Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3103/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 299 ust. 6 pkt 2, art. 302 ust. 1 pkt 16 a, art. 315 ust. 2 pkt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2206
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, Protokolant referent stażysta Paulina Plichtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz D. D. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2018r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej jako Szef Urzędu/organ odwoławczy) po rozpoznaniu odwołania D. D. (dalej jako skarżący/cudzoziemiec), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w L. (dalej jako Komendant/organ I instancji) z [...] lutego 2017r. nr [...] orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu oraz o zakazie jego ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wydania decyzji.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] lutego 2017r. Komendant wszczął postępowanie w sprawie zobowiązania D. D. do powrotu. Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z tej samej daty (nr [...]) orzekł o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen przez okres 1 roku od dnia wydania decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż mimo że wobec cudzoziemca została wydana ostateczna decyzja o odmowie udzielenia mu ochrony międzynarodowej to nie opuścił on terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie przewidzianym w przepisie art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Stwierdzono również że wobec cudzoziemca nie zachodzą negatywne przesłanki uniemożliwiające zobowiązanie go do powrotu.

Od tego rozstrzygnięcia cudzoziemiec złożył odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji i zarzucając naruszenie: art. 299 ust.6 pkt 2, art. 302 ust.1 pkt 16a, art. 315 ust.2 pkt 1 i ust. 3, art. 330 ust.1 pkt 1, art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i art. 6 Konwencji o prawach dziecka a także art. 7 i art. 77, art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu cudzoziemiec podniósł m. in. że zaskarżona decyzja została wydana w czasie, kiedy trwało postępowanie w sprawie udzielenia mu ochrony międzynarodowej po ponownym złożeniu wniosku w tej sprawie. Zdaniem skarżącego, zobowiązanie go do powrotu do kraju pochodzenia mogłoby narazić cudzoziemca na tortury i nieludzkie oraz poniżające traktowanie, co potwierdzają jego zeznania złożone podczas przesłuchania w dniu [...] grudnia 2015r. i następnie w dniu [...] czerwca 2016r. Cudzoziemiec stwierdził, że w 2010r. wyjechał z K., ponieważ miał problemy z powodu wyznawanej religii [...] i przynależności od 1999r. do partii [...]. Przedostał się wówczas na U., gdzie ubiegał się o status uchodźcy, jednak w pierwszej instancji otrzymał decyzję odmowną, od której się odwołał, ale do roku 2015 nie otrzymał ostatecznej" decyzji w tej sprawie. Cudzoziemiec w trakcie postępowania odwoławczego wniósł wnioski o dopuszczenie dowodów z dokumentów i zeznań.

Organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy decyzją z dni [...] września 2018r. (nr wskazany na wstępie) utrzymał w mocy decyzję Komendanta z dnia [...] lutego 2017r. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i proceduralnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub zmianę, a materiał dowodowy jest wystarczający do rozstrzygnięcia kwestii zasadności wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu w oparciu o przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit a w/w. ustawy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że cudzoziemiec opuścił kraj pochodzenia w 2010r. i wraz z żoną i dwojgiem małoletnich dzieci udał się na U., skąd w październiku 2015r. przybyli oni do Polski. Cudzoziemiec w dniu [...] października 2015r. w PSG w M. złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowe, którym została objęta żona (M. D.) i dwoje małoletnich dzieci (D. D. ur. [...] września 2001r i M. D. ur. [...] września 2009r.). Wniosek ten został rozpoznany ostateczną decyzją Rady do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2016r. Nr [...] którą utrzymano w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] którą orzeczono o odmowie nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej.

Organ zauważył również, że w Polsce przebywają także pełnoletni synowie skarżącego: M. U. wraz z żoną i dwójką małoletnich dzieci oraz A. D. oraz że wszyscy ci cudzoziemcy otrzymali ostateczną decyzję o odmowie nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz zostali zobowiązani do powrotu na podstawie art. 302 ust.1 pkt 16a ustawy o cudzoziemcach.

Organ wskazując na termin doręczenia wskazanej wyżej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2016r. (tj. [...] grudnia 2016r.) wskazał że miał on obowiązek opuszczenia w raz z całą rodziną Polski do dnia [...] stycznia 2017r. Niestosując się zatem do postanowień art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec wyczerpał dyspozycję art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach określającego kiedy wydaje się decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, co rodziło obowiązek po stronie organu wydania takiej decyzji.

Organ wyjaśnił również, odwołując się do brzmienia przepisu art. 305 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, że złożenie przez cudzoziemca kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej nie wstrzymuje biegu postępowania administracyjnego w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. Wyjaśnił, że w art. 303 ust.1 określone zostały okoliczności stanowiące negatywne przesłanki w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. Wskazał jednak że cudzoziemiec nie legitymuje się wizami, czy tytułami pobytowymi uwzględnionymi w art. 303 ust.1 pkt 1-3 i 5-7 ustawy. Ustalenia faktyczne wskazują także, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 303 ust. 1 pkt 4, 8-13 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto cudzoziemcowi nie udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany (por. art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy).

Organ podkreślił przy tym że cudzoziemiec nie wykazał zasadności swojej obawy przed prześladowaniem. Cudzoziemiec nie uprawdopodobnił w wiarygodny sposób, że po powrocie do K. on lub członkowie jego rodziny, mogą być zagrożeni prześladowaniem w związku z jego przynależnością do organizacji [...] tym bardziej, że w przeszłości nie doszło w K. do prześladowania cudzoziemca ze względu na religię czy przynależność do tejże organizacji. Cudzoziemiec nigdy nie był zatrzymany, aresztowany ani sądzony w kraju pochodzenia i nie uprawdopodobnił, że rzeczywiście stosowano wobec niego przemoc. Nie doświadczył żadnych realnych trudności związanych ze swoim wyznaniem. Nie był w K. prześladowany lub zagrożony prześladowaniem ze względu na swoją narodowość. Organ wyraził również ocenę, że słabe w ostatnich latach kontakty cudzoziemca z [...] nie będą generowały dla skarżącego zagrożenia prześladowaniem w przypadku powrotu do kraju pochodzenia tym bardziej, że cudzoziemiec zaniechał działalności, która mogłyby być postrzegana przez [...] władze, jako zagrażające bezpieczeństwu państwa. Organ wskazał również, że członkowie [...], uznanej przez [...] władze za organizację terrorystyczną, są w K. obserwowani przez policję i niejednokrotnie bywają zatrzymywani. Wskazał że choć oficjalnie ww. organizacja stroni od przemocy w dążeniu do swych celów, jednak niektórzy jej przedstawiciele angażują się w działalność terrorystyczną co zdaniem organu z samego faktu inwigilacji środowisk [...] i zatrzymań niektórych jej działaczy nie można uznać za przejaw prześladowania osób powiązanych z tą organizacją. A zatem, zdaniem organu, po uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, iż ustalone przez organ okoliczności faktyczne wskazują, że w losach cudzoziemca brak jest takich elementów, które pozwalałyby uznać go za osobę, wobec której [...] władze, bądź inne podmioty, podejmowały bądź mogłyby zamiar podjąć działania o charakterze prześladowania z przyczyn konwencyjnych. Żadne okoliczności, które mogłyby być przyczyną prześladowania cudzoziemca nie zaszły też po jego wyjeździe z kraju. Tym samym organ uznał, że sytuacja cudzoziemca nie uzasadnia udzielenia mu zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych czy na pobyt tolerowany. Zdaniem organu odwoławczego, po powrocie do kraju pochodzenia cudzoziemiec nie będzie narażony na doznanie poważnej krzywdy poprzez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, gdyż w K. nie jest wymierzana i wykonywana kara śmierci. Brak jest również podstaw do twierdzenia, że po powrocie do K. zostanie on zatrzymany i w konsekwencji będzie poddawany torturom, nieludzkiemu czy poniżającemu traktowaniu albo karaniu. Organ zauważył przy tym, że choć osoby powiązane z [...] mogą być inwigilowane przez [...] służby bezpieczeństwa i policję, to jednak nic nie przemawia za tym, że w sytuacji powrotu do kraju pochodzenia skarżący może zostać zatrzymany bądź aresztowany przez władze. Brak jest również podstaw aby arbitralnie z góry zakładać, że cudzoziemiec zostanie poddany przesłuchaniu z zastosowaniem tortur czy poniżającego (niklowania albo, że zostanie ukarany bez podstawy prawnej, szczególnie, że nie wykazał on, aby (akie zdarzenia miały miejsce uprzednio. Natomiast negatywne opinie o sytuacji społeczno- politycznej w K., na które powołuje się skarżący, nie prowadzą do uzasadnionego przekonania, iż po powrocie do tego państwa prawa cudzoziemca, o których mowa w art. 348 pkt 1 w/w. ustawy mogą być realnie zagrożone w sposób zindywidualizowany. Organ wskazał że na podstawie dostępnych informacji o stanie bezpieczeństwa w K. należy stwierdzić, że kraj ten nie jest stroną żadnego międzynarodowego konfliktu zbrojnego, który miałby być źródłem powszechnego stosowania w tym kraju przemocy względem ludności cywilnej. Nie można również mówić o występującym tam zespole zjawisk stanowiących wewnętrzny konflikt zbrojny, który stanowiłby poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia i zdrowia cudzoziemca i jego rodziny.

W ocenie organu odwoławczego, decyzja organu I instancji nie narusza również prawa cudzoziemca do poszanowania jego życia rodzinnego, gdyż cudzoziemiec nie jest małżonkiem obywatelki polskiej ani cudzoziemki posiadającej zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wprawdzie w Polsce przebywają również żona i ich małoletnie dzieci cudzoziemca oraz inni członkowie jego rodziny jednak wszyscy oni zostali zobowiązani do powrotu stosownymi ostatecznymi decyzjami. W ocenie organu decyzja nie narusza również prawa cudzoziemca do ochrony jego życia prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdyż cudzoziemiec przebywa w naszym kraju od października 2015 roku, a więc przez okres stosunkowo krótki. Brak jest zatem podstaw do uznania, że w tym okresie doszło do nawiązania silnych więzi społecznych i emocjonalnych z Polską oraz, że wykonanie zaskarżonej decyzji drastycznie wpłynie na dalsze życie cudzoziemca. Zdaniem organu nie ma również podstaw do uznania, iż centrum życiowe skarżącego zostało przeniesione do Polski i istnieją realne przeszkody uniemożliwiające powrót do kraju pochodzenia. Podstaw do takiego uznania nie stwarza również fakt uczęszczania dzieci skarżącego do szkół w naszym kraju. W ocenie organu wykonanie decyzji zobowiązującej do powrotu nie spowoduje kwalifikowanego naruszenia praw dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu, w tym prawa określonego w art. 3 ww. Konwencji , gdyż z treści odwołania wynika ze cudzoziemiec chciały zapewnić dzieciom lepsze warunki ich rozwoju niż aktualnie istnieją w K. Jednakże okoliczność że warunki te mogą być w Polsce lepsze oraz że dzieci uczęszczają w Polsce do szkoły nie stwarza po stronie polskiej obowiązku respektowania oczekiwań strony i udzielenia całej rodzinie zezwolenia na dalszy pobyt w Polsce. Organ wskazał przy tym że od czasu wyjazdu z ojczyzny małoletnie dzieci z uwagi na decyzje rodziców są narażone na zmiany miejsca pobytu, warunków, otoczenia, szkół, co jest jednak skutkiem decyzji ich rodziców o przyjeździe do Polski, pomimo niespełniania warunków wjazdu i pobytu a następnie pozostania w Polsce pomimo negatywnego rozpatrzenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Organ zauważył przy tym ze w kraju pochodzenia cudzoziemca funkcjonuje system oświaty a zatem dzieci mogą kontynuować naukę w wybranej szkole. Organ zauważył przy tym że niewątpliwie w czasie pobytu w Polsce mogła osłabić się ich znajomość języka ojczystego, zwłaszcza pisemnego. Jednak zauważyć należy, że dzieci posiadają cały czas stały kontakt z jeżykiem ojczystym, którym posługują się ich rodzice, a zatem ich adaptacja w przypadku powrotu do kraju –pochodzenia będzie znacznie łatwiejsza, niż miało to miejsce w przypadku przyjazdu do Polski, gdzie język polski był dla nich obcym językiem, a pomimo to posiadły stosunkowo szybko umiejętność posługiwania się nim. W ocenie organu odwoławczego, brak jest podstaw do uznania, iż wyjazd dzieci do kraju pochodzenia będzie się wiązał z brakiem możliwości adaptacyjnych i drastycznym pogorszeniem warunków ich rozwoju psychofizycznego.

Organ wskazał również, że uznał za niezasadne uwzględnienie wniosków cudzoziemca:

- o jego przesłuchanie, albowiem okoliczności wskazane w tym wniosku są organowi znane z urzędu i były przedmiotem badań i analiz już w toku postępowań uchodźczych jak również w toku postępowań zobowiązujących do powrotu pozostałych członków rodziny;

- o zwrócenie się o opinię do Amnesty International dot. sytuacji U. i członków partii [...] w K., albowiem informacje na ten temat są zawarte w znajdujących się w aktach sprawy opracowaniach Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców, z którymi organ się zapoznał.

Jednocześnie wskazał że zapoznał się z przedstawioną przez cudzoziemca opinią dr A. C., lecz uznał ze opinia ta w żadnym stopniu nie stanowi dowodu, iż po powrocie do kraju pochodzenia cudzoziemiec i członkowie jego rodziny będą narażeni na zindywidualizowane zagrożenie o którym mowa w art. 348 pkt 1 i art. 351 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając decyzję w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. :

1/ art. 10 k.p.a. w związku z art. 75 k.p.a. w związku z art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez:

- nieuwzględnienie żadnych wniosków dowodowych złożonych przez cudzoziemca, tj. nieuwzględnienie wniosku o: przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego, o zwrócenie się do niezależnej organizacji Amnesty International o wydanie opinii dotyczącej sytuacji U. oraz członków [...] w K.;

- przemilczenie i nieodniesienie się przez organ do złożonego przez skarżącego wniosku dowodowego z pisemnego raportu z dnia [...] maja 2015r. sporządzonego przez helsińską Fundację Praw Człowieka pt. "Tortury w K. – aktualne problemy i rekomendacje" pomimo że raport ten zawiera ważne w sprawie informacje dotyczące sytuacji U. i członków [...], przeciwne do tych które znajdują się w opiniach i informacjach o kraju pochodzenia w systemie "[...]";

- niewydanie w zakresie odmowy przeprowadzenia wskazanych przez cudzoziemca dowodów, stosownego postanowienia, przez co organ w sposób rażący naruszył podstawowe przepisy dotyczące procedury administracyjnej.

2/ art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez:

- błędne i niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym wyjaśnienie przez organ sytuacji w kraju pochodzenia –K., w szczególności całkowite pominięcie wyjaśnienia sytuacji cudzoziemca w jego kraju pochodzenia, co w rezultacie spowodowało nieprawidłowe stwierdzenie, że powrót do kraju pochodzenia nie będzie stanowił zagrożenia dla życia, wolności oraz bezpieczeństwa osobistego cudzoziemca, i co w konsekwencji spowodowało oparcie decyzji na niezgodnej ze stanem faktycznym opinii pochodzącej z systemu [...], a co za tym idzie, spowodowało również nieprawidłowe odmówienie skarżącemu udzielenia ochrony ze względów humanitarnych lub ochrony na pobyt tolerowany ;

- nieustalenie przez organ faktów mających istotne znaczenie w sprawi, tj. nieuwzględnienie zeznań żony skarżącego – M. D., która potwierdziła w swoich zeznaniach, że cała rodzina została wyrzucona z domu z powodu uczestnictwa D. D. w [...], oraz nie wyjaśnienia wpływu sytuacji członków ww. organizacji w K., co miało znaczący wpływ na wynik sprawy, bowiem organ w sposób nieuprawniony przyjął rzekomy brak zagrożenia dla bezpieczeństwa osobistego wyłącznie z kilku faktów przedstawionych w zeznaniach strony, pomijając specjalistyczne opinie, jakie w tym zakresie można było uzyskać i o co strona wnosiła;

- błędne ustalenie przez organ, że skarżący nie jest zagrożony stosowaniem wobec niego tortur i nieludzkiego traktowania tylko i wyłącznie z powodu przynależności do grupy etnicznej [...], wobec której państwo K. regularnie i rutynowo stosuje praktyki stosowania tortur lub innego nieludzkiego traktowania oraz nieprawidłowe ustalenie, że cudzoziemiec nie wykazał zasadności swojej obawy przed powrotem do kraju pochodzenia i nie uprawdopodobnił, że po powrocie do K. może być zagrożony represjami, podczas gdy okoliczności sprawy wynikające z całokształtu materiału dowodowego wskazują na fakt, że Skarżący może być poddany nieludzkiemu traktowaniu z dwóch powodów: [...] pochodzenia oraz uczestnictwa w organizacji [...];

- dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w sposób pomijający ważne fragmenty zeznania skarżącego świadczące o represjach stosowanych wobec skarżącego. Ponadto organ niezasadnie uznał że opinia dr A. C. nie stanowi żadnego dowodu w przedmiotowej sprawie, podczas gdy opinia ta wskazuje wprost na fakt że członkowie [...] są prześladowani przez władze [...];

3/ art. 138 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I Instancji, która została wydana z naruszeniem ww. przepisów postępowania, tj. pomimo że nie został wyjaśniony konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy co ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie;

4/ art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez nieuwzględnienie przez organ istnienia przesłanek do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych i nieprawidłowe ustalenie, iż powrót nastąpi do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. nie byłoby zagrożone prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego cudzoziemca, podczas gdy Organ nie wyjaśnił wpływu sytuacji Skarżącego, który jest członkiem organizacji [...], co miało znaczący wpływ na przedmiot sprawy, bowiem cała rodzina D. w tym Skarżący zostali wyrzuceni z domu, z powodu uczestnictwa skarżącego w [...], narażeni są na nieludzkie traktowanie w szczególności tortury z racji swojego [...] pochodzenia na co jednoznacznie wskazuje fakt istnienia konfliktu etnicznego pomiędzy K. a U.

- art. 351 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez przez nieuwzględnienie przez organ istnienia przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany i nieprawidłowe ustalenie, iż powrót nastąpi do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. nie byłoby zagrożone prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego cudzoziemca. Organ nie wyjaśnił bowiem wpływu sytuacji skarżącego, który jest członkiem organizacji [...], co miało znaczący wpływ na przedmiot sprawy, bowiem cała rodzina D. w tym Skarżący zostali wyrzuceni z domu, z powodu uczestnictwa skarżącego w [...], w związku z czym narażony jest on na nieludzkie traktowanie, w szczególności tortury z racji swojego [...] pochodzenia, na co jednoznacznie wskazuje fakt istnienia konfliktu etnicznego pomiędzy K. a U.

- art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. poprzez stwierdzenie, że w przypadku skarżącego nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych ani zgody na pobyt tolerowany, a zobowiązanie cudzoziemca do powrotu w takim wypadku stanowi naruszenie ww. przepisów Konwencji, a także poprzez bezzasadne przyjęcie, że brak jest podstaw do uznania, że w okresie pobytu cudzoziemca w Polsce, tj. od października 2015 r., nie doszło do nawiązania silnych więzi społecznych i emocjonalnych z Polską, wbrew faktom znanym urzędowi z urzędu, tj., że dwoje dzieci skarżącego podjęło naukę w Polsce, w tym młodszy syn skarżącego nie zna języka [...], posługuje się językiem polskim i językiem [...]. Dzieci nie znają innego życia i warunków niż te, w których obecnie żyją. Skarżący prowadzi obecnie w Polsce życie rodzinne oraz działalność gospodarczą w Polsce, a deportowanie całej rodziny do kraju pochodzenia, negatywnie wpłynie na rozwój i dalsze losy nieletnich dzieci.

Podnosząc wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2018 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wniósł również w oparciu o przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci protokołu przesłuchania M. D., na okoliczność prześladowań jakie dotknęły w K. całą rodzinę w tym skarżącego związanych z ich [...] pochodzeniem oraz w związku z uczestnictwem skarżącego w [...], w szczególności wyrzucenia całej rodziny z domu.

W uzasadnieniu skargi obszernie uzasadniono podnoszone w skardze zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna choć nie ze wszystkimi zarzutami w niej podniesionymi można się zgodzić.

Kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie poddana została decyzja z dnia [...] lipca 2018r. Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (nr wskazany na wstępie) orzekająca w przedmiocie zobowiązania D. D. obywatela Republiki [...] do powrotu oraz zakazie jego ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen przez okres 1 roku od dnia wydania decyzji.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że w sprawie zaistniała przesłanka o której mowa w art. 302 ust.1 pkt 16 lit. a) w związku z art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, bowiem wobec cudzoziemca wydana została w dniu [...] listopada 2016r. ostateczna decyzja Rady do Spraw Uchodźców utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2016r., którą orzeczono o odmowie nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej. A zatem zgodnie z art. 299 ust. 6 pkt 2 ww. ustawy skarżący miał obowiązek wyjazdu z Polski do dnia [...] stycznia 2017r. (tj. w terminie 30 dni od dnia w którym decyzja utrzymująca w mocy decyzję o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej została mu doręczona) - czego nie uczynił.

Należy również zauważyć, iż organ słusznie przyjął, że w sprawie nie zaistniałą żadna z negatywnych przesłanek o których mowa w art. 303 ust.1 ustawy o cudzoziemcach.

Jednakże zdaniem Sądu organ przedwcześnie przyjął, iż w sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 348 ust.1 (pobyt ze względów humanitarnych) lub art. 351 ust.1 (pobyt tolerowany) ww. ustawy, bez dogłębnego zbadania czy w sprawie nie istnieją wskazane w tych przepisach przesłanki.

Kluczowym elementem, który winien być wyjaśniony w tym konkretnym postępowaniu, a który zdaniem Sądu nie został w sposób dostateczny wyjaśniony, jest kwestia czy powrót do kraju pochodzenia skarżącego mógłby spowodować zagrożone jego prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub skarżący mogłaby zostać poddana torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub mógłby zostać pozbawiony praw do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej.

Przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek dokładnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ administracji publicznej ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Warunki te nie zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Organ przyjął bowiem, że powrót do kraju pochodzenia nie zagrozi życiu skarżącego, jego wolności bezpieczeństwu osobistemu, nie narazi go na tortury albo nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze względu na jego etniczne pochodzenie -[...] oraz fakt przynależności do organizacji [...]. Tymczasem zgromadzony przez organ materiał dowodowy w tym zakresie budzi wątpliwości szczególnie w kontekście przyjęcia, że po powrocie skarżący nie będzie narażony ze strony władz [...] na represje w związku ze swoją przynależnością do wskazanej wyżej organizacji, która jest obwiniana m. in. o zamieszki, które miały miejsce w 2010r. pomiędzy K. i U. w mieście O., gdzie skarżący wraz z rodziną mieszkał. Należy w tym miejscu wskazać, iż znajdujące się w aktach opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UDSC dotyczące kraju pochodzenia skarżącego nie są aktualne (informacje z 23 października 2017r, z 7 grudnia 2016r., z 5 października 2016r.) a nadto brak w nich odniesienia do kwestii etnicznych oraz sytuacji członków organizacji [...]. Nadto wskazane informacje pozostają w pewnej sprzeczności z informacjami przedłożonymi przez skarżącego zawartymi w opinii sporządzonej przez dr A. C. – pracownika Zakładu [...] Uniwersytetu [...], z której wynika że członkowie organizacji [...] są prześladowani przez władze [...] oraz raportu z dnia [...] maja 2015r. Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka pt. "Tortury w K.-aktualne problemy i rekomendacje". Przy czym co równie istotne organ w sposób lakoniczny odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jedynie do opinii dr C. zupełnie pomijając informacje, które w tym zakresie zostały zawarte w raporcie Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Co również istotne skarżący wnioskował o przeprowadzenie szeregu dowodów (przesłuchanie skarżącego, jego żony, przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów oraz przeprowadzenie dowodu z opinii np. Amnesty International, o sytuacji U. i członków [...] w K.). Organ do wskazanych wniosków odniósł się jednak bardzo lakonicznie w szczególności w zakresie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii o sytuacji U. i członków [...] w K. Organ wskazał jedynie, że postanowił nie uwzględnić tego wniosku albowiem informacje na ten temat są zawarte w znajdujących się w aktach opracowaniach Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców, z którymi organ się zapoznał. Jednakże w tym kontekście organ nie rozważył, że zawarte w opracowaniach informacje pozostają w pewnej sprzeczności z tymi, które wynikają z przedłożonych przez skarżącego opinii dr C. i raportem Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, a nadto iż nie poruszane są w nim w ogóle kwestie sporów etnicznych oraz sytuacji członków organizacji [...], co mogłoby wskazywać na konieczność wydania takiej opinii przez niezależnego biegłego.

Należy przy tym zauważyć, co słusznie zarzuca strona skarżąca, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (art. 136 k.p.a.). Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji może nie uwzględnić żądania strony tylko wtedy, gdy nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów i gdy dotyczy okoliczności, które zostały już stwierdzone innymi dowodami. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, że przepis ten nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia zgłoszonego dowodu. Kwestia ta nie została pozostawiona swobodnemu uznaniu organu administracji. W tej sprawie nie można przyjąć, że dowód z opinii i raportu przedstawiony przez skarżącego nie miał znaczenia dla sprawy szczególnie że przedstawiony raport i opinia pozostawały w pewnej sprzeczności z ustaleniami organu dokonanymi w oparciu o opracowania Wydziału Informacji. Kwestie związane bowiem z konfliktem między K. a U. oraz kwestie związane z sytuacją osób należących do organizacji [...] w K. mogą mieć znaczenie w kontekście przesłanek do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany (art. 348 pkt 1 lit. a-d oraz art. 351 pkt 1 lit. a-d ustawy o cudzoziemcach. Tym samym przed wydaniem decyzji niewątpliwie winny być wyjaśnione. Tym samym niedokonanie wyjaśnienia ww. kwestii w sposób wystarczający i przekonujący należy uznać za naruszające wskazane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe oznacza, że nie można uznać, iż jest to naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym nie mogące mieć wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej : p.p.s.a.).

Sąd uznał natomiast za niezasadny zarzut dot. nieprzeprowadzenia przez organ dowodu z przesłuchania pana D. D., gdyż jak wynika z akt sprawy skarżący był przesłuchiwany przez organ zarówno w postępowaniu statusowym jak również w toku postępowania w sprawie zobowiązania go do powrotu. Organ zatem znał stanowisko skarżącego przedstawione zarówno w jednym jak i w drugim postępowaniu. Nadto skarżący miał również możliwość swobodnego wypowiedzenia się zarówno w złożonym odwołaniu jak również poprzez składane w sprawie pisma. Za niezasadny należy uznać również zarzut dot. niewydania przez organ odrębnego postanowienia w zakresie niedopuszczenia dowodu. Należy bowiem zauważyć, że postanowienie takie byłoby niezaskarżalne a zatem dopuszczalne zdaniem Sądu, co do zasady, było również odniesienie się do zgłoszonych dowodów w uzasadnieniu wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Ponownie rozpatrując sprawę organ winien wyjaśnić wskazane powyżej przez sąd rozbieżności czemu może być pomocne powołanie biegłego jak żądał tego skarżący a następnie w oparciu o ustalenia dokonać oceny całokształtu materiału dowodowego. Przy czym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie przesądza, jakie znaczenie prawne w tej sprawie ma ten dowód. Zgromadzone w toku postępowania administracyjnego dowody powinny być ocenione łącznie i na podstawie takiej łącznej oceny powinno być dokonane przede wszystkim ustalenie, czy w przypadku powrotu skarżącego do kraju pochodzenia może być zagrożone jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub mógłby zostać poddana torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub mógłby zostać pozbawiona praw do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.