Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 896/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 i 35
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
article: art. 88a
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Rozwoju (Minister) decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu wniosku P. S.A. w Warszawie (Skarżąca), o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra z dnia [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 27 października 2000r. przez poprzednika prawnego Skarżącej prawa użytkowania wieczystego działki gruntu nr ew. [...] o pow. [...] m ², obręb [...], położonej w [...] przy ul. [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].

Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym :

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] (Wojewoda) działając na podstawie art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." (Dz. U. z 2000 r., Nr 84, poz. 948 ze zm., dalej ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji P.), stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 października 2000r. przez poprzednika prawnego Skarżącej prawa użytkowania wieczystego działki gruntu nr ew. [...] o pow. [...] m ², obręb [...], położonej w [...] przy ul. [...].

Pismem z dnia 9 stycznia 2012r. Z.A. (Wnioskodawczyni) wniosła o stwierdzenie nieważności powołanej wyżej decyzji twierdząc, że jest ona obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, bowiem nabycie przez poprzednika prawnego Skarżącą prawa użytkowania wieczystego działki gruntu nr ew. [...] naruszało uprawnienie Wnioskodawczyni do oddania przedmiotowej działki na jej rzecz w użytkowanie wieczyste.

Postanowieniem z dnia [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody z dnia [...].

Prawomocnym wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2013r., sygn. akt I SA/Wa 2148/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...].

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Wnioskodawczyni posiada legitymację prawną do wszczęcia przedmiotowego postępowania, bowiem w 1994r., na podstawie art. 88a ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zgłosiła żądanie ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego działki nr ew. [...], które nie zostało dotychczas rozpatrzone, a zatem przysługuje jej uprawnienie do żądania uregulowania sytuacji prawnej tej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] Minister stwierdził nieważność decyzji Wojewody z dnia [...] wskazując, iż uwłaszczenie poprzednika prawnego Skarżącej decyzją Wojewody z dnia [...] naruszyło prawa osób trzecich, a zatem decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 34 ust. 4 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji P.

Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że na dzień 5 grudnia 1990r. brak jest osób trzecich, których prawa byłyby naruszone poprzez wydanie decyzji uwłaszczeniowej. W ocenie skarżącej za osobę trzecią nie można uznać Wnioskodawczyni, gdyż posiada ona co najwyżej interes faktyczny, a nie prawny.

Rozpoznając sprawę ponownie Minister opisaną na wstępie decyzją utrzymał swoją decyzję z [...].

Wyjaśnił, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 34 i 35 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji P. Przytoczył brzmienie art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji P. a następnie powołał się na wyrok tutejszego sądu z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2148/12 w którym Sąd stwierdził, iż "(...) zgłoszenie przez wnioskodawczynię wnioskiem z dnia 2 stycznia 1994 r., na podstawie art. 88a ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, żądania przeniesienia prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] położonej w [...] winno być rozumiane jako prawo, które uwłaszczenie P. może naruszać". Organ wskazał, iż jest związany stanowiskiem Sądu zawartym w ww. wyroku, gdyż ocena prawna wiąże organ orzekający w sprawie na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a).

Minister wyjaśnił następnie, że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż decyzją Wiceprezydenta Miasta [...] z dnia [...] ustalono na rzecz Wnioskodawczyni lokalizację inwestycji, obejmującą budowę pawilonu cukierniczego, zaś decyzją Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia [...] udzielono jej pozwolenia na budowę pawilonu cukierniczego na ww. nieruchomości. Pismem z dnia 2 stycznia 1994r. Wnioskodawczyni zgłosiła na podstawie art. 88a ww. ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, żądanie ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej działkę gruntu nr ew. [...]. Okoliczność złożenia w tej dacie ww. żądania przez wnioskodawczynię potwierdza znajdujące się w aktach sprawy pismo Urzędu Rejonowego z dnia [...].

W myśl art. 88a ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tj. Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) osoby prawne lub osoby fizyczne, które do dnia 5 grudnia 1990 r. uzyskały na działki budowlane, stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, ostateczne decyzje lokalizacyjne, otrzymują te działki w użytkowanie wieczyste w trybie bezprzetargowym. Zgodnie zaś z uchwałą Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 27 marca 2003 r. sygn. akt III CZP 87/2002, osobie fizycznej, która do dnia 5 grudnia 1990 r. uzyskała pozwolenie na budowę i wybudowała budynek na nieruchomości Skarbu Państwa lub gminy, przysługuje roszczenie o oddanie tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste.

Wobec powyższego, organ stwierdził, że przed wydaniem decyzji Wojewody z dnia [...] zgłoszone zostało roszczenie o ustanowienie na rzecz Wnioskodawczyni prawa użytkowania wieczystego działki nr ew. [...]. Z akt sprawy wynika, że zarówno w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...], jak i obecnie nie zostało ostatecznie zakończone postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia ww. wniosku z dnia 2 stycznia 1994r. Ponadto, przed Sądem Rejonowym w [...] z powództwa Wnioskodawczyni toczy się postępowanie przeciwko Skarbowi Państwa o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie ustanowienia na rzecz Wnioskodawczyni prawa użytkowania wieczystego na działce objętej decyzją uwłaszczeniową z dnia [...].

Organ stwierdził zatem, że uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego P. przedmiotową nieruchomością, mimo istnienia nierozpoznanego wniosku o ustanowienie na rzecz Wnioskodawczyni prawa użytkowania wieczystego, rażąco narusza art. 34 ust. 4 ustawy o prywatyzacji i komercjalizacji P. tj. prawa osób trzecich, co wyczerpuje przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Dodał, że dla powyższej oceny nie ma znaczenia spełnienie pozostałych pozytywnych przesłanek uwłaszczenia z art. 34 ustawy, tj. przysługiwanie w dniu 5 grudnia 1990 r. własności ww. gruntu Skarbowi Państwa i władanie nim przez P. przy jednoczesnym braku posiadania do niego tytułu prawnego.

Organ wskazał, że z treści księgi wieczystej nr [...], wynika, że właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym P. S.A. na podstawie kwestionowanej decyzji uwłaszczeniowej. Podkreślił, iż z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby nastąpiło zbycie prawa użytkowania wieczystego na rzecz innego podmiotu, jak również, aby nastąpiły jakiekolwiek zmiany stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości po dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, stanowiące przeszkodę do stwierdzenia nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy organ wskazał, iż w wyroku z dnia 10 kwietnia 2013r., sygn. akt I SA/Wa 2148/12 (którym jest związany przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jednoznacznie przesądził istnienie interesu prawnego po stronie Wnioskodawczyni w niniejszym postępowaniu, co obligowało go do uwzględnieniu tych wytycznych w rozpoznawanej sprawie.

Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję wnosząc o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] w całości.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła :

a) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 34 i art. 35 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji P. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;

b) naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w ramach wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co doprowadziło do naruszenia zasady praworządności i zasad postępowania dowodowego w sprawie.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nie zgadza się z uznaniem za stronę postępowania osoby fizycznej, która nie przedstawiła żadnych dokumentów poświadczających prawo rzeczowe do nieruchomości. Dokumentem takim może być np. odpis z księgi wieczystej i ujawnienie swojego prawa w księdze wieczystej dającej rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. Załączony do akt uwłaszczeniowych wypis z ewidencji gruntu z dnia [...] znak: [...] potwierdza, iż ww. nieruchomość pozostawała i pozostaje we władaniu skarżącej. Wnioskodawczyni nigdy nie dokonała ujawnienia, że posiada przedmiotową nieruchomość, a także nie dokonała ujawnienia praw o które wnosi w ewidencji gruntów.

Zdaniem Skarżącej, na dzień 5 grudnia 1990 r. brak jest osób trzecich, których prawa byłyby naruszone poprzez wydanie decyzji z dnia [...] - a za osobę trzecią nie można uznać Wnioskodawczyni, w niniejszej sprawie, gdyż posiada ona co najwyżej interes faktyczny, a nie prawny. W ocenie Skarżącej nie nastąpiły w tej sytuacji przesłanki wynikające z art 156 § 1 pkt. 2 kpa i brak jest rażącego naruszenia art. 34 ust. 4 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji P.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna i jako taka podlegała oddaleniu.

Na wstępie wskazać należy, że przedmiotowa sprawa rozpoznawana była przez organ na skutek wyroku tutejszego sądu z dnia 10 kwietnia 2013 r. I SA/Wa 2148/12. Oznacza to, że związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w powyższym orzeczeniu wiążą organ i sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy (art. 153 P.p.s.a.)

W przywołanym wyżej wyroku tutejszy sąd wprost wskazał, że pomimo, iż Wnioskodawczyni nie posiada tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości, to w świetle art. 34 ust. 4 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji P., w stanie faktycznym sprawy, nie można przyjąć, by nie miała ona interesu prawnego we wszczęciu postępowania nieważnościowego dotyczącego decyzji Wojewody.

Wobec powyższego podnoszony w toku postępowania administracyjnego jak również w skardze zarzut, że Wnioskodawczyni nie ma interesu prawnego uznać należy za niezasadny z uwagi na zasadę związania prawomocnym wyrokiem wynikającą z art. 153 p.p.s.a.

Zarzuty objęte punktem 2 petitum skargi również uznać należy za nieuzasadnione.

Na wstępie wskazać należy, że w toku postępowania wywołanego złożeniem wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów ani też nie zgłosiła żadnych wniosków dowodowych. Wobec powyższego, rozpoznając sprawę na skutek wniosku złożonego przez Skarżącą organ dysponował tym materiałem dowodowym, który zgromadzony został w toku postępowania przed organem pierwszej instancji.

Następnie przypomnieć należy, że już w wyroku tutejszego sądu z dnia 10 kwietnia 2013 r. I SA/Wa 2148/12 wskazane zostało, że w sprawie tej jest bezsporne, iż Wnioskodawczyni w 1994 r. na podstawie art. 88a ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zgłosiła żądanie ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Wnioskodawczyni dysponowała wówczas wydaną na jej rzecz decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji (obejmującej budowę pawilonu cukierniczego), zgodnie z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego m. [...] zatwierdzonym uchwałą MRN w [...] nr [...] oraz decyzją z dnia [...] o pozwoleniu na budowę pawilonu cukierniczego.

Powyższe okoliczności nie są również kwestionowane przez stronę Skarżącą.

W wyroku z 10 kwietnia 2010 r. tutejszy sąd przywołał również stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 marca 2003 r. sygn. akt III CZP 87/2002,zgodnie z którym osobie fizycznej, która do dnia 5 grudnia 1990 r. uzyskała pozwolenie na budowę i wybudowała budynek na nieruchomości Skarbu Państwa lub gminy, przysługuje roszczenie o oddanie tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Sąd administracyjny wskazał również, że żądanie Wnioskodawczyni ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nie zostało załatwione, ani pozytywnie ani negatywnie, mimo istniejących regulacji prawnych w tym zakresie.

Z ustaleń poczynionych w sprawie przez organy (które sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela) wynika, że przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się z powództwa Wnioskodawczyni sprawa o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego.

W tej sytuacji również zarzuty naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy uznać należy za nieuzasadnione.

Do rozpatrzenia pozostaje więc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego to jest art. 34 i 35 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji P. Rozstrzygnięcie ich wymaga odpowiedzi na pytanie, czy osoba, która w trybie art. 88a ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zgłosiła żądanie ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, i na rzecz której wydano decyzję lokalizacji inwestycji oraz której udzielono pozwolenia na budowę, może być uznana za osobę trzecią w rozumieniu art.34 ust. 4 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji P.

Argumentacja podnoszona przez Skarżącą w toku postępowania administracyjnego jak również na etapie złożenia skargi do tutejszego sądu wskazuje, że w jej ocenie za osobę trzecią, w rozumieniu analizowanego przepisu, można uznać wyłącznie osobę, legitymującą się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości.

W ocenie sądu powyższe stanowisko Skarżącej jest nieprawidłowe.

Ustawowe zastrzeżenie nienaruszania praw osób trzecich przez nabycie praw - wyrażone w art. 34 ust. 4 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji P.- należy odnieść przede wszystkim do samej okoliczności powstania skutku nabycia praw wymienionych w art. 34 ust. 1 i 3 tejże ustawy z mocy samego prawa. Nabycie praw, o których mowa w art. 34 ust. 1 i 3 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji P. następowało niezależnie od woli organu mającego wydać decyzję potwierdzającą to nabycie. Jednocześnie, z brzmienia art. 34 ust. 4 ustawy wynika, że jeżeli w dniu 5 grudnia 1990 r. zaistniał na nieruchomości nowy stan prawny z woli samego ustawodawcy, to stan ten nie mógł naruszać praw osób trzecich.

W ocenie sądu oznacza to, że prawa osób trzecich miały pierwszeństwo przed ukształtowaniem nowego stanu prawnego z mocy art. 34 ust. 1 i 3 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji P. Skoro jednak ukształtowanie nowego stanu prawnego w trybie omawianego art. 34 ust. 1 i 3 nastąpiło 5 grudnia 1990 r., to prawa osób trzecich musiały zaistnieć przed tym dniem, lub najpóźniej w tym dniu.

W konsekwencji, za osoby trzecie, w rozumieniu art. 34 ust 4 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji P. uznać należy, nie tylko osoby legitymujące się tytułem prawnorzeczowym do danej nieruchomości, ale również osoby, którym w stosunku do danej nieruchomości przysługiwały roszczenia powstałe i zgłoszone przed dniem 5 grudnia 1990 r.

Jak już wyżej wskazano, z ustaleń faktycznych poczynionych przez organy, które sąd w pełni podziela wynika, że Wnioskodawczyni zwróciła się już w 1994 r. o ustalenie na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

W ocenie sądu rozpoznającego sprawę oznacza to, że jeszcze przed dniem 5 grudnia 1990 r. Wnioskodawczyni wystąpiła z roszczeniem o ustanowienie na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego gruntu, czyli, innymi słowy mówiąc, dokonała zgłoszenia przysługujących jej roszczeń.

Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości na rzecz poprzednika prawnego Skarżącej uniemożliwia jednak Wnioskodawczyni dochodzenie roszczeń wynikających z art. 88a ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (obecnie art. 208 ustawy o gospodarce nieruchomościami), czyli narusza prawa osoby trzeciej w rozumieniu art. 34 ust. 4 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji P.

Końcowo podkreślić należy, że już w wyroku tutejszego sądu z dnia 10 kwietnia 2013 r. I SA/WA 2148/12 wskazane zostało, że zgłoszenie przez Wnioskodawczynię wnioskiem z dnia 2 stycznia 1994 r., na podstawie art. 88a ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, żądanie przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości winno być rozumiane jako prawo, które uwłaszczenie P. może naruszać (v. uchwała Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 27 marca 2003 r. sygn. akt III CZP 87/2002, Biuletyn Sądu Najwyższego 2003/3 str. 12; wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 27 sierpnia 2003 r. I CKN 665/2000, Monitor Prawniczy 2006/13 str. 717; Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 6 czerwca 2001 r. sygn. akt V CKN 1053/2000; Uchwała Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 7 maja 1998 r. III CZP 14/98, OSNC 1998/11 poz. 173).

Jak już podkreślono wyżej, ocena prawna i wskazania zawarte w powyższym wyroku z mocy art. 153 p.p.s.a. wiązały zarówno organ jak i sąd, obecnie rozpoznający skargę na decyzję organu.

Wobec powyższego, w ocenie sądu podzielić należało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że decyzja Wojewody z dnia [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa albowiem naruszała prawa osoby trzeciej do nieruchomości.

W tej sytuacji, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem a zarzuty podniesione w skardze są niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.