Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 41/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 16 poz 89
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 7 lutego 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku od spadków i darowizn.
article: art. 122, 187 § 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 marca 2009 r. sprawy ze skargi R. M. i B. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 sierpnia 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego ustalającą solidarnie R.M. i B.G. podatek od spadków i darowizn w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 19 sierpnia 2005 r. do Urzędu Skarbowego wpłynęło zeznanie podatkowe M,G., ujawniającego nabycie w dniu 13 kwietnia 2001 r. wraz z byłą żoną B.G., tytułem darowizny zdziałanej przez byłych teściów - K. i R.M. - kwoty [...] zł. K. i R.M. oraz B.G. w piśmie z dnia 20 października 2005 r. oświadczyli, że przekazana kwota nie stanowiła darowizny, lecz pożyczkę, której to M.G. nie zwrócił. Ponadto K. i R.M. wskazali na toczące się dwa procesy sądowe zainicjowane przez byłego zięcia, zmierzającego do wyłudzenia majątku w postaci gotówki i sprzętu stomatologicznego, będącego w jego posiadaniu z czasów prowadzenia wspólnej praktyki stomatologicznej. Z uwagi na brak jakiejkolwiek reakcji byłego zięcia na wezwania do zwrotu tego sprzętu, zaniechane zostały także działania w celu odzyskania pożyczki.

W dalszych wywodach Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zgodnie z treścią art. 888 Kodeksu cywilnego przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Sformułowanie "kosztem swojego majątku" wskazuje przy tym, że istotą omawianego zdarzenia jest jego nieodpłatny charakter, co oznacza, że darczyńca nie ma roszczenia o zwrot przedmiotu darowizny. Ten element w istotny sposób różni wskazaną umowę od umowy pożyczki, która - w myśl art. 720 § 1 K.c. zobowiązuje pożyczkobiorcę do zwrotu pożyczkodawcy tej samej ilości pieniędzy.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że wolą stron było podarowanie środków pieniężnych.

Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy podkreślił, że przekazanie kwoty [...] zł miało miejsce na początku 2001 r., gdy w małżeństwie B. i M.G. nie było konfliktów. Nie bez znaczenia dla oceny zaistniałego zdarzenia były także możliwości finansowe małżeństwa M., które ich syn D. określił jako bardzo dobre i pozwalające na utrzymywanie córki i zięcia.

Również K. M. przesłuchana w dniu 29 września 2004 r. w Komendzie Powiatowej Policji oświadczyła, że wszystko co posiadają obecnie córka i jej mąż byłą finansowane przez nią i jej męża.

Organ odwoławczy podkreślił, że K. i R. M. i B. G. wskazali, że przekazana kwota [...] zł miała charakter pożyczki w okresie trwającego konfliktu z byłym zięciem i mężem, czego dowodem są zainicjowane przez M. G. procesy sadowe o majątek.

Na zaakcentowanie zasługuje też okoliczność szczegółowego opisania przez K. M. przyczyny ustalenia 3 letniego terminu spłaty "pożyczki" /z uwagi na perspektywę - ocenioną na podstawie znajomości rynku usług stomatologicznych - uzyskiwania po tym okresie przez córkę i zięcia dochodów/, gdy tymczasem córka nie potwierdziła tego warunku umowy, stwierdzając do protokółu z dnia 28 kwietnia 2005r., że nie pamięta z czego wynikał okres trzyletni.

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej przekazana w styczniu 2001 r. kwota [...] zł miała charakter darowizny.

W ocenie Dyrektora tut. Izby Skarbowej powyższy wniosek nie narusza przy tym dyspozycji art. 65 Kodeksu cywilnego. W świetle powołanego przepisu oświadczenie woli należy tłumaczyć w świetle okoliczności w jakich zostało złożone. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej okoliczności towarzyszące przekazaniu pieniędzy świadczą o nieodpłatnym charakterze świadczenia.

Końcowo Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art.199 a § 3 Ordynacji podatkowej. Powołana regulacja uprawnia organ podatkowy - w przypadku wątpliwości - do wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe.

W omawianej sprawie nie powstały zaś wątpliwości w tym zakresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. M. i B.G., zarzucając decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 sierpnia 2006 r. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 5, art. 6, art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz art. 14 i 15 ust. 1 i 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn, art. 1, art. 6 i art. 7 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych w związku z art. 888, art. 720 oraz art. 65 § 2 kodeksu cywilnego oraz przepisu art. 199 a Ordynacji podatkowej, wniosły o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Nadto wniosły o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym z powództwa K. i R.M. przeciwko M.G. o zwrot połowy udzielonej mu pożyczki.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że M.G. dokonał zgłoszenia nabycia rzekomej darowizny dopiero w dniu 18 sierpnia 2005 r., co wynikało nie z jego uczciwości, ale faktu, że przed Sądem Okręgowym toczyła się z jego powództwa sprawa o zapłatę kwoty [...] zł (sygn. akt [...]), która miała stanowić z kolei rzekomo sumę udzielonych przez niego K. M. pożyczek na zakup sprzętu stomatologicznego. W sprzeciwie z dnia 7 marca 2005 r. K. M. zaprzeczyła, by kiedykolwiek pożyczała od swego zięcia pieniądze. Jednocześnie w przypadku uwzględnienia jego żądania wniosła o potrącenie dochodzonej kwoty z udzieloną pożyczką w wysokości [...] zł. W odpowiedzi w piśmie z dnia 15 kwietnia 2005 r. M. G. sprostował, że K. M. udzieliła jemu oraz B. G. solidarnie pożyczki w wysokości [...] zł. Powyższe zdaniem strony skarżącej wskazuje, że M. G., w złożonym zeznaniu podatkowym podał nieprawdę.

Strona skarżąca podkreśliła, że organy podatkowe wbrew przedstawionym faktom oraz wykładni zastosowanych przepisów uznały, że zawarta pomiędzy stronami umowa stanowi umowę darowizny, a nie pożyczki, co doprowadziło do ustalenia zawyżonej wartości podatku.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Otóż w myśl art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn ( Dz. U. z 1997 r. Nr 16 poz. 89 ze zm.) podatkowi od spadków i darowizn podlega m. in. nabycie tytułem darowizny przez osoby fizyczne własności rzeczy (w tym pieniędzy) znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Podatkowi temu nie podlega natomiast przekazanie środków pieniężnych w wykonaniu umowy pożyczki.

Czynność cywilnoprawna pożyczki podlega bowiem podatkowi od czynności cywilnoprawnych (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych- Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 450).

Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że strona skarżąca konsekwentnie zaprzecza przekazaniu darowizny. Strona skarżąca tak w toku prowadzonego postępowania podatkowego, jak i w skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej podnosi, że w sprawie doszło do przekazania w 2001 roku świadczenia pieniężnego, jednak miało ono charakter pożyczki, a nie jak to przyjęły organy podatkowe darowizny przekazanej przez K. M. i R.M. na rzecz córki B. G. oraz zięcia M.G.

W skardze do Sądu strona skarżąca wskazała na toczące się przed Sądem Rejonowym postępowanie z powództwa R. i K.M. przeciwko M.G. o zapłatę – sygn. [...]. Powództwo dotyczyło zwrotu przez M. G. połowy pożyczki otrzymanej w 2001 roku. Wyrokiem z dnia [...] Sąd ten zasądził od pozwanego M.G. na rzecz powodów K.M. i R.M. kwotę [...] zł. W uzasadnieniu zapadłego wyroku Sąd stwierdził, że powodowie wykazali, że zawarta w roku 2001 umowa z pozwanym i jego żoną miała charakter pożyczki. Natomiast pozwany nie wykazał prawdziwości swego zarzutu opierającego się na twierdzeniu, że umowa łącząca strony była umową darowizny.

Jakkolwiek postępowanie podatkowe ma autonomiczny charakter, nie można nie zauważyć, że organy podatkowe dokonują oceny prawnopodatkowych skutków zdarzeń cywilnoprawnych. Ustalenia dokonane przez Sąd Rejonowy, które znalazły wyraz w uzasadnieniu wyroku tego Sądu z dnia [...], sprowadzające się do stwierdzenia, że umowa zawarta w roku 2001 pomiędzy K. i R.M. a B. i M.G. miała charakter pożyczki, muszą w konsekwencji prowadzić do odmiennej, od tej jakiej dokonały organy podatkowe, oceny skutków prawnopodatkowych zaistniałego zdarzenia.

W toku ponownie prowadzonego postępowania podatkowego organy podatkowe, zmierzając do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązuje je przepis art. 122 i 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), wezmą zatem pod uwagę ustalenia dokonane przez sąd powszechny co do charakteru świadczenia pieniężnego przekazanego w roku 2001 przez K. i R.M. na rzecz B. i M.G.

Z wymienionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy, zaś na podstawie art. 152 określono, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.