Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 322/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 23 września 2015 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego A. K. kwotę 500 (pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 28 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 23 stycznia 2015 r., nakazującą E. O. w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem samowolnie wykonanego kominka w lokalu mieszkalnym nr 1 w budynku przy ul. A. w S. wykonanie w terminie do 31 lipca 2015 r., następujących robót budowlanych:

1.zamontowanie w przewodzie kominowym o wymiarach przekroju 30 cmx30 cm (przewężonym od poziomu strychu do wylotu do wymiarów 14 cm x 27 cm), do którego jest włączony kominek, wkład z blachy stalowej żaroodpornej o jednolitym przekroju 14 cm x 27 cm i wysokości od czopucha kominka do wylotu komina;

2.zamontowanie w pomieszczeniu z kominkiem nawiewników powietrza o łącznej wydajności nie mniejszej niż 110 m3/h (np. dwa nawiewniki okienne typu F Vent 2500 FB o przepustowości 55m 3/h); po wykonaniu obowiązku dostarczyć do Inspektoratu protokół mistrza kominiarskiego, potwierdzający prawidłowość zamontowania wkładu blaszanego i dopuszczający kominek do eksploatacji.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy;

Pismem z 24 października 2011 r. A. K. powiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej PINB) o kominku zainstalowanym w lokalu mieszkalnym nr 1 w budynku przy ul. A. w S., którego użytkowanie powoduje zadymianie klatki schodowej budynku i pozostałych mieszkań. W dniu 2 grudnia 2011 r. PINB dokonał kontroli lokalu nr 1, w wyniku której stwierdzono, że w pokoju położonym przy klatce schodowej zamontowany jest kominek z zamkniętym wkładem kominkowym. Według oświadczenia właściciela lokalu E. O. kominek został zamontowany w 1999 r., bez zgody właściwego organu. Jako dowód co do daty wykonania kominka przedłożył opinię mistrza kominiarskiego B. J.-T. z 1 października 1999 r., wskazującą m.in. przewód, do którego można podłączyć kominek, po uprzednim odłączeniu pieca węglowego.

Realizując obowiązki nałożone postanowieniem z 2 kwietnia 2012 r. E. O. przedłożył opinię mistrza kominiarskiego E. Ł. nr [...] z 28 maja 2012 r., w której stwierdzono, że kominek w lokalu nr 1 został podłączony zgodnie z opinią kominiarską nr [...] z 1 października 1999 r. do przewodu nr 5, którego przekrój wynosił 30 x 30 cm, ale przewód ten został przewężony od kondygnacji strychu do wylotu do przekroju 14 x 27 cm, zgodnie zaś z Polską Normą PN-89/B-10425 przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły, pkt 3.3.4 przewody powinny mieć na całej swej wysokości, łącznie z przejściami przez stropy i wieńce, jednakowy przekrój.

W dniu 8 lutego 2013 r. opinię techniczną dotyczącą zgodności zainstalowania kominka w lokalu nr 1 z przepisami ochrony przeciwpożarowej autorstwa rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych st. bryg. w st. spocz. mgr Z. S. przedłożyła A. G., właścicielka lokalu nr 2 w przedmiotowym budynku. Autor tej opinii stwierdził naruszenie postanowień zawartych w przepisach § 132 ust 3 pkt 4a (brak w pomieszczeniu sprawnej wentylacji nawiewno-wywiewnej), § 145 ust 1 (nie wystarczający przekrój przewodu kominowego do wielkości kominka) oraz § 147 ust 1 i 2 rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz.690 z późn. zm.).

Inwestor E. O. także przedłożył ocenę techniczną autorstwa rzeczoznawcy budowlanego mgr inż. K. L. z 30 maja 2012 r., z której wynika, że zainstalowany w mieszkaniu nr 1 budynku przy ul. A. w S. piec kominkowy z zamkniętym wkładem paleniskowym spełnia wszystkie wymogi określone w rozporządzeniu Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Decyzją z 14 października 2013 r. PINB, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanego samowolnie kominka w lokalu mieszkalnym nr 1 w budynku przy ul. A. w S., nakazał E. O. wykonać w terminie do dnia 31 maja 2014 r. wskazane roboty budowlane.

Wskutek odwołania wniesionego przez A. K. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 31 grudnia 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Stanął na stanowisku, że z uwagi na rozbieżność opinii technicznych dotyczących wykonanego kominka opierających się na tym samym materiale dowodowym, konieczne jest przeprowadzenie przez organ I instancji dodatkowego postępowania wyjaśniającego w postaci rozprawy administracyjnej, w celu skonfrontowania ocen technicznych i wyjaśnienia rozbieżności.

W toku ponownego postępowania w dniu 28 lutego 2014 r. organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem stron postępowania oraz rzeczoznawcy budowlanego K. L. i rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych Z. S. Podczas rozprawy Rzeczoznawca budowlany K. L. stwierdził, iż zamontowanie stalowego wkładu żaroodpornego o stałym przekroju (min. 14 x 14 cm lub o innych wymiarach przy zachowaniu tej samej powierzchni przekroju) na całej długości przewodu dymowego zabezpieczy skutecznie usunięcie spalin oraz skutecznie zabezpieczy mieszkanie na I i II piętrze przed ewentualnymi skutkami użytkowania kominka w lokalu nr 1. Odnośnie możliwości doprowadzenia wystarczającej do spalanie ilości powietrza uznał, że wykonanie dodatkowych kratek nawiewnych podokiennych zapewni właściwy dopływ powietrza do paleniska. Zobowiązał się przy tym do uzupełnienia swojej oceny technicznej o podanie niezbędnej powierzchni nawiewników podokiennych. Stwierdził też, że brak jest wymogu wykonania dodatkowego przewodu wentylacji grawitacyjnej w pomieszczeniu z kominkiem w obowiązujących przepisach, o co wnosił A. K.

Rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych Z. S. stwierdził, że po wykonaniu określonych robót budowlanych (tj. zamontowaniu w przewodzie wkładu z blachy żaroodpornej i zamontowaniu nawiewników) oraz uzyskaniu pozytywnej opinii wyrażonej w protokole odbioru przez mistrza kominiarskiego widzi możliwość wyeliminowania zagrożeń wymienionych w swojej opinii.

Obaj rzeczoznawcy uznali, iż zamontowanie w przewodzie wkładu z blachy stalowej żaroodpornej oraz wykonanie dodatkowego nawiewu powietrza do pomieszczenia w wymaganej przepisami ilości spełni wymogi określone w § 132 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz.690 z późn. zm.).

Pismem z 21 marca 2014 r. rzeczoznawca budowlany K. L., określił typ i parametry nawietrzaków zapewniających wystarczający dopływ powietrza do paleniska kominkowego.

Ponadto w piśmie z 20 maja 2014 r., stanowiącym odpowiedź na pismo A. K. z 28 kwietnia 2014 r. podtrzymał, że moc cieplną pieca kominkowego ustalił na podstawie faktury i innych dokumentów zakupu (pierwotnie podał to w trakcie rozprawy administracyjnej). Jak podał, jest to piec grzewczy JOTUL "80" MIMI CLASSIC o maksymalnej mocy grzewczej 6,3 kW.

Uwzględniając ustalenia rozprawy, PINB decyzją z 9 czerwca 2014 r. nakazał E. O., w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanego samowolnie kominka w lokalu mieszkalnym nr 1 w budynku przy ul. A. w S. wykonać wymienione uprzednio roboty budowlane.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. G., podważając m. in. podany przez rzeczoznawcę budowlanego K.L. typ kominka oraz jego moc cieplną. W wyniku rozpatrzenia odwołania WINB decyzją z 11 września 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że mając na uwadze rozbieżne poglądy stron co do typu wkładu kominkowego i jego parametrów technicznych, zwrócił się do dystrybutora handlowego, u którego zakupiono urządzenie o niezbędne informacje. W odpowiedzi A. w przekazanym drogą elektroniczną piśmie poinformował, że przedmiotowym wkładem kominkowym jest wkład JOTUL I 80 RH Classic o mocy nominalnej 11 do 12 kW i wymiarach otworu drzwiczek komory paleniskowej 530 x 320 mm (0,17m2), a zatem nie urządzenie oznaczone JOTUL I 80 TD MINI Classic o nominalnej mocy cieplnej 6 kW. Zasadniczą różnicą miedzy komorą I 80 Mini i I 80 RH jest kształt dna paleniska - w komorze I 80 RH dno ma kształt prostokątny, w odróżnieniu od wersji I 80 Mini, gdzie ściany boczne komory są ustawione skośnie, a dno ma kształt trapezu. Ponadto w tylnej części kominka na osłonie konwekcyjnej jest umieszczona tabliczka znamionowa urządzenia.

Zdaniem organu odwoławczego ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji winien ocenić tę istotną różnicę, a ponadto uwzględnić w treści decyzji konieczne dane dotyczące jej przedmiotu, w tym: kubaturę pokoju z kominkiem, ilość wymaganego dopływu powietrza, wielkość otworu paleniskowego w kominku, oznaczenie kanału kominowego do podłączenia kominka, przekrój wkładu z blachy żaroodpornej i jego wysokość. Organ odwoławczy podtrzymał natomiast stanowisko obu rzeczoznawców i organu I instancji, iż obowiązujące normy techniczne dla pomieszczenia z kominkiem lub zamkniętym wkładem kominkowym, w tym § 147 ust.2, który został przywołany w odwołaniu, nie wprowadzają obowiązku wykonania odrębnego przewodu wentylacji grawitacyjnej.

W dniu 5 grudnia 2014 r. organ I instancji dokonał ponownych oględzin kominka celem potwierdzenia typu i mocy kominka, wskazanego w piśmie przez A. W trakcie oględzin odnaleziono tabliczkę znamionową, z której po oczyszczeniu odczytano, iż jest to wkład kominkowy JOTUL System 80 o mocy nominalnej 11 kW. Wielkość otworu paleniskowego kominka wynosi 53 x 32 cm (0,17m2) a dno paleniska posiada kształt prostokątny. Ustalono też, że wymiary pomieszczenia z kominkiem wynoszą 5,18 x 3,88 m a wysokość 2,78 m, co daje kubaturę 55,87 m3. Pomieszczenie posiada jedno okno o wymiarach 1,54 x 1,68 m, z funkcją rozszczelnienia obwodowego.

PINB przywołał treść § 132 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w myśl którego kominki opalane drewnem z otwartym paleniskiem lub zamkniętym wkładem kominkowym mogą być instalowane wyłącznie w budynkach jednorodzinnych, mieszkalnych w zabudowie zagrodowej i rekreacji indywidualnej oraz niskich budynkach wielorodzinnych w pomieszczeniach:

1. o kubaturze wynikającej ze wskaźnika 4 m3/kW nominalnej mocy cieplnej kominka, lecz nie mniejszej niż 30 m3,

2. spełniających wymagania dotyczące wentylacji, o których mowa w § 150 ust 9,

3. posiadających przewody kominowe określone w § 140 ust 1 i 2 oraz § 145 ust 1,

4. w których możliwy jest dopływ powietrza do paleniska kominka w ilości co najmniej 10 m3/h na 1 kW nominalnej mocy cieplnej kominka - dla kominków o obudowie zamkniętej.

Kubatura pomieszczenia dla kominka o mocy nominalnej 11 kW powinna wnosić co najmniej 4 x 11 = 44 m3 a wynosi 55,87 m3, zatem jest wystarczająca. Pomieszczenie nie posiada wentylacji mechanicznej wyciągowej (§ 150 ust 9). Kominek o wielkości otworu paleniskowego 0,17 m2 może być przyłączony do przewodu posiadającego co najmniej wymiary 14 x 14 cm lub średnicę 0,15 m (§ 145 ust.1). W ścianie pomieszczenia istnieje wolny przewód dymowy o przekroju 30 x 30 cm, przewężony od poziomu strychu do wylotu ponad dachem do przekroju 14 x 27 cm, a wiec większy od wymaganego, jednak nie spełniający wymogu jednakowego przekroju przewodu na całej wysokości. Wymóg ten zostanie spełniony po zamontowaniu w przewodzie wkładu z blachy stalowej żaroodpornej o przekroju przewężenia tj. 14 x 27 cm i wysokości od czopucha kominka do wylotu ponad dachem.

Decyzją z dnia 23 stycznia 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru budowlanego ponownie nakazał E. O. w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanego samowolnie kominka w lokalu mieszkalnym nr 1 w budynku przy ul. A. w S. wykonanie w terminie do 31 lipca 2015r., następujących robót budowlanych:

1.zamontowanie w przewodzie kominowym o wymiarach przekroju 30 cm x 30 cm (przewężonym od poziomu strychu do wylotu do wymiarów 14 cm x 27 cm), do którego jest włączony kominek, wkład z blachy stalowej żaroodpornej o jednolitym przekroju 14 cm x 27 cm i wysokości od czopucha kominka do wylotu komina;

2.zamontowanie w pomieszczeniu z kominkiem nawiewników powietrza o łącznej wydajności nie mniejszej niż 110m3/h (np. dwa nawiewniki okienne typu F Vent 2500 FB o przepustowości 55m3/h).

Po wykonaniu obowiązku E. O. miał obowiazek dostarczyć do Inspektoratu protokół mistrza kominiarskiego, potwierdzający prawidłowość zamontowania wkładu blaszanego i dopuszczający kominek do eksploatacji.

Od decyzji organu pierwszej instancji odwołała się A. G., współwłaścicielka budynku mieszkalnego przy ul. A. w S., która podniosła następujące zarzuty:

- zalecenie zamontowania w mieszkaniu nr 1 nawiewników okiennych o wydajności 10m3/h "nie daje gwarancji, że w razie niekorzystnych warunków atmosferycznych nie dojdzie do wypływu szkodliwych gazowych produktów spalania z użytkowanego wkładu kominkowego do pokoju mieszkania nr 1, gdzie ten wkład jest zamontowany; pomieszczenie to powinno mieć własny odrębny przewód wentylacyjny, umożliwiający bezpośrednią wentylację";

- producent wkładu kominkowego marki JOTUL System 80 o mocy nominalnej 11 kW zaleca podłączenie go do przewodu kominowego lub wkładu kominowego o średnicy króćca wylotu spalin, tj. o średnicy 20 cm - wstawienie wkładu kominowego o średnicy 20 cm w murowany przewód kominowy, którego wymiary zostały określone jako 14 cm x 27 cm, jest więc niemożliwe;

- zastosowanie dodatkowego urządzenia grzewczego, jakim jest wkład kominkowy w lokalu nr 1, jest sprzeczne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obejmującego ulicę A., ponieważ plan ten w § 11 pkt 5 ust. 2 zakazuje stosowania paliw stałych i pozwala na stosowanie rozwiązań indywidualnych tylko w oparciu o ekologiczne nisko emisyjne czynniki grzejne, tj. olej opałowy, gaz, energia elektryczna, biopaliwa, pompy cieplne z uwagi na ochronę środowiska przed zbytnim zanieczyszczeniem i zadymianiem okolicy;

- kanał dymowy, do którego ma być podłączony samowolnie kominek, jest wspólnym kanałem dymowym, do którego była przyłączona w przeszłości instalacja centralnego ogrzewania dla wszystkich lokali mieszkalnych, więc nie jest to wolny kanał dymowy dla lokalu nr 1; jest to kanał dymowy, z którego w razie awarii instalacji gazowej lub braku dostawy gazu mogą korzystać wszyscy współwłaściciele;

- decyzja PINB z 23 stycznia 2015 r. pomija fakt obowiązywania przepisów § 20, 24, 27 i 42 rozporządzenia MSWiA z 16 sierpnia 1999r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz.U.Nr 74 z 1999r. poz.836), przywołanego w art.7 p.b., według których wprowadzanie wszelkich zmian w instalacji, urządzeniach wentylacyjnych, w kanałach i przewodach spalinowych lub dymowych w lokalu wymaga wcześniejszego uzyskania zgody właściciela budynku.

Organ odwoławczy rozpoznając sprawę wskazał, że stosownie do regulacji w art.50 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, w przypadkach innych niż określone w art.48 ust.1 lub w art.49b ust.1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3. na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art.30 ust.1, lub

4. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę lub w przepisach.

Natomiast w myśl art.51 ust.7 tej ustawy, przepisy ust.1 pkt 1 i 2 oraz ust.3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane zostały (już) wykonane w sposób, o którym mowa w art.50 ust.1 (nie wstrzymuje się wtedy robót). Przepisy te uprawniają organ do nałożenia określonych obowiązków i sprawdzenia ich wykonania.

Przepis art. 51 ust.1 pkt 2 stanowi, że właściwy organ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych (wykonanych) robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił, że wykonane w 1999r. bez pozwolenia na budowę roboty budowlane, polegające na zamontowaniu kominka w lokalu mieszkalnym nr 1 w budynku (3 mieszkania) przy ul. A. w S., wymagają - dla uzyskania jednakowego przekroju przewodu na całej wysokości komina - zainstalowania, w przewodzie kominowym z podłączonym kominkiem, wkładu z blachy żaroodpornej, a także wmontowania nawiewników okiennych, dlatego wydał, w ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzję nakładającą na właściciela mieszkania nr 1, w trybie art.51 ust.1 pkt 2 przywołanej ustawy, obowiązek wykonania wymienionych robót budowlanych w celu doprowadzenia włączonego do przewodu dymowego w kominie wkładu kominkowego do stanu zgodnego z prawem.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że w przypadku samowoli budowlanej organ nadzoru budowlanego powinien w pierwszej kolejności zbadać możliwość zalegalizowania wykonanych robót budowlanych, o ile nie naruszają one przepisów techniczno-budowlanych, zwłaszcza w zakresie bezpieczeństwa ludzi i mienia.

Organ pierwszej instancji uwzględnił wskazania zawarte w decyzji kasacyjnej z 11 września 2014 r., uzupełniając zgromadzony materiał dowodowy o parametry technicznego wkładu kominkowego, umożliwiające rzeczowe i jednoznaczne określenie nakładanego obowiązku.

Obowiązkiem tym jest wprowadzenie do dymowego przewodu komina - z podłączonym kominkiem o wielkości otworu drzwiczek komory paleniskowej 0,17m2 - wkładu z blachy stalowej żaroodpornej o wymiarach dostosowanych do przewodu o wymiarach przekroju 14 cm x 27 cm. Dla wkładu kominkowego o podanej wielkości drzwiczek wystarczający jest przekrój przewodu dymowego 14 cm x 14 cm. Jednakże w sytuacji gdy istniejący przewód 30 cm x 30 cm (większy od wymaganego) zmniejsza się, od poziomu strychu do wylotu komina, do wymiarów 14 cm x 27 cm, dla zachowania warunku jego jednakowego przekroju w całym kominie należy go ujednolicić do przekroju zwężenia. Również ten przekrój jest większy od wymaganego.

Obowiązek zamontowania dwóch okiennych nawiewników powietrza o odpowiedniej wydajności wynika z potrzeby "dopowietrzenia" kominka, który nie ma osobnego doprowadzenia powietrza z zewnątrz do paleniska, oraz z iloczynu nominalnej mocy cieplnej kominka i normatywnego zapotrzebowania na powietrze w czasie 1 godziny. Wydanie zaskarżonej decyzji było zasadne. W odniesieniu do odwołania wskazał WINB, że :

- ilość powietrza mającego dopływać do paleniska kominków o zabudowie zamkniętej określa § 132 ust.1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych; normy techniczne dla pomieszczenia z kominkiem lub zamkniętym wkładem kominkowym, w tym § 147 ust.2, który został przywołany w odwołaniu, nie wprowadzają obowiązku wykonania odrębnego przewodu wentylacji grawitacyjnej;

- zalecenia producenta wkładu kominkowego nie podważają obowiązujących norm technicznych;

- "zastosowanie dodatkowego urządzenia grzewczego, jakim jest wkład kominkowy w lokalu nr 1", nie naruszyło § 11 ust.2 pkt 5 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...]" (Uchwała Nr LXII/843/06 Rady Miejskiej z 27 września 2006r.), bowiem zakazuje on stosowania paliw stałych w podstawowych systemach grzewczych nie wprowadza zakazu używania kominków lub wkładów kominkowych jako instalacji dodatkowej; ponadto drewno jest materiałem ekologicznym;

- wprowadzanie wszelkich zmian w instalacji, urządzeniach wentylacyjnych, w kanałach i przewodach spalinowych lub dymowych w lokalu wymaga wcześniejszej zgody właściciela (współwłaścicieli) budynku - przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, lecz w postępowaniu w sprawie samowoli budowlanej nie żąda się zgody na wykonane już roboty budowlane, spory w zakresie zarządzania nieruchomością wspólną mogą być rozstrzygane na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.

Wskazał organ odwoławczy, że wyznaczony w zaskarżonej decyzji termin wykonania obowiązku uległ znacznemu skróceniu w związku z wniesionym odwołaniem, dlatego organ drugiej instancji uchylił ją w tej części i wyznaczył nowy termin.

Skargę na powyższą decyzję wniósł A. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postepowania wedle norm przepisanych.

W ocenie skarżącego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wziął pod uwagę wymagań techniczno-budowlanych dotyczących konieczności realizacji dodatkowej wentylacji grawitacyjnej pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi, gdzie instaluje się urządzenie grzewcze z otwartym paleniskiem, jakim jest wkład kominkowy JOTUL System 80 o mocy nominalnej 11KW. Zgodnie z § 147 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75 z dnia 15 czerwca 2002 r. poz. 690 z 2002 r. z późn. zm.), należy w wyszczególnionym przypadku zapewnić w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi dodatkową wentylację mechaniczną lub grawitacyjną zapewniając tym samym niezbędną wymianę powietrza mając na względzie m.in.: bezpieczeństwo lokatorów i ich zdrowie. Do takiej grupy pomieszczeń na pobyt ludzi zalicza się ów pokój mieszkalny z otwartym paleniskiem, jakim jest wkład kominkowy JOTUL System 80 o mocy nominalnej 11 KW, który oprócz odpowiedniego przewodu kominowego - dymowego, powinien mieć własny indywidualny przewód kominowy do wentylacji pomieszczenia.

Oprócz pominięcia tego istotnego przepisu dotyczącego bezpieczeństwa użytkowania oraz zapewnienia odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych w pomieszczeniu mieszkalnym z otwartym paleniskiem, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego tak samo, jak Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pominął fakt, że zamontowanie otwartego paleniska, jakim jest wkład kominkowy JOTUL System 80 o mocy nominalnej 11KW nie tylko reglamentowany jest wymogami Prawa budowlanego i przepisami technicznymi, ale przede wszystkim wymaga zgody wszystkich właścicieli budynku, w którym znajduje się takie mieszkanie.

Podkreślił skarżący, że w tej konkretnej sytuacji mamy do czynienia z samowolą budowlaną w budynku mieszkalnym użytkowanym przez 3 właścicieli (3 rodziny) i do tego wkład kominkowy JOTUL System 80 o mocy nominalnej 11KW realizowany przez E. O. jest dodatkowym źródłem ciepła o małej sprawności energetycznej, które nie jest niezbędne w mieszkaniu nr 1 jako jedyne źródło ciepła, które oprócz realnego zagrożenia z uwagi na brak przewodu kominowego do wentylacji grawitacyjnej zapewniającego wentylację w pomieszczeniu mieszkalnym z otwartym paleniskiem stanowi także źródło dodatkowego zanieczyszczenia środowiska dymem, pyłem i sadzą.

W uzupełnieniu skargi A. K. wniósł o orzeczenie zakazu eksploatacji zamontowanego samowolnie wkładu kominkowego do czasu zakończenia postępowania sądowego oraz w razie wykonania przez inwestora nakazanych zaskarżoną decyzją robót demontaż i przywrócenie tej części budynku do stanu pierwotnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że w toku postepowania naprawczego nie żąda się zgody współwłaścicieli na wykonane już roboty budowlane. Kwestia ta może być jedynie przedmiotem roszczeń dochodzonych przed sądem powszechnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej określanej jako P.p.s.a), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jeżeli miało to wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a).

Rozpoznając sprawę w wyżej określonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego podlega uchyleniu z przyczyn dotyczących niewyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, dających podstawę do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 ustawy. Przepis art. 29 określa rodzaje robót budowlanych zwolnione od obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę. Z ustawy wynika generalna zasada, że roboty budowlane mogą być rozpoczęte po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Ustawodawca dopuścił jednak możliwość odstąpienia od tej zasady w odniesieniu do robót budowlanych zwolnionych od obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę, a wymagających jedynie zgłoszenia.

W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest samowolne zainstalowanie przez E. O. kominka w lokalu mieszkalnym nr 1 w budynku przy ul. A. w S. Z akt sprawy wynika, że na działce przy ul. A. w S. stoi budynek wielorodzinny, gdzie lokal mieszkalny nr 1 należy do E. O., lokal mieszkalny nr 2 do A. G., a lokal nr 3 do A. K.

Odnosząc się do zarzutu skargi, że organ odwoławczy pominął kwestie dysponowania inwestora nieruchomością na cele budowlane należy przyznać rację skarżącemu. W przekonaniu Sądu organ odwoławczy wadliwie przyjął, że w trybie w art. 50 i 51 Prawa budowlanego, mającym doprowadzić do legalizacji wykonanych robót nie ma podstaw do badania uprawnienia inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a organy nadzoru budowlanego nie zajmują się w ogóle tą kwestią. Wprawdzie w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r. w sprawie II OPS 2/10 ( https://cbois.nsa.gov.pl) wskazano, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jednak uchwały tej nie można interpretować w taki sposób, że zwalnia ona organy z konieczności badania tytułu prawnego inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Czym innym bowiem jest sama możliwość skorzystania przez inwestora z uproszczonej formy wykazania swojego uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez złożenie stosownego oświadczenia, a czym innym posiadanie przez inwestora tytułu prawnego dającego mu takie uprawnienie. Wskazana uchwała wyklucza możliwość wydania na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego decyzji, którą nałożono by na inwestora obowiązek przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ale nie wyłącza możliwości badania w tak zwanym postępowaniu naprawczym czy inwestor posiada takie prawo. Co więcej Naczelny Sąd Administracyjny podejmując tę uchwałę uznał i wyraził to w jej uzasadnieniu, że nie można wykluczyć, iż organ nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie naprawcze uregulowane art. 51 ustawy Prawo budowlane, po ustaleniu że inwestor nie miał i nadal nie ma wymaganego ustawą prawa do terenu na cele budowlane, skorzysta z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i wyda stosowne do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie, którym może być decyzja nakazująca rozbiórkę. W takim przypadku, jak wskazał skład 7 sędziów NSA, podstawę rozstrzygnięcia stanowiłoby ustalenie, że inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane, a nie to czy ma przedłożyć oświadczenie o posiadaniu takiego prawa (tak tez wskazano w wyroku NSA z 3 lipca 2012 r. II OSK 755/11 dostępnym na https://cbois.nsa.gov.pl).

Za taką interpretacją przepisów prawa budowlanego, regulujących tryb naprawczy przemawia również treść art. 4 ustawy, zgodnie z którym każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Definicja prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane została sformułowana w art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy pozwolenie na budowę może być wydane tylko temu kto wykazał, że posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oczywiście w tym przypadku ustawodawca ułatwił inwestorowi wykazanie, że posiada to prawo, gdyż nie musi przedkładać dokumentów, z których wynika jeden z tytułów prawnych wskazanych w art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego. Wystarczy, że złoży, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenie według urzędowego wzoru, że takie prawo posiada. W podobny sposób prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane musi wykazać m.in. ten, kto zamierza realizować roboty budowlane, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę, lecz jedynie zgłoszenia (art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego), ten kto chce uzyskać decyzję o przeniesieniu pozwolenia na budowę lub decyzję o przeniesieniu pozwolenia na wznowienie robót budowlanych (art. 40 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego), ten kto zamierza zalegalizować samowolnie wybudowany obiekt budowlany (art. 48 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego), ten kto zamierza zmienić sposób użytkowania obiektu budowlanego (art. 71 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego). Zatem zbadanie, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jest kwestią z zakresu prawa budowlanego i prawa administracyjnego, a nie tylko prawa cywilnego. Bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, że tytuły prawne, z których prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynika, są z reguły tytułami cywilnoprawnymi. Organy administracji właściwe w sprawach uregulowanych w Prawie budowlanym są uprawnione i zobowiązane do badania czy inwestor realizuje prawo zabudowy, o którym mowa w art. 4 Prawa budowlanego, na nieruchomości do której ma tytuł prawny uprawniający do wykonywania robót budowlanych. Skoro zaś taki tytuł prawny jest z reguły tytułem cywilnoprawnym, to tym samym organy te są uprawnione i zobowiązanie do badania czy inwestor posiada tytuł cywilnoprawny.

Podejmując kolejne rozstrzygnięcie w sprawie organ odwoławczy uwzględni konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie prawa własności części wspólnych budynku na przy ul. A. w S. oraz prawa dysponowania tą nieruchomością przez inwestora na cele budowlane. W przypadku braku zgody współwłaścicieli organ winien mieć na względzie, że zgoda może być udzielona w trybie postępowania cywilnego, a inwestor powinien mieć możliwość skorzystania z ewentualnych roszczeń wobec współwłaścicieli sprzeciwiających się legalizacji samowoli. Brak przeprowadzenia postępowania w trym zakresie czyni także zasadnymi zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a..

Wychodząc poza granice skargi i kontrolując zaskarżoną decyzję wedle kryterium legalności dostrzegł Sąd uchybienie w zakresie uznania przez organ odwoławczy, że zrealizowana samowolnie inwestycja spełnia wymóg zgodności z prawem. Bezsporne jest, że postępowanie naprawcze zmierza do doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, przy czym owa zgodność rozumiana jest szeroko – jako zgodność z przepisami Prawa budowlanego, warunkami technicznymi, jak również zapisami prawa miejscowego.

Na terenie, którego dotyczy postępowanie, obowiązuje plan miejscowy uchwalony uchwałą nr LXII/843/06 Rady Miejskiej z 27 września 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...]". W § 11 ust. 5 uchwały znajdują się regulacje dotyczące zaopatrzenia w ciepło: stanowiące, że 1) adaptuje się istniejący centralny system grzewczy oparty o produkcje ciepła przez jednostki wyspecjalizowane; 2) wprowadza się zakaz stosowania paliw stałych; dozwala się na stosowanie rozwiązań indywidualnych w oparciu o ekologiczne nisko emisyjne czynniki grzejne np. olej opałowy, gaz, energia elektryczna, biopaliwa, pompy cieplne.

Analizując treść planu organ odwoławczy uznał, że montaż kominka nie narusza jego postanowień, gdyż plan miejscowy zakazuje stosowania paliw stałych jedynie w podstawowych systemach grzewczych, nie wprowadza natomiast zakazu używania kominków lub wkładów kominkowych jako instalacji dodatkowej, ponadto drewno jest materiałem ekologicznym.

W przekonaniu Sądu powyższa interpretacja jest błędna. Zapisy miejscowego planu zakazują stosowania paliw stałych do ogrzewania na całym terenie obowiązywania planu, ponadto plan nie rozróżnia w tym zakresie podstawowych i uzupełniających systemów ogrzewania. Drewno jest natomiast paliwem stałym i nie mieści się w dozwolonej kategorii "nisko emisyjne czynniki grzejne np. olej opałowy, gaz, energia elektryczna, biopaliwa, pompy cieplne". W ocenie Sądu zapisy planu zakazują stosowania drewna do ogrzewania mieszkań.

Z tych względów stwierdzenie przez organ odwoławczy, że istnieje możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, która to decyzja kończy postępowanie naprawcze, narusza art. 51 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego, bowiem zaakceptowała realizację robót w częściach wspólnych budynku, do którego inwestor nie miał prawa zabudowy i w sprzeczności z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego.

Należy podkreślić, że decyzja organu odwoławczego zapadła z naruszeniem art. 51 ust 1 pkt 2 przywołanej ustawy w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ mając na uwadze powyższe uwagi rozważy, czy możliwe jest doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem inwestycji poprzez nałożenie obowiązków, o których mowa w art. 51 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego, czy też koniecznym będzie skorzystanie z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 tej ustawy i wydanie stosownego do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie, którym może być decyzja nakazująca rozbiórkę

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku, rozstrzygnięcie o kosztach opierając na treści art. 200 przywołanej ustawy.