Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 11/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Celne prawo
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 130
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Zalewski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia NSA Mieczysław Markowski, Protokolant referent Mateusz Kownacki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej w sprawie podatków akcyzowego i od towarów i usług należnych od towarów sprowadzonych z zagranicy i zgłoszonych do procedury dopuszczenia do obrotu jako mienie przesiedleńcze 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na rzecz skarżącego Z. J. kwotę 457,00 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. W dniu [...] maja 2011 r. Z. J. zgłosił w Oddziale Celnym w B. do procedury dopuszczenia do obrotu towary w postaci rzeczy stanowiących mienie przesiedlenia: w poz. 1 - używany samochód osobowo-towarowy marki F., w poz. 2 - motocykl Y., w poz. 3 - przyczepa samochodowa H., w poz. 4 - używane przedmioty osobistego użytku. Jednocześnie złożył wniosek o zastosowanie zwolnienia od cła na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych, z podatku od towarów i usług na podstawie art. 47 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) oraz z podatku akcyzowego na podstawie art. 112 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 3, poz. 11 z 2009 r., ze zm.). Zgłoszone towary zostały dopuszczone do swobodnego obrotu i zwolnione z należności celnych i podatkowych zgodnie z wnioskiem.

W dniu [...] października 2011 r. w ramach postępowania sprawdzającego Skarżący został wezwany przez Urząd Celny w B. w celu osobistego stawiennictwa i przedłożenia dokumentów w sprawie sprowadzonych towarów, jednak nie stawił się w wyznaczonym terminie.

W dniu [...] listopada 2011 r. Skarżący poinformował telefonicznie urząd celny, że przebywa w USA. Fakt przebywania strony na terytorium USA został również potwierdzony przez funkcjonariuszy Policji z Posterunku w S. Następnie w dniu [...] grudnia 2011 r. Skarżący stawił się w Urzędzie i przedłożył dowody rejestracyjne ww. pojazdów.

Następnie urząd celny uzyskał informację z Wydziału Granicznego P. Oddziału Straży Granicznej, z której wynikało, że odnotowano fakt przekroczenia granicy przez Skarżącego w dniu [...] września 2011 r. na kierunku wyjazdowym. W dniu [...] maja 2012 r. Posterunek Policji w S. nadesłał informację, że Skarżący przebywa w USA, zaś sprowadzone pojazdy są przechowywane w B. pod adresem ul. [...]

2. Organ celny wszczął postępowanie celne w celu ustalenia, czy spełnił on warunki określone w rozporządzeniu nr 1186/2009 ustanawiającym wspólnotowy system zwolnień celnych do skorzystania ze zwolnienia z należności celnych i podatkowych, tzn. czy faktycznie nastąpiło przeniesienie miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty oraz czy towary zwolnione z należności są wykorzystywane przez osobę przesiedlającą się do celów osobistych i nie są użytkowane przez inne osoby.

3. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. stwierdził na podstawie art. 204 ust. 1 lit. b/ Wspólnotowego Kodeksu Celnego powstanie wobec Skarżącego z mocy prawa długu celnego oraz określił mu wysokość należności celnych w odniesieniu do samochodu osobowego marki F., motocykla Y. oraz przyczepy H., objętych procedurą dopuszczenia do obrotu według zgłoszenia celnego z dnia [...] maja 2011 r. z zastosowaniem zwolnienia z należności przywozowych, w związku z naruszeniem warunku określonego w art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych. Jednocześnie, uwzględniając wynik powyższego postępowania, decyzją organ celny określił Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym od samochodu osobowego marki F., jak też wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług w stosunku do ww. samochodu oraz w stosunku do motocykla marki Y. i przyczepy marki H., stwierdzając brak podstaw do zwolnienia tych towarów od ww. podatków.

4. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2012 r., podzielając pogląd, iż strona nie dokonała przeniesienia miejsca zamieszkania na obszar Wspólnoty. Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., utrzymał powyższą decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. w mocy a Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Bk 137/13 utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2013 r.

5. W dniu [...] września 2016 r. Skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lutego 2013 r. i o uchylenie tej decyzji. Ponadto wniesiono o uchylenie ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] listopada 2016 r. i umorzenie postępowania w sprawie. Jako podstawę wznowienia strona wskazała art. 240 §1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: o.p.). Do wniosku dołączono potwierdzenia przelewów bankowych, wyciągi z konta oraz kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2016 roku, uniewinniającego Skarżącego od popełnienia czynu określonego w art. 54 § 2 i § 1 Kodeksu karnego skarbowego.

6. Po wznowionym postępowaniu Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. odmówił uchylenia decyzji wskazanych we wniosku strony, stwierdzając, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 o.p.

7. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji, z dnia [...] grudnia 2016 r. Organ odwoławczy podkreślił, że prowadzone postępowanie odwoławcze dotyczy jedynie oceny zaistnienia wskazanej przez stronę postępowania przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., nie zaś całości materiału dowodowego zebranego w sprawie.

Organ odwoławczy podkreślił, że z treści dołączonych do wniosku o wznowienie postępowania dokumentów bankowych nie wynika, iż dotyczą one przelewu środków z tytułu amerykańskiej emerytury, bowiem nie wynika to z treści tych dokumentów. Organ odwoławczy nie podzielił przy tym zawartego w odwołaniu stanowiska, iż w przypadkach wznowienia postępowania na wniosek strony ciężar dowodzenia spoczywa na organie podatkowym. Zdaniem organu II instancji, to strona, żądając uchylenia ostatecznej decyzji w trybie wznowienia postępowania, powinna przedstawić wystarczające dowody potwierdzające zaistnienie przesłanek wznowienia postępowania, natomiast rolą organu jest ocena tych dowodów.

8. W skardze do Sądu Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:

- art. 130 § 1 pkt 6 oraz art. 221 o.p. poprzez wydanie decyzji w pierwszej i drugiej instancji w przedmiocie wznowienia postępowania przez tego samego pracownika organu celnego w sytuacji, gdy podlegał on wyłączeniu od udziału w sprawie z mocy ustawy;

- art. 130 § 1 pkt 6 o.p. poprzez wydanie decyzji w postępowaniu pierwotnym w drugiej instancji, a następnie w trybie nadzwyczajnym określonym w art. 240 § 1 o.p. przez tego samego pracownika organu celnego, który podlegał wyłączeniu z mocy ustawy od ponownego orzekania w sprawie;

- art. 240 § 1 pkt. 5 o.p. poprzez bezzasadne uznanie, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki określone w ww. przepisie uzasadniające uchylenie decyzji organów celnych wydanych w zakończonym postępowaniu, w sytuacji, gdy potwierdzenia przelewów bankowych (emerytury związkowej wypłacanej od stycznia 2011 r. na konto bankowe Skarżącego w Polsce oraz wyciągi z konta przedstawiające wypłatę emerytury na rachunek bankowy w Polsce) stanowią w świetle art. 240 1 § pkt. 5 o.p. istotne dla sprawy nowe dowody, na podstawie których wyżej wymieniona decyzja winna być uchylona, zaś organ nie znał przedłożonych dokumentów, w czasie prowadzenia pierwotnego postępowania;

- art. 245 § 1 pkt 1 o.p. poprzez jego niezastosowanie i bezzasadne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi konieczność wydania decyzji o charakterze kasatoryjnym i umorzenie postępowania w sprawie, w sytuacji, gdy nowe okoliczności wykazane przez stronę dokumentami załączonymi do wniosku o wznowienie postępowania potwierdzają w powiązaniu i uzupełnieniu z innymi dowodami zgromadzonymi w uprzednio zakończonym postępowaniu, że co najmniej od maja 2011 r. centrum interesów życiowych Skarżącego znajdowało się w Polsce.

9. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 28 czerwca 2017 r., I SA/Bk 301/17 oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lutego 2017 r.

Sąd pierwszej instancji uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 217 § 1 pkt 2 i 7 o.p. Sąd uznał też za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 130 § 1 pkt 6 oraz art. 221 o.p. poprzez to, że w dwóch instancjach prowadzonego postępowania nadzwyczajnego decyzję wydał ten sam pracownik organu celnego, który podlegał wyłączeniu od udziału w przedmiotowym postępowaniu. Zdaniem Sądu I instancji obie decyzje wydane zostały przez osobę będącą piastunem organu. Nie można natomiast utożsamiać piastuna organu administracji publicznej z pracownikiem tego organu. Sąd uznał, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2013 r. I GPS 2/12 nie ma zastosowania w niniejszym postępowaniu.

Sąd I instancji podzielił też stanowisko organu, że w sprawie nie znajdą zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej traktujące o nadzwyczajnych trybach wzruszenia decyzji, w tym art. 240 § 1 pkt 5. Wskazał, że wynika to przede wszystkim z art. 73 Prawa celnego, który wśród przepisów Ordynacji podatkowej odpowiednio stosowanych w postępowaniach w sprawach celnych nie wymienia regulacji dotyczących trybów nadzwyczajnych.

Sąd przyjął też, że dołączone przez Skarżącego przelewy bankowe nie dowodzą tego, że pobierał on emeryturę w Polsce. Okresy pobytu w USA, gdzie Skarżący przebywał przez większość czasu, gdy prowadzone było postępowanie przed organem celnym pierwszej instancji (2011/2012), uprawniają do twierdzenia, że to tam wypłacano mu emeryturę związkową. To, że Skarżący okresowo zasilał konto w polskim banku, nie oznacza, że emeryturę pobierał w Polsce. Sąd podzielił też stanowisko organu, że dowody przedłożone przez Skarżącego wraz z wnioskiem z dnia [...]. września 2016 r. nie upoważniały do zastosowania art. 245 § 1 pkt 1 o.p. Nie zgodził się też z autorem skargi, że w sprawie doszło do naruszenia art. 240 § 1 pkt 5.

10. Skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA z 28 czerwca 2017 r.

11. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 września 2017 r. , I GSK 776/17 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. NSA uznał za zasadny zarzut wydania decyzji przez pracownika organu celnego, podlegającego wyłączeniu.

NSA uznał, że rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną jest związany poglądem wyrażonym w uchwale NSA z dnia 18 lutego 2013 r., I GPS 2/12. W związku z tym NSA przyjął, że osoba pełniąca funkcję zastępcy dyrektora izby celnej nie może być traktowana jako organ podatkowy w rozumieniu art. 13 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż organem jest dyrektor izby celnej, a działanie w jego zastępstwie pracownika izby celnej (również zastępcy dyrektora), jest działaniem upoważnionego pracownika w rozumieniu art. 143 § 1 Ordynacji podatkowej. Podpisu zastępcy dyrektora izby na decyzji nie można traktować jako podpisu pełniącego funkcję organu, ponieważ funkcję tę pełni każdorazowo konkretna osoba do tego powołana.

Przyjęte w art. 143 § 1 Ordynacji podatkowej rozwiązanie prawne, upoważniające pracownika jednoosobowego organu podatkowego do wydania decyzji, nie pozwala na przesunięcie kompetencji przyznanych monokratycznemu organowi administracji publicznej na jego aparat pomocniczy, czy też pracownika tego aparatu pomocniczego. NSA stwierdził, że pracownik przez sam fakt działania w granicach upoważnienia nie staje się organem podatkowym, gdyż działa on zawsze w granicach przyznanego mu poważnienia, na rachunek organu podatkowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżona w sprawie decyzja została wydana przez pracownika, który podlegał wyłączeniu od załatwienia sprawy, co obligowało Sąd I instancji do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w związku z art. 240 § 1 pkt 3 o.p.

NSA wskazał ponadto, że wobec przesłanek uchylenia wyroku, jak i biorąc pod uwagę przedmiot postępowania, jakim jest należność publicznoprawna, Sąd za przedwczesne uznał odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Niniejsza sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2017 r., I GSK 776/17, wydanym na skutek skargi kasacyjnej Skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 czerwca 2017 r., I SA/Bk 301/17.

Zgodnie z art. 190 p. p. s. a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Artykuł ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p. p. s. a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny.

Powyższa sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny, niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. II GSK 808/09). Związanie wykładnią prawną dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie, jak również organu administracyjnego, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny NSA staje się nieaktualny. Oznacza to, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. W tej sytuacji Sąd nie mógł rozpoznawać sprawy z pominięciem oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie znajdując podstaw do zastosowania odstępstw od konieczności podzielenia poglądu prawnego wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w z dnia 12 września 2017 r., I GSK 776/17, zobowiązany jest wykładnię prawa tam przedstawioną przyjąć.

Wykonując zalecenie NSA Sąd ponownie dokonał oceny zarzutu naruszenia przez organ II instancji art. 73 ust. 1 pr.c. w zw. z art. 130 § 1 pkt 6 oraz art. 221, art. 240 § 1 pkt 3 o.p., poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi pomimo, że trzy decyzje wydane w niniejszym postępowaniu: decyzja ostateczna Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2013 r. będąca przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania; decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2016 r. (wydana w pierwszej instancji odmawiająca zmiany decyzji ostatecznej); decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2017 r. (w postępowaniu odwoławczym), wydane zostały przez tego samego pracownika organu celnego, niebędącego piastunem organu, działającego w imieniu i z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej w B.

Skład orzekający podziela i przyjmuje za własny pogląd, że rozpoznając skargę był związany stanowiskiem wyrażonym w uchwale NSA z dnia 18 lutego 2013 r., I GPS 2/12. Skład orzekający w tej sprawie nie uznał za zasadne wystąpić z kolejnym pytaniem prawnym do odpowiedniego składu NSA, a tym samym pogląd wyrażony w uchwale z dnia 18 lutego 2013 r. przyjął jako własny.

Zważywszy na powyższe Sąd uznał, że osoba sprawująca funkcję monokratycznego organu w toku postępowania administracyjnego (podatkowego) ma pozycję organu, a nie pracownika i z tego względu nie podlega wyłączeniu na podstawie art. 130 § 1 pkt 6 o.p., bowiem przyznanie organom administracji publicznej kompetencji do wykonywania administracji publicznej oznacza obowiązek działania, a pozbawienie tych kompetencji nie może prowadzić do pozbawienia organu zdolności do wykonywania zadań publicznych. Jednakże zastępca dyrektora izby celnej nie posiada, w ocenie Sądu, przymiotu piastuna organu.

Z uwagi na okoliczności faktyczne tej sprawy podnieść też trzeba, że przepis art. 130 § 1 pkt 6 o.p. ma zastosowania do pracownika, w tym i zastępcy dyrektora izby celnej, który brał udział przy wydawaniu decyzji nie tylko w obu instancjach postępowania nadzwyczajnego, ale i w postępowaniu zwykłym (por. wyroki NSA z dnia 20 września 2013r., II GSK 736/11 i z dnia 25 września 2013 r. II GSK 618/11).

Pomimo bowiem tego, że w ujęciu czysto procesowym sprawa załatwiana w postępowaniu zwykłym z uwagi na przedmiot i zakres orzekania nie jest tożsama ze sprawą załatwianą w postępowaniu nadzwyczajnym, to jednak nie można zapominać – jak podnosi judykatura - o tym, że w "postępowaniu nadzwyczajnym bada się między innymi to, czy w danej decyzji z postępowania zwykłego tkwią określone wady. Uwzględniając taki zaś punkt widzenia, w sposób w pełni uprawniony można przyjąć, że postępowanie nadzwyczajne dotyka bezpośrednio tego, co przyjęto w decyzji wydanej w trybie zwykłym, czy też tego, co towarzyszyło jej wydaniu. Oznacza to, że w ramach postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ocenia się szeroko rozumiane elementy tkwiące w decyzji trybu zwykłego. W związku z zakresem tej właśnie oceny, uznać należy, że nie powinna jej dokonywać ta sama osoba, która wydała decyzję w trybie zwykłym Osoba taka nie powinna bowiem brać udziału w kontrolowaniu prawidłowości decyzji uprzednio przez nią podpisanej, i to pod kątem ewentualnie oceny ciężkich wad, czy też naruszeń mającej w niej tkwić. Osoba taka potencjalnie miałaby bowiem stwierdzać, że niejako dopuściła się tych ciężkich naruszeń, co z istoty swojej wywołuje uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności i właściwego standardu obiektywizmu" (np. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2015r., I FSK 355/14).

W rozstrzyganej sprawie, aż trzy decyzje wydane w niniejszym postępowaniu: - decyzja ostateczna Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2013 r. będąca przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania;

- decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2016 r. (wydana w pierwszej instancji odmawiająca zmiany decyzji ostatecznej);

- decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2017 r. (w postępowaniu odwoławczym),

zostały podpisane przez tego samego pracownika organu celnego, niebędącego piastunem organu, tj. zastępcę Dyrektora Izby Celnej w osobie M. F., działającego w imieniu i z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej w B.

Powyższa okoliczność rodzi podnoszoną w uzasadnieniu uchwały z dnia 18 lutego 2013 r., I GPS 2/12, uzasadnioną obawę, że ze względu na "bliskość wobec sprawy" tegoż pracownika organu nie będzie on obiektywny przy ocenie podnoszonych przez stronę postępowania zarzutów wobec swoich wcześniejszych decyzji. Uczestniczy on wszak nie tylko w dokonywaniu ponownej oceny materiału dowodowego, ale również odnosi się do zarzutów stawianych poprzednim decyzjom przez stronę. Jest więc niejako "sędzią we własnej sprawie", co stawia pod znakiem zapytania rzetelność i prawidłowość takiego procedowania i czyni kontrolę iluzoryczną. Rodzi to niebezpieczeństwo, że taki pracownik będzie z uwagi na osobiste zaangażowanie i zainteresowanie określonym sposobem załatwienia sprawy działał w sprawie stronniczo.

Powyższe oznacza, że zastępca Dyrektora Izby Celnej w B., posiadający status pracownika tej Izby, jako osoba upoważniona w rozumieniu art. 143 § 1 o.p., nie mógł uczestniczyć w załatwieniu sprawy na kolejnym etapie postępowania, w którym sprawa podlegała ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu co do istoty przez ten sam organ.

Z okoliczności tej sprawy wynika, że wyłączenie zastępcy Dyrektora Izby Celnej w B. od załatwienia tej sprawy nie skutkowało pozbawieniem organu podatkowego zdolności do rozpoznania tej sprawy, a więc do wykonania ustawowo przyznanych kompetencji. Decyzję mógł wydać Dyrektor tej Izby lub inny upoważniony do załatwienia tej konkretnej sprawy pracownik, w tym inny zastępca Dyrektora. W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że wyłączenie wskazanego zastępcy Dyrektora od załatwienia tej sprawy rodziłoby konieczność powierzenia jej rozstrzygnięcia innemu zastępcy Dyrektora, nieodpowiedzialnemu merytorycznie za nadzór nad orzecznictwem. Ten argument nie jest jednakże przekonujący, a ponadto tylko potwierdza obiektywną możliwość zapobieżenia w sprawie sytuacji objętej regulacją art. 130 § 1 pkt 6 o.p.

Nie podważa zasadności powyższej oceny podnoszona przez organ okoliczność, iż decyzję w obu instancjach "nadzwyczajnych" przygotowywali różni pracownicy (nie biorący wcześniej udziału w rozpoznaniu wniosku), a zastępca Dyrektora zaakceptował i podpisał decyzję. Jak przyznał bowiem sam organ, zastępca jest odpowiedzialny za nadzór nad orzecznictwem, co oznacza, iż to on wydaje i podpisuje decyzje, i na nim spoczywa ciężar podjęcia zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Natomiast wyznaczony do przygotowania sprawy pracownik wykonał jedynie określone czynności przygotowawcze.

Raz jeszcze rozpoznając sprawę organ zadba, by decyzję organu w II instancji wydał i podpisał inny, niż w decyzji I instancji, upoważniony pracownik organu.

4. Reasumując przyjąć należy, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do spełnienia przesłanki wznowienia postępowania, wskazanej w art. 240 § 1 pkt 3 o.p., jaką jest wydanie decyzji przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132 o.p. Zauważyć też należy, że ustawodawca nie wiąże podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, wymienionych w art. 240 § 1 o.p., z nastąpieniem konsekwencji w postaci wpływu na wynik sprawy lub nawet potencjalnego istotnego wpływu na ten wynik.

W rezultacie samo stwierdzenie wydania decyzji w warunkach przesłanki wznowienia postępowania podatkowego powoduje konieczność jej uchylenia, bez analizy, czy zaistnienie tej przesłanki wznowienia miało czy też mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016 r., II GSK 1099/14). Chodzi bowiem, co jeszcze raz należy podkreślić, o zagwarantowanie bezstronnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy.

Treść przesłanki wznowienia postępowania podatkowego, wymienionej w art. 240 § 1 pkt 3 o.p., jest zaś wyrazem stanowiska ustawodawcy, że naruszenie instytucji wyłączenia, a przez to istotnej gwarancji bezstronnego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej, zawsze uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej taką wadą.

Powyższe naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania podatkowego powoduje, że przedwczesna jest sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji w zakresie zarzutów skargi. W konsekwencji, Sąd nie mógł poddać kontroli zaskarżonej decyzji w jej materialnoprawnym aspekcie. Ponadto sądowi z urzędu wiadomo, że z udziałem Skarżącego toczy się przed organami celno-skarbowymi wiele postępowań w sprawie różnych składników majątkowych oraz zastosowania procedury dopuszczenia do obrotu towary w postaci rzeczy stanowiących wg Skarżącego jego mienie przesiedlenia przywiezione z USA do Polski, w których zapadają rozbieżne decyzje wydawane przez organ I i II instancji. Uchylając skarżone decyzję organ ma możliwość uporządkowania prowadzonych spraw Skarżącego i ujednolicenie własnego stanowiska w tej sprawie.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną i spowoduje przeprowadzenie postępowanie przy respektowaniu instytucji wyłączenia oraz stosowania przepisów Unijnego Kodeksu Celnego w zakresie wznowienia postępowania, zgodnie z którą wystarczająca przesłanką zmiany decyzji jest jej niezgodność z przepisami prawa celnego.

6. Z tych wszystkich powodów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).