Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2250/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1i
journal: Dz.U. 2013 poz 947
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), sędzia WSA Artur Kuś, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2020 r. sprawy ze skargi L Z na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca 2019 r. znak [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Zdrowia postanowieniem z [...] lipca 2019 r. [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314, ze zm.- dalej upea), po rozpatrzeniu zażalenia L Z – uchylił postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] listopada 2015 r. [...] o oddaleniu zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym w części wykonania obowiązku szczepienia p-ko inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu B i umorzył postępowanie egzekucyjne w tej części - w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Organ podkreślił, iż postępowanie egzekucyjne miało na celu przymuszenie do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. zaszczepienia małoletniego dziecka. Prowadził je PPIS w [...] i zakończyło się ono wydaniem [...] sierpnia 2015 r. tytułu wykonawczego, a uprzednio upomnienia z [...] lipca 2015 r. wzywającego skarżącego do bezzwłocznego zaszczepienia małoletniego K Z przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, śwince, różyczce, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus Influenzae typu b i poliomyelitis.

Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych szczepienie ochronne pko Haemophilus influenzae typu B obejmuje dzieci do ukończenia 6 roku życia. W trakcie postępowania odwoławczego K Z [...] lutego 2018 r. ukończył 6 rok życia. Wygasł zatem obowiązek wykonania ww. szczepienia dlatego postępowanie w tym zakresie należało umorzyć. Pozostałe nadal są jednak wymagalne.

Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym organ wskazał, iż wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom określa w art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z § 5 ww. rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, corocznie. Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami stosowania poszczególnych szczepionek i wiedzą medyczną. Terminy wykonania szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Ponadto obowiązek staje się egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone ustawą.

Minister Zdrowia podkreślił, że podstawę prawną ww. obowiązku stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za jego wypełnienie ponosi osoba sprawująca nad tą osobą pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle rodzice).

Organ podkreślił, iż na skarżącym, jako rodzicu spoczywał obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych dla potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązku. Skarżący nie zgłosił ani na badanie, ani na szczepienie.

Dalej dodał, że na podstawie art. 20 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, Wojewoda może powierzyć prowadzenie w jego imieniu ww. spraw Wojewódzkim Inspektorom Sanitarnym - jako organom rządowych administracji zespolonych w województwach (państwowych jednostek organizacyjnych w województwach). Ustawa nie zastrzega, jakiego szczebla ma to być jednostka, komu ma podlegać. Nie można zatem uznać, że Wojewoda nie może przekazywać Wojewódzkiemu Inspektorowi spraw z zakresu egzekucji ww. obowiązków na terenie województwa. Postanowienie Wojewódzkiego Inspektora jest w istocie postanowieniem Wojewody jako organu egzekucyjnego, w imieniu którego działa.

Następnie podkreślił, że wybór środka egzekucyjnego należy do organu i nie wymaga uzasadnienia. Katalog ww. środków wymienia art. 1a pkt. 12 lit. b) upea. Grzywna w celu przymuszenia jest najmniej uciążliwa. Zgodnie z art. 28 upea to wierzyciel wskazuje organowi egzekucyjnemu środek egzekucyjny skutecznie prowadzący do wykonania obowiązku. Grzywna została ustalona zgodnie z zasadą celowości oraz zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Skargę na ww. rozstrzygnięcie złożył L Z, zarzucając naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.

- art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 cyt. ustawy o zapobieganiu poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie, iż może nakładać obowiązek zaszczepienia dziecka w ustalonych okresach, mimo iż komunikat nie zalicza się do aktów prawa powszechnego, a jest jedynie aktem wewnętrznym,

- art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o zapobieganiu w zw. z § 3 cyt. rozporządzenia poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego K Z jest wymagalny ze względu na osiągnięcie wieku, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu powszechnie obowiązującego wynika taki obowiązek, jedynie podnosząc, że terminy jego realizacji "są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka", a małoletni leczy się w poradni laryngologicznej na przewlekłe zapalenie ucha i niedosłuch i lekarz odroczył obowiązek wykonania szczepień ,

- art. 33 § 1 pkt 2 upea w zw. z § 3 rozporządzenia poprzez uznanie iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżący może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r., tj. do ukończenia 6 roku życia, 15 roku życia, 19 roku życia,

- art. 124 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 18 upea poprzez niewskazanie aktu prawnego, z którego wynika wymagalność ww. obowiązku, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów,

- art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia prawa do ochrony życia prywatnego i ochrony zdrowia,

- art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o zapobieganiu poprzez uznanie, iż nałożona grzywna nie stanowi środka zbyt uciążliwego.

Skarżący wniósł m.in. o uchylenie postanowień organów obu instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11: ustawy o zapobieganiu z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, jak w większości krajów Unii Europejskiej, braku rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu na wsparcie finansowe, rehabilitację osób z powikłaniami, jak i w zakresie w jakim GIS ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami stosowania szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy.

Ewentualnie, wniesiono o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepienny mi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Z uwagi na powyższe wniesiono o zawieszenie postępowania.

W skardze przedstawiono obszerną argumentację odnośnie ww. zarzutów podkreślając m.in., że organ egzekucyjny nie poczynił ustaleń faktycznych, a nawet nie wskazał przeciwko jakim chorobom ma być zaszczepiony małoletni oraz kiedy – obowiązek stał się wymagalny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2018 r. poz. 1302), dalej p.p.s.a

Sąd poddał ocenie legalność postanowienia Ministra Zdrowia z [...] lipca 2019 r.., uchylającego w części dotyczącej obowiązku szczepienia przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu B i umarzającego postępowania w tej części (pkt 1) oraz utrzymujące w pozostałym zakresie w mocy postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] listopada 2015 r. w przedmiocie zarzutów do postępowania egzekucyjnego.

Sąd uznał -w świetle wskazanych na wstępie kryteriów – że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie,.

Wskazać przede wszystkim trzeba, że zgodnie z art. 1a pkt 7 u.p.e.a. organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. W myśl art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organem mającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest wojewoda. Przy czym na gruncie niniejszej sprawy obowiązki organu egzekucyjnego, na mocy porozumienia z Wojewodą [...] z [...] września 2014 r., wykonywał [...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny.

Egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.

W tej sprawie stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013 r. poz. 947 ze zm.) obowiązkiem tym jest obowiązek poddania małoletniego syna skarżącego szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wymienionym w tytule wykonawczym. Wynika on z wydanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy, rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 182, poz. 1086 ze zm.) - § 3. Jest on konkretyzowany komunikatami GIS w sprawie programu szczepień ochronnych na dany rok (art. 17 ust. 11 ww. ustawy).

Wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy jest m. in. dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W tej sprawie był nim Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], jak wynika z art. 2, art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 3, art 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.).

Zobowiązanym w takim postępowaniu jest natomiast osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). W tej sprawie podmiotem tym są rodzice dziecka, zobowiązani ustawą do poddania go szczepieniom ochronnym, o których mowa w art. 5 ust. 2 cyt. ustawy o zapobieganiu, w myśl którego w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159 i 742).

Na podstawie art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W tej sprawie postępowanie zostało wszczęte tytułem wykonawczym PPIS w [...][...] sierpnia 2015 r.

Na mocy art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługiwało złożenie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, z którego skarżący skorzystał.

Stosownie do art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela wydał postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, które Minister Zdrowia w zaskarżonej części utrzymał w mocy.

W świetle argumentacji p rawnej skargi podkreślić trzeba, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie to narusza jego istotne zasady lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Przedmiotem rozpoznania jest zatem wyłącznie treść zarzutów z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. Postępowanie to ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Co istotne, postanowienie organu egzekucyjnego winno być poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela, które w przypadkach wskazanych w art. 34 wiąże organ egzekucyjny.

Skarżący zgłosił zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (brak wymagalności obowiązku), pkt 5 (niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym) oraz pkt 9 (prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ), jak i art. 7 § 2 u.p.e.a. (zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego).

Sąd nie podzielił stanowiska odnośnie niezbadania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, ze względu na brak uprawnień PPIS oraz nieistnienia obowiązku.

Powtórzyć trzeba, że zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do zadań ego organu należy ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Jest to zatem regulacja przyznająca organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej kompetencje wierzyciela - uprawnionego do żądania wykonania obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.). Jak bowiem wynika z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisu prawa, nie ma zatem podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej.

Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do: poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W art. 17 ust. 1 tej ustawy wskazuje się, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi. W myśl art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 cyt. ustawy minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia: m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym – uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Przepis ten stanowi źródło obowiązywania rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym ustalono ich zakres, kto i w jakich sytuacjach oraz w jakim okresie życia podlega szczepieniu ochronnemu przeciw danej chorobie.

Na mocy art. 17 ust. 11 cyt. ustawy, Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Taki sposób regulacji pozwala przyjąć, że obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu istnieje i wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych, w szczególności z cyt. wyżej rozporządzenia.

W ww. komunikacie zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia; nie można zatem z niego wywieść innych norm, niż te wynikające z cyt. wyżej ustawy i rozporządzenia (por. wyrok NSA z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 1312/13; wyrok NSA z 4 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1509/13, wyrok WSA w Bydgoszczy z 25 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 628/15).

Tym samym, nie było podstaw do przyjęcia, że opisany obowiązek nie mógł być wykonany, jak wywodził skarżący.

Jako chybione należało ocenić również stanowisko w zakresie uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu w oparciu o art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza bowiem niedopuszczalność korzystania z tego uprawnienia. Jest ono wyłączone, jeżeli przepisy odrębne stanowią inaczej (art. 15 tej ustawy) a zatem m.in. w odniesieniu do szczepień ochronnych obowiązkowych z mocy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

O braku wymagalności ww. obowiązku nie mogło również przesądzać niewykonanie aktualnego badania kwalifikacyjnego. Jak stanowi art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Musi to być badanie wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ww. ustawy). W przypadku, gdy badanie to daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Powyższych uregulowań nie można rozumieć inaczej niż jak konieczności poddania się również badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Nie można zatem zarzucać – jak czyni to skarżący - braku wymagalności ww. obowiązku w przypadku niepoddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu.

Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom określa art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób i rozporządzenie Ministra Zdrowia. Zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia, szczepienia wskazane w tytule wykonawczym są objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą, został określony w ogłoszonym w dzienniku urzędowym Ministra Zdrowia - Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego. Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program – w zależności od kalendarzowego wieku dziecka.

Wbrew zatem twierdzeniu skarżącego, PPIS w [...]uprawniony był do działań zmierzających do wykonania obowiązku poddania dziecka skarżącego szczepieniom ochronnym, co do których termin upłynął. Obowiązek szczepień ochronnych ma bowiem ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Realizując powyższe państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej -§ 5 ww. rozporządzenia. Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia, tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie, o ile przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15). Niewątpliwie taką odrębną ustawą jest ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nakładająca ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Tylko w przypadku przeciwskazań lekarskich, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Powyższa ustawa stanowi zatem lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ww. ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki NSA z 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 338/13 i z 4 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1509/13).

W związku z powyższym, ustawowy obowiązek poddania szczepieniom ochronnym wynikający z powołanych przepisów prawa, w stosunku do syna skarżącego stał się wymagalny, a podniesione zarzuty okazały się chybione. Rozstrzygnięcie oparto na właściwej podstawie prawnej. Stan faktyczny ustalono bezspornie. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił.