

Nadto we wniosku podniesiono dwa zarzuty, które zdaniem Wnioskodawcy uzasadniają stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Pierwszy zarzut dotyczy skierowania decyzji do podmiotu nie będącego stroną postępowania, bowiem PZD nie jest właścicielem działki nr ew. [...]. Drugi zarzut dotyczy nie przeprowadzania żadnych prac, które miałyby spowodować szkody na terenie nieruchomości R. U.

Odnosząc się do zarzutu pierwszego SKO w [...]. powołał się na treść art. 9 ust. 2 ustawy Prawo wodne z 2001r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz art. 339 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym. Organ wskazał, że [...] faktycznie włada działką nr [...] położoną w[...]. Skoro nią włada to domniemać należy, że jest posiadaczem samoistnym. A skoro jest posiadaczem samoistnym, to należy do niego stosować odpowiednio przepisy ustawy Prawo wodne (z 2001r.) dotyczące właścicieli. Kolegium uznało zatem zarzut, iż kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja nie powinna być kierowana do [...], za niezasadny.

W odniesieniu zaś do zarzutu, iż [...] nie dokonał żadnych prac, które miałyby spowodować szkody na terenie nieruchomości R. U., wskazano, że w kontrolowanej w trybie nadzorczym decyzji podano, iż działka nr [...] znajduje się w użytkowaniu [...] od 1978r. W latach 80-tych na ww. działce został wybudowany staw o pow. ok. 1800 m2. Zatem została dokonana zmiana stanu wody na gruncie. Przepisy ustawy Prawo wodne nie precyzują w jakim okresie wstecz od wystąpienia szkód na dziatkach sąsiednich można zastosować sankcje wynikające z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne z 2001r.

Kolegium dokonało też analizy zaskarżonej decyzji pod kątem spełnienia pozostałych przesłanek zawartych w art. 156 § 1 kpa i również w tym zakresie nie znalazło podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. z [...] czerwca 2019 r. znak [...] wywiódł [...] w [...]. Okręg [...] w [...]., dalej "strona skarżąca", zaskarżając ją w całości i zarzucając ww. decyzji naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 oraz pkt 5 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy, przez brak stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] pomimo tego, iż decyzja ta jest dotknięta wadami kwalifikowanymi określonymi w:

• art. 156 § 1 pkt 2 kpa ze względu na rażące naruszenie art. 29 ust. 3 w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy – Prawo wodne w wyniku nałożenia obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom [...], co do którego ustalono, że jest jedynie użytkownikiem (a więc posiadaczem zależnym) gruntu, a nie jego właścicielem (posiadaczem samoistnym) oraz

• art. 156 § 1 pkt 5 kpa ze względu na to, że decyzja ta była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały w wyniku niesprecyzowania w jej treści nałożonych na adresata obowiązków, tj. braku wskazania jakiego typu urządzenia ma on wykonać w celu zapobiegnięcia przesączania się wody ze stawu na działce nr ew. [...].

Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji SKO w całości, a na podstawie art. 135 p.p.s.a o stwierdzenie nieważności również decyzji Wójta Gminy [...]. w całości. Z ostrożności procesowej wniesiono także o uchylenie decyzji SKO w całości. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu strona skarżąca wyjaśniła, że zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne wójt mógł nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Wójt Gminy [...]. ustalił w toku postępowania (co znalazło wyraz w uzasadnieniu jego Decyzji), że działka nr ew. [...], na której znajduje się staw, znajduje się w użytkowaniu [...]. Prawo własności i prawo użytkowania stanowią dwie odrębne i różne instytucje prawne. Żaden przepis ustawy Prawo wodne nie pozwalał na odpowiednie stosowanie przepisów tej ustawy dot. właścicieli gruntów do użytkowników gruntów.

W ocenie strony skarżącej niezrozumiałe jest odwoływanie się przez SKO do domniemania posiadania samoistnego gruntu przez[...] na podstawie art. 339 KC. Z chwilą, gdy Wójt Gminy [...]. ustalił, że działka nr [...] jest w użytkowaniu [...] od 1978 r. obalone zostało domniemanie posiadania samoistnego gruntu przez PZD. Posiadanie gruntu w ramach użytkowania stanowi bowiem tzw. posiadanie zależne (art. 336 Kodeksu cywilnego). Tak więc SKO błędnie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...].

Dodatkowo strona skarżąca podniosła, że w decyzji Wójta Gminy [...]. nie wskazano jakiego typu urządzenia ma wykonać [...] w celu zapobiegnięcia przesączaniu się wody ze stawu na działce nr ew. [...]. Niesprecyzowanie w decyzji wydanej na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, nałożonych na jej adresata obowiązków, czyni ją niewykonalną zarówno w dniu jej wydania jak również powoduje, że niewykonalność spowodowana tym uchybieniem ma charakter trwały

W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 5 marca 2020 r. pełnomocnik strony skarżącej poparł skargę oraz wskazał, że decyzja Wójta Gminy[...]. z 2004 r. została wydana pomimo braku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego hydrologa w zakresie ustalenia przyczyn istnienia rozlewiska na działkach sąsiednich. Ponadto wskazał, że z decyzji tej wynika, że taki stan istniał już w latach 80-tych, a zatem zastosowanie winna znaleźć ustawa z 1974 r., która to stwierdza, że po upływie 5 lat od zaistnienia stanu wody na gruncie nie można nakazać stanu poprzedniego. Wyjaśnił, że prawo użytkowania działki [...][...] uzyskał [...] styczna 2014 r. na podstawie decyzji, którą załączył do akt sprawy. Podniósł, że w okresie poprzedzającym wydanie tej decyzji, w tym w czasie wydania decyzji z 2004 r. [...] użytkował tą nieruchomość bez tytułu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zaznaczyć trzeba, że poddana kontroli Sądu decyzja wydana została w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 – 159 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – Dz. U z 2019 r. poz. 2096 ze zm., dalej: "kpa"). W trybie nieważnościowym organ nie załatwia ponownie sprawy administracyjnej zakończonej kontrolowaną decyzją, tzn. nie bada sprawy zakończonej decyzją ostateczną merytorycznie pod kątem przesłanek i przyczyn podjęcia przez organ rozstrzygnięcia w postępowaniu zwykłym, ale orzeka, czy taki akt administracyjny jest obarczony jedną z wad określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. Procedowanie we wskazanym trybie sprowadza się wyłącznie do skontrolowania, czy podlegające kontroli przez organy administracji rozstrzygnięcie zawiera wady wymienione w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. Stąd też rzeczą Sądu w niniejszym postępowaniu nie jest kontrola decyzji Wójta Gminy [...]. w jej całokształcie, a jedynie ocena legalności (zgodności z prawem) odmowy stwierdzenia nieważności tego orzeczenia SKO. Innymi słowy, Sąd władny jest w niniejszej sprawie do zbadania, czy prawidłowo stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]., że decyzja Wójta Gminy [...]. wydana w oparciu o art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, nie jest obarczona jedną z wad wymienionych właśnie w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa.

Przesłanki stwierdzenia nieważności, a więc wady decyzji, które w razie ich wystąpienia obligują organ nadzoru do wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego pomimo posiadania przez nią waloru ostateczności, są następujące:

1) decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) decyzja w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Zasadne jest stanowisko Kolegium, że w rozpoznanej sprawie brak podstaw do stwierdzenia, aby kontrolowana decyzja obarczona była którąś z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 5, 6, 7 kpa. W szczególności odnieść się należy do podnoszonego w skardze argumentu, że decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (przesłanka stwierdzenia nieważności wymieniona w art. 156 § 1 pkt 5 kpa).

Jak wskazuje się w orzecznictwie niewykonalność, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 kpa odnosi się do niewykonalności faktycznej i prawnej, która istnieje w dniu wydania decyzji i ma charakter obiektywny i trwały – nieusuwalny przez cały czas. Niewykonalność jako przesłanka nieważności oznaczać musi trwałą i faktyczną niemożność wykonania obowiązku od chwili wydania decyzji, a nie trudność w jego egzekwowaniu. (por. wyrok NSA o sygn. akt II OSK 606/17 z 5 lutego 2019 r., LEX nr 2 635997).

W rozpoznawanej sprawie obowiązek określony w decyzji Wójta Gminy [...]. należy do obowiązków administracyjnych. Ewentualne niedoskonałości decyzji w zakresie konkretyzacji przewidzianego nią obowiązku mogą być eliminowane w prawem określony sposób, zatem nie zawsze mogą być łączone z niewykonalnością z art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Niewykonalność musi być rezultatem nieusuwalnych przeszkód technicznych lub prawnych, nie zaś innych trudności technicznych lub ekonomicznych, choćby bardzo poważnych. W rozpoznanej sprawie takich przeszkód nie stwierdzono.

Wątpliwości Sądu dotyczą jednak wystąpienia przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, w zakresie rażącego naruszenia prawa oraz przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Chodzi przede wszystkim o kwestię ustalenia [...] mógł być adresatem obowiązku wynikającego z decyzji Wójta Gmina [...]. oraz czy decyzja ta jako nakazująca [...] – Okręgowemu Zarządowi [...] niezwłoczne wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, spowodowanych zalewaniem nieruchomości sąsiednich, nie narusza w sposób rażący postanowień art. 29 ust. 3 w związku z art. 9 ust. 2 ustawy z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne.

Należy bowiem wskazać, że art. 29 ust. 3 w dniu wydania decyzji przez Wójta Gminy [...]. stanowił: Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Brzmienie tego przepisu jest jasne. Dopuszcza on nakazanie właścicielowi gruntu w określonych przypadkach dokonania pewnych działań. Zatem adresatem decyzji wydanej w trybie art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne mógł być w oparciu o przywołany przepis właściciel gruntu.

Jednocześnie jednak art. 9 ust. 2 pkt 3 tejże ustawy stanowił, iż przepisy ustawy dotyczące właścicieli stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych; a w przypadku eksploatacji instalacji stosuje się do prowadzącego instalację w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska.

Z powyższego zatem wynika, że adresatem decyzji wydanej w trybie art. 29 ust. 3 mógł być również posiadacz samoistny bądź użytkownik wieczysty.

Wobec tak sformułowanych przepisów w niniejszej sprawie konieczne jest udzielenie odpowiedzi na pytanie czy [...], wobec faktu, że nie był właścicielem nieruchomości położonej w [...], a stanowiącej działkę ewid. nr [...], był jej posiadaczem samoistnym bądź użytkownikiem wieczystym.

Kolegium uznało, że zasadne jest uznanie [...] za posiadacza samoistnego w świetle ustaleń zawartych w decyzji Wójta Gminy [...]., dotyczących tego że podmiot ten był użytkownikiem działki [...] od roku 1978 oraz w związku z brzmieniem w art. 339 Kodeksu cywilnego, stanowiącego że domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.

W ocenie Sądu taka konkluzja jednak była co najmniej przedwczesna.

Ustawa z 18 lipca 2001 r. nie definiowała pojęcia posiadacza samoistnego. Należało zatem posłużyć się pojęciem zdefiniowanym w innym akcie prawnym, tj. w ustawie z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (jedn. tekst Dz. U. z. 2019, poz. 1145 ze zm.). Ustawa ta w Księdze II, Tytuł IV reguluje kwestie związane z posiadaniem, wskazując w art. 336, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Przepis ten wprowadza zatem rozróżnienie na posiadaczy samoistnych oraz posiadaczy zależnych. Jak wynika z tego przepisu, formą posiadania zależnego jest użytkowanie. Takim też określeniem posługuje się decyzja Wójta Gminy [...] z [...] maja 2004 r., wskazując że działka [...] w N. znajduje się w użytkowaniu [...] od 1978 r.

Z ustawowej definicji pojęcia "użytkowanie", wynika zatem, że jest to ograniczone prawo rzeczowe (art. 244 k.c.) oraz że stanowi formę posiadania zależnego (art. 336 k.c.). W konsekwencji należałoby uznać, że [...] jako użytkownik był posiadaczem zależnym. Szczególnie, że w zakresie charakteru prawa użytkowania uregulowanego przepisami ustawy z 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, w doktrynie jak i judykaturze wyrażane jest zgodne stanowisko, że użytkowanie jest ograniczonym prawem rzeczowym (art. 244 k.c.) i to niezależnie od źródła jego powstania (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 października 2006 r. o sygn. akt I OSK 1397/05, opubl. LEX nr 281269, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 8 października 2013 r., sygn. akt I ACa 258/13, opubl. LEX nr 1430798). Nadto podnosi się, że po komunalizacji gruntów w roku 1990 użytkowanie, o którym mowa w ustawie o pracowniczych ogrodach działkowych, zachowało charakter ograniczonego prawa rzeczowego.

Należy jednak mieć na uwadze, że [...] został utworzony przepisami wspomnianej już ustawy z 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (jedn. tekst: Dz. U. z 1997 r. Nr 85, poz. 390 ze zm. - dalej: "u.p.o.d."). Stosownie zaś do postanowień art. 32 ust. 2 tej ustawy Polski Związek Działkowców przejął nieodpłatnie majątek, należności i zobowiązania działających dotychczas jednostek organizacyjnych pracowniczych ogrodów działkowych. Jest to o tyle istotne, że z decyzji Wójta Gminy [...]. wynika, że [...] użytkował działkę [...] przynajmniej od roku 1978 r., co nie było o tyle możliwe, że w roku 1978 [...] nie istniał. Można jednak domniemywać, że działka o nr ewid. [...] stanowiła przedmiot użytkowania pracowniczych ogrodów działkowych utworzonych na mocy ustawy z 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. z 1949 r. Nr 18 poz. 117).

Wszystkie powyższe okoliczności, w tym kwestia utworzenia i wstąpienia [...] w dotychczasowe struktury dotyczące ogródków działkowych, powinny w miarę możliwości zostać ustalone poprzez potwierdzenie ich stosownymi dokumentami. Organy administracji publicznej bowiem nie mogą orzekać w oparciu o przypuszczenia bądź domniemania, szczególnie gdy oceniana decyzja nie dotyczy czasów zbyt odległych i gdy proces utworzenia danego podmiotu, jest możliwy do odtworzenia, szczególnie przy współpracy podmiotu wnioskującego o ocenę danej decyzji.

Niezależnie jednak od powyższego trzeba również mieć na uwadze, że ustawą z 23 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. z 1995 r., Nr 99, poz. 486) nadano nowe brzmienie art. 8 ww. ustawy, wprowadzając ust. 2 przewidujący, że grunty te mogą być oddawane nieodpłatnie Polskiemu Związkowi Działkowców w użytkowanie wieczyste na zasadach określonych w ustawie o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości[...] jest więc co do zasady użytkownikiem, a w pewnych wypadkach użytkownikiem wieczystym gruntów. Przy tym art. 2 ustawy zmieniającej w ust. 1 wskazywał, że [...] przysługuje roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntów wchodzących w skład pracowniczych ogrodów działkowych, jeżeli w dniu 5 grudnia 1990 r. i w dniu wejścia w życie ustawy był użytkownikiem tych gruntów, a ogrody spełniały warunki, o których mowa w art. 10 lub art. 33 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych. W ust. 7 natomiast wprowadzono ograniczenie czasowe do wystąpienia z roszczeniem o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, wskazując że roszczenia, o których mowa w ust. 1, wygasają, jeżeli [...] nie złoży stosownego wniosku w tej sprawie do dnia 31 grudnia 1996 r. W sprawie wymaga zatem także ustalenia, czy w niniejszej sprawie [...] skorzystał z możliwości ustanowienia użytkowania wieczystego w oparciu o ww. przepisy.

Powyżej przedstawione elementy stanu faktycznego wymagają jednoznacznego ustalenia, czego Kolegium nie uczyniło, stąd wydana przez ten organ decyzja w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]., jest przedwczesna. Zaznaczyć jednocześnie należy, że ustalenie powyższych okoliczności nie wykracza poza zakres działania dopuszczony przepisami o postępowaniu prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności, natomiast jest w ocenie Sądu niezbędne z uwagi na fakt, że błędne jest założenie poczynione przez Kolegium co do tego, że skoro [...] uznany został w decyzji Wójta Gminy N. za użytkownika działki nr [...] położonej w [...]. i faktycznie nią włada, to domniemać należy, że jest posiadaczem samoistnym. Wniosek ten wobec wyżej przedstawionych poglądów doktryny oraz treści art. 336 kc jest wnioskiem nieprawidłowym.

Kolegium zatem ponownie rozpatrując sprawę winno ustalić, występując do stosownych organów, poczynając od Wójta Gminy [...]., a w razie konieczności do innych organów, które mogą mieć wiedzę w zakresie stanu prawnego działki nr [...] w N., o wyjaśnienie jaki podmiot był właścicielem działki w czasie wydania decyzji z 2004 r. oraz w oparciu o jakie dokumenty ustalono, że [...] w dniu wydania decyzji z 2004 r. był użytkownikiem działki nr [...]. W tym miejscu należy wskazać, że z protokołu oględzin sporządzonego 6 maja 2004 r. wynika, że działka nr [...] w dniu sporządzenia protokołu należała do [...] N., natomiast jej użytkownikiem jest [...] Takie stwierdzenie znajduje się na pierwszej stronie protokołu. Tym samym, organy Gminy [...] powinny dysponować wiedzą i dokumentami, umożliwiającymi ustalenie stanu własności i posiadania działki nr [...]. Niemniej tożsame wyjaśnienia winien złożyć [...] jako podmiot zainteresowany uzyskaniem rozstrzygnięcia w sprawie. W posiadaniu [...] winny pozostawać również dokumenty dotyczące wykonania zbiornika wodnego, co wynika ze str. 3 protokołu (zaprotokołowane twierdzenia prezesa POD "[...]"). Kolegium – jeżeli uzna to za niezbędne dla ustalenia istotnych okoliczności sprawy -winno zobowiązać [...] do przedłożenia wskazanych tam decyzji i innych dostępnych dokumentów, w tym przedłożonej Sądowi na rozprawie w dniu 5 marca 2020 r. decyzji Wójta Gminy [...]. z [...] października 2014 r., Nr [...] stwierdzającej nabycie przez [...] nieodpłatnego prawa użytkowania nieruchomości stanowiącej działkę ewid. nr [...] o pow. 6,86 (KW nr [...]). W przypadku braku możliwości ustalenia ww. okoliczności, Kolegium będzie uprawnione do wydania decyzji, w oparciu o dostępne materiały dowodowe, mając również na uwadze domniemanie prawidłowości decyzji ostatecznych.

Nie jest natomiast zasadny zarzut dotyczący braku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego hydrologa w zakresie ustalenia przyczyn istnienia rozlewiska na działkach sąsiednich. Wyjaśnić bowiem trzeba, co Sąd sygnalizował już na wstępie, że zakres postępowania nadzorczego w sposób istotny odbiega od postępowania zwykłego, w którym gromadzi się materiał w celu rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. W toku postępowania wywołanego wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, organ nie prowadzi postępowania dowodowego mającego na celu ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Bada jedynie, czy przyjęty stan faktyczny rzeczywiście spełniał przesłanki pozwalające na zastosowanie przepisu przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Brak jest zatem podstaw do ponownego ustalania w toku takiego postępowania stanu faktycznego sprawy zakończonej wydaniem kontrolowanej decyzji. Ponadto z uwagi na ścieśniającą interpretację przesłanek nieważnościowych, wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia administracyjnego w trybie art. 156 § 1 kpa wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta w sposób oczywisty naruszała w chwili jej wydania przepis prawa.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut, że z decyzji z 2004 r. wynika, że stan naruszenia stosunków wodnych istniał już w latach 80-tych, a zatem zastosowanie winna znaleźć ustawa z 1974 r. Brak bowiem przesłanek do zastosowania przepisów prawa nieobowiązujących w dacie orzekania, o ile przepisy wprowadzające nową ustawę wyraźnie tego nie przewidują.

Ze względu na powyższe, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 2 powołanej ustawy, przy czym na sumę kosztów zasądzonych w punkcie 2 sentencji wyroku składa się kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi i wysokość kosztów zastępstwa procesowego przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w kwocie 480 zł, zgodnie z art. 205 § 2 wskazanej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 16 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz.1804) oraz kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty za pełnomocnictwo.