Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 867/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 10 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Elwira Brychcy /spr./ Protokolant sekr.sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2006r. sprawy ze skarg 1. E. K.-F., 2.J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; o d d a l a s k a r g i /-/ E.Brychcy /-/ B.Kamieńska /-/ E.Podrazik


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z dnia [...] października 2003 r. na podstawie art. 136 § 3 i 137 § 1 i art. 216 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 46, poz. 543 z 2000 r.) odmówił zwrotu nieruchomości położonej w K. oznaczonej numerem działki [...] o powierzchni [...] ha i działki numer [...] o powierzchni [...] ha stanowiącej własność Miasta i Gminy K..

W uzasadnieniu decyzji podano, że z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpili: J. K., H. J., S. K., E. K.-F. i Z.K.. Działki nr [...] o pow. [...] mającej numer księgi wieczystej KW [...] i działka numer [...] zapisanej w księdze wieczystej KW [...] Sądu Rejonowego w Krotoszynie były własnością A.K.. Zarządzeniem nr 7/80 Naczelnika Miasta i Gminy Krotoszyn z dnia 7 sierpnia 1980 r. na podstawie art. 2 ustawy z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach osiedlach (Dz.U. nr 27, poz.192) działki o łącznej powierzchni 82785 m przeznaczono pod budownictwo jednorodzinne ustalając go jako teren budowlany. Nieruchomości opisane szczegółowo w tym zarządzeniu z mocy prawa przeszły na własność Skarbu Państwa z dniem 2 grudnia 1980 r. za odszkodowaniem.

A.K. decyzją Naczelnika Miasta i Gminy K. z dnia [...] listopada 1982 r. za jej grunt o powierzchni [...]m 2, który został przejęty na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na ulicę otrzymała odszkodowanie.

Po dokonaniu oględzin w dniu 30 lipca 2003 r. oraz na podstawie wywiadu przeprowadzonego u Burmistrza K. ustalono, że na dzień złożenia wniosków o zwrot nieruchomości stanowi ona drogę gminną zaliczoną do tej kategorii na podstawie Uchwały nr 47/89 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kaliszu z dnia 27.04.1989 r. oraz Uchwały nr XX/145/2000 Rady Miejskiej Krotoszyna z dnia 24.02.2000 r., w ulicy Ł. wybudowano w latach 1970 do 1987 podziemne urządzenia techniczne takie jak sieć wodociągowa, kolektor sanitarny i deszczowy, sieć gazową niskiego ciśnienia, kable średniego napięcia, oświetlenie uliczne i sieć telefoniczną. Po obu stronach ulicy Ł. wydzielone są działki budowlane, zabudowane budynkami mieszkalnymi do których dojazd jest z tej ulicy.

Powołując się na przepis art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ I instancji stwierdził, że nie można uznać aby wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Celem wywłaszczenia było wybudowanie drogi i faktycznie droga istnieje ponieważ z definicji określonej w art. 4 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. nr 71, poz. 838 z 2000) ulica jest to droga na terenach zabudowanych miast i wsi, wydzielona liniami rozgraniczającymi, która jest przeznaczona do obsługi bezpośredniego otoczenia oraz umieszczania urządzeń technicznych nie związanych z ruchem pojazdów lub pieszych. Zdaniem Starosty nie występują więc przesłanki z art. 136 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wobec czego nieruchomość nie podlega zwrotowi.

Odwołanie od tej decyzji złożyli wnioskodawcy i twierdzą, że teren pod drogę został zabrany dużo wcześniej, bo przy ulicy Ł. w latach 60-tych wydawano pozwolenia na budowę domków jednorodzinnych natomiast dopiero w roku 1982 r. po długich staraniach wypłacono odszkodowanie. Teren pod drogę został więc zdaniem odwołujących zabrany wcześniej niż ustalił to organ pierwszej instancji i to z przeznaczeniem na budowę dwujezdniowej drogi. Cel ten nie został zrealizowany a obecnie zabrany grunt przerasta potrzeby na zbudowanie ulicy i dlatego należy uznać go za zbędny. Pobudowane w ulicy urządzenia techniczne zostały w większości wbudowane w tej części, która istniała przed przejęciem wywłaszczonej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] września 2004 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania w trybie art. 136 kpa polegającego na przeprowadzeniu wywiadów w zakresie budowy gazociągu, wodociągów i kanalizacji energetyki, organ odwoławczy dodatkowo oprócz ustaleń Starosty k. wskazał, działki nr [...] i [...], które na mocy zarządzenia Naczelnika Miasta i Gminy wchodziły w skład decyzji wywłaszczeniowej były częścią gospodarstwa rolnego, którego właścicielką była A. K.. Spadek po A.K. w części związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego nie dziedziczy jeden z wnioskodawców - S. K.. Wobec tego zdaniem organu II instancji nie ma on interesu prawnego do żądania na jego rzecz zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, tym samym nie posiada legitymacji prawnej do wniesienia odwołania gdyż nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. Osobami mającymi interes prawny w żądaniu zwrotu nieruchomości są spadkobiercy gospodarstwa rolnego po A. K., a więc H.J., J.K., Z. K., oraz E. K. - F. bowiem tylko oni mieliby prawo odziedziczenia tej nieruchomości gdyby nie dokonano wywłaszczenia.

Dalej organ odwoławczy ustalił, że wywłaszczone działki o numerach [...] i [...] obecnie wchodzą w skład działki o numerze [...] zapisane w KW [...] Sądu Rejonowego w Krotoszynie a właścicielem jest Miasto i Gmina Krotoszyn. Wywłaszczona nieruchomość, oznaczona obecnie jako działka nr [...] stanowi drogę gminna - ulicę Ł. zaliczoną do kategorii dróg gminnych na podstawie Uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kaliszu nr 47/89 z dnia 27.04.1989 r. Na podstawie mapy sytuacyjnej stwierdzono, że ułożone zostały podziemne urządzenia sieci kanalizacyjnej, energetycznej oraz gazowej. Na części przejętej nieruchomości jest linia napowietrzna oraz podziemne urządzenia takie jak kolektor deszczowy i sanitarny. W roku 1983 wybudowano kanalizację deszczową i sanitarną, a w 1985 r. ułożono gazociąg stalowy niskiego ciśnienia, a w 1987 r. położono kabel energetyczny średniego napięcia.

Warunkiem żądania przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest uznanie, że stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wynika to wprost z art. 136 ust.3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Z przepisu art. 137 cyt. Ustawy wynika zaś kiedy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Występuje to wówczas gdy wciągu 7 lat od dnia decyzji wywłaszczeniowej nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli utraciła moc obowiązującą decyzja o ustaleniu lokalizacji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na całej nieruchomości lecz tylko na jej części zwrotowi podlega ta część na której nie zrealizowano celu. Przechodząc do analizy w tym konkretnym przypadku jaki był cel wywłaszczenia stwierdzono, że tym celem dla działek, których właścicielką była A.K. było przejęcie nieruchomości pod budowę ulicy. Przejęcie działek pod budowę drogi mieści się w pojęciu celu wywłaszczenia określonej w decyzji wywłaszczeniowej z 1980 r. jakim jest budownictwo jednorodzinne. Z ustaleń stanu faktycznego wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że wywłaszczone działki zostały przejęte pod budowę ulicy Ł.. Na przedmiotowej nieruchomości zrealizowano inwestycje związane z uzbrojeniem terenu w infrastrukturę techniczną. Prace związane z pobudowaniem gazociągu zakończono w 1985 r. W roku 1987 r. ułożono kabel średniego napięcia, a w roku 1983 r. zakończono prace związane z budową kolektora deszczowego i sanitarnego. Wynika z tego, że na związane z budową kolektora deszczowego i sanitarnego. Wynika z tego, że na wywłaszczonych działkach w ramach przeznaczenia terenu pod budownictwo jednorodzinne zrealizowano inwestycje polegające na uzbrojeniu terenu w urządzenia komunalne, pobudowano ulicę Ł.. Wybudowanie drogi na działce Nr [...] będącej częścią ciągu komunikacyjnego oznacza, że całe wywłaszczone działki o numerach [...] i [...] o pow. [...], które wchodzą w skład obecnej działki [...] zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia. Zatem cel wywłaszczenia został zrealizowany na całej wywłaszczonej nieruchomości. Zarzut odwołujących się, że cel wywłaszczenia zrealizowano tylko na części działki jest niesłuszny i nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Ponieważ wywłaszczone działki zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia brak podstaw prawnych do zwrotu.

Skargę na decyzje Wojewody [...] złożyli J.K. i E. K.-F.. Domagają się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania ponowili argumenty zawarte już w odwołaniu. W szczególności skarżący podali, że działki nr [...] i [...] stanowiące prawie w całości obecną ulicę Ł. zostały wydzielone z gospodarstwa rolnego A. K. w latach 1959 - 1965. Świadczy o tym fakt, że przy ulicy Ł. w tych latach wydano około 12 pozwoleń na budowę. Istniejący wówczas plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał przebudowę ulicy Ł. jako drogi dwujezdniowej stanowiącej cześć obwodnicy K.. Zarzucili ,że urządzenia elektryczne, kanalizacyjne i gazowe, znajdują się na drodze istniejącej od 1960 r. i że ulica Ł. nie uległa żadnej zmianie od momentu faktycznego jej wytyczenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda W. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoja argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W szczególności nie zgodził się z zarzutem skarżących, iż do wywłaszczenia nieruchomości obejmujących działki [...] i [...] doszło przed rokiem 1980, ponieważ jedynym dowodem na przejęcie tych działek na własność Skarbu Państwa jest Zarządzenie Naczelnika Miasta i Gminy Krotoszyna z dnia 7 sierpnia 1980 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z 2002 r. ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wyjaśnić trzeba, że sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności decyzji administracyjnych na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego oraz z uwzględnieniem stanu prawnego obwiązującego w dniu wydawania decyzji.

Warunkiem wstępnym dla oceny poprawności ustaleń stanu faktycznego w niniejszej sprawie i wyciągniętych przez organ orzekający wniosków, jest określenie celu wywłaszczenia. Jedyną decyzją wywłaszczeniową w stosunku do działek, których właścicielką była A.K. jest Zarządzenie Naczelnika Miasta i Gminy w Krotoszynie z dnia 7 sierpnia 1980 r. Została ona wydana na podstawie art. 2 ustawy z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Zasadnie rozpoznawano wniosek następców prawnych byłej właścicielki na podstawie przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarowaniu nieruchomościami. Zgodnie bowiem z art. 216 cyt. Ustawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa można się domagać także i wówczas gdy wywłaszczenie było przeprowadzone w trybie ustawy z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 27 poz. 192 ze zmianami).

Nie można się zgodzić z zarzutem skarżących, że do wywłaszczenia działek nr 4651 i nr 4652 doszło znacznie wcześniej bo na przełomie lat 1956/1960. Powyższe twierdzenie nie jest niczym udowodnione i pozostaje w sprzeczności z dokumentami. W szczególności z postanowienia Sądu Rejonowego w Jarocinie z dnia [...].06.1976 r. Sygn akt Ns [...]/75 wynika, że w drodze działu spadku po W. M. przyznano na wyłączną własność A.K. działki nr [...] i [...] mające urządzone dwie odrębne księgi wieczyste. Tak więc w tej dacie A.K. była prawnym właścicielem spornych nieruchomości. Okoliczność, że w latach 50-tych i 60-tych przy ulicy Ł. w K. budowano domy nie jest dowodem na to, że działki o wskazanych numerach ewidencyjnych były wywłaszczone. Dowodem potwierdzającym objęcie przedmiotowych działek pod budownictwo jednorodzinne było Zarządzenie Naczelnika Miasta i Gminy Krotoszyn z dnia 7 sierpnia 1980 r. Wskazać należy, że pod budownictwo przeznaczono teren o łącznej powierzchni 8,2785 hektara jako teren budowlany. Dwie działki należące w tym czasie do A. K. miały powierzchnie łącznie [...] m 2 i jak prawidłowo ustalono w oparciu o decyzję odszkodowawczą z dnia [...] listopada 1982 r. teren ten w całości przejęto na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na ulicę.

Prawidłowo organu administracji publicznej zakreśliły przedmiot postępowania. Przedmiotem postępowania administracyjnego jest zwrot nieruchomości przejętych na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji wywłaszczeniowej z 7 sierpnia 1980 r. Przeprowadzono wyczerpujące postępowanie dowodowe co do istnienia przesłanek z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami odnośnie sprawdzenia zbędności wywłaszczonych działek o wskazanych numerach. Nieuzasadniony jest zarzut, że na wywłaszczonej nieruchomości nie rozpoczęto w ciągu siedmiu lat od dnia wywłaszczenia prac związanych z realizacją celu. Twierdzenia skarżących także i w tej części pozostają w sprzeczności z zebranymi dokumentami. Jak wynika z wyjaśnień Zakładów Wodociągów i Kanalizacji w roku 1983 wybudowano kolektor sanitarny i deszczowy. W roku 1985 wybudowano gazociąg niskiego ciśnienia co potwierdza mapa sytuacyjna z naniesionym gazociągiem przedstawiona przez Rejon Gazowniczy w K.. Wybudowanie drogi na działce, mającej obecnie numer ewidencyjny [...] będącej częścią ciągu komunikacyjnego oznacza, że całe wywłaszczone działki, które wchodzą w skład tej drogi zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia. Prawidłowo ustalono na podstawie wszechstronnego rozważenia wszystkich dowodów w sprawie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany i to na terenie całej wywłaszczonej nieruchomości oraz w zakreślonych przez ustawodawcę ramach czasowych. Zarzut skarżących, że cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej działki jest więc nie uzasadniony.

Biorąc powyższe argumenty pod rozwagę Sąd na zasadzie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako nie uzasadniona oddalił.

/-/ E.Brychcy /-/ B.Kamieńska /-/ E.Podrazik