Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 644/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art 24 § 1 pkt 5 dot 78 § 1 w zw z art 75 § 1 w zw z art 84 § 1, art 136 § 1 art 7,art 77 § 1, art 80 art 107 § 3 w zw z art 84
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art 3 ust 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2021 poz 779
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.

SENTENCJA

Warszawa, 21 września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Korzeniowski Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.) Sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym 21 września 2021 r. sprawy ze skargi A. R. i T. S. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zagospodarowania odpadu 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza solidarnie od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz A. R. i T. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 644/21

UZASADNIENIE

Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z 15 lutego 2021 r. nr [...]

1. Uchylił postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, znak: [...], z dnia 15 października 2020 r., wzywające A.H. R. oraz T.S., prowadzących spółkę cywilną pod nazwą "[...], z siedzibą w [...], do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadu, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego, pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przemieszczanego z terytorium USA na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia postanowienia - w części dotyczącej terminu jego wykonania;

2. Utrzymał w mocy postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, znak: [...] z dnia 15 października 2020 r., w pozostałym zakresie;

3. Określił termin wykonania niniejszego postanowienia jako nie dłuższy niż 30 dni od daty doręczenia postanowienia.

Postanowienie było wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.

Pismem z dnia 22 kwietnia 2020 r. Kierownik Oddziału Celnego [...] w [...] Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] poinformował Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, iż w wyniku kontroli zgłoszenia celnego nr [...], pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], zaszło podejrzenie, iż ww. pojazd może stanowić odpad, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797 ze zm.).

GIOŚ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04*, w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przez A. H.R. oraz T. S., prowadzących spółkę cywilną pod nazwą [...], będących odbiorcami odpadu, odpowiedzialnymi za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium USA do Polski.

GIOŚ po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, postanowieniem z dnia 15 października 2020 r., znak: [...], wezwał odbiorców odpadu do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci ww. uszkodzonego pojazdu, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty doręczenia postanowienia.

Strony złożyły wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej ww. postanowieniem.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wyjaśnił, że zgodnie z definicją pojęcia "odpad" określoną art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797 ze zm.), przez odpady rozumie się "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt II OSK 2920/13 orzekł, iż "pozbycie się", które stanowi konieczną przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Co równie istotne, zgodnie z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 79/15, decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego posiadacza.

Podstawą do zakwalifikowania przedmiotowego pojazdu do kategorii odpadu był przede wszystkim fakt sprowadzenia pojazdu z dokumentem wystawionym przez właściwe władze stanu [...] w USA dokumentu "Certificate od Salvage for a Vehicle" nr [...]. Organ przypomniał, że w uzasadnieniu poprzednio wydanego postanowienia wyjaśnił, że z tłumaczenia zapisów na ww. dokumencie wynika, że "Rejestracja nie może być dokonana" (tłumaczenie przysięgłe z dnia 17 lipca 2020 r. sporządzone przez Panią J. B.-K.). Powyższe oznacza, że dla przedmiotowego pojazdu powypadkowego właściwe władze Stanu [...] wydały dokument, na podstawie którego nie jest możliwa rejestracja pojazdu. Jednocześnie ww. dokument "Certificate od Salvage for a Vehicle" zawiera adnotację: "Należy wypełnić formularz MV-426B przy ubieganiu się o wydanie aktu własności 'pojazdu odbudowanego' w stanie [...]. Warunkiem dopuszczenia do ruchu opisanego powyżej pojazdu jest wydanie aktu własności "pojazdu odbudowanego'". Wyżej przytoczony zapis oznacza, iż przedmiotowy pojazd powypadkowy, w stanie w jakim się znajdował, nie mógł poruszać się po drogach. Aby przedmiotowy pojazd mógł być wykorzystany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem, wymagane było uzyskanie dla niego statusu pojazdu "odbudowanego".

Organ zauważył, że zgodnie z art. 72 ust. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm.), w przypadku pojazdu sprowadzanego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim zamiast dowodu rejestracyjnego, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie. Podstawowym dokumentem uprawniającym właściciela pojazdu do jego zarejestrowania na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, jest Certyfikat Tytułu Własności (org. Certificate of Title of Vehicle) i taki dokument stanowi "inny dokument stwierdzający rejestrację pojazdu, wydany przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie".

W analizowanym przypadku Strony przedstawiły dokument wydany przez władze stanu [...], z zapisem "Rejestracja nie może być dokonana". Należy zatem stwierdzić, że dokument "Certificate of Salvage for a Vehicle", wydany dla omawianego pojazdu przez władze stanu [...], nie potwierdza rejestracji ww. pojazdu na terenie USA, lecz wręcz przeciwnie - zawiera adnotację o braku możliwości rejestracji omawianego pojazdu, a tym samym sporny dokument nie stanowi dokumentu, o którym mowa w ww. art. 72 ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Zdaniem organu istnieją przypadki, gdy dla pojazdu właściwy organ stanu Pensylwania nie umieszcza adnotacji przesądzającej przeznaczeniu pojazdu o treści: "For Parts Only", "Non Rebuidable", ,Non Repairale" lub nie dochodzi do wydania dokumentu "Certificate Of Destruction a pojazd mimo wszystko jako przedmiot międzynarodowego przemieszczania będzie stanowił odpad. Wyżej opisana sytuacja ma miejsce w omawianym przypadku. Właściwy organ stanu [...] wydał dokument "Certificate of Salvage for a Vehicle", który nie uprawnia do poruszania się po drodze, zawiera jednak informację, że w istocie ponowne poruszanie się pojazdem jest możliwe, konieczne jest jednak przeprowadzenie odpowiedniej procedury i wystawienia dla pojazdu aktu własności "pojazdu odbudowanego". Strony w toku postępowania nie przedstawiły ww. aktu własności "pojazdu odbudowanego", a więc przed sprowadzeniem pojazdu na terytorium Polski nie została przeprowadzona ww. "procedura odtworzenia tytułu pojazdu".

Strony miały możliwość pozyskania dokumentu umożliwiającego wykorzystanie pojazdu zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, winny jednak najpierw dokonać naprawy pojazdu i dopełnić procedur jeszcze na terytorium USA. W momencie sprowadzenia pojazdu na terytorium Polski Strony utraciły możliwość przeprowadzenia ww. procedury, tym samym tymczasowy brak możliwości użytkowania pojazdu stał się trwałą przeszkodą prawną w eksploatacji przedmiotowego pojazdu. Sporny pojazd w momencie przemieszczenia na terytorium RP nie posiadał dokumentu, który umożliwi jego rejestrację na terenie kraju, a tym samym umożliwi wykorzystanie zgodnie z przeznaczeniem.

Zdaniem organu materiał dowodowy sprawy jest wystarczający do jednoznacznego stwierdzenia, w jaki sposób należy rozumieć zapisy znajdujące się na dokumencie "Certificate of Salvage for a Vehicle" oraz z jakim dokumentem sporny pojazd został sprowadzony z USA do Polski, dlatego brak jest podstaw do podjęcia współpracy z właściwym organem stanu [...] celem wyjaśnienia charakteru dokumentu "Certificate of Salvage for a Vehicle".

Organ uznał, że sporny pojazd nie spełnia kryteriów pojazdu używanego nadającego się do naprawy (typ 2 według Wytycznych Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów).

W ww. Wytycznych wskazano, że pojazd używany nadający się do naprawy to taki pojazd, który może stać się przydatnym do ruchu drogowego, być wykorzystywany do swego pierwotnego przeznaczenia i spełniać europejskie normy bezpieczeństwa, po dokonaniu drobnych napraw. Przy czym zgodnie z ww. Wytycznymi poza stopniem uszkodzeń istotne jest by pojazd spełniał następujące warunki:

1. Pojazd nie jest skreślony ze stanu (pojazd powypadkowy nienadający się do naprawy);

2. Nie ma braków istotnych części i powierzchni/fragmentów (np. silnik, słupki, dach, oś, system wtrysku paliwa lub mocowanie skrzyni biegów) i nie są one poważnie uszkodzone, a ich naprawa nie przekracza wartości pojazdu w państwie wysyłki (np. po wypadku);

3. Brak oznak demontażu, np. brakujące siedzenia.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym formularza wniosku o przeprowadzenie oceny towaru w wyniku przeprowadzonych oględzin pojazdu funkcjonariusze Oddziału Celnego [...] oraz dokumentacji fotograficznej, czy też wyjaśnień składanych przez Strony w toku niniejszego postępowania, wynika bezsprzecznie, że sporny pojazd był w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia uszkodzony i wymagał przeprowadzenia napraw w specjalistycznym zakładzie. Niemniej jednak najistotniejszą okolicznością w sprawie jest, że dla przedmiotowego pojazdu właściwy organ stanu Pensylwania wydal dokument "Certificate of SaWage for a Vehicle" nieuprawniający do rejestracji i z takim dokumentem pojazd został przemieszczony przez Strony na terytorium Polski. Tym samym należy uznać, że ww. pojazd został przemieszczony jako pojazd skreślony ze stanu. Stwierdzony stan faktyczny nakazywał zatem zaklasyfikowanie omawianego pojazdu do pojazdu typu 4: odpad w postaci wraku pojazdu - odpad niebezpieczny, zgodnie z ww. Wytycznymi Korespondentów nr 9.

Sporny pojazd słusznie został zaklasyfikowany przez organ I instancji do typu 4 określonego w ww. Wytycznych, z uwagi na status prawny pojazdu, tj. pojazd skreślony ze stanu, bez możliwości ponownego zarejestrowania.

Zgodnie z fakturą z dnia 7 sierpnia 2019 r. podmiot [...] sprzedał ww. pojazd na rzecz spółki cywilnej [...], jako pojazd po kolizji, za kwotę 3008 dolarów amerykańskich, co odpowiada kwocie ok. 11 370 zł (zgodnie ze średnim kursem NBP w dniu 8 lipca 2019 r.).

Co istotne podmiot [...]. nie miał obowiązku dokonania naprawy pojazdu przed jego sprzedażą, a tym samym obowiązku uzyskania dokumentu aktu własności "pojazdu odbudowanego" po jego naprawie. Miał jednak taką możliwość, co byłoby uzasadnione w przypadku, gdy ww. podmiot chciałby użytkować pojazd na drogach publicznych w USA. Jednakże, ww. podmiot sprzedał sporny pojazd na rzecz spółki cywilnej [...] nie dokonując napraw w pojeździe, a więc nie zmieniając zarówno stanu technicznego, jak i prawnego ww. pojazdu. Tym samym ww. podmiot amerykański "pozbył się" pojazdu nienadającego się do wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem.

Organ podkreślił, że odpady mogą być i są przedmiotem swobodnego handlu i w wielu przypadkach posiadają określoną wartość rynkową, lecz ten fakt nie powoduje, że wraz z zawarciem transakcji handlowej tracą one status odpadu. Liczne orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (połączone sprawy C-418/97 i C-419/97) wskazują, iż przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem (wyrok TSUE z 15 czerwca 2000 r.), a pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania (wyrok z dnia 15 stycznia 2004 r. w sprawie C-235/02). Zdaniem TSUE odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych, nawet, gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym mającym na celu unieszkodliwienie potencjalnych zagrożeń (wyrok TSUE z dnia 25 czerwca 1997 r. w połączonych C-304/94, C-330/94, C-342/94, C-224/95). Stan rozpatrywanego pojazdu w momencie przemieszczenia wyraźnie wskazywał, iż przed ewentualnym wykorzystaniem tego przedmiotu niezbędne będzie poddanie go naprawie, a status prawny pojazdu w dacie przemieszczenia wynikający z dokumentu "Certificate of Salvage for a Vehicle", wskazywał, że pojazd nie nadaje się do rejestracji na terenie RP.

Organ wskazał, że w wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r" sygn. akt II OSK 2874/14, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu". Tym samym, odpady mogą i podlegają obrotowi gospodarczemu, co pozostaje jednak bez wpływu na ich status.

Biorąc pod uwagę fakt, że poprzedni właściciel pojazdu, nie dokonał napraw umożliwiających użytkowanie omawianego pojazdu oraz nie uzyskał dokumentu "Certificate of Salvage for a Vehicle" z adnotacją "pojazd odbudowany" umożliwiającego rejestrację pojazdu, można stwierdzić, że ostatni posiadacz, nie znajdując dla pojazdu dalszego zastosowania, pozbył się go na rzecz spółki "[...], co stanowi przesłankę do uznania omawianego pojazdu za odpad w myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

W ocenie GIOŚ organ I instancji przeprowadził postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, na każdym jego etapie. Wydając skarżone postanowienie organ I instancji poddał wnikliwej i wyczerpującej analizie wszystkie dokumenty zebrane w sprawie, zarówno dokumenty przedstawione przez Strony przed [...] Urzędem Celno-Skarbowym w [...], jak również dokumenty przedstawione przez pełnomocnika Stron w toku omawianego postępowania. Dokumentacja sprawy, a w tym kopia dokumentu "Certificate of Salvage for a Vehicle" wydanego przez właściwy organ stanu Pensylwania oraz kopia faktury nr z dnia 7 sierpnia 2020 r., stanowią wystarczający materiał dowodowy, który pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż w przypadku spornego pojazdu doszło do pozbycia się, jeszcze na terytorium USA.

Okoliczność stanu technicznego przedmiotowego pojazdu została określona przez organ na podstawie dokumentacji fotograficznej, ale również formularza wniosku o przeprowadzenie oceny towaru wypełnionego przez inspektora [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w dniu 23 marca 2020 r., zgłoszenia celnego nr [...], dokumentu "Certificate of Salvage for a Vehicle" wydanego przez właściwy organ stanu [...] w USA, wydruku z aukcji https://en.bidfax wygenerowanego w dniu 7 maja 2020 r. oraz wydruku z aukcji załączonego do pisma pełnomocnika Stron z dnia 18 maja 2020 r. Ww. materiał dowodowy w ocenie organu jest wystarczający do stwierdzenia że ww. pojazd został sprowadzony w stanie uszkodzonym, wymagającym przeprowadzenia napraw w specjalistycznym zakładzie mechaniki samochodowej. Możliwość naprawy spornego pojazdu nie zmienia faktu, że w dacie jego przemieszczenia z terytorium USA na terytorium Polski pojazd nie posiadał dokumentacji umożliwiającej jego rejestracji na terenie RP, a także był uszkodzony w stopniu uniemożliwiającym bezpośrednie wykorzystanie pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem.

W świetle powyższego organ I instancji słusznie uznał w postanowieniu znak: [...], z dnia 15 października 2020 r., iż brak było podstaw do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu szacowania wartości pojazdów, na okoliczność stanu spornego pojazdu, w chwili sprowadzenia go do Polski, w zakresie szkód w ww. pojeździe, i jego użyteczności zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem.

Z uwagi na fakt, iż omawiany pojazd, w dacie przemieszczenia, wyposażony był w jednostkę napędową zawierającą płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, nadające mu właściwości niebezpieczne, to zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 6 stycznia 2020r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10) jako odpad należało sklasyfikować po kodem 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy". Odpady sklasyfikowane pod kodem 16 01 04* nie zostały sklasyfikowane pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia WE Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów.

Zasady międzynarodowego przemieszczania odpadów określa rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, które w art. 3 ust. 1 lit. b pkt iii stanowi, iż procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody podlegają przemieszczenia odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV lub IVA, jeżeli mają być poddane procesom odzysku. Odpady zużytych lub nienadających się do użytkowania pojazdów, posiadające właściwości niebezpieczne, nie są sklasyfikowane pod żadnym kodem w ww. załącznikach, zatem przemieszczenie odpadu w postaci omawianego pojazdu z terenu USA na terytorium Polski winno odbyć się z zachowaniem ww. procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów.

Według art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia, przemieszczenie odpadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom stanowi przemieszczenie nielegalne. W związku z faktem, iż odpad w postaci ww. pojazdu został sprowadzony na terytorium Polski bez zastosowania ww. procedury, przemieszczenie to nosi znamiona przemieszczenia nielegalnego.

Tym samym art. 25 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 1792 ze zm.) znajduje w niniejszej sprawie zastosowanie. Odbiorcą ww. odpadu wskazanym na dokumencie zgłoszenia MRN nr [...] jest spółka [...]. Powyższe potwierdza również faktura z dnia 7 sierpnia 2019 r., zgodnie z którą ww. spółka dokonała zakupu ww. pojazdu na terenie USA. Zdaniem GIOŚ powyższe jednoznacznie wskazuje, że ww. spółka jest Stroną odpowiedzialną za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], wobec czego organ prawidłowo oparł zaskarżone postanowienie na przepisach art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Zgodnie z art. 18 ww. ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów. Wobec treści ww. przepisu prawa, organ I instancji słusznie zobowiązał Stronę postępowania do zagospodarowania sprowadzonego nielegalnie odpadu w sposób określony wyżej przytoczonym przepisem, a który w świetle prawnych regulacji daje gwarancję poddania tego odpadu odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie.

Skarżone postanowienie należało uchylić jedynie w części dotyczącej terminu jego wykonania.

A. H. R. oraz T. S. złożyli skargę na postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając postanowienie w części tj. w zakresie co do punktu 2 i 3 tego postanowienia.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili:

I) Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

a) art. 24 § 1 pkt 5 KPA poprzez udział w wydaniu zaskarżonego Postanowienia nr 2 pracownika A. N. - Naczelnika Wydziału Przemieszczania Uszkodzonych Pojazdów, który to pracownik podlegał wyłączeniu, z uwagi na to, że brał udział w wydaniu Postanowienia nr 1, co wynika z metryki sprawy w której wydano Postanowienie nr 2 oraz podpisu złożonego pod Postanowieniem nr 1, co stanowi przesłankę wznowienia postępowania o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 KPA,

b) art. 78 § 1 KPA w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 84 § 1 KPA w zw. z art. 136 § 1 KPA poprzez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy samochodowego, na okoliczność ustalenia stanu pojazdu w momencie jego sprowadzenia do Polski, zakresu szkód w pojeździe, użyteczności pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, wartości koniecznych do przeprowadzenia napraw, niezbędności przeprowadzenia jedynie "drobnych napraw" celem przywrócenia pojazdowi użyteczności zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, pomimo złożonego wniosku w tym zakresie przez Skarżących, podczas gdy uzyskane w ten sposób wiadomości specjalne umożliwiłyby stwierdzenie, czy sprowadzony pojazd stanowił odpad, czy też pojazd używany wymagający drobnych napraw - nie stanowiący odpadu,

c) art. 7, 77§1, 80 oraz 107 §3 KPA w zw. z 84 §1 KPA poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak wyczerpującego zebrania i zbadania materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji dowolne ustalenie na podstawie wybiórczych środków dowodowych, że pojazd którego dotyczy przedmiotowego postępowanie, ze względu na jego stan techniczny stanowi odpad, pomimo iż Organ dokonał takiej oceny w oparciu o materiał zdjęciowy, wydruki z aukcji czy lakoniczną treść formularza inspektora PWIOŚ, który nie posiadał wiadomości specjalnych pozwalających na dokonanie miarodajnej oceny stanu technicznego pojazdu, w sytuacji w której w sprawie niezbędne było powołanie biegłego rzeczoznawcy, bowiem organ administracji nie posiada wiadomości specjalnych w zakresie szczegółowej oceny technicznej pojazdów, w tym w szczególności w zakresie ustalenia zakresu szkód, czy też istotności poszczególnych usterek, podczas gdy dokonanie prawidłowej, wszechstronnej oceny materiału dowodowego, prowadziłoby do wniosku, iż uszkodzenia pojazdu mają charakter drobny, łatwo naprawialny, wobec czego przedmiot postępowania nie stanowi odpadu, w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach,

d) art. 7, 77§1, 80 oraz 107 §3 KPA poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak wyczerpującego zebrania i zbadania materiału dowodowego, a w konsekwencji dowolne oraz błędne ustalenie, iż intencją poprzedniego właściciela pojazdu było "pozbycie się go" jako odpadu, podczas gdy organ nie przeprowadził niezbędnego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia intencji/woli sprzedającego, a jedynie dokonał arbitralnego stwierdzenia w tym przedmiocie, opierając się tylko na fakcie sprzedaży spornego pojazdu na rzecz Skarżących oraz wskazując na brak jego naprawy przez poprzedniego właściciela, pomimo iż w uzasadnieniu Postanowienia nr 2 (na s.13) Organ II instancji sam przyznał, iż sprzedający: "nie miał obowiązku dokonania naprawy pojazdu przed jego sprzedażą, a tym samym obowiązku uzyskania dokumentu aktu własności "pojazdu odbudowanego "po jego naprawie " wobec czego konkluzja organu dotycząca chęci pozbycia się pojazdu przez wcześniejszego właściciela jako nienadającego się do użytku zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, była przedwczesna oraz nieuprawniona,

e) 107 §3 KPA w zw. z art. 8 KPA poprzez brak wskazania przez Organ II instancji podstaw faktycznych i prawnych na podstawie których uznał, iż Skarżący winni byli dokonać naprawy pojazdu oraz uzyskać na tej podstawie dokument umożliwiający wykorzystanie pojazdu zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem jeszcze na terytorium USA, pomimo iż tego rodzaju obowiązek nie wynika z przytoczonych przez organ podstaw faktycznych i prawnych sprawy,

f) art. 7, 77§1, 80 oraz 107 §3 KPA, poprzez dokonanie dowolnego, błędnego ustalenia przez Organ II instancji, iż dokument "Certyficate of Salvage for a Vehicle" wydany dla omawianego pojazdu przez władze stanu Pensylwania, zawiera adnotację o braku możliwości rejestracji omawianego pojazdu (s. 8 uzasadnienia), które stanowi trwałą przeszkodę w eksploatacji przedmiotowego pojazdu (s. 9 uzasadnienia) pomimo, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (m.in. opis procedury odtworzenia tytułu własności pojazdu) wskazuje, iż brak możliwości rejestracji, miał charakter jedynie przejściowy (tymczasowy) do momentu dokonania niezbędnych napraw, zaś po ich wykonaniu ponowne zarejestrowanie pojazdu było jak najbardziej dopuszczalne, w związku z czym brak było podstaw dla uznania pojazdu za odpad na podstawie potencjalnych problemów z zarejestrowaniem pojazdu w przyszłości, w szczególności zaś mając na względzie iż w przedmiotowej sprawie Organ II instancji nie był organem uprawnionym do badania przesłanek niezbędnych dla możliwości zarejestrowania pojazdu w świetle przepisów ustawy Prawo ruchu drogowego, których spełnienie winny badać dopiero organy właściwe dla rejestracji pojazdów (Starosta),

g) art. 7, 77§1, 80 oraz 107 §3 KPA, poprzez dokonanie dowolnego, błędnego ustalenia przez Organ II instancji, iż dokument "Certyficate of Salvage for a Vehicle" wydany dla omawianego pojazdu przez władze stanu [...] stanowi trwałą przeszkodę w zakresie możliwości dopuszczenia pojazdu do ruchu, mimo braku zwrócenia się przez organ do właściwych organów stanu [...] w USA o udzielenie informacji o charakterze przedmiotowego certyfikatu,

h) art. 7, 77§1, 80 oraz 107 §3 KPA, poprzez dokonanie dowolnego, błędnego ustalenia przez Organ II instancji, iż dokument "Certyficate of Salvage for a Vehicle" wydany dla omawianego pojazdu przez władze stanu Pensylwania stanowi trwałą przeszkodę w zakresie możliwości dopuszczenia pojazdu do ruchu, mimo braku zwrócenia się przez organ do Ministerstwa Infrastruktury Departamentu Ruchu Drogowego o interpretację dokumentu: "Certyficate of Salvage for a Vehicle" w stanie Pensylwania i udzielenie informacji o możliwości zarejestrowania pojazdu na zasadzie w.w. dokumentu,

i) art. 7, 77§1, 80 oraz 107 §3 KPA, poprzez dokonanie dowolnego, błędnego ustalenia przez Organ II instancji, iż dokument "Certyficate of Salvage for a Vehicle" wydany dla omawianego pojazdu przez władze stanu [...][...] stanowi potwierdzenie, iż sporny pojazd stanowi odpad, pomimo iż nie zawiera on żadnej z adnotacji, wymienionych we wskazówkach metodycznych z dnia 3 kwietnia 2008 r. z korektami z dnia 15 lipca 2008 r. oraz 21 marca 2013 r. przesądzających o zakwalifikowaniu pojazdu jako odpad tj: ("Certyficate of Destruction", "Damage eąual to the value " "For Parts Only", "Non Rebuildable ", "Non repairable ") , a ponadto uszkodzony pojazd stanowi pojazd używany, wymagający jedynie drobnych napraw w rozumieniu Wytycznych Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów z dnia 8 lipca 2011 r., przedstawiających, w jaki sposób w rozumieniu wszystkich państw członkowskich powinno być interpretowane rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (które jednakże należy traktować jedynie pomocniczo nie zaś ściśle, bowiem nie stanowią one źródła powszechnie obowiązującego prawa), zaś kluczowe znaczenie winny mieć ustalenia w zakresie faktycznego stanu pojazdu,

j) art. 7, 77§1, 80 oraz 107 §3 KPA, poprzez dokonanie dowolnego, błędnego ustalenia przez Organ II instancji, iż pojazd w dacie przemieszczania zawierał płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, czemu przeczą dane wynikające z konosamentu oceanicznego nr [...] znajdującego się w aktach sprawy (do czego Organ się nie odniósł), który potwierdza, że pojazd był przewożony jako towar bezpieczny, zgodnie bowiem z kodeksem IMDG gdyby pojazd zawierał płyny eksploatacyjne w momencie przemieszczania, byłby sklasyfikowany kodem UN3166, zaś jego brak oznacza, iż przed załadunkiem w USA, z pojazdu zostały usunięte wszelkie płyny eksploatacyjne, ponadto w sprawie nie stwierdzono jakichkolwiek wycieków płynów eksploatacyjnych w trakcie oględzin,

k) art. 138 § 1 pkt 1 KPA poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji, w sytuacji gdy organ II instancji winien był zaskarżone postanowienie uchylić w całości oraz umorzyć postępowanie.

II) Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (przy częściowo tylko prawidłowych ustaleniach faktycznych w sprawie) tj:

a) art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach poprzez niezasadne uznanie iż sporny pojazd stanowi odpad w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie wskazuje na wypełnienie przesłanek z tego przepisu,

b) art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w zw. z art. 24 ust. 3 lit a i art. 2 pkt 35 lit a rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, polegające na niezasadnym nałożeniu na Skarżących obowiązku zagospodarowania odpadu, mimo że nie są oni odbiorcami odpadu w rozumieniu tychże przepisów,

Skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z dokumentu:

a) prywatnej opinii rzeczoznawcy z dnia 24 marca 2021 r. Mariusza Chojnackiego na fakt: niewielkiego stopnia uszkodzeń spornego pojazdu, braku spełnienia przesłanek pozwalających na uznanie spornego pojazdu za odpad, w szczególności braku wystąpienia szkody całkowitej pojazdu, uszkodzenia jedynie mniej istotnych części pojazdu w dość niewielkim zakresie, możliwości naprawy pojazdu i przywrócenia jego pierwotnego przeznaczenia po wykonaniu drobnych napraw,

b) metryki postępowania znajdującej się w aktach sprawy, na fakt: udziału przy wydaniu Postanowienia nr 1 oraz Postanowienia nr 2 tej samej osoby tj. Pani A.N.,

a także o uchylenie zaskarżonego Postanowienia nr 2 co do punktu 2 i 3, o o rozważenie przez Sąd uchylenia Postanowienia nr 1 w całości oraz umorzenia postępowania w całości jako bezprzedmiotowego oraz o zasądzenie na rzecz Skarżących od Organu II instancji zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W ocenie sądu skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na to, że postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 15 lutego 2021 r., nr [...] zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania. Zasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut wydania postanowienia z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co obligowało sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Stosownie do treści art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Według art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie do wydanego w sprawie postanowienia (art. 140 k.p.a.).

Przedmiotowa sprawa podlegała dwukrotnemu rozpatrywaniu przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Oznacza to, że pracownik organu, który brał udział w wydaniu postanowienia, podlegał wyłączeniu od udziału w postępowaniu administracyjnym toczącym się na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Wynikająca z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. zasada stanowi gwarancję bezstronności w prowadzonym przez organ postępowaniu. Prowadzone ponownie postępowanie administracyjne i jego wynik nie mogą być zdeterminowane udziałem tej samej osoby, która brała udział w wydaniu rozstrzygnięcia w poprzedniej fazie postępowania.

"Przez "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" w niższej instancji należy rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez pracownika lub członka organu kolegialnego, lecz także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Ograniczenie zakresu tego pojęcia tylko do fazy wydania decyzji w znaczeniu prawnym wydaje się nieuzasadnione ze względu na tę szczególną właściwość postępowania administracyjnego, w którym - w odróżnieniu od postępowania sądowego - poszczególne czynności o różnej doniosłości procesowej mogą być wykonywane przez różne osoby, mogące mieć mniejszy lub większy wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie" (por. wyrok TK z 15.12.2008 r., P 57/07).

W uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. akt I GPS 2/12, dotyczącej regulacji zawartej w art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, NSA stwierdził, że przesłanka "brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji" odpowiada określeniu "udział w załatwianiu sprawy". Dalej, że ustawodawca nie posłużył się określeniem "wydał zaskarżoną decyzję", a określeniem szerszym, nawiązującym do procesu wydawania decyzji jako czynności rozciągniętej w czasie, obejmującej także jej przygotowanie i podejmowanie czynności procesowych, co niewątpliwie rozszerza istotę tego określenia.

Podkreślić należy, że wyłączenie pracownika, który brał już udział w wydaniu decyzji w poprzedniej fazie, jest obligatoryjne. Organ ponownie rozpoznając sprawę miał obowiązek zadbać, by przy jej rozpoznawaniu nie brał udziału podlegający wyłączeniu pracownik. W przedmiotowej sprawie tak się nie stało.

Z dołączonego do skargi wydruku zdjęcia z akt postępowania wynika, że metryce sprawy odnotowana została czynność wskazująca na to, że w sprawie udział brał pracownik, który wydał postanowienie poprzedzające zaskarżone postanowienie. Osoba ta (naczelnik wydziału) mimo, że wydała w imieniu organu postanowienie z 15 października 2020 r., w ponownie prowadzonym postępowaniu dokonała czynności polegającej na "akceptacji projektu postanowienia II instancji", co zostało odnotowane pod pozycją 19 metryki. Organ nie kwestionuje tej okoliczności. Podnosi jednak, że czynność ta nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd tego stanowiska nie podziela. Naruszenie dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego nie musi mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odnotowanie dokonanej przez podlegającego wyłączeniu pracownika czynności, polegającej na "akceptacji projektu postanowienia" świadczy o tym, że osoba ta na etapie bezpośrednio poprzedzającym wydanie postanowienia analizowała i formalnie potwierdzała prawidłowość merytoryczną przygotowanego projektu postanowienia. Wiązało się to z analizą materiału dowodowego, jego oceną wyrażoną w uzasadnieniu postanowienia, zasadnością odniesienia się do zarzutów strony, złożonych wniosków dowodowych, co świadczy o istotnym wpływie na wynik postępowania.

Nie ma znaczenia, że pracownik organu nie podpisał zaskarżonego postanowienia, jeżeli z uwagi na swoje kompetencje, miejsce w strukturze organizacyjnej urzędu oraz sposób organizacji trybu wydawania orzeczeń miał decydujący wpływ na stanowisko organu w tej sprawie.

W związku z tym należy stwierdzić, że w postępowaniu wszczętym przez złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy brał udział pracownik, który uczestniczył w wydaniu poprzedniego postanowienia, a zatem był wyłączony od udziału w postępowaniu.

W konsekwencji uznać należy, że doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., dającego podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Przy powtórnym rozpatrywaniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ uwzględni powyższą ocenę prawną i zadba o to, by w postępowaniu nie brały osoby podlegające wyłączeniu. Z uwagi na charakter naruszenia prawa, przedwczesne było odnoszenie się co do zasadności pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.