Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 826/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 12
journal: Dz.U. 2001 nr 100 poz 1085
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.
article: art. 102
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Małgorzata Stahl Sędziowie Andrzej Jurkiewicz ( spr.) Bożena Walentynowicz Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki Akcyjnej P. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Łd 1028/05 w sprawie ze skargi P. Spółka Akcyjna w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 30 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA/Łd 1028/05 oddalił skargę P. SA w Pł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2005 r., Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2005 r., Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) w zw. z art. 102 i 110 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), odrzucił zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi na działkach Nr. 1/99, 1/118, 1/199, 1/120, 1/121 i 1/122 przy ul. W. w Ł., będących własnością P. S.A.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że zgłoszenie zostało przez wnioskodawcę złożone po terminie, a ponadto zgłaszający nie udowodnił, że sprawcą zanieczyszczenia ziemi był inny podmiot niż władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw oraz nie dołączył zgłoszenia wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby, lecz dokonano ich znacznie później, już po upływie terminu na dokonanie zgłoszenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji, P. S.A. w P., wniosła o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Spółka wskazała, że jest następcą prawnym C. S.A. (spółki przejętej) pod tytułem ogólnym, co oznacza, że niewątpliwie doszło do przejęcia praw i obowiązków o charakterze cywilnoprawnym - nie może być jednak mowy o sukcesji administracyjnoprawnej. Ta ostatnia, jak podkreślono w odwołaniu, została przewidziana dopiero w art. 494 § 2 Kodeksu spółek handlowych z 2000 r., a zatem już po połączeniu C. z Pe. Nie zachodzi tym samym przypadek przeniesienia na P. S.A. odpowiedzialności za szkodę w środowisku, którą spowodowała C. S.A. Strona nie zgodził się również ze stanowiskiem organu I instancji w części dotyczącej zachowania terminu do dokonania zgłoszenia. P. S.A. wskazał, że owego zgłoszenia nie można traktować jako wniosku wszczynającego postępowanie, a zatem nie jest zasadny pogląd, że dokonano zgłoszenia po terminie.

Spółka nie zgodziła się też z wyrażonym w decyzji organu I instancji zarzutem nieprzedstawienia wyników badań, potwierdzających istnienie zanieczyszczenia, w dacie dokonania zgłoszenia. W ocenie Spółki wystarczające było przeprowadzenie naocznych oględzin zanieczyszczonego terenu, potwierdzających fakt zanieczyszczenia oraz opis okoliczności wskazujących, że sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot, bez konieczności przeprowadzania badań laboratoryjnych. Przepis art. 12 ust. 2 ustawy wprowadzającej ustawę - Prawo ochrony środowiska i ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, nie zawiera bowiem sposobu przeprowadzenia badań, potwierdzających fakt zanieczyszczenia środowiska, w związku z czym stosowany powinien być art. 75 kpa , stanowiący zasadę równej mocy środków dowodowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61 § 3 kpa, art. 12 ustawy z dnia 27.lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] maja 2005 r. W motywach decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, że zgłoszenie P. S.A. nie spełniało warunków, o których mowa w art. 12 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. Spółka nie wykazała bowiem, że zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu zostało spowodowane przez inny podmiot, bowiem do zgłoszenia nie dołączono wyników badań, potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo dokumentacji, potwierdzającej niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu.

W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie nie można również mówić o odrębności P. S.A. i Centrali Produktów Naftowych "C." S.A. W szczególności brak jest podstaw do uznania, że przejęcie C. S.A. dotyczyło tylko praw i obowiązków o charakterze cywilnoprawnym. Z przepisów rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy (Dz. U, Nr 57, poz. 502 ze zm.), wniosek taki wcale nie wynika. Zgodnie z treścią art. 465 § 3 tego rozporządzenia, z chwilą wykreślenia spółki przejętej, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, przy czym chodzi tu także o prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym.

Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, że Spółka nie dochowała terminu zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 powołanej wyżej ustawy. Termin ten jest bowiem nieprzywracalnym terminem prawa materialnego, a więc nie stosuje się do niego przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o terminach. Zgłoszenie Spółki należy traktować jako żądanie wszczęcia przez niego postępowania administracyjnego, ma tu więc zastosowanie art. 61 § 3 kpa, zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Skoro zatem zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi należało dokonać do dnia 30 czerwca 2004 r., a P. S.A. dokonała zgłoszenia w dniu 2 lipca 2004 r. (prezentata Urzędu Miasta Ł. Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa), to zgłoszenie należało uznać za spóźnione.

Od decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła P. S.A., która wnioskowała o uchyleniu decyzji organów obu instancji, podnosząc, że zostały one wydane z naruszeniem art. 12 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, poprzez błędne przyjęcie, że zgłoszenie należy uznać za pismo, wszczynające na żądanie strony, postępowanie administracyjne. Wskazano, że dokonanie czynności zgłoszenia na piśmie organowi administracji publicznej, określonego ustawowo faktu nie może być uznane w świetle art. 61 § 1 kpa, za żądanie strony wszczęcia postępowania. Zgłaszający, nie żąda bowiem ukształtowania stosunku prawnego, który dotyczyłby bezpośrednio jego praw i obowiązków, wynikających z prawa materialnego. Uwzględnienie zgłoszenia, nie następuje w formie decyzji, której wymaga dopiero jego odrzucenie. Zdaniem Spółki, w przypadku stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchybienia terminu organ ten winien uchylić decyzję Prezydenta Miasta Ł. a postępowanie, jako bezprzedmiotowe umorzyć.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko z zaskarżonej decyzji .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazał, że stosownie do art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), właściwy starosta uwzględnia zgłoszenie w rejestrze, określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska. Starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy; ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie wywiera ono skutków prawnych, o których mowa w ust. 1 (ust. 4). Zgodnie z treścią art. 110 ustawy z dnia 27. kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627), zwanej w dalszej części rozważań "Prawem ochrony środowiska", starosta prowadzi, aktualizowany corocznie, rejestr zawierający informacje o terenach, na których stwierdzono przekroczenie standardów jakości gleby lub ziemi, z wyszczególnieniem obszarów, na których obowiązek rekultywacji obciąża starostę.

Uwzględnienie zgłoszenia w rejestrze, zwalnia więc zgłaszającego z obowiązku przeprowadzenia rekultywacji, natomiast odrzucenie zgłoszenia przez organ powoduje, iż w myśl art. 102 ust. 1-3 ustawy Prawo ochrony środowiska władający powierzchnią ziemi ma obowiązek rekultywacji gleby, chyba, że wykaże, iż zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, dokonane po dniu objęcia przez niego władania, spowodował inny wskazany podmiot. Sąd I instancji przyjął zatem, że wpis w rejestrze następuje na wniosek zgłaszającego, który w ten sposób zamierza uwolnić się od obowiązku rekultywacji. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sadu I instancji, dokonanie czynności zgłoszenia winno być uznane, w świetle art. 61 § 1 k.p.a., za żądanie strony wszczęcia postępowania.

W zaskarżonym wyroku wskazano również, że dla zachowania terminu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, wystarczające jest złożenie pisma, zawierającego zgłoszenie w polskim urzędzie pocztowym, nie jest natomiast konieczne by wspomniane pismo, przed jego upływem wpłynęło do organu. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że wprawdzie regulacja, dotycząca możliwości powołania się na zachowanie terminu z uwagi na złożenie pisma w polskim urzędzie pocztowym, dotyczy, co do zasady, terminów procesowych (art. 57 § 5 k.p.a.), jednakże zdaniem składu orzekającego, nie oznacza to, iż dobrodziejstwo to jest wykluczone w przypadku terminów prawa materialnego.

W ocenie Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do utożsamiania kwestii zachowania terminu do dokonania zgłoszenia (tj. przedsięwzięcia określonej czynności w postępowaniu), z datą wszczęcia postępowania w przedmiocie tego zgłoszenia, które po myśli art. 61 § 3 k.p.a. następuje z chwilą doręczenia żądania organowi. Przepis art. 12 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy mówi bowiem o "obowiązku zgłoszenia", nie zaś o obowiązku wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszenia, w terminie do dnia 30 czerwca 2004r.

Skoro zatem pismo zawierające zgłoszenie, nadane zostało przez P. S.A. w P. w polskim urzędzie pocztowym w dniu 29 czerwca 2004 r., Sąd I Instancji uznał , iż zachowany został termin, określony w cytowanym przepisie.

Ponadto, Sąd I instancji wyjaśnił , iż na podstawie uchwał walnych zgromadzeń spółek M. i Pe. S.A. oraz C. S.A. nastąpiło połączenie obu spółek na podstawie art. 463 pkt 1 Kodeksu handlowego z 1934 r. poprzez przeniesienie całego majątku "C" S.A. na rzecz "Pe " S.A.. Równocześnie nastąpiła zmiana nazwy "Pe" na Po. S.A. która to nazwa została później zmieniona na P. S.A.

Odnosząc się do powyższego, Sąd wskazał, że stosownie do art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, z chwilą wykreślenia spółki przejętej, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. W razie wykreślenia z rejestru (rejestrów) spółek przejętych, ustaje całkowicie ich byt prawny, a realizowane połączenie spółek staje się definitywne (zakończone). Z tą chwilą majątek czynny i bierny spółek przejętych przechodzi - w drodze sukcesji uniwersalnej - na spółkę przejmującą. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sadu Administracyjnego, Sad I instancji stwierdził, iż w myśl cytowanego wyżej przepisu, sukcesja uniwersalna, w tym przewidziana w art. 463 i nast. Kodeksu handlowego, wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych. W wypadku bowiem zaistnienia następstwa prawnego o charakterze sukcesji generalnej - co ma miejsce w przypadku połączenia spółek na podstawie art. 463 Kodeksu handlowego, następuje przejęcie przez spółkę przejmującą ogółu praw i obowiązków, w tym również obowiązków o charakterze publicznoprawnym. Podzielono tym samym stanowisko organów orzekających , iż P. SA z siedzibą w P. jest następcą C SA. na zasadzie sukcesji generalnej , a tym samym P. S.A. nie jest innym podmiotem w rozumieniu art. 12 ust. 1 omawianej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu, wobec występowania następstwa prawnego Spółki Akcyjnej P. S.A. w P. w stosunku do Spółki Akcyjnej C. z siedzibą w W., wskazanej przezeń jako sprawca zanieczyszczenia powierzchni ziemi, niedopuszczalne a w konsekwencji prawnie nieskuteczne jest zgłoszenie przezeń zanieczyszczenia, w celu zwolnienia się z obowiązku rekultywacji terenu. Przyjęcie tezy proponowanej przez skarżącą prowadziłoby bowiem do konkluzji, że każda zmiana organizacyjna osoby prawnej, w następstwie której traci ona osobowość prawną (przejecie, połączenie), nie związana z jej likwidacją, wyłącza odpowiedzialność za dokonane zanieczyszczenie powierzchni ziemi lub gleby.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł pełnomocnik P. SA w Płocku zaskarżając go w całości i domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisu postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez przyjęcie nieprawidłowej wykładni:

-art. 12 ust 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1085, ze zm.) polegającej na przyjęciu, że skarżąca spółka nie była objęta obowiązkiem złożenia zgłoszenia na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej oraz, że termin, o którym mowa w tym przepisie jest terminem prawa materialnego,

-art. 82 ust 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska polegającej na przyjęciu, że obowiązek wynikający z mocy prawa mógł być przejęty w drodze następstwa prawnego wynikającego z połączenia spółek, podczas gdy nabycie praw i obowiązków z zakresu prawa publicznego płynących z samego prawa następuje w sposób pierwotny; oraz przyjęciu, że przepis ten wywoływał skutki w sferze prawa cywilnego; oraz przyjęciu, że celem przepisu było uwolnienie władającego od odpowiedzialności za zanieczyszczenia wyrządzone przed objęciem przez niego władania, podczas gdy zamiarem ustawodawcy było uwolnienie władającego od odpowiedzialności za zanieczyszczenia wyrządzone przez inny podmiot po objęciu przez niego władania, ale przed wejściem w życie ustawy (koniunkcja dwóch przesłanek);

-art. 362 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627, ze zm.) polegającej na przyjęciu, że przepis ten nie znajduje zastosowania w stosunku do skarżącej spółki, a zatem dąży ona do zwolnienia się ze swych zobowiązań;

Wskazując na powyższe naruszenie prawa strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ; 2) naruszenie przepisów postępowania , jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej , bowiem według art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania . Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze . Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa , którym zdaniem skarżącego - uchybił Sąd , uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo , że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy . Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności . Ze względu na to ,że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko - radcowskim ( art. 175 § 1 -3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Opiera się on na założeniu , że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny .

Złożona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada przedstawionym wymaganiom lecz podniesione w niej zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie .

W niniejszej sprawie żadna z przesłanek określonych w art. 183 § 2 ustawy procesowej nie wystąpiła , stąd Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej .

Przystępując do rozpoznania zgłoszonych zarzutów skargi kasacyjnej zauważyć należy , iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Sąd uwzględniając skargę na decyzję , uchyla decyzję w całości lub części , jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może polegać na błędnej wykładni prawa jak i ma miejsce wówczas gdy organ administracji prawidłowo ustalił treść normy prawnej , ale błędnie ją zastosował .Uchylenie decyzji na tej podstawie następuje gdy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy i nie ma cech rażącego naruszenia ( art. 145 § 1 pkt. 2 cyt. ustawy ) .

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma uzasadnienia zgłoszony zarzut skargi kasacyjnej wadliwej wykładni art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony Środowiska , ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 100 , poz. 1085 ) , jak i art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska ( Dz. U. Nr 49 z 1994 r. poz. 196 ze zm. ) .

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. Nr 62 , poz. 627 ze zm.) odmiennie od poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994r. Nr 49, poz. 196 ze zm.), ukształtowała odpowiedzialność za zanieczyszczenie ziemi i obowiązek jej rekultywacji. W uprzednio obowiązującym stanie prawnym (art. 82 ustawy), jednostki organizacyjne wykonywające działalność szkodliwie wpływającą na środowisko, w tym zanieczyszczające powierzchnię ziemi, miały obowiązek przywrócenia stanu właściwego środowiska, a obowiązki w tej mierze mogły być egzekwowane w drodze administracyjnoprawnej, jak też w sferze prawa cywilnego w przypadku wyrządzenia szkody osobom trzecim. Regulacje tej ustawy nie wiązały odpowiedzialności za zanieczyszczenie powierzchni ziemi z uprawnieniami rzeczowymi, w tym z faktu władania daną nieruchomością nie wynikał wprost obowiązek rekultywacji w sytuacji gdy władający nie był sprawcą zanieczyszczenia.

W ujęciu ustawy Prawo ochrony środowiska, odpowiedzialność za zanieczyszczenie powierzchni ziemi i wiążący się z nią obowiązek rekultywacji spoczywa na władającym powierzchnią ziemi, którym stosownie do art. 3 pkt 44 tej ustawy jest właściciel nieruchomości lub inny podmiot władający gruntem, ujawniony w ewidencji gruntów i budynków na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Stosownie do art.102 ust. 1 wymienionej ustawy, władający powierzchnią ziemi w przypadku jej zanieczyszczenia ma obowiązek przeprowadzenia rekultywacji z tym, że w przypadku koniecznego natychmiastowego jej dokonania może na koszt władającego dokonać jej starosta (art. 102 ust. 5 i ust. 7). Uwolnienie się władającego powierzchnią ziemi od obowiązku rekultywacji może nastąpić w przypadku wykazania przez niego, że zanieczyszczenie spowodował inny podmiot i wówczas na tym podmiocie spoczywa obowiązek rekultywacji, z tym zastrzeżeniem, że jeśli zanieczyszczenia dokonano za wiedzą lub zgodą władającego, ponosi on obowiązek rekultywacji solidarnie ze zbywcą (art. 102 ust. 2 i 3).

Z treści art. 102 ust. 2 cytowanej ustawy wynika, że uwolnienie się władającego powierzchnią ziemi od obowiązku rekultywacji, dotyczy wyłącznie tych przypadków, w których zanieczyszczenia gleby spowodował inny podmiot ale do zdarzenia tego doszło po dniu objęcia władania.

Uregulowanie to ponad wszelką wątpliwość wyklucza możliwość uwolnienia się władającego powierzchnią ziemi od obowiązku rekultywacji z powołaniem się na sprawstwo osoby trzeciej, jeżeli zanieczyszczenie miało miejsce przed objęciem władania. Oznacza to, że władający powierzchnią ziemi w świetle treści tego uregulowania nie może skutecznie powołać się na sprawstwo zanieczyszczenia swego poprzednika prawnego.

W ujęciu omawianego przepisu władający powierzchnią ziemi nabywając (przejmując) określoną zanieczyszczoną nieruchomość, przejmuje obowiązek dokonania rekultywacji i na nim ciąży wykonanie tego publicznoprawnego obowiązku. Natomiast odrębną kwestią są wzajemne relacje między zbywcą i nabywcą z tytułu kosztów rekultywacji i są one zależne od treści stosunku prawnego będącego podstawą przeniesienia własności, wszelkie spory w tej mierze mogą być rozstrzygane w płaszczyźnie stosunków cywilnoprawnych

Uregulowania objęte art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. , których błędną wykładnię zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu skarga kasacyjna, przewiduje obowiązek władającego powierzchnią ziemi w dacie wejścia ustawy Prawo ochrony środowiska, tj. w dniu 1 października 2001 r. zgłoszenie właściwemu staroście faktu zanieczyszczenia powierzchni ziemi jaki spowodował inny podmiot przed wejściem w życie niniejszej ustawy z zastrzeżeniem dokonania tego zgłoszenia do dnia 30 czerwca 2004 r.

Analiza treści omawianego przepisu wskazuje, iż dotyczy on przypadków, w których zanieczyszczenie powierzchni ziemi nastąpiło przed wejściem w życie ustawy Prawo ochrony środowiska i zostało opracowane przez osobę będącą względem władającego w dniu wejścia w życie tej ustawy, innym podmiotem, z czego wypływa wniosek, że delict powodujący zanieczyszczenie musi zostać popełniony wówczas, gdy władający objął we władanie daną nieruchomość, co wyklucza możliwość uznania za inny podmiot w rozumieniu tego uregulowania poprzednika prawnego władającego. Podkreślenia wymaga, że przepis ten o charakterze międzyczasowym stwarzał możliwość uwolnienia się wymienionych w nim władających od dokonania rekultywacji w przypadku zanieczyszczenia ziemi przez inne podmioty wówczas, gdy nastąpiło to przed wejściem w życie ustawy Prawo ochrony środowiska i niewątpliwie celem ustawodawcy było stworzenie również i tym władającym ochrony w przypadku wyrządzenia szkody przez osoby trzecie na równi z przewidzianą w art. 102 ust. 2 tej ustawy. Wymieniony przepis, o czym była mowa wyżej, wyklucza możliwość uwolnienia się od obowiązku rekultywacji w przypadku zanieczyszczenia ziemi przed objęciem nieruchomości we władanie, z czego wynika, że sprawstwo poprzednika prawnego władającego nie może być poczytane jako działanie innego podmiotu.

Przyjąć w związku z tym należy, kierując się wykładnią celowościową i systemową, że art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. odnosi się wyłącznie do tych przypadków, w których wyrządzenie szkody polegającej na zanieczyszczeniu ziemi zostało spowodowane po objęciu władania przez władającego o jakim mowa w tym przepisie, a przed wejściem w życie ustawy Prawo ochrony środowiska. Wyklucza to uznanie jako "inny podmiot" w rozumieniu tego przepisu, poprzednika prawnego władającego.

Zgodzić się należy się w związku z tym ze stanowiskiem Sądu I instancji , że następca prawny nie jest innym podmiotem o jakim mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. i wobec tego skarżący nie mógł skutecznie dokonać zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi w powołaniu na ten przepis i w ten sposób uwolnić się od obowiązku rekultywacji , skoro sprawcą zanieczyszczenia był jego poprzednik prawny .

Wskazać również należy, że określony w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej termin, którego koniec przypada na dzień 30 czerwca 2004 r., jest terminem prawa materialnego. Niewątpliwie bowiem należy do katalogu "warunków ustawy", o których mowa w art. 12 ust. 4 ustawy wprowadzającej. Tylko kumulatywne spełnienie tychże warunków, polegające na wywiązaniu się z obowiązku dokonania kompletnie udokumentowanego zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi do dnia 30 czerwca 2004 r. umożliwiało staroście uwzględnienie żądania i dokonanie wpisu zanieczyszczonego gruntu do stosownego rejestru obszarów rekultywowanych przez ten organ powiatu.

Jakkolwiek czynność dokonania zgłoszenia wywołuje skutki procesowe i jako podanie uruchamia postępowanie administracyjne kończące się wpisem gruntu do rejestru albo - alternatywnie - decyzją odrzucającą zgłoszenie, czynność ta jest równocześnie jednym z materialnoprawnych warunków wpływających na skuteczność żądania zawartego w zgłoszeniu. Data jej dopełnienia oraz kompletność dołączonego do zgłoszenia materiału dowodowego w postaci wyników badań ziemi przesądzała o rezultacie postępowania. Data złożenia kompletnego zgłoszenia określona w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej jest terminem prawa materialnego; wynika bowiem z przepisów o charakterze materialnoprawnym, a nadto została przez art. 12 ust. 4 tejże ustawy wprost nazwana "warunkiem ustawy", a więc zdarzeniem, od którego uzależniony został wynik sprawy. Uchybienie terminowi na złożenie zgłoszenia wraz z wymaganymi dokumentami kształtuje materialny stosunek administracyjny; formułuje dla starosty nakaz odrzucenia spóźnionego lub niekompletnego zgłoszenia.

Wobec powyższych wywodów kolejny zarzut skargi kasacyjnej a to niezastosowania przepisy art. 362 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w okolicznościach przedmiotowej sprawy jawi się całkowicie nieusprawiedliwiony. Przepis ten stanowiąc o odpowiedzialności administracyjnej podmiotów korzystających ze środowiska w zakresie obowiązku przywrócenia środowiska do stanu właściwego odnosi się do sytuacji zaistniałych już po wejściu w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska o czym przecież świadczą przepisy intertemporalne w tym zakresie . Niewątpliwie przepis ten nie może być stosowany w postępowaniu dotyczącym odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia nieruchomości regulowanych przez przepis intertemporalny - art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy- Prawo ochrony środowiska , ustawę o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw.

Wskazane wyżej przesłanki uzasadniają przyjęcie stwierdzenia o nieusprawiedliwionych podstawach wniesionej skargi kasacyjnej .

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) orzeł jak w sentencji wyroku .