Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 468/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a; art. 64 ; art. 140aa ust. 1; art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie WSA Anna Strzelec WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant Referent Marcin Ścibor po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia [...] kwietnia 2019 r., nakładającą na E. W. karę pieniężną w wysokości 5000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu 22 września 2018 r. na terenie przejścia granicznego w [...] pojazd członowy o numerach rejestracyjnych [...] [...] został poddany kontroli, w ramach której dokonano między innymi pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu. Pojazdem przewożony był ładunek w postaci 32 sztuk jałówek o masie brutto 16000 kg. Pomiaru masy całkowitej pojazdu dokonano przy użyciu wagi statycznej typu RPT [...], nr fabryczny [...], posiadającej świadectwo legalizacji ponownej. Natomiast dynamicznego pomiaru nacisków osi pojazdu dokonano przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu, znak fabryczny ASM [...], RPT [...], nr seryjny [...].

W toku kontroli kierujący pojazdem J. O. przedstawił m.in. wypis z licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, zezwolenie kategorii V nr [...] z dnia 28 maja 2018 r., zgłoszenie celne, list przewozowy CMR z dnia 20 września 2018 r., paszport oraz dowody rejestracyjne pojazdów.

Wynik pomiaru masy całkowitej wagą statyczną opisany w pkt 5b protokołu nr [...] z kontroli pojazdu z dnia 22 września 2018 r. wskazał na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 460 kg (1,15%), przy przewidzianej przepisami prawa dopuszczalnej masie całkowitej wynoszącej 40000 kg.

W wyniku kontroli nie stwierdzono natomiast przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdów ani jego wymiarów zewnętrznych.

W konsekwencji Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. uznał, że transport wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990, z późn. zm., dalej także jako p.r.d.) i decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nałożył na E. W., jako podmiot wykonujący przejazd, karę pieniężną w kwocie 5000 zł za transport w dniu 22 września 2018 r. pojazdem nienormatywnym o numerach rejestracyjnych [...]/[...]adunku podzielnego po drogach publicznych, mimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak za brak zezwolenia kategorii V.

W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie:

I. art. 7, art. 77 § 1, art. 6, art. 8 § 1, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy w jej całokształcie, przejawiające się całkowitym pominięciem, przemilczeniem i brakiem ustosunkowania się przez organ pierwszej instancji do argumentów strony przemawiających za umorzeniem postępowania bez nakładania jakiejkolwiek kary administracyjnej;

II. art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, poprzez naruszenie zapisanej w nim zasady proporcjonalności, przejawiające się na gruncie niniejszego przypadku nałożeniem dwóch kar administracyjnych za ten sam stan faktyczny, co postrzegać należy również jako naruszenie zasady ne bis in idem;

III. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyczerpujące ustalenie i rozpatrzenie stanu faktycznego sprawy, przejawiające się niewyznaczeniem wymiarów zewnętrznych poddanego kontroli pojazdu członowego, co skutkuje niemożnością jego przyporządkowania do żadnej z siedmiu kategorii zezwoleń na przejazd pojazdem nienormatywnym, określonych w załączniku nr 1 do p.r.d., jak i skutkuje nałożeniem kary w oparciu o niepotwierdzone dowodami przekonanie w zakresie wymiarów poddanego sprawdzeniu pojazdu;

IV. art. 140 aa ust. 1 p.r.d., poprzez błędne jego zastosowanie, przejawiające się nałożeniem kary za przejazd pojazdu realizowany po terenie przejścia granicznego, niebędącego drogą publiczną.

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. W celu wykonywania kontroli w powyższym zakresie Oddział Celny w [...] wyposażony został w dopuszczone do użytkowania urządzenia wagowe posiadające wydane przez właściwe organy ważne świadectwa legalizacji. Wyniki dokonanych pomiarów odzwierciedlają stan faktyczny pojazdu bezpośrednio po zjechaniu z drogi krajowej nr 68. Funkcjonariusze Oddziału Celnego w [...] w dniu 22 września 2018 r. skontrolowali parametry zespołu pojazdów posiadającego pięć osi (2+3), złożonego z ciągnika samochodowego o nr rej. [...] (numer osi z napędem: 2, opony bliźniacze na osi napędowej, zawieszenie pneumatyczne) oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej o nr rej. [...]. Masa całkowita pojazdu ustalona przy użyciu wagi statycznej wykazała 40460 kg, co oznacza przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 460 kg. Powyższe czynności zostały udokumentowane w protokole kontroli z dnia 22 września 2018 r. W trakcie procesu ważenia system wagi statycznej nie sygnalizował nieprawidłowości pomiaru. Kierujący pojazdem nie zgłaszał uwag odnośnie wykonanych czynności kontrolnych.

Organ odwoławczy uznał, że wobec stwierdzonego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej oraz normatywności pojazdu w zakresie nacisków osi i wymiarów zewnętrznych na przejazd pojazdu nienormatywnego wymagane byłoby zezwolenie kategorii V.

Organ odwoławczy wyjaśnił jednocześnie, że w myśl art. 64 ust. 2 p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Intencją ustawodawcy było umożliwienie przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku niepodzielnego, przy którym nie ma technicznej możliwości przewiezienia tego ładunku w sposób zgodny z obowiązującymi normami. W sytuacji natomiast przewozu ładunku podzielnego co do zasady istnieje możliwość przewozu tego ładunku pojazdami, których masa, naciski osi i wymiary są dopuszczalne. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 35b p.r.d. ładunek niepodzielny to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. W przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, przepis art. 140ab ust. 2 p.r.d. przewiduje nałożenie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym jak za przejazd bez zezwolenia. Pojazdem skontrolowanym w dniu 22 września 2018 r. przewożony był towar w postaci 32 sztuk jałówek. Towar stanowił ładunek podzielny, istniała bowiem możliwość jego podziału na mniejsze ładunki. Wobec przewozu ładunku podzielnego za przejazd przedmiotowym pojazdem nienormatywnym należało nałożyć karę pieniężną przewidzianą w art. 140ab ust. 2 p.r.d., to jest karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ uznał za błędne twierdzenie, że brak dokonania pomiarów zewnętrznych powoduje, iż zespołu pojazdów podanego kontroli nie można przyporządkować do żadnej z siedmiu kategorii zezwoleń wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym, co zdaniem skarżącej winno skutkować uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniem postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że kierowca w toku kontroli okazał zezwolenie kategorii V, które umożliwia przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego spełniającego wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi, określone w pozycji 5 tabeli "Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego" załącznika do ustawy Prawo o ruchu drogowym. To oznacza, że wymiary pojazdu poddanego kontroli w dniu 22 września 2018 r. nie przekraczały: szerokość - 3,4 m, długość - 23 m, wysokość- 4,3 m. Ponadto w protokole kontroli w zakresie wymiarów zewnętrznych pojazdu stwierdzono, że parametry pojazdu są normatywne. Kierowca nie zgłosił uwag dotyczących przeprowadzonych czynności kontrolnych, o czym świadczy brak wpisu w pkt 15 protokołu nr [...] z dnia 22 września 2018 r., a podpis kierowcy dokumentuje odbiór tego dokumentu. Zdaniem organu odwoławczego prawidłowe jest stwierdzenie, że skontrolowany pojazd wymagał zezwolenia kategorii V, gdyż nie mieścił się w żadnej z kategorii od I do IV oraz od VI do VII. Zezwolenie kategorii V kierujący okazał kontrolującym.

Wskazując na treść art. 140aa ust. 3 p.r.d. organ odwoławczy uznał za prawidłowe nałożenie kary na skarżącą E. W., jako podmiot wykonujący przejazd. Jednocześnie organ nie stwierdził podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 p.r.d. i umorzenia postępowania. Organ podkreślił, że podmiotem odpowiedzialnym za transport towaru jest przewoźnik, a zatem odpowiedzialność za właściwe, normatywne załadowanie pojazdu obciąża również przewoźnika, który jako wykonujący profesjonalnie działalność gospodarczą w zakresie transportu rzeczy powinien być tym bezpośrednio zainteresowany zarówno ze względu na możliwość wykazania normatywności pojazdu podczas kontroli drogowej, jak i ze względu na bezpieczeństwo w ruchu drogowym prowadzącego pojazd i innych użytkowników dróg publicznych. Przy dołożeniu należytej staranności naruszenie mające miejsce w niniejszej sprawie było możliwe do uniknięcia. Skarżąca nie wykazała, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Nie przedstawiła okoliczności i dowodów świadczących o tym, że jako przewoźnik nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 140 aa ust. 1 p.r.d., wskutek nałożenia kary za przejazd pojazdu realizowany po terenie przejścia granicznego, niebędącego drogą publiczną, organ odwoławczy wskazał, że drogą krajową a zatem drogą publiczną jest nie tylko droga dojazdowa do ogólnodostępnych przejść granicznych, ale również odcinek tej drogi przecinający granicę państwową znajdujący się w zasięgu terytorialnym drogowego przejścia granicznego. Obowiązujące przepisy nie przewidują wyłączenia tego odcinka drogi z kategorii dróg publicznych, nie występują też ograniczenia w możliwości korzystania z tych dróg. Jak wynika z załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 lutego 2018 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 442), w gminie Terespol zlokalizowana jest droga krajowa nr 68 przebiegająca przez drogowe przejście graniczne w [...], kończąca się dopiero na granicy Państwa. Ponadto z załącznika do zarządzenia nr 73 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 2 grudnia 2008 r. w sprawie nadania numerów drogom krajowym (Dz. Urz. MI z dnia 30 grudnia 2008 r.) wynika, że droga krajowa nr 68 przebiega w następujący sposób: Granica Państwa-Kukuryki-Wólka Dobryńska /Droga 2/. Zatem kierowcy samochodów ciężarowych wykonujący międzynarodowy transport drogowy rzeczy przed przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej z Białorusią znajdują się na drodze krajowej nr 68.

Organ ocenił jako niezasadne zarzuty naruszenia zasady proporcjonalności oraz zasady ne bis in idem. Organ wyjaśnił, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 22 września 2018 r., udokumentowanej protokołem kontroli nr [...], decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym nałożono na skarżącą karę w kwocie 1000 zł za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona o mniej niż 5%. Natomiast w niniejszej sprawie postępowanie przeprowadzono w związku z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. W związku z tym zarzut dwukrotnego ukarania za ten sam czyn stwierdzony podczas kontroli nie zasługuje na uwzględnienie.

E. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję z dnia [...] czerwca 2019 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie:

I. art. 7, art. 77 § 1, jak również art. 6, art. 8 § 1, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie prawy w jej całokształcie, przejawiające się na gruncie niniejszego postępowania całkowitym pominięciem, przemilczeniem i brakiem ustosunkowania się przez organ pierwszej instancji do argumentów strony przemawiających za umorzeniem postępowania bez nakładania jakiejkolwiek kary administracyjnej, podniesionych w toku sprawy rozpatrywanej przez organ pierwszej instancji;

II. art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, poprzez naruszenie zapisanej w nim zasady proporcjonalności, przejawiające się na gruncie niniejszego przypadku nałożeniem dwóch kar administracyjnych za ten sam stan faktyczny, co postrzegać należy również jako naruszenie zasady ne bis in idem;

III. art. 7, art. 77 § 1, jak i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyczerpujące ustalenie i rozpatrzenie stanu faktycznego sprawy, przejawiające się na gruncie niniejszego postępowania niewyznaczeniem wymiarów zewnętrznych poddanego kontroli pojazdu członowego, co skutkuje niemożnością jego przyporządkowania do żadnej z siedmiu kategorii zezwoleń na przejazd pojazdem nienormatywnym określonych w załączniku nr 1 do p.r.d., jak i skutkuje nałożeniem kary w oparciu o niepotwierdzone dowodami przekonanie w zakresie wymiarów poddanego sprawdzeniu pojazdu;

IV. art. 140 aa ust. 1 p.r.d., poprzez błędne jego zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, przejawiające się nałożeniem kary za przejazd pojazdu realizowany po terenie przejścia granicznego, niebędącego drogą publiczną.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja wydana na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, nakładająca na skarżącą karę pieniężną w wysokości 5000 zł, jak za brak zezwolenia kategorii V, za transport pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych, pomimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d..

Stosownie do art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, albo wypis z zezwolenia w przypadku zezwolenia kategorii I (ust. 4 art. 64 p.r.d.). Jednocześnie, zgodnie z ust. 2 powołanego artykułu, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

Na mocy art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

W myśl zaś art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Przepis art. 140ab w ust. 1 pkt 2 przewiduje za brak zezwolenia kategorii III-VI karę pieniężną w wysokości 5000 zł.

Definicja pojazdu nienormatywnego zawarta jest w art. 2 pkt 35a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem przez pojazd nienormatywny rozumie się pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

W świetle takiej definicji pojazdu nienormatywnego należy uznać, a stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie, że ustawodawca posługując się na gruncie art. 2 pkt 35a p.r.d. wyrażeniem "przepisy o drogach publicznych", miał na uwadze nie tylko normy zawarte w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, ale także w innych aktach prawnych, które normują zagadnienia związane z drogami publicznymi. Jak podkreśla się w orzecznictwie, w art. 2 pkt 35a jest mowa o przepisach o drogach publicznych, a nie przepisach ustawy o drogach publicznych. Stanowi to odesłanie zakresowo szersze, niż odesłanie do ustawy o drogach publicznych (por. np. wyroki NSA z 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2003/16 i sygn. akt II GSK 2489/16; z 5 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2346/16 i sygn. akt II GSK 100/17; z 9 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2932/16; z 23 października 2018 r., sygn. akt II GSK 3470/16; z 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 878/17r.; z 3 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1023/17 oraz z 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1093/17). Zatem w sprawie niniejszej zastosowanie znajdują przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a także przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, które określa dopuszczalne naciski osi oraz dopuszczalną masę całkowitą pojazdu. Dodać przy tym należy, że przedmiotowe rozporządzenie stanowi implementację przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE z 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. UE. L. z dnia 17 września 1996 r. Nr 235, str. 59). Przepis art. 1 ust. 2 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że wszelkie wartości wymienione w załączniku I odnoszące się do ciężarów (a więc również do maksymalnej dopuszczalnej masy) obowiązują jako normy transportowe i dlatego odnoszą się do warunków załadunku, a nie do norm produkcji, które zostaną określone w późniejszej dyrektywie.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 54 p.r.d. dopuszczalna masa całkowita to największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze.

Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia dopuszczalna masa całkowita pojazdu w przypadku zespołu pojazdów złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - nie może przekraczać 40 ton. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1, są wartości rzeczywiste wymienionych mas (§ 3 ust. 3).

W okolicznościach niniejszej sprawy w wyniku kontroli zespołu pojazdów składającego się z dwuosiowego ciągnika samochodowego oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej stwierdzono, że masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła 40460 kg, a zatem przekraczała o 460 kg dopuszczalną masę całkowitą przewidzianą dla zespołu pojazdów złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi. Powyższe czynności zostały udokumentowane w protokole kontroli. W trakcie kontroli nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi, nie zakwestionowano również wymiarów zewnętrznych pojazdu (nie dokonano ich pomiarów).

Czynności pomiaru masy pojazdu dokonano wagą statyczną posiadającą ważne świadectwo legalizacji ponownej, a więc spełniającą wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152 z późn. zm.). Wymaga także podkreślenia, że zgodnie z treścią protokołu kontroli (pkt 13 protokołu) kierujący pojazdem został poinformowany o przysługujących mu uprawnieniach, jednakże nie zgłaszał żadnych uwag odnośnie wykonanych czynności kontrolnych. Ponadto, jak podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w trakcie czynności ważenia system wagi statycznej nie sygnalizował nieprawidłowości pomiaru.

Jak trafnie przy tym zauważa organ odwoławczy, protokół z kontroli pojazdu stanowi dokument urzędowy, który na mocy art. 76 § 1 k.p.a. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Utrwalone protokołem czynności kontrolne odzwierciedlają przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. Strona, chcąc obalić wiarygodność tego dokumentu urzędowego, jest zobowiązana do wskazania dowodu przeciwnego, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca.

Zauważyć należy, że pomiar masy całkowitej pojazdu przy użyciu wagi statycznej dokonywany jest po wjechaniu pojazdu na pomost wagi i przy wyłączonym silniku, co powoduje, że otrzymany wynik jest niezależny od czynników zewnętrznych, które mogłyby wpływać na wyniki pomiarów wykonywane podczas ruchu pojazdu.

Treść skargi wskazuje, że również zdaniem skarżącej za wiarygodną uznać należy wartość masy całkowitej wyznaczoną za pomocą wskazanej wagi. Wymaga podkreślenia, że właśnie wynik pomiaru wagą statyczną stał się podstawą stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, jak i zakresu tego przekroczenia, które w okolicznościach sprawy ustalono na 460 kg, a nie 700 kg, jak wskazuje skarżąca. W kontekście ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji niezrozumiała jest też argumentacja skarżącej kwestionująca metodę ważenia określoną w skardze jako "oś po osi", gdyż organy w niniejszej sprawie nie oparły ustaleń na wynikach takiego sposobu ważenia, ale wskazały na wyniki pomiaru masy całkowitej na wadze statycznej.

Wyniki te, w powiązaniu z niestwierdzeniem przekroczenia dopuszczalnego nacisku na osie oraz wymiarów zewnętrznych pojazdu, przekonują o prawidłowości stwierdzenia przez organ, że poddany kontroli pojazd członowy odpowiadał parametrom pojazdu nienormatywnego, dla którego przewidziany jest wymóg posiadania zezwolenia kategorii V.

Przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych jest bowiem dopuszczalny tylko po spełnieniu warunków określonych w ustawie. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej. Prawo o ruchu drogowym przewiduje siedem kategorii zezwoleń (kategorie I-VII). Wymiary, masa oraz naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń poszczególnych kategorii oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, określone zostały w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3 p.r.d.). Zgodnie z l.p. 5 tego załącznika zezwolenia kategorii V wymagają pojazdy nienormatywne:

a) o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych dla danej drogi,

b) o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,

c) o długości nieprzekraczającej:

- 15 m dla pojedynczego pojazdu,

- 23 m dla zespołu pojazdów,

- 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,

d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,

e) o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t;

W okolicznościach sprawy nie jest sporny fakt okazania do kontroli zezwolenia kategorii V. Jednakże bezsprzecznie kontrolowanym zespołem pojazdów przewożony był ładunek podzielny w postaci żywych zwierząt, czego zabrania powołany wyżej art. 64 ust. 2 p.r.d. i co stosownie do art. 140ab ust. 2 p.r.d. w związku z art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. skutkuje nałożeniem kary w wysokości 5000 zł.

W ocenie Sądu niezasadne są zarzuty niewykazania przez organ, że kontrolowany pojazd odpowiadał warunkom jak dla zezwolenia kategorii V, gdyż z uwagi na niedokonanie pomiaru wymiarów zewnętrznych pojazdu nie można go przyporządkować do żadnej z siedmiu kategorii zezwoleń wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Jak wynika z protokołu kontroli, wymiary zewnętrzne kontrolowanego pojazdu zostały przyjęte jako normatywne, co znalazło odzwierciedlenie w zapisach w odpowiednich rubrykach tabeli w pkt 5 lit. c protokołu. Jak wskazano zaś już wyżej, kierujący pojazdem nie zgłaszał uwag do treści protokołu oraz przebiegu i zakresu udokumentowanych w nim czynności kontrolnych. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia odmiennego stanu rzeczy od wynikającego z treści protokołu. Skarżąca nie udowodniła też okoliczności przeciwnych. Wymaga przy tym podkreślenia, że wykonując przejazd skarżąca posługiwała się zezwoleniem kategorii V, to jest takiej kategorii, jaka została przypisana w zaskarżonej decyzji, co podważa przeciwne stanowisko skarżącej. Bez wpływu dla powyższej oceny pozostaje wywód prezentowany przez stronę w postępowaniu administracyjnym, jak też w skardze, mający wskazywać na możliwość zakwalifikowania pojazdu do kategorii VII, przy jednoczesnym niższym poziomie kary wynikającym z założonego przez stronę zakresu przekroczenia poszczególnych parametrów pojazdu. Wskazać bowiem należy, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego wywód ten ma charakter wyłącznie hipotetyczny, gdyż w toku czynności kontrolnych nie zostały przez kierującego zgłoszone uwagi wskazujące na nienormatywność wymiarów zewnętrznych pojazdu i potrzebę dokonania ich pomiaru.

Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty kwestionujące możliwość nałożenia kary w odniesieniu do pojazdu poruszającego się po terenie przejścia granicznego, co zdaniem strony skarżącej nie oznacza przejazdu po drodze publicznej. Stanowisko skarżącej w tej kwestii jest niezasadne. Natomiast podzielić w tym przedmiocie należy w całej rozciągłości stanowisko organu odwoławczego. Jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2068 z późn. zm.), drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) zalicza się do dróg krajowych. Jednocześnie według § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 sierpnia 2008 r. w sprawie sposobu ustalania zasięgu terytorialnego przejść granicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 952) zasięg terytorialny drogowego przejścia granicznego obejmuje rejony przygraniczne, na których odcinki drogowe przecinają granicę państwową, gdzie dokonuje się kontroli granicznej osób, towarów i pojazdów drogowych. Jak wynika z załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 lutego 2018 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych (Dz.U. z 2018 r., poz. 442), określającego przebieg dróg krajowych w województwie lubelskim, przez drogowe przejście graniczne Kokuryki – Kozłowiczy, w tym terminal w [...], przebiega droga krajowa nr 68. Ta droga krajowa kończy się dopiero na granicy Państwa. Jednocześnie zgodnie z załącznikiem do zarządzenia nr 73 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 2 grudnia 2008 r. w sprawie nadania numerów drogom krajowym (Dz. Urz. MI 2008.15.78) droga krajowa nr 68 przebiega w następujący sposób: Granica Państwa-Kukuryki-Wólka Dobryńska /Droga 2/. Zgodne z opisanym przebiegiem drogi krajowej są także oznaczenia na powszechnie dostępnych mapach drogowych.

W konsekwencji, wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze, zarówno wjeżdżając na teren przejścia granicznego, jak i poruszając się po jego terenie, przedmiotowy pojazd poruszał się po drodze publicznej, jaką jest droga krajowa nr 68. Tym samym powoływana w skardze okoliczność, iż bezpośrednio przed dokonywaną kontrolą kierowca dokonywał pobrania wody dla zwierząt w celu zapewnienia ich dobrostanu, a zatem stan pojazdu znajdującego się na przejściu granicznym i odzwierciedlony kontrolą nie był tym samym, w którym pojazd ów poruszał się drogami publicznymi po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie podważa prawidłowości zaskarżonej decyzji. Podkreślić przy tym należy, że powołane przez skarżącą okoliczności nie zostały w żaden sposób wykazane w toku postępowania administracyjnego. Nie wskazywał na nie w szczególności kierujący pojazdem, który był obecny w czasie czynności kontrolnych.

Przejazd pojazdu po drodze krajowej nr 68 musiał odbywać się zgodnie z zasadami przewidzianymi w ustawie – Prawo o ruchu drogowym, w tym w zakresie wynikającym z omówionych wyżej przepisów dotyczących przejazdów pojazdu nienormatywnego. W okolicznościach sprawy zasady te zostały jednak naruszone, co prawidłowo wywiedziono w zaskarżonej decyzji.

Podzielić też należy stanowisko organu odwoławczego, że w sprawie nie zostały wykazane okoliczności przewidziane w art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Powołany przepis stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Odpowiedzialność wykonującego przejazd ma charakter obiektywny, niezależny od winy. Możliwość zwolnienia podmiotu wykonującego przewóz od odpowiedzialności istnieje tylko w ściśle określonych sytuacjach i uzależniona jest od wykazania, że podmiot ten dołożył należytej staranności, a do naruszenia doszło na skutek okoliczności od niego niezależnych, na które nie miał wpływu. Trafnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, że w świetle jednoznacznej normy art. 64 ust. 2 p.r.d., zabraniającej przewozu pojazdem nienormatywnym towarów innych niż ładunek niepodzielny, skarżąca jako profesjonalny przewoźnik mogła przewidzieć konieczność zapewnienia zgodnego z prawem wykonywania przejazdu. W sprawie nie zostały wykazane jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Odnosząc się do sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r., poz. 1292) oraz art. 8 § 1 k.p.a. stwierdzić należy, że są one niezasadne.

Zgodnie z art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców organ prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie przedsiębiorców do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Do wymienionych zasad odwołuje się także art. 8 k.p.a., który w § 1 przewiduje, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Istota podniesionych w skardze zarzutów sprowadza się do twierdzenia o sprzecznym z zasadą proporcjonalności oraz zakazem podwójnego karania nałożeniu na skarżącą dwóch kar w oparciu o te same okoliczności faktyczne. Skarżąca podniosła, że w toku kontroli w dniu 22 września 2018 r. sporządzono dwa protokoły i w konsekwencji oprócz nałożonej zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją kary 5000 zł, została także na skarżącą nałożona kara pieniężna w wysokości 1000 zł na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm.), w oparciu o Ip. 10.2.1 załącznika nr 3 do tej ustawy.

Przywołane zarzuty nie są jednak uzasadnione. Stwierdzić należy, że naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków określonych w ustawie o transporcie drogowym podlega karze na podstawie art. 92a tej ustawy, natomiast przedmiotem sprawy niniejszej było naruszenie warunków ruchu pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej, co podlega karze na podstawie art. 140ab ust. 2 w zw. z art. 140aa Prawa o ruchu drogowym. W przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia (czy naruszenia zakazu z art. 64 us.2 p.r.d.) i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1779/08 oraz z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 299/19.

W przypadku skarżącej doszło do zbiegu odpowiedzialności. Do jednego zdarzenia, polegającego na przejeździe pojazdu nienormatywnego wbrew zakazowi z art. 64 ust. 2 p.r.d., zastosowanie mają bowiem różne normy prawne, które przewidują niezależne od siebie ujemne konsekwencje. Rozważenia wymaga zatem, czy nie doszło do naruszenia zakazu podwójnego karania, która to zasada stanowi element demokratycznego państwa prawnego i ma zastosowanie zarówno w przypadku zbiegu odpowiedzialności karnej i administracyjnej, jak i zbiegu dwóch podstaw odpowiedzialności administracyjnej.

W doktrynie i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który wielokrotnie zajmował się dopuszczalnością zastosowania dwóch sankcji za ten sam czyn zwraca się uwagę, że fakt pociągnięcia jednostki do odpowiedzialności za ten sam czyn, ale w różnych postępowaniach o charakterze represyjnym, nie przesądza automatycznie o naruszeniu zakazu podwójnego karania. Także Europejski Trybunał Praw Człowieka dopuszcza stosowanie różnych procedur i sankcji, uznając prawo danego państwa do wyboru stosowanych środków represyjnych, o ile stanowią one proporcjonalną reakcję na różne aspekty naruszenia prawa.

W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki: tożsamość zdarzeń, tożsamość podmiotu popełniającego czyn i tożsamość chronionego interesu prawnego. Istotne znaczenie ma ochrona tego samego dobra na podstawie dwóch różnych regulacji. Ustalenia wymaga zatem, czy orzekane środki realizują identyczny cel, czy też cele przyjęte przez oba środki są odmienne.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wymierzenie skarżącej kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw nie narusza zakazu podwójnego karania. W rozpoznawanej sprawie kara wymierzona została za naruszenie przepisów o ruchu drogowym. Natomiast sprawa, na którą powołuje się skarżąca w skardze, dotyczy naruszenia przez skarżącą, będącą przewoźnikiem drogowym, a więc podmiotem wykonującym działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, obowiązków lub warunków przewozu drogowego uregulowanego w ustawie o transporcie drogowym. Nie zachodzi zatem tożsamość chronionego interesu prawnego. Kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Natomiast kary wymierzane za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych ustawą o transporcie drogowym. Inny jest zatem cel obu regulacji. Tym samym nietrafne pozostają zarzuty skargi, że uzasadnionym jest nałożenie na skarżącą jedynie kary w wysokości 1.000 zł w oparciu o przepisy ustawy o transporcie drogowym.

Z powyższych względów bez wpływu na wynik sprawy pozostaje także przywołany w skardze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt P 124/15, którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 271 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2016 r. poz. 1137, ze zm.) oraz art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, 1935 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 708) w zakresie, w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn, który stanowi naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego opisane w lp. 3.9 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, odpowiedzialności za przestępstwo oraz kary pieniężnej, są niezgodne z zasadą ne bis in idem oraz zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie prawa wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie Sądu każde ze stwierdzonych w obu sprawach naruszeń stanowiło odrębny delikt administracyjny i każde naruszenie podlegało osobnej karze na podstawie przepisów dwóch różnych ustaw, które realizują różne cele. W okolicznościach sprawy nie zachodzą zatem podstawy do przyjęcia naruszenia zakazu podwójnego karania i zasady proporcjonalności.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, przeprowadziły niezbędne w sprawie postępowanie i wyjaśniły wszystkie istotne jej okoliczności, a w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły, zaś uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wbrew zarzutom skargi, organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się również do zarzutów podnoszonych przez skarżącą w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, w tym zarzutów sformułowanych w odwołaniu. W związku z tym powoływane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania uznać należy za nieuprawnione.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.