Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 994/98
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1999-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, art. 5 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: par. 1
journal: Dz.U. 1996 nr 148 poz. 691
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1996 r. w sprawie ustanowienia czasowego zakazu przywozu niektórych pojazdów samochodowych, nadwozi i podwozi do tych pojazdów.
Teza: Odpowiednim dokumentem obalającym domniemanie, że obrotu towarem dokonał inny podmiot, nie może być ani umowa sprzedaży, ani sfałszowany dowód rejestracji pojazdu.

TEZY

Odpowiednim dokumentem obalającym domniemanie, że obrotu towarem dokonał inny podmiot, nie może być ani umowa sprzedaży, ani sfałszowany dowód rejestracji pojazdu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Krzysztofa J. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 24 marca 1998 r. (...) w przedmiocie wywozu towaru za granicę - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego w P. decyzją (...) z dnia 20 stycznia 1998 r. powołując się m.in. na art. 2 pkt 6, art. 5 ust. 2 pkt 1, art. 46a ust. 2, art. 48 Prawa celnego w związku z par. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1996 r. w sprawie ustanowienia czasowego zakazu przywozu niektórych pojazdów samochodowych, nadwozi i podwozi do tych pojazdów /Dz.U. nr 148 poz. 691/ wezwał Krzysztofa J. do wywiezienia za granicę samochodu marki Opel Kadett rok produkcji 1984 r. w terminie 14 dni.

W uzasadnieniu, organ celny powołując się na art. 46a ust. 2 i art. 48 ustawy Prawo celne stwierdza, iż Krzysztof J., w którego posiadaniu znajduje się przedmiotowy pojazd, nie dysponuje żadnymi dokumentami zasługującymi na uwzględnienie, że pojazd ten został sprowadzony na polski obszar celny przez inną osobę. Na podstawie par. 1 pkt 2 powołanego w sentencji rozporządzenia Rady Ministrów - ustanowienie zakazu przywozu dotyczy m.in. samochodów, gdy od roku następnego po roku produkcji upłynęło co najmniej 10 lat. W takim przypadku stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy Prawo celne - organ celny zobowiązany jest cofnąć towar natychmiast za granicę. Z uwagi na brak dowodów na to, że samochód był poddany kontroli celnej i dopuszczony do obrotu celnego przed dniem 31 grudnia 1995 r. uznano, iż w dniu ujawnienia samochodu na terytorium Polski tj. 13 marca 1997 r., objęty był on zakazem przywozu.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w W. decyzją (...) z dnia 24 marca 1998 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu celnego I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnia, iż w trakcie rejestracji samochodu osobowego marki Opel Kadett ustalono, iż sprzedawcą tego samochodu o nazwisku Zbigniew S. jest osobą fikcyjną, zaś dowód rejestracyjny nie został wydany przez Urząd Miejski w P. Ponieważ przedmiotowy samochód został wyprodukowany w 1984 r. był zatem objęty zakazem przywozu.

Powoływanie się przez stronę na fikcyjną osobę transakcji kupna-sprzedaży oraz twierdzenia, iż nie jest podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą nie pozwala na uchylenie się od skutków prawnych określonych w art. 46a ust. 2 Prawa celnego. Mogłoby to nastąpić poprzez przedstawienie dowodu odprawy celnej lub udowodnienia w sposób nie budzący wątpliwości, iż strona dokonała zakupu samochodu od konkretnie istniejącego kontrahenta krajowego. Ponieważ Krzysztof J. nie wykazał, że obrotu towarowego z zagranicą dokonał inny podmiot, należało go zgodnie z art. 48 Prawa celnego uznać za osobę, która dokonała tego obrotu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Krzysztof J. wniósł o uchylenie powyższej decyzji. Podnosi, iż nabycia samochodu dokonał z należytą starannością i w dobrej wierze. Podobno osoba, która sprzedała mu samochód mieszka na terenie Pleszewa i jest przeciwko niej prowadzone postępowanie. Fakt ten winien być wystarczającym dowodem do uznania, iż nie był podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą i samochód ten nabył faktycznie od tej osoby.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w Warszawie wniósł o oddalenie skargi z uzasadnieniem jak w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjno-celnym, a więc i to, czy organy celne dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanych w decyzjach norm prawnych, czy zastosowane normy prawne prawidłowo zinterpretowały i czy nie naruszyły zasad ustalania określonych faktów za udowodnione.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący Krzysztof J. w dniu 13 marca 1997 r. nabył samochód osobowy marki Opel Kadett rok produkcji 1984. W trakcie rejestracji tego samochodu organy administracji stwierdziły, iż sprzedawca tego samochodu o nazwisku Zbigniew S. jest osobą fikcyjną, podobnie jak przedłożony dowód rejestracyjny tego samochodu osobowego jest sfałszowany. Krzysztof J. w toczącym się postępowaniu celnym nie potrafił wskazać osoby od której rzeczywiście nabył przedmiotowy samochód, ani też nie potrafił wskazać na to, iż dany samochód osobowy został już uprzednio zarejestrowany przez właściwy polski urząd komunikacji, ani też nie dysponował dowodem odprawy celnej dopuszczającym przedmiotowy towar do obrotu na polskim obszarze celnym.

Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ zawiera bezwzględnie obowiązujące warunki, które strona musi spełniać, aby towar stanowiący przedmiot obrotu towarowego z zagranicą był dopuszczony do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. I tak art. 5 ust. 1 Prawo celne stanowi, że obrót towarowy z zagranicą jest zakazany, jeżeli umowy międzynarodowe lub przepisy odrębne zakazują posiadania, rozpowszechniania lub obrotu towarami będącymi przedmiotem tego obrotu. Takim przepisem odrębnym, zakazującym wprowadzania na polski obszar celny starych samochodów, tj. takich samochodów, gdy od roku następnego po roku produkcji upłynęło co najmniej 10 lat - był par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1996 r. w sprawie ustanowienia czasowego zakazu przywozu niektórych pojazdów samochodowych, nadwozi i podwozi do tych pojazdów /Dz.U. nr 148 poz. 691/.

Zgodnie z treścią art. 46a ustawy Prawo celne, organy celne są uprawnione do dokonywania czynności z zakresu kontroli celnej, w tym m.in. do ustalania czy dany towar był poddany kontroli celnej. Art. 48 polskiego Prawa celnego zawierał przy tym domniemanie prawne, że osoba fizyczna władająca podczas kontroli celnej towarem uważa się za dokonującą obrotu z zagranicą towarem. Z tego zatem względu organy celne obu instancji obowiązane były w swych decyzjach stwierdzić, że skarżący Krzysztof J. był podmiotem, który wprowadził sporny samochód osobowy Opel Kadett na polski obszar celny, bez poddania go kontroli celnej.

Uchylanie się od niekorzystnych skutków owego domniemania prawnego co do osoby fizycznej dokonującej obrotu towarem z zagranicą ciąży na samym skarżącym. To zatem na Krzysztofie J. spoczywa obowiązek wykazania odpowiednimi dokumentami, że obrotu tym towarem /samochodem osobowym/ dokonał inny podmiot. Takim odpowiednim dokumentem obalającym powyższe domniemanie, nie może być ani umowa kupna-sprzedaży, ani sfałszowany dowód rejestracji pojazdu.

Podnoszone zatem w skardze argumenty, że nabycia spornego samochodu osobowego skarżący dokonał z należytą starannością i w dobrej wierze, że podobno na terenie P. mieszka osoba, która mu sprzedała samochód i przeciwko niej jest prowadzone postępowanie nie są dokumentami, które pozwalają obalić powyższe domniemanie prawne. Takim ewentualnie dokumentem mógłby być np. skazujący wyrok sądu karnego osobę dokonującą fikcyjnej sprzedaży samochodu. Okoliczność ta jednak nie była podnoszona i znana w trakcie postępowania administracyjnego ewentualnie zatem mogłaby być podstawą do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie.

Organy celne, zgodnie zatem z konstytucyjną zasadą legalizmu funkcjonowania administracji państwowej - zobowiązane były zatem do zastosowania w niniejszej sprawie postanowień art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo celne i orzec o cofnięciu przeszło 10-letniego samochodu osobowego za granicę.