Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 895/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 ust. 1 lit. e, d
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 107 par. 3, art. 80, art. 6, art. 7, art. 8, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2009 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego P. Z. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2313/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2007 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., którą stwierdzono, że nieruchomość położona w J., stanowiąca działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] i [...] obejmująca park z pałacem i oficyną oraz m.in. trzy oficyny, dom ogrodnika, stajnię cugową, wozownię, budynek gospodarczy i garaże a także budynek mieszkalny, wybudowany w późniejszym okresie, zapisana w dawnej księdze wieczystej "[...]" jako własność A. Z. podlegała przejęciu na cele reformy rolnej wraz z całym majątkiem ziemskim na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz.13 ze zm.).

W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż organ administracji zobowiązany był do wyjaśnienia czy część majątku objęta wnioskiem o zwrot (zespół pałacowo - parkowy) spełnia warunki do uznania jej za nieruchomość ziemską, mającą charakter rolniczy. W tym kontekście konieczne jest dokonanie oceny, czy zespół pałacowo-parkowy pozostawał w funkcjonalnej łączności z pozostałą częścią majątku wykorzystywaną do produkcji rolniczej. W szczególności wymagało wyjaśnienia w sprawie, czy rolnicza część majątku w J. mogła funkcjonować bez zespołu obiektów i części parkowej objętych wnioskiem skarżącego, zwłaszcza w kontekście twierdzeń wnioskodawcy, iż zarządzanie tym majątkiem nie było zależne od zamieszkiwania w nim jego właściciela.

Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., ponownie utrzymał w mocy wskazaną wcześniej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., którą stwierdzono, iż zespół pałacowo-parkowy, wchodzący w skład majątku w J., podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Uzasadniając zaskarżoną decyzję Minister wskazał, iż jest związany oceną prawną wynikającą z wyroku o sygn. akt IV SA/Wa 2313/07. Jednocześnie zamieścił szerokie wywody podkreślając prezentowany zarówno w aktualnym orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jak i we wcześniejszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, iż rezydencje właścicieli majątków ziemskich (tzw. zespoły dworsko-parkowe lub pałacowo-parkowe) przechodziły, co do zasady na własność Państwa łącznie z nieruchomością ziemską w związku z przepisami dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W ocenie organu przedmiotowy zespół pałacowo-parkowy (o pow. [...] ha) pozostawał w "związku funkcjonalnym" z resztą nieruchomości o charakterze rolnym (łączna powierzchnia majątku [...] ha), co wywodzono z następujących okoliczności:

- kompleks pałacowo-parkowy sąsiadował z oficyną od północnej strony dworu, w której znajdowali się park oraz staw zaś od południowej z zespołem gospodarczym, na który składały się dwie oficyny dom ogrodnika, stajnia cugowa, biuro wozownie, budynek gospodarczy i garaże wraz z budynkiem zbudowanym w późniejszym okresie - ze względu na bliskość budynków gospodarczych zespół spełniał rolę ośrodka gospodarczego.

- zespół pałacowo-parkowy położony jest w bezpośrednim sąsiedztwie podwórza gospodarczego - był to zwarty kompleks pałacowo - folwarczny,

- zespół pałacowo-parkowy nie był odrębną częścią nieruchomości ziemskiej - istniał więc związek terytorialny,

- bez znaczenia pozostaje istnienie ogrodzenia lub bram wjazdowych - nie prowadziło to do rozerwania więzi funkcjonalnych z majątkiem ziemskim,

- jeden ze świadków p. W. M. nie pamięta sposobu oddzielenia budynków gospodarskich od objętego wnioskiem zespołu pałacowo-parkowego - poddaje to w wątpliwość jego istnienie, bowiem trudno zapomnieć ewentualny wyraźny podział majątku a pamiętać szczegóły jego funkcjonowania,

- istniał związek organizacyjny majątku z pałacem - więzi tej nie niweczy zatrudnienie rządcy czy innych pracowników, co było normą, bowiem właściciel nie wyzbył się tym samym władczych kompetencji,

- p. J. S. wskazuje pałac, jako jedno z miejsc spotykania z rządcą,

- na terenie zespołu pałacowo-parkowego urządzane były dożynki, co świadczy o powiązaniu z częścią gospodarczą majątku,

- majątek dostarczał środków utrzymania na zespół pałacowo-parkowy oraz żywność dla mieszkańców - istniała więc więź finansowa,

- na terenie zespołu znajdowały się sady, ogrody warzywne oraz stawy (według zeznań świadków było ich więcej niż jeden) - przesądza to o jego rolniczym charakterze.

Skargę na powyższą decyzję wniósł P. Z. - spadkobierca A. Z. wskazywanego w księdze wieczystej, jako byłego właściciela nieruchomości. Zarzucił on naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przez niewykonanie zaleceń zawartych w wyroku o sygn. akt IV SA/Wa 2313/07 oraz art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej przez przyjęcie, iż nieruchomość pałacowa podlegała nacjonalizacji na cele reformy rolnej, jako funkcjonalnie powiązana z folwarkiem. Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, 7,8, 10, 77 i 80 K.p.a.

Zwrócono uwagę na następujące uwarunkowania faktyczne sprawy:

- wadliwie określono, kto był właścicielem majątku przed i po wojnie - był nim Skarżący – P. Z. - jego ojciec A Z. umarł w 1934 roku,

- właściciel, jako nieletni (ur. w 1931 roku), z powodów oczywistych nie zarządzał majątkiem, mieszkał też w innej miejscowości,

- świadek p. W. M., składając zeznania był w podeszłym wieku i nie musiał wszystkiego dokładnie pamiętać, prawdopodobnie rzadko bywał w J. (mieszkał i pracował w G. a ludność wiejska rzadko się przemieszczała),

- na mapie majątku (w aktach sprawy) zaznaczony jest mur,

- na terenie majątku mieszkał zarządca, który sprawował bieżący zarząd gospodarstwem rolnym, jego uprawnienia nie dotyczyły pałacu gdzie bezpośredni zarząd sprawowała babka skarżącego, pałac i folwark żyły obok siebie odrębnym życiem oddzielone murem i z innymi zwyczajami dnia codziennego,

- dowolne są twierdzenia organu, iż gospodarstwo rolne stanowiło jedyne źródło utrzymania właściciela - ojciec skarżącego prowadził działalność gospodarczą również jako dzierżawca cudzych majątków, był aktywnym inwestorem finansowym w okoliczne spółki, zajmujące się przerobem przemysłowym produktów rolnych,

- pominięto wniosek dowodowy skarżącego (o przesłuchanie jego i jego siostry).

Wskazano, iż w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych nacjonalizacji podlegały tylko grunty ziemskie o charakterze rolniczym a zespoły pałacowo-parkowe tylko, o ile były integralną częścią gospodarstwa rolnego. Powołano się także na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. sygn. akt W 3/89. W (opubl. w OTK z 1990/1, poz. 26).

Skarżący wniósł także o zwrot kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie (k-40) uczestnik postępowania Powiat K. poinformował, iż nieruchomość stała się z mocy prawa własnością tegoż Powiatu (nastąpiły nieodwracalne skutki prawne) a następnie oddana została w trwały zarząd na rzecz Domu Pomocy w J., przy czym na nieruchomość poczyniono znaczne nakłady.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wykładnia prawa zawarta w prawomocnym wyroku o sygn. akt IV SA/Wa 2313/07 wiąże Sąd orzekający w niniejszej sprawie, co wynika z art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd ponownie rozpoznając sprawę, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w orzeczeniu miał na uwadze następujące uwarunkowania prawne i faktyczne.

Zgodnie z art. 2 ust 1 lit. e dekretu, na cele reformy rolnej przeznaczone miały być nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione m.in. w punkcie e, przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 dekretu, część druga.

Jak trafnie odnotował orzekający w niniejszej sprawie organ administracji, w orzecznictwie sądowym wyrażany jest pogląd, iż w myśl art. 2 ust. 1 lit e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, rezydencje właścicieli nieruchomości ziemskich, co do zasady przechodziły na rzecz Państwa, jako część składową przejmowanej nieruchomości ziemskiej, przy czym bez znaczenia była kwestia czy pozostawały one w tzw. "związku funkcjonalnym" z resztą nieruchomości. W orzecznictwie wyrażany bywa także pogląd, iż związek tego rodzaju istniał, co do zasady zawsze (rezydencja przeznaczona dla właściciela majątku ziemskiego jako jego integralna część). Poglądy takie prezentowane są zarówno w aktualnym orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (patrz np. orzeczenia sygn. akt IV SA/Wa 1923/06, SA/Wa 1927/06, SA/Wa 2076/06, SA/Wa 843/07, SA/Wa 1213/07 SA/Wa 2299/07 SA/Wa 2304/07, SA/Wa 2453/07, SA/Wa 153/08, SA/Wa 1001/08) jak i we wcześniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz w szczególności przywołane w orzeczeniu wyroki sygn. akt II SA 2832/95, IV SA 1658/96, IV SA 1146/97, IV SA 2039/98, OSK 473/04, I OSK 210/05 oraz nieprzywołany sygn. akt IV SA 2724/98). Podpadanie części rezydencjalnych pod działanie dekretu nie było początkowo także kwestionowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (patrz wyrok sygn. akt III CK 36/02, czy sygn. akt III CK 393/97 - opubl. OSP nr 10 z 1998 r. poz. 171 - gdzie podnoszono brak zasady konfiskaty ruchomości a contrario przejęcia siedziby właściciela nieruchomości ziemskiej). Jednak w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego, po podjęciu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt OPS 2/06 (opubl. ONSAiWSA 2006/5 poz. 123), jednolicie sprezentowany jest pogląd odmienny. Uwypukla się przy tym znaczenie tzw. "związku funkcjonalnego" z gospodarstwem rolnym, jako niezbędnej przesłanki dla uznania, iż rezydencja właściciela nieruchomości ziemskiej przeszła na rzecz Państwa, w myśl dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Rozpoznając przedmiotową sprawę, zarówno orzekający organ administracji jak i Sąd, badający legalność orzeczenia, są związani oceną prawną zawartą w wyroku o sygn. akt IV SA/Wa 2313/07. Z jego treści wynika, iż Sąd, orzekając uprzednio w sprawie, uznał za zasadne badanie istnienia wskazanego "związku funkcjonalnego" pomiędzy rezydencją a resztą nieruchomości, jako warunku podpadania zespołu pałacowo-parkowego pod działanie dekretu.

Pojęcie "związku funkcjonalnego", jako warunku objęcia rezydencji przepisami dekretu nie jest normatywnie definiowane. W judykaturze, gdy wiąże się z tym pojęciem określone skutki, wyrażany jest pogląd, iż "związek funkcjonalny" zachodzi, gdy nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie. W istocie więc ugruntowane w judykaturze pojęcie nie dotyczy metodologicznie związku funkcjonalnego (relacji jednostronnej zależności) lecz stanu interakcji (relacje dwustronne) pomiędzy obiema częściami majątku. Wobec tak ogólnie sformułowanej definicji "związku funkcjonalnego", przy braku konsekwencji terminologicznej, ustalenie, co do występowania takiej zależności, w kontekście rozpatrzenia określonej sprawy możliwe jest jedynie poprzez odwołanie do bardziej szczegółowych tez ukształtowanych w orzecznictwie sądowym. Trzeba mieć przy tym na uwadze, iż orzecznictwo to uległo w przeciągu kilku lat znaczącej ewolucji (patrz przywoływane wcześniejsze orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego), wobec czego istotne znaczenie z punktu widzenia poszukiwania właściwej wykładni, tego normatywnie nie definiowanego pojęcia, może odgrywać wyłącznie analiza aktualnej praktyki orzeczniczej. Jako nieprzydatne do tego rodzaju analizy w niniejszej sprawie trzeba pozostawić przy tym tezy sformułowane w orzeczeniach, gdzie wyrażany był (bądź jest) pogląd, iż "związek funkcjonalny" pomiędzy nieruchomością ziemską a terytorialnie przyległą rezydencją właściciela zachodzi, co do zasady zawsze. O ile Sąd wydając orzeczenie o sygn. akt IV SA/Wa 2313/07 podzielałby taki pogląd, nie obligowałby organu do wyjaśnienia kwestii istnienia związku w niniejszej sprawie.

Analiza aktualnego orzecznictwa, w którym uwypuklane jest znaczenie tzw. "związku funkcjonalnego", prowadzi do wniosku, iż dla oceny jego istnienia decydujące znaczenie mogą odgrywać następujące sformułowane w aktualnej judykaturze tezy:

- rezydencje ziemiańskie z reguły nie pozostawały w "związku funkcjonalnym" z częścią gospodarczą, co było specyfiką rozplanowania zabudowy na ziemiach polskich - dwory pałace stanowiły integralną część parku nie były związane z produkcją rolną (patrz wyrok o sygn. akt IV SA 451/00, IV SA 1593/02, I OSK 532/07, I OSK 1116/07, I OSK 686/08), dwór, pałac były dla produkcji rolnej zbędne, nieużyteczne (wyrok sygn. akt I OSK 1014/08),

- o "związku funkcjonalnym" rezydencji z gospodarstwem rolnym nie mogą decydować:

- powiązania podmiotowe, finansowe i terytorialne (patrz wyrok NSA sygn. akt IV SA 451/00, IV SA 1593/02, I OSK 28/06, I OSK 532/07, I OSK 1116/07, I OSK 686/08, I OSK 906/08);

- brak wyodrębnienia prawnego części rezydencjalnej, (patrz NSA wyroki sygn. akt I OSK 287/08, I OSK 686/08);

- nie oddzielenie ogrodzeniem ze wszystkich stron (patrz wyrok NSA o sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 686/08);

- źródła dochodów właściciela (patrz wyrok NSA o sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 686/08);

- zamieszkiwania właściciela na terenie nieruchomości ziemskiej (patrz wyrok NSA o sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 686/08);

- korzystanie przez właścicieli z dóbr w postaci żywności czy środków finansowych wytwarzanych przez majątek ziemski (patrz wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1014/08),

- istotne znaczenie dla istnienia "związku funkcjonalnego" może mieć miejsce zamieszkiwania rządcy - na terenie części rezydencjalnej lub poza (patrz wyrok NSA sygn. akt I OSK 287/08, I OSK 1014/08),

- dla uznania wyodrębnienia nieruchomości, jako przeznaczonej na inne cele niż rolne (iż nie należą one do części folwarcznej, lecz stanowią integralną część parku) wystarczają granice wyznaczone na mapach lub mogące być ustalone w terenie na innej podstawie (patrz wyroki NSA IV SA 2582/98, IV SA 1593/02, I OSK1697/07),

- rezydencje właściciela nie miały charakteru nieruchomości rolnych a wyłącznie takie przechodziły, w myśl dekretu na rzecz Państwa (patrz wyrok NSA sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 823/07).

W orzeczeniach, gdzie nawiązuje się do kryterium "związku funkcjonalnego" podkreślane jest, iż rezydencja właściciela majątku, co do zasady nie przechodzi na cele reformy rolnej, jako nieprzydatna do realizacji celów, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu. Jak się wywodzi, nie były one przydane dla celów wskazanych w lit a-c, natomiast cele wskazane pod lit. d i e mogły być realizowane jedynie poprzez przejęcie nieruchomości niezabudowanych (patrz tak uchwała NSA sygn. akt I OPS 2/06, wyroki NSA sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 823/07, I OSK 1116/07, I OSK 287/08). Wywodzi się, iż zmiana dekretu, dokonana dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 3, poz. 9), w ramach której m.in. usunięto w art. 2 ust. 1 zd. wstępne wyrazy "o charakterze rolnym" nie spowodowała skutków prawnych a więc przejęciu podlegają wyłącznie nieruchomości o charakterze stricte rolniczym (patrz tak wyrok NSA sygn. akt I OSK 851/05, I OSK 287/08, I OSK 906/08).

Wobec konieczności zbadania "związku funkcjonalnego" (skutki prawne prawomocnego orzeczenia) organ administracji zobligowany był do oceny całokształtu sprawy w kontekście wskazanych wyżej tez, prezentowanych w aktualnym orzecznictwie, gdzie pojęcie to było wykładane. Natomiast bezzasadne było nawiązywanie do orzecznictwa prezentującego odmienną linię orzeczniczą niż zaaprobowana w orzeczeniu o sygn. akt IV SA/Wa 2313/07.

Odnosząc powyższą ocenę do uwarunkowań niniejszej sprawy należy uznać, iż organ przedwcześnie ocenił, iż zespół pałacowo-parkowy pozostawał w "związku funkcjonalnym" z pozostałą częścią nieruchomości wykorzystywanej do produkcji rolnej.

W szczególności bez znaczenia jest okoliczność, czy części majątku o różnym charakterze funkcjonalnym (mieszkalna i gospodarcza) były wydzielone ogrodzeniem (Skarżący podnosi, iż było, co wynika z mapy, zaś organ administracji, iż nie - odwołując się do zeznań świadków).

Ze wskazanych tez orzeczeń wynika dalej, że o "związku funkcjonalnym" nie świadczy także powiązanie terytorialne (rezydencja w pobliżu części gospodarczej) podmiotowe (w dworze zamieszkiwała rodzina właściciela - jak podnosi Skarżący jego babka) czy finansowe (tu Skarżący kwestionuje, aby istotnym źródłem dochodów było gospodarstwo rolne, choć niekonsekwentnie nawiązuje w tym przypadku do dochodów swojego ojca, a więc okresu, gdy on jeszcze żył - przed 1934 rokiem, nie zaś do okresu przed wybuchem wojny).

Istotnego znaczenia nie ma także okoliczność, iż zdarzały się sytuacje, gdy rządca przyjmował interesantów w dworze (zeznania świadków), znaczenie mogłoby mieć jedynie ustalenie, iż znajdowała się tam jego stała siedziba (dwór stanowiłby wówczas faktyczne centrum zarządzania majątkiem), przy czym istotne znaczenie ma tu ustalenie stanu faktycznego sprzed daty wybuchu II wojny światowej (patrz wyroki NSA II SA 250-251/94, I OSK 824/06).

Żadnego znaczenia dla wykazania "związku funkcjonalnego" nie ma także organizowanie dożynek na terenie zespołu rezydencjonalnego, gdyż nie świadczy to więziach gospodarczych obu kompleksów, lecz raczej społecznych czy kulturalnych.

Odnośnie argumentacji dotyczącej zlokalizowania w części pałacowo- parkowej sadów, ogrodów oraz stawów (wg dokumentacji jeden staw, według świadków kilka), trzeba stwierdzić, iż okoliczności te mogą mieć znaczenie w sytuacji ustalenia, w toku postępowania, iż kompleksy te były wykorzystywane do produkcji roślinnej lub zwierzęcej na sprzedaż i jedynie w kontekście ewentualnego uznania, iż określone części zespołu dworsko-parkowego (służącej tej produkcji) przeszły wraz z resztą majątku ziemskiego na cele reformy rolnej.

Odnosząc się do argumentacji organu orzekającego, iż świadek nie pamięta, aby istniał podział pomiędzy częścią gospodarczą a mieszkalną nieruchomości, z czego wywodzić można jego brak, należy stwierdzić, iż takiemu stanowi rzeczy przeczą oświadczenia Strony skarżącej (twierdzenie, iż zarząd części mieszkalnej sprawowała babka skarżącego natomiast części gospodarczej rządca mieszkający poza dworem). Dopiero skonfrontowanie poszczególnych twierdzeń oraz wywiedzenie stąd logicznych wniosków zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.), może stanowić podstawę dla dokonania konkretnych ustaleń w tym względzie. Odzwierciedleniem stosownych rozważań organu administracji w tym zakresie musi być uzasadnienie orzeczenia, w myśl art. 107 § 3 K.p.a.

Wobec powyższego należy uznać, iż przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia argumenty nie mogą przemawiać za uznaniem, iż wskazana część nieruchomości ziemskiej (określana mianem pałacowo-parkowej) podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, mając przede wszystkim na uwadze, iż w świetle tez przywołanego orzecznictwa "związku funkcjonalnego" nie można domniemywać, a generalnie przyjmuje się, iż część rezydencjalna nie podpada pod działanie dekretu.

Trafny jest wobec powyższego zarzut skargi naruszenia przepisów postępowania w zakresie obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy (art. 6, 7, 8, 77 i 80 K.p.a.). Z kolei nie trafny jest zarzut naruszenia art. 10 K.p.a., gdyż pominięcie wniosków dowodnych zgłaszanych przez Stronę nie może być kwalifikowane, jako brak jej udziału w sprawie, lecz stanowi ewentualnie o wadliwości procedowania w zakresie właściwego wyjaśnienia okoliczności faktycznych. Zasadnie także podniesiono naruszenie art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie związania oceną prawną prawomocnego orzeczenia., Jak bowiem wskazano wcześniej, organ administracji analizował stan faktyczny w świetle tez orzecznictwa nieadekwatnego, w związku z oceną prawna wyrażoną w orzeczeniu sygn. akt IV SA/Wa 2313/07. Nie rozważono także, czy było możliwe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej (w świetle orzecznictwa adekwatnego w danej sprawie - sytuacja taka była normą).

Wobec nie wyjaśnienia kwestii istotnych z punktu widzenia meritum sprawy (naruszenie przepisów postępowania w zakresie właściwego wyjaśnienia sprawy), w tym gdzie zamieszkiwał rządca majątku (ze wskazaniem, co było podstawą dokonania określonych ustaleń) oraz kwestii ewentualnego wykorzystywania terenów w części rezydencjalnej na cele produkcji rolnej, wykraczające poza potrzeby własne, przedwczesna byłaby ocena czy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 2 ust. 1 lit e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Rozważenia wymaga również powiązanie funkcjonalne poszczególnych obiektów, poza budynkiem mieszkalnym (tj. czterech oficyn, domu ogrodnika, stajni cugowej, wozowni, budynku gospodarczego i garaży), z funkcjonowaniem gospodarstwa rolnego bądź częścią rezydencjalną, w kontekście podpadania poszczególnych części majątku pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Natomiast bez znaczenia są kwestie podnoszone przez uczestnika postępowania - aktualnego właściciela nieruchomości - Powiat K. Orzeczenie dotyczy ustalenia stanu prawnego na dzień wejścia w życie stosownych regulacji dekretu. Dlatego późniejsze zdarzenia prawne czy faktyczne nie mają w przedmiotowej sprawie znaczenia.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.

Orzekając ponownie w sprawie organ administracji wyjaśni wskazane kwestie uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu.