Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 347/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 117
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 132 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka - Duda Sędziowie : WSA Mariusz Kotulski (spr.) WSA Paweł Darmoń Protokolant : st. sekr. sąd. Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r. sprawy ze skargi M.B. , H.C. , A.B. , C.O. , E.A. i B.J. na decyzję Wojewody z dnia 30 maja 2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących M.B. , H.C. , A.B. , C.O. , E.A. i B.J. kwotę 542 zł (pięćset czterdzieści dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 października 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 marca 1956 r. Nr [...] na rzecz H.O. z domu B. , B.J. z domu B. i W.B. w kwotach po 178,64 zł z tytułu wywłaszczenia na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 8 listopada 1955 r. Nr [...] części parceli 1. kat. [...] o pow. 1100 m2 obj. KW [...] stanowiącej własność H.B. , B.B. i W.B. w 1/3 cz.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przypomniał m.in., iż Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzeczeniem z dnia 08.11.1955 r. Nr [...] wywłaszczyło m.in. część parceli 1. kat. [...] o pow. 1100 m2 obj. KW [...] stanowiącej własność H.B. , B.B. i W.B. w 1/3 cz. Trzema osobnymi orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] przyznało na rzecz H.O. z domu B. , B.J. j z domu B. i W.B. odszkodowanie w kwotach po 178,64 zł z tytułu wywłaszczenia na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 08.11.1955 r. Nr [...] części parceli. kat. [...] o pow. 1100 m2 obj. KW [...] stanowiącej własność H.B. , B.B. i W.B. w 1/3 cz.

Prezydent zaznaczył, iż powyższe orzeczenia zostały wydane na podstawie dekretu z dnia 26.04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R.P. Nr 4, poz. 31 z roku 1952). Zasady wypłaty odszkodowania regulowało wydane na podstawie art. 31 ust. 2 w/w dekretu rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28.11.1952 r. w sprawie trybu wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości (Dz. U. z 1952, Nr 52, poz. 340). Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia odszkodowanie przypadające wywłaszczonemu przy odszkodowaniu nie przekraczającym sumy 15 000 zł było płatne w ciągu 6 m-cy, licząc od daty ostatecznego orzeczenia o odszkodowaniu.

Niezależnie od tego Prezydent Miasta K. wskazał, iż H.O. pismem z dnia 23.03.1956 r. złożyła odwołanie od m.in. orzeczenia z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] wnosząc o przyznanie jej odszkodowania w formie nieruchomości zamiennej. Decyzją z dnia 06.08.1956 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nie uwzględniła tego odwołania i utrzymała zaskarżone orzeczenie o ustaleniu odszkodowania w gotówce w mocy. Kwerenda akt o sygnaturze [...] nie wykazała, aby orzeczenia o odszkodowaniu wydane na rzecz B.J. z domu B. i W.B. były przedmiotem postępowania odwoławczego, tj. w wyniku kwerendy nie ujawniono żadnego dokumentu świadczącego, by takie postępowanie w stosunku do tych orzeczeń się toczyło. W archiwalnych aktach wywłaszczeniowych nie ujawniono żadnych dokumentów dot. realizacji w/w decyzji odszkodowawczych. Organ I instancji zaznaczył także, iż kwerenda repertoriów Sądu Powiatowego dla m. K. z lat 1956-1962 serii [...] (Wydział Cywilny Nieprocesowy) przechowywanych przez Archiwum Narodowym w K. i zasobów archiwalnych zespołu akt Sądu Powiatowego dla m. K. z lat 1963-1975 przechowywanych przez Archiwum Sądu Okręgowego w K. przyniosła wynik negatywny, gdyż w w/w dokumentach nie odnotowano postępowania o wyrażenie zgody na złożenie do depozytu sądowego kwoty odszkodowania na rzecz W.B. , H.O. z d. B. i B.J. z d. B. W dalszej części uzasadnienia organ przypomniał, iż H.O. zmarła 07.09.2006 r. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia 07.02.2012 r. sygn. akt [...] spadek po w/w nabyła E.A. i C.O. po ½ cz. W.B. zmarł 26.11.1978 r. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w K. z dnia 31.10.1979 r. sygn. akt [...] spadek po w/w nabyli żona J.B. i dzieci: H.B. , A.B. i M.B. -wszyscy w ¼ cz.

J.B. zmarła 04.08.2000 r. Na mocy aktu poświadczenia dziedziczenia z 08.10.2011 r. Rep. [...] spadek po w/w nabyli H.C. z d. B. , A.B. i M.B. - wszyscy w 1/3 części.

Organ I instancji podkreślił także, iż w wyniku przesłuchania stron nie uzyskano informacji, aby kwota odszkodowania ustalonego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 08.11.1955 r. Nr [...] została w przeszłości wypłacona.

W dalszej części uzasadnia decyzji zauważono, iż w myśl art. 132 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna. Wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Waloryzacja przewidziana w art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami polega na przerachowaniu wysokości odszkodowania ustalonego w decyzji według zasad określonych w tej ustawie. Waloryzacja ma na celu zagwarantowanie wywłaszczonemu w przypadku opóźnienia w zapłacie odszkodowania otrzymanie odszkodowania w zaktualizowanej, urealnionej wysokości. Waloryzacja odszkodowania jest możliwa tylko wtedy, gdy decyzja o odszkodowaniu z tytułu wywłaszczenia nieruchomości nie została wykonana. Dotyczy ona okresu między datą, kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości stała się ostateczna (datą ostatecznego ustalenia wysokości odszkodowania), a datą wypłaty tego odszkodowania (datą stwierdzenia, iż ostateczna decyzja o ustaleniu odszkodowania nie została wykonana i przeliczenia na nowo wysokości odszkodowania). Prezydent Miasta K. zauważył, iż z mocy w/w przepisu osoba wywłaszczona lub jego następca prawny posiada roszczenie o waloryzacje, które organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania uwzględnia, gdy stwierdzi, iż istnieje niewykonana ostateczna decyzja administracyjna o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości określonego w formie pieniężnej następuje przede wszystkim poprzez wypłatę kwoty odszkodowania osobie uprawnionej lub jak podkreślił polega na złożeniu przez dłużnika (podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania) kwoty odszkodowania do depozytu sądowego.

Równocześnie Prezydent Miasta K. podniósł, iż w toku prowadzonego postępowania nie ujawniono żadnego dokumentu świadczącego o tym, aby kwota odszkodowania ustalona w orzeczeniach Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] została odebrana przez osoby uprawnione lub złożona do depozytu sądowego. W tej sytuacji i biorąc pod uwagę treść zeznań B.J. A.B. , H.C. i M.B. zdaniem organu I instancji należy uznać, iż w/w orzeczenia o odszkodowaniu nie zostały zrealizowane. Niemniej zdaniem organu przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy należy mieć na uwadze fakt, iż przedmiotowe orzeczenia stały się ostateczne, a tym samym wykonalne już w 1956 r.

Organ I instancji wskazał, iż w doktrynie i orzecznictwie sądowym uznaje się, że roszczenie o wypłatę ustalonego w decyzji administracyjnej odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości ma charakter cywilnoprawnego roszczenia majątkowego, co oznacza, iż jest przedmiotem przedawnienia i podlega wprost działaniu przepisów art. 117 do 125 Kodeksu cywilnego (por. T.Woś - Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, Wydanie 2, str. 162 i n.; wyrok WSA w Białymstoku z 06.05.2008 r. sygn. akt II SA/Bk 778/07; wyrok WSA w Krakowie z 16.04.2013 r. sygn. akt II SA/Kr 194/13).

Prezydent Miasta K. przypomniał równocześnie, iż Kodeks cywilny wszedł w życie 01.01.1965r. W okresie od 01.01.1965 r. do 01.10.1990 r. przepis art. 117 § 3 K.c. stanowił, iż sąd, państwowa komisja arbitrażowa lub inny organ powołany do rozpoznawania spraw danego rodzaju uwzględnia upływ przedawnienia z urzędu. Można jednak nie uwzględnić jego upływu, jeżeli termin przedawnienia nie przekracza lat trzech, a opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami i nie jest nadmierne. W myśl art. XXXV ustawy z dnia 23.04.1964 r. - Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. z 1964, Nr 16, poz. 94) do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie kodeksu cywilnego, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nie przedawnionych, stosuje się przepisy kodeksu dotyczące przedawnienia z następującymi ograniczeniami:

1. początek, zawieszenie i przerwanie biegu przedawnienia ocenia się według przepisów dotychczasowych, gdy chodzi o czas przed dniem wejścia w życie kodeksu cywilnego;

2. jeżeli termin przedawnienia według przepisów kodeksu cywilnego jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg przedawnienia rozpoczyna się z dniem wejścia w życie kodeksu cywilnego; jeżeli jednak przedawnienie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie kodeksu cywilnego nastąpiłoby przy uwzględnieniu terminu przedawnienia określonego w prawie dotychczasowym wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Przepisy, o których mowa w art. XXXV to ustawa z dnia 18 lipca 1950 r. - Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. z 1950 r., Nr 34, poz. 311). Według tej ustawy roszczenia majątkowe przedawniały się co do zasady z upływem lat dziesięciu, a bieg przedawnienia rozpoczynał się od dnia, w którym uprawniony mógł żądać zaspokojenia roszczenia, przy czym bieg przedawnienia nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu, gdy z powodu zawieszenia wymiaru sprawiedliwości albo siły wyższej nie można ich było dochodzić przed sądami polskimi. W związku z powyższym w ocenie organu I instancji należy przyjąć, iż dla H.O. , B.J. i W.B. 10 - letni bieg terminu przedawnienia roszczenia o wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia części parceli 1. kat. [...] o pow. 1100 m2 ustalonego orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] rozpoczął się w roku 1957. Zdaniem Prezydenta Miasta K. w sprawie nie ma przesłanek do stwierdzenia, aby w okresie od 1957 r. do 1967 r. nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia oraz do zawieszenia biegu przedawnienia i dlatego można uznać, że przedmiotowe roszczenie od roku 1968 jest przedawnione. Tym samym w ocenie organu skoro roszczenie o wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia części parceli 1. kat. [...] o pow. 1100 m2 ustalonego orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] jest przedawnione, to nie ma obecnie podstaw do wypłaty przedmiotowego odszkodowania w wysokości nominalnej, a konsekwencji nie ma też podstaw do waloryzacji przedawnionego odszkodowania.

Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta Miasta K. do Wojewody złożyli M.B. , H.C. , A.B. , C.O. , E.A. i B.J. , reprezentowani prze profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez zwaloryzowanie i wypłatę przyznanego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości odwołujący zarzucili zaskarżonej decyzji:

naruszenie art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji w zw. z art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 roku poprzez odmowę wypłaty zwaloryzowanego przyznanego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, pomimo uznania, że świadczenie to nie zostało wcześniej spełnione.

naruszenia art. 117 § 1 k.c. poprzez przyjęcie, że roszczenie o wypłatę ustalonego w decyzji administracyjnej odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości ma charakter cywilnoprawnego roszczenia i podlega przedawnieniu na podstawie przepisów kodeksu cywilnego.

Autor odwołania zauważył m.in., iż organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję, wbrew dominującemu poglądowi orzecznictwa administracyjnego, uznał, iż roszczenie o wypłatę ustalonego w decyzji administracyjnej odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości ma charakter cywilnoprawnego roszczenia majątkowego i podlega przedawnieniu zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ I instancji powołał się na wyrok WSA w Białymstoku z 6 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 778/07, jednak uzasadnienie powyższego orzeczenia w zakresie twierdzenia o możliwości przedawnienia wskazanego roszczenia zostało skrytykowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt I OSK 874/08, który rozpatrywał skargę kasacyjną od wskazanego wyroku. Natomiast drugi z powołanych wyroków także został wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a ze względu na datę jego wydania nie został jeszcze poddany kontroli w drodze postępowania kasacyjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powyższe wskazuje, iż organ na poparcie swojej tezy powołał odosobnione dwa wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, z których jeden spotkał się z krytyką Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast powołany pogląd doktryny, pomimo dużego autorytetu prof. T. Wosia, nie jest uznawany przez sądy administracyjne za prawidłowy, a jego aktualność ustała wraz ze zmianą dominującej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, które dokonują wykładni prawa administracyjnego zgodnie z obowiązującymi standardami konstytucyjnymi, wolą ustawodawcy oraz spójnością systemu.

Powołując się na przywołane w dalszej części odwołania orzecznictwo, podniesiono, iż Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie stoi na stanowisku, iż roszczenie o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia ma charakter publicznoprawny i nie stosuje się do niego przepisów o przedawnieniu z kodeksu cywilnego, chyba że prawo administracyjne materialne odsyła do jego stosowania. Autor odwołania zauważył ponadto, iż Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż o roszczeniu pieniężnym o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość orzeka się decyzją administracyjną w postępowaniu administracyjnym, a roszczenie ustalone lub podlegające ustaleniu decyzją administracyjną ulega przedawnieniu, jedynie jeśli przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Pogląd ten wynika z ogólnego założenia, iż wszelkie obowiązki nałożone decyzją administracyjną podlegają wykonaniu niezależnie od upływu czasu, chyba że przepis wprost wskazuje, iż jest inaczej. Autor odwołania zaznaczył także, iż w uzasadnieniu powyższego stanowiska podnosi się, iż decyzja administracyjna o wywłaszczeniu nieruchomości jest czynnością władczą organu administracji publicznej (tak samo jak orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej), więc powstały na jej podstawie stosunek prawny ma charakter publicznoprawny, gdyż nie cechuje się równością podmiotów. Nie można uznać, iż strona uprawniona do odszkodowania ma wpływ na zaistnienie stosunku prawnego, a tym samym także na powstanie skutków prawnych, w tym przejście prawa własności na stronę zobowiązaną oraz wypłatę odszkodowania. W konsekwencji uznania, iż roszczenie o zapłatę odszkodowania powstaje na gruncie stosunku administracyjnego (władczego) to jego realizacja wraz z oceną wszystkich skutków prawnych - w tym przedawnienia - winna być oceniana na podstawie przepisów materialnych prawa administracyjnego, a nie prawa cywilnego.

W ocenie odwołujących nie można pominąć, iż w wyniku ingerencji Państwa (za pośrednictwem organu administracji) w prawo własności powstają skutki prawne w sferze tego prawa, które ma charakter prawa cywilnego, jednak utrata prawa własności na skutek decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości następuje ex lege, na mocy decyzji administracyjnej, bez względu na wolę stron, a zatem w ogóle nie jest zdarzeniem cywilnoprawnym. Natomiast odszkodowanie, zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji, jest koniecznym i stałym elementem wywłaszczenia, czyli stosunku administracyjnego, do którego stosuje się przepisy prawa materialnego administracyjnego.

Rozpoznając przedmiotowe odwołanie Wojewoda decyzją z dnia 30 maja 2014r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. . W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy zauważył, iż kwestią wymagającą wyjaśnienia w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności jest charakter prawny odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Zdaniem Wojewody ma to istotne znaczenie ze względu na konieczność uwzględnienia w niniejszym postępowaniu administracyjnym przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), tj. przede wszystkim art. 117 §1 tej regulacji, stanowiącego, iż: "Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu." Zgodnie z art. 117 § 2 powołanej ustawy: "Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne." Natomiast art. 118 stanowi: "Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Zgodnie z art. 120 § 1. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie." W ocenie Wojewody dokonując zatem oceny roszczenia odszkodowawczego zgłoszonego przez M.B. , H.C. , A.B. , C.O. , E.A. i B.J. należało ustalić, czy przywołane powyżej przepisy znajdują zastosowanie w niniejszym postępowaniu administracyjnym. W tym zakresie organ odwoławczy zauważył, iż zgodnie z poglądem zaprezentowanym przez prof. dr hab. Tadeusza Wosia stosunek prawny odszkodowania nie ma charakteru stosunku administracyjnoprawnego; stroną tego stosunku nie jest bowiem w żadnym wypadku organ administracyjny prowadzący postępowanie w sprawie odszkodowania (lub wywłaszczenia i odszkodowania). Wprost przeciwnie - zdaniem T. Wosia - stosunek prawny odszkodowawczy oparty jest na zasadzie równorzędności jego stron. Jest więc typowym stosunkiem cywilnoprawnym. Roszczenie odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia - zgodnie z ogólnymi regułami prawa cywilnego - przedawnia się natomiast z upływem 10 lat od dnia, w którym stało się wymagalne tzn. od dnia, kiedy wierzyciel miał prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności (art. 118 w zw. z art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego).

Mając na uwadze powyższe, wobec przedstawionego faktycznego i prawnego stanu sprawy, zastosowanie w niniejszym postępowaniu przepisów o przedawnieniu roszczeń (art. 117 i następne Kodeksu cywilnego) jest w ocenie organu odwoławczego zasadne, ponieważ brak jest racjonalnego uzasadnienia, aby te roszczenia majątkowe traktowane były w sposób uprzywilejowany, bez wyraźnej woli ustawodawcy w tym zakresie. Równocześnie organ II instancji na potwierdzenie swojej tezy przywołał powołane uzasadnieniu decyzji orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz stanowisko doktryny. Ponadto Wojewoda wskazał, iż nie ulega wątpliwości, że źródłem powstania roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość jest zdarzenie objęte (uregulowane) prawem administracyjnym. Natomiast to, że jest ono przyznawane - bądź można go dochodzić - w postępowaniu administracyjnym, a nie przed sądami powszechnymi, nie zmienia tego charakteru, skoro Kodeks postępowania cywilnego dopuszczał i dopuszcza (por. art. 2 § 3 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) możliwość rozpoznawania spraw cywilnych przez inne organy, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. Tak zaś stanowią - w okresie powojennym w Polsce - postanowienia ustaw wywłaszczeniowych, regulujące te kwestie.

W świetle tegoż w opinii organu odwoławczego, jeżeli ustawa wywłaszczeniowa lub inny przepis prawa administracyjnego nie stanowią o przedawnieniu lub wygaśnięciu omawianego roszczenia, ulega ono przedawnieniu (wprost) na podstawie przepisów o przedawnieniu roszczeń zawartych w art. 117-127 Kodeksu cywilnego. Oznacza to, że decyzja o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stanowi podstawę nabycia wierzytelności przez wywłaszczonego, który może żądać od strony zobowiązanej, Skarbu Państwa lub gminy, zapłaty sumy pieniężnej (o ile nie żąda lub nie ma możliwości przyznania mu nieruchomości zamiennej). Do wykonania takiegoż zobowiązania, jak również skutków jego niewykonania - ze względu na cywilnoprawny charakter roszczenia (jak to już wyżej wskazano) - mają zastosowanie przepisy art. 450-486 Kodeksu cywilnego z modyfikacjami wynikającymi z ustawy o gospodarce nieruchomościami. Według tych modyfikacji (art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami), zapłata odszkodowania następuje według obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Poczynając od tego dnia rozpoczyna się bieg 10-letniego terminu o zapłatę odszkodowania. Oznacza to, że jeżeli w tym terminie roszczenie nie zostanie wyegzekwowane, dłużnik (Skarb Państwa albo gmina) mogą uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia lub zawieszenie biegu terminu, tak jak to regulują powołane przepisy prawa cywilnego. Termin przedawnienia biegnie od dnia wymagalności roszczenia, a roszczenia o odszkodowanie ustalone w drodze decyzji administracyjnej stają się wymagalne dopiero po ich ustaleniu i przyznaniu.

W świetle powyższego, dokonując w niniejszej sprawie merytorycznej oceny zasadności zgłoszonego w sprawie roszczenia o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość należy w opinii Wojewody stwierdzić, iż okolicznością rozstrzygającą o odmowie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania w niniejszej sprawie jest przedawnienie omawianego roszczenia odszkodowawczego. Jak ustalił organ I instancji, orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 marca 1956 r. Nr [...] przyznano na rzecz H.O. z domu B. , B.J. z domu B. i W.B. odszkodowanie w kwotach po 178,64 zł. Orzeczenia te wydane zostały na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R. P. Nr 4, poz. 31 z roku 1952) oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie trybu wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości (Dz. U. z 1952, Nr 52, poz. 340), zgodnie z którym odszkodowanie przypadające wywłaszczonemu przy odszkodowaniu nie przekraczającym sumy 15 000 zł było płatne w ciągu 6 m-cy, licząc od daty ostatecznego orzeczenia o odszkodowaniu. Organ odwoławczy zauważył przy tym, iż kwerenda akt o sygnaturze [...] przeprowadzona przez organ I instancji wykazała, iż przedmiotem postępowania odwoławczego było tylko orzeczenie przyznające odszkodowanie na rzecz Pani H.O. które po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 6 sierpnia 1956 r. nr [...] utrzymane zostało w mocy przez Odwoławczą Komisję Wywłaszczeniową przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej K.

W ocenie Wojewody z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż odszkodowanie ustalone na rzecz H.O. stało się ostateczne w dniu 6 sierpnia 1956 r. (dzień wydania decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K ). W odniesieniu do dwóch pozostałych orzeczeń, jakkolwiek brak jest na pozyskanych przez organ I instancji egzemplarzach wskazania daty w której stały się one ostateczne, to jednak ze zwrotnych potwierdzeń odbioru tych orzeczeń wynika, iż zostały one odebrane przez W.B. oraz B.J. w 1956 r. W świetle powyższego po upływie 6 miesięcy od dnia, w którym powyższe orzeczenia stały się ostateczne, roszczenie o wypłatę odszkodowania stało się wymagalne. Tym samym w ocenie organu II instancji mając na uwadze, iż w/w orzeczenia wywłaszczeniowe stały się ostateczne w 1956 r. 10 - letni bieg terminu przedawnienia roszczenia o wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia części parceli 1. kat. [...] o pow. 1100 m2 obj. KW [...] wywłaszczonej na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 8 listopada 1955 r. Nr [...] rozpoczął się w roku 1957 a zakończył w roku 1967.

Dodatkowo Wojewoda podniósł, iż mimo podjętych przez organ I instancji prób, nie odnaleziono informacji na temat wpłaty ustalonych kwot odszkodowania do depozytu (co byłoby równoznaczne ze spełnieniem świadczenia odszkodowawczego), a fakt nie wypłacenia odszkodowania ustalonego orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 marca 1956 r. Nr [...] na rzecz uprawnionych potwierdza także dowód z przesłuchania stron przedmiotowego postępowania. Mając na uwadze powyższe zasadnym było zdaniem organu odwoławczego stwierdzenie, iż omawiane roszczenie o wypłatę odszkodowania uległo przedawnieniu, wobec czego należało odmówić wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika M.B. , H.C. , A.B. , C.O. , E.A. , B.J. . Domagając się uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa, w tym:

- naruszenie art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji w zw. z art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 roku poprzez odmowę wypłaty zwaloryzowanego, uprzednio przyznanego, odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, pomimo prawidłowego ustalenia, że świadczenie to nie zostało wcześniej spełnione.

- naruszenie art. 117 § 1 k.c. poprzez przyjęcie, że roszczenie o wypłatę ustalonego w decyzji administracyjnej odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości ma charakter cywilnoprawnego roszczenia i podlega przedawnieniu na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli m.in., iż podtrzymują w całości wszelkie twierdzenia zawarte w uzasadnieniu odwołania z dnia 19 listopada 2013 r. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 31 października 2013 r. Odnosząc się natomiast do uzasadnienia zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności skarżący wskazali, iż w zasadniczej części jest ono jedynie przedstawieniem stanowiska prof. T. Wosia w zakresie charakteru roszczenia o wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie, natomiast w żadnym zakresie nie stanowi ustosunkowania się organu do merytorycznych argumentów podniesionych przez skarżących w odwołaniu na decyzję organu pierwszej instancji. Tym samym uznać można, iż organy orzekające w niniejszej sprawie bezkrytycznie przyjęły pogląd przedstawiony w doktrynie za słuszny, tym samym nie rozważając jego prawidłowości. Zdaniem skarżących także powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzeczenia sądów administracyjnych nie stanowią przedstawienia obecnej linii orzeczniczej w zakresie określenia charakteru roszczeń o wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Co więcej w jednym z trzech wskazanych orzeczeń, tj. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 532/08 nie zawiera uzasadnienia merytorycznego tego sądu w odniesieniu do możliwości przedawnienia przedmiotowych roszczeń, a jedynie uczynioną pobocznie dygresję na temat takiej możliwości, opatrzonej zastrzeżeniem, iż przedstawione stanowisko nie w każdym rodzaju spraw może znaleźć zastosowanie. Natomiast powołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2004 r., sygn. akt SA/Bk 1132/03, ze względu na upływ czasu i zmianę głównej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie omawianej problematyki od roku 2008 trudno uznać za aktualny. Równocześnie skarżący zwrócili uwagę, iż od około pięciu lat w orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd, iż roszczenie o wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości nie ma charakteru cywilnoprawnego, a tym samym nie ma podstaw do stosowania do tego typu roszczeń przepisów o przedawnieniu zawartych w Kodeksie cywilnym. Natomiast powołana przez organ pierwszej i drugiej instancji literatura, a także orzeczenia, pochodzą z wcześniejszego okresu, a zatem powinny zostać poddane szczegółowej ocenie zgodnie z aktualnymi poglądami, gdyż organy administracyjne zobowiązane są stosować normy prawne zgodnie z ich aktualną wykładnią, która zgodna jest z obowiązującymi normami i wartościami społecznymi. Skarżący ponownie zaznaczyli. iż Naczelny Sąd Administracyjny (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2012, I ONP 31/10; Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2008 r., I OSK 1588/07; Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2010 r- 1 OSK 1307/09; Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2009 r., I OSK 1092/08; Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2011 r., I OSK1339/10; Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2009 r., I OSK 335/08; Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2009 r., I OSK 874/08; Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 1999 r., IV SA 1118/97) konsekwentnie stoi na stanowisku, iż roszczenie o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia ma charakter publicznoprawny i nie stosuje się do niego przepisów o przedawnieniu z kodeksu cywilnego, chyba że prawo administracyjne materialne odsyła do jego stosowania. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż o roszczeniu pieniężnym o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość orzeka się decyzją administracyjną w postępowaniu administracyjnym, a roszczenie ustalone lub podlegające ustaleniu decyzją administracyjną ulega przedawnieniu, jedynie jeśli przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Pogląd ten wynika z ogólnego założenia, iż wszelkie obowiązki nałożone decyzją administracyjną podlegają wykonaniu niezależnie od upływu czasu, chyba że przepis wprost wskazuje, iż jest inaczej. Skarżący podkreślili, iż w uzasadnieniu powyższego stanowiska podnosi się, iż decyzja administracyjna o wywłaszczeniu nieruchomości jest czynnością władczą organu administracji publicznej (tak samo jak orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej), więc powstały na jej podstawie stosunek prawny ma charakter publicznoprawny, gdyż nie cechuje się równością podmiotów. Nie można uznać, iż strona uprawniona do odszkodowania ma wpływ na zaistnienie stosunku prawnego, a tym samym także na powstanie skutków prawnych, w tym przejście prawa własności na stronę zobowiązaną oraz wypłatę odszkodowania. Przyjęcie powyżej opisanego stanowiska implikuje wniosek, iż przedawnienie roszczeń o wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości jest niedopuszczalne na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, gdyż zastosowanie w tego typu sprawach znajdują jedynie przepisy prawa materialnego administracyjnego. Jednakże ze względu na okoliczność, iż ustawodawca nie uregulował w prawie administracyjnym przedawnienia roszczeń o odszkodowanie za wywłaszczenie, tym samym nie są one ograniczone w czasie i mogą być dochodzone bez względu na upływ czasu od ustalenia prawa do odszkodowania. Zdaniem skarżących przyjmując, iż nie ma podstaw do uznania, iż doszło do przedawnienia roszczenia o wypłatę na rzecz skarżących odszkodowania za wywłaszczenie, organy rozpatrujące niniejszą sprawę nie miały również żadnej podstawy do odmowy wypłaty zwaloryzowanej wysokości tego świadczenia, zgodnie z Ustawą o gospodarce nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a.- tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga M.B. , H.C. , A.B. , C.O. , E.A. , B.J. okazała się zasadna i jako taka zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta K. naruszają prawo w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia.

Na wstępie rozważań należy podnieść, że w tym samym układzie podmiotowym strony skarżącej (ci sami skarżący) zapadły wyroki WSA w Krakowie z dnia 13.11.2014r., o sygn. akt II SA/Kr 13402/14 i II SA/Kr 1303/14. Przedmiotem pierwszego z tych wyroków była odmowa wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 marca 1956 r. nr [...] na rzecz H.O. z domu B. , B.J. z domu B. i W.B. w kwotach po 73,08 zł z tytułu wywłaszczenia na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 27 grudnia 1955 r. nr [...] części parceli 1. kat. [...] o pow. 450 m² obj. Lwh [...] stanowiącej własność H.B. , B.B. i W.B. w 1/3 części.

Natomiast Przedmiotem pierwszego z tych wyroków była odmowa wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 marca 1956 r. nr [...] na rzecz H.O. z domu B., B.J. z domu B. i W.B. w kwotach po 125,86 zł. z tytułu wywłaszczenia na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 9 listopada 1955 części parceli l. kat. [...] o pow. 775 m² obj. [...] stanowiącej własność H.B. B.B. i W.B. w 1/3 cz.

Zatem wyroki te zapadły w tożsamym układzie podmiotowym strony skarżącej oraz przedmiocie sprawy (odmowa wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania), a także w zbliżonym stanie faktycznym – chodzi o odszkodowanie za wywłaszczone części parceli l. kat. [...]

Podkreślić zatem należy, że zarówno krąg podmiotowy skarżących, jak i przedmiot postępowania oraz stan faktyczny sprawy jest daleko zbieżny z przedmiotową sprawą, gdzie również odmówiono wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzeczeniem z dnia 08.11.1955 r. Nr [...] wywłaszczyło m.in. część parceli 1. kat. [...] o pow. 1100 m2 obj. [...] stanowiącej własność H.B. , B.B. i W.B. w 1/3 cz. Trzema osobnymi orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 marca 1956 r. Nr [...] przyznało na rzecz H.O. z domu B. , B.J. z domu B. i W.B. odszkodowanie w kwotach po 178,64 zł z tytułu wywłaszczenia na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 08.11.1955 r. Nr [...] części parceli 1. kat. [...] o pow. 1100 m2 obj. KW [...] stanowiącej własność H.B. , B.B. i W.B. w 1/3 cz.

W tym stanie rzeczy podkreślić należy konieczność zachowania wartości jaką jest jednolitość orzecznictwa sądowoadministracyjnego, a więc wobec tak daleko posuniętej zbieżności podmiotowej i przedmiotowej niniejszej sprawy ze sprawami już poprzednio rozstrzygniętymi powołanymi wyrokami tut. Sądu, należy ją rozstrzygnąć w podobny sposób.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę zdaje sobie sprawę z rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz występującej polaryzacji poglądów pomiędzy doktryna a orzecznictwem w przedmiocie roszczenie o ustalenie i wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości tj. czy mają one charakter cywilnoprawny i jako takie - stosownie do regulacji zawartej w art. 117 i następnych Kodeksu cywilnego - ulega przedawnieniu po upływie 10 lat. Zgodnie z treścią art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) – dalej w skrócie u.g.n. – wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty, czy też. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. W ślad za poglądem wyrażonym w wyrokach z dnia 13.11.2014r., o sygn. akt II SA/Kr 13402/14 i II SA/Kr 1303/14 uznać należy, że zawarta w tym przepisie regulacja ma także zastosowanie do odszkodowania ustalonego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniach, a więc także przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.) o ile nie zostało ono oczywiście wypłacone uprawnionemu – byłemu właścicielowi, bądź złożone do depozytu sądowego. Przystępując do analizy zagadnienia przedawnienia odszkodowania na wstępie należy wskazać, że kwestia ta nie jest w doktrynie, a zwłaszcza w orzecznictwie sądowoadministracyjnym rozstrzygnięta jednoznacznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie mając na uwadze zachowanie jednolitości orzecznictwa z wyrokami z dnia 13.11.2014r., o sygn. akt II SA/Kr 13402/14 i II SA/Kr 1303/14 przyjął, że roszczenie odszkodowawcze wynikające z decyzji administracyjnej nie ulega przedawnieniu. Stanowisko to jest reprezentatywne w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. (np. Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19.11.2012r. sygn. akt II SA/Gl 582/12 , wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 marca 2010r. sygn.. II SA/Kr 1798/09 - wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2010r. sygn. akt I SA/Wa 1051/10 , wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. II SA/Gd 118/08, wyrok WSA w Łodzi z 9 listopada 2005 r. o sygn. akt II SA/Łd 380/05; wyrok NSA z 18 lipca 2007 r. o sygn. akt I OSK 762/07; wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1999 r., sygn. IV SA 1118/97, - wszystkie orzeczenia dostępnie w bazie orzeczeń: cbois.nsa.gov.pl). W ślad za przywołanymi orzeczeniami skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, że "prawo do uzyskania ustalonego decyzją odszkodowania jest prawem podmiotowym o charakterze cywilnym. To ta równorzędność podmiotów opisywanego stosunku, a nie jego "wtórność" w stosunku do samego wywłaszczenia, decyduje o jego charakterze. Sąd nie podziela wyrażanego w orzeczeniach sądów administracyjnych poglądu, że odszkodowanie, będące nieodłącznym elementem wywłaszczenia jako instytucji publicznoprawnej, znajduje podstawę w stosunku publicznoprawnym i w związku z tym ma charakter roszczenia publicznoprawnego. To, że odszkodowanie pozostaje w związku wynikowym z wywłaszczeniem, a jego ustalenie jest skutkiem przymusowego odebrania lub ograniczenia prawa rzeczowego do nieruchomości, nie przesądza o charakterze samego roszczenia. Roszczenie to w istocie wywodzi się ze wzajemnego zobowiązania dwóch podmiotów, z których jeden doznał uszczerbku w majątku (na skutek legalnego działania administracji publicznej), a drugi jest zobowiązany do jego wyrównania w granicach ustawowych. Dla powyższej oceny bez znaczenia pozostaje to, że ustawa przewiduje administracyjną drogę realizacji uprawnień odszkodowawczych. Zaliczenie opisywanego roszczenia do roszczeń o charakterze cywilnym nie oznacza jednak automatycznie zaliczenia go do roszczeń ulegających przedawnieniu według reguł prawa cywilnego.

Regulowane przepisami art. 117 i nast. kodeksu cywilnego przedawnienie zostało przewidziane dla sytuacji, gdy wierzyciel dysponuje konkretnymi środkami prawnymi, których zastosowanie może bezpośrednio doprowadzić do wyegzekwowania od dłużnika określonego obowiązku. W tych sytuacjach swą aktywnością w korzystaniu z przysługujących uprawnień wierzyciel może więc przeciwdziałać skutkom upływu czasu. W razie zaś upływu terminu przedawnienia roszczenie wierzyciela nie wygasa i – przy braku stosownej obrony dłużnika (w postaci podniesienia zarzutu przedawnienia, lub powództwa przeciwegzekucyjnego) - może być zaspokojone bez możliwości żądania jego zwrotu jako bezpodstawnego.

Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami nie zawiera żadnych szczególnych regulacji odnoszących się do realizacji roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, zastosowanie zatem w tej mierze mają reguły prawa administracyjnego.

Istnieją więc zasadnicze różnice pomiędzy dochodzeniem roszczeń ze stosunku odszkodowawczego z tytułu wywłaszczenia a dochodzeniem klasycznych roszczeń cywilnych. Ta okoliczność musi mieć wpływ na ocenę, czy zaspokojenie roszczenia, które zostało ustalone decyzją administracyjną, może zależeć od upływu czasu.

Na pytanie to odpowiedzieć należy przecząco zasadniczo z tego powodu, że uprawnionemu do odszkodowania nie przysługują środki służące bezpośredniemu wymuszeniu realizacji obowiązku zapłaty odszkodowania. W świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uprawniony do odszkodowania nie posiada przymiotu wierzyciela mogącego żądać wszczęcia egzekucji, bowiem upoważnionym do tego jest organ ustalający odszkodowanie. W tej sytuacji, w braku odpowiedniej regulacji prawnej, nie jest możliwe pozbawienie uprawnionego możliwości zaspokojenia ustalonego decyzją roszczenia w związku z upływem czasu."

Skoro zaś roszczenie o wypłatę przyznanego decyzja odszkodowania nie wygasło i nie uległo przedawnieniu, to odszkodowanie to podlega waloryzacji na zasadach określonych przepisem art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Podsumowując organy rozstrzygające w tym zakresie wniosek błędnie uznały, iż roszczenia odszkodowawcze wynikające z orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] uległo przedawnieniu w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego.

Dodać również należy, że zwaloryzowanie odszkodowania, powinno nastąpić w drodze decyzji. Jest to bowiem załatwienie sprawy co do jej istoty (art.104 k.p.a.) przez orzeczenie o skonkretyzowanych uprawnieniach strony postępowania administracyjnego. Nie ma przy tym znaczenia, że dotychczasowe postępowanie w sprawie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania zostało już zakończone. Powyższego stanowiska nie podważa treść art. 132 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004, Nr 261, poz.2603 ze zm.), mimo że przepis ten nie określa w sposób wyraźny formy prawnej, w jakiej należy dokonać waloryzacji, w przeciwieństwie do spraw związanych z wywłaszczeniem, odszkodowaniem czy np. zwrotem wywłaszczonej nieruchomości. Ustalenie kwoty waloryzacji ustalonego w drodze decyzji odszkodowania powstaje na tle administracyjnego. Stąd ewentualny spór co do prawa i wysokości zwaloryzowanego odszkodowania nie może zostać zakwalifikowany odmiennie niż spór o wysokość odszkodowania, który podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej (m.in. wyroki NSA z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 894/09, Centralna Baza Orzeczeń NSA oraz z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 122/08, LEX 478286).

Mając na uwadze powyższe należy uznać, iż zaskarżona decyzja Wojewody oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta K. zapadła z naruszeniem wskazanych na wstępie przepisów prawa. Z tych też przyczyn Sąd działając na mocy art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art.135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

O kosztach orzeczono w pkt II wyroku na mocy art. 200 p.p.s.a. w zw. z art.205 § 2 p.p.s.a.