Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 751/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 159 par. 1-2, art. 154 par. 1, art. 160, art. 36 par. 3,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 33a, art. 33b, art. 33a par. 2,
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 61 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont /spr./ WSA Roman Wiatrowski Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 marca 2011r. sprawy ze skargi P.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu trwania zabezpieczenia dokonanego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia oddala skargę /-/R. Wiatrowski /-/M. Bejgerowska /-/W. Zygmont


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego P., działając jako organ egzekucyjny, na podstawie na podstawie art.164 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U.2005r. nr 229, poz.1954 ze zm.- dalej: upea), uwzględniając doręczone w dniu (...) grudnia 2007r. decyzje o zabezpieczeniu z dnia (...) listopada 2007r. nr (...) oraz zarządzenia o zabezpieczeniu z dnia (...) listopada 2007r. nr (...), zabezpieczył na majątku podatnika P. S. przybliżone kwoty zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2001-2002.

Z akt sprawy wynika, że na wniosek wierzyciela organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia (...) września 2009r. uchylił zabezpieczenie obejmujące wierzytelność z rachunku bankowego zobowiązanego. Z kolei na wnioski Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia (...) i (...) listopada 2007r., Sąd Rejonowy V Wydział Ksiąg Wieczystych w Ś. zawiadomieniami z dnia (...) stycznia 2008r. oraz z dnia (...) lutego 2008r. poinformował organ egzekucyjny o dokonaniu wpisu hipoteki kaucyjnej przymusowej na nieruchomościach zobowiązanego zapisanych w KW nr (...) oraz KW nr (...), KW nr (...), KW nr (...), KW nr (...), KW nr (...), KW nr v, KW nr (...), KW nr (...). Wskutek skargi zobowiązanego na wpisy zadecydowane przez referendarza sądowego, postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2008r. Sąd Rejonowy (...) Wydział (...) w Ś. uchylił zaskarżone wpisy i wnioski Naczelnika Urzędu Skarbowego P. oddalił. Wobec powyższego, pozostało w mocy zabezpieczenie dokonane poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej kaucyjnej na nieruchomości o nr KW (...) na udziale należącym do zobowiązanego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego P. działając jako wierzyciel, wobec niewydania decyzji określających podatnikowi zobowiązań w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2001-2002 i tym samym niemożności wszczęcia postępowania egzekucyjnego w terminie określonym w art.159 § 1 upea , pismem z dnia (...) marca 2008r. zwrócił się do organu egzekucyjnego o przedłużenie terminu zabezpieczenia do dnia (...) września 2008r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego P. działając jako organ egzekucyjny postanowieniem z dnia (...) marca 2008r. nr (...) przedłużył zabezpieczenie do wskazanego przez wierzyciela terminu.

Kolejne wnioski o przedłużenie terminu trwania zabezpieczenia wierzyciel Naczelnik Urzędu Skarbowego P. skierował pismami z dnia (...) lipca 2008r., (...) listopada 2008r., (...) lutego 2009r. oraz (...) maja 2010r., w następstwie których organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego P. odpowiednio postanowieniami z dnia (...) września 2008r. nr (...), z dnia (...) grudnia 2008r. nr (...), z dnia (...) lutego 2009r. nr (...), jak również z dnia (...) czerwca 2009r. nr (...) - przedłużył termin zabezpieczenia.

Na mocy ostatniego postanowienia, z dnia (...) czerwca 2009r, termin zabezpieczenia przedłużony został do dnia (...) grudnia 2009r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego P., jako organ podatkowy, decyzjami z dnia (...) lipca 2009r. nr (...) i nr (...) określił zobowiązanemu P. S. odpowiednio zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. w kwocie (...) zł oraz zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie (...) zł.

Dyrektor Izby Skarbowej w P., po rozpatrzeniu odwołań podatnika, decyzjami z dnia (...) listopada 2009r. nr (...) oraz nr (...) - doręczonymi podatnikowi w dniu (...) grudnia 2009r. - utrzymał decyzje wymiarowe organu l instancji w mocy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego P., działając jako wierzyciel, wobec upływającego terminu zabezpieczenia, wskazując na nierozpatrzenie odwołań podatnika od decyzji określających zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 i 2002 r., wnioskiem z dnia (...) listopada 2009r. wystąpił o przedłużenie trwania zabezpieczenia do dnia (...) czerwca 2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. w dniu (...) listopada 2009r. wydał postanowienie przedłużające trwanie zabezpieczenia.

Kolejny zaś wniosek wierzyciela o przedłużenie terminu trwania zabezpieczenia skierowany został do organu egzekucyjnego w dniu (...) czerwca 2010r., w treści którego, jako przyczynę uzasadniającą niemożność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, wierzyciel wskazał na wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. postanowienia z dnia (...) czerwca 2010r. nr (...) i (...), na podstawie art.239f § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej: O.p.), w przedmiocie wstrzymania wykonania ostatecznych decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia (...) listopada 2009r. nr (...) oraz nr (...).

Naczelnik Urzędu Skarbowego P., jako organ egzekucyjny, uwzględniając wniosek wierzyciela z dnia (...) czerwca 2010r. nr (...), postanowieniem z dnia (...) czerwca 2010r. nr (...) ponownie przedłużył termin trwania zabezpieczenia, tym razem, do dnia (...) grudnia 2010r.

W zażaleniu na powyższe postanowienie z dnia (...) czerwca 2010r. Naczelnika Urzędu Skarbowego P., zobowiązany P. S. domagał się jego uchylenia w całości i umorzenia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że wstrzymanie wykonania ostatecznych decyzji nie ogranicza możności wierzyciela do wystawienia tytułu wykonawczego. Ponadto stwierdził, że brak jest podstaw do dalszego przedłużania terminu trwania zabezpieczenia, z uwagi na to, że doszło do wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu, jak i do określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 i 2002 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia (...) lipca 2010r. nr (...), działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art.144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. nr 98, poz.1071 ze zm.-dalej: kpa) oraz art.159 § 2 i 3 upea, po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P.

Uzasadniając postanowienie organ odwoławczy stwierdził, co następuje: decyzje o zabezpieczeniu wygasły zgodnie z art.33a § 1 pkt 2 O.p., w następstwie doręczenia zobowiązanemu wydanych dnia (...) lipca 2009r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. decyzji określających zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. w kwocie (...) zł oraz zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie (...) zł, utrzymanymi następnie w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w P. decyzjami z dnia (...) listopada 2009r., doręczonymi podatnikowi w dniu (...) grudnia 2009r. Jednakże zgodnie z treścią art.33a § 2 O.p., wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu nie narusza zarządzenia zabezpieczenia wydanego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co oznacza, że powyższa okoliczność nie powoduje równocześnie uchylenia wydanego na podstawie takiej decyzji zarządzenia zabezpieczenia.

Organ odwoławczy wywodził, że w piśmiennictwie dominuje również pogląd, iż regulacja art.33a § 2 O.p., co do zasady winna być odczytywana w związku z art.154 § 4 upea, regulującym kwestie przekształcenia się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, pod warunkiem wystawienia przez wierzyciela, w określonym prawem terminie, tytułu wykonawczego (tak: B. Gruszczyński, M. Niezgódka-Medek, R. Hauser, A. Kabat, S. Babiarz, B. Dauter, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2009, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wyd.V). Stosownie bowiem do treści art.154 § 4 pkt 1 i § 5 upea, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009r., zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, pod warunkiem że nastąpiło nie później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji lub innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia, bądź doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności; jak również w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego i wstrzymania wykonania decyzji, o której mowa powyżej - z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, pod warunkiem że nastąpiło nie później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego orzeczenia o oddaleniu lub odrzuceniu skargi bądź umorzeniu postępowania sądowego.

Dalej organ odwoławczy wywodził, że jeżeli jednak nie doszło do przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne w myśl powołanego przepisu art.154 § 4 upea, z powodu nieziszczenia się ustawowego warunku wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego, a wygasła, tak jak w przedmiotowej sprawie, decyzja o zabezpieczeniu - regulacja przepisu art. 33a § 2 O.p., nie pozostawia wątpliwości, że zabezpieczenie dokonane na podstawie takiego zarządzenia zabezpieczenia trwa nadal, a wszystkie czynności dokonane w toku tego postępowania zabezpieczającego, pozostają skuteczne do czasu, uchylenia zabezpieczenia, na podstawie art.159 upea. W literaturze przedmiotu prezentowany jest bowiem pogląd, iż brak spełnienia warunku z art.154 § 4 upea, do przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, po wygaśnięciu decyzji o zabezpieczeniu, stwarza dla zobowiązanego, wynikające z art.159 upea, uprawnienie do wystąpienia do organu egzekucyjnego z żądaniem uchylenia zabezpieczenia, o ile oczywiście wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został przez wierzyciela zgłoszony w określonym w art.159 § 1 upea terminie i jednocześnie termin ten nie został przez organ egzekucyjny przedłużony, na wniosek wierzyciela. Stosownie do treści art.159 § 1 i § 2 upea, organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej, a w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji o której mowa w art. 33a i 33b O.p., z takim jednak zastrzeżeniem, że powyższy termin może być przez organ egzekucyjny przedłużony na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte.

Z powyższej regulacji i orzecznictwa – stwierdza organ odwoławczy - wynika, że z art. 159 § 2 upea, w sposób nie budzący wątpliwości wynika, iż termin do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, jeśli nie został zgłoszony w terminie trzech miesięcy od dokonania zabezpieczenia przed ustaleniem, czy określeniem należności pieniężnej, może być przez organ egzekucyjny przedłużony na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte (np. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1998r., sygn. akt l SA/Gd 1349/96). Instytucja przedłużenia terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego może tym samym wystąpić, gdy spełnione są wszystkie przesłanki określone w art. 159 § 2 upea, a zatem m.in., gdy przedłużenie terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje na uzasadniony wniosek wierzyciela. Termin zabezpieczenia należności pieniężnych może być, tak jak w niniejszej sprawie, przedłużany przez organ egzekucyjny w sposób nieograniczony (tak np. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2002r. l SA/Wr 2289/00, wyrok z dnia 30 stycznia 2006r., III SA/Wa 3271/05).

Kontynuując argumentację organ odwoławczy podkreślił, że ustawodawca stanowiąc w § 2 art.159 upea, o możliwości przedłużenia terminu trwania zabezpieczenia wskazał jedynie, w sposób niedookreślony, że termin zabezpieczenia może być przedłużony na wniosek wierzyciela, jeżeli z "uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte". Powyższe zatem, wobec braku jednoznacznego wskazania przez ustawodawcę chociażby przykładowego katalogu owych "uzasadnianych przyczyn", oznacza, że tak naprawdę każda wskazana przez wierzyciela przyczyna realnie uniemożliwiająca wszczęcie postępowania egzekucyjnego będzie wypełniać przesłankę przewidzianą w tym przepisie.

Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 239e O.p., wykonaniu podlegają co do zasady wyłącznie decyzje ostateczne, chyba że wstrzymano ich wykonanie. Wstrzymanie zatem wykonania decyzji ostatecznej skutkuje tym, że wierzyciel podatkowy nie może domagać się skutecznego wykonania ciążącego na danym podmiocie obowiązku, wynikającego z takiej decyzji, gdyż w następstwie wstrzymania wykonania decyzji, obowiązek taki nie podlega czasowemu wykonaniu, nie jest czasowo wymagalny. Nie zgodził się z poglądem, że wstrzymanie wykonania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. ostatecznych decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 30 listopada 2009r. nr (...) oraz nr (...), nie może stanowić uzasadnionego powodu do przedłużania terminu trwania przedmiotowego zabezpieczenia. Podkreślił, że wobec wstrzymania wykonania powołanych decyzji ostatecznych, brak jest prawnych możliwości do wszczęcia egzekucji administracyjnej w stosunku do zobowiązanego, w tym również do podjęcia przez wierzyciela jakichkolwiek czynności mających na celu doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku, włącznie z wystawieniem tytułu wykonawczego, uprawniającego organ egzekucyjny do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W sprawie zdaniem organu odwoławczego brak przeszkód do dalszego przedłużania terminu trwania zabezpieczenia, bowiem nie doszło do wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu, jak i ze względu na fakt określenia podatnikowi zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 i 2002 rok. Zgodnie z treścią art. 33a § 2 O.p., wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu nie narusza zarządzenia zabezpieczenia wydanego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dokonane na podstawie zarządzenia zabezpieczenia, czynności zabezpieczające trwają nadal (nawet wówczas gdy wierzyciel nie spełni określonego w art. 154 § 4 upea, warunku do przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, a zatem gdy nie wystawi w określonym prawem terminie tytułu wykonawczego), o ile, tak jak w niniejszej sprawie, nastąpi skuteczne przedłużenie, na wniosek wierzyciela, terminu trwania zabezpieczenia, stosownie do treści art.159 § 2 upea.

W skardze zobowiązany domagał się uchylenia powyższej decyzji w całości oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz zwrot kosztów opłaty od pełnomocnictwa.

Decyzji zarzucił:

I. naruszenie art. 159 § 2 upea poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie doszło do ziszczenia się przesłanki "uzasadnionych przesłanek", o których mowa w tym przepisie oraz, że wierzyciel wykazał istnienie tych przesłanek, w sytuacji gdy przesłanki te nie wystąpiły i nie zostały wykazane przez wierzyciela,

II. naruszenie art. 160 upea o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez wydanie zabezpieczenia zmierzającego do wykonania obowiązku.

Uzasadniając skargę zobowiązany wywodził, jak następuje:

Zaskarżone postanowienie z dnia 30 lipca 2010r., Dyrektora Izby Skarbowej w P. nr (...), utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. w P., jest błędne i winno zostać uchylone.

Zgodnie z art. 159 § 2 upea, przedłużenie terminu zabezpieczenia, ponad termin wskazany w art. 159 § 1 tej ustawy uzależnione jest od łącznego wystąpienia dwóch przesłanek tj.: zgłoszenia przez wierzyciela stosownego wniosku oraz wykazania przez wierzyciela, że z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte.

Wierzyciel domagając się przedłużenia terminu zabezpieczenia zobowiązań winien wykazać, że w terminie wskazanym w art. 159 § 1 upea nie było możliwe wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a przyczyny, które uniemożliwiały wszczęcie postępowania egzekucyjnego były usprawiedliwione . Jednocześnie organ rozpoznając wniosek o przedłużenie terminu zabezpieczenia winien w każdym przypadku badać, czy zabezpieczenie jest nadal niezbędne.

Tymczasem organy obu instancji nie zbadały niezbędności zabezpieczenia, ograniczając się wyłącznie do opisania stanu faktycznego w sprawie, bez przeprowadzenia analizy czy przedłużenie terminu zabezpieczenia jest niezbędne. Ponadto organy obu instancji nie uzasadniły, dlaczego zabezpieczenie przedłużono do (...) grudnia 2010 r., zgodnie z wnioskiem wierzyciela. Brak stanowiska w tym zakresie ograniczał prawo strony do obrony swoich racji.

Wierzyciel tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. w P. jako podstawę przedłużenia terminu trwania zabezpieczenia na majątku skarżącego jedynie wydanie przez ten organ w dniu (...) czerwca 2010 r. postanowień wstrzymujących do momentu uprawomocnienia się orzeczeń sądu administracyjnego wykonanie ostatecznych decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia (...) listopada 2009 r., znak (...) oraz (...).

Organ nie dokonał prawidłowej wykładni pojęcia "uzasadnionych przyczyn". Wskazał, że "tak naprawdę każda podana przez wierzyciela przyczyna realnie uniemożliwiająca wszczęcie postępowania będzie wypełniać przesłankę przewidzianą w tym przepisie". Taka wykładnia jest wykładnią contra legem. Zgodnie z wykładnią językową "uzasadniony" oznacza "oparty na obiektywnych racjach, podstawach; słuszny, usprawiedliwiony" . A zatem to nie każda przyczyna będzie uniemożliwiała wszczęcie postępowania, lecz jedynie przyczyna oparta na obiektywnych racjach, słuszna i usprawiedliwiona. Organ przedłużył zabezpieczenie jedynie z uwagi na fakt wydania postanowień wstrzymujących wykonanie ostatecznych decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. Tymczasem organ powinien wystawić tytuł wykonawczy.

Zgodnie z art. 154 § 6 upea w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego i wstrzymania wykonania decyzji, o której mowa w art. 154 § 4 pkt 1 upea, zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, pod warunkiem, że nastąpiło nie później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego orzeczenia o oddaleniu lub odrzuceniu skargi bądź umorzeniu postępowania sądowego. W art. 154 § 6 upea wskazana jest jedynie końcowa data wystawienia tytułu wykonawczego przez organ. Brak jest daty początkowej. Jeśli organ nie wystawi tytułu wykonawczego to zajęcie zabezpieczające nie przekształci się w zajęcie egzekucyjne. W niniejszej sprawie organ winien był wystawić tytuł wykonawczy. Wstrzymanie wykonania decyzji nie oznacza, że organ nie powinien wystawić tytułu wykonawczego. Wystawienie tytułu wykonawczego nie powoduje żadnego ograniczenia co do wstrzymania wykonania decyzji. Wstrzymanie wykonania decyzji to czynność postępowania podatkowego (ewentualnie postępowania sądowego). Wystawienie tytułu wykonawczego nie powoduje żadnego ograniczenia co do wstrzymania wykonania decyzji. Wstrzymanie wykonania decyzji, zabezpieczenie i egzekucja to odrębne instytucje. Tymczasem organ nadal przedłuża ważność zarządzenia zabezpieczenia pomimo wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu i przekształceniu obowiązku podatkowego w zobowiązanie podatkowe.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o oddalenie skargi, jako bezzasadnej i w pełni podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Po wniesieniu powyższej skargi zobowiązany złożył pisma procesowe z dnia (...) grudnia 2010r. i z dnia (...) marca 2011r. w których zarzucił, że postanowienie z dnia (...) czerwca 2010 r. zostało wydane przez organ niewłaściwy w sprawie. Stwierdził, że w dniu wydania postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego P. w P. nie był organem egzekucyjnym właściwym miejscowo dla skarżącego dla przedłużenia czasu trwania zabezpieczenia. Skarżący nie posiadał na terenie właściwości miejscowej Naczelnika Urzędu Skarbowego P. w P. żadnego majątku nieruchomego bądź ruchomego. Nie posiadał również rachunków bankowych. Jednocześnie Naczelnik Urzędu Skarbowego P. w P. dysponował wiedzą, iż nie jest organem właściwym dla rozpoznania ww. sprawy, co wynika ze wskazania jako adresu skarżącego miejscowości B., w której skarżący posiada miejsce zamieszkania. O zmianie miejsca zamieszkania, a w konsekwencji również właściwości organu skarżący poinformował ponadto organy podatkowego składając formularz NIP 3. B. położony jest na obszarze właściwości Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w P.

Mając na uwadze, iż ww. zgłoszenie NIP 3 złożono w dniu (...) stycznia 2010r., w opinii skarżącego nie ma wątpliwości, iż do dnia wydania postanowienia o przedłużeniu terminu trwania zabezpieczenia nr (...) z dnia (...) czerwca 2010r. zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego P. (tj. organ właściwy przed zmianą) jak i Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w P. (tj. organ właściwy po zmianie) byli w posiadaniu informacji wskazujących, że czynności winny zostać podjęte przez Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w P. To bowiem Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w P. jest organem, który winien prowadzić postępowanie zabezpieczające.

Naczelnik Urzędu Skarbowego P. uznał swoją niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę organowi właściwemu - Naczelnikowi (...) Urzędu Skarbowego w P. pismem z dnia (...) sierpnia 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. winien był przekazać akta sprawy Naczelnikowi (...) Urzędu Skarbowego w P., który to organ mógłby orzec o przedłużeniu terminu trwania zabezpieczenia. Z uwagi na powyższe nie doszło do ziszczenia się przesłanki z art. 159 ust. 2 w zw. z ust. 1 upea tj. przedłużenia terminu trwania zabezpieczenia, co winno skutkować uchyleniem zabezpieczenia.

Organ prowadzi postępowanie zabezpieczające w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepisem o właściwości miejscowej właściwym do zastosowania w sprawie jest art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z kryteriów istotnych do ustalenia właściwości organu, żadne nie zostało spełnione. Skarżący jest właścicielem nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w Ś. prowadzi księgę wieczystą KW (...). Nieruchomość ta położona jest na obszarze właściwości Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. Natomiast właściwym ze względu na położnic majątku ruchomego oraz miejsce zamieszkania strony jest naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w P.

W stanie faktycznym jaki ma miejsce w niniejszej sprawie postępowanie zabezpieczające powinno zostać umorzone z uwagi na brak przedłużenia zabezpieczenia przed upływem terminu do jego przedłużenia - (...) czerwca 2010r. przez właściwy organ, a zarządzenia zabezpieczenia - uchylone. Przedłużenia zabezpieczenia dokonał bowiem organ niewłaściwy miejscowo.

Termin na dokonanie przedłużenia zabezpieczenia upływał w dniu (...) czerwca 2010 roku. Po tym terminie nie jest już możliwe dokonanie przedłużenia czasu trwania zabezpieczenia

Dyrektor Izby Skarbowej w P. odpowiadając na zarzut wydania postanowienia z dnia (...) czerwca 2010r., nr (...) przez niewłaściwy miejscowo organ egzekucyjny, przedstawił, co następuje: skarżący składając zgłoszenie aktualizacyjne NIP-3. dopełnił obowiązku wynikającego z ustawy z dnia 13 października 1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jedn. Dz.U. z 2004r. nr 269, poz. 2681 ze zm. – dalej: uoze). Zgłoszenie to złożone zostało w dniu (...) marca 2010r. w Urzędzie Skarbowym P. i następnie przekazane w dniu (...) marca 2010r. Naczelnikowi (...) Urzędu Skarbowego w P. Pismem z dnia (...) kwietnia 2010r. nr (...) Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w P. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego P., że podatnik P. S., zam. B., ul. (...) wpisany został do rejestru podatników prowadzonego przez ten Urząd Skarbowy. Z akt sprawy wynika, że w związku ze zmianą miejsca zamieszkania zobowiązanego z ulicy (...) w P. na B., ul. (...), Naczelnik Urzędu Skarbowego P. pismem z dnia (...) sierpnia 2010r. nr (...) przekazał akta sprawy postępowania zabezpieczającego Naczelnikowi (...) Urzędu Skarbowego w P., jako właściwemu miejscowo organowi egzekucyjnemu.

Organ odwoławczy podkreślił, że niezależnie od powyższego, skarżący nie dopełnił obowiązku wynikającego z dyspozycji przepisu art.36 § 3 w związku z art.166b upea, tj. nie zawiadomił organu egzekucyjnego o zmianie miejsca zamieszkania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zaskarżone postanowienie jest zgodne z art. 159 § 2 upea. Organ egzekucyjny dokonuje aa podstawie art. 154 § 1 upea zabezpieczenia należności pieniężnej lub wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję. Zgodnie z art. 159 § 1 upea organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2, uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dnia dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej, a w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33a i 33b ustawy – O.p. lub w art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne, lub zabezpieczenia obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Przepis art. 159 § 2 upea przewiduje możliwość przedłużenia powyższego terminu. Warunkiem tego przedłużenia jest istnienie uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W wymienionym przepisie wskazano, iż co do obowiązków o charakterze niepieniężnym termin zabezpieczenia może być przedłużony tylko o okres trzech miesięcy.

Wykładnia powołanych przepisów prowadzi do wniosku, iż w odniesieniu do należności o charakterze pieniężnym organ egzekucyjny obowiązany jest przedłużyć termin do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w terminie trwania zabezpieczenia. Termin ten może być przedłużany wielokrotnie, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte. Sąd podziela w tej kwestii pogląd ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (tak: m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego akt I FSK 1563/07, lex nr 499726, wyrok WSA w Poznaniu I SA/Po 618/09, lex nr 571361 ).

W osądzanej sprawie żądanie wierzyciela o , przedłużenie terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego złożone zostało (...) czerwca 2010r., a więc w terminie trwania zabezpieczenia ((...) czerwca 2010r.). Zatem termin ten został dochowany.

W ocenie Sądu uzasadnioną przyczyną uniemożliwiającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego i tym samym wypełniającą przesłankę art. 159 § 2 upea, jest niemożność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w wyniku wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P., na podstawie art. 239f § 1 pkt 2 O.p., postanowień o wstrzymaniu wykonania, ostatecznych decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia (...) listopada 2009r. nr (...) oraz nr (...). Wstrzymanie wykonania tychże decyzji powoduje, iż nie ma obecnie możliwości wszczęcia wobec strony egzekucji administracyjnej a także wystawienia tytułu wykonawczego.

W sprawie nie było przeszkód do dalszego przedłużania terminu trwania zabezpieczenia. Zgodnie z treścią art. 33a § 2 O.p., wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu nie narusza zarządzenia zabezpieczenia wydanego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dokonane na podstawie takiego zarządzenia zabezpieczenia, czynności zabezpieczające trwają nadal o ile nastąpi skuteczne przedłużenie, na wniosek wierzyciela, terminu trwania zabezpieczenia, stosownie do treści art.159 § 2 upea - tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Nie jest trafny również zarzut naruszenia art. 160 upea. Zgodnie z tym przepisem zabezpieczenie nie może zmierzać do tego, aby stanowiło wykonanie obowiązku. Sąd pragnie podkreślić, iż postępowanie w przedmiocie zabezpieczenia należności pieniężnych jest postępowaniem szczególnym, którego celem jest ochrona przyszłych interesów wierzyciela. Zabezpieczenie to nie prowadzi do wykonania przez zobowiązanego obowiązku. Stwarza jedynie gwarancje, że w przyszłości dojdzie do wyegzekwowania tego obowiązku. Jest to postępowanie pomocnicze w stosunku do postępowania egzekucyjnego.

Nie może odnieść skutków prawnych także zarzut wydania postanowienia z dnia (...) czerwca 2010r., nr (...) przez niewłaściwy miejscowo organ egzekucyjny. Zgodnie z aktami sprawy zobowiązany złożył w Urzędzie Skarbowym P. zgłoszenie aktualizacyjne NIP-3 w dniu (...) marca 2010r. Zostało ono przekazane w dniu (...) marca 2010r. Naczelnikowi (...) Urzędu Skarbowego w P. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. pismem z dnia (...) sierpnia 2010r. przekazał akta sprawy postępowania zabezpieczającego Naczelnikowi (...) Urzędu Skarbowego w P., jako właściwemu miejscowo organowi egzekucyjnemu.

Jednakże zgodnie z art. 36 § 3 upea na zobowiązanym, przeciwko któremu wszczęto postępowanie egzekucyjne, ciąży obowiązek powiadomienia, w terminie 7 dni, organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca swego pobytu, trwającej dłużej niż jeden miesiąc. O obowiązku tym oraz o skutkach jego zaniechania poucza się zobowiązanego przy doręczaniu mu tytułu wykonawczego. Na podstawie art. 166b upea przepis ten stosuje się odpowiednio w postępowaniu zabezpieczającym.

Fakt złożenia aktualizacji na druku NIP-3, zgodnie z art. 9 uoze do nowego organu - zdaniem Sądu - nie stanowił wykonania tego obowiązku. Przepisy o NIP nie zostały unormowane w formie aktu wykonawczego do upea lub ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Obowiązek aktualizacji danych nie może skutecznie zmieniać unormowań dotyczących obowiązków wynikających z upea. Obowiązek zawiadamiania organu o zmianie adresu, obejmuje okres od daty wszczęcia postępowania zabezpieczającego do momentu rozstrzygnięcia kończącego o cech ostateczności.

Niewątpliwie organ egzekucyjny ma obowiązek przestrzegania właściwości miejscowej, lecz obowiązek ten - w ocenie Sądu - dotyczy sytuacji, gdy zawiadomienie o zmianie miejsca zamieszkania zostało złożone do konkretnych akt postępowania egzekucyjnego albo zabezpieczającego. Prawdziwość danych w tym zakresie w toku postępowania zobowiązany potwierdza zawiadomieniem z własnoręcznym podpisem.

Odnosząc się z kolei do powołanego przez zobowiązanego wyroku WSA w Poznaniu sygn. akt I SA/Po 1392/07 należy wskazać, iż zapadł on na tle zasadniczo innego stanu faktycznego. W sprawie tej skarżący przedłożył kopię dowodu nadania zgłoszenia aktualizacyjnego, z którego wynikało, iż oba dokumenty zostały złożone niezwłocznie po zmianie miejsca zamieszkania - jeszcze przed wystawieniem tytułu wykonawczego przez wierzyciela.

Dlatego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

/-/ R. Wiatrowski /-/ M. Bejgerowska /-/ W. Zygmont