Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 2114/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: G. Szkudlarek, Sędziowie Sędzia NSA: Z. Zgierski, p.o. Sędziego WSA: R. Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant asystent sędziego K. Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi M. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasadza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz M. S. kwotę 10,00 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił M. S. uprawnień kombatanckich, przyznanych mu decyzją Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w S. z dnia [...].

Orzeczenie powyższe wydano w oparciu o przeprowadzone postępowanie weryfikacyjne, w toku którego ustalono, iż skarżący, uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej, służąc w okresie od dnia 11.lipca 1947r. do dnia 7.września 1949r. w Ludowym Wojsku Polskim w jednostce, która w okresie od dnia 11.lipca 1947r. do dnia 31.grudnia 1947r. prowadziła walkę z "reakcyjnym podziemiem." (art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. Nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm.)). Oceniając przedłożone przez M. S. zaświadczenie z Centralnego Archiwum Wojskowego, organ stwierdził, iż wynika z niego jedynie fakt pełnienia przez skarżącego służby w jednostce wojskowej, która wydzielała grupy żołnierzy do walk z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii w ramach Grupy Operacyjnej "Wisła". W wykazach żołnierzy uczestniczących w walkach brak jest jednak nazwiska M. S.. Ponieważ zaś akcja miała miejsce w okresie IV –VII 1947, zaś brali w niej udział żołnierze posiadający przynajmniej podstawowe przeszkolenie, wykluczone jest by skarżący, rozpocząwszy służbę w dniu 11.lipca 1947r., bez przeszkolenia skierowany został do walk w ramach tejże grupy.

Ponadto, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, iż z relacji skarżącego i wskazanych przez niego świadków, wynika, że brał on udział w walkach w rejonie Bielska-Białej, gdzie oddziały UPA nigdy nie działały, bowiem terenem ich działalności była południowo-wschodnia Polska (tam też operowała GO "Wisła"). W rejonie tym nie występowały też pozostałości Wehrmachtu i żadne inne grupy poniemieckie, działały natomiast grupy polskiego podziemia niepodległościowego (NSZ i WiN). Organ zwrócił również uwagę, że wstępując do ZBoWiD M. S. podał jedynie, iż uczestniczył w walkach w miejscowości Lubrza (gdzie UPA nigdy nie działała), nie wspominając o oddziałach Ukraińskiej Powstańczej Armii.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. S. wskazał, iż wykaz osobowy żołnierzy, wcielonych do Grupy Operacyjnej Wisła zachował się jedynie częściowo, co wynika z zaświadczenia Centralnego Archiwum Wojskowego, zatem fakt, że nie ma na nim jego nazwiska, nie oznacza, iż w walkach z oddziałami UPA nie brał udziału. Wskazał także, iż w 1949r. poddany był represjom z powodów politycznych, będąc skazany na karę pozbawienia wolności za próbę obalenia przemocą ustroju. Załączył wyciąg z repertorium Wojskowego Sądu Rejonowego w S. z treści którego wynika, iż w dniu 26.września 1949r. M. S. skazany został na karę roku pozbawienia wolności za przygotowywanie do obalenia przemocą ustroju Państwa Polskiego.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną, wskazując, iż skarżący nie brał osobistego udziału w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, brał bowiem udział w walkach na terenie południowo-zachodniej Polski, gdzie Ukraińska Powstańcza Armia nigdy nie działała. Odnosząc się zaś do podniesionej przez skarżącego nowej podstawy ubiegania się o przyznanie uprawnień kombatanckich, wskazał, iż fakt ten nie ma wpływu na weryfikację uprawnień przyznanych przez ZBoWiD, zaś termin do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich z innych tytułów upłynął w dniu 31.grudnia 1998r.

W skardze na powyższą decyzję M. S. ponownie wskazał, że nie potrafi zrozumieć powodów, dla których odebrano mu uprawnienia kombatanckie, skoro jako żołnierz walczył z oddziałami UPA. Wskazał, że przesiedlanie ludności ukraińskiej w rejony Wrocławia także "zaliczane było do walk z UPA", bo na tym polegała "końcowa likwidacja". A to oznacza, że walki z UPA obejmowały także południowo-zachodnią część kraju.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wniósł o oddalenie skargi, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwanej w dalszej części rozważań p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Jeżeli zaś jest to niezbędne dla załatwienia sprawy, przewidziane ustawą środki stosuje się w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów, wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga (art. 135 p.s.a.)

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu określonym w cytowanym przepisie.

Zgodnie z treścią art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. Nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm.) pozbawiono uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Zaskarżona decyzja byłby zgodna z prawem w zakresie wskazanej podstawy prawnej, gdyby nie fakt, iż przed jej wydaniem organ orzekający nie przeprowadził w sposób należyty, stosownego postępowania wyjaśniającego, pozwalającego na ustalenie, czy nie zachodzą okoliczności, uzasadniające zachowanie uprawnień kombatanckich. (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4.marca 2002r., OPS 13/01, ONSA 2002/4/131)

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. S. wskazał bowiem na fakt przebywania w więzieniu na terytorium Polski na podstawie wyroku sądu wojskowego, za działalność polityczną, związaną z walką o obalenie ustroju, co stanowi samodzielną podstawę ubiegania się o przyznanie (lub zachowanie) uprawnień kombatanckich (art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy)

Niewyjaśnienie przez organ, wspomnianej okoliczności, w trakcie wszczętego w 2000r. postępowania weryfikacyjnego, z naruszeniem art.art. 7, 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a., miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż ma ona znaczenie dla zachowania uprawnień kombatanckich, pod warunkiem, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 21 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy, zaś stosowne ustalenia w tym zakresie, na zarzut strony, powinny być poczynione przez organ w toku postępowania weryfikacyjnego. (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4.marca 2002r., w sprawie o sygn.akt OPS 13/01, ONSA 2002/4/132)

Za prawidłowe uznać należy natomiast poczynione przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ustalenia, dotyczące walki skarżącego z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Podkreślenia wymaga bowiem, iż za kombatanta może być uznana osoba, która osobiście brała udział w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią. Natomiast okoliczność samej tylko przynależności do jednostki, która w jakimś okresie prowadziła walki z UPA, nie daje podstaw do zaliczenia określonej osoby w poczet kombatantów (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24.maja 2001r., w sprawie o sygn.akt V S.A. 2614/00, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex 56606).

M. S. we własnoręcznie sporządzonym życiorysie, załączonym do wniosku o przyjęcie w poczet członków ZboWiD, złożonym w dniu 2.maja 1986r. podał, iż "pierwsze spotkanie z bandami" miał jesienią 1947r. w miejscowości Lubrza. Ponieważ zaś Grupa Operacyjna "Wisła", prowadząca walki z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, w skład której wchodzili żołnierze z 33 pułku piechoty (w której służbę pełnił skarżący), działała najdalej do końca lipca 1947r. (środek lata), oczywistym jest, iż nie mógł on w ramach tej jednostki prowadzić walk z Ukraińską Powstańczą Armią. Trudno też za taką walkę uznać przesiedlanie ludności pochodzenia ukraińskiego, niezależnie od miejsca tychże przesiedleń.

Reasumując, biorąc pod uwagę wskazane powyżej naruszenia przepisów postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.s.a. w zw. z art. 135 p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 9.stycznia 2001r.

Po myśli art. 152 p.s.a. natomiast rozstrzygnięto w przedmiecie wytrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, do czasu uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11.maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z 97 § 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), wobec tego, iż zasądzeniu na rzecz skarżącego podlegał jedynie uiszczony przezeń wpis sądowy.