Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1039/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 2 pkt 4, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 2, art. 152, art. 200, art. 2005 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 34 par. 1, art. 123 par. 1 i 2, art. 141 par. 1, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 263 par. 1 i 2, art. 264 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 179
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
article: art. 143
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 42
journal: Dz.U. 2002 nr 9 poz 88
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 stycznia 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
article: art. 270a
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 45 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. M.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania z tytułu pełnienia funkcji kuratora I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak [...], Wójt Gminy R. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 2 pkt 10, art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. nr 1 poz. 7 z późn. zm.) odmówił przyznania adwokatowi M. M.-S. wynagrodzenia z tytułu wykonywania funkcji kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu dłużnika alimentacyjnego D. R.

W uzasadnieniu wskazano, że Wójt Gminy R. wystąpił do Sądu Rejonowego P. – G. i J. w P. z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu dłużnika alimentacyjnego D. R. w toczącym się postępowaniu o zwrot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. W postanowieniu z dnia [...] grudnia 2011 r., [...] sąd ustanowił adwokat M. M.-S. kuratorem dla wymienionego dłużnika alimentacyjnego. W piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. skarżąca wniosła o przyznanie wynagrodzenia z tytułu wykonywania funkcji kuratora osoby nieobecnej według norm przepisanych. Niemniej ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie przewiduje wynagrodzenia dla kuratora ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu dłużnika alimentacyjnego.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. M. M.-S. odwołała się od powyższej decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r., zarzucając organowi I instancji naruszenie § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982 r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonywanie oględzin oraz stawek należnym kuratorom (Dz. U. nr 27 poz. 197 z późn. zm.) w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1a w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 z późn. zm.) poprzez ich niezastosowanie i bezpodstawne odmówienie przyznania żądanego wynagrodzenia.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że występowała w roli kuratora w dwóch postępowaniach, a w odwołaniach od decyzji organu I instancji wniosła o przyznanie rozważanego wynagrodzenia. Jednocześnie skarżąca wskazała, że do rozpatrzenia jej wniosku o przyznanie wynagrodzenia nie mają w ogóle zastosowania przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zagadnienie to zostało bowiem uregulowane w przywołanych rozporządzeniach Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982 r. i dnia 28 września 2002 r. Skarżący opisała ponadto czynności, jakie podjęła jako kurator dla nieznanego z miejsca zamieszkania D. R., wskazując na swoje zaangażowanie w prowadzeniu spraw nieobecnego.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79 poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ II instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczył treść art. 263 k.p.a., wskazując, że wyliczenie kosztów postępowania zawarte w tym przepisie nie ma charakteru zamkniętego. Ustawodawca pozwala uwzględnić jednak jedynie te koszty, które dotyczą wprost wyjaśnienia sprawy, a jednocześnie zostały poniesione zgodnie z zasadami gospodarności. Z tej perspektywy brak jest zatem podstaw do zaliczenia wynagrodzenia skarżącej do kosztów postępowania. Ustanowienie kuratora było wprawdzie niezbędne z uwagi na niemożność ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego, lecz niemniej charakter sprawy, stopień jej komplikacji i nakład pracy skarżącej prowadzą do wniosku, że wynagrodzenie kuratora nie jest kosztem postępowania. Nie zachodzi bowiem żaden związek przyczynowy pomiędzy ustanowieniem kuratora i podjętymi przez niego czynnościami a sposobem rozstrzygnięcia sprawy. Czynności dokonane przez skarżącą polegały bowiem na poinformowaniu organu I instancji o ustanowieniu kuratora, odbieraniu korespondencji i złożeniu odwołań od wydanych decyzji wraz z wnioskiem o przyznanie omawianego wynagrodzenia. Przepisy powołane przez skarżącą w odwołaniu nie znajdują natomiast zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Ponadto Kolegium zauważyło, że organ I instancji powinien był wydać postanowienie, a nie decyzję, lecz nie miało to istotnego wpływu na rozstrzygnięcie wniosku skarżącej.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. M. M.-S. zaskarżyła powyższą decyzję Kolegium z dnia [...] lipca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi II instancji naruszenie art. 263 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wynagrodzenie przedstawiciela osoby nieobecnej w postępowaniu administracyjnym nie stanowi kosztu bezpośrednio związanego z rozstrzygnięciem sprawy.

W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła swoją wcześniejszą argumentacją zawartą w odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2012 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jak wynika przy tym z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 r. z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną.

Na wstępie trzeba zauważyć, że w myśl art. 34 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony.

Kluczowe wątpliwości, jakie wyłoniły się na tle rozpatrywanej sprawy związane są z pytaniem, czy skarżącej należało się wynagrodzenie za pełnienie roli kuratora dla nieznanego z miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego, a jeśli tak, to, w jakiej formie powinno nastąpić przyznanie tego świadczenia. Sąd pragnie przy tym od razu zauważyć, że odpowiedź w tej mierze została udzielona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r., I OSK 2636/12 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd wyrażony w tym orzeczeniu zasługuje na pełną aprobatę w kontekście niniejszej sprawy.

Rozważenie powyższej kwestii należy rozpocząć od odwołania się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r., III CZP 117/89 (OSNC 1990, nr 1 poz. 11), w której stwierdzono, że wynagrodzenie osoby ustanowionej w trybie art. 34 § 1 k.p.a. jako kurator dla osoby nieobecnej należy do kosztów postępowania administracyjnego. Jednocześnie Sąd Najwyższy uznał, że wynagrodzenie takiego kuratora nie podlega przepisom rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982 r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów (Dz. U. nr 27 poz. 197 z późn. zm.). Rozporządzenie to zostało bowiem wydane na podstawie art. 42 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. nr 24 poz. 110 z późn. zm.) i dotyczyło tylko kuratorów procesowych. Ponadto zastosowania w tym zakresie nie znajduje również art. 179 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9 poz. 59 z późn. zm.), gdyż sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony postępowania administracyjnego jest ściśle związane z tym postępowaniem, co z kolei uzasadnia traktowanie omawianego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego, podobnie jak w przypadku wynagrodzenia kuratorów ustanowionych na podstawie art. 143 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43 poz. 296 z późn. zm.).

Należy przy tym zauważyć, że stosunek prawny istniejący między organem administracji publicznej i przedstawicielem dla nieobecnej strony nawiązywany jest na mocy orzeczenia sądu powszechnego. Jego zasadniczym elementem jest obowiązek wykonywania przez osobę wyznaczoną określonych, niezbędnych czynności, z czym z kolei związane jest prawo przedstawiciela do wynagrodzenia. Niemniej ani wysokość tego wynagrodzenia, ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach powołanej ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego lub przepisach szczególnych. Nie oznacza to jednak, że przedstawiciel osoby nieobecnej nie otrzymuje żadne rekompensaty finansowej za podjęte przez siebie działania. Takie twierdzenie nie daje się bowiem pogodzić z konstytucyjną zasadą państwa prawa z art. 2 Konstytucji RP, gdyż w rolę przedstawiciela wyznaczonego przez sąd powszechny na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. nie jest wpisany element dobrowolnej, bezinteresownej działalności społecznej.

Tym samym w przepisach ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego występuje luka prawna, która powinna być uzupełniona w drodze analogii. W takim wypadku należy się zatem co do zasady podzielić stanowisko skarżącej o możliwości odwołania się do przepisów powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982 r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonywanie oględzin oraz stawek należnym kuratorom – stosowanych jednak tylko per analogiam. Należy jednak zauważyć, że wymienione rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 42 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 13 czerwca 1967 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 9 poz. 88). Ustawa ta została jednak uchylona na mocy art. 150 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. nr 90 poz. 594 z późn. zm.). Zgodnie z art. 148 ust. 2 powołanej ustawy z 2010 r. do czasu wydanie przepisów wykonawczych na podstawie tejże ustawy zachowują moc przepisy wydane przed jej wejściem w życie. Aktualnie zatem należałoby uwzględnić przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określania wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 1476), które weszły w życie w dniu 24 grudnia 2013 r.

Taki pogląd jest tylko pozornie sprzeczny ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w cytowanej uchwale z dnia 9 lutego 1989 r. Uchwała ta wyklucza bowiem jedynie zastosowanie przepisów rozporządzenia wprost, co determinowałoby właściwość sądu powszechnego, odrzuconą jednoznacznie przez Sąd Najwyższy. Wspomniane orzeczenie nie zamyka jednak drogi do zastosowania wymienionych wyżej przepisów przez organ administracji publicznej w drodze analogii w celu wypełnienia istniejącej luki prawnej.

Rozważając kwestie formy załatwienia wniosku kuratora ustanowionego na podstawie art. 34 § 1 k.p.a., należy zwrócić uwagę, że organ I instancji rozstrzygnął niniejszą sprawę w formie decyzji, natomiast organ II instancji uznał, że należało wydać postanowienie – jak można przypuszczać, na mocy art. 264 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Według art. 264 § 2 k.p.a. na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie.

Uregulowanie to dotyczy jednak innej sytuacji faktycznej niż występująca w niniejszej sprawie. Służy ono bowiem podsumowaniu całości poniesionych w toku postępowania administracyjnego kosztów wymienionych w art. 263 § 1 i 2 k.p.a. i rozstrzygnięciu kto i w jakim zakresie koszty te powinien ponieść. Z tym celem skorelowane jest ograniczenie kręgu podmiotów uprawnionych do wniesienia zażalenia do tych, które zobowiązane są do poniesienia kosztów. Interes prawny w zaskarżeniu postanowienia, którego zasadniczym materialnym skutkiem jest obciążenie strony postępowania obowiązkiem uiszczenia kosztów – przysługuje tylko tej stronie. Tym samym regulacja art. 264 § 1 k.p.a. służy określeniu łącznej wysokości kosztów postępowania i osoby zobowiązanej do ich zapłaty na rzecz organu, a nie do określenia wysokości należności przysługujących jakiejkolwiek osobie od organu administracji. Wykluczyć należy zatem możliwość przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi strony ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. na podstawie art. 264 § 1 k.p.a.

Również przepis art. 123 k.p.a. nie może stanowić podstawy do wydania postanowienia w przedmiocie wynagrodzenia przedstawiciela strony ustanowionego w oparciu o art. 34 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 123 § 1 k.p.a., w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Z kolei art. 123 § 2 k.p.a. wskazuje, że postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie spraw, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Ponadto art. 141 § 1. k.p.a. stwierdza, że na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Uwzględniając przedstawioną powyżej wykładnię przepisów art. 264 § 1 i 2 k.p.a., należy podkreślić, że k.p.a. nie zawiera przepisu stanowiącego odpowiednik art. 270a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.), zgodnie z którym w sprawie kosztów postępowania wydaje się postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Brak takiego unormowania i przepisu szczególnego, który mógłby stanowić podstawę zaskarżalnego w trybie instancyjnym i następnie do sądu administracyjnego postanowienia orzekającego o przyznaniu wynagrodzenia przedstawicielowi strony ustanowionemu na podstawie art. 34 k.p.a. przesądza o tym, że rozstrzygniecie w tym przedmiocie nie może przybrać takiej formy

Stanowisko to nie przeczy zarazem uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07 (ONSAiWSA 2008 r., nr 2, poz. 21), według której, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie, rozpoznając sprawę w trybie postępowania administracyjnego, może podejmować działania w formie postanowienia albo w formie decyzji. Akceptując w pełni powyższy pogląd, należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie wniosku kuratora ustanowionego na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. o przyznanie mu wynagrodzenia nie jest aktem wydanym w trybie postępowania administracyjnego. Dotyczy ono bowiem relacji między organem i osobą trzecią, mającą funkcję jedynie pomocniczą w administracyjnym postępowaniu zasadniczym, prowadzącym do wydania decyzji. Rozstrzygnięcie to nie ma wpływu na prawa stron postępowania administracyjnego i nie dotyczy stosunku prawnego będącego jego przedmiotem. Zwrócić należy uwagę, że gdyby ustawodawca zamierzał nadać formę procesową postanowienia działaniom organu w stosunku do podmiotów nie będących stronami postępowania administracyjnego, to dałby temu wyraz w jednoznacznie brzmiącym przepisie. Tymczasem takiego przepisu brak w odniesieniu do osoby przedstawiciela wyznaczonego na podstawie art. 34 § 1 k.p.a.

Gdyby przyjąć nawet, że wniosek przedstawiciela ustanowionego dla strony w trybie art. 34 § 1 k.p.a. powinien zostać rozstrzygnięty w drodze postanowienia, to na takie postanowienia nie przysługiwałoby zażalenie, gdyż żaden przepis k.p.a. nie daje takiej możliwości. Brak bowiem w k.p.a. regulacji generalnej, która umożliwiłaby wniesienie zażalenia na postanowienie dotyczące kosztów postępowania każdej osobie, której interesu prawnego takie postanowienie mogłoby dotyczyć. Normy takiej nie stanowi art.264 § 2 k.p.a., odnoszący się do art. 264 § 1 k.p.a. Nie byłaby zatem możliwa kontrola sądowoadministracyjna aktu rozstrzygającego o prawach majątkowych jednostki, co naruszałoby niewątpliwie konstytucyjne prawo do sądu zapewnione przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

Rozwiązania problemu formy, w jakiej powinno nastąpić przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a., należy więc poszukiwać w konstrukcji aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, innej niż decyzja lub postanowienie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wskazuje się przy tym, że takie akty lub czynności dokonywane są w sprawach indywidualnych, w których nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Podobnie jak decyzja czy postanowienie, akty lub czynności te są kierowane przez do konkretnego podmiotów, niepodporządkowanych organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność. Akt lub czynność muszą mieć charakter publicznoprawny. Podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że określony jest jej przedmiotem , a uprawnienie lub obowiązek mają swe źródło w normach prawa bezwzględnie wiążącego.

Z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wynika poza tym, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Konieczne jest zatem odniesienie takiego aktu lub czynności do normy prawa powszechnie wiążącej, która określa uprawnienie lub obowiązek konkretnego adresata. Między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu, musi istnieć związek. Uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli jego powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej.

Obowiązujące przepisy nie dają podstawy do wydania decyzji lub postanowienia w przedmiocie przyznania wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu na mocy art. 34 § 1 k.p.a. Przedstawiciel ten jest podmiotem niepodporządkowanym służbowo i organizacyjnie organowi administracji, zaś jego rolą jest ochrona interesów strony. Mandat swój czerpie z orzeczenia sądu powszechnego. Jego uprawnienie do uzyskania wynagrodzenia jest nierozerwalnie związane z wykonywaniem powierzonych mu zadań, a zatem rozstrzygnięcie w tym przedmiocie pozostaje w zakresie administracji publicznej. Uprawnienie to wynika, jak wskazano wyżej, z przepisów prawa.

Przyznanie wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. stanowi zatem akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie.

W przedmiotowej sprawie organy obu instancji wydały decyzje merytoryczne, co w świetle dotychczasowych uwag oznacza, że rozstrzygnięcia te dotknięte są kwalifikowaną wadą uzasadniającą stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wydane bez podstawy prawnej.

Takie stanowisko jest również podzielane w orzecznictwie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2014 r., IV SA/Wa 1609/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 września 2014 r., III SA/Lu 117/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.ogv.pl).

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2014 r., znak [...], oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak [...], z uwagi na załatwienie sprawy poprzez wydanie decyzji – gdy tymczasem brak było do tego podstawy prawnej, a sprawa powinna być załatwiona poprzez wydanie aktu, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ I instancji powinien załatwić wniosek skarżącej o przyznanie rozważanego wynagrodzenia w drodze wymienionego wyżej aktu, jednocześnie mając na uwadze, że przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia skarżącej, należy per analogiam kierować się przepisami powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. . w sprawie określania wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej.

Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Sąd orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji na mocy art. 152 p.p.s.a.