Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 27/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uznano uprawnienie
Powołane przepisy: article: ART. 149, ART. 250, ART. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: ART. 8, ART. 9, ART. 11
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: ART. 1 UST. 1, ART. 2 UST. 4, ART. 5, ART. 4 UST. 2, ART. 16 UST. 1, ART. 14 UST. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski As.sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 lipca 2008 r. sprawy ze skargi G. L. na bezczynność [...] Kuratora Oświaty w Poznaniu i Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w P. w przedmiocie wydania dokumentów 1. zobowiązuje: I. [...] Kuratora Oświaty w P. do rozpatrzenia wniosku G. L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – tj. o wydanie dokumentów kontroli przeprowadzonej w Szkole Podstawowej Nr [...] w P. w [...] roku, na zlecenie MEN oraz dokumentacji, na podstawie której kontrolę tę przeprowadzono oraz II. Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w P. do rozpatrzenia wniosku G. L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – tj. o wydanie dokumentów, które były przedmiotem kontroli przeprowadzonej w Szkole Podstawowej Nr [...] w P. w [...] roku, na zlecenie MEN w zakresie dotyczącym Skarżącej, w terminie 14 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem; 2. zasądza na rzecz adwokat A. B-Z. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P.) wynagrodzenie w kwocie [...] ([...]) zł podwyższone o kwotę [...] ( [...] ) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski


UZASADNIENIE

G.L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia [...] roku na bezczynność [...] Kuratora Oświaty w P. oraz Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w P. w związku ze skierowanymi do tych organów wnioskami o wydanie protokołu kontroli przeprowadzonej we wskazanej Szkole w [...] r. oraz dokumentacji, na podstawie której kontrolę tę przeprowadzono, dodając, że kontrola ta dotyczyła jej osoby. W uzasadnieniu skargi G.L. wyjaśniła, że żądane dokumenty są jej potrzebne w związku z zamiarem wznowienia postępowania w sprawie o przywrócenie do pracy. Kontrola ta miała miejsce z jej inicjatywy, a ona była stroną postępowania.

W aktach sądowych znajduje się pismo Skarżącej z dnia [...] roku - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skierowane do [...] Kuratora Oświaty, w którym wskazuje Ona na żądanie udostępnienia dokumentacji i protokołu z kontroli przeprowadzonej w Szkole Podstawowej Nr [...] w P. w [...] roku i dokumentacji Szkoły Nr [...], na podstawie której przeprowadzono kontrolę, dodając, iż była strona postępowania.

W odpowiedzi na skargę [...] Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając przy tym, że wielokrotnie informował Skarżącą o tym, iż nie posiada żądanej przez nią dokumentacji, która znajduje się w Szkole Podstawowej Nr [...] w P.. Tym samym żądanie udostępnienia dokumentów, których nie posiada jest bezprzedmiotowe.

W piśmie z dnia [...] r. Skarżąca podniosła, że twierdzenie Kuratora o nie dysponowaniu w posiadanych zasobach żądaną dokumentacją jest nieprawdziwe, bowiem w [...] r. organ ten przeprowadził na zlecenie Ministra Edukacji kontrolę w Szkole Podstawowej Nr [...], wobec czego ma obowiązek przechowywać protokół i zalecenia pokontrolne. Nadto Skarżąca precyzuje swoje żądania w ten sposób, iż domaga się "wyegzekwowania przez Sąd" 1/ od Kuratorium: protokółu kontroli przeprowadzonej w Szkole Podstawowej Nr [...] w P. w maju [...] r. i zaleceń pokontrolnych, a także 2/ od Szkoły: dokumentacji badanej podczas ww. kontroli, w tym akt osobowych i protokółów z Rad Pedagogicznych.

Postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...] (dalej – postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego), Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odrzucił skargę G. L. na bezczynność [...] Kuratora Oświaty w P. i Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w P.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż skarga na bezczynność [...] Kuratora Oświaty dotyczyła czynności, która nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis wyłącza spod kognicji sądu administracyjnego przejawy działania organu administracji publicznej mające charakter cywilnoprawny. Powodem zaś odrzucenia skargi na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w P., było wniesienie jej z pominięciem wezwania tego organu do usunięcia naruszenia prawa.

W skardze kasacyjnej z dnia [...] roku na ww. postanowienie, G.L., reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przyznanie kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy – tj. art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 i art. 4 ust. 1 pkt 5 tej ustawy poprzez uznanie, że rozpatrywanej skargi nie można traktować jako skargi na odmowę udzielenia informacji publicznej i brak jest podstaw do rozpoznania sprawy na drodze sądowoadministracyjnej zgodnie z art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w konsekwencji czego odrzucono skargę na podstawie art. 58 § 1 ppsa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną z dnia [...] roku, [...] Kurator Oświaty, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku nieuwzględnianie tego wniosku ewentualnie o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano na nieprawidłowe pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącą, a także stwierdzono, że rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. jest słuszne, gdyż dokumenty o udostępnienie, których wnosi Skarżąca, nie stanowią informacji publicznej i nie mieszczą się w żadnej kategorii spraw wymienionych w art. 6 ustawy od dostępie do informacji publicznej.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] roku, sygn. [...] (dalej – postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego) uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. do ponownego rozpoznania oraz oddalił wniosek pełnomocnika Skarżącej G. L. - adwokat A. B. – Z. o przyznanie kosztów zastępstwa adwokackiego, z uwagi na brak oświadczenia pełnomocnika, z którego wynikałoby, że koszty te nie zostały zapłacone w całości lub w części.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził na wstępie, że nie może budzić wątpliwości, iż z mocy samego prawa pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącą obejmuje umocowanie do wniesienia skargi kasacyjnej od zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji, jako czynności łączącej się ze sprawą.

Oceniając zasadność skargi kasacyjnej Sąd stwierdził, że zawiera ona uzasadnione podstawy. Zdaniem Sądu nie może bowiem budzić wątpliwości, iż w myśl art. 3 pkt 8 ustawy o systemie oświaty, kurator oświaty to kierownik kuratorium oświaty, jako jednostki organizacyjnej wchodzącej w skład zespolonej administracji rządowej w województwie. W związku z tym, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie będące rezultatem wykonywania przez kuratora oświaty zadań w zakresie nadzoru pedagogicznego, mogą stanowić dane publiczne podlegające udostępnieniu w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej, jako informacja o sprawach publicznych. W tym przypadku będzie to informacja o realizacji przez kontrolowaną w tym trybie placówkę zadań oświatowych określonych w ustawie o systemie oświaty (art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Jednakże warunkiem jej udostępnienia jest to aby nie zachodziły w danym wypadku okoliczności ograniczające prawo do informacji publicznej, o jakich stanowi art. 5 ust. 1 i 2. Udostępnienie informacji publicznej jest niewątpliwie czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Strona ma wobec tego prawo kwestionować bezczynność organu w przypadku, gdy uznaje, że żądane informacje mają charakter informacji publicznych i powinny być udzielone w trybie wnioskowym na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Potwierdzeniem tego jest również treść art. 21 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w myśl którego do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej, co do zasady stosuje się ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nieudzielanie informacji publicznej (art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej) oraz niepowiadomienie o powodach opóźnienia oraz terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona (art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej), stanowi niewątpliwie bezczynność, na którą na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 i 4 ppsa stronie służy skarga do sądu administracyjnego. Sąd wskazał również, iż skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej, jako zmierzająca do jak najszybszego rozpatrzenia wniosku, nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, na co wskazuje orzecznictwo.

W zakresie skargi G. L. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w P. Sąd stwierdził, iż powinna stanowić przedmiot oddzielnej sprawy, jako dotycząca bezczynności zupełnie innego organu. Ponadto, jako, iż wyłączną przyczyną odrzucenia tej skargi był brak uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa ponownie wskazano, że w przypadku skargi na bezczynność nie jest to koniecznym warunkiem jej dopuszczalności. Wskazano, iż także dyrektor szkoły, co do zasady sprawuje nadzór pedagogiczny (art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty), a więc niewątpliwym jest, że w tym zakresie pełni funkcję organu administracji, sprawującego nadzór nad realizacją przez podległą placówkę zadań oświatowych.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia [...] roku dokonano rozdzielenia skarg: na bezczynność [...] Kuratora Oświaty i bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w P., następnie połączono obie sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia postanowieniem z dnia [...] roku (sygn. [...] , k. [...] akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę, wezwany do jej doręczenia Dyrektor Szkoły stwierdził, że jedynym posiadanym przez Szkołę śladem przeprowadzanej kontroli jest pismo skierowane do Skarżącej z dnia [...] roku, które Szkoła otrzymała "do wiadomości" oraz załączył rzeczone pismo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył co następuje:

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2005/153/1270 ze zm., dalej - ppsa) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie na skutek uchylenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny, sprawa podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd I instancji. Sąd związany jest zatem wykładnią dokonaną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2007 roku, z której wynika, że żądania Skarżącej w obu sprawach mają za przedmiot udostępnienie informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2001, nr 112, poz. 1198, z późn. zm., dalej – ustawa o dostępnie do informacji publicznej). Organami zaś, od których Skarżąca domaga się udostępnienia tych informacji – są: Wielkopolski Kurator Oświaty oraz Dyrektor Szkoły Nr [...] w P. (dalej – Dyrektor Szkoły), które to podmioty wykonują zadania publiczne, a zatem – w myśl ww. ustawy – są obowiązane do udostępnienia informacji. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego.

1.Formułując sentencję wyroku, tak co do podmiotów obowiązanych jak i zakresu przedmiotowego ich obowiązków, Sąd uwzględniał odnośne przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz ich wykładnię przeprowadzaną w orzecznictwie i doktrynie.

Informację publiczną stanowi – zgodnie z brzmieniem art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej - każda informacja o sprawach publicznych i jako taka podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu (art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej), z zastrzeżeniem art. 5 (który traktuje o ograniczeniach udostępniania informacji publicznych). Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 2).

Obowiązane zaś do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1)

Na tle przywołanych przepisów wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym ugruntowana jest linia szerokiego rozumienia pojęcia informacji publicznej.

I tak, w jednym z wyroków stwierdza się, iż informację publiczną stanowi nie tylko treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej, ale również treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informacją publiczną będą więc nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez organ administracji publicznej, ale przymiot taki będą posiadać także te, których organ używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań nawet, gdy prawa autorskie należą do innego podmiotu. Bez znaczenia wówczas jest to, w jaki sposób znalazły się one w posiadaniu organu i jakiej sprawy dotyczą. Ważne natomiast jest to, by dokumenty takie służyły realizowaniu zadań publicznych przez organ i odnosiły się do niego bezpośrednio. Innymi słowy, dokumenty takie muszą wiązać się ze sferą faktów zaistniałych po stronie organu (Wyrok z dnia 9 stycznia 2006 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. II SA/Wa 2043/05, LEX nr 196314).

Organ administracji publicznej może być zobowiązany nie tylko do poinformowania o swojej działalności, lecz także do udostępniania źródeł tej informacji. Informacją może być zatem udostępnienie dokumentu, akt, materiałów, które świadczą lub mogą świadczyć o działalności organu administracji publicznej. Innymi słowy, oznacza to prawo do informacji przetworzonej przez organ, jak i prawo wglądu do dokumentów (akt, materiałów) będących w posiadaniu tego organu (Wyrok z dnia 16 stycznia 2004 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. II SAB 364/03, LEX nr 162285). Informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, w zakresie tych kompetencji. Informację publiczną stanowi więc treść dokumentów urzędowych czy wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. W tym znaczeniu informacje publiczne mogą się odnosić do osób prywatnych (Wyrok z dnia 31 sierpnia 2005 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. II SA/Wa 1009/05, LEX nr 188310).

Jak wskazuje orzecznictwo sądowe, w wypadku pojawienia się problemów dowodowych związanych z ustaleniem, czy żądana informacja rzeczywiście jest w posiadaniu podmiotu, do którego skierowano wniosek, przesądzające znaczenie powinno mieć to, czy przedmiot pytania (żądania) pokrywa się z właściwością rzeczową (zakresem działania) podmiotu, do którego skierowano wniosek. Zobowiązany byłby zatem każdy podmiot, który powinien posiadać taką informację ze względu na swoją właściwość rzeczową (zakres kompetencji) (Wyrok WSA we Wrocławiu z 19 lipca 2006 r., IV SAB/Wr 2/06, niepubl.).

2. Jak ustalił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu, który to pogląd podziela skład orzekający w niniejszej sprawie - nie może budzić wątpliwości, iż tak [...] Kurator Oświaty, jak i Dyrektor Szkoły są podmiotami, o których mowa w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W świetle zaś powyższych rozważań nie budzi również wątpliwości prawidłowość skierowania żądań do tych właśnie podmiotów.

Zakres informacji żądanych przez Skarżącą i jej dotyczących Sąd ustalił na podstawie: pisma Skarżącej z dnia [...] roku, w którym domaga się ona udostępnienia dokumentacji i protokołu z kontroli przeprowadzonej w Szkole Podstawowej Nr [...] w P. w [...] roku i dokumentacji Szkoły Nr [...], na podstawie której przeprowadzono kontrolę, dodając, iż była stroną postępowania oraz skargi z dnia [...] , w której Skarżąca wskazuje na dokumentację, protokół z kontroli przeprowadzonej przez Kuratorium w Szkole Nr [...] w wyniku zlecenia przez MEN w [...] roku. Należy dodać, że w zakresie dotyczącym [...] Kuratora Oświaty, ustalenia te są zgodne z ustaleniami poczynionymi przez Naczelny Sąd Administracyjny, a wyrażonymi w postanowieniu. Żądania skierowane do Dyrektora Szkoły nie były przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd stwierdza, iż także w innych niż wskazane licznych pismach, Skarżąca powtarzała analogiczny przedmiotowo zakres żądań, nie zmieniając go co do istoty. Przy czym żądania dotyczyły dwóch podmiotów: tego który przeprowadzał kontrolę ([...] Kurator Oświaty) oraz tego, u którego była ona przeprowadzana (Dyrektor Szkoły). W związku z powyższym, uwzględniając właściwość obu organów, realizujących zadania publiczne, w sentencji rozstrzygnięcia Sąd oddzielnie wskazał zakres informacji (w obu przypadkach są to informacje dotyczące Skarżącej), do udzielenia której obowiązany jest [...] Kurator Oświaty i oddzielnie zakres informacji, do udzielenia której obowiązany jest Dyrektor Szkoły.

Rozpoznając wniosek Skarżącej, organy będą miały na względzie wskazany w sentencji zakres informacji, jak również to, iż na mocy art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

3. W związku z niniejszą sprawą należy również zwrócić uwagę, że w orzecznictwie i piśmiennictwie szeroko rozumie się także zwrot: udostępniania informacji, który obejmuje także informację o nieposiadaniu żądanych dokumentów. W takiej jednak sytuacji nie wystarczy samo stwierdzenie nieposiadania, ale koniecznym jest wyjaśnienie przyczyn takiego stanu rzeczy.

Orzekający skład Sądu za wskazane uważa w związku z tym odniesienie się do podnoszonej przez [...] Kuratora Oświaty jak i Dyrektora Szkoły w wielu pismach, a także w toku rozprawy sądowej, okoliczności, iż nie posiadają rzeczonych dokumentów.

W sytuacji, gdy organ nie posiada żądanych informacji, również zobowiązany jest do załatwienia sprawy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 25 maja 2004 roku, sygn. II SAB/Wa 83/04, LEX nr 158993). Należy wskazać, iż okoliczność nieposiadania żądanych dokumentów nie kwalifikuje do "odmowy udostępnienia informacji publicznej" ani do "umorzenia postępowania o udostępnienie informacji", o których to instytucjach mowa w art. art. 16. ust. 1 oraz art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Należy podkreślić, iż decyzja w sprawie udostępnienia informacji publicznej może być wydana wówczas, gdy wchodzi w grę zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy, następuje jednak odmowa udzielenia informacji i to tylko z uwagi na ochronę danych osobowych, tajemnicę zawodową, służbową, państwową, skarbową, statystyczną czy inną tajemnicę ustawowo chronioną bądź prawo do prywatności albo umorzenie postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oz. w Warszawie z dnia 19 grudnia 2002 roku, sygn. II SA 3301/02, LEX nr 78064).

W odróżnieniu do ww. sytuacji, przekazanie informacji o nieposiadaniu żądanych dokumentów, stanowi, w świetle orzecznictwa i doktryny, "udzielenie informacji". Zatem, jeżeli organ, do którego skierowano wniosek, nie dysponuje daną informacją, zawiadamia o tym wnoszącego, nie ma natomiast obowiązku wydania decyzji. Podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 września 2002 r. II SAB I 289/02. Wskazał bowiem, że organ jeśli "nie jest dysponentem żądanych informacji, [...] nie mieści się w kategorii podmiotów zobowiązanych. W takim przypadku powiadamia on stronę pismem o tym, że nie posiada danych, o które wnosił wnioskodawca, nie ma natomiast obowiązku wydawania w tej sprawie decyzji administracyjnej. Pismo takie stanowi w istocie pewną informację. (Również w doktrynie, udostępnienie informacji publicznej rozumie się w sposób szeroki; por. Grzegorz Sibiga, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną na żądanie indywidualne, Przegląd Prawa Publicznego 2007/3/12, nr LEX 58644). Podmiot niezadowolony z takiego rozstrzygnięcia może skorzystać ze środków przewidzianych na milczenie organu, łącznie ze skargą do NSA. (M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, TN OiK 2003, s. 67-68).

Powiadomienie wnioskodawcy o nieposiadaniu żądanych dokumentów, należy rozpatrywać w kontekście art. 8, 9 i 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2000/98/1071 – tj.). A zatem – powiadomienie winno zawierać informacje w przedmiocie tego – dlaczego organ nie posiada żądanych danych oraz ewentualnie inne informacje, które mogą mieć wpływ na sytuację faktyczną i prawną osoby wnioskodawcy. Ma to na celu w szczególności umożliwienie takiej osobie dochodzenie jej praw i oddalenie potencjalnego zarzucenia organowi bezczynności.

W nawiązaniu do powyższych wywodów Sąd postanowił odnieść się do powoływanego, w toku rozprawy, przez pełnomocnika Kuratora "zarchiwizowania dokumentacji", co – jak wskazywał pełnomocnik – jest przyczyną nieposiadania przez Kuratorium dokumentów, których żąda Skarżąca. Pełnomocnik powołał się przy tym na rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej oraz jednolitego rzeczowego wykazu akt dla organów gmin i związków międzygminnych. Sąd zwraca uwagę, że najprawdopodobniej mowa o rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych (Dz. U. Nr 112, poz. 1319 dalej – rozporządzenie). Dla Sądu nie jest jasne, dlaczego Kurator Oświaty jako organ administracji rządowej, stosuje ww. rozporządzenie. Nadto z przepisów rozporządzenia wynika, że archiwizować można tylko dokumenty dotyczące spraw całkowicie załatwionych (§ 35 ust. 1 – w celu przechowywania akt spraw ostatecznie załatwionych urzędy prowadzą archiwa zakładowe) i nawet takie dokumenty, gdy są potrzebne, mogą być wykorzystane (§ 37 ust. 3 - akta spraw ostatecznie załatwionych, które ze względu na swój przedmiot będą nadal potrzebne, po dokonaniu formalności przekazania do archiwum zakładowego i zarejestrowaniu ich w ewidencji tego archiwum, można wypożyczać na tak długo, jak długo będą one potrzebne).

Niezależnie od reguł archiwizacji, ujętych w rozporządzeniu, Sąd zauważa, iż z treści akt niniejszej sprawy nie wynika jednoznacznie, iżby organy, zwłaszcza Kurator, nie były w posiadaniu żadnych dokumentów żądanych przez Skarżącą. Jak wynika z pisma Kuratorium Oświaty w P. – dyrektora Wydziału Organizacyjnego z dnia [...] roku – jako zasób archiwalny – dokumentacja, której wydania żąda Skarżąca winna się znajdować obecnie w placówce kontrolowanej (tj. Szkole), w placówce kontrolującej przechowywana bowiem być winna przez okres dwóch lat. Nawet jednak, gdyby zgodzić się ze stanowiskiem pełnomocnika w tej mierze, to i tak należy przyjąć, że w posiadaniu Kuratorium powinny znajdować się dokumenty, wskazujące na przekazanie dokumentów Dyrekcji Szkoły, jak również dokumenty (choćby adnotacje) wskazujące na sam fakt przeprowadzenia kontroli oraz miejsce przechowywania dokumentów z jej przeprowadzenia. Nie wskazano bowiem żadnych przekonywujących argumentów, w świetle których należałoby uznać, że archiwizacja dokumentów, która jak twierdzi Kuratorium miała miejsce (nie wskazano w tej mierze żadnych dowodów) powoduje, iż po kontroli podmiotu nie pozostaje w placówce kontrolującej żaden ślad. W ostateczności powinien to być zapis o zniszczeniu tej dokumentacji.

W związku z argumentacją dotyczącą archiwizacji, należy też powołać się na pismo Wojewody [...] z dnia [...] roku, skierowane do Skarżącej, w której organ ten odpowiada na pismo Skarżącej "przekazane przez [...] Kuratora Oświaty". W piśmie tym Wojewoda wskazał, iż Skarżącą wielokrotnie informowano, że "jedyną dokumentację kontrolną stanowiły notatki wizytatora, na podstawie których Kuratorium Oświaty przedstawiło swoje stanowisko w sprawie [...] jednakże notatki te nie miały charakteru dokumentów urzędowych wobec czego nie podlegały archiwizacji".

Jak z powyższego wynika, informacje dotyczące archiwizacji i nieposiadania dokumentów żądanych przez Skarżącą, nie są ani klarowne, ani przekonywujące. Kwestia samego istnienia i ewentualnej archiwizacji dokumentów, których wydania żąda Skarżąca - winna uprzednio zostać wyjaśniona w toku postępowania administracyjnego. Jeśli – jak twierdzi pełnomocnik – Kuratorium nie posiada rzeczonej dokumentacji, to powiadamiając o tym Skarżącą winno wskazać powody, dla których nią nie dysponuje, mimo, iż kontrolę przeprowadzono.. Jeżeli powodem tym była archiwizacja dokumentów, to należy wskazać dokładnie podstawę prawną takiego działania, dokumenty zarchiwizowane, dokumenty wskazujące na dokonanie archiwizacji (w szerokim tego słowa znaczeniu – nie wyłączając "brakowania" dokumentacji) oraz ewentualnie na przepis, który nie pozwala z tych dokumentów korzystać, w sytuacji gdy jest taka potrzeba.

W związku z powyższym, na skutek stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w postanowieniu, wiążącego tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w P., jak i organy w sprawie, zgodnie z którym sprawa podlega regulacji ustawy o dostępie do informacji publicznej, rozpoznania wymagają wnioski Skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz wskazaniami zawartymi w niniejszym wyroku.

W zaistniałych okolicznościach, na podstawie art. 149 oraz 250 ppsa orzeczono jak w sentencji, zobowiązując [...] Kuratora Oświaty w P. do rozpatrzenia wniosku Skarżącej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – tj. o wydanie dokumentów kontroli przeprowadzonej w Szkole Podstawowej Nr [...] w P. w maju [...] roku, na zlecenie MEN oraz dokumentacji, na podstawie której kontrolę tę przeprowadzono oraz Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w P. do rozpatrzenia wniosku Skarżącej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – tj. o wydanie dokumentów, które były przedmiotem kontroli przeprowadzonej w Szkole Podstawowej Nr [...] w P. w maju [...] roku, na zlecenie MEN, w zakresie dotyczącym Skarżącej, a także zasądzając na rzecz pełnomocnika Skarżącej wynagrodzenie tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski

AT