Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 307/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek /spr./ Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Małgorzata Górecka Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi W.K., B.K., G.B., A.D. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] r. Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. na rzecz skarżących kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/M.Górecka /-/St.Małek /-/B.Drzazga


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. na podstawie art. 48 w zw. z art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U., Nr 89, poz. 414 ze zm.) – nakazał W.K., B.K., G.B. oraz A.D. wykonanie na własny koszt rozbiórki garażu nr 1 na działce nr "1" przy ul. P. W uzasadnieniu wskazano, że obiekt wybudowany został bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i od 1978 r. jest używany przez "rodzinę K.". Działka, na której znajduje się garaż jest własnością Miasta i Gminy P., będącej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w P. (k. 144 akt administracyjnych).

W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...]stycznia 2003 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podkreślono, że garaż został wzniesiony w trakcie obowiązywania ustawy z 1974 r., a następnie w roku 2000 rozbudowany. Organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 7 lipca 1994 r., przepisu art. 48 ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. (k. 176 akt administracyjnych)

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. ponownie nakazał W.K., B.K., G.B. oraz A.D. wykonanie na własny koszt rozbiórki wymienionego garażu i to na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, Poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 oraz art. 48 w zw. z art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W uzasadnieniu wskazano, iż "rodzina K.", która została uznana za inwestorów, wybudowała, a następnie - w roku 2000 r. – dokonała rozbudowy przedmiotowego budynku, bez wymaganych pozwoleń. Tym samym naruszono przepis art. 28 ustawy z dnia 1974 r. (w zakresie, w jakim wybudowano obiekt) oraz art. 28 ustawy z 1994 r. (w zakresie, w jakim obiekt został rozbudowany). Garaż nie narusza ustaleń właściwego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jednakże – w ocenie organu pierwszej instancji – narusza wymagane przepisami prawa warunki techniczne właściwe dla budynków tymczasowych (ze względu na drewnianą konstrukcję), przez co stwarza zagrożenie dla ludzi i mienia (k. 194 akt administracyjnych).

W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazano, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, należy wyjaśnić problem właściwego oznaczenia adresatów decyzji. (k. 231 akt administracyjnych).

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2003r., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.) – nakazał W.K., B.K., G.B. oraz A.D. wykonanie na własny koszt rozbiórki garażu nr 1 na działce nr "1", wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i powodującego stan zagrożenia dla osób i mienia. Garaż o konstrukcji drewnianej usytuowany jest przy granicy i nie posiada tylniej ściany, co narusza § 13 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17 Poz. 62).

W uzasadnieniu stwierdzono, iż nakaz rozbiórki został skierowany do osób, które są inwestorami przedmiotowego obiektu. Podkreślono, że do czerwca 2003 r. uczestnicy twierdzili, że garaż należy do działki nr "2", a sprawa o zasiedzenie przedmiotowego gruntu przez "rodzinę K." zakończyła się oddaleniem powództwa. Dopiero po oddaleniu apelacji od wyroku w sprawie o zasiedzenie uczestnicy zaprzeczyli, iż byli inwestorami obiektu. (k. 272).

Powyższa decyzja została zaskarżona przez W.K., B.K., G.B. oraz A.D., którzy podnieśli m.in., że nie są właścicielami przedmiotowej działki, że sprawa została rozstrzygnięta decyzją W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]czerwca 2003 r. oraz, że krąg adresatów decyzji został ustalony nieprawidłowo.

Decyzją z dnia [...]lutego 2004 r., W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy powyższą decyzję (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.). Wskazał, że wydana decyzja nie narusza przepisów prawa. Podkreślono, iż adresaci decyzji we wcześniejszym postępowaniu nie kwestionowali faktu, że byli inwestorami budowy garażu. (k. 299).

W.K., B.K., G.B. i A.D. wnieśli skargę, zarzucając, iż zaskarżone decyzje zostały wydane niezgodnie z przepisami prawa i stanem faktycznym. Podkreślili, że garaż został wybudowany przez J.B. i S.Z., którzy użytkują go do chwili obecnej. Zdaniem skarżących decyzja została skierowana do osób nie będących stronami w niniejszej sprawie, co uzasadnia ich zdaniem stwierdzenie nieważności.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie trafnie przyjęto, że wobec samowolnego zrealizowania przedmiotowego garażu przed dniem 01 stycznia 1995r. – w sprawie o rozbiórkę tego obiektu budowlanego mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) dalej nazywanej ustawą, nie zaś przepisy dotychczasowe. Odesłanie do przepisów dotychczasowych zawiera art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Wyklucza to możliwość zastosowania w sprawie art. 49 prawa budowlanego z 1994 r., który jest ściśle związany z art. 48 prawa budowlanego z 1994 r. W sprawie o rozbiórkę obiektu budowlanego, którego budowa została zakończona przed dniem 01 stycznia 1995r. mają zastosowanie przepisy dotychczasowe (por. Uchwała NSA z dnia 10 czerwca 1996r. sygn. OPS 3/96, ONSA 1997r. Nr 1, poz. 2).

Stosownie do art. 38 prawa budowlanego z 1974r. nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wydany na podstawie art. 37 ustawy powinien być adresowany do inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego.

Ustalenie przez organy nadzoru budowlanego, że to skarżący byli inwestorami garażu nie znajduje dostatecznego potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Za inwestora należy uważać osoby realizujące proces budowlany. Według ustaleń organu pierwszej instancji inwestycję zrealizowała "rodzina państwa K.". Nie jest jasne czy pod to określenie można podciągnąć wszystkich skarżących, bowiem z ich wyjaśnień zdaje się wynikać tylko to, że są następcami prawnymi J. i J. K. Odwołanie się przez organy administracyjne do uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w J. z dnia 15 kwietnia 1994 r. sygn. I C 267/93 nie wyjaśnia również, czy skarżący B.K., G.B. i A.D. są inwestorami. Według bowiem ustaleń Sądu poczynionych w tej sprawie "pozwani na terenie, na którym uprzednio znajdował się skład złomu i odpadów a także magazyn – warsztat (tokarnia) pobudowali 5 garaży, natomiast na terenie, gdzie podkuwano konie 1 garaż, które następnie wynajęli, uzyskując z tego tytułu dochody". Pozwanymi w tej sprawie byli jednak tylko J.K., B.K. i skarżący W.K.

Nie ma więc pewności, czy przedmiotowy garaż nr 1 usytuowany na działce nr "1" stanowiącej mienie komunalne (własność Miasta i Gminy P.) i oddanej w wieczyste użytkowanie Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w P. był objęty ustaleniami Sądu w powyższej sprawie cywilnej.

Organy obu instancji nie odniosły się do pisma J.B. i S.Z. z [...] kwietnia 2003 r. (k. 209 akt administracyjnych). Wymienieni wskazali, iż są użytkownikami garażu nr 1, który wybudowali w latach siedemdziesiątych. Jest niewątpliwe, iż ustalenie, kto jest inwestorem spornego obiektu (skarżący, czy też J.B. czy S.Z.) ma istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Na powyższe okoliczności organ odwoławczy zwrócił uwagę w rozstrzygnięciu z dnia [...] czerwca 2003 r. (k. 231 akt administracyjnych).

W niniejszej sprawie organy administracji nie poczyniły jednak żadnych ustaleń dotyczących podniesionej przez skarżących okoliczności, iż to J.B. i S.Z., zamieszkali przy ul. L. w P., zrealizowali przedmiotowy garaż. Nie odniesiono się również do zarzutu, iż wykonanie decyzji będzie równoznaczne z popełnieniem czynu zabronionego. Garaż według skarżących stanowi bowiem własność wieczystego użytkownika. Mimo że ten zarzut skarżący podnieśli w odwołaniu, organ drugiej instancji poprzestał na stwierdzeniu, że "bezspornym pozostaje (...), iż odwołujący są inwestorami przedmiotowego garażu". Niesłusznie niewspółmierną rolę organy administracji przywiązują do treści protokołu z dnia 17 maja 2002 r. i uzasadnienia sporządzonego w sprawie cywilnej (sygn. akt I C 267/93). Jak już wyżej wskazano, wyrok w sprawie sygn. I C 267/93 nie był adresowany do wszystkich skarżących, a z protokołu z dnia 17 maja 2002 r. (k. 13 akt administracyjnych) nie wynika, kto jest inwestorem spornego garażu.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy wyjaśnić zatem należy czy skarżący są inwestorami, czy garaż jest nadal w ich posiadaniu i czy mają oni tytuł prawny do tego obiektu.

Stwierdzić należy, iż wymienienie w art. 38 ust. 1 ustawy z 1974 r. obok inwestora także właściciela i zarządcy obiektu budowlanego nie oznacza, że właściwy organ może dowolnie, spośród wymienionych podmiotów, wybierać adresata decyzji.

Nie można jednak obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego nałożyć na inwestora, który nie ma tytułu prawnego do tego obiektu. Inwestorzy mogą realizować nakazaną rozbiórkę obiektu tylko wówczas, jeśli nadal nim władają, bądź czyni to osoba wywodząca od nich swoje uprawnienia (najemca, dzierżawca). Nie jest dopuszczalne naruszenie czyjejś własności czy wieczystego użytkowania gruntu. Inwestor, który nie ma tytułu prawnego do obiektu nie ma możliwości wykonania tego obowiązku rozbiórki.

Przeciwna wykładnia cytowanego pozostawałaby w sprzeczności z zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji) i godziła w gwarantowaną konstytucyjnie ochroną prawa własności i innych praw majątkowych (art. 21 ust. 1, art. 64 Konstytucji).

Skoro sprawa nie została wyjaśniona do ostatecznego rozstrzygnięcia i wymaga poczynienia dodatkowych ustaleń pozwalających na wskazanie właściwego adresata decyzji rozbiórkowej, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] listopada 2003 r.

Na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądzono od organu drugiej instancji na rzecz skarżących kwotę [...]zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów sądowych, a zgodnie z art. 152 ustawy określono w pkt III wyroku, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

/-/B. Drzazga /-/St. Małek /-/M. Górecka

hp