Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 558/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 4, 4f
journal: Dz.U. 2013 poz 687
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity
article: art. 365 par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr

[...] Wojewoda – po rozpatrzeniu odwołania J. Ł. od decyzji Starosty B. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...].WB w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu przejścia z mocy prawa na własność Gminy Miasto B. nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, oznaczonej jako działka nr ewid.[...] (ark. 21) o pow. 0,0634 ha, przeznaczonej pod budowę drogi gminnej

– umorzył postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda przedstawił następująco stan faktyczny i prawny sprawy:

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy z urzędu, p.o. Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Nieruchomości Starostwa Powiatowego w B., działając z upoważnienia Starosty B., decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania w kwocie [...]zł z tytułu przejścia z mocy prawa na własność Gminy Miasto B. nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, oznaczonej jako działka nr [...], ark. 21, o pow. 0,0634 ha, przeznaczonej pod budowę drogi gminnej na odcinku od ul. [...] do ul. [...] w B. (pkt 1). Jednocześnie B. B. został zobowiązany do złożenia ustalonej kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, w terminie 14 dni od dnia, w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna (pkt 2).

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że jego wcześniejsza decyzja z dnia [...] października 2010 r., nr [...], ustalająca odszkodowanie za ww. nieruchomość, została wyeliminowana z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją kasacyjną z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] września 2011 r., nr [...].EG, odmawiającą stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2010 r. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] [...]] ww. Minister uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] oraz stwierdził nieważność wskazanej wyżej decyzji z dnia [...] października 2010 r.

Ponownie badając sprawę organ I instancji wyjaśnił, że decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. znak: [...], [...], wydaną z upoważnienia Starosty B. przez Kierownika Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w B., udzielono zezwolenia na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi gminnej na odcinku od ul. [...] do ul. [...] w B.. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] maja 2010 r. Na jej mocy zatwierdzono m.in. podział działki nr [...], ark. 21, o pow. 0,3227 ha na działki: nr [...] o pow. 0,0076 ha, nr [...] o pow. 0,0634 ha i nr [...] o pow. 0,2517 ha. Wydzielona pod inwestycję działka nr [...] przeszła na własność Gminy Miasta B..

W związku z tym, że operat szacunkowy z dnia [...] sierpnia 2010 r., określający wartość przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], utracił aktualność, koniecznym – jak stwierdził organ I instancji – stało się sporządzenie nowego operatu szacunkowego. Operat taki został sporządzony w dniu [...] grudnia 2014 r. przez rzeczoznawcę majątkowego P. B..

Ponadto w sprawie ustalono, że wyceniana działka nr [...] leży w obszarze, dla którego brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dla terenu tego obowiązuje Studium kierunków i uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego miasta B., przyjęte uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 1998 r. i zmienione uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. Zgodnie z postanowieniami Studium przedmiotowa nieruchomość leży częściowo w terenie oznaczonym symbolem ZP- zieleń parkowa, a częściowo w obszarze oznaczonym symbolem Z - ulice zbiorcze.

W związku z tym, że wyceniana nieruchomość w większości przeznaczona jest pod ulice zbiorcze, za jej dominujące przeznaczenie przyjęto przeznaczenie drogowe. Biegły określił wartość odtworzeniową wycenianej nieruchomości na kwotę [...]zł, w tym: wartość gruntu: [...] zł i wartość składników roślinnych: [...] zł. Mając na uwadze, że przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości pod ulice zbiorcze jest tożsame z celem jej wywłaszczenia uznano, że nie ma potrzeby zastosowania tzw. zasady korzyści. Przeznaczenie to nie powoduje zwiększenia wartości przedmiotowej działki, dlatego też określono wartość odtworzeniową nieruchomości według aktualnego sposobu użytkowania wynikającego z dotychczasowego przeznaczenia. Wartość gruntu określono w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej. Wartość składników roślinnych określono zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem organu I instancji przedłożony w sprawie operat szacunkowy został sporządzony zgodnie obowiązującymi przepisami i stanowi dowód wartości rynkowej przejętego gruntu.

Organ I instancji ustalił, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] ma nieuregulowany stan prawny. Ustalenia tego dokonał na podstawie orzeczeń sądowych, tj.: postanowienia z dnia [...] października 2012 r. sygn. akt [...], którym Sąd Rejonowy w B. oddalił wniosek J. Ł. o wypłatę odszkodowania za ww. nieruchomość w kwocie [...]zł z depozytu sądowego, ponieważ nie wykazał on, że przysługuje mu prawo własności do przedmiotowej działki nr [...] oraz postanowienia z dnia [...] maja 2015 r. sygn. akt [...], w którym Sąd Okręgowy w Z. oddalił apelację J. Ł., na ww. postanowienie Sądu Rejonowego. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy wyjaśnił, iż uzupełnił postępowanie dowodowe o dowód z opinii biegłego geodety sądowego dla oceny zasadności zarzutów co do prawa własności przysługującego skarżącemu do działki nr [...]. Z opinii tej wynika, że poprzednicy prawni wnioskodawcy i on sam nie legitymowali się tytułem własności do przedmiotowej nieruchomości.

Tytułu prawnego do działki nr [...] – jak zaznaczył organ I instancji - nie ujawniono przy tym również w powołanej przez J. Ł. w piśmie z dnia [...] marca 2015 r. księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla działek nr [...] i nr [...].

W związku z powyższym Starosta B. uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, komu przysługują prawa rzeczowe do wycenianej nieruchomości, a więc ustalone odszkodowanie należy przekazać do depozytu sadowego.

Od decyzji powyższej odwołał się J. Ł., wnosząc o jej uchylenie w części obejmującej pkt 2 jej rozstrzygnięcia, któremu to orzeczeniu odwołujący zarzucił naruszenie art. 113 ust. 4, 5 i 6 i art. 133 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz "złamanie" decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2014 r, stwierdzającej nieważność decyzji Starosty B. z dnia [...] października 2010 r., a także naruszenie art. 4 i art. 8 k.p.a. poprzez brak ich zastosowania pomimo, że w chwili wydawania zaskarżonej decyzji organ I instancji posiadał wszystkie niezbędne dokumenty ustalające właściciela wywłaszczanej nieruchomości i nie zachodziły podstawy do wpłaty odszkodowania do depozytu, a działanie organu w takiej sytuacji nosi znamiona bezpodstawnej opresji naruszającej konstytucyjną zasadę ochrony prawa własności.

Rozpatrując odwołanie Wojewoda na wstępie podkreślił, że stosownie do art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną pod drogę może otrzymać tylko ten, komu przysługiwało określone prawo do nieruchomości (dotychczasowi właściciele, użytkownicy wieczyści oraz osoby, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe) w dniu, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Każdy z tych podmiotów musi jednak udowodnić swój przymiot strony dokumentem potwierdzającym przysługiwanie mu określonego prawa rzeczowego.

Organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w ewidencji gruntów J. R. L. wpisany był jako właściciel działki nr [...] o pow. 0,3227 ha (akta sprawy karta nr [...]). W toku postępowania organ I instancji ustalił, że z wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] maja 2010 r. dla działki nr [...] wynika, iż w rubryce "nr KW lub inny dokument własności" wpisano: "Dec[...] i [...]". Ustalono, że pierwszy dokument to decyzja Starosty B. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...], dotycząca wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków w zakresie aktualizacji ewidencji gruntów w zakresie użytków gruntowych, drugi natomiast to postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 2002 r. sygn. akt [...] dotyczące stwierdzenia nabycia spadku po A. Ł.. Żaden z tych dokumentów nie potwierdza tytułu prawnego J. Ł. do przedmiotowej nieruchomości. Przeprowadzone przez organ nadzoru postępowanie wyjaśniające (zakończone decyzję Wojewody z dnia [...] września 2011 r. znak: [...]) wykazało, że w ewidencji gruntów złożony był odpis aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1946 roku Rep. A nr [...], z którego wynikało, że J. Ł. nabył na terenie miasta B. nieruchomości oznaczone numerami hipotecznymi: [...] i [...]. Umowa ta nie była jednak ujawniona w ewidencji gruntów jako tytuł prawny do działki nr [...]. Również księga wieczysta KW nr [...] nie ujawnia stanu prawnego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].

Organ II instancji przyznał ponadto rację Staroście B. w zakresie ustalenia, że sprawa tytułu prawnego J. R. Ł. i jego poprzedników prawnych do przedmiotowej działki nr [...] została zbadana przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym o wydanie świadczenia z depozytu sądowego (postanowienie Sądu Okręgowego w Z. z dnia [...] maja 2013 r. sygn. akt [...] oddalające apelację J. R. Ł., z udziałem Gminy Miasto B., od postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 2012 r. sygn. akt [...] oddalającego wniosek o wypłacenie kwoty [...]zł z depozytu sądowego z tytułu odszkodowania za przejście działki nr [...] na własność Gminy Miasta B.). Sąd Rejonowy w B. uznał w tym postępowaniu, że wnioskodawca J. R. Ł. nie wykazał, jakoby w dniu [...] października 2010 r. przysługiwało mu prawo własności spornej działki nr [...]. Złożone przez wnioskodawcę dokumenty nie legitymują jego praw do przedmiotowej nieruchomości. W szczególności z treści przedłożonego przez wnioskodawcę aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1946 r. Rep. 493 nie wynika, by S. K. lub S. K. byli właścicielami ziemi ornej o powierzchni 124 pręty i aby tę ziemię miał nabyć po nich J. Ł.. Wskazanie w wykazie zmian gruntowych, że J. Ł. jest właścicielem działki nr [...] na podstawie aktu notarialnego umowy sprzedaży z dnia [...] grudnia 1946 r. jest – w ocenie Wojewody – oczywiście błędne, gdyż 29 prętów które nabył J. Ł. ww. aktem nie jest położone po północnej stronie ul. [...], a pozostałych 124 prętów J. L. przedmiotowym aktem notarialnym nie nabył i nabyć nie mógł. W sprawie wykazano, że 29 prętów to obecnie działka położona po południowej stronie ul. [...] oznaczona nr [...], ark. 40. Natomiast domniemanie z art. 244 § 1 k.p.c., związane z wydaniem przez Starostę [...] w dniu [...] stycznia 2011 r. wykazu zmian gruntowych, zostało skutecznie wzruszone w sprawie o sygn. akt [...].

Wojewoda stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym J. R. Ł. złożył takie same dokumenty jak w ww. postępowaniach sądowych. Zasadnie zatem został wezwany przez organ I instancji do przedłożenia księgi wieczystej lub innego dokumentu własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji pierwszoinstancyjnej wnioskodawca dokumentu takiego nie przedłożył.

W związku z powyższym, w ocenie organu II instancji, brak jest podstaw do stwierdzenia, że poprzednicy prawni skarżącego oraz on sam legitymują się tytułem własności w stosunku do działki nr [...], wydzielonej z działki nr [...]. Oceny tej nie zmienia fakt założenia księgi wieczystej KW nr [...] dla działek nr [...] i nr [...]. Skoro zaś nie można ustalić osób, którym do przedmiotowej działki przysługują prawa rzeczowe, do wypłaty odszkodowania za przejęcie z mocy prawa jej własności zastosowanie znajduje art. 133 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 113 ust. 6 tej ustawy, na mocy odesłania z art. 23 specustawy drogowej (Wojewoda powołał się w tym względzie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 2172/12 zaznaczając, że stanowisko Ministra Infrastruktury i Rozwoju zaprezentowane w tej kwestii w decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] [[...]] było stanowiskiem odosobnionym i nie zostało utrwalone w orzecznictwie).

Reasumując organ odwoławczy podniósł, że w związku z tym iż J. R. Ł. nie udokumentował tytułu prawnego do działki nr [...], nie ma on interesu prawnego w niniejszym postępowaniu. Mimo, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się w posiadaniu wnioskodawcy i jego rodziny od wielu lat oraz jest on zainteresowany rozstrzygnięciem niniejszej sprawy administracyjnej, to aby być stroną postępowania administracyjnego o ustalenie odszkodowania musi on legitymować się formalnym tytułem własności. Błędne uznanie danego podmiotu za stronę postępowania przez organ I instancji, nie powoduje – jak podkreślił Wojewoda – że taka osoba nabywa prawo do występowania w danym postępowaniu w charakterze strony. Stwierdzenie przez organ II instancji, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje zaś w drodze decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

J. Ł., reprezentowany przez radcę prawnego Ł. B., w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Lublinie skargę na opisaną wyżej decyzję ostateczną, domagając się jej uchylenia, a także uchylenia poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 127 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego z uwagi na stwierdzenie, że wnoszący odwołanie J. Ł. nie jest stroną, podczas gdy postępowanie dotyczy jego interesu prawnego.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, iż oczywistym jest, że "dotychczasowymi właścicielami" w rozumieniu art. 12 ust. 4f ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, na rzecz których ustalane jest odszkodowanie za grunt przejęty pod drogę, są osoby wskazane w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Zdaniem strony skarżącej, wskazuje na to nie tylko systematyka powołanego przepisu art. 12 (argumentum a rubrico) i ustawy (por. np. art. 11f ust. 3 zd. 2 oraz a contrario ust. 5), ale też zasada wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Pamiętać bowiem należy, że decyzja ustalająca wysokość odszkodowania jest - w zakresie ochrony konstytucyjnego prawa własności (por. art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) - konsekwencją pozbawienia określonej osoby prawa własności, przy czym określenie tej osoby następuje w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Skoro organ w sposób dla siebie wiążący (por. art. 110 k.p.a.) ustalił w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, że pozbawił prawa własności określoną osobę, to nie może odmiennie przyjąć, że odszkodowanie za wywłaszczenie przysługuje osobie nieznanej.

Skarżący zwrócił również uwagę, że w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone jest w szczególny sposób, określony w przepisach art. 113 ust. 4 i 5, art. 114 ust. 3, art. 115 ust. 5, art. 118 ust. 1a i innych ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 23, art. 11d ust. 7, art. 11f ust. 5 i art. 11i ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Zdaniem strony, skoro podstawę wypłaty odszkodowania stanowi decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, która w przedmiotowej sprawie nie została wydana w trybie właściwym dla wywłaszczenia nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, brak było jakichkolwiek podstaw prawnych do zastosowania art. 133 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z decyzji z dnia [...] marca 2010 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej jednoznacznie bowiem wynika, że stan prawny działki nr [...] nie był nieuregulowany.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżącemu J. Ł. przysługuje status strony w postępowaniu w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu przejścia z mocy prawa na własność Gminy Miasto B. nieruchomości położonej w obrębie Miasta B., oznaczonej jako działka nr [...], ark. 21, o powierzchni 0,0634 ha, przeznaczonej pod budowę drogi gminnej, na odcinku od ulicy [...] do ulicy [...] w B.. Zaskarżoną decyzją Wojewoda umorzył bowiem na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem J. Ł. od decyzji Starosty B. z dnia [...] kwietnia 2015 r. w części zobowiązującej B. B. do złożenia przedmiotowego odszkodowania (ustalonego w pkt 1. decyzji pierwszoinstancyjnej na kwotę [...]zł), w terminie 14 dni od dnia uzyskania przez tę decyzję waloru ostateczności, do depozytu sądowego, z uwagi na nieuregulowany stan prawny ww. nieruchomości, uznając, że J. Ł. nie posiada w tym postępowaniu interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Przypomnieć należy, że przedmiotowa działka nr [...] powstała w wyniku podziału działki nr [...], zatwierdzonego decyzją Starosty B. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], znak: [...] o zezwoleniu na realizację opisanej wyżej inwestycji drogowej. Podstawę prawną przejścia tej nieruchomości na własność Gminy Miasta B. w związku z jej przeznaczeniem pod drogę gminną, stwierdzonego w pkt 6. powołanej decyzji, stanowił art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 687 ze zm., dalej jako "specustawa drogowa"). Zgodnie z tym przepisem nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6 (oznaczone w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej według katastru nieruchomości), stają się z mocy prawa własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych -

z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Art. 12 ust. 4f specustawy drogowej stanowi natomiast, że odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości, oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe.

Jakkolwiek ustalenie odszkodowania w oparciu o powyższy przepis następuje – co do zasady – wobec tych samych podmiotów, które brały udział w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, to jednak nie sposób przyjąć, by ustalenia co do kręgu stron postępowania poczynione na etapie wydawania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej bezwzględnie determinowały – jak zdaje się to interpretować skarżący – krąg stron (bądź co bądź odrębnego) postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt przejęty na własność Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego pod drogę. Prawo do odszkodowania jest bowiem ściśle związane z prawem do nieruchomości i stanowi rekompensatę za utracone prawo do przejętej nieruchomości. Ustalenie odszkodowania powinno zatem każdorazowo zostać poprzedzone wyjaśnieniem stanu prawnego nieruchomości. Podmiotem uprawnionym do uzyskania odszkodowania, a zarazem stroną postępowania odszkodowawczego, może być bowiem jedynie osoba dysponująca prawem wymienionym w art. 12 ust. 4f specustawy drogowej. (por. B. Sagan: Komentarz do art. 12 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, LexisNexis, 2013, LEX nr 237930, a także wyrok WSA Gliwicach z dnia 2 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 234/14). Ewentualne błędne ustalenie stron w pierwotnym postępowaniu w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, pozostaje natomiast – w ocenie Sądu – bez wpływu dla powyższej zasady determinującej krąg stron w postępowaniu w sprawie ustalenia odszkodowania.

Słusznie przy tym zauważył organ odwoławczy, że decydujące znaczenie dla ustalenia osób uprawnionych do odszkodowania ma stan prawny nieruchomości na dzień uzyskania przez decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej waloru ostateczności.

Analiza akt niniejszej sprawy w pełni potwierdza zasadność stanowiska Wojewody, iż J. Ł. – pomimo, że sporna działka nr [...] przez wiele lat pozostawała w posiadaniu jego oraz jego rodziny – nie wykazał, by w stosunku do przedmiotowej nieruchomości przysługiwało mu którekolwiek z praw wymienionych w art. 12 ust. 4f specustawy drogowej (prawo własności, prawo użytkowania wieczystego bądź ograniczone prawo rzeczowe). Podkreślić należy, że dla weryfikacji w niniejszym postępowaniu tytułu prawnego skarżącego do działki nr [...] zasadnicze znaczenie ma okoliczność, iż kwestia ta została zbadana i jednoznacznie rozstrzygnięta w postępowaniu cywilnym zakończonym postanowieniem Sądu Okręgowego w Z. z dnia [...] maja 2013 r., sygn. akt [...], oddalającym apelację J. Ł. od postanowienia Sąd Rejonowego w B. z dnia [...] października 2012 r., sygn. akt [...], którym oddalono jego wniosek o wypłacenie sumy depozytowej w kwocie [...]zł, złożonej do depozytu sądowego przez B. B. na podstawie wcześniejszej decyzji Starosty B. z dnia [...] października 2010 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejście na własność Gminy Miasta B. działki nr [...] (której to decyzji nieważność stwierdził Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] lutego 2014 r.).

Powołane orzeczenie jest na gruncie niniejszej sprawy o tyle istotne, że stosownie do art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Wskazany przepis dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe oraz organy administracji publicznej, a w wypadkach przewidzianych w ustawie - także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Wynikający z niej stan związania ograniczony jest jednak co do zasady tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (por. wyrok SN z 13 stycznia 2011 r., sygn. akt III CSK 94/2010, LexisNexis nr 2580225). Oczywiste jest jednak, że związanie orzeczeniem sądu rozciąga się na te ustalenia faktyczne zawarte w jego uzasadnieniu, w oparciu o które bezpośrednio sąd zindywidualizował normę prawną, czemu dał wyraz w rozstrzygnięciu (por. wyrok SN z 19 października 2012 r., V CSK 485/2011, LexisNexis nr 4950468).

Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem argumentacja Sądu Okręgowego w Z. w powołanym wyżej postanowieniu z dnia [...] maja 2013 r., a także argumentacja Sądu Rejonowego w B. w poprzedzającym to orzeczenie postanowieniu z dnia [...] października 2012 r. w istocie sprowadzają się do uznania, że ani poprzednicy prawni J. Ł., ani (obecnie) on sam, nie legitymują się tytułem prawnym (tytułem własności) do spornej działki nr [...]. W załączonym do akt niniejszej sprawy postanowieniu Sądu II instancji podzielono w tym zakresie opinię biegłego geodety. Jednoznacznie zaaprobowano również stanowisko Sądu Rejonowego, że przedłożony przez skarżącego wykaz zmian gruntowych, wskazujący, iż właścicielem działki nr [...] jest (na podstawie umowy kupna-sprzedaży z dnia [...] grudnia 1946 r., Rep. A nr [...]) J. Ł., jest wadliwy. Skarżący nie wykazał przy tym, by działka nr [...] objęta była księgą wieczystą lub zbiorem dokumentów, albo by z innych dokumentów wynikało jego prawo rzeczowe do tej nieruchomości. Zachodziły zatem przesłanki do uznania jej za nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym w rozumieniu art. 113 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.).

Podkreślić należy, że moc wiążąca orzeczenia określona w art. 365 k.p.c. w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. K.: glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63).

Mając zatem na uwadze ocenę prawną zawartą w prawomocnym postanowieniu Sądu Okręgowego w Z. z dnia [...] maja 2013 r., sygn. akt [...], którą skład orzekający w niniejszej sprawie jest na mocy art. 365 § 1 k.p.c. związany, a nadto ją w pełni aprobuje, należy uznać za prawidłowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż J. Ł., nie legitymując się w stosunku do działki nr [...] żadnym z praw wymienionych w powołanym na wstępie art. 12 ust. 4f specustawy drogowej, w konsekwencji nie posiada również interesu prawnego uprawniającego go do wystąpienia w charakterze strony w postępowaniu w sprawie ustalenia odszkodowania za przejście tej nieruchomości na własność Gminy Miasto B.. Oznacza to, że skarżący nie był uprawniony do kwestionowania w drodze odwołania decyzji Starosty B. z dnia [...] kwietnia 2015 r. (zarówno w części ustalającej wysokość odszkodowania, jak i w części zobowiązującej do jego złożenia do depozytu sądowego). Zasadnie więc Wojewoda, rozpatrując złożone przez J. Ł. od tej decyzji odwołanie, nie oceniał go merytorycznie, lecz podjął na zasadzie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. rozstrzygnięcie formalne, umarzające postępowanie odwoławcze. Podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, iż rozstrzygnięcie takie jest właściwe właśnie w sytuacji, w której organ II instancji, w wyniku rozpoznania odwołania dochodzi do wniosku, że odwołujący nie ma w sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku (tak uchwała 7 sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98, publ. ONSA 1999/4/119, Prok.i Pr.-wkł. 1999/10/40, Wokanda 1999/11/35). W konsekwencji również poza kompetencje Sądu w niniejszej sprawie wykracza ocena prawidłowości decyzji Starosty B. wydanej w pierwszej instancji.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.