Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 331/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2005-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.), Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Maria Filipek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2005 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "O." J. O. i Wspólnicy Spółka Jawna na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2005r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 53 § 1 i § 3, art. 54 § 1 pkt 5, art. 55 § 1, art. 56 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60), art. 2 ust. 2, art. 6 ust. 7, art. 11, art. 15 ust. 4 i ust. 4d ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11 z 1993 r., poz. 50 ze zm.), art. 37h, art. 37 j ust. 1 pkt 2, art. 37m ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (tekst jednolity: Dz. U. Nr 256 z 2004 r., poz. 2571), § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, dokonywania zaokrągleń oraz zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz. U. Nr 240 z 2002 r., poz. 2063 ze zm.), Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego Nr [...] z dnia [...] marca 2005 r., w sprawie określenia prawidłowej kwoty podatku od towarów i usług należnej z tytułu importu towaru wg dokumentu SAD Nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r. oraz wezwania do zapłaty odsetek od zaległości podatkowych obliczonych zgodnie z art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 9 lutego 2004 r. w Oddziale Celnym objęty został procedurą dopuszczenia do obrotu, sprowadzony z Litwy towar w postaci benzyny silnikowej. Towar został zataryfikowany do kodu 2710 11 45 0. Obliczono podatek akcyzowy w kwocie 2.092.982,70 zł. Kwotę podatku VAT dla w/w towaru w wysokości 735.720,30 zł obliczono, w oparciu o wartość celną powiększoną o kwotę podatku akcyzowego i krajowe koszty transportu przy zastosowaniu 22% stawki podatku VAT.

Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia kwoty podatku od towarów i usług, należnego z tytułu importu towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu, a następnie decyzją z dnia [...] marca 2005 r. określił kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 759.006,60 zł oraz wezwał Stronę do uiszczenia różnicy kwoty podatku od towarów i usług w wysokości 23.286,30 zł, a nadto do zapłaty odsetek od zaległości podatkowych obliczonych zgodnie z art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej samodzielnie przez podatnika.

Dyrektor Izby Celnej nie podzielił zarzutów odwołania. Podniósł, że w imporcie zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą, z którą powstaje dług celny. Zgodnie z art. 64 § 1 Kodeksu Celnego (Dz. U. z 1997 r. Nr 23 poz. 117 ze zmianami), zgłoszenie w formie pisemnej powinno zostać dokonane przez zgłaszającego na właściwym formularzu, zgodnie ze wzorem przewidzianym do objęcia towaru określoną procedurą celną. Zgłoszenie to powinno być podpisane i zawierać wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, obowiązkiem importera jest obliczenie i wykazanie w zgłoszeniu celnym kwoty podatku, z uwzględnieniem obowiązującej stawki. Zgłoszenie celne do procedury celnej jest formą deklaracji podatkowej w rozumieniu art. 3 pkt 5 Ordynacji podatkowej, w której Strona deklaruje kwotę podatku we właściwej wysokości.

Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy VAT, import towarów podlega opodatkowaniu. Art. 6 ust. 7 w/w ustawy stanowi, iż z chwilą powstania długu celnego powstaje obowiązek podatkowy w imporcie towarów. Zgodnie z art. 15 ust. 4 i 4c w/w ustawy podstawę opodatkowania podatkiem VAT w imporcie stanowi wartość celna powiększona o należne cło, podatek akcyzowy i transport, który został poniesiony do pierwszego miejsca w kraju. Ponadto zgodnie z art. 15 ust 4d w/w ustawy do podstawy opodatkowania, o której mowa w ust. 4 i 4c dolicza się określone w odrębnych przepisach opłaty oraz inne należności, jeżeli organy celne mają obowiązek pobierać te należności z tytułu importu towarów.

Stosownie do art. 37h ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, wprowadzenie na rynek krajowy paliw silnikowych, podlega opłacie zwanej dalej "opłatą paliwową".

W niniejszej sprawie opłata paliwowa została zapłacona, jednak nie została doliczona do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług. W związku z powyższym zasadne było wydanie decyzji określającej podatek od towarów i usług w prawidłowej wysokości tj. z uwzględnieniem opłaty paliwowej. W niniejszej sprawie podatek VAT został pobrany w zgłoszeniu celnym w niższej wysokości. Strona nie kwestionuje również sposobu obliczenia prawidłowej wysokości kwoty podatku VAT w decyzji, a jedynie fakt wezwania do zapłaty odsetek od zaległości podatkowej. Zdaniem Strony wymiar podatku VAT w niższej wysokości nie był przez importera zawiniony, wobec czego nie może być traktowany jako zaległość podatkowa.

Naczelnik Urzędu Celnego w zaskarżonej decyzji prawidłowo określił podatek od towarów i usług i wezwał Stronę do samodzielnego naliczenia odsetek od zaległości podatkowych na podstawie art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej.

Powstanie zaległości podatkowej powoduje obowiązek naliczenia odsetek za zwłokę (art. 53 ustawy Ordynacja podatkowa), które pobiera się od następnego dnia po upływie terminu płatności zobowiązania podatkowego, a więc od momentu, kiedy roszczenie podatkowe stało się wymagalne. Zaległość podatkowa ma charakter obiektywny, jej powstanie jest związane z niezapłaceniem podatku w terminie płatności.

W świetle przepisów podatkowych nie jest istotne czy powstanie zaległości podatkowej było przez stronę zawinione czy też było wynikiem błędu organu celnego. Zaległość podatkowa jest niezależna od woli, zamiaru bądź winy po stronie podatnika, płatnika lub inkasenta. Powstanie obowiązku ich zapłaty związane jest tylko i wyłącznie z faktem niezapłacenia podatku w terminie.

Deklaracje podatkowe są prawną konsekwencją zastosowania w danym podatku metody jego samoobliczenia przez podatnika i mają na celu ułatwienie kontroli prawidłowości płacenia podatku przez podatnika. Jednakże, gdy po wszczęciu postępowania podatkowego organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku albo też wysokość należnego zobowiązania jest inna niż wykazana w deklaracji - organ podatkowy jest zobowiązany do wydania decyzji deklaratoryjnej, w której określa wysokość zaległości podatkowej, albo stwierdza nadpłatę (art. 21 § 3 Ordynacji).

Całkowita kontrola zgłoszenia celnego dotyczyła prawidłowości wypełnienia pól zgodnie z instrukcją wypełniania SAD. Pole 47 zostało sprawdzone tylko pod względem rachunkowym. W weryfikacji nie zawierała się merytoryczna ocena poprawności obliczenia podstawy podatku.

W odpowiedzi na zarzut, że sposób obliczania podatku VAT z tytułu importu paliw z uwzględnieniem w podstawie opodatkowania tym podatkiem opłaty paliwowej wprowadziło dopiero pismo Ministerstwa Finansów, po sześciu miesiącach od daty wprowadzenia opłaty paliwowej, Dyrektor Izby Celnej zauważył, że przedmiotowe pismo nie jest żadną interpretacją, lecz przypomina się w nim jedynie o obowiązku stosowania przepisów - w tym przypadku 15 ust 4d ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zarzuciła naruszenie przepisów prawa mające wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

- art. 53 § 1 w związku z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa poprzez zobowiązanie podatnika do zapłaty odsetek od różnicy pomiędzy zadeklarowaną a należną kwotą podatku od towarów i usług, podczas gdy niepoprawnie wypełniony dokument celny z kwotą do opodatkowania nie był kwestionowany przez organ celny zobowiązany do jego weryfikacji, a zatem podatnik nie może w tej sytuacji ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań tegoż organu;

- art. 121 § 1 oraz art. 187 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej, poprzez braki w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, w szczególności nie uwzględnienie przy rozstrzyganiu sprawy, o co wnosiła Strona, decyzji Naczelnika Urzędu Celnego zapadłych na tle analogicznego z rozpatrywanym stanu faktycznego, które miały dla sprawy istotne znaczenie, szczególnie w kontekście zasady zaufania, w świetle której niedopuszczalne jest, aby różne organy podatkowe wywodziły z takiego samego stanu prawnego odmienne skutki prawne.

Skarżący podkreśla, że organy celne odpowiadają za powstanie zaległości podatkowej. Gdyby bowiem organ celny wezwał podatnika do podwyższenia podstawy opodatkowania, ten z pewnością by to uczynił i nie zostałby obciążony dodatkową opłatą. Brak winy podatnika w tym zakresie powinien skutkować odstąpieniem od obciążania go odsetkami za zwłokę. W ocenie skarżącego byłoby to zgodne z zasadą wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej

Ponadto skarżący podnosi, że organy podatkowe nie mogą na gruncie takiego samego stanu faktycznego dokonywać skrajnie różnych rozstrzygnięć, a we wskazanych sprawach o analogicznym stanie faktycznym prowadzonych przez Urząd Celny odsetki nie zostały naliczone. Organ podatkowy drugiej instancji w uzasadnieniu skarżonej decyzji wskazał, iż stan faktyczny tych spraw nie jest mu znany i nie przypisał im należytej wagi. Tymczasem wskazać trzeba, że zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej był on zobowiązany do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wskazanie przez Stronę w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji na w/w numery spraw prowadzonych przez Urząd Celny należało potraktować jako wniosek o włączenie ich jako dowód w sprawie. Skoro zatem organ podatkowy wniosku tego nie uwzględnił, to naruszono art. 188 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Na wstępie, odnosząc się do podanych w rozstrzygnięciu przepisów prawa stanowiących podstawę wydanej decyzji, należy zauważyć, że organ odwoławczy błędnie powołał się na przepis art. 11 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. z 1993 r., Nr 11, poz. 50 ze zm.), podobnie jak uczynił to organ I instancji, przywołując w rozstrzygnięciu decyzji jako podstawę prawną jej wydania m.in. art. 11 ust. 4 i ust. 5, art. 11 c, art. 11 d, art. 11 e ust. 1.

Zauważyć należy, że chociaż dług celny powstał pod rządami wyżej wymienionej ustawy o podatku VAT i akcyzowym, to obie decyzje w sprawie określenia podatku od towarów i usług wydane zostały już pod rządami ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r., Nr 54, poz. 535), która to ustawa kwestie zasad wymiaru i poboru podatku z tytułu importu towarów uregulowała w art. 33 – 40.

Mając na uwadze generalną zasadę, że z chwilą wejścia w życie nowe przepisy proceduralne mają zastosowanie również w odniesieniu do już toczących się postępowań, (a tym bardziej do wszczynanych pod rządami nowej ustawy) należy stwierdzić, iż podstawą wydanych w sprawie decyzji powinny być przepisy art. 33 ust. 2, 4 i 6 oraz art. 37 ust.1 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. Prymat bowiem nowych przepisów polega na tym, że "chwytają one w locie" nawet postępowania wszczęte przed ich wejściem w życie, stosowanie zaś w tych postępowaniach prawa dotychczasowego ma charakter wyjątkowy.

Odmiennie przedstawia się kwestia zmiany przepisów w przypadku materialno –prawnej podstawy ich stosowania. W przypadku podatku VAT, którego obowiązek zapłaty powstaje z mocy prawa – z chwilą zaistnienia określonego zdarzenia, wydana w następstwie tego decyzja jedynie stan ten potwierdza. W takiej sytuacji zastosowanie przepisów obowiązujących w dacie wydawania decyzji byłoby równoznaczne z naruszeniem zasady lex retro non agit, która to zasada ma zastosowanie także na gruncie prawa podatkowego.

Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że w podstawie prawnej rozstrzygnięcia decyzji organy celne powinny zamieścić przepisy proceduralne z ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r., jednakże fakt, iż tego nie uczyniły nie ma wpływu na wynik sprawy, albowiem przepisy w tej części starej i nowej ustawy o podatku VAT są tożsame treściowo.

Przystępując do dalszych rozważań odnośnie rozpatrywanej sprawy, niesporne jest, że zgodnie z obowiązującym w dniu dokonania importu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym opodatkowaniu podlegał m. in. import towarów.

Trafnie organy celne wywiodły, że obowiązek podatkowy powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy o VAT w imporcie jest to chwila, z którą powstaje dług celny.

Stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (11 ust. 1 "starej" ustawy o VAT) podatnicy, na których ciąży obowiązek uiszczenia cła, są obowiązani do obliczenia i wykazania w zgłoszeniu celnym kwoty podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, z uwzględnieniem obowiązujących stawek. Zgłoszenie celne do procedury celnej jest więc formą deklaracji podatkowej, w której strona deklaruje kwotę podatku we właściwej wysokości.

W myśl art. 37h ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym - wprowadzenie na rynek krajowy paliw silnikowych, podlega opłacie zwanej dalej "opłatą paliwową". Obowiązek zapłaty opłaty paliwowej od paliw silnikowych ciąży na importerze paliw silnikowych - art. 37j ust. 1 pkt 2 w/w ustawy. Do podstawy opodatkowania podatkiem VAT w przedmiotowym zgłoszeniu celnym należało zatem doliczyć kwotę opłaty paliwowej.

Jeżeli w wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego organ celny stwierdzi, iż kwoty podatków zostały wykazane nieprawidłowo, naczelnik urzędu celnego wydaje decyzję określającą podatki w prawidłowej wysokości. Naczelnik urzędu celnego może określić kwotę podatków w decyzji dotyczącej należności celnych na podstawie art. 33 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług (art. 11 ust. 2 "starej" ustawy o VAT). Nie ulega zatem wątpliwości, że działania organów celnych miały należyte umocowanie normatywne.

Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny z urzędu zauważa, że zamieszczenie w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji wezwania do uiszczenia odsetek od zaległości podatkowych obliczonych zgodnie z art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej samodzielnie przez podatnika od dnia następnego po upływie podanego terminu płatności podatku jest wadliwe.

Jak wynika z treści art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej odsetki za zwłokę nalicza podatnik, płatnik, inkasent, następca prawny lub osoba trzecia odpowiadająca za zaległości podatkowe z zastrzeżeniem wymienionych w tym artykule przepisów, wymieniających katalog spraw, w których to organ określa wysokość odsetek. Zgodnie art. 33 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług (art. 11 ust. 3 starej ustawy o VAT) podatnik jest obowiązany w terminie 10 dni, licząc od dnia jego powiadomienia przez organ celny o wysokości należności podatkowych, do wpłacenie kwoty obliczonego podatku.

Zauważyć jednak należy, że dokonane w niniejszej sprawie przez organ I instancji wezwanie podatnika do naliczenia i uiszczenia odsetek od zaległości podatkowej zgodnie z wyżej wymienionym przepisem, jest jedynie wskazówką co do obowiązku wykonania czynności wymaganej prawem (zgodnie z art. 121 Ordynacji podatkowej organ podatkowy udziela stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień) i chociaż pouczenie w tym zakresie nie powinno znaleźć się w rozstrzygnięciu decyzji lecz w jej uzasadnieniu bądź oddzielnym piśmie, nie stanowi to wady powodującej konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

Mając na uwadze, że uchybienie powyższe nie ma wpływu na wynik sprawy, nie może skutkować uchyleniem decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania i nie stanowi również podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn określonych w art. 247 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej, gdyż wezwanie do uiszczenia odsetek nie jest równoznaczne z określeniem należności z tego tytułu, do czego organy, jak mowa była o tym wyżej, są uprawnione tylko w ściśle określonych wypadkach.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że dla powstania obowiązku zapłaty odsetek nie ma znaczenia podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż nie zdawał sobie sprawy z konieczności doliczenia do podstawy opodatkowania opłaty paliwowej.

Jak przyjmuje się w doktrynie prawa podatkowego, "naliczanie odsetek za zwłokę jest automatycznym skutkiem prawnym istnienia zaległości; bez znaczenia jest świadomość istnienia zaległości i jej konsekwencji, przyczyny powstania zaległości, możliwości płatnicze podatnika (płatnika, inkasenta) i jakiekolwiek inne aspekty funkcjonowania podmiotów stosunku prawnopodatkowego" – zob. A. Huchla - [w:] C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla, Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003, wyd. III. Kom. do art. 53 cyt. za LEX Omega. Pogląd ten podziela J. Zubrzycki – w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki – Ordynacja podatkowa – Komentarz, Unimex 2003 r., s. 232.

Podobne stanowisko zajmuje judykatura, wskazując np. iż "art. 20 ust. 1 u.z.p. (obecnie art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej), stanowiący o obowiązku pobrania odsetek za zwłokę w przypadku istnienia zaległości w opłacaniu podatków, w ogóle nie zajmuje się zagadnieniem, z czyjej winy zaległości te powstały. Oznacza to, że w każdej sytuacji faktycznej istnienie zaległości podatkowych rodzi dla podatnika następstwa w postaci obowiązku świadczenia od nich odsetek za zwłokę" (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1985 r., SA/Lu 282/85, POP 1992, nr 1, poz. 27). "Dla ustalenia obowiązku zapłaty odsetek w podatku od towarów i usług nie ma znaczenia przyczyna, która spowodowała, że podatnik nie obliczył i nie wpłacił należnego podatku w terminie. Z uwagi na samoobliczeniową metodę powstawania zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług - obowiązek naliczania i pobór odsetek za zwłokę jest niezależny od tego, z czyjej winy (podatnika czy organu podatkowego) powstała zaległość podatkowa" (wyrok NSA z dnia 9 listopada 1999 r., I SA/Po 2623/98, "Doradca Podatnika" 2000 r., nr 6, s. 67). "Na datę początkową powstania obowiązku uiszczenia odsetek za zwłokę w uiszczeniu należnego podatku nie ma wpływu ani fakt braku decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, ani też fakt wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji określającej to zobowiązanie w przypadku zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego" (wyrok NSA z dnia 5 czerwca 1996 r., SA/Sz 2221/95, POP 1999, nr 3, poz. 74), "Odsetki w prawie podatkowym, podobnie jak w prawie cywilnym (art. 481 § 1 k.c.), są wynikiem samej zwłoki dłużnika i ich powstanie jest niezależne od przyczyn zwłoki" (wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1998 r., I SA/Gd 1510/96, LEX nr 35932).

Wskazuje się także, iż dla istnienia odsetek nie ma w zasadzie znaczenia przyczyna nieterminowego wykonania zobowiązania podatkowego, co jednak nie powinno oznaczać obarczania podatnika odsetkami, gdy przyczyna ich powstania leży wyłącznie po stronie organów podatkowych (R. Mastalski: "Prawo podatkowe", CH Beck 2004 r., s . 205 – 206). W literaturze podnosi się również, że obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę związany jest wyłącznie z faktem niezapłacenia podatku w terminie, a ewentualne zawinienie podatnika - bądź też brak takowego - nie ma w tym przypadku żadnego znaczenia; może natomiast być brane pod uwagę w przypadku złożenia przez podatnika wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w części (B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska – Ordynacja podatkowa, 2002 r., cyt. za LEGALIS – kom. do art. 53 Ordynacji podatkowej).

Gdyby przyjąć nawet najbardziej liberalny z przedstawionych tu poglądów - o możliwości zwolnienia z odpowiedzialności podatnika w związku z wyłączną winą organów podatkowych, to i tak skarżący nie wykazał, aby przyczyna powstania zaległości leżała po ich stronie. Nawet hipotetyczne założenie, że organ podatkowy prezentowałby błędny pogląd w zakresie sposobu obliczania podatku i podstawy opodatkowania, nie zwalnia podatnika z obowiązku zadeklarowania podatku we właściwej wysokości. Prawidłowe samoobliczenie podatku w sytuacji przewidzianej ustawą nie jest jakiegoś rodzaju przywilejem podatkowym czy uprawnieniem, lecz obowiązkiem podatnika, za którego realizację ponosi on odpowiedzialność. Podatnik dysponował też przewidzianym przepisami Ordynacji podatkowej narzędziem dla uzyskania interpretacji urzędowej, zapobiegającym powstaniu takiej sytuacji.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego naruszenia przez organy celne art. 121 Ordynacji podatkowej, sąd uznał, iż do takiego naruszenia nie doszło, podzielając pogląd utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, który ciąży na organach podatkowych (w sprawie niniejszej – celnych) nie może być utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony z urzędu o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych. Obowiązek informowania stron nie zastępuje własnego obowiązku osoby prowadzącej działalność gospodarczą posiadania wiedzy, która jest konieczna do prawidłowego prowadzenia interesów. Innymi słowy, obowiązki organów podatkowych (celnych) nałożone na nie w zakresie działania w taki sposób, żeby strony z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody, nie mogą być utożsamiane z nałożeniem na te organy obowiązku świadczenia pomocy prawnej. Tak więc organ podatkowy nie ma obowiązku czuwania, aby podatnik nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa.

Organ celny miał ustawowo określony termin na dokonanie merytorycznej weryfikacji zgłoszenia, któremu nie uchybił. Niezrozumiałe są więc zarzuty pełnomocnika skarżącego, że organ celny od razu nie zakwestionował zgłoszenia dokonanego w ramach samoobliczenia, lecz uczynił to po jakimś czasie.

Mając powyższe na uwadze, sąd nie stwierdził naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia decyzji wydanych w ramach badanego postępowania, czy też stwierdzenia ich nieważności, a zatem w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skarga została oddalona.