Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1763/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-02-18 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków R C. i B.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. C. i B.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 września 2015 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 września 2015 roku w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 rok skarżący R.C. i B.C., reprezentowani przez adw. S.S., złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Z oświadczeń zawartych w urzędowych formularzach "PPF" wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Na ich utrzymaniu pozostaje 19-letnia córka F.C. studiująca w K. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura skarżącego w wysokości 2.100 euro. B C nie osiąga żadnych dochodów. W skład majątku wnioskodawców wchodzi dom o powierzchni 180 m² oraz samochód osobowy BMW, rok produkcji 2006 o wartości 20 tys. zł. Skarżący nie deklarują posiadania oszczędności. Ich wydatki przedstawiają się następująco: utrzymanie domu ok. 2.000 zł, koszt najmu mieszkania dla córki w K 2.000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podnieśli, że choć emerytura R C jest stosunkowo wysoka jak na warunki panujące w naszym kraju, to także koszty utrzymania rodziny są znaczne. Skarżący jest osobą w podeszłym wieku i w związku z tym koniecznym stają się wizyty u lekarza i przyjmowanie leków.

Odnosząc się do wezwania o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik skarżących przesłała dokumentację odzwierciedlającą sytuację majątkową oraz życiową wnioskodawców. Wynika z nich, że na dzień 14 grudnia 2015 roku B C nie figurowała w rejestrze osób bezrobotnych Powiatowego Urzędu Pracy O. Bank Polska Kasa Opieki S.A. Oddział w O potwierdził, że R C w okresie od kwietnia 2015 roku do listopada 2015 roku otrzymał emeryturę zagraniczną z W. w łącznej wysokości 102.899,42 zł – kwota do opodatkowania (za kwiecień 2015 roku 8.120,75 zł, za maj 2015 roku 8.010,93 zł, za czerwiec 2015 roku 8.202,38 zł, za lipiec 2015 roku 11.585,73 zł, za sierpień 2015 roku 11.892,54 zł, za wrzesień 2015 roku 11.705,70 zł, za październik 2015 roku 11.717,27 zł i za listopad 2015 roku 31.664,12 zł), a kwota pobranego podatku wyniosła łącznie 18.522 zł (odpowiednio za poszczególne miesiące 1.462 zł, 1.442 zł, 1.467 zł, 2.085 zł, 2.141 zł, 2.107 zł, 2.109 zł, 5.700 zł). Opłaty za czynsz i rachunki córki F.C. za miesiąc wrzesień 2015 roku wynosiły 867 zł, za październik 2015 roku 867 zł, za listopad 2015 roku 868 zł i za grudzień 2015 roku 870 zł. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące lipiec, sierpień i wrzesień 2015 roku wyniosła łącznie 63 zł, a za wodę w okresie od 8 września 2015 roku do 3 listopada 2015 roku 102,53 zł. Rachunek za gaz z terminem płatności 20 listopada 2015 roku opiewał na kwotę 314,44 zł, a za usługi telekomunikacyjne za listopad 2015 roku na kwotę 139,11 zł. Od sierpnia do listopada 2015 roku za energię elektryczną skarżący opłacali kwotę 191,98 zł miesięcznie, z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 rok uiścili cztery raty po 116 zł, a za zakup dwóch ton węgla w dniu 16 grudnia 2015 roku skarżąca zapłaciła kwotę 1.280 zł. Córka skarżących, F.C., jest studentką studiów stacjonarnych pierwszego stopnia Wydziału Filologicznego w Instytucie Filologii Romańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego w K.

Za pismem z dnia 25 stycznia 2016 roku adw. S.S. przedłożyła kopię zeznania podatkowego R.C. za rok 2014 oraz kopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 15 stycznia 2016 roku o rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domagają się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.).

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżących ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strony muszą ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony ich możliwości finansowych. Według oświadczenia skarżących wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie wynosi 45.115 zł, zatem wysokość wpisu sądowego od złożonej skargi wynosi 1.353 zł zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 z 2003 r., poz. 2193 ze zm.).

W ocenie orzekającego uiszczenie pełnych kosztów niniejszego postępowania mieści się w możliwościach płatniczych skarżących. Jak wynika z oświadczeń złożonych we wnioskach o przyznanie prawa sytuacja majątkowa skarżących nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. B.C. i R.C. mają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, są bowiem oni właścicielami domu o powierzchni 180 m² w P. W skład ich majątku wchodzi też samochód osobowy BMW z 2006 roku o wartości 20 tys. zł. Trudno zatem uznać skarżących za osoby ubogie – a dla takich właśnie osób przewidziana jest pomoc państwa w postaci przyznania prawa pomocy.

Skarżącym nie grozi pozbawienie środków do życia, posiadają bowiem stałe źródło utrzymania w postaci emerytury R.C.. Średnia miesięczna wysokość dochodów z tego źródła za okres od kwietnia 2015 roku do listopada 2015 roku wyniosła 12.862,42 zł (102.899,42 zł / 8 m-cy). Udokumentowana wysokość miesięcznych stałych wydatków ponoszonych przez rodzinę wynosi około 2.800 zł (czynsz za mieszkanie córki 870 zł, odpady komunalne 21 zł, woda 52 zł, gaz 314,44 zł, energia elektryczna 191,98 zł, podatek 38,67 zł, węgiel 1.280 zł). Wydatków na telefon orzekający nie zaliczył do kosztów utrzymania koniecznego, ponieważ do tej grupy mogą zostać zaliczone jedynie wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, zaś usługi telekomunikacyjne do takich nie należą (por. postanowienie NSA z 20 czerwca 2006 r., sygn. akt I OZ 805/06). Do tej sumy należy jeszcze doliczyć koszty wyżywienia i leczenia. Zestawienie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na stwierdzenie, że wnioskodawcom pozostają w miesiącu wolne środki finansowe, którymi mogą swobodnie dysponować. Powyższe oznacza, że małżonkowie C. mają możliwości, aby pokryć należne w sprawie koszty sądowe we własnym zakresie.

Argument skarżących, że spłata raty zobowiązania podatkowego będzie stanowiła dodatkowe obciążenie finansowe dla skarżących nie mógł wpłynąć na odmienną ocenę możliwości płatniczych B. i R.C. bowiem po pierwsze raty zaległości podatkowej będą spłacane dopiero od 15 marca 2016 roku, a po drugie wysokość kosztów sądowych, do których uiszczenia zobowiązana jest strona skarżąca na obecnym etapie postępowania jest o ponad 1 tys. zł niższa niż łączna kwota raty i opłaty prolongacyjnej i w ocenie orzekającego uiszczenie tych kosztów jest możliwe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżących i ich rodziny.

Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżących kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia ich skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. skarżącym będzie przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.