Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 490/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : NSA Anna Szkodzińska WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant : Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi K.S. i J.S. na decyzję Wojewody z dnia 30 stycznia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania: skargę oddala


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 11 maja 2011 r. J.S. i K.S. wnieśli do Starosty M. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę wojewódzką nr [;..] relacji [...] oznaczony jako działka nr [...]obr. [...] o pow. 0,0050 ha.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. znak [...] Starosta M. i orzekł o odmowie wypłaty odszkodowania na rzecz K.S. i J.S. za przejęcie na rzecz Województwa z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 roku, w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, prawa własności działki nr [...] o pow. 0,0050 ha położonej w obrębie[...]. ewid. M. stanowiącej 31 grudnia 1998 r. współwłasność K.S. c. W i A. , i J.S. s. J. i A. we wspólności ustawowej małżeńskiej, zajętej pod drogę wojewódzką nr [...]- relacji[...]. .

Orzekając w powyższy sposób organ I instancji oparł się na ustaleniach zgodnie z którymi, stosowny wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] nie został przez K.S. i J.S. złożony w terminie przewidzianym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, tzn. pomiędzy dniem 1 stycznia 2001 r. a 31 grudnia 2005 r.

Odwołanie, w ustawowym terminie od powyższej decyzji złożyli K.S. i J.S. , podnosząc między innymi, że organ administracji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uznał, że wniosek o wypłatę odszkodowania został złożony z uchybieniem terminu tj. po dniu 31 grudnia 2005 r. Pominięto w decyzji, że przed powyższą datą brak było jeszcze nawet decyzji Wojewody , która stwierdzałaby, że własność przedmiotowej nieruchomości przeszła z mocy prawa na Województwo Przedmiotowa decyzja uprawomocniła się dopiero z końcem 2006 r. Tym samym należy uznać, że brak było faktycznie możliwości zgłoszenia wniosku o przyznanie odszkodowania przed 31 grudnia 2005 r.

Odwołujący podnieśli, że nawet pomijając powyższe okoliczności, od samego początku - tj. od momentu dowiedzenia się przez nich o regulowaniu stanu prawnego ich nieruchomości w 2004 r. – współpracowali z organami administracji publicznej, dlatego też należy uznać, że wniosek o wypłatę stosownego odszkodowania złożyli przed upływem ustawowego terminu przypadającego na 31 grudnia 2005 r. w sposób dorozumiany.

Skarżący podali, że organy administracji utwierdzały skarżących w przekonaniu, że są już podejmowane przez administrację publiczną realne kroki do wypłaty odszkodowania za zajęty grunt. Niestety jak wskazują okoliczności niniejszej sprawy działania organów administracji publicznej miały na celu wprowadzenie wnioskodawców w błąd, co w rażący sposób stoi w sprzeczności z zasadami jakimi kierować się powinna administracja publiczna.

Wskazano, że w zawiadomieniu z dnia 8 listopada 2004 r. o czynnościach przyjęcia granic nieruchomości zostaliśmy poinformowani tylko o tym, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Ponadto Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. uwarunkował wypłatę należnego odszkodowania od przedłożenia zaświadczenia Banku [...] S.A. o zwolnieniu wydzielonej pod drogę wojewódzką nr [...] części działki [...] oznaczonej jako działka [...] z hipoteki w kwocie 50.000 zł. Zarząd Dróg musiał więc mieć informację, że zgłoszony został przez odwołujących się wniosek o wypłatę odszkodowania za zajęty pod drogę grunt.

Wskazano, że żaden przepis nie postanawia by wniosek o wypłatę odszkodowania musiał być złożony w formie pisemnej. W ocenie odwołujących, mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy należy wywieść twierdzenie, że złożyli przedmiotowy wniosek ustnie przed upływem ustawowego terminu. Na okoliczność tę organ nie przeprowadził żadnego dowodu.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Wojewoda znak: [...] , na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty M. z dnia [...] czerwca 2011 r. znak[...].

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że ostateczną decyzją z [...] października 2006 r. nr[...], Wojewoda potwierdził, że dnia 1 stycznia 1999 r. Województwo [...] nabyło z mocy prawa własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0050 ha, położonej w obrębie[...] Obr M. , stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność K.S. c W. i A. oraz J.S. s. J. i A. we wspólności ustawowej małżeńskiej, zajętej pod drogę wojewódzką nr [...]

W dniu 13 maja 2011 r. do Starostwa Powiatowego w M. wpłynął wniosek K.S. i J.S. z 10 maja 2011 r. o wypłatę odszkodowania za nieruchomość, oznaczoną jako działka nr [...] , poł. w obrębie[...] , jedn. ewid. M.

Podano, że zgodnie z art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wynika, iż ustalenie i wypłata odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne następuje przy spełnieniu następujących przesłanek:

* dana nieruchomość musi być zajęta pod pas drogi publicznej,

* nieruchomość taka nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego,

* z wnioskiem o ustalenie odszkodowania występuje właściciel nieruchomości w terminie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

przy czym wszystkie te przesłanki musza być spełnione łącznie.

Organ odwoławczy podał, że organ I instancji w związku z pismem Zarządu Dróg Wojewódzkich (dalej: ZDW) z 16 listopada 2006 r. nr [...] zwrócił się do ZDW o udzielenie informacji czy K. i J.S. złożyli wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Ww. podmiot, po przeanalizowaniu dokumentów złożonych w archiwum ZDW stwierdził, że nie zawierają one wnioskuK. I J.S. . W związku z powyższym wniosek K.S. i J.S. o ustalenie i wypłatę odszkodowania z dnia 10 maja 2011 r., potraktowano jako jedyny w przedmiotowej sprawie, złożony z uchybieniem terminu określonego w przepisie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Dochowanie terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie jest, jak wyżej wskazano, jedną z przesłanek od zaistnienia łącznie których zależy pozytywne rozstrzygnięcie sprawy przez organ. W tej sytuacji brak spełnienia choćby jednej z przesłanek powoduje niemożność ustalenia i wypłacenia odszkodowania. Powyższe wynika wprost z treści w/w przepisu i nie budzi żadnych wątpliwości, na co wskazuje również ugruntowane i jednoznaczne w tym zakresie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 394/06).

Skoro zatem stwierdzono uchybienie przez K.S. i J.S. co do terminu złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, należało orzec o odmowie jego ustalenia i wypłaty za wyżej opisaną nieruchomość, bez konieczności badania pozostałych przesłanek.

Niezależnie od powyższego stwierdzono, że faktu uchybienia terminu nie usprawiedliwia okoliczność braku wiedzy tj. znajomości przepisów o obowiązujących, ustawowych terminach wnoszenia żądań dotyczących wypłaty odszkodowania. Argumentacja taka nie znajduje uzasadnienia prawnego i czyni te zarzuty wobec decyzji organu I instancji bezzasadnymi.

Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, iż termin określony w art.73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. jest zawitym terminem prawa materialnego. Termin taki ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożliwość jego realizacji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 791/10 podkreślił że termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość dopuszczają przepisy określające dany termin (por. także uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 1996r. sygn. akt OSP 19/96 , opub. w ONSA z 1997 r., z. 2, poz. 56). Ustawa z dnia 13 października 1998 r. nie przewiduje możliwości przywrócenia terminu, o jakim mowa w jej art. 73 ust. 4. Nie ma zatem znaczenia, z jakich przyczyn osoba uprawniona w stosownym czasie nie złożyła wniosku. Skutku w postaci wygaśnięcia przedmiotowego

roszczenia nie eliminuje w szczególności fakt niewydania decyzji przewidzianej w art. 73 ust. 1 ustawy, bowiem bieg omawianego terminu nie został powiązany ani z faktem, ani datą wydania takiej deklaratoryjnej decyzji.

Wojewoda zwrócił również uwagę na pogląd prawny przedstawiony 15 września 2009 r. (sygn. akt[...]) przez Trybunał Konstytucyjny, który udzielał odpowiedzi na pytanie prawne przedstawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w przedmiocie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną (Dz. U. Nr 133, póz. 872 z późn. zm.) w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy. W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że z art. 73 przepisów wprowadzających wynika, że wszystkie osoby, które utraciły własność nieruchomości na podstawie tego przepisu miały możliwość zgłoszenia w określonym terminie (pomiędzy 1 stycznia 2001 r. a 31 grudnia 2005 r.) roszczenia odszkodowawczego, niezależnie od tego czy została w tym okresie wydana decyzja wojewody. Dlatego kwestionowane przepisy nie naruszają wskazanych w pytaniu prawnym wzorców konstytucyjnych. Trybunał wskazał, że wniosek byłego właściciela nieruchomości o odszkodowanie ma dwojaki charakter. Po pierwsze stanowi oświadczenie, że były właściciel jest i domaga się odszkodowania za wywłaszczenie. Po drugie stanowi żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Dla samego zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego, stanowiącego oświadczenie o skorzystaniu z prawa do odszkodowania, nie jest potrzebne wcześniejsze uzyskanie decyzji wojewody.

Odnosząc się natomiast do stanowiska odwołujących, że złożyli przedmiotowy wniosek ustanie przed upływem ustawowego terminu, wskazano na przepis art. 67 K.p.a., który w § 2 stanowi, iż organ administracji publicznej sporządza protokół z przyjęcia wniesionego ustnie podania. Skoro więc J.S. i K.S. podnoszą, iż złożyli ustnie wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania, czynność taka winna być udokumentowana w formie protokołu, którego jednak brak w aktach przedmiotowej sprawy, a tym samym brak jest możliwości weryfikacji zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących ustnego złożenia przedmiotowego wniosku o odszkodowanie.

Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia, stwierdzono, że Starosta M. prawidłowo wskazał, że przeszkodą do ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] jest fakt, że wniosek K.S. i J.S. został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, gdyż w okresie wymienionym w tym przepisie wnioskodawcy nie występowali ze stosownym wnioskiem w trybie 73 ww. ustawy. W konsekwencji organ I instancji prawidłowo orzekł o odmowie ustalenia za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną.

Jednocześnie poinformowano o zmianie numeru sprawy z [...] na numer[...] .

W dniu 2 marca 2012 r. K.S. i J.S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2012 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 8 i 11 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie o wypłatę odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Województwa [...]oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0050 ha położonej w obrębie [...] , jednostka ewidencyjna M. stanowiącej 31 grudnia 1998 r. współwłasność skarżących na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, zajętej po drogę wojewódzką nr [...] – relacji[...] , z naruszeniem z zasad wyrażonych w tych przepisach;

2) art. 9 K.p.a. poprzez naruszenie obowiązku należytego i wyczerpującego poinformowania stron postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie praw skarżących będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

3) art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a., art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak również pominięcie słusznego interesu skarżących;

4) art. 15 K.p.a. poprzez naruszenie przez organ zasady wyrażonej w tym przepisie poprzez merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy pomimo braku przeprowadzenia przez organ II instancji postępowania wyjaśniającego, którego przeprowadzenie jest niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego;

5) naruszenie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ust 1 reformujące administrację publiczną przez błędną interpretację tego przepisu, polegającą na przyjęciu, że wniosek o wypłatę odszkodowania nie może zostać złożony w sposób dorozumiany, zwłaszcza w przypadku gdy działania organów administracyjnych zajmujących się regulowaniem kwestii związanych z przejściem z mocy prawa własności nieruchomości pod drogi publiczne wskazywało na to, że procedura wypłaty odszkodowania jest w toku i w przypadku braku określonych działań strony skarżących wypłata odszkodowania zostanie wstrzymana;

6) naruszenie art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich pominięcie, które doprowadziło do pozbawienie skarżących prawnie uzasadnionego oczekiwania uzyskania efektywnej rekompensaty za utracone prawo własności oraz skutkujące przyjęciem, że roszczenie o wypłatę odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne wygasa zanim może być skutecznie dochodzone, a także że wywłaszczenie na cele publiczne może zostać dokonane bez słusznego odszkodowania lub z takimi ograniczeniami, które naruszają istotę prawa własności;

7) naruszenie art. 1 Protokołu nr 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka Podstawowych Wolności poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że wywłaszczenie nieruchomości może zostać dokonane bez należnej rekompensaty za pozbawienie prawa własności.

Stawiając powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania na ich rzecz.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zaskarżone decyzje naruszają prawo. Organy administracji załatwiły sprawę bez należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności. Organy nie czuwały, aby strony nie poniosły uszczerbku z powodu nieznajomości prawa. Zarzucono brak ustalenia ponad wszelką wątpliwość, że skarżący wniosku o ustalenie odszkodowania nie składali. Skoro było prowadzone postępowanie i zwrócił się zarząd drogi do Wojewody o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. własności przedmiotowej nieruchomości przez Województwo [...] to z pewnością było to czymś uzasadnione, a tego nie zbadano. Skarżący wskazali, że przynajmniej w sposób dorozumiany taki wniosek do końca 2005 r. złożyli, a być może także i pisemnie. Sama zaś informacja znajdująca się w piśmie Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia 16 listopada 2006 r. wskazuje, że ten Zarząd zwrócił się do skarżących o podjęcie pewnych czynności celem wypłaty odszkodowania. Należało więc sprawdzić, czy rzeczywiście takie wniosku skarżący nie składali. Podniesiono, że przed wydaniem decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności przez Województwo [...]w 2006 r. nie było możliwości składania wniosku o ustalenie odszkodowania, bo to byłoby sprzeczne z ogólnymi zasadami ustalania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wskazali również na współpracę z organami administracji w tej sprawie i działanie w zaufaniu do organów administracji, które okazało się błędne.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji nie widząc podstaw do jego zmiany w związku z argumentacją przedstawioną w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a wydane w sprawie decyzje są zgodne z prawem.

Art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą" stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Za tak przejęte nieruchomości należy się byłym właścicielom odszkodowanie, które będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Jak wynika z zacytowanego art. 73 ust. 4 ustawy, postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za ww. nieruchomości może zostać wszczęte i toczy się wyłącznie na wniosek właściciela nieruchomości, czyli na żądanie strony uprawnionej do uzyskania odszkodowania. Wniosek winien zostać złożony w określonym w tym przepisie terminie. Ustawodawca ograniczył w czasie możliwość złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, ustalając termin do jego złożenia na okres pomiędzy dniem 1 stycznia 2001 r. a 31 grudnia 2005 r. Zachowanie powyższego terminu jest tym samym warunkiem merytorycznego rozpoznania wniosku, ponieważ po jego upływie roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasa. Wygaśnięcie roszczenia o ustalenie i wypłatę odszkodowania oznacza, że następuje bezwzględna utrata możliwości jego dochodzenia przez stronę. Art. 73 ust. 4 ustawy jest przepisem prawa materialnego. Nie stosuje się do niego instytucji przywrócenia terminu (art. 58 K.p.a.), która jest instytucją procesową i ma zastosowanie wyłącznie do terminów dokonania czynności procesowych. Należy podnieść i to, że Trybunał Konstytucyjny badał zgodność z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ograniczenie terminu do skutecznego złożenia wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania i nie zakwestionował zgodności z Konstytucją ww. regulacji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07, opub. w OTK-A 2009 r. nr 8, poz. 123).

Jeszcze raz należy podnieść, że wyraźne brzmienie powołanego przepisu wskazuje, że wniosek o odszkodowanie może być skutecznie złożony tylko w tym terminie, wprost wskazanym przez ustawę. Skutkiem niezłożenia wniosku w okresie pomiędzy 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. jest wygaśnięcie roszczenia, co nakazuje uznać, że powyższy termin ten ma charakter materialnoprawny, a nie procesowy. Z faktem upływu określonego czasu ustawodawca powiązał skutek w postaci braku roszczenia o odszkodowanie. Roszczenie przestaje przy tym przysługiwać niezależnie od tego, z jakiego powodu uprawnione osoby nie złożyły stosownego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela zatem prezentowane w orzecznictwie poglądy, które wskazują na materiałnoprawny charakterze terminu przewidzianego w art. 73 ust. 4 ustawy (np. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu z 15 stycznia 2009 roku, sygn. akt II SA/Po 558/08, Lex Omega nr 531041 oraz w Lublinie z 9-października 2008 roku, sygn. akt II SA/Lu 366/08, Lex Omega nr 565972).

W sprawie niniejszej organy administracji publicznej słusznie uznały, że skarżący nie złożyli wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną w terminie, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy. Wniosek ten został złożony w lutym (data na wniosku - 16 lutego 2011 r.; data wpływu do organu – 23 lutego 2011 r., akta administracyjne sprawy, karta nr [...]Jest to pierwszy wniosek z treści którego można wywnioskować, że skarżący domagają się ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną.

Organy trafnie więc przyjęły, że oświadczenie złożone w 2011 r. przez skarżących nie może odnieść wnioskowanego przez skarżących skutku to dlatego, że ich roszczenie wygasło.

Tym samym zarzuty zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Nie można uznać, ze wniosek w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania mógł być złożony w sposób dorozumiany. Nie ma dorozumianego sposobu składania wniosków. Wniosek strony musi zawierać wyrażoną wolę podjęcia przez organ określonych czynności. Nawet sytuacja, w której było w 2004 r. prowadzone postępowanie w sprawie uregulowania stanu prawnego nieruchomości zajętych pod pas drogi [...]w zakresie przyjęcia granic nieruchomości, nie skutkowało złożeniem przez skarżących wniosku o ustalenie na ich rzecz i wypłatę odszkodowania. Zawiadomienie to zawiera pouczenie o art. 73 ustawy, a więc skarżący mogli zainteresować się zasadami przyznawania odszkodowania i warunkami, jakie są wymagane od wnioskodawców.

Nie są zasadne argumenty wskazujące, że warunkiem skutecznego złożenia wniosku o wypłatę i ustalenie odszkodowania było uprzednie wydanie decyzji przez właściwego wojewodę stwierdzające nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności do terenu zajętego pod drogę publiczną. Żaden przepis ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną lub jakiejkolwiek innej ustawy nie uzależniał samego złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania właśnie od wydania decyzji przez wojewodę stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności. Co najwyżej tak złożony wniosek spowodowałby wszczęcie postępowania, które następnie zostałoby zawieszone w oczekiwaniu na decyzję wojewody.

Pewne wątpliwości zawierało pismo Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia 16 listopada 2006 r. skierowane do skarżących i zawierające informację, że brak podjęcia przez skarżących działań w postaci ujawnienia w księgach wieczystych zniesienia działek i zwolnienia ich z hipoteki spowoduje wstrzymanie wypłaty odszkodowania za zajęty pod drogę wojewódzką grunt (akta administracyjne sprawy, karta nr [...] , ale tą okoliczność wyjaśniał organ I. instancji który ustalił, że w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. w Zarządzie Dróg Wojewódzkich skarżący nie składali żadnego wniosku dotyczącego ustalenia na ich rzecz odszkodowania za grunt zajęty pod taką drogę (akta administracyjne sprawy, karta nr [...]). Sąd nie ma podstaw kwestionować tej informacji. Okoliczności sprawy nie wskazują także, że skarżący jakikolwiek wniosek w tym zakresie składali do dnia 31 grudnia 2005 r.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 9 K.p.a. w zakresie braku informowania stron o obowiązujących okolicznościach prawnych danej sprawy, który to przepis może być naruszony tylko wówczas, gdy toczy się dane postępowanie. Skoro do 31 grudnia 2005 r. nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną na podstawie art. 73 ustawy, to nie można czynić zarzutu organom, że nie informowały mieszkańców o ewentualnych prawach, które im przysługują i które mogą się skonkretyzować, jeżeli wystąpią oni ze stosownym wnioskiem.

Nie można się zgodzić również ze stanowiskiem skarżących, że nabycie prawa własności w trybie art. 73 ustawy stanowiło wywłaszczenie. Ustawodawca celowo zamieścił ten tryb nabycia własności przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w ustawie Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, a nie w ustawie o gospodarce nieruchomościami regulującej procedurę wywłaszczenia. Ten tryb, zawarty w kilkakrotnie powołanym art. 73 ustawy, nie jest wywłaszczeniem i tym samym ustawodawca rygorystycznie uregulował immanentną cechę odebrania prawa własności, jaką jest przyznanie odszkodowania za tak odebraną własność. Wyraźnie ustawodawca stwierdził, że odszkodowanie to należy się tylko na wniosek (a nie z urzędu) i to wniosek złożony tylko do 31 grudnia 2005 r. Kilkakrotnie Trybunał Konstytucyjny analizował zgodność z Konstytucją art. 73 ustawy i nie stwierdził naruszenia Konstytucji RP. Przykładowo Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt K 20/09, opub. w Dz. U. z 2011 r. Nr 115, poz. 674 stwierdził, że art. 73 ust. 4 ustawy jest zgodny, między innymi z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07, opub. w Dz. U. z 2009 r. Nr 160, poz. 1275 także stwierdził, że art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Tym samym zarzuty skarżących co do naruszenia Konstytucji RP poprzez odmowę ustalenia i wypłatę odszkodowania za zajęte pod drogę publiczną nieruchomości, jeżeli wniosek został złożony po terminie 31 grudnia 2005 r., nie zasługują na uwzględnienie. Nie jest zasadny pogląd, jakoby przed wydaniem decyzji przez wojewodę stwierdzającą nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania nie mogło być skutecznie dochodzone.

W ocenie Sądu nie nastąpiło także naruszenie art. 1 Protokołu nr 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175). Artykuł ten stanowi bowiem, że "każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego. Powyższe postanowienia nie będą jednak w żaden sposób naruszać prawa państwa do stosowania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem powszechnym lub w celu zabezpieczenia uiszczania podatków bądź innych należności lub kar pieniężnych.". Regulacja zawarta w art. 73 ustawy nie narusza postanowień powołanego art. 1 Protokołu 1.

Mając na uwadze powyższe, uznając skargę za bezzasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu - jak w sentencji wyroku, mając za podstawę art. 151 P.p.s.a.