Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1117/99
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 2003-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: art. 30
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Teza: Ocena prawna, w rozumieniu art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ ma pozostawać w związku z zakresem kontroli przeprowadzonej przez sąd administracyjny, a wobec tego wiążąca może być tylko ta, której logiczną konsekwencją było uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub uznania prawnego zarzutu za nieuzasadniony.

TEZY

Ocena prawna, w rozumieniu art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ ma pozostawać w związku z zakresem kontroli przeprowadzonej przez sąd administracyjny, a wobec tego wiążąca może być tylko ta, której logiczną konsekwencją było uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub uznania prawnego zarzutu za nieuzasadniony.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Dyrektora TPN w Z. na postanowienie Wojewody M. z dnia 7 maja 1999 r. (...) w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia - uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 1.03.1999 r. Starosta T., na podstawie art. 64, 116 i art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./, nałożył na Dyrektora TPN grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1.200 zł wobec uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku określonego w załączonym odpisie tytułu wykonawczego, tj. wydania w posiadanie znajdującego się na dz.ewid. nr 3477/1 położonej w K. na terenie TPN budynku w części zajmowanej przez lokatorów, właścicielowi ww. nieruchomości - Annie B.

W zażaleniu na to postanowienie TPN wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego /art. 59 par. 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że zaskarżonym postanowieniem nałożona została kolejna grzywna mimo nie rozpoznania zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny z dnia 1.03.1999 r.

Zarzucono, że przedstawiciele wierzycielki odmawiają przyjęcia świadczenia - domagając się zwrotu pomieszczeń w stanie wolnym od lokatorów.

Nadto żalący się podniósł, że skarga jego, złożona w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po doręczeniu upomnienia z dnia 19.11.1998 r., do chwili obecnej nie została rozpoznana, a od rozstrzygnięcia przysługiwało zażalenie.

Wreszcie żalący się zarzucił, że zobowiązany nie otrzymał odpisu tytułu wykonawczego oraz postanowienia o wezwaniu do wykonania obowiązku wydania nieruchomości albo opróżnienia lokalu określonego w tytule wykonawczym, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku zostanie zastosowany środek egzekucyjny w celu odebrania nieruchomości lub opróżnienia lokalu.

Organy I instancji pominęły ten etap postępowania przystępując od razu do stosowania środków przymuszających.

Postanowieniem z dnia 7 maja 1999 r. (...) Wojewoda M., na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wskazał, że decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w N.-T. z dnia 1.10.1996 r. oraz Wojewody N. z dnia 16.12.1996 r. orzeczono o zwrocie zabudowanej nieruchomości położonej w Z.-K., stanowiącej działkę ewidencyjną nr 3477/1 na rzecz Anny B.

Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, do pełnego wykonania decyzji o zwrocie nieruchomości, wymagane jest przeniesienie na Annę B., jako właściciela, posiadania całej nieruchomości, włącznie z całym budynkiem mieszkalnym, co oznacza nabycie posiadania samoistnego.

Organ II instancji podniósł, że zgodnie z art. 30 ustawy o NSA, jest związany oceną wyrażoną przez ten Sąd, w sprawie będącej przedmiotem zaskarżenia.

Przez pojęcie "ocena prawna" należy rozumieć wyjaśnienie istotnych przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku związanych z rozpoznawaną sprawa.

Oznacza to, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego. Zasięgiem oddziaływania objęte zostaje przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.

Skoro zobowiązany nie zrealizował dobrowolnie tego obowiązku wynikającego wprost z decyzji o zwrocie nieruchomości, to przeniesienie posiadania budynku w części zajmowanej przez pracowników TPN powinno nastąpić w trybie egzekucji administracyjnej.

Na mocy wyroku NSA właściwe organy egzekucyjne są zobowiązane prowadzić postępowanie egzekucyjne aż do chwili wykonania przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z decyzji o zwrocie nieruchomości.

Nałożenie na podmiot zobowiązany grzywny w celu przymuszenia jest w prostej linii realizacją wskazań NSA zawartych w wyroku z dnia 10 lipca 1998 r. II SA/Kr 711/98.

Uzasadnienie tego wyroku zawiera wzmiankę o protokole z dnia 10.02.1997 r., w którym stwierdzono, że zobowiązany chce wydać przedmiotowy budynek z lokatorami. Znając treść tego protokołu Sąd orzekł, jak wyżej zacytowano.

Oznacza to, że treść tego protokołu nie przemawia przeciw zasadności prowadzenia egzekucji, zmierzającej do wydania właścicielowi nieruchomości w posiadanie, w części zajmowanej przez lokatorów.

Ponieważ wniesienie zażalenia nie wstrzymuje prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie było przeszkód do nałożenia kolejnej grzywny.

Powołany w zażaleniu zarzut naruszenia art. 143 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest bezzasadny.

Art. 143 znajduje zastosowanie w realizacji środka egzekucyjnego określonego w art. 116 pkt 4 ustawy, tzn. odebrania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń.

Tymczasem organ egzekucyjny nie stosuje środka egzekucyjnego w postaci odebrania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń, ale grzywnę w celu przymuszenia.

Tryb użycia grzywny w celu przymuszenia określają przepisy art. 119-126 ustawy i art. 143 nie znajduje zastosowania.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na to postanowienie Dyrektor TPN wniósł o jego uchylenie.

Podniósł, że wniósł zażalenie na postanowienie byłego Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. o odrzuceniu zarzutów, w wyniku czego postanowienie to, postanowieniem Wojewody M. z dnia 21.12.1998 r. zostało uchylone, a do dnia dzisiejszego nie zapadła żadna decyzja w przedmiocie rozpoznania zarzutów skarżącego.

Mimo nie rozpoznania zarzutów zapadały kolejne postanowienia o nałożeniu grzywny.

Nadto w uzasadnieniu postanowienia z dnia Wojewody M. z dnia 16.03.1999, którym uchylono postanowienie z dnia 29.01.1999 r. o nałożeniu grzywny, organ odwoławczy polecił organowi I instancji zbadanie stanu władania przedmiotu tytułu wykonawczego, skoro z protokołu z dnia 10.02.1997 r. wynika, że uprawniona objęła w posiadanie grunt oraz oczyszczalnię ścieków i piwnice budynku. Skoro uprawniona objęła w posiadanie grunt, to należało przyjąć, że objęła w posiadanie jego część składową - budynek mieszkalny.

Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewoda podał, że w świetle art. 30 ustawy o NSA i wyroku NSA z dnia 10 lipca 1998 r., skoro treść wspomnianego protokołu była Sądowi znana i zobowiązano organ do prowadzenia egzekucji zmierzającej do wydania przedmiotu egzekucji, to egzekucję tę należy prowadzić.

Skarżący podniósł, że Wojewoda nie wypowiedział się przy tym, czy budynek ma być wydany w stanie wolnym od lokatorów.

Dyrektor Parku podkreślił, że z poglądu NSA nie wynika, aby budynek miał być wydany w stanie wolnym od lokatorów.

Sąd podał jedynie, że "nieruchomość rzeczywiście podlega zwrotowi w stanie w jakim się znajduje w dniu jej zwrotu a poprzedniemu właścicielowi nie przysługują roszczenia o przywrócenie jej do stanu istniejącego przed wywłaszczeniem".

Tak więc cała istota sporu sprowadza się do kwestii czy budynek ma być wydany wolny od lokatorów, którzy zajmowali go w chwili zwrotu.

Zobowiązany wezwał uprawnioną do odbioru pozostałych lokali, a uprawniona w piśmie z dnia 22.03.1999 r. oświadczyła, że świadczenia nie przyjmie dopóki nie zostanie jej zaproponowane wydanie lokali w stanie wolnym od lokatorów.

Wreszcie skarżący zarzucił, że skoro, jak wynika z treści tytułu wykonawczego, przedmiotem egzekucji ma być wydanie "w posiadanie (...) budynku mieszkalnego w części zajmowanej przez lokatorów", to znaczy, że w tytule nie został nałożony obowiązek wydania lokali w stanie wolnym od lokatorów.

Egzekucja podlega zatem przepisom rozdziału 5 działu III ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wydaje się więc, że stosowanie grzywny w celu przymuszenia przez organy administracji jest celem samym w sobie nie zmierzającym do wykonania tytułu.

Poza tym, jak ma zobowiązany wydać lokale w części składowej gruntu, skoro już grunt wydał a część składowa jest nierozłącznie związana z gruntem.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Nadto podała, że przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie postanowienie z dnia 7.05.1999 r. i poprzedzające je postanowienie organu i instancji z dnia 1.03.1999 r., oraz że zgodnie z art. 35 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniesienie przez zobowiązanego zarzutu nie wstrzymuje czynności egzekucyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ kognicja sądu ogranicza się do kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego.

Sprawując kontrolę legalności sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszone zostały przepisy postępowania i przepisy prawa materialnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli ograniczony zarzutami skargi /art. 51 ustawy/.

W razie stwierdzenia naruszenia prawa Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w sposób określony w art. 22 ustawy.

W myśl art. 30 ustawy o NSA ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zasada ta oznacza, że także w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten Sąd i organ, będą one związane oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ona uchylona w prawem określonym trybie i oczywiście o ile nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie.

Stosownie do ugruntowanego w tym przedmiocie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu w sprawie wiąże ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia, czy konkretny przepis zastosowany przez organ administracji, który wydał zaskarżoną decyzję, ma treść identyczną z treścią przypisaną przez tenże organ, i do wyjaśnienia, że do stosunku prawnego będącego przedmiotem postępowania nie ma zastosowania dany przepis, lecz przepis inny, którego organ administracji nie uwzględnił.

Ocena prawna, o której mowa w art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, jest wiążąca tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych.

Ocena prawna - w rozumieniu art. 30 ustawy z 1995 r. o NSA - to wyjaśnienie przez sąd istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu. Ocena ta może odnosić się do przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Ocena prawna ma pozostawać w związku z zakresem kontroli przeprowadzonej przez sąd administracyjny, a wobec tego wiążąca może być tylko ta, której logiczną konsekwencją było uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub uznania prawnego zarzutu za nieuzasadniony. Nadto stwierdzić należy, że przepis art. 30 mówi tylko o ocenie prawnej, a nie o wskazaniach co do dalszego postępowania. Wskazania mają wytyczać kierunek działalności organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy, ale w żadnym wypadku nie mogą zawierać apriorycznego rozstrzygnięcia problemów związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia, /por. wyrok NSA z dnia 10.06.1998 r. I SA 1071/97 LEX nr 44521/.

Mając powyższe na uwadze, podnieść należy, że w sprawie II SA/Kr 711/98, dotyczącej skargi na postanowienie Wojewody N. z dnia 25.03.1998 r. w przedmiocie nie przystąpienia do czynności egzekucyjnych /wydanego na podstawie art. 54 par. 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/, Sąd wyraził następujący pogląd "dla pełnego jej wykonania /decyzji o zwrocie/ wymagane jest bowiem przeniesienie na skarżącą jako właściciela posiadania całej, zabudowanej nieruchomości. Objęcie w posiadanie ten nieruchomości, włącznie z całym budynkiem mieszkalnym, oznacza nabycie posiadania samoistnego. Skoro zaś zobowiązany podmiot nie realizuje w sposób dobrowolny tego obowiązku, wynikającego wprost z decyzji o zwrocie nieruchomości to przeniesienie posiadania budynku w części zajmowanej przez pracowników TPN powinno nastąpić w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym, uregulowanej w dziale III /art. 116-153/ ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisami ogólnymi tej ustawy /art. 1-66/."

Ocena ta nie wskazywała jednakże sposobu przeniesienia samoistnego posiadania budynku w części zajętej przez lokatorów na właściciela.

Mimo, iż organ egzekucyjny nie wypowiedział się jednoznacznie, czy spełnienie określonego w tytule wykonawczym obowiązku ma polegać na wydaniu właścicielowi lokali znajdujących się w przedmiotowym budynku w stanie wolnym od lokatorów, to całość zgromadzonych w sprawie materiałów zdaje się wskazywać, że taki właśnie skutek organ egzekucyjny zamierzał osiągnąć.

A jeżeli tak, to egzekucja jest prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego, z którego obowiązek taki nie wynika.

Co więcej, w takim przypadku zachodziłaby oczywista rozbieżność z treścią obowiązku określonego w decyzji administracyjnej.

Oczywistym jest, że w sytuacji, gdy przedmiotem decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości jest m.in. budynek z zasiedlonymi lokalami, objęty obowiązującymi w dacie wydania decyzji o zwrocie przepisami ustawy o najmie i dodatkach mieszkaniowych, to lokale te mogą zostać przekazane do dyspozycji właściciela wyłącznie w trybie przepisanym tymi przepisami.

Organ egzekucyjny, nie dysponując tytułem wykonawczym zobowiązującym do wydania opróżnionych lokali, nie może prowadzić egzekucji w tym zakresie.

Zobowiązany wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia do tej kwestii w ogóle się nie odnosi.

Zgodnie z przyjętym w literaturze poglądem /Roman Hauser, Zbigniew Leoński - Egzekucja administracyjna. Komentarz. str. 100/, organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób się dowie o przyczynach uzasadniających umorzenie, a więc również m.in. w razie stwierdzenia, że egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej albo jeżeli obowiązek ten wygasł.

W myśl art. 15 omawianej ustawy egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, uprzednio przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku.

W aktach znajduje się upomnienie z dnia 19.11.1998 r., w którym wezwano zobowiązanego do wykonania w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia obowiązku polegającego na wydaniu w posiadanie właścicielowi nieruchomości znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości budynku mieszkalnego w części zajmowanej przez lokatorów.

W aktach brak jest dowodu doręczenia tego upomnienia.

Brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia jest wadą uniemożliwiającą prowadzenie egzekucji administracyjnej.

Z art. 27 par. 2 ww. ustawy wynika, że do tytułu wykonawczego należy dołączyć dowód doręczenia upomnienia albo stwierdzić w tytule, że doręczenie upomnienia nie było konieczne z mocy art. 15 tej ustawy, ale wówczas należałoby wskazać przepis, który zwalnia od doręczenia upomnienia.

Stosownie do art. 32 ustawy organ egzekucyjny winien doręczyć zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego zaopatrzony w klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej oraz poucza go, że służy mu prawo złożenia zarzutów.

Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych, klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej została nadana w dniu 28.01.1998 r., a tytuł wykonawczy wystawiono w dniu 28.01.1999 r., niemniej w aktach sprawy brak jest dowodów doręczenia zobowiązanemu tych dokumentów.

Stosownie do treści art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.

Z kolei przepis art. 122 ustawy stanowi, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu:

1/ odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32,

2/ postanowienie o nałożeniu grzywny.

Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać:

1/ wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nie uiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych,

2/ wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie.

W przedłożonych aktach administracyjnych brak jest dowodu doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, zgodnie z art. 122 i 32 omawianej ustawy.

Ze skargi wynikało, że określenie egzekwowanego obowiązku nastąpiło niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji, co było przedmiotem nierozpoznanych zarzutów.

Organ nie wypowiedział się jednoznacznie jakiemu celowi ma służyć nakładanie kolejnych grzywien na zobowiązanego, który twierdził, że nie wzbrania się od wydania pomieszczeń mieszkalnych budynku w całości w stanie w jakim się znajdują, (...).

Ustosunkowując się do tych twierdzeń, podnieść należy, że stosownie do treści art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Aczkolwiek co do zasady organ egzekucyjny nie jest więc uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym /art. 29 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/, to w sytuacji gdy organ egzekucyjny realizuje w trybie egzekucji swe własne decyzje, to odpadają przesłanki, które dyktowały zakaz badania sprawy z punktu widzenia merytorycznego /por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 1999 r. III SA 1614/98 - nie publ./.

Wreszcie, o czym była mowa wyżej, organ z urzędu zobowiązany jest stwierdzić umorzenie postępowania egzekucyjnego w razie uzyskania stosownych informacji.

W tytule wykonawczym należy podać dokładnie na czym egzekwowany obowiązek polega, aby organ egzekucyjny lub egzekutor nie miał wątpliwości co do sposobu i zakresu prowadzenia egzekucji.

Obowiązek określony w tytule wykonawczym z dnia 28.01.1999 r. nie został precyzyjnie określony.

Mimo wielokrotnych pism zobowiązanego, organ nie wyjaśnił, na czym wykonanie tego obowiązku ma polegać.

Jak wskazuje historia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie, zobowiązany oświadczał, że chce dobrowolnie wykonać obowiązek zwrotu nieruchomości, ale w budynku znajdują się lokale zajmowane przez najemców mieszkań zakładowych. Podawał, że skierował do tych najemców pisma o rozwiązaniu stosunku najmu.

Mimo to organ, nie wskazując sposobu wykonania obowiązku, wielokrotnie nakładał na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia.

Ponieważ w istocie egzekucja dotyczyła opróżnienia lokali mieszkalnych i wydania ich właścicielowi w stanie wolnym, słusznie zobowiązany zarzucał, że nie otrzymał upomnienia i tytułu wykonawczego w przedmiocie wykonania takiego obowiązku.

Odnośnie ewentualnego związania Sądu rozpoznającego niniejszą skargę cytowaną wcześniej oceną prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku z dnia 10.07.1998 r., stwierdzić pozostaje, że wyrażona ona została przed sporządzeniem upomnienia w dniu 19.11.1998 r. i przed wystawieniem tytułu wykonawczego, co nastąpiło w dniu 28.01.1999 r., w których to dokumentach określono dopiero egzekwowany obowiązek jako wydanie w posiadanie właścicielowi budynku mieszkalnego w części zajmowanej przez lokatorów.

Wskazać jeszcze pozostaje, że wyrokiem z dnia 12 października 1999 r. II SA/Kr 588/99 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewody M. z dnia 16 marca 1999 r., którym uchylone zostało postanowienie Starosty T. z dnia 29.01.1999 r. o nałożeniu na Dyrektora TPN grzywny w celu przymuszeniu z powodu uchylania się przez zobowiązanego od wydania w posiadanie właścicielowi przedmiotowego budynku - w części zajmowanej przez lokatorów.

W uzasadnieniu tego wyroku m.in. podano, że pogląd Wojewody M., w którym nakazuje organowi egzekucyjnemu dokonanie oceny, czy w związku z zapisem zawartym w protokole z dnia 10.02.1997 r., nie nastąpiło w świetle postanowień kodeksu cywilnego, wykonanie obowiązku zwrotu nieruchomości, narusza postanowienia art. 30 ustawy o NSA. Pogląd ten pozostaje bowiem w sprzeczności z oceną prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 10.07.1998 r.

Wojewoda wskazał: "wyjaśnienia wymaga,. czy nie należy przyjąć, że Anna B. objęła w posiadanie grunt oraz budynek oczyszczalni ścieków oraz piwnice w budynku mieszkalnym, skoro zgodnie z art. 336 zd. 1 Kc część budynku może być przedmiotem samoistnego posiadania tylko wówczas, gdy stanowi odrębny od gruntu przedmiot własności /art. 47 par. 1 Kc/. Jeśli więc okaże się, że Anna B. objęła w posiadanie grunt stanowiący działkę nr 3477/1, to w świetle art. 48 Kc trzeba będzie stwierdzić, że w posiadaniu Anny B. znajduje się również cały budynek, ponieważ jest on trwale związany z gruntem i nie stanowi odrębnego przedmiotu własności.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku z dnia 10.07.1998 r., treść protokołu z dnia 10.02.1997 r. była sądowi znana, a mimo to sąd stwierdził, że "dla pełnego jej wykonania /decyzji o zwrocie/ wymagane jest bowiem przeniesienie na skarżącą jako właściciela posiadania całej, zabudowanej nieruchomości. Objęcie w posiadanie ten nieruchomości, włącznie z całym budynkiem mieszkalnym, oznacza nabycie posiadania samoistnego. Skoro zaś zobowiązany podmiot nie realizuje w sposób dobrowolny tego obowiązku, wynikającego wprost z decyzji o zwrocie nieruchomości to przeniesienie posiadania budynku w części zajmowanej przez pracowników TPN powinno nastąpić w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym, uregulowanej w dziale III /art. 116-153/ ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisami ogólnymi tej ustawy /art. 1-66/."

Tak więc w tym znaczeniu stanowisko organu sprzeczne było z oceną Sądu, gdyż Sąd uznał, że na podstawie protokołu z dnia 10.02.1997 r. nie nastąpiło przeniesienie posiadania samoistnego na właściciela całego budynku i polecił prowadzić dalej egzekucję.

Jeszcze raz podkreślić należy, że ocena prawna Sądu zawarta w uzasadnieniu wyroku z dnia 10.07.1998 r. wyrażona została przed sporządzeniem upomnienia i przed wystawieniem tytułu wykonawczego, gdzie dopiero określono egzekwowany obowiązek jako wydanie w posiadanie właścicielowi budynku mieszkalnego w części zajmowanej przez lokatorów.

Oznacza to, że wobec zmiany stanu faktycznego, oceną tą aktualnie rozpatrujący sprawę skład sądu, nie jest związany.

Nadto, w nawiązaniu do wcześniej przedstawionych uwag teoretycznych, podnieść należy, że omawiana ocena prawna była przez sąd dokonana w sprawie nie przystąpienia organu do czynności egzekucyjnych.

Nawet, gdyby tę ostatnią kwestię oceniać odmiennie, to podnieść należy, że ocena ta nie wskazywała sposobu przeniesienia samoistnego posiadania budynku w części zajętej przez lokatorów na właściciela.

Tymczasem przeniesienie samoistnego posiadania części budynku zajmowanej przez pracowników TPN niekoniecznie musi nastąpić przez fizyczne objęcie ich w posiadanie.

W myśl art. 348 Kc przeniesienie posiadania następuje również przez wydanie dokumentów, które umożliwiają rozporządzanie rzeczą, jak również wydanie środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą, co jest jednoznaczne z wydaniem samej rzeczy.

Organ egzekucyjny nie ustalił, ani z akt postępowania nie wynika, czy dokumenty takie były przez zobowiązanego wydane, co mogło stanowić podstawę do uznania, że obowiązek został wykonany.

Powyższe przesądza o wadliwości decyzji.

Dlatego też, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 29 i art. 55 ust. 1 ustawy o NSA, należało orzec jak w sentencji.