Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 543/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31 zq ust. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2020 r. "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. (dalej: Spółka, Strona, Skarżąca) złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za osoby ubezpieczone.

Wnioskodawca oświadczył, że wg stanu na 31 grudnia 2019 r. wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% kapitału zakładowego Spółki.

Decyzją z dnia [...] 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. (dalej: Organ I instancji), działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374) - dalej: "ustawa COVID-19" w zw. z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s.", odmówił Spółce prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Decyzja odmowna została wydana z uwagi na fakt, że Spóła we wniosku w części 4.2 A, zaznaczyła, że wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% kapitału zakładowego Spółki.

Pismem z dnia 22 czerwca 2020 r. Strona zwróciła się o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku wskazano, że Spółka spełnia warunki do przyznania jej zwolnienia. Wskazano, że Spółka nie zalega wobec ZUS z jakimikolwiek należnościami.

Decyzją z dnia [...] 2021 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, Organ odwoławczy) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.) zwanej dalej "k.p.a." oraz art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19, utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji.

W uzasadnieniu ZUS powołał się na art.15zzzh tej ustawy (błędnie wskazując art. 15zzh) wywodząc, że zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek, zgodnie z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C91I) stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce i może ją otrzymać płatnik, który na 31 grudnia 2019 r. nie był w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. Definicję pojęcia "trudnej sytuacji" zawiera art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu. Przekazane przez Spółkę we wniosku informacje wskazują, że znajdowała się ona na dzień 31 grudnia 2019 roku w trudnej sytuacji, "zatem orzeczono jak w sentencji decyzji".

Kwestionując powyższą decyzję ostateczną Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając:

I. naruszenie prawa materialnego poprzez:

1) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 31zq ustawy COVID-19 polegające na odmowie zwolnienia z opłacania należności pomimo spełnienia przez Stronę warunków udzielenia takiego zwolnienia;

2) brak zastosowania art. 31zo ustawy COVID-19, co skutkowało również brakiem dokonania dogłębnej analizy spełnienia przesłanek do uzyskania przedmiotowego zwolnienia,

3) brak zastosowania pkt 1.6 Komunikatu Komisji – Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19, a w efekcie wadliwe ustalenie, że Skarżącej nie przysługuje zwolnienie z opłacania składek i istnieją przesłanki utrzymania w mocy decyzji Organu I instancji;

II. prawa procesowego poprzez naruszenie:

1) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, w szczególności przez niedokładne zbadanie okoliczności sprawy oraz nieuwzględnienie w decyzji słusznego interesu Strony;

2) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak umożliwienia Spółce wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, odmawiając zapewnienia Stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym;

3) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przez ZUS podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. niedopełnienie obowiązku wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, w szczególności poprzez niewyjaśnienie powodów, dla których organ przyjął, że Skarżąca jest przedsiębiorcą w trudnej sytuacji – pomimo złożenia przez Spółkę szeregu wyjaśnień w toku prowadzonego postępowania administracyjnego oraz dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, polegającą na błędnym uznaniu, że Skarżąca na dzień 31 grudnia 2019 r. znajdowała się w trudnej sytuacji uzasadniającej odmowę zwolnienia;

4) 66a k.p.a. poprzez wadliwe prowadzenie akt sprawy, które nie zawierają obligatoryjnej metryki sprawy;

5) art. 79a k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania Spółki o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a tym samym braku wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co mogłoby skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony;

6) art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej, na podstawie której organ odmówił zwolnienia z opłaty składek, jak również wadliwe skonstruowanie uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji;

7) art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. poprzez wadliwe skonstruowanie pouczenia zawartego w decyzji o możliwości i trybie wniesienia skargi do WSA

8) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji z pominięciem omówienia złożonych wyjaśnień Skarżącej, a których organ nie uwzględnił przy rozpoznawaniu sprawy – tj. przyczyn, z powodu których dowodom tym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W konsekwencji Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z decyzją ją poprzedzającą, wstrzymanie wykonania decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg załączonego spisu kosztów.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są usprawiedliwione.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest odmowa zwolnienia Spółki z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie za okres od marca do maja 2020 r.

Z uwagi na powyższe zastosowanie w zakończonym, a kontrolowanym przez tutejszy Sąd, postępowaniu miały przepisy ustawy COVID-19. Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Przepis art. 31zp ust. 1 ww. ustawy określa, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Przy czym Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z ww. obowiązku w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 ustawy COVID-19). O zwolnieniu informuje płatnika składek (art. 31zq ust. 5 ustawy COVID-19). Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7), od której – zgodnie z art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 - płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z powołanych przepisów wynika, że ustawodawca objął zwolnieniem z obowiązku opłacania składek okres od marca do maja 2020 r., dając płatnikom składek czas na złożenie wniosku o zwolnienie z wymaganą dokumentacją rozliczeniową do 30 czerwca 2020 r. ZUS został zobowiązany do dokonywania przedmiotowych zwolnień w terminie nie dłuższym niż 30 dni. Jednocześnie ustawa COVID-19 nie reguluje kwestii terminu, w którym organ zobowiązany jest wydać decyzję odmowną wobec płatnika składek, który nie spełnia warunków przyznania prawa do zwolnienia.

W kontekście omawianego instrumentu wsparcia (zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek) fundamentalne znaczenie ma norma prawna zawarta w art. 15zzzh pkt 1 ustawy COVID-19. W przepisie tym określono, iż wsparcie, o którym mowa m.in. w art. 31zo - zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1) stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce.

Krajowy ustawodawca chcąc, aby wymienione w powołanym przepisie instrumenty wsparcia w czasie trwającej epidemii (m.in. zwolnienie od obowiązku opłacania należności z tytułu składek), stanowiące pomoc publiczną w rozumieniu prawa wspólnotowego, nie naruszały postanowień art. 107 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 25 marca 1957 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm., dalej: TFUE), zawarł odesłanie do ww. Komunikatu Komisji Europejskiej. W ten sposób z jednej strony konkretne instrumenty wsparcia w dobie kryzysu wywołanego epidemią COVID-19 wprowadzono do polskiego porządku prawnego mocą przepisu rangi ustawowej, z drugiej - zaznaczono, że odpowiadają one wspólnym dla wszystkich krajów członkowskich UE warunkom przyznawania pomocy publicznej określonym w powołanym Komunikacie Komisji, z trzeciej zaś dookreślono, że wsparcie to - jako dopuszczalna pomoc publiczna - ma na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce.

Powyższe znajduje potwierdzenie w treści samego Komunikatu Komisji (UE), którego pkt 2.18 określa, iż: "biorąc pod uwagę, że epidemia COVID-19 dotyka wszystkie państwa członkowskie, a wprowadzone przez nie środki ograniczające rozprzestrzenianie epidemii negatywnie wpływają na sytuację przedsiębiorstw, Komisja uważa, że pomoc państwa jest uzasadniona i może zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE przez określony czas w celu zaradzenia niedoborowi płynności wśród przedsiębiorstw oraz zagwarantowania, że zakłócenia spowodowane epidemią COVID-19 nie zagrożą ich rentowności, szczególnie jeśli chodzi o MŚP." Dalej w pkt 2.19 stwierdzono, że: "W niniejszym komunikacie Komisja określa warunki zgodności z rynkiem wewnętrznym, które będzie stosowała w odniesieniu do pomocy przyznanej przez państwa członkowskie na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE. Państwa członkowskie muszą zatem wykazać, że środki pomocy państwa zgłoszone Komisji na mocy niniejszego komunikatu są konieczne, odpowiednie i proporcjonalne, aby zaradzić poważnym zaburzeniom w gospodarce danego państwa członkowskiego, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym komunikacie są w całości spełnione."

Analizując dalej konstrukcję art. 15zzzh ustawy COVID-19 stwierdzić należy, że przepis ten zawiera podwójne odesłanie. Po pierwsze odsyła do Komunikatu Komisji, który to z kolei wskazując, jakim przedsiębiorstwom pomocy nie można udzielić, odsyła do legalnej definicji pojęcia "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" zawartej w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014.

Komunikat Komisji w pierwotnym brzmieniu (z 20 marca 2020 r.) w pkt 3.1.22.c. wskazywał, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji (w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014) w dniu 31 grudnia 2019 r.; może być ona przyznana przedsiębiorstwom, które nie znajdują się w trudnej sytuacji lub przedsiębiorstwom, które nie znajdowały się trudnej sytuacji w dniu 31 grudnia 2019 r., ale które później napotkały trudności lub znalazły się w trudnej sytuacji z powodu epidemii COVID-19.

Zgodnie zaś z art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE 45, a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;

b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;

c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym podstępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;

d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzuję i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;

e) w przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.

Jak wynika z powołanego art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014 do uznania przedsiębiorstwa za będące w trudnej sytuacji wystarczy by spełniało jedną z przesłanek określoną w tym przepisie. W przypadku spółek z ograniczoną odpowiedzialnością jedną z takich przesłanek jest fakt utraty w efekcie zakumulowanych strat ponad połowy kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych.

Bezsporne jest, że w niniejszej sprawie Spółka oświadczyła we wniosku, że "wg stanu na dzień 31 grudnia 2019 r. wysokość niepokrytych strat spółki przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego spółki".

W świetle powołanych przepisów wydawać by się zatem mogło, że ZUS prawidłowo odmówił Spółce wnioskowanego zwolnienia, skoro ta we wniosku potwierdziła, że znajdowała się (wg stanu na 31 grudnia 2019 r.) w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014, tj. wysokość niepokrytych strat spółki przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego.

Zważyć jednak należy, że organ nie wziął pod uwagę, że skoro na gruncie art. 31zp ust. 1 i art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 wnioski o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek wraz z wymaganą dokumentacją rozliczeniową można było składać do dnia 30 czerwca 2020 r., obowiązkiem ZUS było uwzględnienie stanu prawnego - w omawianym zakresie warunków uznania pomocy publicznej za dopuszczalną - na ostatni dzień do złożenia wniosku, tj. 30 czerwca 2020 r. Natomiast przed tą datą, w istotnym z punktu widzenia okoliczności niniejszej sprawy zakresie, uległ zmianie Komunikat Komisji, do którego ustawodawca odsyła w art. 15zzzh ustawy COVID-19. Komunikatem Komisji (UE) Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa, w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz.Urz. UE.C.2020.218.3 z 02.07.2020 r.) z mocą od 29 czerwca 2020 r. rozszerzono tymczasowe ramy środków pomocy państwa na wszystkie mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa, nawet jeśli w dniu 31 grudnia 2019 r. zaliczałyby się one do kategorii przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, pod warunkiem że nie są objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz, że nie otrzymały pomocy na ratowanie (która nie została spłacona) ani pomocy na restrukturyzację (i nadal podlegają planowi restrukturyzacji) [pkt 1.6., 2.12. i 2.15. ww. Komunikatu – Trzecie zmiany...].

Jakkolwiek w dacie wydania decyzji w pierwszej instancji (31 maja 2020 r.) ww. zmiana Komunikatu nie obowiązywała (weszła w życie od 29 czerwca 2020 r.) niemniej jednak zmiana ta obowiązywała w dacie rozstrzygania sprawy w drugiej instancji i powinna była zostać uwzględniona przez ZUS. Jak się wydaje zresztą, ZUS świadomy był owych zmian, o czym świadczy wezwanie z dnia 12 lutego 2020 r. wystosowane do Strony o wypełnienie dodatkowego formularza, w którym wskazano m.in., że Komunikat Komisji Europejskiej był kilkukrotnie zmieniany i potrzebne są w związku z tym dodatkowe informacje.

W świetle powyższego – zdaniem Sądu - w niniejszej sprawie organ powinien był uwzględnić powołaną trzecią zmianę Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19, która z dniem 29 czerwca 2020 r., a więc na dzień przed upływem terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, rozszerzyła zakres dopuszczalnej pomocy publicznej pod pewnymi warunkami na przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji. Zawarte bowiem w art. 15zzzh ustawy COVID-19 odesłanie do ww. Komunikatu Komisji (UE) ma charakter dynamiczny w rozumieniu § 159 w zw. z § 158 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 283 ze zm., dalej: rtp), co oznacza, że jest ono odesłaniem do obowiązujących unormowań w brzmieniu, jakie będą one miały każdorazowo w czasie obowiązywania przepisu odsyłającego. Jeżeliby bowiem intencją ustawodawcy było zastosowanie w art. 15zzzh ustawy COVID-19 odesłania statycznego, tj. odesłania do innych przepisów jedynie w ich określonej wersji (zgodnie z § 160 rtp), to w przepisie odsyłającym (w tym wypadku - art. 15zzzh ustawy COVID-19) dodałby w nawiasie "w brzmieniu z dnia ....", podając poza datą wejścia w życie przepisów, do których się odsyła, także oznaczenie dziennika urzędowego, w którym zostały ogłoszone te przepisy. Takiego zapisu zaś omawiane odesłanie nie zawiera.

Podobny pogląd wyraził WSA w Poznaniu w wyroku z 27 maja 2021r. o sygn. akt III SA/Po 489/21, jak również WSA w Gliwicach w wyroku z 19 lipca 2021 r., o sygn. akt III SA/Gl 566/21 oraz WSA w Gdańsku w wyroku z 25 sierpnia 2021 r., o sygn. akt I SA/Gd 751/21, a Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone w nich stanowisko.

Zatem w tej sprawie obowiązkiem ZUS było uwzględnienie stanu prawnego – w omawianym zakresie warunków uznania pomocy publicznej za dopuszczalną - na ostatni dzień do złożenia wniosku, tj. 30 czerwca 2020 r.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że ZUS dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 15zzzh w zw. z art. 31zo ust. 1 w zw. z art. 31zp ust. 1 ustawy COVID-19 - poprzez nieuwzględnienie aktualnego na dzień 30 czerwca 2020 r. brzmienia Komunikatu Komisji (UE), do którego odesłanie zawarto w art. 15zzzh ustawy COVID-19. Naruszenie to o tyle miało wpływ na wynik sprawy, że Spółka w oświadczeniu z 29 lutego 2021 r. podała, że nie jest objęta postępowaniem upadłościowym oraz nie otrzymała pomocy na ratowanie ani na restrukturyzację. Ponownie rozpatrując sprawę ZUS dokona oceny złożonego wniosku z uwzględnieniem wykładni dokonanej powyższej, w szczególności aktualnego na dzień 30 czerwca 2020 r. brzmienia Komunikatu Komisji (UE).

Bezzasadne natomiast okazały się zarzuty skargi sprowadzające się do zarzucenia organowi bezzasadne przyjęcie, że Spółka znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej w rozumieniu rozporządzenia Komisji UE nr 651/2014. Spółka we wniosku zaznaczyła, że wysokość niepokrytych strat spółki przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego, a okoliczność ta oznacza, że podmiot znajduje się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014. Trudno zarzucać organowi w tej kwestii jakikolwiek błąd, w szczególności nie było podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego w celu podważenia własnej deklaracji Spółki co do wysokości niepokrytych strat. Z uwagi na powyższe niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 8, art. 7, 77 i 80 k.p.a.

W ocenie Sądu, naruszenie przez ZUS przepisów art. 10 § 1 i 79a k.p.a. nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, albowiem Strona nie wykazała, że zarzucone uchybienia uniemożliwiły jej dokonanie konkretnych czynności procesowych.

Z tych podobnych względów bezzasadny okazał się także zarzut braku metryki akt administracyjnych i braku numeracji kart. Strona nie wykazała, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, a od tego zależy skuteczność podnoszonego zarzutu proceduralnego. Dodatkowo należy zauważyć, że akta administracyjne nie są obszerne, a w momencie ich wpływu do Sądu znajdowała się w nich metryka i były one ponumerowane.

Odnosząc się do zarzutu wadliwie skonstruowanego pouczenia zawartego w decyzji należy wskazać, że uchybienie to również nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż mimo błędnego pouczenia skarga została skutecznie wniesiona i rozpoznana przez właściwy miejscowo Sąd.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie do art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Do niezbędnych kosztów postępowania Sąd zaliczył koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480,- zł wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

W ocenie Sądu, ani rodzaj i stopień zawiłości sprawy ani niezbędny nakład pracy radcy prawnego nie uzasadniał zasądzenia kosztów zastępstwa w wyższej wysokości (3.600,- zł) niż stawka minimalna przewidziane w ww. rozporządzeniu. Jednocześnie Sąd uznał, że nie podlega zwrotowi wymieniona w spisie kosztów kwota 15,60 zł tytułem kosztów korespondencji, bowiem wydatek ten nie mieści się w katalogu "niezbędnych kosztów postępowania" wskazanych w art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a.

Należy zauważyć, że stosownie do art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Trafny jest pogląd prezentowany w orzecznictwie, że powyższa regulacja ma charakter wyczerpujący (por. postanowienia NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1490/09, Lex nr 743273 oraz z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 31/12, Lex nr 1121121).

W związku z tym przedstawiony katalog niezbędnych kosztów nie może być rozszerzany na wydatki inne. Koszt korespondencji wskazany w spisie kosztów nie mieści się w ramach wydatków adwokata lub radcy prawnego, ponieważ wydatki, o których mowa ww. przepisach nie mogą obejmować takich kosztów, które strona zwykle musi ponosić, ale sama nie mogłaby dochodzić ich zwrotu, gdyby prowadziła postępowanie osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym.