Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2279/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1,4,21
journal: Dz.U. 1947 nr 52 poz 270
law: Ustawa z dnia 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa.
article: art. 5,7
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant ref. Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi J.M., T.C., A.B., J.B. i P.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 1998 r., nr [...], sprostowaną postanowieniem z [...] stycznia 1999 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania J.M., T.C. i J.B. od decyzji nr [...] z [...] lipca 1998 r. Prezydenta W., którą orzeczono o ustanowieniu na rzecz J.K. i K.I. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] (nier. hip. "[...]", - umorzyło postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją Prezydenta W. z dnia [...] lipca 1998 r., nr [...], w wyniku rozpatrzenia wniosku złożonego 4 lutego 1949 r. w trybie przepisów dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) orzeczono o ustanowieniu na rzecz J.K. i K.I. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] (nier. hip. "[...]").

Grunt ten stanowi obecnie własność Gminy W. [...], co wynika z decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] lutego 1992 r. Organ wyjaśnił, że przeddekretowy właściciel nieruchomości, S.W. złożył w terminie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. W dniu [...] grudnia 1949 r. sprzedał swe prawa i roszczenia do gruntu oraz zniszczony wskutek wojny w ponad 66% budynek znajdujący się na tym gruncie, F. i P. S. Orzeczeniem Wydziału Inspekcji Budowlanej Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] lipca 1952 r., wydanym na podstawie art. 7 i art. 1 ust. 5 dekretu z 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny, (tj. Dz.U. z 1947 r. Nr 37, poz. 181 ze zm.) nabywcom odebrano prawo do naprawy budynku. W dniu [...] października 1954 r. [...] Zarząd Budynków Mieszkalnych i Terenów PRN w W., wydał przydział budynku do naprawy J.B. i K.C., ze skutkiem przewidzianym w art. 9 tego dekretu, to jest prawem użytkowania nieruchomości, której część składową stanowił naprawiony budynek, na taką część okresu amortyzacji budynku, która odpowiada procentowi jego uszkodzenia.

Adresaci przydziału odbudowali od fundamentów budynek, który znajdował się na przedmiotowym gruncie i w dniu [...] października 1961 r. uzyskali pozwolenie na jego użytkowanie.

Wnioskiem z 7 czerwca 1994 r. J.K. wystąpiła o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego działki gruntu przy ul. [...], przedkładając postanowienie Sądu Rejonowego w W. o stwierdzeniu prawa J.K. i K.I. do spadku po P. i F.S.

Decyzją Prezydenta W. z [...] czerwca 1997 r. w wyniku rozpatrzenia wniosku z 4 lutego 1949 r. w trybie przepisów dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, odmówiono ustanowienia na rzecz J.K. i K.I. – prawa użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m2, położonego w W. przy ul. [...]. Uznano bowiem, że budynek nie podlega działaniu art. 5 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy i stanowi własność Gminy W. [...].

W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] września 1997 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wskazano, że wniosek przeddekretowego właściciela nieruchomości należało rozpatrzeć w trybie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Zgodnie z obowiązującym dla przedmiotowego terenu planem zagospodarowania przestrzennego, grunt przy ul. [...] przeznaczony jest pod funkcje mieszkaniowo-usługowe, a działka leży w obrębie zespołu urbanistycznego objętego ochroną Konserwatora Zabytków. Budynek na działce nie został przejęty w zarząd i administrację państwową i nadal znajduje się w użytkowaniu osób, które go odbudowały. Zdaniem Kolegium zaistniała pozytywna przesłanka uwzględnienia wniosku.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją Prezydenta W. z [...] lipca 1998 r., nr [...], orzeczono w trybie przepisów dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, o ustanowieniu na rzecz J.K. i K.I. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W., przy ul. [...].

Odwołanie od tej decyzji złożyli J.M., T.C. i J.B., użytkownicy budynku przy ul. [...].

Decyzji tej zarzucili:

- naruszenie art. 34 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 207 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez pominięcie, że odwołujący się w dniu 5 grudnia 1990 r. mieli w posiadaniu nieruchomość Skarbu Państwa:

- naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa (Dz.U. Nr 52, poz. 52, poz. 270);

- naruszenie art. 21 ustawy z dnia 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa przez pominięcie, że Prezydium Rady Narodowej w dniu [...] października 1959 r. wystąpiło, na podstawie uchwały nr [...], w trybie art. 4 ustawy z dnia 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa, do Wydziału Gospodarki Terenami o sprzedaż domu przy ul. [...] na rzecz osób, które go odbudowały;

- niewyjaśnienie, czy S.W. złożył wniosek w terminie przewidzianym w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r.;

- naruszenie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r., ponieważ w ocenie odwołujących się nie jest możliwe użytkowanie przez J.K. i K.I. gruntu przy ul. [...] zgodnie z jego przeznaczeniem, z uwagi na brak możliwości wzniesienia nowego budynku na tym terenie.

Odwołujący się wyjaśnili, że wybudowanie domu nastąpiło na zasadach ustawy z 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa, co uprawniało strony do uzyskania prawa własności czasowej (mimo wystąpienia w tej sprawie, do chwili obecnej władze administracyjne nie rozstrzygnęły tej kwestii). Pominięto również uprawnienia stron wynikające z art. 4 ustawy z dnia 3 lipca 1947 r. oraz art. 231 w zw. z art. 237 kc.

Zdaniem odwołujących się, zgodnie z art. 34 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, mają oni prawo pierwszeństwa do uzyskania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości przy ul. [...], jako posiadacze nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. Spełniają również przesłanki z art. 207 wyżej wskazanej ustawy (wniosek złożony w tej sprawie w trybie art. 207 nie został dotychczas rozpoznany).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie i całokształt sprawy wskazało, że zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Powołując się na orzecznictwo organ wyjaśnił, że pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 kpa, a następnie pozostałe przepisy tego kodeksu, może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku obywateli. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. W takim wypadku obywatelowi nie przysługują atrybuty strony w postępowaniu administracyjnym.

Zaskarżona decyzja Prezydenta W. nr [...] z [...] lipca 1998 r. wydana została w wyniku rozpatrzenia wniosku w sprawie przyznania prawa własności czasowej, złożonego przez byłych właścicieli gruntu przy ul. [...] w W., w dniu 4 lutego 1949 r., w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Decyzją tą orzeczono o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz J.K. i K.I. do gruntu położonego przy ul. [...].

Organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu wniosek byłego właściciela gruntu lub jego następców prawnych powinien zostać uwzględniony, jeśli korzystanie z gruntu przez te osoby da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego. Wniosek byłych właścicieli nieruchomości przy ul. [...] nie został rozpatrzony przez organy administracji państwowej przez ponad 50 lat.

Z treści art. 5 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy wynika, że budynki oraz inne przedmioty znajdujące się na gruntach, przechodzących na własność gminy W. pozostają własnością dotychczasowych właścicieli.

Organ wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy byli właściciele nieruchomości przy ul. [...], mimo iż grunt, na mocy wyżej wskazanego dekretu, z mocy prawa, stał się własnością początkowo gminy W. a następnie Skarbu Państwa (obecnie grunt skomumalizowany), nigdy nie utracili prawa własności do odbudowanego budynku.

Orzeczenie Wydziału Inspekcji Budowlanej Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] lipca 1952r., wydane zostało na podstawie art. 7 i art. 1 ust. 5 dekretu z 26 października 1945r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny. Orzeczeniem tym właścicielom odebrano jedynie prawo naprawy budynku.

Do osób fizycznych, które dokonały naprawy zniszczonego budynku, odnosi się przepis w szczególności art. 10 tego dekretu, który stanowi, że osoby, które po otrzymaniu stosownego przydziału odbudowały budynek, miały prawo go użytkować tylko przez okres 20 lat, po czym nieruchomość należało zwrócić właścicielowi, wolną od obciążeń z tytułu dokonanej naprawy.

W dniu [...] października 1954r. [...] Zarząd Budynków Mieszkalnych i Terenów PRN w W. wydał przydział budynku do naprawy, adresując go do J.B. i K.C., ze skutkiem przewidzianym w art. 9 dekretu, to jest prawem użytkowania nieruchomości, której część składową stanowił naprawiony budynek, na taką część okresu amortyzacji budynku, która odpowiadała procentowi jego uszkodzenia. Dwudziestoletni termin użytkowania budynku upłynął w 1981 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że ustawa z 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa na którą odwołujący powołują się miała spełnić cel określony w jej art. 1: tj. skierowania kapitałów prywatnych do inwestycji celowych i cel ten spełniła uznając w art. 2 ust. 2, iż "naprawę budowli położonych na Ziemiach Odzyskanych, zniszczonych więcej niż w 33%, a na pozostałym obszarze kraju więcej niż w 66%, uważa się za budowę nową". Skutkiem zastosowania tych przepisów przy odbudowie były preferencje podatkowe i inne ulgi i ustalenie procentu przekraczającego liczbę 66 dawało prawo do ulg i zwolnień podatkowych.

Zdaniem Kolegium stosowanie przepisów tej ustawy do innych celów niż w niej samej wskazane, nie daje się pogodzić z ogólnymi zasadami interpretacyjnymi, szczególnie jeżeli tej interpretacji dokonuje się po przeszło pięćdziesięciu latach od jej uchwalenia. Zakres pozostawiony w ustawie do regulacji w trybie przepisów wykonawczych również nie dawał podstaw do stosowania pojęć w niej zawartych w innych przypadkach, niż określone w ustawie, a jej art. 21 odebrał moc wyłącznie wcześniejszym przepisom, regulującym w sposób odmienny sprawy tą ustawą unormowane.

W ocenie Kolegium stanowisko odwołujących się, iż organ I instancji rozpatrując wniosek właścicieli przeddekretowych pominął obowiązujące przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, tj. - art. 34 w zw. z art. 207 ustawy jest bezzasadny. Powyższe przepisy dotyczą postępowania prowadzonego przez organy gminy w przypadku przeznaczenia do zbycia nieruchomości gruntowych i budynkowych na zasadach ogólnych. Wnioski byłych właścicieli nieruchomości, składane w trybie przepisów dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, mogą być rozpatrywane wyłącznie w trybie przepisów tegoż dekretu.

Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji zasadnie odmówił użytkownikom – lokatorom budynku przy ul. [...], prawa strony w toczącym się w trybie dekretu, z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy postępowaniu, wszczętym wnioskiem byłych właścicieli nieruchomości przy ul. [...].

Decyzja Prezydenta W. z [...] lipca 1998 r. dotyczy wyłącznie uprawnień następców prawnych byłych właścicieli hipotecznych tj. J.K. i K.I., wynikających z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Nie dotyczy natomiast interesu prawnego lokatorów budynku i nie nakłada na nich obowiązku prawnego.

W ocenie organu odwoławczego lokatorom budynku przy ul. [...] nie przysługuje uprawnienie do występowania w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony.

Na powyższą decyzję, skargę z [...] grudnia 1998 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli: J.M., T.C. i J.B.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1) art. 28 kpa przez przyjęcie, że skarżący nie mają interesu prawnego, a wydana decyzja nie dotyczy ich obowiązku i pominięcie, że skarżący żądali czynności organu identycznej z tą do której zmierzali uprzedni właściciele;

2) art. XXXIX § 2 Przepisów wprowadzających prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz. U. Nr 57, poz. 321 z 1946 r.) przez jego pominięcie i nie zwrócenie uwagi, iż przyznanie prawa zabudowy w rozumieniu dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy należy od dnia wejścia w życie prawa rzeczowego rozumieć jako przeniesienie własności gruntu za opłatę symboliczną z zastrzeżeniem powrotu własności;

3) art. 9 i 10 dekretu z 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny przez przyjęcie, że przepis ten odnosi się także do budynków nowo postawionych. Naruszenie art. 73 § 2 Prawa rzeczowego przez pominięcie praw skarżących jako posiadaczy w dobrej wierze wznoszących na gruncie Skarbu Państwa budowlę przewyższającą wartość nieruchomości (obecnie art. 231 kc);

4) art. 2 ust. 2 w związku z art. 21 ustawy z 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa, przez pominięcie, że naprawę budowli zniszczonych więcej niż 66% uważa się za budowlę nową oraz, że z dniem wejścia w życie tej ustawy tracą moc wszelkie przepisy, regulujące w sposób odmienny przedmioty ustawą unormowane, czyli w odniesieniu do budynków w W. zniszczonych powyżej 66% nie ma zastosowania art. 9 i 10 dekretu z 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny. Nie ma także zastosowania art. 5 dekretu do nowo postawionego domu, czego Kolegium nie rozważyło;

5) art.4 ust. 2 ustawy z 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa przez pominięcie, że osoby które naprawiły budynki zniszczone powyżej 66% mają uprawnienia do własności czasowej;

6) pominięcie uchwały Sądu Najwyższego z 22 lutego 1996 r. III AZP 35/95 (O.S.N.Zb Urzęd nr 16/52/poz. 217), z której wynika, że z dniem wejścia w życie ustawy z 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa w sytuacji określonej w art. 2 ust. 2 i art. 4 ust. 1 została wyłączona przewidziana w dekrecie z 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny, możliwość przyznania prawa użytkowania nieruchomości, której część składową stanowi naprawiony budynek, osobie, która z mocy decyzji właściwego organu administracyjnego dokonała naprawy budowli zniszczonej lub uszkodzonej wskutek wojny, gdyż uprawnienia tych osób określa art. 4 ust. 1 ustawy z 3 lipca 1947 r.

7) art. 207 w związku z art. 34 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że te przepisy nie mają zastosowania do skarżących;

8) dopuszczenie do nieważności wydanej decyzji nr 145/98 z 15 lipca 1998 r. przez Prezydenta W. z mocy art. 156 § 1 pkt 2, przez pominięcie ustania podstawy prawnej co spowodowało rażące naruszenie prawa;

9) dopuszczenie się naruszenia art. 107 kpa przez wyciągnięcie błędnych wniosków prawnych z prawidłowo ustalonych faktów.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Prezydenta W. z [...] lipca 1998 r. ewentualnie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. oraz uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] listopada 1998 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że niezrozumiałe jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dlaczego odmówiło przymiotu strony podmiotom, którym prawo użytkowania wieczystego jest zagwarantowane w innych przepisach.

Skarżący wskazali, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa, ci którzy otrzymali zezwolenie na budowę są uprawnieni do żądania wieczystego użytkowania jeżeli ich budowa była dokonana na gruncie państwowym – czy obecnie komunalnym.

W myśl art. 73 § 2 Prawa rzeczowego, posiadacz samoistny wznoszący w dobrej wierze budynek przewyższający wartościowo cenę gruntu budujący na terenie państwowym czy komunalnym miał prawo żądać ustanowienia użytkowania wieczystego.

Treść tego przepisu powtórzona została w art. 231 kc i stąd nadal to prawo zostało zachowane.

Art. 208 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi, że osobom fizycznym, które do dnia 5 grudnia 1990 r. uzyskały ostateczne decyzje lokalizacyjne lub pozwolenia na budowę na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub własność gminy, oddaje się te nieruchomości w użytkowanie wieczyste.

Art. 34 tej ustawy stanowi, że w przypadku zbywania wskazuje, że ma pierwszeństwo osoba której przysługuje roszczenie o nabycie nieruchomości z mocy tej ustawy.

Zdaniem skarżących przepisy te stanowią, że mają oni interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa.

W ocenie skarżących organ naruszył przepis art. XXXIX § 2 i § 3 Przepisów wprowadzających prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych, który to przepis daje uprawnienia osobom, którym przyznano prawa zabudowy na obszarze W. od dnia wejścia w życie prawa rzeczowego przeniesienia własności gruntu za opłatę symboliczną z zastrzeżeniem powrotu własności na rzecz gminy W. Stosownie do przepisów ustawy z 3 lipca 1947 r. skarżący odbudowali od fundamentów budynek, który znajduje się na gruncie przedmiotowym i w dniu [...] października 1961 r. uzyskali pozwolenie na jego użytkowanie, po otrzymaniu w dniu [...] października 1954 r. przydziału do naprawy tego co było zniszczone powyżej 66%. Przyjęcie dokonania zabudowy przez skarżących nakładało na Kolegium stwierdzenie, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem prawnym obowiązującym w dacie zabudowy, budujący uzyskali prawo wieczystego użytkowania do gruntu, który został zabudowany.

Skarżący podnieśli, że odbudowali budynek zniszczony w ponad 66%, co eliminuje możliwość zastosowania art. 9 i 10 dekretu z 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny, co wynika z art. 21 ustawy z 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa.

Skarżący budując byli samodzielnymi posiadaczami gruntu i zgodnie z wówczas obowiązującym art. 73 § 2 Prawa rzeczowego przysługiwało im prawo żądania przyznania prawa wieczystego użytkowania w zamian za zapłatę wartości nieruchomości. Odpowiednikiem tego przepisu jest art. 231 kc, którego możliwości zastosowania organ nie rozważył.

Skarżący podnieśli, że odbudowali budynek od podstaw, a wobec czego poprzedni właściciele mieli prawo tylko do terenu, a nie do tego, co powstało na gruncie przejętym przez Skarb Państwa. Prawo właścicieli w tym przypadku ograniczało się tylko do odszkodowania przewidzianego w art. 8 dekretu z 26 października 1945 r., gdyż art. 7 ust. 2 dekretu wyłączał możliwość uwzględnienia wniosku byłych właścicieli do przyznania im prawa wieczystego użytkowania, bo na ich gruncie został postawiony budynek nowy i korzystanie z gruntu przez byłych właścicieli przy postawieniu za zgodą właściciela nowego budynku nie da się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu, na którym może stać tylko jeden budynek.

Skarżący zarzucili, że organ nie wyjaśnił dlaczego nie zastosował przepisu art. 21 ustawy z 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa oraz pominął uchwałę Sądu Najwyższego z 22 marca 1996 r. odnośnie stosowania przepisów art. 1, 4, i 21 tej ustawy w zw. z przepisami dekretu z 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny.

Skarżący wskazując na naruszenie przez organ art. 207 ustawy o gospodarce nieruchomościami podnieśli, że mają uprawnienia do uzyskania prawa użytkowania wieczystego, gdyż posiadali nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r.

Skarżący zarzucili także naruszenie art. 34 wyżej wskazanej ustawy, podnosząc, że mają pierwszeństwo w przypadku zbycia nieruchomości przed poprzednimi właścicielami.

Podsumowując, skarżący podkreślili, że skoro w 1961 r. został w całości zgodnie z planem, wybudowany na nieruchomości budynek, nie wzniesiony przez byłych właścicieli, lecz przez osoby uprawnione decyzją właściciela gruntu do jego postawienia według planu zabudowania, to ustała możliwość przyznania gruntu dla poprzedniego właściciela, gdyż on na tym terenie nie może już nic zbudować w związku z całkowitą realizacją planu budownictwa.

Ustała więc podstawa prawna przewidziana w art. 7 ust. 2 dla uprzedniego właściciela i przyznania mu obecnie praw z art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. następuje bez podstawy prawnej, a co najmniej z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 9 października 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowe do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym dla W. [...] w sprawie wznowienia postępowania o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości.

Postanowieniem z [...] listopada 2008 r. Sąd Rejonowy dla W. [...] po wznowieniu postępowania zmienił swoje prawomocne postanowienie z [...] stycznia 2000 r. w sprawie [...], stwierdzające z dniem [...] stycznia 1998 r. zasiedzenie działki przy ul. [...] w W. na rzecz T.C.-K., J. i A. B. oraz S. i J. M. i wniosek o zasiedzenie oddalił. Sąd Okręgowy w W. w sprawie [...] postanowieniem z [...] czerwca 2009 r. oddalił apelację wnioskodawców. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skarg kasacyjnych wnioskodawców do rozpoznania (k. 424 akt sądowych postanowienie SN z [...] XII 2010 r.).

Postanowieniem z 11 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego zmarł skarżący J.B. W jego miejsce wstąpili spadkobiercy A.B., J.B. i P.B., którzy poparli skargę (postanowienie o stwierdzeniu praw do spadku k. 371 akt sądowych). Zmarła także uczestniczka K.I., w której miejsce wstąpili T.I. i M.I. (postanowienie o stwierdzeniu praw do spadku k. 177 akt sądowych).

Postanowieniem z 16 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie sądowe na podstawie art. 130 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ), dalej ,,ppsa". Na skutek skargi kasacyjnej skarżących Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Sądu I instancji wskazując, że faktyczną przyczyną zawieszenia postępowania była przesłanka prejudycjalna, tj. toczące się postępowanie przed sądem powszechnym o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia zasiedzenia, co wyłącza umorzenie postępowania na podstawie art. 130 § 1 ppsa.

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Istota niniejszej skargi sprowadza się do oceny, czy skarżący mają przymiot strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Stosownie do art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny, o którym mowa w art. 28 kpa powinien wynikać dla danej osoby z prawa materialnego, co niejednokrotnie podkreślał w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny. Natomiast interes faktyczny nie tworzy dla danej osoby legitymacji procesowej.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, stroną jest dotychczasowy właściciel lub jego następcy prawni. Inne podmioty mogą mieć przymiot strony tylko wówczas, gdy wykażą się tytułem prawnorzeczowym do gruntu, będącego przedmiotem wniosku byłego właściciela (por. wyrok NSA z 8 Lutego 2007 r., I OSK 1110/06, LEX nr 362467).

Skarżący nie legitymują się takim tytułem. Właśnie dla wyjaśnienia tytułu prawnorzeczowego skarżących niniejsze postępowanie sądowe zostało zawieszone do czasu zakończenia postępowania przed sądem powszechnym ze skargi o wznowienie postępowania w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia. Skoro sąd powszechny wniosek skarżących o zasiedzenie oddalił, to tym samym przesądził o braku podstaw do nabycia prawa własności w tym trybie. Postanowienie sądu jest prawomocne. Oznacza to, że skarżący (ani ich spadkodawcy) nie legitymują się tytułem prawnorzeczowym do przedmiotowej nieruchomości.

Niezasadne są zarzuty skargi odnośnie naruszenia przepisów w niej wskazanych, przede wszystkim dlatego, że nie miały one w sprawie zastosowania. Przepisy te były analizowane przez organ odwoławczy w związku z zarzutami odwołania. W ocenie Sądu z przepisów tych nie wynika interes prawny skarżących do udziału w postępowaniu o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie dekretu [...].

Wbrew zarzutom skargi, decyzja z [...] października 1954 r. o przydziale budynku do naprawy wydana była na podstawie przepisów dekretu z 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny. Nie orzeczono w niej o rozbiórce tego budynku, lecz o jego naprawie. Dlatego nieuprawnione są twierdzenia, że budynek był zbudowany od podstaw i że była to budowa nowa w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa, wobec czego ma zastosowanie przepis art. 21 tej ustawy, co z kolei zdaniem skarżących wyłącza stosowanie art. 5 dekretu [...]. Zważyć należy, że byłemu właścicielowi odebrano jedynie prawo odbudowy budynku, a nie prawo jego własności. Kwestia nieuczestniczenia w odbudowie przez byłego właściciela nie stanowi przeszkody dla ustanowienia na rzecz jego następców prawa użytkowania wieczystego. Zatem prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że skutkiem wydania decyzji z [...] października 1954 r. o przydziale budynku do naprawy, spadkodawcom skarżących przysługiwało prawo użytkowania budynku przez okres 20 lat – zgodnie z art. 10 pkt 1) dekretu z 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny, które to prawo wygasło w 1981 r., gdyż decyzja o pozwoleniu na użytkowanie budynku wydana została [...] października 1961 r.

Także wywodzenie przymiotu strony z przepisów ustawy z 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa jest niezasadne, gdyż postępowanie o przydziale do naprawy nigdy nie zostało zakończone przeniesieniem własności działki w trybie przepisu art. 4 ust. 1 tej ustawy, tj. ustanowieniem prawa własności czasowej na rzecz osób dokonujących naprawy. Z tych też przyczyn niezrozumiałe jest zarzucanie organowi pominięcie stanowiska przedstawionego w uchwale Sądu Najwyższego z 22 lutego 1996 r. w sprawie III AZP 35/95. W uchwale tej Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że z dniem wejścia w życie ustawy z 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa została wyłączona z mocy art. 21 tej ustawy, możliwość określenia na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny, uprawnień osoby, która z mocy decyzji właściwego organu administracyjnego dokonała naprawy budowli zniszczonej lub uszkodzonej wskutek wojny w zakresie określonym w art. 2 ust. 1 ustawy na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa. Uprawnienia tych osób określa art. 4 ust. 1 przytoczonej wyżej ustawy, a powyższy jej przepis ma charakter bezwzględnie wiążący. Jednakże, jak wyżej wskazano, prawo własności czasowej na rzecz spadkodawców skarżących nie zostało ustanowione w trybie tej ustawy.

Również z art. XXXIX § 2 - Przepisów wprowadzających prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych nie wynika, aby z normy tej można było wyprowadzić interes prawny skarżących. Przepis ten stanowi, że przez przyznanie prawa zabudowy lub prawa dzierżawy wieczystej w rozumieniu dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy należy od dnia wejścia w życie prawa rzeczowego rozumieć przeniesienie własności gruntu za opłatą symboliczną, z zastrzeżeniem powrotu własności na rzecz gminy W., stosownie do przepisów prawa rzeczowego. Adresatami tego przepisu są więc osoby, które swoje uprawnienia wywodzą z dekretu [...]. Skarżący ani ich spadkodawcy do kręgu tych osób nie należą.

Przymiotu strony na rzecz skarżących nie da się wyprowadzić z przepisów art. 34 i 207 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis art. 34 dotyczy zbywania nieruchomości i pierwszeństwa do ich nabycia przez podmioty określone w tym przepisie. Ustanowienie prawa użytkowania na podstawie dekretu [...] nie mieści się w dyspozycji tego przepisu, gdyż nie jest to zbycie nieruchomości na podstawie przepisów wyżej wskazanej ustawy. Z kolei przepis art. 207 tej ustawy stanowi, że posiadaczom nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa lub gminy, którzy w dniu 5 grudnia 1990 r. nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu im tych nieruchomości w formie prawem przewidzianej i nie legitymują się nimi w dniu wejścia w życie ustawy, oddaje się nieruchomości w drodze umowy w użytkowanie wieczyste wraz z przeniesieniem własności budynków, jeżeli zabudowały te nieruchomości na podstawie pozwolenia na budowę z lokalizacją stałą. Tymczasem skarżący nie zawarli takiej umowy, wobec czego nie mogą z tego przepisu wywodzić swojego interesu prawnego w sprawie z wniosku dekretowego złożonego przez byłego właściciela lub jego następcę prawnego.

Również przepis art. 231 § 1 k.c. nie stwarza podstaw do wyprowadzenia interesu prawnego skarżących. Przepis ten dotyczy samoistnych posiadaczy w dobrej wierze. Z wiążących orzeczeń sądów powszechnych w sprawie wznowienia postępowania o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości wynika, że wnioskodawcy zasiedzenia ani ich poprzednicy prawni nie władali nieruchomością w dobrej wierze.

Należy ponadto stanowczo podkreślić, że roszczenia dekretowe mają pierwszeństwo przed wszelkimi innymi roszczeniami, a jak zaznaczono wyżej, tyko podmioty którym przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości mają przymiot strony w tym postępowaniu.

Skoro skarżący takich praw nie wykazali, to należy uznać, że organ II instancji prawidłowo umorzył postępowanie odwoławcze.

Zgodnie z art. 127 § 1 kpa odwołanie może złożyć tylko strona, a więc, gdy do organu II instancji wpłynie odwołanie, to organ ten ma obowiązek zbadać, czy pochodzi ono od strony. Dopiero wówczas, gdy to ustali, może przystąpić do merytorycznego rozpoznania odwołania. Tylko strona (a nie inny podmiot) ma prawo do merytorycznego rozpatrzenia jej odwołania.

W razie, gdy okaże się, że odwołanie wprawdzie pochodzi od podmiotu, któremu doręczono decyzję organu I instancji, czyniąc go przez to procesowo legitymowanym do złożenia odwołania, lecz nie mającego interesu prawnego na gruncie przepisów prawa materialnego, to organ II instancji obowiązany jest umorzyć postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Taka sytuacja zaistniała w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu administracyjnym, w którym organ II instancji nie miał podstaw do wydania decyzji co do istoty sprawy.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ppsa.