Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 1009/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 2-4, art. 50, art. 51, art. 29 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Krzysztof Armański, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A. O. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 września 2020 r., znak: [...] w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Ś Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. O. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 23 września 2020 r., znak: [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) , po rozpatrzeniu zażalenia A. O. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia 11 marca 2020 r., znak: [...], nakazujące A. O. wstrzymanie robót budowlanych związanych z budową budynku gospodarczego o nieregularnym kształcie, zbliżonym do litery "L", usytuowanego na działce nr ewid. 2 w O., gm. F., przy granicy z działką nr ewid. 1, z powodu ich zrealizowania bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy budowa nie została zakończona pod względem prawnym i nakładające obowiązek przedłożenia w terminie do 31 sierpnia 2010 r. następujących dokumentów:

1) decyzji o warunkach zabudowy o zagospodarowania terenu;

2) dokumentów wymienionych w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane, tj.:

– 4 egz. projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu, przy czym przedłożony projekt budowlany winien być sprawdzony w trybie art. 20 ust. 2 Prawa budowlanego;

– oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane

działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a.:

– uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu przedłożenia ww. dokumentów, tj. do dnia 31 sierpnia 2020 r. i w to miejsce orzekł o nowym terminie do ich przedłożenia do dnia 31 marca 2021 r.;

– w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W toku kontroli przeprowadzonej w dniu 17 września 2019 r. pracownicy PINB stwierdzili, że na działce w O. nr ewid. 2 znajduje się m.in. murowany budynek gospodarczy o nieregularnym kształcie zbliżonym do litery "L", usytuowany przy granicy z działką nr 1, ocieplony, o betonowym fundamencie, nieorynnowanym dachu o łamanym spadku, konstrukcji stalowej, pokrytym blachą trapezową, betonowej wylewce wewnątrz. Do budynku dobudowana jest drewniana szopka przeznaczona na kurnik. Obecny podczas kontroli A. O. wyjaśnił, że jest właścicielem działki nr 2 od 1991 roku, ww. budynek zbudowali jego rodzice w 1972 roku, był wielokrotnie remontowany, modernizowany, przy zachowaniu powierzchni i kubatury.

Organ I instancji w toku postępowania wyjaśniającego uzyskał decyzję z dnia 23 lutego 1972 r. znak [...] udzielającą Z. O. pozwolenia na budowę na działce nr 2 stodoły o wymiarach 16,10 x 8,30 m, kubaturze 629,4 m³, pow. użytkowej 120 m², i pow. zabudowy 129 m². Według szkicu sytuacyjnego budynek ten usytuowany był w odległości 1,5 m od granicy z działką obecnie nr ewid. 3. Ponadto organ uzyskał pozwolenie na budowę z dnia 16 czerwca 1980 r. dotyczące budynku mieszkalnego na działce nr 2, a z załączonego do niego planu sytuacyjnego wynika, że budynek stodoły ma wymiary 16,30 x 8,2 m, a jego ściana wschodnia oddalona jest od granicy z działką nr 3 o 2,6 m. Organ dołączył do akt sprawy pozyskane ze Starostwa Powiatowego kopie operatu technicznego zasobów bazowych dla wsi C., z dnia 14 września 1995 r. – etap III, w tym szkic polowy nr 68, na którym budynek w miejscu obecnie istniejącego budynku gospodarczego ma wymiary 16,15 x 8,16 m.

W dniu 23 stycznia 2020 r. pracownicy PINB przeprowadzili oględziny, podczas których wykonali pomiary przedmiotowego budynku, uzyskując dla jednej części wynik 6,96 x 11,05 m, a dla drugiej 5,29 x 8,12 m, natomiast odległość budynku od granicy z działką nr 3 wyniosła 5,95 m. Wysokość budynku ustalono na 6,59-4,41 m. Inwestor oświadczył, że budynek użytkowany jest jako składowo-magazynowy.

W tak ustalonym stanie faktycznym organ I instancji wydał opisane na wstępie postanowienie z dnia 11 marca 2020 r., powołując w podstawie prawnej art. 4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ("p.bud."). W zażaleniu A. O. podniósł, że pozwolenie na budowę przedmiotowego budynku uzyskał jego ówczesny właściciel Z. O., na mocy decyzji z dnia 23 lutego 1972 r. Budynek przetrwał w kształcie niezmienionym do czasu przebudowy około roku 2015. Kubatura budynku nie uległa zwiększeniu, a powierzchnia budynku nawet nieznacznie się zmniejszyła. Przebudowa nie doprowadziła do zmiany powierzchni o 35 m². Nie zmieniła się funkcja obiektu – przechowywanie płodów rolnych. W sprawie powinny więc mieć zastosowanie art. 29 ust. 1 pkt 1a i ust. 2 pkt 1 i 1a p.bud. Niezależnie od powyższego, termin 5 miesięcy na wykonanie nałożonych obowiązków jest zbyt krótki.

Organ II instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie inwestor nie wykonał ani przebudowy w rozumieniu art. 3 pkt 7a, ani remontu w rozumieniu art. 3 pkt 8 p.bud., lecz wykonał samowolnie inny budynek gospodarczy w miejscu wcześniej legalnie wybudowanej stodoły. Z uwagi na jego zrealizowanie po roku 2015 zastosowanie mają przepisy art. 48-49 p.bud. Przepisy art. 29 i art. 30 p.bud. nie wymieniają budowy budynku gospodarczego o pow. zabudowy ok. 120 m², co oznacza, że przed przystąpieniem do takich robót konieczne jest uzyskanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zdaniem WINB, organ I instancji trafnie uznał, że w sprawie istnieje możliwość legalizacji przedmiotowej budowy i prawidłowo zastosował tryb z art. 48 ust. 2 i 3 p.bud. Konieczne było natomiast zreformowanie zaskarżonego postanowienia w odniesieniu do terminu wykonania obowiązku.

W skardze do tut. Sądu A. O. zarzucił powyższemu rozstrzygnięciu:

1. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania t.j. przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowalnych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu, w szczególności art. 7 pkt 1 i 2 oraz art. 3, także w związku z art. 36a p.bud., poprzez brak kwalifikacji prac dokonanych przez skarżącego jako zgodnych z prawem wskutek wystąpienia pożaru, zaś wykonanych prac modernizacyjnych jako mieszczących się w kategorii tzw. Odstępstw, a nadto nieuwzględnienie okoliczności, że przepisy prawa budowlanego w okresie dokonywania modernizacji nie wymagały od rolnika dokonywania zgłoszeń w odniesieniu do budynków gospodarczych, których powierzchnia zabudowy nie przekraczała 35 m²;

2. naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7b w zw. z art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez pominięcie wskazywanych przez skarżącego okoliczności związanych z pożarem, do jakiego doszło w odniesieniu do poprzednio istniejącego budynku stodoły oraz jej zalaniem;

3. naruszenie art. 89 § 2 k.p.a. poprzez brak rozprawy z udziałem osób mających wiedzę co do przedmiotowego pożaru i zalania, powstałych zniszczeń, działań, jakie musiały być podjęte;

4. naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do kwestii przedmiotowego pożaru i zalania;

5. naruszenie prawa materialnego - art. 48 p.bud. oraz nieuwzględnienie art. 36a tej ustawy poprzez błędne zakwalifikowanie wykonanych prac jako "prac budowlanych", "budowy" oraz "samowoli budowlanej", dokonanych "bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę", albo "bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia", w sytuacji gdy pozwolenie na budowę przedmiotowego budynku zostało wydane jeszcze w latach 70., zaś prace wykonane przez skarżącego należało potraktować co najwyżej jako nieistotne odstąpienie od warunków dla uprzednio istniejącego budynku, w szczególności zaś błędne zakwalifikowanie przedmiotowego budynku jako budynku nowego, w sytuacji gdy jest to budynek posadowiony jeszcze w latach 70., jego powierzchnia zabudowy nie zwiększyła się, a kubatura nie uległa znaczącej zmianie;

6. naruszenie prawa materialnego tj. art. 29 pkt 2 p.bud., mając na uwadze ścisłe związanie obiektu z produkcją rolną, położenie w granicach działki siedliskowej, modernizacja doprowadziła nawet do nieznacznego zmniejszenia się jego powierzchni, nie zmieniła się znacząco rozpiętość konstrukcji, z pewnością nie zmieniła jej o wartość 4,8 m, zaś powierzchnia części dobudowanej nie przekroczyła 20 m², co oznacza, że wykonane prace modernizacyjne nie wymagały pozwolenia na budowę ani zgłoszenia;

7. błędne ustalenia faktyczne, w szczególności w zakresie wskazania wymiarów obiektu, obliczenia kubatury, nierozróżnienie kubatury brutto i netto, określenie dachu jako trójspadowego, w sytuacji gdy dach jest dwuspadowy;

8. naruszenie prawa materialnego tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, w szczególności § 5 ust. 3, § 14, § 17, § 32, § 33, § 34, § 39 i § 40 poprzez ich niezastosowanie, a które, w sytuacji gdy skarżący rozpoczął remont budynku w związku z pożarem jaki miał miejsce jeszcze w latach 90., nałożyły na niego obowiązek dostosowania obiektu do wymagań ww. rozporządzenia;

9. na wypadek niepodzielenia ww. zarzutów – niezastosowanie art. 50-51 p.bud.;

10.na wypadek niepodzielenia wszystkich ww. zarzutów – określenie zbyt krótkiego czasu na wykonanie nałożonych obowiązków, zwłaszcza w sytuacji utrudnień związanych z pandemią covid-19.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, względnie jego zmianę i wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego na korzyść skarżącego, nadto o zawieszenie terminu w przedmiocie dostarczenia dokumentacji, o jakiej mowa w zaskarżonym postanowieniu lub o wstrzymanie wykonania nałożonego obowiązku, oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyjaśniono m.in., że w związku z pożarem budynku stodoły, który miał miejsce w połowie lat 90., rozebrano część dawnej stodoły, tj. tzw. zapole (jedno z dwóch istniejących), dzięki czemu skarżący uzyskał możliwość dojazdu ciągnikiem z maszyną do położonej za stodołą części działki nr 2, a jednocześnie nieznacznie przedłużono budynek w kierunku północnym zwiększając jego ogólną powierzchnię o nieco mniej niż 20 m². Nie doszło więc do przekroczenia progu 35 m², zwalniającego z obowiązku zgłoszenia.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia pożaru organ wskazał, że argument ten nie był podnoszony w toku postępowania wyjaśniającego, ani w zażaleniu. Wyjaśnił, że przepisy ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu nie dotyczą, w świetle brzmienia art. 1 i 2 tej ustawy, sytuacji pojedynczego pożaru na działce sąsiedniej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest usprawiedliwiona, chociaż nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonego postanowienia był art. 48 ust. 2 zd. pierwsze ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), dalej "p.bud.", w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r. z uwagi na treść art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 471), zgodnie z którym do spraw uregulowanych ustawą Prawo budowlane, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy Prawo budowlane stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.

Przepis art. 48 ust. 2 zd. pierwsze p.bud. stanowi, że jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 – tj. zrealizowana bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia – jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Stosownie do art. 48 ust. 3 p.bud. w postanowieniu ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

Zastosowanie ww. przepisów wymaga więc ustalenia ponad wszelką wątpliwość, że dany obiekt budowlany został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że inwestor legitymuje się decyzją Powiatowej Rady Narodowej z dnia 23 lutego 1972 r. znak: [...] o pozwoleniu na budowę, w miejscu obiektu będącego przedmiotem niniejszego postępowania, stodoły "wg proj. typ. WB-3354", o kubaturze 629,40 i pow. użytkowej 120,00 (przyjąć należy, że chodzi tu odpowiednio o metry sześcienne kwadratowe). W toku całego postępowania skarżący konsekwentnie twierdził, że nigdy nie dokonywał rozbiórki ww. stodoły w celu posadowieniu całkowicie nowego budynku w jej miejsce. Podnosił, że przedmiotowy budynek przetrwał w kształcie niezmienionym do czasu przebudowy około roku 2015.

Na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego można stwierdzić, co następuje: z załącznika graficznego do protokołu oględzin z dnia 23 stycznia 2020 r., sporządzonego na mapie w skali 1:500 zatytułowanej "Powiat k. – System Informacji Przestrzennej" w miejscu obiektu będącego przedmiotem postępowania ujawniony jest liniami czarnymi budynek gospodarczy (oznaczony symbolem "g"); na konturach tego budynku kontrolerzy PINB zaznaczyli liniami koloru czerwonego obiekt obecnie istniejący ("przedmiot oględzin"); w większej części kontury obu obiektów pokrywają się; od strony wschodniej poprzedni obiekt został pomniejszony, a od strony północnej powiększony; na szkicu polowym nr 68 włączonym do operatu technicznego obiektu C. – Etap III z 1995 roku ujawniony jest również budynek gospodarczy ("g") usytuowany w miejscu spornego obiektu. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie powołały żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że skarżący rozebrał poprzednio istniejący budynek gospodarczy (stodołę), a w jego miejsce wybudował obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania. Organ I instancji podał jedynie, że obecny budynek ma parametry techniczne (wymiary, powierzchnię zabudowy, kubaturę, kształt dachu) odmienne od budynku gospodarczego ujawnionego na szkicu polowym z 1995 roku, po jego sporządzeniu budynek stodoły został rozebrany, a następnie zrealizowany został budynek obecny, w kształcie litery "L". Organ II instancji również ograniczył się do wskazania na odmienne parametry.

W ocenie Sądu nie sposób przyjąć, aby odmienne parametry dwóch obiektów budowlanych, istniejących w tym samym miejscu, świadczyły automatycznie o wybudowaniu nowego obiektu od podstaw. Opisane wyżej dokumenty graficzne przemawiają raczej za tym, że inwestor rozebrał część stodoły, posadowionej legalnie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 23 lutego 1972 r. i jednocześnie rozbudował i nadbudował pozostałą część stodoły, w rezultacie czego powstał budynek w kształcie litery "L". Bez jednoznacznego wykazania, że cały obiekt został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej zastosowanie do całego obiektu trybu z art. 48 p.bud. było przedwczesne. Nie można bowiem nakładać na inwestora obowiązków wskazanych w ww. przepisie w odniesieniu do części budynku wybudowanej legalnie.

W przypadku braku podstaw do uznania, że cały sporny obiekt został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, należy ustalić, które jego elementy zostały zrealizowane w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia 23 lutego 1972 r., a które w warunkach samowoli budowlanej. Następnie należy ustalić, czy ewentualna rozbiórka rozbudowanej i nadbudowanej bez pozwolenia na budowę części umożliwi korzystanie z istniejącego legalnie obiektu budowlanego i nie będzie wymagała nałożenia obowiązku wykonania dodatkowych robót budowlanych. W razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie zastosowanie do wybudowanej bez pozwolenia na budowę części znajdzie tryb postępowania legalizacyjnego objęty art. 48 p.bud. Natomiast w przypadku rozbudowy lub nadbudowy istniejącego budynku w taki sposób, że ta rozbudowa lub nadbudowa staje się integralną częścią dotychczasowego legalnie wzniesionego obiektu budowlanego i jest połączona z nim w taki sposób, że ewentualna rozbiórka dobudowanej części nie jest możliwa bez rozbiórki całego obiektu lub przynajmniej jego znacznej części, także tej legalnie wzniesionej, zastosowanie znajdzie tryb z art. 50 i art. 51 p.bud. (por. wyroki NSA: z dnia 9 września 2015 r., sygn. II OSK 92/14; z dnia 20 września 2017 r., sygn. II OSK 3089/15; z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. II OSK 1676/16; powoływane orzeczenia dostępne pod adresem: cbois.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że na podstawie art. 48 ust. 4 p.bud. organ nadzoru budowlanego nie może orzekać o nakazaniu rozbiórki tej części budynku, która została wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę, jeżeli budowa dobudowanej części została podjęta po częściowej rozbiórce budynku i połączona z nim trwale w taki sposób, że ewentualna jej rozbiórka wymagałaby jednocześnie nałożenia dodatkowych obowiązków doprowadzenia legalnie wybudowanego budynku do stanu poprzedniego (por. wyroki NSA: z dnia 8 grudnia 2000 r., sygn. IV SA 2624/98; A. Gliniecki [w:] Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2016, uw. 9 do art. 48; K. Bandarzewski, Legalizacja części obiektu budowlanego; uwagi na tle art. 48 i 49 Prawa budowlanego, "Samorząd Terytorialny" 2019, nr 1–2, s. 54–55).

W świetle powyższego, w stosunku do części budynku wybudowanej legalnie nie można wydać postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 p.bud., skoro konsekwencją niewykonania obowiązków nałożonych w tym postanowieniu jest orzeczenie nakazu rozbiórki (art. 48 ust. 4 p.bud.).

W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę wszystkie ww. okoliczności, stwierdzić trzeba, że zaskarżone postanowienie, którego podstawą materialnoprawną był art. 48 ust. 2 p.bud., zostało wydane przedwcześnie, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ nie wykazał bowiem, poza powołaniem się na odmienne parametry, że stodoła wybudowana na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 23 lutego 1972 r. została w całości rozebrana, a w to miejsce powstał zupełnie nowy wybudowany w warunkach samowoli budowlanej przedmiotowy budynek gospodarczy.

Za niezasadny należało uznać zarzut w toku postępowania administracyjnego przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu (Dz.U. z 2020 r. poz. 764 ze zm.). Ustawa ta, zgodnie z art. 1 określa szczególne zasady odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku powodzi, wiatru, osunięcia ziemi lub działania innego żywiołu (pkt 1), zagospodarowania terenów oraz zasady i tryb nabywania nieruchomości w celu realizacji miejscowych planów odbudowy, w związku z osunięciem ziemi (pkt 2) - na obszarze i w okresie określonych w trybie, o którym mowa w art. 2. Ten ostatni przepis stanowi zaś delegację dla Prezesa Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, gmin lub miejscowości, w których stosuje się szczególne zasady odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych, a także szczególne zasady zagospodarowania terenów oraz zasady i tryb nabywania nieruchomości, w związku z osunięciem ziemi. W dacie orzekania przez organ II instancji obowiązywało rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 2018 r. w sprawie gmin poszkodowanych w wyniku działania żywiołu w lipcu 2018 r., w których stosuje się szczególne zasady odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych (Dz.U. poz. 2298). W załączniku do tego rozporządzenia wymieniono tylko dwie poszkodowane gminy, obie z województwa małopolskiego (Kamienica i Ochotnica Dolna), co do których miały zastosowanie przepisy ww. ustawy. Zarzut niezastosowania przepisów omawianej ustawy w niniejszej sprawie jest więc całkowicie chybiony.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 29 ust. 2 pkt 1 p.bud. zgodnie z którym nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej: parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m (lit. a), suszarni kontenerowych o powierzchni zabudowy do 21 m2 (lit. b). Skarżący uważa, że powinien on mieć zastosowanie, ponieważ powierzchnia części dobudowanej nie przekracza 35 m². Powyższy przepis nie mógł być zastosowany nie niniejszej sprawie, ponieważ wszedł w życie na mocy ww. ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. W dacie orzekania przez organ II instancji obowiązywał natomiast przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 p.bud., zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymagała budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, m.in. parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m (lit. a). Budowa taka nie wymagała zgłoszenia w świetle art. 30 ust. 1 p.bud. Regulacja powyższa nie mogła mieć jednak zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ przepis wyraźnie stanowi, że chodzi tu o budowę "parterowych budynków gospodarczych". W żaden sposób nie można przyjąć, że dobudowana część jest faktycznie budynkiem gospodarczym, którego powierzchnia zabudowy nie przekracza 35 m². Przepisu tego nie można interpretować inaczej niż w ten sposób, że powierzchnia zabudowy całego budynku gospodarczego nie może przekraczać 35 m². Idąc tokiem rozumowania skarżącego nie byłoby przeszkód, aby co jakiś czas inwestor dobudowywał do istniejącego budynku gospodarczego część o powierzchni zabudowy do 35 m². W rezultacie mógłby powstać budynek o powierzchni zabudowy wynoszącej nawet kilkaset m².

Rozważanie kwestii istotności odstępstw od projektu budowanego jest na tym etapie przedwczesne, ponieważ najpierw należy ustalić, jaka część przedmiotowego obiektu została zrealizowana samowolnie. Z tego samego powodu przedwczesne jest rozważanie, czy w sprawie wadliwie nie zastosowano przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz.U. z 2014 r. poz. 81).

Stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach, na które złożyły się uiszczony wpis od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego (480 zł) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art.15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.).

Rozpatrując sprawę ponownie, organ I instancji przeprowadzi postępowanie mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując dotychczas popełnione uchybienia, tj. ustali ponad wszelką wątpliwość, w jakiej części przedmiotowy obiekt budowlany stanowi rezultat samowoli budowlanej, a następnie, w zależności od skutków technicznych ewentualnej rozbiórki zastosuje tryb z art. 48 lub art. 50-51 p.bud.