Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1012/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 136 ust. 1 i 3, art 137 ust. 1, art 216
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 września 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 302/18 w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 września 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 302/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę L. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Prawomocnym orzeczeniem Województwa Krakowskiego z dnia [...] października 1929 r. wywłaszczono na cele rozszerzenia lotniska wojskowego w gm. kat. [...] m.in. parcelę l. kat. [...] o powierzchni [...] objętą Iwh [...], b. gm. kat. [...] stanowiącą współwłasność M. M. i J. A. po połowie.

Z wnioskiem o zwrot m.in. nieruchomości oznaczonych obecnie jako działka nr [...], nr [...], nr [...] (powstałe z podziału działki nr [...]), nr [...] i nr [...] oraz część działki nr [...], położonych w obr. [...] jedn. ewid. [...], wystąpili następcy prawni byłych właścicieli nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., Starosta Krakowski orzekł m. in.:

1) o zwrocie nieruchomości oznaczonej, jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] na rzecz: S. J. w 24/720 cz., L. B. w 60/720 cz., D. B. w 60/720 cz., W. A. w 75/720 cz., A. W. w 45/720 cz., A. P. w 24/720 cz., T. M. w 24/720 cz., J. M. w 24/720 cz., B. G. w 36/720 cz., G. M. w 36/720, M. T. w 36/720 cz., W. T. w 36/720 cz., S. M. w 16/720 cz., M. M. w 24/720 cz., J. M. w 32/720 cz., G. M. w 24/720 cz., A. M. w 24/720 cz., B. W. w 24/720 cz., B. B. w 24/720 cz., K. G. w 24/720 cz., B. J. w 12/720 cz., A. S. w 12/720 cz., P. S. w 12/720 cz. i M. B. w 12/720 cz.;

2) o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] oraz część działki nr [...] na rzecz ww. osób;

3) o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na rzecz ww. osób.

Odwołanie od tej decyzji złożyła Gmina Kraków.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., uchylił zaskarżoną decyzję Starosty Krakowskiego w całości i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz części działki nr [...] na rzecz: S. J., L. B., D. B., W. A., A. W., A. P., T. M., J. M., B. G., G. M., M. T., W. T., S. M., M. M., J. M., G. M., A. M., B. W., B. B., K. G., B. J., A. S., P. S. i M. B.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w przedmiocie działki nr [...] i części działki nr [...], w granicach ww. parceli, organ I instancji orzekł stosownie do art. 2a ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r. o odmowie ich zwrotu na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli z uwagi na zajęcie przedmiotowych działek w całości pod pas drogowy drogi publicznej - ul. [...].

Podobnie, z uwagi na objęcie działki nr [...] ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] grudnia 2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. "Budowa drogi publicznej - etap 4, ID - odcinek drogi wraz z włączeniem do ulicy [...] oraz infrastrukturą techniczna, oświetleniem ulicznym i kanalizacją opadową", organ I instancji orzekł o odmowie zwrotu tej działki.

Wojewoda Małopolski odmiennie ocenił natomiast kwestię realizacji celu wywłaszczenia. Powołano się przy tym na pogląd prawny zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1958/16 i wskazano, że jak wynika z mapy ewidencyjnej, na której zaznaczono kolorem żółtym wywłaszczoną parcelę katastralną l. kat. [...], b. gm. kat. [...] i granice lotniska (wrysowane zgodnie z mapą nr 7 załączoną do opracowania M. Mikulskiego, zawierającą opis znajdujących się w granicach lotniska obiektów tj. dworca lotniczego oraz dróg: łączących miasto z lotniskiem oraz "Dworzec lotniczy" z polem wzlotów, bocznicy kolejowej stanowiącej dojazd do nowego dworca lotniczego - karta akt nr 230) działki: nr [...], nr [...], nr [...] (powstałe z działki nr [...]) oraz działki: nr [...], nr [...] i część działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] znajdowały się w terenie powyżej bocznicy kolejowej i w jej bezpośrednim sąsiedztwie.

Jak wynika z pozyskanego przez organ I instancji pisma Dyrektora Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie z dnia 2 sierpnia 2001 r. "zarówno działki faktycznie wywłaszczone, jak i dopiero oczekujące na wywłaszczenie w roku 1939 (pozostające poza granicami lotniska, czy przyległe do nich) traktowane były jako jedna całość pod względem funkcjonalnym. Lotnicza eksploatacja wyprzedzała wykupy gruntów, te z kolei poprzedzały nieraz wieloletnie dzierżawy". W ww. piśmie określono funkcje lotnicze poszczególnych działek, wyjaśniając, że działka nr [...] (z podziału której powstały działki: nr [...] i nr [...] - mapa podziału - karta akt nr 264) znajdowała się w terenie, który był użytkowany jako pas przyłączy komunikacyjnych portu (droga, bocznica kolejowa, pasy zieleni), zaś działka nr [...] (z której powstała działka nr [...] - mapy - karta akt nr 264 i nr 138) znajdowała się w zasadniczej części portu, od 1931 r. w użytkowaniu.

Również analiza dokumentów pozyskanych przez Starostę Krakowskiego w dniu 8 kwietnia 2016r. z Centralnego Archiwum Wojskowego potwierdza zajęcie terenów w południowo-wschodniej części lotniska przez Ministerstwo Komunikacji, pod rozbudowę cywilnego portu lotniczego.

W związku z powyższym, w ocenie Wojewody Małopolskiego, cel wywłaszczenia został zrealizowany, bowiem na przedmiotowej nieruchomości powstało lotnisko, natomiast kwestia, czy było to lotnisko wojskowe, cywilne czy też cywilne w ramach infrastruktury wojskowego jest kwestią drugorzędną, niemającą istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Możliwa jest, bowiem modyfikacja przeznaczenia nieruchomości określonego w decyzji wywłaszczeniowej, mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, a niezmieniająca jego charakteru.

Mając na uwadze powyższe Wojewoda Małopolski stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako działki: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i część działki nr [...] w granicach wywłaszczonej parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. kat. [...]), poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], została wówczas wykorzystana pod budowę lotniska cywilnego w ramach infrastruktury lotniska wojskowego, co stanowi dopuszczalną modyfikację celu wskazanego w orzeczeniu Województwa Krakowskiego z dnia [...] października 1929 r. Tym samym, oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy w świetle przywołanych wyżej i aprobowanych przez organ odwoławczy poglądów judykatury, jak również wykładni prawa zaprezentowanej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11, nie można uznać przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel wskazany w orzeczeniu o wywłaszczeniu.

Na powyższą decyzję skargę wniósł L. B., zarzucając naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nierozpatrzenie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie i nieuzasadnione przyjęcie, że na nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia, naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do wydania wadliwego orzeczenia o odmowie zwrotu nieruchomości, a także art. 21, art. 32 i art. 64 Konstytucji RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę podzielił stanowisko organów, że niedopuszczalny jest zwrot działki nr [...] oraz [...] i [...] z uwagi na przepisy szczególne, które uniemożliwiają obrót tymi nieruchomościami, w tym również ich zwrot poprzednim właścicielom. W odniesieniu do tych nieruchomości nie było podstaw do badania przesłanek ich zwrotu poprzednim właścicielom. Istota sporu sprowadza się natomiast do oceny przesłanek zwrotu w zakresie pozostałych działek tj. działek nr [...], [...], [...]. Przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.g.n.", jest jej zbędność na cel wywłaszczenia.

Sąd zauważył, że na podstawie mapy nr 7 załączonej do opracowania M. Mikulskiego "Monografia Cywilnego Portu Lotniczego Kraków – Czyżyny", zawierającej opis znajdujących się w granicach lotniska obiektów tj. dworca lotniczego oraz dróg: łączących miasto z lotniskiem oraz "Dworzec lotniczy" z polem wzlotów, bocznicy kolejowej stanowiącej dojazd do nowego dworca lotniczego - karta akt nr 230) organy administracji publicznej ustaliły, że nieruchomości te znajdowały się w terenie powyżej bocznicy kolejowej i w jej bezpośrednim sąsiedztwie. Nie budzi też wątpliwości, że celem ich wywłaszczenia było rozszerzenie lotniska cywilnego w Czyżynach.

Zwrócono przy tym uwagę, że sprawy zwrotów nieruchomości wywłaszczonych na cele rozszerzenia lotniska cywilnego w Czyżynach orzeczeniem Województwa Krakowskiego z dnia [...] października 1929 r. były już wielokrotnie przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. We wszystkich tych sprawach stan faktyczny przedstawiał się identycznie: celem wywłaszczenia było rozszerzenie lotniska wojskowego w Czyżynach, natomiast od 1929 r. istniało w Czyżynach lotnisko cywilne. Sporne we wszystkich tych sprawach było natomiast, czy lokalizację na wywłaszczonej nieruchomości lotniska cywilnego można uznać za realizację celu wywłaszczenia w rozumieniu art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n.

W skardze powołano się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2018 r. sygn. I OSK 1417/17, w którym przyjęto, że lotnisko cywilne oraz lotnisko wojskowe to dwa, całkowicie odmienne cele publiczne. Ten pogląd jest jednak odosobniony w aktualnym orzecznictwie NSA dotyczącym omawianej kwestii. Przeciwne stanowisko, tożsame ze stanowiskiem Wojewody Małopolskiego przedstawionym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zostało zaprezentowane w wyrokach: z dnia 8 marca 2017 r. sygn. I OSK 1958/16, z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. I OSK 822/16 oraz z tej samej daty sygn. I OSK 687/16.

Skład orzekający podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1958/16 na tle analogicznej sprawy, że z uwagi na postęp myśli technologicznej, jaki nastąpił pomiędzy datą wywłaszczenia a czasami obecnymi, nie można takiej samej miary stosować do lotnisk, które powstawały w latach 20-tych i 30-tych ub. wieku, jak do lotnisk budowanych aktualnie. Jest rzeczą oczywistą dla wszystkich, że w tamtym okresie czasu w Polsce zarówno ilość samolotów pasażerskich jak i wojskowych a także ich wymagania techniczne, a co za tym idzie, wymagania dotyczące lotnisk, są nieporównywalne z obecnymi. Z tego powodu decydujące znaczenie w zakresie rozstrzygnięcia o istnieniu podstaw prawnych do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości miało ustalenie, czy doszło do wybudowania (rozbudowania, poszerzenia) lotniska. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że lotnisko zostało wybudowane i służyło ono także celom wojskowym do połowy lat pięćdziesiątych, a wywłaszczone działki służyły infrastrukturze związanej z obsługą lotniska.

Dodano też, że orzecznictwo sądowoadministracyjne, oceniając zasadność decyzji, wydanych w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wielokrotnie, a zwłaszcza w ostatnich latach, odwoływało się do pojęcia modyfikacji celu wywłaszczenia, traktując go, jako sytuację, w której pierwotny cel wywłaszczenia nie uległ likwidacji a poddano go jedynie pewnej zmianie. Kategoria ta ma z pewnością charakter ocenny, tym niemniej może mieć ona zastosowanie w sytuacjach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza, gdy cel wywłaszczenia dotyczył dużych założeń lub inwestycje były planowane, jako wieloletnie czy wieloetapowe.

Rozstrzygając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podzielił ten pogląd, jako przeważający w najnowszym orzecznictwie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł L. B., zarzucając naruszenie:

I) art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego zebranego w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym nieuzasadnione przyjęcie, że na nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia;

II) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 i art. 137, art. 216 ust. 1 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do nieprawidłowego uznania, że na przedmiotowych nieruchomościach został zrealizowany cel wywłaszczenia; przeznaczenie terenu dla potrzeb infrastruktury lotniska cywilnego stanowiło realizację celu, o którym mowa w akcie wywłaszczeniowym; modyfikacja celu wywłaszczenia z lotniska wojskowego na lotnisko cywilne jest dopuszczalna; wywłaszczenie pod lotnisko wojskowe, a wykorzystanie pod lotnisko cywilne to ten sam cel wywłaszczenia; nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia i w rezultacie wadliwe uznanie, że nie można zwrócić nieruchomości następcom prawnym jej byłego właściciela;

III) naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez dokonanie rozstrzygnięcia biegunowo odległego od innego rozstrzygnięcia wydanego w zasadzie w ramach analogicznego stanu faktycznego i prawnego, co sprzeczne jest z zasadą równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, w tym o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, ewentualnie;

2) uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], [...] i [...] obr. [...] na rzecz skarżącego kasacyjnie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania;

3) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej w dniu 23 lutego 2022 r. sprawę skierował do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie pismami z dnia 23 lutego 2022 r. zawiadomiono strony, że każda z nich ma prawo do pisemnego dodatkowego przedstawienia swojego stanowiska w sprawie w granicach zarzutów złożonej skargi kasacyjnej, w terminie siedmiu dni.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę jedynie wymienione w § 2 tego przepisu przesłanki nieważności postępowania sądowego. Oznacza to, że kontrola instancyjna orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego sprawowana jest w ramach zakreślonych przez podstawy kasacyjne, wskazane i uzasadnione w skardze kasacyjnej. Strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej (tak wyrok NSA z dnia 4 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 792/18, LEX nr 2635998). Czyni tak nie tylko poprzez przywołanie poszczególnych przepisów, ale i określenie, na czym polegało ich naruszenie. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnej konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

W pierwszej kolejności, należy wyraźnie podkreślić, że problematyka zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na podstawie orzeczenia Województwa Krakowskiego z dnia [...] października 1929 r. znak [...] w celu rozszerzenia lotniska wojskowego w Czyżynach była już przedmiotem szeregu orzeczeń, które dotyczyły różnych działek, będących przedmiotem prawa własności różnych osób, ale wszystkie wywłaszczone zostały na podstawie powołanego orzeczenia z dnia [...] października 1929 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela i akceptuje stanowiska prawne jakie zostały przedstawione w sprawach analogicznych do rozpoznawanej, zawarte w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 8 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1958/16, 14 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 687/16, 14 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 822/16, 27 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 1385/17, 5 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2062/17 oraz z dnia 18 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 2409/18.

W zarzutach skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa materialnego wskazano na naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137, art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędna wykładnię, prowadzącego do uznania, że na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia. Podobnie w zarzutach dotyczących naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. wskazano, że nierozpatrzenie całego materiału dowodowego doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia, że na nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy zatem odpowiedzi na pytanie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Aby odpowiedzieć na to pytanie nie można ograniczyć się do rozważań zawartych w powołanych przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami, a wręcz odwrotnie analizy wymaga stan prawny obowiązujący w dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego, tj. [...] października 1929 r. To z punktu widzenia obowiązującego wówczas stanu prawnego należy spojrzeć na określony w orzeczeniu z dnia [...] października 1929 r. cel wywłaszczenia, tj. rozszerzenie lotniska wojskowego w Czyżynach, a następnie czy cel ten został zrealizowany. Analiza stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego, tj. w dniu [...] października 1929 r. została szczegółowo przeprowadzona między innymi w powołanych wyżej wyrokach NSA z dnia 5 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2062/17 oraz z dnia 18 maja 2021 r. I OSK 2409/18, do której odwołuje się skład orzekający w niniejszej sprawie i z którą w pełni się zgadza.

W dacie wydania orzeczenia Województwa Krakowskiego, tj. dnia [...] października 1929 r., obowiązywało rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 marca 1928 r. o prawie lotniczym (Dz. U Nr 31, poz. 294). Zgodnie z art. 23 ust. 4 prawa lotniczego: "Do wywłaszczeń stosuje się przepisy, obowiązujące na poszczególnych obszarach prawnych z tem zastrzeżeniem, że na obszarach województwa: krakowskiego, lwowskiego, tarnopolskiego, stanisławowskiego oraz cieszyńskiej części województwa śląskiego będą stosowane przepisy o wywłaszczeniu na użytek kolei". Stąd też nieruchomości wywłaszczone w 1929 r. na terenie województwa krakowskiego podlegały ustawie wywłaszczeniowej jaką była ustawa z 18 lutego 1878 r. o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymywania w ruchu kolei żelaznych (Dz. U. Państwa dla Królestw i Krajów w Radzie Państwa Reprezentowanych - Dz. U. z 1878 r. Nr 30). Jak wynika z uzasadnień wyroków NSA w sprawach I OSK 687/16, I OSK 1385/17 odwołujących się do pracy profesora Mariana Zimmermanna "Wywłaszczenie - Studium z Dziedziny Prawa Publicznego", Lwów 1933, "w byłej dzielnicy austriackiej nie było ogólnej ustawy ekspropriacyjnej; nowe ustawy polskie, wprowadzające wywłaszczenie na różne cele, nakazują stosować w postępowaniu analogiczne przepisy austriackiej ustawy o budowie i eksploatacji kolei z 18 lutego 1878 r. spełnia ona przez to, funkcje ogólnej ustawy ekspropriacyjnej". Marian Zimmermann w powołanej pracy wskazuje, że na terenie województwa krakowskiego ustawa z 18 lutego 1878 r. o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymywania w ruchu kolei żelaznych spełnia rolę ogólnej ustawy wywłaszczeniowej, mającej zastosowanie do prawa lotniczego. W tym stanie faktycznym i prawnym skoro wywłaszczenie gruntów pod rozszerzenie lotniska wojskowego w 1929 r. mogło odbyć się na podstawie i tylko na podstawie ustawy stricte wywłaszczeniowej, którą była ustawa z 18 lutego 1878 r., to teoretycznie można było rozważać instytucje zwrotu nieruchomości uregulowaną w przepisach art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Jednak w pierwszej kolejności, jak sygnalizowano już wcześniej, konieczne jest bliższe odniesienie się do stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania orzeczenia Województwa Krakowskiego z dnia [...] października 1929 r., ale nie tylko w zakresie podstawy prawnej wywłaszczenia, tj. art. 23 ust. 4 prawa lotniczego w związku z powołaną ustawą z dnia 18 lutego 1878 r., albowiem ta kwestia została już wyjaśniona, ale z punktu widzenia określenia celu wywłaszczenia.

W przedmiotowym orzeczeniu z dnia [...] października 1929 r. jako cel wywłaszczenia wskazano rozszerzenie lotniska wojskowego w Czyżynach. Stąd też koniecznym jest ustalenie, czy tak określony cel wywłaszczenia znajdował podstawę prawną w obowiązującym wówczas stanie prawnym, czy też określenie w ten sposób celu wywłaszczenia oparte było o kryterium faktyczne, a nie prawne. Podstawowym aktem prawnym, który będzie wymagał analizy jest powoływane już rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 marca 1928 r. o prawie lotniczym. Prawo lotnicze jest pierwszym polskim aktem prawnym w którym uregulowana została problematyka prawa lotniczego, jak wynika z treści tego aktu dotyczy on miedzy innymi takich zagadnień jak: rodzaje statków powietrznych (rozdz. I), nadzoru nad żeglugą statków powietrznych (rozdz. II), rejestru państwowych statków powietrznych (rozdz. III), załogi statków powietrznych (rozdz. IV), lotnisk i urządzeń pomocniczych (rozdz. V), lotu (rozdz. VI), startu i lądowania (rozdz. VII), przedsiębiorstw lotniczych (rozdz. VIII), przewozów (rozdz. IX), postanowienia paszportowe i celne (rozdz. X), prawo właściwe dla statków powietrznych (rozdz. XI), odpowiedzialność (rozdz. XII), postanowienia karne (rozdz. XIII), postanowienia przejściowe (rozdz. XIV), postanowienia końcowe (rozdz. XV). Z analizy powyższych przepisów, dokonanych z punktu widzenia istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy wynika, że zgodnie z art. 3 za polskie statki powietrzne uważa się: a) statki wpisane do polskiego rejestru państwowego (art. 10), b) polskie wojskowe statki powietrzne. Zgodnie zaś z art. 5 statek powietrzny, będący w rozporządzeniu władz wojskowych i znajdujący się pod dowództwem osoby, pełniącej służbę wojskową, uważa się za statek wojskowy. Minister Komunikacji wykonywa nadzór nad żeglugą statków powietrznych z wyjątkiem statków wojskowych (art. 8). Z powołanych przepisów prawa lotniczego wynika, że w ramach pojęcia polskie statki powietrzne, wyodrębnione zostały polskie wojskowe statki powietrzne.

Jednak dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma pojęcie lotniska. Zgodnie z art. 21 prawa lotniczego ust. 1, przez lotnisko rozumie się powierzchnię ograniczoną na lądzie lub wodzie, przeznaczoną i przystosowaną do przylotu, postoju i odlotu statków powietrznych, zgodnie zaś z ust. 2, za urządzenia pomocnicze uważa się urządzenia sygnalizacyjne, meteorologiczne, radiotechniczne oraz inne urządzenia dla potrzeb lotnictwa. Szczególnej uwagi wymaga art. 22 prawa lotniczego zgodnie z ust. 1, lotniska i urządzenia pomocnicze dla żeglugi powietrznej mogą być zakładane tylko za zezwoleniem Ministra Komunikacji. Lotniska mogą być zakładane i prowadzone wyłączenie przez osoby wymienione w punkcie 1 art. 10. Natomiast art. 22 ust. 2 stanowi, że podział lotnisk na kategorie, warunki zakładania i urządzania lotnisk oraz urządzeń pomocniczych, jak też warunki korzystania z nich określi rozporządzenie wykonawcze Ministra Komunikacji, wydane w porozumieniu z Ministrem Spraw Wojskowych i Spraw Wewnętrznych. Z kolei art. 23 ust. 1 ma następująca treść: "Dla urządzenia lub powiększenia lotnisk, fabryk lotniczych i szkół lotniczych, służących dla celów państwowych lub publicznych, dla przeprowadzenia do nich dróg dojazdowych oraz urządzeń pomocniczych niezbędnych dla żeglugi powietrznej użytku państwowego lub publicznego, dopuszczalne jest za odszkodowaniem wywłaszczenie, ograniczenie praw własności i praw rzeczowych na nieruchomościach oraz czasowe zajęcie nieruchomości.".

Przedstawiony stan prawny wynikający z prawa lotniczego z dnia 18 marca 1928 r. prowadzi do istotnego, zasadniczego wniosku, mianowicie prawo lotnicze posługuje się wyłącznie pojęciem lotniska (art. 21), nie dokonuje żadnego podziału lotnisk, nie wyodrębnia żadnych kategorii lotnisk, jak również nie zawiera żadnych kryteriów wyodrębnienia lotnisk, natomiast w art. 22 ust. 2 zawiera upoważnienie do wydania rozporządzenia w sprawie podziału lotnisk na kategorie. Drugi istotny wniosek wynika z art. 23 ust. 1, który dla urządzenia lub powiększenia lotnisk dopuszcza wywłaszczenie za odszkodowaniem. Należy tym samym zwrócić uwagę, że cel wywłaszczenia został sformułowany jako "urządzenie lub powiększenie lotniska" bez odniesienia się nie tylko do kategorii lotniska, bo kategorie lotniska nie zostały w prawie lotniczym uregulowane, ale również bez wskazania roli, funkcji lotniska. Natomiast podział lotnisk jako kategoria prawna został dokonany dopiero w rozporządzeniu Ministra Komunikacji z dnia 15 lutego 1934 r., wydanym na podstawie powoływanego wcześniej art. 22 ust. 2 prawa lotniczego. Rozporządzenie to zawiera w rozdziale II podział lotnisk według różnych kryteriów: lit. A podział techniczny, lit. B podział administracyjny, w ramach tego podziału w § 5 postanowiono, że lotniska państwowe dzielą się na: 1) lotniska wojskowe, 2) lotniska cywilne, 3) lotniska wspólne (wojskowo-cywilne).

Tym samym w dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] października 1929 r. brak było prawnego podziału lotnisk na cywilne i wojskowe. Podział taki pojawił się dopiero w § 5 rozporządzeniu Ministra Komunikacji z 15 lutego 1934 r. Dlatego też oceniając orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...] października 1929 r. z punktu widzenia określenia celu wywłaszczenia należy mieć na uwadze stan prawny jaki wówczas obowiązywał, czyli prawo lotnicze z dnia 18 marca 1928 r., które nie zawiera podziału lotnisk na lotniska wojskowe, cywilne, czy też lotniska wspólne (wojskowo-cywilne), a wskazany w art. 23 w ust. 1 cel wywłaszczenia określony został jako urządzenie lub powiększenie lotniska. W takim stanie prawnym wskazanie w orzeczeniu wywłaszczeniowym z dnia [...] października 1929 r. celu wywłaszczenia jako rozszerzenie lotniska wojskowego w Czyżynach oznacza, że cel wywłaszczenia o którym mowa w art. 23 ust. 1 prawa lotniczego, tj. powiększenie lotniska został zachowany. Dodatkowo należy mieć na uwadze, że w tamtym okresie czasu, tj. dwudziestoleciu międzywojennym dopiero rozpoczynała się budowa i rozbudowa lotnisk, a pierwsze lotniska, które powstawały pierwotnie miały charakter lotnisk wojskowych, a dopiero w późniejszym okresie w wyniku ich rozbudowy lotniska te zaczynały pełnić również rolę lotnisk cywilnych. Jednak normatywny podział na lotniska wojskowe, cywilne i wspólne (wojskowo-cywilne) pojawia się dopiero w rozporządzeniu z dnia 15 lutego 1934 r. Należy jeszcze zwrócić uwagę na jeden akt prawny, mianowicie na rozporządzenie Ministrów: Komunikacji i Spraw Wojskowych wydane w porozumieniu z Ministrami: Skarbu, Spraw Wewnętrznych, Spraw Zagranicznych oraz Przemysłu i Handlu z dnia 25 kwietnia 1929 r. o szlakach powietrznych, wyznaczonych do lotu ponad obszarem Państwa, oraz o lotniskach otwartych dla żeglugi powietrznej zagranicznej i krajowej, wydane na podstawie art. 36 ust. 2, art. 54 i art. 85 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 18 marca 1928 r. o prawie lotniczym (M.P. z 1929 r. Nr 220, poz. 514) w którym w § 4, że statki powietrzne przybywające z zagranicy do kraju winny lądować, a odlatujące za granicę startować wyłącznie na jednym z następujących lotnisk paszportowo-celnych: Warszawa, Poznań, Katowice, Kraków, Lwów. W dalszej części przepisu wymieniono 10 lotnisk otwartych dla żeglugi powietrznej wewnętrznej. W powołanym rozporządzeniu mowa jest o ogólnie o statkach powietrznych (mimo, że art. 3 prawa lotniczego dzieli polskie statki powietrzne na: statki wpisane do polskiego rejestru handlowego, oraz polskie wojskowe statki powietrzne) jak również lotniska wskazane są poprzez miejsce ich położenia (np. Kraków) bez różnicowania zaś funkcji jaką lotniska te pełnią i oczywiście bez posługiwania się podziałem lotnisk na kategorię, bo takiego prawnego podziału lotnisk jeszcze nie było. Wskazany stan prawny jaki obowiązywał w dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego, tj. [...] października 1929 r. pokazuje, że pojęcie lotniska wojskowego nie było normatywną kategorią lotniska, a jedynie praktyczną.

W rozpoznawanej sprawie niewątpliwym jest, że budowa lotniska o charakterze cywilnym nastąpiła w ramach infrastruktury lotniska wojskowego i po uzgodnieniu tej inwestycji z odpowiednimi władzami wojskowymi. Materiały zgromadzone w tej sprawie pokazują, że pod względem rodzajowym nie nastąpiło odstąpienie od zamierzonego celu wywłaszczenia, którym była rozbudowa lotniska. Skład orzekający podziela tym samym pogląd wyrażony w powołanym wyroku NSA z dnia 5 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2062/17. Należy się również w pełni zgodzić z powoływanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wyrokiem NSA z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1958/16, w uzasadnieniu którego stwierdzono, że z uwagi na postęp myśli technologicznej, jaki nastąpił pomiędzy datą wywłaszczenia a czasami obecnymi, nie można takiej samej miary stosować do lotnisk, które powstawały w latach 20-tych i 30-tych ubiegłego wieku, jak do lotnisk budowanych aktualnie. Jest rzeczą oczywistą dla wszystkich, że w tamtym okresie w Polsce zarówno ilość samolotów pasażerskich jak i wojskowych a także ich wymagania techniczne, a co za tym idzie, wymagania dotyczące lotnisk, są nieporównywalne z obecnymi. Z tego powodu decydujące znaczenie miało ustalenie, czy doszło do wybudowania (rozbudowania, poszerzenia) lotniska. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że lotnisko zostało rozbudowane i służyło zarówno celom wojskowym jak i cywilnym. Mianowicie w 1921 r. został w Czyżynach sformowany 2 Pułk Lotniczy i stacjonował on w tym miejscu do 1939 r., równocześnie w wyniku rozbudowy lotniska otwarto cywilną stację lotniczą, czego efektem było powstanie drugiego co wielkości lotniska w Polsce, w 1938 r. uruchomiono linię międzynarodową Warszawa-Kraków-Budapeszt. W wyniku rozbudowy lotnisko powiększono z 55ha do ponad 150ha, zbudowane zostały nowe pasy startowe, hangary, bocznice kolejowe, magazyny, koszary, domy dla podoficerów, urządzenia sportowe, a nawet ogrody. Ten stan istniał do wybuchu II wojny światowej.

Wojewoda Małopolski w zaskarżonej decyzji zasadnie przyjął, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości było "rozszerzenie lotniska wojskowego w Czyżynach". Żadna ze stron nie kwestionuje, że decyzja o wywłaszczeniu określała cel tego wywłaszczenia ściśle związany z rozbudową bądź rozszerzeniem lotniska wojskowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, obowiązujący wówczas stan prawny, ocena prawna o braku przesłanek zwrotu nieruchomości, zaaprobowana przez Sąd I instancji, jest trafna. Niewątpliwe jest, że budowa lotniska o charakterze cywilnym nastąpiła w ramach infrastruktury lotniska wojskowego i po uzgodnieniu tej inwestycji z odpowiednimi władzami wojskowymi. Dodać też należy, że orzecznictwo sądowoadministracyjne, oceniając zasadność decyzji, wydanych w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wielokrotnie, a zwłaszcza w ostatnich latach, odwoływało się do pojęcia modyfikacji celu wywłaszczenia, traktując go jako sytuację, w której pierwotny cel wywłaszczenia nie uległ likwidacji a poddano go jedynie pewnej zmianie. Kategoria ta ma z pewnością charakter ocenny, tym niemniej może mieć ona zastosowanie w sytuacjach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza, gdy cel wywłaszczenia dotyczył dużych założeń lub inwestycje były planowane jako wieloletnie czy wieloetapowe (vide wyroki NSA z dnia: 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 846/13, 18 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1417/13, 9 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 1281/14 i 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1186/15 i I OSK 3237/14).

Mając powyższe na uwadze, tj. obowiązujący stan prawny w dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego, tj. [...] października 1929 r., jak również okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, które są bezsporne co do tego, że lotnisko zostało rozbudowane, zaś przedmiotem sporu jest, czy rozbudowane lotnisko było lotniskiem wojskowym, czy lotniskiem cywilnym, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że spór ten nie ma prawnego znaczenia. W obowiązującym wówczas stanie prawnym, tj. art. 23 ust. 1 prawa lotniczego, wywłaszczenie mogło być dokonane na powiększenie lotniska i taki cel wywłaszczenia został zrealizowany, tak więc z punktu widzenia rozważań, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany nie ma znaczenia, czy rozbudowa lotniska Czyżyny dotyczyła części wojskowej, czy cywilnej.

Z powyższych względów stwierdzić należy, że ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2017 r. o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, zaaprobowana przez Sąd I instancji nie narusza prawa, a co za tym idzie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 136 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 137 u.g.n. nie zasługują na uwzględnienie. Niezasadne są również zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., naruszenia tych przepisów przez Sąd I instancji skarżący kasacyjnie upatruje: w wyjściu przez Sąd poza granice prawidłowej wszechstronnej oceny materiału dowodowego oraz w pominięciu przez Sąd wniosku dowodowego skarżących o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci opracowania naukowego autorstwa Krzysztof Wielgusa pt. Rakowice-Czyżyny Lotnisko Krakowa Acta Aeronautica Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie 2002 r. na okoliczność, że sporne działki nie były wykorzystywane dla celów lotniczych przed wybuchem II wojny światowej, nie stanowiły infrastruktury lotniska. Odnosząc się do tak skonstruowanego zarzutu skargi kasacyjnej, tj. wskazanych przepisów, które Sąd I instancji miał naruszyć i uzasadniania tego zarzutu, należy stwierdzić, że zarzut ten jest błędnie sformułowany. Przede wszystkim adresatami norm zawartych w przepisach art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. jest organ administracji publicznej, który stosuje je w prowadzonym postępowaniu, a nie sąd administracyjny, który stosuje przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd też sąd administracyjny nie mógł naruszyć przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Podobnie możliwość przeprowadzenia dowodu przez sąd administracyjny, jak również zasady jego przeprowadzenia uregulowana jest w ustawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie w kodeksie postępowania administracyjnego. Powyższe wskazuje, że zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. jest w sposób oczywisty niezasadny. W skardze kasacyjnej brak innych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, a to oznacza, że ustalenia faktyczne w sprawie nie zostały skutecznie podważone. Stąd też tylko na marginesie sprawy należy zwrócić uwagę, że organ w zaskarżonej decyzji w sposób szczegółowy odniósł się do materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym zarówno dowodów w postaci historycznych dokumentów, pism, map jak również opracowań o charakterze monograficznym jak: "Monografia Cywilnego Portu Lotniczego Kraków-Czyżyny" wykonana w Zakładzie Geografii Ekonomicznej w Krakowie w lipcu 1962 r. przez Mieczysława Mikulskiego. Okoliczności te i ich ocena nie zostały skutecznie zakwestionowane. Dlatego też zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. nie mógł być uwzględniony.

W myśl natomiast art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Na zasadzie natomiast art. 137 ust.1 cyt. ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Regulację tę przy tym należy rozumieć - zgodnie z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. (sygn. akt P 38/11, OTK-A 2014/3/31) - który stwierdził, że art. 137 ust. 1 pkt 2 stawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. Powyższe zatem skutkuje tym – jak powszechnie przyjmuje orzecznictwo sądowoadministarcyjne - iż ocena zbędności nieruchomości, dokonywana poprzez pryzmat terminów, uregulowanych w art. 137 ust. 1 u.g.n., nie powinna odnosić się do wywłaszczenia dokonanego przed wprowadzeniem ich do obrotu prawnego. Nie sposób bowiem wymagać od podmiotów przejmujących wywłaszczoną nieruchomość, aby zrealizowały cel wywłaszczenia w terminach, które nie były wówczas określone.

Odnosząc się do powołanego w skardze kasacyjnej wyroku NSA z dnia 12 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1417/17 wskazać należy na dwie okoliczności: po pierwsze ani organy ani Sąd I instancji nie kwestionował podstawy prawnej wywłaszczenia nieruchomości w 1929 r. Jak wskazano wcześniej nieruchomości wywłaszczone w 1929 r. na terenie województwa krakowskiego podlegały ustawie wywłaszczeniowej jaką była ustawa z dnia 18 lutego 1878 r. o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymywania w ruchu kolei żelaznych. W byłej dzielnicy austriackiej nie było ogólnej ustawy ekspropriacyjnej; nowe ustawy polskie, wprowadzające wywłaszczenie na różne cele, nakazują stosować w postępowaniu analogiczne przepisy austriackiej ustawy o budowie i eksploatacji kolei z dnia 18 lutego 1878 r. spełniała ona przez to, funkcje ogólnej ustawy ekspropriacyjnej. W tym stanie faktycznym i prawnym skoro wywłaszczenie gruntów pod rozszerzenie lotniska wojskowego w 1929 r. mogło odbyć się na podstawie i tylko na podstawie ustawy stricte wywłaszczeniowej, którą była ustawa z dnia 18 lutego 1878 r., to teoretycznie można było rozważać instytucje zwrotu nieruchomości uregulowaną w przepisach art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Po drugie odnosząc się do zawartego w uzasadniania wyroku w sprawie I OSK 1417/17 stwierdzenia "Nadto w dacie wydawania przez Wojewodę Krakowskiego orzeczenia z [...] października o wywłaszczeniu obowiązywało rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 marca 1928 r. o porcie lotniczym (Dz. U. Nr 31, poz. 294) dopuszczające możliwość wywłaszczenia pod budowę lub powiększenie lotniska. Nie było zatem żadnych przeszkód, aby jeżeli celem wywłaszczenia była budowa czy rozbudowa lotniska cywilnego taki właśnie cel określić w orzeczeniu wywłaszczeniowym. Skoro jednak orzeczenie mówiło wyraźnie o wywłaszczeniu na cel poszerzenia lotniska wojskowego to nieruchomość na ten cel, tak wyraźnie określony nie została zagospodarowana". Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w mniejszej sprawie (podobnie jak w szeregu innych orzeczeń NSA przytoczonych wcześniej) nie zgadza się z powyższym stanowiskiem. Przede wszystkim powołane rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 marca 1928 r. ma tytuł o prawie lotniczym, a nie o porcie lotniczym. Ale co istotniejsze (o czym było już wcześniej) ówczesne prawo lotnicze z dnia 18 marca 1928 r., nie zawiera podziału lotnisk na lotniska wojskowe, cywilne, czy też lotniska wspólne (wojskowo-cywilne), a wskazany w art. 23 w ust. 1 cel wywłaszczenia określony został jako urządzenie lub powiększenie lotniska. Natomiast normatywny podział na lotniska wojskowe, cywilne i wspólne (wojskowo-cywilne) pojawia się dopiero w rozporządzeniu z dnia 15 lutego 1934 r., (szczegółowe rozważania na temat obowiązującego wówczas stanu prawnego z zakresu prawa lotniczego zostały przedstawione wyżej) dlatego też ze stanowiskiem wyrażonym w sprawie I OSK 1417/17 nie można się zgodzić.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wyrok Sądu pierwszej instancji jest zgodny z prawem, zaś skarga kasacyjna nie opiera się na usprawiedliwionych podstawach i na mocy art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.