Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1026/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 13, art. 24, art. 25
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1176
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Małgorzata Sieczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] obejmującą małoletnią V. K. w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany; 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

A. B., obywatelka B., narodowości polskiej, wjechała legalnie na terytorium RP w dniu 4 grudnia 2007r., na podstawie wizy pobytowej ważnej do dnia 31 grudnia 2007r. W dniu [...] grudnia 2007r., za pośrednictwem Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, złożyła wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie jej statusu uchodźcy.

Po rozpoznaniu wniosku, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2008r., odmówił skarżącej nadania statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej oraz udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekł o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Niniejsza decyzja objęta również dziecko wnioskodawczyni V. K.

Uzasadniając swój wniosek, jak wskazał organ I instancji cudzoziemka podała, iż opuściła B. wraz z córką i przyjechała do męża, który przebywa w Polsce od 2006r. Wyjechała, gdyż na B. dotykały ja prześladowania z powodu działalności jej męża. Cudzoziemka wyjechała z kraju pochodzenia legalnie, na podstawie paszportu [...], wydanego w lutym 2003r., w latach 2006-2007 wielokrotnie przyjeżdżała do męża do Polski.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej Szef Urzędu) podał, iż w dniu 10 czerwca 2008r. zostało przeprowadzone szczegółowe przesłuchanie wnioskodawczyni na temat przyczyn i okoliczności opuszczenia kraju pochodzenia oraz spodziewanych prześladowań, których może doświadczyć ze strony władz państwowych, czym potwierdziła swoje wcześniejsze zeznania. Cudzoziemka wskazała, iż zgodnie z [...] prawem za to, że w Polsce stara się o nadanie statusu uchodźcy grozi jej pięć lat pozbawienia wolności. Wnioskodawczyni, jak wskazał organ prowadzący postępowanie zadeklarowała przynależność do Z., jednak w związku z tym nie miała żadnych problemów w kraju pochodzenia.

Szef Urzędu podał, iż obawy cudzoziemki związane z powrotem do swojego kraju tłumaczy głównie faktem uczestnictwa jej męża w demonstracjach związanych z wyborami prezydenckimi na B. w dniu 19 marca 2006r. Demonstracje te, jak podał organ I instancji zakończone zostały masowymi zatrzymaniami uczestników, jednak mężowi ubiegającej się o status uchodźcy, udało się uniknąć zatrzymania. Dokumenty przedstawione przez stronę, zdaniem Szefa Urzędu w żaden sposób nie stanowią dowodu, aby działanie władz polegające na cofnięciu zgody na prowadzenie zakładu krawieckiego przez cudzoziemkę związane było z pobytem męża na wspominanej demonstracji. W opinii organu I instancji decyzja o cofnięciu zgody zapadła na skutek nie opłacenia w terminie podatku przez A. B. Również fakt wezwania męża do Centralnej Komisji Wojskowej na dzień 19 kwietnia 2007r., w celu uściślenia danych ewidencyjnych również nie świadczy, jak wskazał Szef Urzędu o związku z pobytem na tej demonstracji.

Organ I instancji wskazał też, iż cudzoziemce nie można udzielić ochrony uzupełniającej, zgodnie z art. 15 ustawy z 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz.U. z 2003r., nr 128, poz. 1176 z późn. zm.), gdyż nie spełnia przesłanek które pozwalałaby na zapewnienie takiej ochrony. Podobnie cudzoziemka nie spełnia, jego zdaniem warunków do uzyskania pobytu tolerowanego na terenie RP zgodnie z art. 97 ust. 1 ww. ustawy, w związku z czym orzekł o wydaleniu z terytorium RP.

Cudzoziemka nie zgodziła z rozstrzygnięciem przyjętym przez Szefa Urzędu, wnosząc odwołanie od decyzji z 4 listopada 2008r., której zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 1A Konwencji Genewskiej dotyczącej statusu uchodźców 1951r., oraz Protokołu Nowojorskiego dotyczącego statusu uchodźcy z 1967r., art. 15 oraz art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Ponadto autorka odwołania wskazała na naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa.

Wedle odwołującej się aktualna sytuacja polityczna na B., co podkreśla, mimo pozorów demokracji i rozpoczęcia dialogu z UE to dla opozycjonistów oznacza nadal prześladowania za swoje zaangażowanie. Cudzoziemka domaga się przy tym uchylenia organu I instancji w całości i przyznania ochrony międzynarodowej. W sprawie jej męża, jak wskazała autorka odwołania - organ I instancji mimo uchylenia decyzji przez organ odwoławczy nie dokonał wszechstronnej analizy i nie skonfrontował zeznań męża, co jej zdaniem uzasadnia obawy, że podobnie będzie w jej sprawie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z [...] kwietnia 2009r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia treści art. 13 ust. 1 ww. ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP oraz naruszenia przepisów postępowania. Na uwagę nie zasługuje także, zdaniem organu odwoławczego dalsza polemika skarżącej z ustaleniami przyjętymi przez Szefa Urzędu, Rada wskazała, iż przyznanie statusu uchodźcy w konkretnej indywidualnej sytuacji strony, wymaga wykazania przez niego, że istnieje realna obawa przed prześladowaniami z uwagi na wymienione w art. 13 ww. ustawy powody.

Organ II instancji wskazał, iż zgodnie z oświadczeniem cudzoziemki nie brała ona żadnego udziału w działaniach wojennych, nie była zatrzymana, aresztowana, poddawana przemocy fizycznej lub skazana wyrokiem, była natomiast poddawana przemocy psychicznej ze strony bliżej nieokreślonych ludzi poszukujących jej męża.

Rada, jak podała podziela w tym stanowisko organu I instancji, a domniemane represje z tytułu udziału męża w proteście w marca 2006r. nie zostały jednoznacznie wiarygodnie wykazane przez wnioskodawczynię lub jej męża. W opinii organu odwoławczego, ani cudzoziemka ani jej mąż nie byli w żaden sposób związani z ugrupowaniami opozycyjnymi lub działalnością opozycyjną w kraju pochodzenia. Tym samym zdaniem organu prowadzącego postępowanie przekonanie wnioskodawczyni o represjach politycznych ze strony miejscowych urzędów, skarbowego i sanitarnego w stosunku do niej jako właścicielki zakładu krawieckiego jest wątpliwe i nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonych materiałach dowodowych.

Negatywna decyzja w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jak podkreśliła Rada nie wynika z braku wiedzy organu orzekającego o sytuacji w kraju pochodzenia i stanie przestrzegania w tym kraju praw człowieka, lecz wyłącznie z oceny jej osobistej sytuacji. Organ odwoławczy wskazał także, że w przypadku cudzoziemki nie występują przesłanki do udzielenia jej ochrony uzupełniającej, ani udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

Decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] kwietnia 2009r., stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której A. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Zaskarżonej decyzji cudzoziemka zarzuciła:

-naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1A Konwencji Genewskiej dotyczącej statusu uchodźców z 1951r. oraz Protokołu Nowojorskiego dotyczącego statusu uchodźców z 1967r., art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP,

-naruszenie przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 kpa.

Autorka skargi podkreśliła, iż spełnia warunki do nadania jej statusu uchodźcy, gdyż z powodu poglądów politycznych jej i męża, jego działalności opozycyjnej była prześladowana i żywi uzasadnioną obawę przed powrotem do kraju, gdzie może być poddana dalszym prześladowaniom. Cudzoziemka wskazała, iż jej mąż oczekuje na decyzję Rady w sprawie przyznania statusu uchodźcy, gdyż po wniesionym odwołaniu uchylona została decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2008r. o odmowie przyznania mu statusu uchodźcy, sprawa przekazana została do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wedle skarżącej jest wysoce prawdopodobnym fakt, iż mąż otrzyma ochronę międzynarodową, co oznaczać będzie, że wnioskodawczyni jako jego żona, ma słuszne powody by obawiać się powrotu do kraju pochodzenia, z powodu grożących jej i dziecku prześladowań.

Cudzoziemka w treści obszernej skargi opisuje reżim A. Ł., łamanie praw człowieka, fałszowanie wyborów wyników. Dokładnie też opisuje przebieg wydarzeń które zmusiły najpierw męża, a później ją i jej dziecko do opuszczenia B. Autorka skargi podała, iż oboje z mężem zabiegali by wspólnie występować przed organami polskim ubiegając się o status uchodźcy, jednak w efekcie w ich sprawie wszczęto oddzielne postępowania.

Zdaniem cudzoziemki ochrona powinna być przyznana także osobom, które nie podejmowały świadomej aktywności politycznej, a nawet takim, które nie ujawniły swoich poglądów, jako że były zmuszone całe życie zachowywać milczenie odnośnie swoich preferencji politycznych z obawy przed konfliktem z władzami i grożącymi stąd represjami. Wedle wnoszącej skargę, sprawa męża nie powinna być rozpatrywana w oderwaniu od sprawy wnioskodawczyni, gdyż pozostają ze sobą w ścisłym związku.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Rada do Spraw Uchodźców podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku w dniu 14 stycznia 2010r., skarżąca podała, iż sprawa dotycząca wniosku jej męża o nadanie statusu uchodźcy toczy się nadal przed organem I instancji, mąż złożył dodatkowe dokumenty, był przesłuchiwany i oboje czekają na decyzję w jego sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga złożona przez cudzoziemkę, rozpatrywana w kontekście ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 128, poz. 1176 ze zm.) oraz ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) zasługuje na uwzględnienie.

Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, gdyż mogły mieć one istotny wpływ na wynik sprawy zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.– zwany dalej ppsa). Sąd dostrzegł potrzebę uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa. Przeprowadzone przez organ odwoławczy postępowanie nie uwzględniło wszystkich okoliczności faktycznych, które zaistniały w przedmiotowej sprawie.

Cudzoziemka A. B. złożyła w dniu [...] grudnia 2007r. wniosek o nadanie jej oraz jej małoletniemu dziecku statusu uchodźcy na terytorium RP, z uwagi na obawy związane z powrotem do kraju pochodzenia, które mogą dotknąć ją i jej dziecko w związku z działalnością opozycyjną podejmowaną przez jej męża, którą szczegółowo opisała w treści obszernej skargi.

Mąż cudzoziemki I. K. przyjechał do Polski półtora roku wcześniej, składając w dniu [...] września 2006r. wniosek o wszczęcie wobec niego postępowania uchodźczego. Skarżąca cudzoziemka wraz z małoletnim dzieckiem, niezwłocznie po przyjeździe do Polski, co podkreśliła w treści skargi wnioskiem z [...] grudnia 2007r. wniosła o objęcie ją i dziecka postępowaniem o nadanie statusu uchodźcy. Jak wskazała skarżąca, chciała by wspólnie z mężem i dzieckiem starać się o przyznanie takiej ochrony, jednak organ nie podjął się wspólnego prowadzenia tego postępowania.

Cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju zgodnie z art. 13 ustawy z 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 128, poz. 1176 z późn.zm.).

Jednocześnie zgodnie z dyspozycją art. 24 i art. 25 ww. ustawy wnioskodawca, może w imieniu towarzyszącej mu małżonki i dziecka wystąpić do organu o objęcie ich wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy. Jak czytamy dalej w treści przepisu wyrażenie takiej zgody przez małżonka na złożenie wniosku w jego imieniu uważa się za udzielenie wnioskodawcy pełnomocnictwa, w tym także do działania w imieniu dzieci małżonka.

W sprawie niniejszej wniosek o udzielenie statusu uchodźcy został złożony przez męża cudzoziemki w 2006r., a wniosek skarżącej w 2007r. zatem prawidłowo przyjęły organy, iż będą prowadziły dwa odrębne postępowania. Jednak mając na uwadze, iż przesłanki wskazane we wniosku cudzoziemki dotyczą nierozerwalnie działalności podejmowanej w kraju pochodzenia przez męża, organ prowadzący postępowanie uchodźcze przed wydaniem decyzji dla cudzoziemki oraz jej małoletniego dziecka nie wziął po uwagę sytuację męża skarżącej – I. K. – wobec, którego dopiero toczy się postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy. Postępowanie to obecnie - jak oświadczyła skarżąca w trakcie rozprawy przed tut. Sądem – toczy się przed organem I instancji, z uwagi na fakt, iż Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] maja 2009r. uchyliła decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2008r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdzającej, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany w RP – przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W przedmiotowej sprawie cudzoziemka, co wielokrotnie podkreślała zarówno w treści skargi, jak i w toku postępowania prowadzonego przed organami administracji, jej obawy związane z powrotem do kraju, prześladowania których może stać się ofiarą wraz z małoletnim dziecka mają swe podłoże w działalności opozycyjnej jej męża, nie jej samej.

Celem tak zredagowanych przepisów jest stworzenie możliwości objęcia ochroną członków najbliższej rodziny cudzoziemca ubiegającego się o przyznanie statusu uchodźcy, którzy osobiście nie kwalifikują się do otrzymania takiego statusu.

W konsekwencji zatem status członka rodziny objętego wnioskiem jest pochodną statusu przyznanego wnioskodawcy. Omawiany przepis służy realizacji zasady zachowania jedności rodziny, zasady, która nie została wprawdzie zapisana w Konwencji genewskiej, ale której znaczenie podkreślono w rekomendacji z Aktu Końcowego Konferencji Pełnomocników ONZ nt. Statusu uchodźców i bezpaństwowców, która przyjęła Konwencję z 1951r. (publikowana w załączniku do Podręcznika UNHCR- Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy, Genewa 1992), a następnie w dyrektywie Rady UE 2004/83/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm dla kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony oraz zawartości przyznawanej ochrony (art. 23 ust. 1 dyrektywy, publ. Dz. U. UE z 30 września 2004 r., L 304/12). Rekomendacja ta zawiera zalecenie, aby państwa podjęły konieczne kroki dla ochrony rodzin uchodźców w przypadkach, gdy głowa rodziny – mąż cudzoziemki spełnia konieczne warunki dla przyjęcia w konkretnym kraju lub takie może takie spełniać. Dyrektywa stanowi zaś, że państwa członkowskie zapewniają utrzymanie jedności rodziny.

Zatem ponownie rozpoznając sprawę - wniosek A. B. oraz jej małoletniego dziecka V. K. winien być – co nie zostało dostrzeżone przez organ rozpoznający sprawę - rozpatrzony w ścisłym związku ze sprawą męża wnioskodawczyni I. K., tak by wobec pozostałych członków rodziny mogło zapaść analogiczne rozstrzygnięcie. Zasada jedności rodzin rozciąga się na współmałżonka i małoletnie dzieci osoby wnioskującej, zatem cudzoziemka ze względu na działalność swojego męża szczególnie, gdyby uzyskał on status uchodźcy w Polsce mogłaby liczyć na uzyskanie ochrony międzynarodowej. Zatem decyzja, która będzie wydana w stosunku do męża cudzoziemki będzie miała istotny wpływ na sytuację prawną i faktyczną skarżącej i jej małoletniego dziecka, a wszystkie poczynione w ten sposób ustalenia, dokonane po wnikliwej ocenie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) winny znaleźć swoje rozwiniecie w uzasadnieniu decyzji wydanej zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.

Z uwagi na powyższe, nie przesądzając ostatecznego merytorycznego wyniku sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.