Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 148/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 88 ust. 1 pkt 3, art. 89 ust. 1, art. 85 ust. 6
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.
article: art. 190 ust. 3, art. 64 ust.1 i 3, art. 31 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 145a par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak Protokolant starszy inspektor sądowy Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 28 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 września 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1007/14 w sprawie ze skargi A. w A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary za zniszczenie drzew 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz A. w A. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1007/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uwzględniając skargę A. w A., uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza A. z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...], w przedmiocie wymierzenia kary za zniszczenie drzew. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Burmistrz A., na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3, art. 89 ust. 1, art. 85 ust. 6 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.), w punkcie 1: umorzył z urzędu – jako bezprzedmiotowe – postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia oraz zniszczenia drzew spowodowanych niewłaściwą pielęgnacją rosnących na terenie osiedla przy ul. [...] w A. na działkach nr [...], prowadzone w stosunku do A. w A. jako posiadacza nieruchomości, w części dotyczącej usunięcia bez zezwolenia 31 szt. drzew i zniszczenia 104 szt. drzew; w punkcie 2: wymierzył A. w A. administracyjną karę pieniężną w wysokości 29444,50 zł za zniszczenie 1 sztuki drzewa – dębu szypułkowego o obwodzie pnia 52 cm, spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych, rosnącego na działce nr [...] położonej w A., na os. [...]. Organ wskazał, że karę należy uiścić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Od decyzji odwołanie w terminie złożyła A. w A., zaskarżając decyzję w zakresie pkt 2. Strona skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny skargi w sprawie SK 6/12, a następnie umorzenie postępowania w zaskarżonej części, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Zaskarżoną decyzją SKO w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję w zakresie pkt 2 i orzekło o wymierzeniu A. w A., administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 29444,50 zł za zniszczenie 1 sztuki drzewa – dębu szypułkowego o obwodzie pnia 55 cm, rosnącego na działce nr [...] położonej w A., na os. [...], spowodowanego niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. W zakresie pkt 1 Kolegium utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że pomimo zaskarżenia decyzji jedynie w pkt 2, będąc związany prawem, musiał zweryfikować również pkt 1 decyzji. W ocenie organu odwoławczego, rozstrzygnięcie organu I instancji zawarte w pkt 1 decyzji jest prawidłowe. W tym zakresie SKO powołało się na okoliczności, które wynikają z zebranego materiału dowodowego w sprawie, tj. oględziny i sporządzone opinie biegłych.

Odnośnie zaś pkt 2 decyzji Kolegium stwierdziło, że organ I instancji ustalił poprawnie cały stan faktyczny sprawy, niezbędny do jej końcowego rozstrzygnięcia. Organ przesądził o całkowitym obumarciu drzewa, oznaczonego w opiniach biegłych w sprawie nr 13 (dębu szypułkowego o obw. pnia 52 cm) w 2011 r. (pomimo tego, że wcześniej rokował szansę na przeżycie). Ponadto Kolegium wskazało, że organ I instancji poprawnie przyjął, że cięcia te były wykonane wadliwie, gdyż zbyt mocno redukowały koronę dębu. Taka konkluzja wynika m.in. z opinii biegłych w sprawie, zasad wiedzy i doświadczenia życiowego, a także jest zgodna z pozostałym materiałem dowodowym, zgromadzonym w sprawie.

W przedmiocie wieku drzewa Kolegium wyjaśniło, że w opinii biegły określił wiek drzewa jako kilkunastoletni. Ustawa stanowi, że wymaga się zezwolenia na drzewo minimum dziesięcioletnie. W związku z tym oczywistym jest, że na usunięcie kilkunastoletniego drzewa wymagane jest zezwolenie. Podkreślił przy tym, że opinia ta została sporządzona na zlecenie strony odwołującej się i wcześniej nie była przez niego podważana.

W kwestii czasu zniszczenia drzewa w wyniku wykonania zabiegów pielęgnacyjnych organ podał, że z materiału zgromadzonego w sprawie (głównie zeznań świadków) wynika, że był to koniec roku 2009, po październikowych opadach śniegu. Zakreślenie daty zniszczenia ma znaczenie w zakresie roku, w którym nastąpiło, gdyż to jest podstawą do określenia stawki, będącej podstawą kary. Nie ma znaczenia dokładna data dzienna, a data roczna, co do której, w niniejszej sprawie nie może być wątpliwości.

Odnosząc się do naruszenia art. 107 § 1 i 3 K.p.a., Kolegium wyjaśniło, że na stronie 19 decyzji organ I instancji odniósł się szczegółowo do dostarczonych 3 zdjęć, obrazujących stan dębu szypułkowego, a także do pisma z 31 lipca 2013 r. Ponadto Kolegium doprecyzowało wskazania organu I instancji, zawarte w podstawie prawnej decyzji pierwszoinstancyjnej.

Kolegium wskazało również, że zweryfikowało, niekwestionowane w odwołaniu obliczenia dotyczące administracyjnej kary pieniężnej, ponieważ obwód zniszczonego dębu na wysokości 130 cm wynosi 55 cm, a nie jak przyjął organ I instancji 52 cm.

W obliczeniach tych błędnie przyjęto, że zniszczony dąb szypułkowy miał 52 cm na wysokości pnia 130 cm. Jak wynika z ostatniej w sprawie opinii biegłego, zniszczony dąb miał 55 cm obwodu na ustawowej wysokości 130 cm. Jednak z uwagi na brzmienie art. 139 K.p.a. Kolegium postanowiło pozostawić karę w dotychczasowej wysokości. Z uwagi na stwierdzony błąd w wymiarach drzewa oraz fakt, że przepisy nie dają możliwości wskazywania w decyzji o administracyjnej karze pieniężnej za zniszczenie drzewa terminu uiszczenia kary Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w zakresie pkt 2 i orzekło w jego prawidłowym brzmieniu. Kolegium wyjaśniło przy tym, że decyzja, jako decyzja ostateczna, staje się wykonalna z dniem jej wejścia do obrotu prawnego i z tą też datą należy uiścić wskazane w niej należności.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. w części wymierzenia kary pieniężnej.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 85 ust. 6, art. 88 ust. 1 pkt 3 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.) oraz art. 7, art. 80 i art. 107 § 1 K.p.a.

Ponadto strona skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy do sygn. 6/12 oraz uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę SKO w Krakowie wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 304/14, zawiesił przedmiotowe postępowanie sądowe w zw. ze skargą konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 88 w zw. z art. 85 ust. 1 i 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP (skarga zarejestrowana pod sygn. SK 6/12).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 9 lipca 2014 r. podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1007/14, uwzględniając skargę wskazał, że w niniejszej sprawie kwestionowany przez stronę skarżącą stan faktyczny w zakresie okoliczności dotyczących obumarcia drzewa – ww. dębu szypułkowego, został prawidłowo ustalony. Przesądzają o tym sporządzone w tej sprawie dwie opinie biegłych. Jednak decyzje organów obu instancji podlegają uchyleniu ze względu na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12. Sąd podzielił pogląd prawny, zgodnie z którym nie można do stanów faktycznych zaistniałych przed datą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny stosować przepisów, których niezgodność z Konstytucją Trybunał ten przesądził (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 16 stycznia 2014 r., III AUa 1174/13, publ. LEX nr 1416154; wyrok WSA w Białymstoku z 26 sierpnia 2014 r., II SA/Bk 654/14). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się bowiem – jakkolwiek niejednolicie – że przepis prawa uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z przepisami konstytucyjnymi ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (por. wyroki NSA: z 16 lutego 2010 r., I FSK 2075/08; z 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07; oraz wyrok WSA w Łodzi z 1 lutego 2012 r., III SA/Łd 1145/11). Obowiązywanie przepisu (odroczenie termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu) nie zawsze musi oznaczać jego stosowanie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 23 marca 2007 r., III PK 96/06, publ. OSNP 2008, z. 5-6, poz. 61; wyrok NSA z 26 maja 2009 r., II OSK 290/09; R. Hauser, J. Trzciński: Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008 r., s. 70 i nast.; wyrok NSA z 29 kwietnia 2011 r., I OSK 1070/10; wyroki WSA w Krakowie: z 18 lipca 2014 r., II SA/Kr 739/14; z 11 lipca 2014 r., II SA/Kr 738/14).

Mając powyższe na uwadze Sąd uwzględnił także znaczną wysokość wymaganej administracyjnej kary za usunięcie bez wymaganego pozwolenia drzewa w porównaniu z możliwą wysokością kary grzywny wymierzanej w postępowaniu przed sądem powszechnym za przestępstwa kryminalne oraz brak możliwości miarkowania administracyjnej kary w obowiązujących przepisach ustawy o ochronie przyrody.

Oznacza to, że w tej sprawie w związku z ww. wyrokiem Trybunału zaistniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego, o jakiej mowa w art. 145a § 1 K.p.a., co wypełnia podstawę do uchylenia decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Odnośnie wskazań co do dalszego postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a.), Sąd wskazał, że kwestia w tej sprawie jest wysoce problematyczna ze względu na to, że wg orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zakwestionowane jako niekonstytucyjne przepisy są niekompletne – nie zawierają bowiem unormowania w zakresie oceny prawnej okoliczności popełnienia czynu. We wskazanym wyżej wyroku Trybunał orzekł, że przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody są niekonstytucyjne, ponieważ nie określają przesłanek miarkowania kary. W związku z powyższym Sąd nie wypowiedział się czy i jakie okoliczności winny być uwzględnione przy miarkowaniu kary w rozpoznawanej sprawie oraz czy należy brać pod uwagę także okoliczności, które w prawie punitywnym uznawane są za uchylające odpowiedzialność prawną, jak na przykład stan wyższej konieczności czy błąd co do okoliczności czynu zabronionego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. złożyło SKO w K., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145a § 1 i 2 K.p.a. i art. 190 ust. 3 Konstytucji RP przez przyjęcie, że decyzje organów obu instancji były wadliwe ze względu na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego i w związku z tym podlegały uchyleniu.

Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez błędne przyjęcie, że przepisy te utraciły moc, choć z powodu odroczenia utraty ich mocy obowiązującej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2014 r., sygn. SK 6/12, o 18 miesięcy, wyrok Trybunału nie wszedł jeszcze w życie, a wskazane przepisy dalej obowiązują i obowiązywały w datach wydania decyzji organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. w A. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że dla wyniku przedmiotowej sprawy ma znaczenie wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 6/12, który orzekł o niekonstytucyjności przepisów na podstawie, których została wymierzona w tej sprawie kara grzywny. W odniesieniu do tego konkretnego wyroku Trybunału wykształciła się jednolita linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie obowiązującej mocy niekonstytucyjnych przepisów w związku z odroczeniem utraty mocy ich obowiązywania.

Zgodnie z tą linią fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku orzekającego o niekonstytucyjności przepisów aktu normatywnego, na podstawie których zapadają decyzje administracyjne w przedmiocie wycinki drzew, nie pozostaje bez znaczenia dla oceny legalności tych decyzji niezależnie, że jednocześnie orzeczono w nim o odroczeniu utraty mocy obowiązującej przez przepisy niekonstytucyjne z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. od 14 lipca 2014 r. (por. wyroki NSA: z 4 grudnia 2014 r., II OSK 2696/14; z 9 grudnia 2014 r., II OSK 2710/14; z 11 grudnia 2014 r., II OSK 599/13; z 15 stycznia 2015 r., II OSK 2715/14 i II OSK 2717/14; z 29 stycznia 2015 r., II OSK 1563/13; z 4 października 2016 r., II OSK 3246/14 i inne).

Zaskarżony zaś wyrok w tej sprawie został wydany w dniu 19 września 2014 r., a więc w okresie gdy pomimo, że Trybunał stwierdził niekonstytucyjność przepisów to jeszcze nie wyeliminował ich z obrotu prawnego. Jednak nie zmienia to faktu, co najważniejsze prawnego, że akt normatywny uchylony (w całości lub w części) na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, niezależnie od odroczenia utraty jego mocy obowiązującej, traci cechę domniemania konstytucyjności. Wzruszenie tego domniemania następuje już z momentem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego na sali rozpraw (por. wyroki TK: z 27 kwietnia 2005 r., P 1/05, OTK-A 2005 nr 4, poz. 42; z 13 marca 2007 r. K 8/07, OTK-A 2007 nr 3, poz. 26; z 11 maja 2007 r., K 2/07, OTK-A 2007 nr 5, poz. 48). Z tą chwilą nie ma już wątpliwości, że taki akt normatywny nie spełnia standardów konstytucyjnych. Ponadto na skutek orzeczenia o niekonstytucyjności aktu normatywnego następuje zmiana stanu prawnego (trafnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powołano się na wyrok SN z 23 stycznia 2007 r., III PK 96/06). Sąd bowiem, rekonstruując podstawę rozstrzygnięcia, zobowiązany jest uwzględnić wszystkie normy obowiązujące w systemie prawnym, w tym te o charakterze konstytucyjnym, i stosować w tym zakresie reguły kolizyjne, zgodnie z zasadą lex superior derogat legi inferiori. Dlatego też brak jest logicznych przesłanek, żeby kończyć postępowanie na podstawie "chwilowo" zachowanych w mocy przepisów, a następnie wznawiać zakończone w ten sposób postępowanie. Należy także uwzględnić ochronę praw jednostki oraz ekonomię procesową. Ponadto odsyłanie w niektórych kategoriach spraw na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych (por. R. Hauser, J. Trzciński: Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 52 i 102). A więc przy ustalaniu wpływu odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją RP na okoliczności konkretnej sprawy, na pewno nie ma miejsca na prosty "automatyzm". Zawarcie klauzuli odraczającej utratę mocy obowiązującej przepisu, w świetle art. 190 ust. 3 Konstytucji RP ma charakter wyjątkowy, ponieważ zasadą pozostaje wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dniem jego ogłoszenia. Oznacza to, że realizacja przez sądy gwarancji konstytucyjnych – na gruncie istniejącego stanu normatywnego zakładającego przez określony czas obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu – stawia zarazem wyzwania i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją (por. wyrok TK z 27 października 2004 r., SK 1/04, OTK-A 2004 nr 9, poz. 96).

Z tych też przyczyn w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, zgodnie z którym sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. wyroki NSA: z 23 lutego 2006 r., II OSK 1403/05; z 17 listopada 201 r., I OSK 483/10; z 29 kwietnia 2011 r., I OSK 1070/10; z 9 czerwca 2011 r., I OSK 231/11; z 25 czerwca 2012 r., I FPS 4/12). W tym kontekście pomimo, że w wyroku o sygn. SK 6/12 Trybunał dostrzegł przede wszystkim konieczność ochrony przyrody, to jednocześnie wskazał, że powinno to następować w sposób proporcjonalny, a nie jak na podstawie dotychczasowych przepisów gdy administracyjna kara pieniężna, jak również opłata za usunięcie drzewa za zezwoleniem, może stanowić, w określonych okolicznościach, sankcję nieproporcjonalną do uszczerbku wywołanego w środowisku na skutek usunięcia drzewa lub krzewu. Kwestionowane przepisy nie uwzględniają bowiem w szczególności specyfiki tych sytuacji, w których nastąpiło uszkodzenie drzewa siłami przyrody lub jego chorobą, jak również na skutek wystąpienia stanu wyższej konieczności, jak to miało miejsce w tej sprawie, ponieważ podjęte działania, które doprowadziły do zniszczenia drzewa wynikały z destrukcyjnego wpływu intensywnych opadów śniegu, co w tej sprawie nie było kwestionowane przez organy obu instancji. Z powyższego wynika więc, że intencją Trybunału Konstytucyjnego było utrzymanie funkcji prewencyjnej i odstraszającej w odniesieniu do podmiotów dopuszczających się usuwania drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Intencję tę należało odczytać w ten sposób, że Trybunał Konstytucyjny odłożył moment wyeliminowania kontrolowanych w sprawie przepisów z obrotu prawnego z uwagi na konieczność objęcia dalszą ochroną drzew lub krzewów przed zagrożeniem niekontrolowanego ich wycinania. Ponadto Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu analizowanego wyroku orzekł również, że brak obowiązku uzyskania wymaganego zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z nieruchomości, czy też ograniczenie się tylko do obowiązku, bez zagrożenia administracyjną karą pieniężną jego naruszenia, spowodowałoby w istocie, że właściciele (posiadacze) działek, kierując się tylko własnymi, często wyłącznie materialnymi interesami, mogliby niszczyć nawet bardzo wartościowy pod względem przyrodniczym i krajobrazowym krajobraz. Z tych względów wyznaczony osiemnastomiesięczny termin do wprowadzenia stosownych zmian ustawowych należało uznać za adresowany przede wszystkim do ustawodawcy, celem wprowadzenia odpowiedniej nowelizacji ustawy o ochronie przyrody. Nowelizacja ta została już wprowadzona przed utratą w sposób przewidziany przez Trybunał Konstytucyjny mocy obowiązującej przepisów ustawy o ochronie przyrody, na podstawie art. 29 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1045). Skarga kasacyjna nie zawiera natomiast argumentacji, która pozwalałaby na odejście od dotychczasowej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że jej przedmiot stanowi nałożenie kary za już dokonane zniszczenie drzewa. Nie jest to więc sytuacja, jaką analizował TK w omawianym wyroku o sygn. SK 6/12 w kontekście odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisów, których konstytucyjność została zakwestionowana. Nie dotyczy ona bowiem środków (prewencyjnej) ochrony przyrody, a więc odstraszenia przed potencjalnym, nieuprawnionym wycięciem drzew lub krzewów, ale stanu faktycznego już po jego zniszczeniu. Natomiast zastosowanie w pełni znajduje w tej sprawie argumentacja, dla której Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Wymierzona stronie skarżącej kasacyjnie administracyjna kara pieniężna była bowiem ustalona w sztywno określonej wysokości, czyli bez względu na okoliczności tego czynu, co może nie spełniać zasady proporcjonalności w ograniczeniu praw przysługujących skarżącej Spółdzielni.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że pomimo odroczenia w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2014 r. utraty mocy obowiązującej art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, przy uwzględnieniu celu tego odroczenia i w indywidualnie określonych sytuacjach, stwierdzenie niezgodności z Konstytucją RP powyższych norm prawnych oraz aktualnie wejście w życie znowelizowanych na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego nowych w tym zakresie przepisów ustawy o ochronie przyrody, jak również funkcja i ustrojowe zadania sądów administracyjnych oraz ich autonomia orzecznicza, pozwalały w okolicznościach tej sprawy Sądowi I instancji na odmowę zastosowania powyższych przepisów w brzmieniu sprzed nowelizacji. W konsekwencji skarga wniesiona do Sądu I instancji w sprawie na decyzje wydane na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 lub art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, podlegała uwzględnieniu i to niezależnie od wymienionych w niej podstaw. Ponadto wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej w zaskarżonym wyroku sprawę oceniono przez pryzmat niekonstytucyjnych przepisów, wykazując, że przepisy te właśnie nie zawierają koniecznych elementów celem ustalenia i nałożenia grzywny przez organ administracyjny w demokratycznym państwie prawnym. Z tego względu nie można dopatrzeć się aby w tej sprawie, z uwagi na doniosły charakter skutków prawnych jakie wywołuje ww. wyrok Trybunału, Sąd I instancji dokonał błędnej oceny w ww. zakresie. Poza tym wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji wcale nie stwierdził, że niekonstytucyjne przepisy utraciły moc, lecz wypowiedział się co do zakresu ich stosowania w sytuacji gdy orzeczono o ich niekonstytucyjności, a więc gdy utraciły już domniemanie konstytucyjności. W tych warunkach Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Wskazany wyżej wyrok Trybunały stanowił bowiem przesłankę wznowieniową, o jakiej mowa w art. 145a § 1 K.p.a., co uprawniało Sąd I instancji do uchylenia decyzji organów obu instancji. Z uwagi na opisaną powyżej dynamikę zmiany stanu prawnego, zdezaktualizowały się wytyczne Sądu I instancji. Aktualnie przedmiotowa sprawa powinna być rozpatrzona w oparciu o znowelizowane przepisy ustawy o ochronie przyrody.

Z tych względów zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145a § 1 i 2 K.p.a. i art. 190 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w związku z art. 206 i art. 207 p.p.s.a.

Odnośnie zasądzonych kosztów postępowania kasacyjnego należy wskazać, że sądy administracyjne przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania, na podstawie art. 206 i art. 207 p.p.s.a. mogą brać pod uwagę charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika i na tej podstawie obniżać wynagrodzenie zawodowym pełnomocnikom. W okolicznościach tej sprawy należy mieć na względzie, że Sąd I instancji uwzględnił stanowisko zawarte w skardze zwykłej skarżącej Spółdzielni, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną SKO w K.. Czynności pełnomocnika w postępowaniu kasacyjnym obejmowały zaś sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz osobistą reprezentację strony skarżącej przed NSA. Jak wynika z akt sprawy, treści odpowiedzi na skargę kasacyjną stanowi powtórzenie argumentacji zawartej w skardze zwykłej i nie wnosi do sprawy nic nowego. Na rozprawie przed NSA pełnomocnik podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Stąd uzasadnionym było zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w obniżonej wysokości, na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika stosownie do jego wkładu pracy. Ponadto omawiane rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nie stoi również w sprzeczności z treścią obowiązującego w tej sprawie § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). Przepis ten jako norma zawarta w akcie rangi podustawowej nie może wykluczać zastosowania przez Sąd przepisu zawartego w ustawie procesowej, regulującego jedną z zasad zasądzania zwrotu kosztów postępowania sądowoadminstracyjnego.