Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2223/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Danuta Dopierała, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza na rzecz K. S. od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 27 marca 2006r., K. S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych wobec ZUS.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż popyt na oferowane przez niego usługi [...] był niski, dochody firmy oscylowały na granicy rentowności, a zawieszając działalność gospodarczą w okresie, w którym nie było zleceń działał w dobrej wierze za zgodą pracowników ZUS. Dodatkowo przedstawiając chorobę swojej żony oraz pogarszający się stan zdrowia córki wskazał, iż koszty leczenia uniemożliwiają mu spłatę zaległych składek wraz z odsetkami.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2006r., o nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres [...] jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 3, art. 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż K. S. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, ale nie może ona stanowić wyłącznej podstawy do umorzenia zaległych należności. Wskazał, iż przedstawiona sytuacja dłużnika nie stanowi okoliczności wyjątkowych, czy szczególnych, które uzasadniałyby udzielenie wnioskowanej ulgi. Dodał również, iż K. S. prowadząc działalność gospodarczą uzyskuje stałe dochody, a więc udzielenie ulgi w postaci umorzenia powstałej zaległości byłoby nieuzasadnione oraz stanowiłoby nadużycie instytucji umorzenia. Organ nie znalazł również podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na warunkach określonych w przepisach Rozporządzenia ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365).

Rozpatrując ponownie sprawę, Prezes ZUS decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r., o nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, powołując w podstawie prawnej art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 2, 3 i 3a, oraz art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż z wszechstronnej oceny materiału dowodowego wynika, iż spłata zaległości wobec Zakładu nie grozi egzystencji wnioskodawcy oraz jego rodziny, a choroba córki oraz żony nie stanowi przesłanki przemawiającej za uwzględnieniem wniosku w sprawie umorzenia ciążącego zobowiązania wobec ZUS. Powołując orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1998r., wyjaśnił, że w sytuacji wystąpienia okoliczności gospodarczo i społecznie uzasadnionych tj. gdy mogłoby to zagrozić egzystencji zobowiązanego, organ rozstrzygający sprawę nie jest bezwzględnie zobowiązany zaniechać poboru należności czy też zastosować innego typu ulg.

Prezes Zakładu wskazał ponadto, że w razie wątpliwości podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym wnioskodawcy przysługiwało na mocy art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, z czego uprawniony nie skorzystał.

K. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa Zakładu z [...] sierpnia 2006 r.

Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 217/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 19 czerwca 2006 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, który nie został podpisany przez wnoszącego. Wskazał, że zgodnie z treścią przepisu art. 63 § 3 k.p.a. "podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego (...)". Spełnienie wymagań formalnych wynikających z cytowanego przepisu, tzn. podpisanie pisma przez wnoszącego gwarantuje, że czynność procesowa została dokonana przez osobę określoną jako wnosząca podanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). Brak podpisu osoby wnoszącej podanie, jeśli nie zostanie usunięty poprzez wezwanie do usunięcia braków, uniemożliwia wywołanie skutków prawnych wniesionego podania, tj. w przypadku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powoduje niemożność jego rozpoznania przez organ administracji. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został podpisany przez wnoszącego. Organ odwoławczy nie wezwał wnoszącego, pod rygorem z art. 64 § 2 k.p.a. (pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia) do usunięcia braku i wniosek rozpoznał, mimo, że nie wywołał on skutków prawnych. Powyższa okoliczność powoduje, że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

Wykazana wada zaskarżonej decyzji sprawia, że przedwczesnym byłoby rozpatrywanie przez Sąd zarzutów podniesionych w skardze. Stwierdzenie nieważności decyzji nie oznacza przy tym, że wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu zaległych składek uznano za zasadny. Kwestia ta może jednak stać się przedmiotem ponownej kompleksowej oceny w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym przez Prezesa Zakładu, dopiero w przypadku spełnienia wymagań formalnych wynikających z treści art. 63 § 3 k.p.a.

Po przekazaniu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem Sądu decyzją z [...] lipca 2008 r. nr [...] Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) utrzymał w mocy decyzję Zakładu z [...] czerwca 206 r. nr [...]. W jej uzasadnieniu wyjaśnił, że wnioskodawca obecnie nie pracuje, nie jest też zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. Wskazał też, że według przedłożonych kopii deklaracji podatkowych za lata [...] r. wnioskodawca osiągał dochody roczne w przedziale [...]. Żona wnioskodawcy, zgodnie z ZUS RCA pobiera średnie miesięczne wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł. netto. Wnioskodawca oraz jego żona mają na utrzymaniu jedno dziecko, które choruje i ma orzeczenie o niepełnosprawności.

Organ podał, że zainteresowany zajmuje mieszkanie kwaterunkowe i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która wymaga stałej opieki. Matka strony pobiera rentę rodzinną w kwocie [...] zł. Dalej organ wyliczył, że dochód na jedną osobę w gospodarstwie domowym strony (składającym się z 4 osób) wynosi około [...]zł. netto miesięcznie.

Następnie organ stwierdził, że umorzenie należności jest instytucją o charakterze wyjątkowym a Zakład nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością.

Odnosząc się do sytuacji materialnej gospodarstwa domowego, Organ stwierdził, że nie można dokładnie ocenić jaka ona jest ze względu na brak dokumentów świadczących o wszystkich dochodach i o wydatkach. Niemniej jednak organ ocenił, że sytuacja ta byłaby lepsza gdyby wnioskodawca uzyskiwał jakiekolwiek dochody. Zdaniem Zakładu wnioskodawca powinien zintensyfikować starania o znalezienie pracy a dochody, które mógłby uzyskiwać poprawiłyby sytuację rodziny.

Organ orzekający stwierdził, że wnioskodawca nie przedstawił dowodów na potwierdzenie wydatków ponoszonych na leczenie matki, żony oraz dziecka. Podniósł także okoliczność prowadzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. postępowania egzekucyjnego.

W skardze na powyższą decyzję Prezesa Zakładu z [...] lipca 2008 r. K.S. stwierdził, że Zakład nie wziął pod uwagę wysokich wydatków na leki ponoszonych przez jego matkę jak również wydatków ponoszonych na niepełnosprawną córkę oraz z tytułu podstawowych opłat.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z 18 listopada 2008 r., złożonym na rozprawie wraz z załącznikami, pełnomocnik Skarżącego uzupełnił skargę. Zaskarżonej decyzji rzucił uchybienie przepisom postępowania:

1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. a także art. 80 k.p.a. poprzez nieodpowiednie wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz nie zebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a także brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego,

2. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania przyczyn, dla których odmówiono skorzystania z instytucji umorzenia, mimo istnienia przesłanki wymienionej w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r.,

3. art. 11 k.p.a. poprzez brak starannego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji i odniesienia się do faktów istotnych dla sprawy oraz okoliczności podnoszonych przez stronę,

4. art. 9 i 10 k.p.a. poprzez brak poinformowania skarżącego o obowiązku przedłożenia dokumentacji na wskazywane przez skarżącego okoliczności a także niewyznaczenie skarżącemu terminu do zapoznania się z materiałami postępowania przed wydaniem decyzji oraz wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W motywach uzupełnienia skargi pełnomocnik stwierdził, że do ustalenia czy w sprawie zachodzą ustawowe przesłanki do umorzenia zadłużenia nie jest wystarczające przytoczenie przepisów art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Podkreślił, że Zakład po wyroku Sądu z 19 kwietnia 2007 r., uchylającym decyzję nr [...] nie wezwał skarżącego do przedłożenia aktualnej dokumentacji związanej z sytuacją materialną i rodzinną. Nie wyznaczył skarżącemu terminu do zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Pełnomocnik zauważył, że skoro sam organ stwierdził, że nie można dokładnie ocenić sytuacji materialnej zobowiązanego to niedopuszczalne jest orzekanie przez organ w tym zakresie bez przeprowadzenia niezbędnego postępowania dowodowego. Zakład dysponując informacjami dotyczącymi problemów zdrowotnych rodziny nie podjął żadnych działań zmierzających do ustalenia rodzaju oraz wysokości ponoszonych kosztów z tym związanych. Konsekwencją naruszenia przez organ art. 9 k.p.a. jest fakt poniesienia przez Skarżącego rzeczywistej szkody w postaci odmowy umorzenia zaległych składek. Organ orzekający nie dokonał zasadniczych ustaleń, właśnie w zakresie sytuacji zarówno materialnej, jak i rodzinnej Skarżącego, które są niezbędne do wydania zgodnego z prawem orzeczenia. Pełnomocnik powołał się także na zły stan zdrowia Skarżącego, jego żony oraz matki. Wskazał, że stałe i niezbędne wydatki na leki matki przez ostatnie 2 miesiące wyniosły około [...] zł. Oświadczył, że z uwagi na brak bieżących środków na dokonywanie należnych opłat związanych z utrzymaniem mieszkania powstała zaległość w tych opłatach na poziomie [...] zł. Wyjaśnił, że miesięczne opłaty eksploatacyjne mieszkania kształtują się na poziomie ok. [...] zł. Końcowo pełnomocnik stwierdził, że małżonka Skarżącego w chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej i zatrudniona jest na czas oznaczony z miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie [...] zł. netto. Jednakże wynagrodzenie to podlega zajęciom komorniczym na skutek spłaty kredytu zaciągniętego w [...]. a także Powiatowym Urzędzie Pracy [...]. Małżonce Skarżącego po wyegzekwowaniu należnych kwot pozostaje z wynagrodzenia suma około [...] zł. miesięcznie, która nie jest wystarczająca na pokrycie niezbędnych kosztów utrzymania członków rodziny. Przedstawiając powyższe pełnomocnik stwierdził, że w sprawie Skarżącego spełnione zostały przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1 oraz 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. Zaznaczył także, że rozstrzyganie w ramach uznania administracyjnego winno być poprzedzone wnikliwą analizą konkretnego przypadku po zebraniu i wyczerpującym zbadaniu zgromadzonego materiału dowodowego. Bowiem obowiązkiem każdego organu jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako: ,,p.p.s.a.’’, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania o konieczności uchylenia skarżonej decyzji. W ocenie Sądu zaskarżona w sprawie decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów formalnych, zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego, co czyniło zasadnym uwzględnienie skargi.

Zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a.

Przypomnieć należy, że organy administracji publicznej winny stosować się do wymogów art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które obligują do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli a także do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej powinien być realizowany - przede wszystkim - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego regulujących uprawnienia oraz obowiązki stron postępowania. Ustalony tak stan faktyczny powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej, które stosowne do art. 107 § 3 k.p.a. powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Wobec treści wniosku Skarżącego zastosowanie w sprawie miał art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. Regulacja zawarta w tym przepisie wskazuje, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Organ orzekający przytoczył treść powyższych przepisów u.s.u.s., nie wskazał jednak, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czy okoliczności faktyczne ustalone w sprawie Skarżącego potwierdzają (lub nie potwierdzają) wystąpienie całkowitej nieściągalności. Organ nie dokonał subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego do normy zawartej w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z akt administracyjnych wynika, że Skarżący pozostaje bez pracy, nie ma również majątku (zarówno ruchomego jak i nieruchomego), który pozwalałby na wyegzekwowanie zaległych należności składkowych związanych z prowadzoną przez Skarżącego działalnością gospodarczą. Organ nie wyjaśnił czy małżeństwo Skarżącego objęte jest majątkową wspólnością ustawową i w związku z tym czy z ustalonych miesięcznych dochodów żony Skarżącego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. Warto w tym miejscu wskazać, że załączone do akt administracyjnych kserokopie deklaracji podatkowych - składanych od urzędu skarbowego przez Skarżącego, a także przez jego żonę - nie potwierdzają wspólnego rozliczania podatku dochodowego od osób fizycznych przez małżonków, co dodatkowo uzasadnia potrzebę wyjaśnienia omawianych kwestii. W tej sytuacji za daleko niewystarczające należy uznać stwierdzenie organu, że w sprawie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Informacja ta nie wskazuje w szczególności: osoby dłużnika, wierzyciela, rodzaju długu a także danych o skuteczności egzekucji. Ustalenia organu w tym zakresie winny opierać się na kompletnej informacji pochodzącej od organu egzekucyjnego, której nie zawierają akta administracyjne nadesłane od Sądu.

Zaległości Skarżącego dotyczą prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w związku z czym organ orzekający prawidłowo wskazał jako mający zastosowanie w sprawie także art. 28 ust. 3 a u.s.u.s., który stanowi że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Trafnie również wyjaśnił, że przesłanki zastosowania umorzenia na tej podstawie przewidziane zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z § 3 ust. 1 wskazanego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Konstrukcja powyższych przepisów, opartych także na uznaniu administracyjnym, nie nakazuje organowi rentowemu wydania decyzji pozytywnej dla dłużnika, wskazuje jedynie na możliwość umorzenia zadłużenia w razie wystąpienia, którejkolwiek z wymienionych przesłanek. Brak takich przesłanek wyłącza w ogóle prawną możliwość umorzenia należności z tytułu składek.

Treść przywołanego powyżej rozporządzenia wskazuje wprawdzie, że to Skarżący powinien wykazać okoliczności potwierdzające, że nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, to jednak nie upoważnia to organu do odstąpienia od realizacji obowiązków wynikających z omawianych już art. 7 i 77 § 1 k.p.a., tj. podjęcia kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organ powinien zastosować się także do wymogu z art. 9 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W celu realizacji powyższych powinności ustawowych organ – ponownie rozpatrując sprawę z wniosku Skarżącego - winien wystąpić do Skarżącego o przedłożenie dowodów, które umożliwiłyby wyjaśnienie aktualnej sytuacji osobistej, majątkowej i rodzinnej Skarżącego i jednocześnie poinformować go o okolicznościach prawnych istotnych z punktu widzenia możliwości umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. oraz wydanego do ustawy rozporządzenia. Organ wydając zaskarżoną decyzję nie zastosował się do powyżej wskazanych przepisów formalnych. Naruszył także art. 10 § 1 k.p.a., który nakazuje zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Na marginesie nadmienić należy, że w rozpatrywanej sprawie żona Skarżącego - M. S. upoważniona została przez Skarżącego do zapoznania się z aktami sprawy (vide: upoważnienie z 27 czerwca 2006 r. – akta administracyjne) co wskazuje, że nie była umocowana do reprezentowania Skarżącego w pełnym zakresie w ramach postępowania z wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. W tej sytuacji dostarczenie przez żonę Skarżącego dokumentów, na etapie postępowania administracyjnego, co potwierdza zawartość akt administracyjnych, nie może być utożsamiane z zapewnieniem stronie czynnego udziału w postępowaniu.

Reasumując Sąd stwierdza, że naruszenie wszystkich powyżej przywołanych i omówionych przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Załączone do uzupełnienia skargi dokumenty mogą wskazywać, że przy prawidłowym przeprowadzeniu postępowania przez organ Skarżący przedłoży dowody, które umożliwią prawidłowe ustalenie jego sytuacji osobistej, materialnej jaki i rodzinnej potrzebnej do oceny przesłanek umorzeniowych na gruncie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. i rozporządzenia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien mieć na względzie powyższe uwagi. Powinien także pamiętać, że przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym organ obowiązany jest do szczególnie rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy a uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie ważną rolę, zwłaszcza w kontekście wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 lit. c oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.