Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1525/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-03-08 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 602  ceny
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu, zawartym na druku urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że mieszka razem z rodzicami oraz z siostrą w wynajmowanym mieszkaniu. Od początku 2016 r. matka skarżącego jest na etapie przyuczenia i zatrudnienia w nowej pracy. Zarobki rodziców wnioskodawcy nie pozwalają im na samodzielną egzystencję – w praktyce, to skarżący utrzymuje rodzinę. Strona pomaga także swojej siostrze, która studiuje na studiach dziennych. Skarżący zaznaczył jednocześnie, że oszczędności które udało mu się zgromadzić, zostaną rozdysponowane na rozliczenia z organami podatkowymi i na zakup nowszego samochodu, co stanowi wymóg kontrahenta skarżącego.

Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że pozostaje on w czteroosobowym gospodarstwie domowym, razem ze swoimi rodzicami: K. S.(50 lat) i T. S. (49 lat) oraz siostrą M.S. (21 lat).

Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada nieruchomości, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Zgromadził jednak oszczędności w kwocie 25.000 zł, które jednak przeznacza na bieżącą działalność firmy (rozliczenia podatkowe i drobne naprawy samochodów).

Ponadto strona oświadczyła, że w jej firmie eksploatowane są trzy samochody.

Na dochód wspólnego gospodarstwa domowego składa się dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w kwocie około 6.000 zł netto oraz wynagrodzenie jego ojca w kwocie 711,34 zł netto. Odnośnie wynagrodzenia matki – wnioskodawca w rubryce "dochód miesięczny netto" zawarł sformułowanie: "początek pracy".

Wnioskodawca oświadczył, że zaciągnął kredyt w mbanku, spłaca raty leasingowe, opłaca czynsz najmu mieszkania, media oraz ubezpiecza pojazdy używane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Średnio miesięczne wydatki zamykają się w kwocie 4.500 zł.

W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 26 stycznia 2017 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę za pośrednictwem jego pełnomocnika procesowego o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jego rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, z uwzględnieniem kondycji finansowej osób, z którymi wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.

W odpowiedzi na to wezwanie, do akt nadesłano szereg dokumentów.

Odnośnie wnioskodawcy: harmonogram spłaty kredytu zaciągniętego w mbanku; wyciągi z rachunków bankowych: w mbanku za okres od dnia 21 listopada 2016 r. do dnia 21 lutego 2017 r. i w PKO Banku Polskim za okres od dnia 1 grudnia 2016 r. do dnia 20 lutego 2017 r.; zeznanie podatkowe PIT-36 skarżącego za 2015 r.; podatkową księgę przychodów i rozchodów firmy wnioskodawcy za okres od lipca 2016 r. do grudnia 2016 r.; deklaracje VAT-7K za dwa ostatnie kwartały 2016 r. i ewidencję środków trwałych. Wnioskodawca złożył oświadczenie, że aktualnie jest kawalerem. Ponadto w aktach znajduje się: umowa najmu lokalu mieszkalnego w M. oraz umowa najmu lokalu użytkowego o powierzchni 1 m2 w B. przy ul. [...] (lokal w pawilonie handlowym); zestaw druczków obrazujących opłaty dokonywane za media oraz czynsz lokalu mieszkalnego. Natomiast odnośnie rodziców – ich umowy o pracę oraz zeznania podatkowe wraz z oświadczeniem, że nie posiadają rachunków bankowych, a wynagrodzenie za pracę otrzymują w formie gotówkowej.

Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że bieżące koszty utrzymania (czynsz, gaz, woda, prąd wywóz śmieci) wynoszą średnio około 2.000 zł miesięcznie, pomoc w utrzymaniu studiującej i niepracującej siostry – 800 zł miesięcznie; zakup żywności i środków czystości od 1.500 do 2.000 zł.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy.

Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.).

Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku Ł.S., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy, powinna udowodnić występowanie powyższych przesłanek, skutkujących uwzględnieniem jej wniosku. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez stronę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż rzeczywiście nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że strona w sposób dostateczny wykazała stan majątkowy, zarówno swój, jak i swoich rodziców, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.

Z analizy przedłożonych materiałów źródłowych wynika jednak, że aktualna kondycja finansowa wnioskodawcy nie uzasadnia uwzględnienia jego wniosku. Brak jest bowiem podstaw do tego, aby stwierdzić, że poniesienie przez wnioskodawcę pełnych kosztów sądowych w sprawie mogło narazić na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu zarówno samego wnioskodawcy, jak i jego rodziny.

Wpis sądowy od skargi w tej sprawie wynosi 100 zł. Należy jednak stwierdzić, że skarżący wniósł także skargi na inne decyzje Dyrektora Izby Celnej, inicjując tym samym 31 spraw sądowoadministracyjnych (sygn. akt: III SA/Gl 1500 – 1530/16), które generują łączne, sumaryczne koszty sądowe. Łączny wpis sądowy od skarg w ww. sprawach wyniesie w sumie 4.167 zł. W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżący jest w stanie uiścić taką kwotę.

Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, z której, wg jego oświadczenia, osiąga dochód około 6.000 zł netto. Z kolei wynagrodzenia obojga rodziców wynoszą łącznie około 1.840 zł netto.

Działalność gospodarcza prowadzona przez wnioskodawcę przynosi regularny dochód. W 2015 r. osiągnął dochód rzędu 87.100, 70 zł (przychód stanowił kwotę 356.688,33 zł, przy kosztach jego uzyskania – 269.587,63 zł).

Z kwartalnych deklaracji podatkowych VAT-7K za ostatnie półrocze 2016 r. wynika, że podstawa opodatkowania w podatku od towarów i usług wnosiła: 73.691 zł (czwarty kwartał 2016 r.) i 78.290 zł (trzeci kwartał 2016 r.). Podstawa opodatkowania w podatku od towarów i usług nie jest tożsama z dochodem, czy też przychodem osiąganym przez przedsiębiorcę. Wskazuje ona na obrót osiągany przez przedsiębiorcę, a pośrednio wskazuje na dynamikę tego obrotu. W przedmiotowej sprawie stwierdzić trzeba, że firma wnioskodawcy wykazuje dynamiczny obrót, wynikający z aktywności firmy w obrocie gospodarczym. Dane te potwierdza analiza podatkowej księgi przychodów i rozchodów.

Faktem jest, że w toku prowadzonej działalności gospodarczej firma ponosi wydatki (koszty) w postaci zakupu towarów i materiałów, wypłaty wynagrodzeń i innych wydatków (np. raty leasingowe). Są to jednak normalne wydatki ponoszone przez przedsiębiorcę w toku prowadzonej działalności. Wnioskodawca jest również stroną transakcji, które generują jego przychód. Transakcje te regularnie bilansują wydatki firmy i w efekcie powodują, że jego firma konsekwentnie wykazuje bilans dodatni.

Podkreślić należy, że firma skarżącego posiada kontrahenta, który zapewnia regularnie wysokie przychody – tj. "A" Sp. z o.o. Z tytułu usług transportowych świadczonych tej firmie przez wnioskodawcę, uzyskuje on regularnie wysokie wpływy: 14.408,81 zł (20 lipca 2016 r.); 13.316,93 zł (31 lipca 2016 r.); 12.332,18 zł (19 sierpnia 2016 r.), 13.528,72 zł (31 sierpnia 2016 r.); 13.273,17 zł (20 września 2016 r.); 11.169,91 zł (30 września 2016 r.); 12.975,49 zł (19 października 2016 r.); 14.091,56 zł (31 października 2016 r.); 11.687,86 zł (18 listopada 2016 r.); 13.618,47 zł (30 listopada 2016 r.); 12.512,08 zł (19 grudnia 2016 r.); 8.805,24 zł (31 grudnia 2016 r.). Jednocześnie, łączne wydatki w firmie wnioskodawcy za poszczególne miesiące od lipca 2016 r. do grudnia 2016 r. kształtowały się następująco: 11.694,38 zł; 10.648,72 zł; 11.697,71 zł; 10.289,45 zł; 5.884,79 zł; 7.955,85 zł.

W każdym miesiącu przychody w sposób wyraźny górowały nad wydatkami firmy. Przeciętnie przychód osiągany za usługi transportowe świadczone na rzecz firmy "A" Sp. z o.o. stanowił co najmniej dwukrotność wydatków ponoszonych w określonym miesiącu przez firmę skarżącego.

Analiza rachunków bankowych wnioskodawcy potwierdza powyższe wnioski. Skarżący posiada dwa rachunki bankowe: w mbanku i w PKO Banku Polskim. Na rachunek w PKO wpływają regularnie wysokie kwoty od "A" Sp. z o.o., np.: 16.527,33 zł (19 grudnia 2016 r.); 15.412,55 zł (30 grudnia 2016 r.); 10.244,75 zł (18 stycznia 2017 r.); 10.233,13 zł (30 stycznia 2017 r.); 14.393,32 zł (17 lutego 2017 r.). Faktem jest, że na rachunku tym dokonywane są również transakcje obciążeniowe (czy to na rzecz organów skarbowych, czy też PZU) – obciążenia rachunku bankowego nie przeważają jednak nigdy nad wpływami na ten rachunek bankowy. Na rachunku tym zawsze występuje saldo dodatnie. Ponadto z rachunku tego wnioskodawca dokonuje regularnie przelewów gotówkowych na swój rachunek bankowy w mbanku, np.: 4.160 zł (2 grudnia 2016 r.); 920 zł (9 grudnia 2016 r.); 3.500 zł (3 stycznia 2017 r.); 3.400 zł (1 lutego 2017 r.). W ten sposób skarżący zasila konto prowadzone w mbanku, które jest obsługiwane linią kredytową.

Skarżący ponosi wydatki związane ze swoją firmą, wydatki te stanowią jednak normalne koszty prowadzenia działalności, jak np. raty leasingowe, czy też zakup materiałów, ubezpieczenia samochodów, wypłata wynagrodzeń. Stanowią one typowe części składowe całokształtu czynności przedsiębiorcy i służą prowadzeniu działalności gospodarczej oraz osiąganiu z niej przychodów. Brak podstaw, aby uznawać je za nadzwyczajne obciążenia.

Odnośnie zaciągniętego kredytu w mbanku stwierdzić należy, że opłaty w postępowaniu sądowoadministracyjnym mają charakter danin publicznoprawnych i dlatego zwolnienie z obowiązku ich ponoszenia może być stosowane jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. To z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). W konsekwencji ewentualne preferencyjne traktowanie przez wnioskodawcę należności w obrocie cywilnoprawnym przed należnościami z tytułu kosztów sądowych nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego.

W tym stanie rzeczy nie zasługuje na aprobatę stanowisko wnioskodawcy zawarte w rubryce nr 2.1 druku urzędowego formularza PPF – "oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce". Skarżący oświadczył, że ma oszczędności w kwocie około 25.000 zł – "na bieżącą działalność firmy czyli rozliczenia podatkowe, drobne naprawy samochodów". Kwota ta nie mogła więc być, zdaniem wnioskodawcy, przeznaczona na poniesienie kosztów sądowych w sprawie (a właściwie w sprawach w łącznej, sumarycznej kwocie 4.167 zł).

Kwota oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym wnioskodawcy powinna wystarczyć na poniesienie kosztów sądowych we wszystkich zawisłych sprawach, tym bardziej, że stanowi de facto mniej, niż 1/5 kwoty wskazanej na druku urzędowego formularza PPF.

Konstatacja ta dotyczy również opłat ponoszonych w gospodarstwie domowym wnioskodawcy (czynsz najmu lokalu mieszkalnego zamieszkiwanego przez jego rodzinę i opłaty za media). Nie należy tracić jednocześnie z pola widzenia tego, że rodzice wnioskodawcy są aktualnie zatrudnieni na podstawie umów o pracę i uzyskują z tego tytułu regularnie wynagrodzenie. W efekcie zarówno sam wnioskodawca, jak i jego rodzice, pozostający z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie powinni ponieść uszczerbku w koniecznym utrzymaniu w następstwie poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie.

Reasumując, z analizy całokształtu sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziców, pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wynika, że jest on w stanie wygenerować kwotę 4.167 zł, stanowiącą łączną, sumaryczną kwotę wpisu w sprawach o sygn. akt: III SA/Gl 1500 – 1530/16.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.