Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 108/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 30 marca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędziowie Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Protokolant asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu w 27 marca 2007 roku na rozprawie przy udziale ---- sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości Zakładów Przemysłu Jedwabniczego A w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat z zysku za rok obrotowy od 30 września 2003 roku do 31 grudnia 2003 roku oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Łd 108/07

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] o znaku [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., po rozpoznaniu odwołania Zakładów Przemysłu Jedwabniczego A w upadłości, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 12 ust. 1 ustawy o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia terminów trybu wpłat z zysku oraz wzorów i terminów składania deklaracji przez przedsiębiorstwo państwowe, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G. z dnia [...] o znaku [...] w przedmiocie określenia zobowiązania z tytułu wpłat z zysku za rok obrotowy od dnia 30 września 2003 roku do dnia 31 grudnia 2003 roku w wysokości 15.910 złotych.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji, w dniu 14 kwietnia 2004 roku Zakłady złożyły deklarację o wysokości zysku (straty) osiągniętego przez przedsiębiorstwo państwowe i o wpłatach z zysku za rok obrotowy od dnia 30 września do 31 grudnia 2003 roku według wzoru WZP-1R, w której jako podstawę naliczenia wysokości wpłat z zysku wskazano zysk brutto w wysokości 106.065 złotych i wysokość należnych wpłat z zysku w kwocie 15.909,80 złotych. Przedsiębiorstwo nie uiściło jednak należnej wpłaty.

W dniu 25 lipca 2006 roku Przedsiębiorstwo złożyło korektę deklaracji WZP-1R za w/w okres, w której wykazano zysk brutto w kwocie 106.065 złotych oraz kwotę wpłaty z zysku w wysokości 0 złotych. W uzasadnieniu korekty wskazano, iż zgodnie z art. 20 § 1 ustawy Prawo upadłościowe z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego. W skład masy upadłości wchodzi także majątek nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego, zatem ewentualne środki wypracowane przez upadłego, tj. jego zysk, stają się z mocy prawa składnikiem masy upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli. Syndyk dokonując zbycia składników majątku upadłego, powoduje, iż upadły osiąga wysoki zysk księgowy, od którego musiałby wpłacić wpłatę z zysku. Stanowiłoby to niedopuszczalne z punktu widzenia prawa upadłościowego faworyzowanie jednego z wierzycieli upadłego kosztem innych wierzycieli uczestniczących w postępowaniu upadłościowym. Powyższe argumenty przemawiają zdaniem Zakładów za wyłączeniem konieczności dokonywania wpłat z zysku przez przedsiębiorstwo państwowe w upadłości.

Decyzją z dnia [...] o znaku [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G., działając na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 47 § 3, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4 oraz art. 207 ustawy Ordynacja podatkowa, art. 12 ust. 1 ustawy o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia terminów i trybu wpłat z zysku oraz wzorów i terminów składania deklaracji przez przedsiębiorstwo państwowe, określił Zakładom Przemysłu Jedwabniczego A w upadłości wysokość zobowiązania z tytułu wpłat z zysku za rok obrotowy od dnia 30 września 2003 roku do 31 grudnia 2003 roku w wysokości 15.910 złotych. W motywach rozstrzygnięcia organ podatkowy podniósł, że zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 roku o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych, przedsiębiorstwa państwowe są obowiązane do dokonywania wpłat z zysku po opodatkowaniu podatkiem dochodowym na rzecz budżetu państwa, a z wpłat tych zwolnione są wyłącznie przedsiębiorstwa państwowe oraz jednoosobowe spółki Skarbu Państwa działające przy zakładach karnych i aresztach śledczych, podległe Ministrowi Sprawiedliwości. Z ulg we wpłatach mogą natomiast korzystać jedynie przedsiębiorstwa państwowe i jednoosobowe spółki Skarbu Państwa wykonujące w całości lub w części zadania na potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa. Z obowiązku dokonywania wpłat nie zostały wyłączone natomiast przedsiębiorstwa znajdujące się w upadłości.

W złożonym odwołaniu strona podniosła, iż decyzja organu I instancji pozostaje w sprzeczności z treścią art. 24c ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, art. 20 § 1 prawa upadłościowego, jak również z istotą i celem postępowania upadłościowego. Z dniem ogłoszenia upadłości majątek przedsiębiorstwa staje się masą upadłości i mają do niego zastosowanie przepisy prawa upadłościowego, przez co przepisy art. 24c ustawy o przedsiębiorstwach państwowych oraz art. 1 i art. 12 ustawy o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych nie mogą mieć zastosowania do masy upadłości.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wskazał, iż zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 roku o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych, przedsiębiorstwa państwowe są obowiązane do dokonywania wpłat z zysku po opodatkowaniu podatkiem dochodowym na rzecz budżetu państwa. Z wpłat z zysku zwolnione są tylko przedsiębiorstwa państwowe działające przy zakładach karnych i aresztach śledczych, podległe Ministrowi Sprawiedliwości, a z ulg we wpłatach mogą korzystać jednostki wykonujące w całości lub w części zadania z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 lutego 1997 roku w sprawie ulg we wpłatach z zysku przedsiębiorstw państwowych oraz jednoosobowych spółek Skarbu Państwa. Żaden z przepisów nie wyłącza jednak z obowiązku dokonania wpłat z zysku jednostek postawionych w stan upadłości. Gdyby ustawodawca przewidział zwolnienie z tychże wpłat dla podmiotów pozostających w upadłości, uwzględniłby to w treści przepisów. Organ odwoławczy zauważył, iż ustawa z dnia 28 lutego 2003 roku – Prawo upadłościowe i naprawcze przewiduje wprawdzie określone ograniczenia w zakresie zarządu i rozporządzania majątkiem, jednakże postawienie przedsiębiorstwa w stan upadłości nie pozbawia go osobowości prawnej, gdyż pozostaje ono w dalszym ciągu podmiotem praw i obowiązków, a jedynie zarząd i reprezentacja majątku wchodzącego w skład masy upadłości zostaje objęta przez syndyka, który działa za upadłe przedsiębiorstwo, w tym również w zakresie zobowiązań publicznoprawnych. Ponadto zgodnie z art. 230 ust. 3 pkt 4 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze do wydatków postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku upadłego należą podatki i inne daniny publiczne należne za okres po ogłoszeniu upadłości. Jeżeli zatem syndyk dokonuje czynności prowadzących do likwidacji masy upadłości w wyniku czego przedsiębiorstwo w upadłości osiąga zysk, powstaje zobowiązanie we wpłacie z zysku. Mając na uwadze powyższe, organ II instancji uznał, iż obowiązek dokonania wpłaty z zysku przez przedsiębiorstwo państwowe nie jest zależny od tego, czy przedsiębiorstwo znajduje się w stanie upadłości lub likwidacji, lecz jedynie od tego, czy dysponuje zyskiem po opodatkowaniu, który jest podstawą naliczenia i odprowadzenia do budżetu państwa wpłaty z zysku. Bez znaczenia jest fakt, że zysk wygenerowany przez przedsiębiorstwo pochodzi z likwidacji majątku przedsiębiorstwa.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Zakłady Przemysłu Jedwabniczego A w upadłości wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc zarzuty powołane wcześniej w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), lub stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.

Przeprowadzając kontrolę, Sąd zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie, niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż organy administracyjne nie dopuściły się uchybień, które czyniłyby skargę usprawiedliwioną.

W rozpoznawanej sprawie istota problemu sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy przedsiębiorstwo państwowe w upadłości podlega wyłączeniu od obowiązku dokonywania wpłat z zysku.

Stosownie do art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 roku o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. z 1992 r. Nr 6, poz. 27 z późn. zm.) przedsiębiorstwa państwowe są obowiązane do dokonywania wpłat z zysków po opodatkowaniu podatkiem dochodowym na rzecz budżetu państwa.

Z wpłat tych zwolnione są przedsiębiorstwa działające przy zakładach karnych i aresztach śledczych podległe Ministrowi Sprawiedliwości. Ustawodawca upoważnił również Radę Ministrów do określenia zwolnienia od obowiązku dokonywania wpłat z zysku lub ulgi we wpłatach z zysku dla przedsiębiorstw wykonujących w całości lub w części zadania na potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa, na wniosek organu założycielskiego. W rozpoznawanej sprawie zwolnienie z wpłat na podstawie przepisów ust. 2 bądź rozporządzenia Rady Ministrów nie znajduje zastosowania.

Analiza przepisów ustawy o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych daje podstawę do twierdzenia, iż w istocie, jak wskazują organy podatkowe, żaden z tych przepisów nie przewiduje zwolnienia ani możliwości zwolnienia z wpłat z zysku przedsiębiorstw z uwagi na ogłoszoną upadłość.

Należy zatem rozważyć, czy inny przepis, szczególny, nie przewiduje wyłączenia od obowiązku dokonania wpłaty z zysku bądź zwolnienia od takiego obowiązku przedsiębiorstwa państwowego w upadłości.

Poza sporem pozostaje fakt, iż przedsiębiorstwo państwowe może zostać postawione w stan upadłości, zgodnie z art. 24 ustawy z dnia 25 września 1981 roku o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. z 1991 r. Nr 18, poz. 80 z późn. zm.), przy czym na podstawie art. 24c ustawy w sprawach nieuregulowanych ustawą zastosowanie znajdują przepisy prawa upadłościowego.

Na uwagę zasługuje fakt, iż upadłość Zakładów Przemysłu Bawełnianego A została ogłoszona na gruncie przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 roku – Prawo upadłościowe (Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 z późn. zm.). Stosownie zaś do przepisu art. 536 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 z późn. zm.) w sprawach, w których ogłoszono upadłość przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Przepisy rozporządzenia - Prawo upadłościowe nie wyłączają stosowania przepisów dotyczących należności publicznych, takich jak podatki czy właśnie wpłaty z zysku. Wypada zauważyć, iż zgodnie z art. 204 § 1 pkt 1 rozporządzenia zaspokojeniu z masy upadłości podlegają w pierwszej kolejności koszty postępowania upadłościowego oraz koszty postępowania układowego poprzedzającego ogłoszenie upadłości, wydatki połączone z zarządem i likwidacją masy upadłości, nie wyłączając podatków i innych danin publicznych (...). W świetle powyższego należy uznać, iż przepisy Prawa upadłościowego określają jedynie tryb i kolejność zaspokajania należności budżetowych, również tych powstałych po ogłoszeniu upadłości, natomiast nie wyłączają ich powstania czy możliwości ich określenia czy ustalenia decyzją administracyjną. Wypada przy tym podkreślić, iż przedsiębiorstwo w upadłości nadal pozostaje podmiotem obowiązków daninowych i tak jak mogą powstać zobowiązania podatkowe związane z dalszym prowadzeniem działalności bądź czynnościami syndyka (np. obowiązek w podatku od towarów i usług), może również powstać obowiązek dokonania wpłaty z zysku, jeżeli taki zysk przedsiębiorstwo w upadłości wykazuje. Czym innym jest bowiem sposób egzekwowania (zaspokajania) należności, a czym innym stwierdzenie istnienia obowiązku. Wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego decyzji określającej wysokość wpłaty z zysku nie narusza zatem w żaden sposób interesów wierzycieli, gdyż należność ta nie podlega zaspokojeniu poza kolejnością wynikającą z Prawa upadłościowego.

Podsumowując, należy stwierdzić, iż wpłata z zysku jest należnością budżetową (daniną publiczną), której obowiązek uiszczenia ciąży na podmiotach wykazujących dodatni wynik finansowy. Każde przedsiębiorstwo państwowe wykazujące dodatni wynik finansowy, zysk w rozumieniu rachunkowym, ma obowiązek dokonania wpłaty z zysku. Żaden przepis nie przewiduje natomiast wyłączenia obowiązku dokonania wpłaty z uwagi na źródło pochodzenia zysku czy sposób jego powstania, gdyż nie rozróżnia się źródeł pochodzenia zysku. Skoro zatem przedsiębiorstwo państwowe mimo ogłoszonej upadłości osiągnęło zysk, choćby pochodzący z wyprzedaży jego majątku, z tytułu osiągnięcia zysku zobowiązane jest do dokonania wpłaty z zysku.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.