Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 766/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3 pkt 1 - 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod,, sędzia WSA Hanna Raszkowska, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 16 lutego 2012r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2006r. J.S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W związku z sytuacją materialną i zdrowotną zaistniały zdaniem wnioskodawcy przesłanki do umorzenia zaległości. J. S. wskazał w szczególności, iż w dniu 16 marca 2002r. miał miejsce pożar stanowiącego jedyne źródło dochodów Jego rodziny, zakładu gastronomiczno – handlowego. W dniu 8 lutego 2003r. zobowiązany uległ natomiast wypadkowi przy pracy w gospodarstwie rolnym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia "[...]" odmówił J. S. umorzenia należności z tytułu ww. składek wraz z odsetkami i kosztami upomnienia. Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wymieniona decyzja utrzymana została w mocy decyzją ZUS z "[...]". Wobec złożenia skargi, wyrokiem z 18 marca 2008r. o sygn. V SA/Wa 2818/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Sąd zwrócił zaś uwagę, że Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję, którą orzeczono ponad wniosek skarżącego. Ponadto w decyzji z "[...]" nie dokonano rozróżnienia składek na część dotyczącą wyłącznie płatnika jako osoby ubezpieczonej i płatnika zobowiązanego do uiszczenia składek za pracowników.

Decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w zakresie wniosku o umorzenie należności w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek, a decyzją z "[...]" uchylił decyzję z dnia "[...]" w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Następnie w dniu "[...]" organ wydał decyzję, którą odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na:

- ubezpieczenie społeczne za okres: kwiecień 1999r., maj 1999r., od lipca do grudnia 1999r., od kwietnia 2002r. do grudnia 2002r. w kwocie 6.924,59 zł,

– ubezpieczenie zdrowotne za okres: listopad i grudzień 1999r., maj i sierpień 2000r., sierpień 2001r., styczeń 2002r., od kwietnia do grudnia 2002r. w kwocie 732,43 zł,

– Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: od lipca do grudnia 1999r., maj i sierpień 2000r., od września do listopada 2001r., luty, czerwiec i lipiec 2002r., od września do grudnia 2002r. w kwocie 278,66 zł.

W motywach rozstrzygnięcia powołując treść art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2007r. nr 11, poz. 74 ze zm., dalej jako u.s.u.s.) Zakład stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust.1-3 u.s.u.s., gdyż skarżący posiada mienie podlegające egzekucji. Odnosząc się do przesłanek umorzenia określonych w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365, dalej jako rozporządzenie), organ wskazał natomiast, że pomimo spalenia w dniu 16 marca 2002r. zakładu gastronomiczno – handlowego, wnioskodawca dalej prowadził działalność gospodarczą, którą zakończył z dniem 31 grudnia 2002r.. Strona jest ponadto właścicielem gospodarstwa rolnego i uzyskuje z tego tytułu dochód. Organ zauważył, że wnioskodawca otrzymał część odszkodowania w związku z pożarem zakładu lecz nie posiada dokumentów potwierdzających powyższe, jak i nie pamięta kwoty odszkodowania. Nie wykazał też, że musi sprawować opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny oraz że stan zdrowia pozbawia go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Nie został ponadto uznany za osobę niezdolną do pracy, pomimo stwierdzenia przez biegłego lekarza, że wystąpił u niego długotrwały, 20 - procentowy uszczerbek na zdrowiu, w związku z wypadkiem przy pracy w gospodarstwie rolnym w dniu 8 lutego 2003r. W ocenie ZUS, wnioskodawca wykazał zaistnienie przesłanki świadczącej o tym, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go wraz z rodziną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ odmówił jednak umorzenia przedmiotowych należności, wskazując na uznaniowość tego typu decyzji oraz stwierdzając, że umorzenie oznaczałoby przeniesienie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na budżet państwa, a ZUS nie może ponosić negatywnych konsekwencji prowadzonej działalności strony.

Decyzją z dnia "[...]" o nr "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych powyższą decyzję utrzymał w mocy.

W związku z wniesieniem przez stronę skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wyrokiem z 29 września 2010r. o sygn. akt I SA/Ol 560/10 decyzja ta została uchylona. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organ przekroczył granice uznania administracyjnego uznając, iż strona wykazała wprawdzie zaistnienie przesłanki umożliwiającej dokonanie umorzenia, określonej w § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia, jednak umorzenie oznaczałoby przeniesienie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na budżet państwa.

Utrzymując w mocy decyzję z dnia "[...]" po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w uzasadnieniu decyzji z "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że jako przesłanki umorzenia należności zobowiązany powoływał m.in.: pożar zakładu gastronomiczno-handlowego w 2002r. oraz wypadek przy pracy w gospodarstwie rolnym w 2003r., podając, że z uwagi na stan zdrowia i trudną sytuację na rynku pracy nie widzi możliwości wyjścia z kryzysu finansowego. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono zaś, że strona nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych, ani w ewidencji działalności gospodarczej, nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej i nie jest zarejestrowana w ewidencji producentów rolnych. Jest natomiast właścicielem samochodu Nissan Primera rok prod. 1998 oraz FSO Lublin rok prod. 1987, a ponadto współwłaścicielem dwóch nieruchomości. Wraz z małżonką zobowiązany zgłoszony jest też do ubezpieczeń w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Zdaniem organu, w sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.. Brak było bowiem podstaw dla uznania całkowitej nieściągalności zadłużenia. Nie zaistniały też okoliczności do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia. Zobowiązany nie wskazał wysokości faktycznie osiąganego dochodu z prowadzonego gospodarstwa, ani nie załączył jakiejkolwiek dokumentacji świadczącej o ponoszonych wydatkach związanych z utrzymaniem i leczeniem. W związku z powyższym Zakład nie mógł przeprowadzić analizy finansowej dla oceny, czy umorzenie należności jest uzasadnione. Wobec braku dokumentów potwierdzających uznanie strony za osobę niepełnosprawną lub niezdolną do pracy, Zakład nie mógł też stwierdzić, że stan zdrowia wnioskodawcy nie pozwala na uzyskanie dochodu.

Wyrokiem z 14 lipca 2011r. o sygn. I SA/Ol 306/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił decyzję ZUS z "[...]". W uzasadnieniu Sąd ponownie wskazał na konieczność dokładnego ustalenia przez organ dochodu skarżącego, po odjęciu niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem, co powinno być poprzedzone zebraniem oraz oceną dowodów w tym zakresie. Skoro bowiem organ żądał aktualnych dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego dochodu i ponoszonych wydatków, to powinien wezwać stronę o konkretne dowody, dodatkowe dokumenty czy oświadczenia. Sąd wskazał także, iż niezbędne jest dokonanie oceny, czy w wyniku egzekucji zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny

Decyzją z dnia "[...]", po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego, decyzję z dnia "[...]" Zakład utrzymał w mocy. W uzasadnieniu stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust.1-3 u.s.u.s.. Skarżący posiada bowiem mienie podlegające egzekucji. Strona jest właścicielem samochodu osobowego marki Nissan model Primera rok produkcji 1998 oraz wyprodukowanego w tym samym roku samochodu osobowego marki Land Rover model Freelander. Jest też współwłaścicielem nieruchomości o powierzchni 2.07 ha wraz z budynkiem mieszkalnym i zabudowaniami gospodarczymi. Ustalono, iż zobowiązany nie korzysta ze wsparcia finansowego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych Powiatowego Urzędu Pracy. Ustalono ponadto, że strona nie jest zarejestrowana w ewidencji producentów rolnych i nie ubiegała się o przyznanie płatności z żadnego programu pomocowego. Prowadzona przez zobowiązanego działalność gospodarcza została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 31.12.2002r. Wnioskodawca nie figuruje w kartotece emerytalno - rentowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wraz z małżonką zgłoszony jest zaś do ubezpieczeń w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, regulując na bieżąco zobowiązania z tego tytułu.

Odnośnie oceny wniosku pod kątem zastosowania umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wystąpienia przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia, organ wskazał, iż zobowiązany prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną M.S. Osiąga dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego (uprawa zboża) w wysokości 7.000 zł rocznie oraz otrzymuje dietę radnego Rady Miejskiej w wysokości 1.000 zł miesięcznie (12.292,60 zł dochód roczny). Dochód miesięczny stanowi kwota około 1.583,00 zł netto. Koszty utrzymania rodziny związane z opłatami za czynsz, energię elektryczną, gaz oraz lekarstwa wynoszą około 300,00 zł. Organ ustalił także, iż strona jest współwłaścicielem domu o powierzchni 110m2 o wartości 250.000,00 zł. oraz współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,07 ha , którego wartość ustalono na kwotę 30.000 zł. Wnioskodawca posiada środki pieniężne w kwocie 1.596,86 zł. Posiada też składniki mienia ruchomego każdy o wartości powyżej 10.000,00 zł (dwa samochody osobowe).

Biorąc pod uwagę uzyskiwane dochody, posiadany majątek nieruchomy i fakt zakupu kolejnego samochodu o znacznej wartości, organ uznał, iż uregulowanie zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek nie pozbawiłoby zobowiązanego oraz jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Rozpatrując złożony wniosek i dokonane ustalenia pod kątem zastosowania przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Zakład podniósł, że zobowiązany otrzymał część odszkodowania po spaleniu zakładu, lecz nie posiada dokumentów potwierdzających tę okoliczność i nie pamięta kwoty odszkodowania. Tym samym nie wykazał istnienia przesłanki wynikającej z powyższego przepisu.

Odnosząc się zaś do ostatniej przesłanki § 3 ust. 1 rozporządzenia organ wskazał, iż pomimo stwierdzenia 20 - procentowego uszczerbku na zdrowiu w związku z wypadkiem, któremu uległ zobowiązany w dniu 08.02.2003r., nadal prowadzi on gospodarstwo rolne oraz pełni funkcję Radnego Rady Miejskiej. Stan zdrowia zobowiązanego nie stanowił zatem i nie stanowi przeszkody do wykonywania prac w gospodarstwie oraz sprawowaniu mandatu radnego, a tym samym osiągania dochodu.

Zakład zauważył ponadto, iż we wcześniejszym postępowaniu strona nie zgłosiła w złożonym oświadczeniu majątkowym zarejestrowanego w dniu 23 czerwca 2010r. samochodu marki Land Rover Freelander, czy też faktu sprawowania funkcji radnego.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na powyższą decyzję strona wniosła o merytoryczne rozpatrzenie sprawy poprzez nakazanie przez Sąd umorzenia zaległości skarżącego lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu J.S. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia oraz nieuwzględnienie szeregu istotnych okoliczności mających znaczący wpływ na prawidłowe rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Podniósł również nieuwzględnienie przez organ wytycznych zawartych w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.

W uzasadnieniu skarżący podał, iż z jednej strony Zakład zarzuca mu brak przedstawienia stosownych dokumentów, a drugiej odnosi się do dokumentacji medycznej, której strona rzekomo nie przedstawiła.

W jego ocenie, niezrozumiały jest zarzut co do nie przedstawienia dowodu, iż po pożarze firmy zobowiązany nie prowadził działalności gospodarczej. Jak podał skarżący, nie jest możliwym udowodnienie, że strona nie prowadziła działalności gospodarczej. O powyższym świadczy jednak fakt, że nie figuruje ona w danych rejestrowych ZUS oraz właściwego Urzędu Skarbowego, co nakazuje stwierdzić, że po pożarze nie prowadziła działalności gospodarczej. Zdaniem zobowiązanego, jego zaistniała w wyniku splotu nieszczęśliwych okoliczności sytuacja, wypełnia wszystkie przesłanki umorzenia kwoty głównej zaległości skarżącego.

J.S. ponownie podniósł, iż w związku ze spaleniem w dniu 16 marca 2002r. zakładu gastronomiczno-handlowego stracił z rodziną jedyne źródło dochodu, pozostając obecnie bez środków do życia.

Z kolei konsekwencją wypadku, któremu uległ w dniu 8 lutego 2003r. doznając 20 - procentowego uszczerbku na zdrowiu, a także wieku (60 lat), jest niemożność podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia.

Reasumując skarżący stwierdził że jego sytuacja, ze względu na wiek, brak możliwości podniesienia swoich kwalifikacji zawodowych oraz z uwagi na pożar, w którym stracił cały majątek, jak również wypadek, który uczynił z niego osobę niezdolną do pracy - jest sytuacją drastyczną, w której nie ma realnej możliwości spłaty zobowiązań względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny przeprowadza kontrolę aktów wydawanych przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Na podstawie zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. umorzenia należności z tytułu składek. Tym samym, nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Leży to bowiem w granicach wyłącznej kompetencji organu administracji.

Wskazać na wstępie należy, iż w sprawie z wniosku skarżącego z dnia 28 grudnia 2006r. wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz dwukrotnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w prawomocnych wyrokach odpowiednio: z dnia 18 marca 2008r, z dnia 29 września 2010r oraz z dnia 14 lipca 2011r.. W związku z powyższym podkreślenia wymaga, iż stosownie do brzmienia art. 153 p.p.s.a. ocena prawna jak i wskazania co do dalszego postępowania wiążą zarówno ten Sąd, jak i organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, jak i wskazania co do dalszego postępowania mogą utracić moc wiążącą wyłącznie wówczas, gdy nastąpi zmiana stanu prawnego, jeżeli spowoduje to, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, bądź też w przypadku zmiany istotnych okoliczności faktycznych. Powyższe uwagi mają o tyle znaczenie dla sprawy, że jak wynika z akt doszło do istotnej zmiany stanu faktycznego. Ustalono mianowicie, iż skarżący od 2007r. (oświadczenia majątkowe za rok 2007-2010) osiąga dochód z tytułu sprawowania mandatu radnego Rady Miasta. Uległ także zmianie stan majątkowy zobowiązanego. Skarżący zakupił bowiem w 2010r. samochód marki Land Rover Freelander o szacunkowej wartości 11.300,00 - 14.000,00 zł.

Rozpoznawana przez Sąd w niniejszym postępowaniu sprawa dotyczyła negatywnie załatwionego przez organ wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter decyzji uznaniowej. Taka forma działania organów administracji publicznej sprowadza się do możliwości wyboru konsekwencji prawnych stwierdzonego stanu faktycznego. Przyjęcie pewnego rodzaju elastyczności w stosowaniu prawa wynika głównie z konieczności ustalenia relacji pomiędzy wartościami respektowanymi przez społeczeństwo indywidualnie na potrzeby konkretnej sytuacji. Bogate w tym zakresie orzecznictwo sądowe kształtuje trwałą

i jednolitą linię, zgodnie z którą kontrola sądowa decyzji o charakterze uznaniowym polega na zbadaniu, czy organ administracji publicznej podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania

i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz wszechstronnego

i wnikliwego jego rozważenia. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności (p. wyrok NSA z 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z 13 października 2000 r., sygn. akt III SA 3416/99; wyrok NSA z 14 maja 1997 r., sygn. akt I SA/Łd 344/96; wyrok NSA z 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 272/97).

W tym miejscu konieczne jest przypomnienie treści regulacji stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji, tj. art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. doprecyzowuje w tym względzie ust. 2 tego artykułu, zawiera bowiem zamknięty katalog sytuacji, w których zachodzi całkowita nieściągalność:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,

z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tj. z 2005r. Nr 8, poz. 60, ze zm.),

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Jednak nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej

w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

W związku z analizą akt niniejszej sprawy Sąd podzielił stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych co do braku wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Z akt tych wynika, że skarżący posiada mienie podlegające egzekucji. Jest bowiem właścicielem dwóch samochodów osobowych oraz współwłaścicielem nieruchomości opisanej w księdze wieczystej. Uzyskuje ponadto dochody z gospodarstwa rolnego oraz z tytułu funkcji radnego.

W ocenie Sądu, taki stan rzeczy powoduje, iż uzasadnionym jest twierdzenie Zakładu, że w okolicznościach sprawy nie sposób przyjąć istnienia stanu całkowitej nieściągalności, a co za tym idzie, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie wystąpiła w sprawie przesłanka umorzenia należności z tytułu składek, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i brak było prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Natomiast w myśl § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zdaniem Sądu, nie budzi zastrzeżeń wyprowadzona przez Zakład na podstawie powoływanych przez stronę okoliczności ocena, że nie zaistniała także żadna

z powyższych przesłanek umorzenia należności. Należy zaś podkreślić, iż z brzmienia wyżej powołanego § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia, wprost wynika, że to na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek, przy czym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ZUS wskazywał na tę powinność zobowiązanego.

Za uzasadnioną Sąd uznał ocenę Zakładu, iż opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby strony oraz jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (przesłanka przewidzianej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono bowiem, iż średnia kwota wydatków miesięcznych związanych z utrzymaniem zobowiązanego oscyluje w granicach 300 zł, co przy łącznym miesięcznym dochodzie w wysokości 1.583,00 zł netto, umożliwiałoby spłatę zaległych należności. Skarżący osiąga zaś dochody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz z tytułu pełnienia funkcji radnego, przy czym to drugie źródło dochodów ujawnione zostało dopiero na skutek przeprowadzonego przez organ postępowania uzupełniającego, po wymienionym wyżej wyroku tut. Sądu z dnia 14 lipca 2011r..

Podkreślić należy, iż skarżący nie wskazał dowodów faktycznie ponoszonych kosztów utrzymania lub innych nadzwyczajnych wydatków, które uprawdopodobniłyby, że osiągane przez niego dochody nie wystarczają na pokrycie niezbędnych potrzeb życiowych. Oceniając sytuację strony Zakład słusznie wskazał natomiast na takie składniki majątkowe jak dom o powierzchni 110 m 2 o wartości około 250.000 zł, gospodarstwo rolne o powierzchni 2,07 ha o wartości około 30.000 zł, czy zgromadzone środki pieniężne w kwocie 1.596,86 zł. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji materialnej strony w świetle przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 jest również fakt posiadania majątku ruchomego w postaci dwóch samochodów osobowych: marki Nissan Primera oraz Land Rover Freelander, przy czym ostatni z pojazdów, (którego wartość oscyluje w granicach 11.300,00 zł – do 14.000,00) został zarejestrowany przez skarżącego w dniu 23.06.2010r. Zobowiązany nie korzysta ponadto z pomocy społecznej, co czyni uprawnionym wniosek, że jego sytuacja nie jest tak dramatyczna, aby zagrożona była sfera jego elementarnych potrzeb.

Należy również zgodzić się z dokonaną przez Zakład oceną, iż strona nie wykazała istnienia przesłanki przewidzianej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. W okolicznościach faktycznych sprawy organ słusznie zwrócił uwagę, iż skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, że w wyniku zdarzenia jakim był pożar zakładu poniósł znaczne straty materialne i finansowe, nie otrzymując z tego tytułu żadnego odszkodowania. Przy czym zauważyć należy, iż w toku postępowania nie kwestionował on powołania się przez organ w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" na fakt, że w rozmowie telefonicznej skarżący poinformował, iż otrzymał część odszkodowania po spaleniu zakładu.

Zdaniem Sądu, stan majątkowy skarżącego jest dobry i stabilny. W toku postępowania, pomimo zapewnienia stronie czynnego w nim udziału, J.S. nie wykazał zaś w sposób przekonywujący, że jego sytuacja finansowa i majątkowa po likwidacji w 2002r. działalności gospodarczej uległa znacznemu pogorszeniu i od tego czasu nie poprawiła się.

Skarżący nie wykazał również w jaki sposób pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, przewlekła choroba (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Z akt sprawy wynika, iż w 2003 roku uległ on wypadkowi, w związku z którym stwierdzono długotrwały, 20 - procentowy uszczerbek na zdrowiu. Zdaniem Sądu zasadnie wywiedziono w uzasadnieniu decyzji, że nie mogą zasługiwać na uwzględnienie twierdzenia zobowiązanego, iż te konsekwencje zaistniałego zdarzenia uniemożliwiają uzyskiwanie dochodów, skoro prowadzi on gospodarstwo rolne oraz pełni funkcję radnego Rady Miejskiej.

Reasumując podkreślić należy, że umorzenie składek zawsze powinno wynikać

z zaistnienia rzeczywiście wyjątkowych i nadzwyczajnych okoliczności wyłączających możliwość ich uregulowania. W opisanych wyżej okolicznościach, uprawniony jest zaś wniosek, iż do takich, biorąc pod uwagę obecną sytuację materialno-bytową, sytuacja zobowiązanego nie należy.

W świetle treści powołanych wyżej przepisów, dokonana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ocena sytuacji zobowiązanego, cech dowolności nie nosi. Argumentacja organu w tym zakresie jest zdaniem Sądu logiczna i przekonywująca. Świadczy o tym również fakt, iż dostrzegając trudności w zakresie jednorazowej spłaty zadłużenia wobec ZUS, organ wskazał na treść art. 29 u.s.u.s. przewidującego możliwość rozłożenia należności na dogodne raty, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy. Zobowiązany może także, w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ.

Odnosząc się do przeprowadzonego postępowania Sąd uznał tym samym, iż organy obu instancji prawidłowo wywiązały się z obowiązku poszanowania zasady przekonywania, wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji. Zapewniono też stronie prawo do czynnego udziału w postępowaniu. Stosownie do treści art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., organy podjęły wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, po czym dokonały prawidłowej oceny prawnej poczynionych ustaleń faktycznych przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela.

Nie stwierdzając zatem, aby w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji doszło do skutkującego koniecznością jej uchylenia, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.