Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2028/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Transportu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 107
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2008 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do stosowania dwuosobowej obsługi trakcyjnej na lokomotywach spalinowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego na rzecz skarżącej F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 2028/07

UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. Prezes Urzędu Transportu Kolejowego na podstawie art. 104 w zw. z art. 161 § 1 k.p.a. oraz w związku z art. 10 ust. 1 pkt 4 i art. 13 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94) zobowiązał firmę F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. do stosowania 2-osobowej obsługi trakcyjnej na lokomotywach spalinowych klasy [...], dla których wydano świadectwo dopuszczenia typu do eksploatacji pojazdu kolejowego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] od dnia otrzymania tej decyzji do odwołania oraz do zaktualizowania przepisów wewnętrznych uwzględniających 2-osobową drużynę trakcyjną w eksploatowanych lokomotywach spalinowych klasy [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonych analiz dotyczących pola widzenia szlaku z kabiny maszynisty lokomotyw klasy [...], w których fotel maszynisty usytuowany jest po lewej stronie kabiny, dla warunków sygnalizacji stosowanej na polskich liniach kolejowych przy zasadniczym ruchu prawostronnym, stwierdza się konieczność stosowania dwuosobowej obsługi trakcyjnej. Zobowiązanie to ma na celu wyeliminowanie potencjalnych zagrożeń bezpieczeństwa ruchu kolejowego przy eksploatacji wyżej wymienionych lokomotyw na polskich liniach kolejowych, a wydając tę decyzję organ wziął pod uwagę fakt, że ustawienia świateł semaforów na infrastrukturze P. S.A. dokonuje się na prawą szynę toku zasadniczego, zgodnie z "Instrukcją Ie-12 /E-24/ konserwacji, przeglądów oraz napraw bieżących urządzeń sterowania ruchem kolejowym" wydaną dla P. S.A., zatwierdzoną przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2005 r.

F. Sp. z o.o. wystąpiła do Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu wniosku zarzucono, że zaskarżona decyzja rażąco narusza przepis z art. 161 § 1 k.p.a. Ponadto wydana została bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego oraz sprzecznie z materiałami, którymi dysponuje organ.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2007 r. Prezes Urzędu Transportu Kolejowego uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r. w części dotyczącej podstawy prawnej art. 161 § 1 k.p.a. stwierdzając, że wymieniony przepis nie ma zastosowania w sprawie, z jednoczesnym utrzymaniem w mocy pozostałej części decyzji, tj. punktu 1 i 2 sentencji decyzji z uzasadnieniem.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że przyjęte działania mają na celu wyeliminowanie potencjalnych zagrożeń bezpieczeństwa ruchu kolejowego, mogących występować podczas eksploatacji lokomotyw spalinowych wymienionych w powołanej decyzji. Wskazano przy tym, że na sieci kolejowej w Polsce obowiązuje ruch prawostronny, patrząc w kierunku jazdy oraz, że kształty soczewek, osłony, wysokości osadzenia sygnałów, są tak zaprojektowane aby maszynista siedzący po prawej stronie kabiny lokomotywy, dojeżdżając do semafora, widział obraz semafora w równoległej wiązce światła. Usytuowanie fotela maszynisty po lewej stronie kabiny lokomotyw, nie spełnia natomiast wyżej wymienionych warunków odnośnie widoczności świateł semaforów, stąd dwuosobowa obsada trakcyjna wymienionych lokomotyw jest niezbędna dla wyeliminowania potencjalnych zagrożeń bezpiecznej eksploatacji pojazdu trakcyjnego. Na poparcie zasadności swojego stanowiska organ powołał się na przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji (Dz. U. Nr 172, poz. 1444 z późn. zm.) oraz na zatwierdzoną przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2005r. "Instrukcję Ie-12 /E-24/ konserwacji, przeglądów oraz napraw bieżących urządzeń sterowania ruchem kolejowym" wydaną dla P. S.A. Organ podkreślił, że wprowadzone zobowiązania w stosunku do firmy F. Sp. z o.o. związane są z bezpieczeństwem ruchu kolejowego w takim stopniu, że ich niezastosowanie może doprowadzić do katastrofy kolejowej. Wobec tego wymienione zobowiązania nie mogą zostać odwołane do czasu uzyskania jednoznacznych badań eksploatacyjno - terenowych, stwierdzających, że na wszystkich liniach kolejowych o ruchu prawostronnym, na których przedmiotowe lokomotywy będą eksploatowane zapewniona jest pełna widoczność wszystkich sygnalizatorów przytorowych z kabiny lokomotywy, w której znajduje się stanowisko maszynisty po lewej stronie. Dotychczas przeprowadzone analizy dokumentacyjne nie pozwalają natomiast na jednoznaczne stwierdzenie, że w praktyce eksploatacyjnej nie istnieją potencjalne zagrożenia wynikające z rzeczywistych ograniczeń widoczności na szlaku kolejowym.

W skardze na tę decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik F. Sp. z o.o. zarzucił, że zaskarżona decyzja wydana została bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 10 oraz art. 7, 77 i 107 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że w wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ uchylił podstawę prawną poprzednio wydanej przez siebie decyzji, w wyniku czego w obrocie prawnym pozostała decyzja zawierająca rozstrzygnięcie, a nie zawierająca podstaw prawnych. Żaden z powołanych przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego przepisów prawa nie mógł bowiem stanowić materialnej podstawy prawnej dla wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja w tym kształcie mogłaby być wydana tylko wtedy, gdyby istniał przepis lub norma, statuujące obowiązek posadowienia maszynisty po stronie prawej albo lewej. Powołane przez organ przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji (Dz. U. Nr 172, poz. 1444 z późn. zm.), regulują zaś jedynie zasadę ruchu prawostronnego, czego strona w żaden sposób nie kwestionuje. Nie może stanowić podstawy materialnoprawnej zaskarżonej decyzji także powoływana Instrukcja Ie- 12 /E24/ konserwacji, przeglądów oraz napraw bieżących urządzeń sterowania ruchem kolejowym wydana dla P. S.A., gdyż nie stanowi ona przepisu prawa, ponadto strona skarżąca nie jest adresatem ww. instrukcji

Pełnomocnik skarżącej zarzucił ponadto, że strona została pozbawiona w sposób całkowity czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Pomimo bowiem braku przesłanek z art. 10 § 2 k.p.a., odmówiono stronie możliwości udziału w postępowaniu — a wbrew art. 10 § 3 k.p.a. czynność ta nie znalazła prawidłowego odzwierciedlenia w aktach sprawy. Ponadto organ nie zawiadomił strony o wszczęciu postępowania - wbrew dyspozycji art. 61 § 4 k.p.a., a z całości akt sprawy wynika, że celowo podejmował działania faktyczne mające na celu utrudnienie stronie zapoznania się z wynikami prowadzonego postępowania. W ocenie strony skarżącej w sprawie nie zachodziły przesłanki z art. 10 § 2 k.p.a., które uzasadniałyby odstąpienie od udziału strony w postępowaniu, gdyż lokomotywy spalinowe klasy [...] są użytkowane (bezkolizyjnie) na polskich kolejach od roku 2002. Z akt sprawy wynika natomiast, iż pierwszą czynnością organu w niniejszej sprawie było pismo zatytułowane "Informacja" z dnia [...] lipca 2007 r., które zostało sporządzone w wyniku rozpatrywania wniosku F. złożonego w dniu 11 stycznia 2007 r. w sprawie uzgodnienia przez Prezesa UTK kolejnych numerów dla lokomotyw spalinowych przedmiotowego typu. Prezes UTK dopuścił ponadto do postępowania P. S.A., której przedstawiciele mieli możność uczestniczenia w spotkaniach, pominął natomiast zupełnie stronę skarżącą. Przesłankę wystąpienia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego organ oparł natomiast na przypuszczeniach pracowników Urzędu Transportu Kolejowego. Po zakończeniu postępowania administracyjnego organ utrudniał zaś stronie i jej pełnomocnikowi zapoznanie się z materiałem zgromadzonym w sprawie.

Pełnomocnik skarżącej zarzucił też, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, a uzasadnienie tej decyzji nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organ nie wskazał bowiem przyczyn, z powodu których, odmówił wiarygodności opinii Instytutu [...] z dnia 7 sierpnia 2007 r., która w sposób wyraźny stwierdza, że lokomotywy [...] spełniają wymagania w zakresie pola widzenia szlaku określone zarówno w karcie [...], jak i wynikającej z niej polskiej normie [...]. Przy rozpoznaniu sprawy doszło także do naruszenia art. 77 k.p.a., gdyż całość materiału dowodowego zebranego w sprawie ogranicza się do notatek służbowych ze spotkań służbowych Dyrektorów Departamentów z przedstawicielami P., z pominięciem strony skarżącej, oraz przywoływania poglądów uzyskanych w formie rozmów telefonicznych. Zaskarżona decyzja odzwierciedla więc jedynie wynik luźnych przemyśleń Prezesa oraz urzędników Urzędu Transportu Kolejowego. Całkowicie pomija natomiast jedyny dowód przeprowadzony w sprawie, tj. opinię Instytutu [...] z dnia 7 sierpnia 2007 r.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił ponadto, że lokomotywy spalinowe klasy [...] zostały dopuszczone do ruchu w Polsce decyzjami Głównego Inspektora Kolejnictwa, a następnie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, który konsekwentnie, od 2002 roku wydawał świadectwa dopuszczenia do eksploatacji dla wyżej wymienionych lokomotyw. Powołał się też na załączoną do skargi opinię sporządzoną przez Centrum [...], z której wynika, że lokomotywa spalinowa typu [...], ze stanowiskiem mechanika usytuowanym z lewej strony kabiny, nie posiada gorszej widoczności szlaku niż ze stanowiska usytuowanego z prawej strony kabiny.

W konkluzji pełnomocnik skarżącej stwierdził, że całość postępowania przed Prezesem UTK nacechowana jest pogwałceniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz zasady prawdy obiektywnej.

Prezes Urzędu Transportu Kolejowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podkreślając, iż głównym celem ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.) jest zapewnienie bezpieczeństwa transportu kolejowego. W tym celu właśnie został powołany centralny organ administracji rządowej, jakim jest Prezes Urzędu Transportu Kolejowego, który ma obowiązek ingerować w działalność przedsiębiorstw kolejowych we wszystkich przypadkach, gdy dojdzie do naruszenia zasad bezpieczeństwa. Organ podkreślił, że na podstawie art. 61 § 1 k.p.a. może wszcząć postępowanie administracyjne z urzędu. Powołanie w podstawie prawnej decyzji pierwszoinstancyjnej przepisu art. 161 § 1 k.p.a., zamiast art. 61 § 1 tegoż Kodeksu, nie można zaś uznać za istotne naruszenie prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Materialną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły odpowiednie przepisy ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym. W podstawie materialnoprawnej decyzji nie wymieniono natomiast ani przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji (Dz. U. Nr 172, poz. 1444 z późn. zm.), ani też Instrukcji [...], zatem skarga w tym zakresie jest bezzasadna.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu organ stwierdził natomiast, że sposób procedowania w tej sprawie był zgodny z Kodeksem postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 10 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może odstąpić od zasady czynnego udziału w stadium postępowania w przypadku, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Rozpoznanie sprawy nie cierpiało zaś zwłoki, gdyż istniało niebezpieczeństwo w ruchu kolejowym związane z usytuowaniem fotela maszynisty po lewej stronie, patrząc w kierunku jazdy pociągów. Takie usytuowanie pogarsza widoczność znaków i sygnałów kolejowych, które w Polsce są usytuowane po stronie prawej patrząc w kierunku jazdy pociągów. Tym samym istniało niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, jak również ten stan groził niepowetowaną szkodą materialną. Taki tryb procedowania był związany też z tym, że lokomotywy klasy [...] przybyły do Polski pod koniec lipca 2007 r. Zatem odpowiednie przeciwdziałanie zaistniałemu niebezpieczeństwu było obowiązkiem krajowego organu odpowiedzialnego za bezpieczeństwo w transporcie kolejowym. Organ podkreślił jednocześnie, że nie dopuścił przedstawicieli przedsiębiorstwa P. S.A. do toczącego się postępowania w charakterze strony, lecz wystąpili oni w tej sprawie w charakterze ekspertów. Przedsiębiorstwo to jest bowiem głównym zarządcą infrastruktury kolejowej w Polsce, a zatem ma wiedzę i doświadczenie w zakresie sygnalizacji i oznakowania linii kolejowych. Skarżący korzysta zaś z linii kolejowych udostępnianych właśnie przez P. S.A. i musi się stosować do zasad prowadzenia ruchu pociągów obowiązujących u tego zarządcy infrastruktury kolejowej.

Odnosząc się z kolei do zarzutu sporządzenia adnotacji o zastosowaniu w sprawie art. 10 § 2 k.p.a przez osobę nieuprawnioną organ stwierdził, iż wykonanie adnotacji przez Dyrektora Departamentu Organizacyjno-Prawnego nie stanowiło naruszenia art. 10 § 3 k.p.a., gdyż Prezes UTK zaakceptował przedstawioną adnotację i ją parafował. W postępowaniu odwoławczym strona miała natomiast zapewniony czynny udział w postępowaniu, ale nie skorzystała z niego i dopiero po zakończeniu postępowania administracyjnego wystąpiła z żądaniem dostępu do akt postępowania, stronie udostępniono te akta tak szybko, jak to było możliwe.

Odnosząc się do zarzutu rażącego naruszenia art. 7, 77, 107 k.p.a. organ stwierdził natomiast, że podjął szereg działań mających na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. W tym celu przeprowadzono wiele rozmów wewnętrznych i spotkań z ekspertami. Eksperci nie byli w stanie jednoznacznie stwierdzić, czy widoczność z kabiny maszynisty, w zależności od usytuowania fotela maszynisty, zapewnia bezpieczne prowadzanie pociągu. W celu wyjaśnienia wątpliwości Prezes UTK wystosował pytanie do Instytutu [...], na które nie udzielono jednak także jednoznacznej odpowiedzi. Działania podjęte przez organ miały więc na celu wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

Dołączona do skargi opinia Centrum [...] z lipca 2005 r. nie może natomiast mieć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż nie dotyczy ona istoty problemu, jakim jest widoczność znaków i sygnałów kolejowych z fotela maszynisty umiejscowionego po lewej stronie, a ponadto opinia ta była sporządzona na zlecenie przedsiębiorstwa F. Sp. z o.o. i nie zawiera metodologii przeprowadzonych badań. Nie może więc stanowić jednoznacznego argumentu pozwalającego na uznanie, że jednoosobowa obsługa trakcyjna tych lokomotyw jest wystarczająca. Urząd Transportu Kolejowego jest zaś wyspecjalizowanym organem administracji rządowej, zatrudnia osoby posiadające wiedzę teoretyczną i praktyczną w zakresie transportu kolejowego. Jeżeli były więc wątpliwości co, do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego, to Prezes UTK musiał podjąć przewidziane prawem działania. Gdyby natomiast bezpieczeństwo ruchu kolejowego zagrożone byłoby w sposób bezpośredni, to Prezes UTK podjąłby inną decyzję - o wyłączeniu z eksploatacji pojazdu szynowego.

Organ w piśmie procesowym z dnia 13 grudnia 2007 r. skierowanym do Sądu jeszcze raz podkreślił, że odstąpił od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu z uwagi na to, że załatwienie sprawy nie cierpiało zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzkiego i ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Rozpoznając sprawę uwzględnił natomiast trzy zasady prawa i postępowania administracyjnego, tj. zgodnie z zasadą proporcjonalności zastosowano środek współmierny do celu, który należało osiągnąć, działanie Prezesa UTK było zgodne z celem ustawy o transporcie drogowym, a w trakcie postępowania przestrzegano zasady obiektywizmu i bezstronności uwzględniając wszystkie istotne dla sprawy okoliczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie według przesłanek celowości czy słuszności.

Ponadto zgodnie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie ulega wątpliwości, że Prezesowi Urzędu Transportu Kolejowego jako centralnemu organowi administracji rządowej właściwemu m. in. w sprawach bezpieczeństwa ruchu kolejowego przysługuje uprawnienie do wszczynania z urzędu postępowania administracyjnego, w każdym przypadku, gdy w jego ocenie bezpieczeństwo ruchu kolejowego jest w jakikolwiek sposób zagrożone.

Postępowanie przed Prezesem Urzędu Transportu Kolejowego podlega jednak procedurze określonej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 14 ust. 4 ustawy o transporcie kolejowym), a w związku z tym prowadzone musi zgodnie z zasadami rządzącymi tym postępowaniem.

Organ wszczynając z urzędu postępowanie w sprawie zobowiązany jest przede wszystkim zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. zawiadomić o tym stronę oraz zapewnić jej czynny udział w tym postępowaniu, a przed wydaniem decyzji umożliwić jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Odstąpienie od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu może nastąpić tylko w szczególnych okolicznościach wskazanych w art. 10 § 2 k.p.a., gdy załatwienie sprawy nie cierpiało zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Przesłanki określone w tym przepisie, jako wyjątek od zasady, muszą podlegać ścisłej wykładni. Zagrożenie dla wskazanych w przepisie art. 10 § 2 k.p.a. dóbr musi więc cechować się taką intensywnością, która sprawiała, że konieczne było natychmiastowe wydanie decyzji. (vide: Dawidowicz, Postępowanie administracyjne str. 94).

W ocenie Sądu okoliczności takie nie zaistniały w niniejszej sprawie. Wszczęcie z urzędu przez organ postępowania w niniejszej sprawie w lipcu 2007 r. było następstwem wystąpienia przez firmę F. w dniu [...] stycznia 2007 r. (a więc kilka miesięcy wcześniej) z wnioskiem o uzgodnienie przez Prezesa UTK kolejnych numerów dla lokomotyw spalinowych typu [...] klasy [...]. Od momentu wszczęcia tego postępowania do dnia wydania decyzji pierwszoinstancyjnej organ odbył kilka spotkań konsultacyjnych m. in. z udziałem ekspertów z P. S.A oraz z Centrum [...], a także zwrócił się o pisemne wyjaśnienia do Instytutu [...]. Ponadto należy mieć na względzie, że skarżąca spółka od 2002 r. posiadała wydane (najpierw przez Głównego Inspektora Kolejnictwa, a następnie przez Prezesa UTK) świadectwa dopuszczenia do eksploatacji dla lokomotyw spalinowych typu [...] z siedziskiem maszynisty usytuowanym z lewej strony. Lokomotywy te były więc już od kilku lat dopuszczone do ruchu kolejowego w Polsce. W świadectwie dopuszczenia do eksploatacji lokomotyw spalinowych klasy [...] - model [...] wydanym przez Prezesa UTK w dniu [...] czerwca 2007 r. organ stwierdził, że badania typu pojazdu zostały wykonane i dały wynik pozytywny, a dotychczasowa eksploatacja potwierdziła poprawność przyjętych rozwiązań w zakresie bezpieczeństwa ruchu. W świetle powyższych rozważań nie zachodziły w ocenie Sądu przesłanki do zastosowania w sprawie art. 10 § 2 k.p.a., z uwagi na konieczność natychmiastowego wydania decyzji. Zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu oraz podejmowanych czynnościach umożliwiłoby stronie uczestniczenie w ustalaniu stanu faktycznego w sprawie, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia organu. Miało to istotne znaczenie nie tylko z punktu widzenia interesu indywidualnego strony, ale także z uwagi na interes powszechny, gdyż uczestnicząc aktywnie w postępowaniu strona mogła pomóc organowi w wydaniu orzeczenia opartego na trafnie ustalonych i dobrze ocenionych pod względem prawnym faktach.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest bowiem określona w art. 7 k.p.a. zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, nakładająca na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczegółowych, które nakładają na organ obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego. Jedynie bowiem na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1 i 80 k.p.a.).

Pamiętać przy tym należy, że treść uzasadnienia podjętej decyzji powinna dokumentować wypełnienie przez organ wymienionych obowiązków procesowych i odnosić się do zakresu przeprowadzonego postępowania w sprawie. Art. 107 k.p.a. stanowi, iż decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, przy czym uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku poprzedzać powinno więc dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego istotnego w sprawie (stosownie do treści art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.), zaś sama decyzja powinna być należycie uzasadniona - stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu faktycznym decyzji organ powinien ustosunkować się do wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zasadniczym celem uzasadnienia prawnego jest natomiast wykazanie, że przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie jest wynikiem poprawnego logicznie procesu stosowania normy materialnej przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych, skutkiem czego treść rozstrzygnięcia należy uznać za zgodną z prawem (vide: Dawidowicz – Postępowanie Administracyjne, s. 103).

Organ rozpoznając niniejszą sprawę naruszył powyższe zasady postępowania administracyjnego. W sprawie nie został zgromadzony jakikolwiek materiał dowodowy, z którego wynikałoby, że pole widzenia szlaku z kabiny maszynisty lokomotyw klasy [...], w której fotel maszynisty usytuowany jest po lewej stronie kabiny jest ograniczone, a w związku z tym, że istnieje zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego przy eksploatacji tych lokomotyw. W uzasadnieniu decyzji organ nie poczynił na tę okoliczność żadnych konkretnych ustaleń faktycznych, które stanowiły podstawę jego rozstrzygnięcia. Instytut [...] w opinii z dnia 7 sierpnia 2007 r. wydanej na wezwanie organu stwierdził natomiast, że uznaje lokomotywę [...] jako odpowiadającą kryteriom technicznym w zakresie widoczności szlaku wymaganym procedurą uzyskania świadectwa typu pojazdu kolejowego uprawniającego do eksploatacji zgodnej z przeznaczeniem. Organ nie odniósł się w ogóle w uzasadnieniu decyzji do tej opinii . Organ nie ustosunkował się także do wydanego przez siebie wcześniej w czerwcu 2007 r. świadectwa dopuszczenia do eksploatacji lokomotyw spalinowych klasy [...] - model [...] do badań na podstawie, których wydał to świadectwo. Eksperci z P. S.A., w czasie spotkania z przedstawicielami organu wyrazili jedynie wątpliwości, że zastosowanie stanowiska maszynisty po lewej stronie w kabinie maszynisty pojazdu trakcyjnego i dodatkowo, przy zastosowaniu przedniej szyby podzielonej listwą, może ograniczać pole widzenia sygnałów na sygnalizatorach. Eksperci z Centrum [...] zasugerowali natomiast, że aby wykluczyć wątpliwości dotyczące widoczności sygnałów świetlnych w zależności od umiejscowienia fotela maszynisty w kabinie pojazdu trakcyjnego należałoby opracować program badań specjalistycznych i przeprowadzić stosowne badania wraz z dokonaniem zmian w obecnych przepisach. Badania takie w toku postępowania administracyjnego nie zostały jednak przeprowadzone. Organ wydał rozstrzygniecie nakładające na stronę skarżącą obowiązek stosowania 2-osobowej obsługi trakcyjnej na lokomotywach spalinowych klasy [...] – modele [...] w oparciu o nie poparte żadnymi badaniami wątpliwości pracowników Urzędu Transportu Kolejowego oraz ekspertów z P. S.A., przy istnieniu jednocześnie pozytywnej opinii dla tych lokomotyw, w zakresie widoczności szlaku, wydanej przez Instytut [...].

Należy w tym miejscu podkreślić, że sąd administracyjny nie jest organem, który niejako w trzeciej instancji ma ponownie rozpoznać sprawę. Jak już wskazano wyżej uprawniony jest wyłącznie do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Niewyjaśnienie przez organ w postępowaniu administracyjnym okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy uniemożliwiało Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu ocenę, czy zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] sierpnia 2007 r. są zgodne z prawem.

Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę organ zobowiązany jest rozpoznać ją zgodnie z regułami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przeprowadzić dowody niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, a w uzasadnieniu decyzji wyjaśnić szczegółowo na jakich ustaleniach faktycznych i prawnych oparł swoje rozstrzygniecie.

Organ w toku ponownego rozpoznania sprawy winien jednocześnie pamiętać o obowiązku zapewnienia stronie czynnego udział w postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.