Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 439/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5, art. 130, art. 132 ust. 1a i ust. 2, art. 134, art. 157
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: 7, art. 28, art. 77, art. 80, art. 79 par 1 i 2, art. 6, art. 8, art. 10, art. 85 par 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 16 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, , Protokolant asyst. sędz. Dominika Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 roku sprawy ze skargi A S.A. w L. Oddział Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości oddala skargę. a.tp.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania A S.A., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia [...] r. nr [...].

Jak wynika z akt sprawy, Prezydent Miasta Ł., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] r., działając na podstawie art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130, art. 132 ust. 1a i 2, art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "u.g.n.", art. 104, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "k.p.a.", orzekł o:

1) ustaleniu odszkodowania w wysokości 172.400 zł za zmniejszenie się wartości nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A, oznaczonej w ewidencji gruntów, w obrębie [...] jako dawne działki nr nr 16 i 89, w związku z wybudowaniem na tych działkach napowietrznej linii energetycznej 110 kV,

2) przyznaniu ustalonej kwoty odszkodowania na rzecz: B. B. w wysokości - 34.480 zł, I. G. w wysokości - 34.480 zł, Z. L. w wysokości - 34.480 zł, J. M. w wysokości - 34.480 zł, J. S. w wysokości - 4.310 zł, M. S. w wysokości – 15.085 zł, K. Z. w wysokości – 15.085 zł,

3) odmowie ustalenia odszkodowania za zmniejszenie się wartości nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr 92/13 i 24/3,

4) zobowiązaniu A S.A. do wypłaty uprawnionym powyższych kwot w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stanie się ostateczna, oraz do dostarczenia organowi orzekającemu dowodu wpłaty tego odszkodowania celem załączenia do akt.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia 7 stycznia 2012 r. J. M. w imieniu własnym oraz pozostałych współwłaścicieli wystąpił o ustalenie odszkodowania za zmniejszenie się wartości nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr 16/6, 24/3 i 92/13. Następnie pismem z dnia 15 grudnia 2015 r. doprecyzował, że wniosek o odszkodowanie dotyczy również działek nr 16 i 89.

Z poczynionych przez organ ustaleń wynika, że działka nr 16 została podzielona na działki nr 16/1 i 16/2, a następnie działka nr 16/2 została podzielona na działki nr 16/3 i 16/4. Z kolei działkę nr 16/3 podzielono na działki nr 16/5 i 16/6. Działkę nr 89 podzielono na działki nr 89/1 i 89/2, a następnie działkę nr 89/2 podzielono na działki nr 89/3 i 89/4. Zatem ostatecznie ustalono, że wniosek o odszkodowanie dotyczy działek nr 92/13 i 24/3 oraz dawnych działek nr 16 (obecnie 16/1, 16/4, 16/5, 16/6) i 89 (obecnie 89/1, 89/3, 89/4).

Prezydent Miasta Ł., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, ustalił także, iż decyzją Urzędu Dzielnicowego Ł.-Ś. z dnia [...] r., na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o trybie i zasadach wywłaszczania nieruchomości, zezwolono B na przeprowadzenie robót związanych z budową napowietrznej linii energetycznej 110 kV J.-W. W dacie wydania zezwolenia przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność F. M. i spadkobierców W. M. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Ł. z dnia [...] r. sygn. akt [...] spadek po W. M. w postaci udziału w gospodarstwie rolnym położonym w Ł. przy A nabyli: F. M. w ¼ części oraz I. G., K. S., Z. L., J. M. i B. M., każde z nich po 3/20 części. Z kolei na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z dnia [...] r. sygn. akt [...] spadek po K. S. nabyli: J. S. oraz K. S. i M. S. Według zaś postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł.-W. z dnia [...] r. sygn. akt [...] spadek po F. M. nabyli: Z. L., B. B., I. G., G. M., J. M., po 1/6 części każde z nich oraz M. S. i K. Z. po 1/12. W toku postępowania zmarła G. M. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Ł. z dnia [...] r. sygn. akt [...] spadek po G. M. nabyli: J. M., B. B., I. G., Z. L., po 2/10 części każde z nich oraz K. Z. i M. S., po 1/10 każde z nich.

Organ I instancji, prowadząc postępowanie wyjaśniające, nie odnalazł żadnych dokumentów wskazujących, iż poprzedniemu właścicielowi bądź jego spadkobiercom zostało wypłacone jakiekolwiek odszkodowanie w związku z budową linii 110 kV. W ustalonym stanie faktycznym sprawy na zlecenie organu I instancji rzeczoznawca majątkowy sporządził operat szacunkowy z dnia 21 czerwca 2016 r., w którym określił zmniejszenie się wartości nieruchomości na skutek wybudowania na działkach 16 i 89 linii 110 kV na kwotę 172.400 zł. Na tej podstawie organ I instancji, powołując się na treść art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., ustalił odszkodowanie za zmniejszenie się wartości nieruchomości w związku z wybudowaniem na jej części przedmiotowej linii i wskazał jako podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania A S.A. Jednocześnie organ I instancji odmówił ustalenia odszkodowania za zmniejszenie się wartości nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr 24/3 i 92/13, argumentując, że nie były one objęte decyzją Urzędu Dzielnicowego Ł.-Ś. z dnia [...] r. nr [...] zezwalającą na przeprowadzenie przedmiotowej linii energetycznej.

Od powyższej decyzji w części dotyczącej punktów 1, 2 i 4 odwołała się A S.A., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, wnosząc o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania bądź ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Decyzji tej pełnomocnik Spółki zarzucił naruszenie:

- art. 129 ust. 5 w zw. z art. 233 u.g.n. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania za zmniejszenie się wartości nieruchomości, pomimo iż przepisy u.g.n. nie znajdują zastosowania do prawomocnych decyzji wywłaszczeniowych wydanych przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 1 stycznia 1998 r.;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 28 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie skutkujące wadliwym ustaleniem stanu faktycznego i w rezultacie brakiem ustalenia pełnego kręgu uczestników postępowania wobec braku ustalenia spadkobierców po zmarłej F. M., a także błędne określenie udziałów uczestników jako spadkobierców po zmarłych F. i W. małżeństwie M. oraz zmarłej G. M. oraz brak ustalenia czy sporne nieruchomości są obciążone ograniczonymi prawami rzeczowymi, co istotnie wpływałoby na wysokość odszkodowania i świadczy o naruszeniu art. 128 ust. 1 u.g.n.

Jednocześnie zarzucono organowi I instancji naruszenie:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 28, art. 77, art. 80 k.p.a. i art. 157 u.g.n. poprzez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, iż organ administracji nie ma możliwości dokonania merytorycznej oceny opinii biegłego, podczas gdy operat szacunkowy stanowi dowód, o którym mowa w art. 84 k.p.a., czego konsekwencją jest konieczność dokonania jego oceny,

- art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 6, 8 i 10 k.p.a. poprzez niezawiadomienie odwołującej o terminie przeprowadzenia wizji lokalnej przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego, co uniemożliwiło Spółce wzięcie czynnego udział w postępowaniu;

- art. 130 u.g.n. poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że w niniejszej sprawie wysokość odszkodowania ustała się według stanu nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia do niej praw oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu, podczas gdy zgodnie z treścią ww. przepisu wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia do niej praw, natomiast wartość nieruchomości powinna być oceniona na datę wydania decyzji o wywłaszczeniu;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77, art. 80 k.p.a. oraz art. 155 u.g.n. w związku z § 56 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego poprzez uznanie opinii biegłego rzeczoznawcy jako pełnowartościowego dowodu, pomimo tego że nie spełnia on wymogów, o których mowa w § 56 ust. 5 rozporządzenia, tj. nie zostały do niego dołączone istotne dokumenty wykorzystane przy jego sporządzeniu;

- art. 7 w zw. z art. 77, art. 80 k.p.a. w związku z art. 134 i 135 u.g.n. poprzez uznanie opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego jako pełnowartościowego dowodu w sprawie, w sytuacji gdy rzeczoznawca majątkowy posłużył się metodą porównawczą i wskazał w operacie, że brak jest wystarczających danych rynkowych o cenach transakcyjnych nieruchomości podobnych, obciążonych podobnymi urządzeniami;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 158 ust. 1 u.g.n. poprzez uznanie opinii biegłego za pełnowartościowy dowód, pomimo że biegły nie wskazał w treści operatu zakresu wyceny;

- art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 153 ust. 1 u.g.n. poprzez nieuwzględnienie trendu czasowego przy szacowaniu wartości nieruchomości.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji przywołał brzmienie art.128 ust. 4 u.g.n. i art. 129 ust. 5 u.g.n., i stwierdził, że chybiony jest zarzut A wskazujący na brak możliwości stosowania art.129 ust. 5 u.g.n. do stanów faktycznych zaistniałych przed dniem wejścia w życie u.g.n. W opinii organu przepis ten odnosi się do takich stanów faktycznych, w których doszło do ograniczenia prawa własności bez ustalenia odszkodowania bez względu na to, czy okoliczności uzasadniające ustalenie odszkodowania zaistniały przed, czy po wejściu w życie u.g.n. Wyjaśnił, że przez pozbawienie praw do nieruchomości rozumie się ograniczenie prawa własności jako szeroko rozumianego pojęcia wywłaszczenia. Dlatego ustalenie odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości, w okolicznościach niniejszej sprawy powinno nastąpić na podstawie przepisów o wywłaszczeniu, a jeżeli do dnia wejścia w życie powyższej ustawy nie została wydana odrębna decyzja o ustaleniu odszkodowania, to na podstawie art.129 ust. 5 u.g.n. powinna być ona aktualnie wydana. Potwierdza to również regulacja art.233 u.g.n.

W dalszej kolejności Wojewoda [...] wskazał, że jednym z warunków wydania rozstrzygnięcia na podstawie opisanych przepisów jest brak decyzji ustalającej odszkodowanie. Z poczynionych przez organ I instancji ustaleń wynika, że w toku postępowania wyjaśniającego nie odnaleziono żadnych dokumentów świadczących o wypłacie poprzedniemu właścicielowi bądź jego spadkobiercom jakiegokolwiek odszkodowania w związku z budową przedmiotowej linii energetycznej. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent Miasta Ł., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, poprawnie ustalił spełnienie przesłanek do wydania decyzji ustalającej odszkodowanie. W celu ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość organ I instancji powołał jako biegłego rzeczoznawcę majątkowego E. K., która w operacie szacunkowym z dnia 21 czerwca 2016 r. określiła zmniejszenie się wartości nieruchomości na skutek wybudowania na działkach nr 16 i 89 linii 110 kV na kwotę 172.400 zł.

Następnie Wojewoda odwołał się do brzmienia art. 130 u.g.n. i wskazał, że według operatu szacunkowego, zgodnie z uchwałą Rady Narodowej Miasta Ł. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zatwierdzenia planu zagospodarowania przestrzennego województwa miejskiego [...] do 1990 r. teren, na którym zlokalizowane były przedmiotowe działki, oznaczony jest jako tereny przemysłowe i składowe. Do przeprowadzenia analiz biegły wybrał wolnorynkowe transakcje nieruchomości gruntowych przeznaczonych lub położonych na terenach zabudowy przemysłowej. Badaniem objęto teren całego miasta. W badanym okresie zanotowano kilkanaście transakcji, z których do dalszej analizy wybrano te, które dotyczą nieruchomości o powierzchni powyżej 3 000 m2. Do analizy przyjęto transakcje, w których ceny jednostkowe wahają się w przedziale od 100 zł/1m2 do 175 zł/1m2. Wartość 1 m2 powierzchni działki gruntu nr 16 i 89 oszacowano na kwotę 133,40 zł/m2. Rzeczoznawca majątkowy wskazał, że wskutek przeprowadzenia przez działkę nr 16 linii 110 kV wartość nieruchomości obniżyła się o 7.400 zł. Z kolei w odniesieniu do działki nr 89 wartość nieruchomości spadła o 165.000 zł. Zatem łączna wysokość odszkodowania za zmniejszenie się wartości nieruchomości w związku z wybudowaniem na rzeczonych działkach napowietrznej linii energetycznej 110 kV wyniosła 172.400 zł. W ocenie organu odwoławczego opisany operat szacunkowy może być użyty do celu, dla jakiego został sporządzony. Rzetelnie i odpowiednio dla celu wyceny opisano w nim stany nieruchomości oraz przeznaczenie. Należycie sprecyzowano i sformułowano cel wyceny oraz jego zakres. Daty istotne dla procesu wyceny również przyjęto prawidłowe. Przedstawiono analizę rynku nieruchomości odpowiednio do celu i sposobu wyceny oraz wybór odpowiedniej metodyki i techniki wyceny. W operacie opisano przebieg istotnych obliczeń i uzasadnienie końcowego wyniku. Załączono i podano w treści operatu dane wykorzystane w procesie szacowania. Zamieszczono stosowne klauzule i oświadczenia potwierdzające dokonanie wyceny zgodnie z przepisami prawa. Zatem - w ocenie organu II instancji - operat szacunkowy jest kompletny i może być użyty do celu, dla jakiego został sporządzony.

Wojewoda, odnosząc się w następnej kolejności do zarzutu naruszenia art.130 u.g.n., wskazał, że zgodnie z przywołanym przepisem, w przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, bierze się pod uwagę wartość nieruchomości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu, a nie jak wskazano w odwołaniu - w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. Zatem opisany zarzut nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Chybione są także zarzuty dotyczące niezałączenia przez rzeczoznawcę majątkowego do operatu szacunkowego istotnych dokumentów wykorzystanych przy jego sporządzeniu, błędnego posłużenia się metodą porównawczą, w sytuacji gdy brak jest wystarczających danych rynkowych o cenach transakcyjnych nieruchomości podobnych obciążonych podobnymi urządzeniami, niewskazanie w treści operatu zakresu wyceny oraz nieuwzględnienie trendu czasowego przy szacowaniu wartości nieruchomości. W odpowiedzi na wyżej opisane zarzuty rzeczoznawca majątkowy w piśmie z dnia 2 stycznia 2017 r. wskazał, że do operatu zostały załączone istotne dokumenty według wykazu załączników na stronie 3. Zakres wyceny określono w punkcie 1.3. W odniesieniu do trendu czasowego rzeczoznawca podniósł, że w okresie ostatnich lat osiągnięte w transakcjach ceny pozostają w tym samym przedziale cenowym, a wartość nieruchomości, czy jej cena osiągnięta w transakcji, zależy od jej cech rynkowych. Dlatego w wycenie przyjęto współczynnik zmiany cen z uwagi na upływ czasu na poziomie 1. Z kolei jeżeli chodzi transakcje dotyczące nieruchomości obciążonych, to wskazano, iż nie wystąpiły one w obrocie. Stąd nie określono wysokości zmniejszenia się wartości nieruchomości sposobem bezpośrednim, ale pośrednim jako iloczyn wartości nieruchomości nieobciążonej lokalizacją urządzenia i współczynnika obniżenia wartości nieruchomości z tytułu posadowienia urządzenia. Współczynnik określa wpływ lokalizacji urządzenia na wartość nieruchomości. Zdaniem Wojewody wyjaśnienia rzeczoznawcy majątkowego są wystarczające, aby uznać opisane zarzuty za bezpodstawne. Organ II instancji, odnosząc się do kwestii informowania przez rzeczoznawcę majątkowego stron postępowania o terminie wizji lokalnej, za prawidłowe uznał stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym biegły nie ma takiego obowiązku. Tego rodzaju wizja lokalna jest jedynie elementem czynności przygotowawczych do sporządzenia dowodu, jakim jest operat szacunkowy, do którego strona ma możliwość odnieść się w toku postępowania. Przyjęcie, że strona ma prawo udziału w sporządzaniu opinii, byłoby sprzeczne z naturą tego środka dowodowego. Błędny jest także zarzut jakoby organ I instancji nie ustalił prawidłowego i pełnego kręgu uczestników postępowania wobec braku ustalenia spadkobierców po zmarłej F. M. Organ I instancji w toku postępowania zgromadził postanowienia spadkowe po wszystkich byłych właścicielach i ich nieżyjących spadkobiercach oraz ustalił pełny krąg stron postępowania, obejmujący również spadkobierców F. M. Do wypłaty odszkodowania zobowiązano A S.A. zgodnie z art. 132 ust. 6 u.g.n. Jak wskazał organ I instancji, jednostką, na rzecz której wydano decyzję zezwalającą na przeprowadzenie linii, był B. Następnie z dniem 12 lipca 1993 r. przedsiębiorstwo zostało przekształcone w spółkę Skarbu Państwa pod nazwą C. Z kolei aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dniem 30 stycznia 2007 r. nastąpiło zbycie przez C części przedsiębiorstwa poprzez jego wniesienie aportem do D. Na podstawie aktu notarialnego Rep. A [...] z dnia 27 października 2008 r. nastąpiła zmiana nazwy spółki na E. Z dniem 31 sierpnia 2010 r. doszło do przeniesienia całego majątku spółek przejmowanych przez spółkę przejmującą, która jest A. Obecnie zadania związane z dystrybucją energii elektrycznej na obszarze działania B wykonuje A. Zatem prawidłowo ustalono podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania. Nadto Wojewoda [...] podzielił stanowisko organu I instancji o odmowie ustalenia odszkodowania za zmniejszenie się wartości nieruchomości położonej w Ł. przy ul. Z., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr 92/13 i 24/3, skoro rzeczone działki nie zostały objęte decyzją Urzędu Dzielnicowego Ł.-Ś. z dnia [...] r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A S.A., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Decyzji Wojewody zarzucono, analogicznie jak w treści odwołania, naruszenie: art. 129 ust. 5 w zw. z art. 233 u.g.n. w zw. z art. 6 k.p.a.; art.7 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a.; art. 128 ust. 1 u.g.n.; art. 7 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 157 u.g.n., art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a.; art. 130 u.g.n., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 155 u.g.n. w zw. z § 56 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004 r., nr 207, poz. 2109. ze zm.), art. 7 k.p.a. w zw. z art.77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 134 i 135 u.g.n.; art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 158 ust. 1 u.g.n.; art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 153 ust. 1 u.g.n.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej odwołał się do argumentacji zawartej w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję i przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w przywołanych wyżej przepisach

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia [...] r. o ustaleniu odszkodowania w wysokości 172.400 zł za zmniejszenie się wartości opisanej na wstępie nieruchomości w związku z wybudowaniem na wskazanych w tej decyzji działkach napowietrznej linii energetycznej, przyznaniu ustalonej kwoty odszkodowania na rzecz wskazanych w tej decyzji osób i zobowiązaniu A S.A. do wypłaty tego odszkodowania na rzecz wskazanych osób oraz o odmowie ustalenia odszkodowania w odniesieniu do nieruchomości nieobjętej decyzją z dnia [...] r.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 z późn. zm.), powoływanej w niniejszym uzasadnieniu w skrócie jako: "u.g.n". Zgodnie z art. 128 ust. 4 tej ustawy odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 tej ustawy (tj. m.in. wskutek ograniczenia, w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń). Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Stosowanie zaś do art. 129 ust. 5 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu:

1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126;

2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości;

3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

W ocenie Sądu organ trafnie przyjął, że powołany przepis art. 129 ust. 5 u.g.n. odnosi do takich stanów faktycznych, w których doszło do ograniczenia prawa własności bez ustalenia odszkodowania bez względu na to, czy okoliczności uzasadniające ustalenie odszkodowania zaistniały przed, czy po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a zatem znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Kwestia ta nie budzi najmniejszych wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. powołany przez organ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2012 r., sygn. I OSK 397/11; dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko to skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Sąd za zasadne uznaje także zapatrywanie organu dotyczące kwestii ustalenia prawidłowego i pełnego kręgu uczestników postępowania w sprawie ww. odszkodowania. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowodzi bowiem bezspornie, że zarówno organ I instancji, jak również organ odwoławczy, przywołali wszystkie postanowienia spadkowe po zmarłych stronach postępowania z przypadającymi udziałami. Wyliczenia ujęte w rozstrzygnięciu określone na podstawie postanowień spadkowych wymienionych w uzasadnieniu decyzji – w ocenie Sądu - są prawidłowe, czego zresztą nie zakwestionowały osoby wymienione w decyzji jako uprawnione do uzyskania odszkodowania. W tym kontekście Sąd nie dopatrzył się także uchybień organu w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, mających polegać w ocenie skarżącej na nieustaleniu prawidłowych udziałów uczestników jako spadkobierców po zmarłych F. i W. małżeństwie M. oraz zmarłej G. M., czego konsekwencją miało być zupełnie dowolne ustalenie wysokości odszkodowania dla poszczególnych uczestników bez podania sposobu jego obliczenia, co miałoby skutkować naruszeniem art. 107 k.p.a. Podkreślenia wymaga przy tym fakt, na który uwagę zwrócił także organ odwoławczy, że zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, skarżąca w żaden sposób nie sprecyzowała, na czym te uchybienia miałyby w sprawie polegać.

Zdaniem Sądu nie znajdują także potwierdzenia w sprawie zarzucane organowi uchybienia mające polegać - w ocenie skarżącej - na nieustaleniu, czy sporne nieruchomości są obciążone ograniczonymi prawami rzeczowymi, co istotnie miałoby wpływać na wysokość odszkodowania, a tym samym przesądzać o naruszeniu art. 128 ust. 1 u.g.n. Niewątpliwie wyliczenia ujęte w rozstrzygnięciu określone na podstawie postanowień spadkowych wymienionych w uzasadnieniu decyzji są prawidłowe. Wyliczeń tych, co należy podkreślić, nie kwestionują także osoby uprawnione do otrzymania odszkodowania.

Jednocześnie Sąd za trafne uznaje stanowisko organu dotyczące kwestii obciążenia nieruchomości ograniczonymi prawami rzeczowymi. Dokonana pod tym kątem analiza operatu bezspornie wskazuje, że rzeczoznawca majątkowy, opisując w tym operacie stan nieruchomości, który następnie został uwzględniony w wycenie, wymienił znajdujące się na działkach urządzenia. Co tym samym potwierdza brak zasadności zarzutu skarżącej także i w tym względzie.

Sąd podziela również pogląd organu dotyczący kwestii naruszenia art. 7 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i z art. 157 u.g.n. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że organ administracji nie ma możliwości dokonania merytorycznej oceny opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego, w sytuacji gdy operat sporządzony przez biegłą E. K. stanowi dowód, o którym mowa w art. 84 k.p.a., czego konsekwencją jest konieczność dokonania jego oceny z punktu widzenia materiału dowodowego przez organ wydający decyzję. W ocenie Sądu organ dokonał prawidłowej oceny sporządzonego w toku postępowania operatu, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji. Dokonana ocena zasadnie przy tym doprowadziła organ do konkluzji, że operat jest kompletny i może być użyty do celu, dla jakiego został sporządzony.

Zasadnie również organ za nieznajdujący usprawiedliwienia uznał zarzut rażącego naruszenia art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a., z art. 8 k.p.a. w związku z art. 10 k.p.a. poprzez niezawiadomienie skarżącej o terminie przeprowadzenia wizji lokalnej przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego, co doprowadziło do uniemożliwienia skarżącej wzięcia czynnego udziału w postępowaniu i obrony swoich praw. Podkreślić bowiem należy, za utrwalonym w orzecznictwie poglądem trafnie przywołanym przez organ w uzasadnieniu decyzji, że biegły nie ma obowiązku informowania o terminie takiej wizji, ponieważ nie są to oględziny w rozumieniu art. 85 § 1 k.p.a. (zob. np. wyrok WSA w Olsztynie z dn. 27 listopada 2014 r., sygn. II SA/Ol 1134/14, dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewątpliwie wizja lokalna, jak zasadnie wskazuje organ odwoławczy, jest jedynie elementem czynności przygotowawczych do sporządzenia dowodu, jakim jest operat szacunkowy, do którego strona ma możliwość odnieść się w toku postępowania. Przyjęcie, że strona ma prawo udziału w sporządzaniu opinii, byłoby sprzeczne z naturą tego środka dowodowego. W tym kontekście organ trafnie podniósł więc, że strony postępowania na każdym etapie postępowania miały możliwość czynnego w nim udziału, o czym były wielokrotnie informowane zarówno przez organ I jak i II instancji (np. pisma z dn. 13 lipca 2016 r., 24 sierpnia 2016 r., 8 grudnia 2016 r., 27 stycznia 2017 r., czy też 10 marca 2017 r.).

Za niezasadny Sąd uznaje także zarzut naruszenia art. 130 u.g.n. poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że w niniejszej sprawie wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia do niej praw oraz jej wartość w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu, podczas gdy zgodnie z treścią ww. przepisu wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia do niej lub ograniczenia praw, natomiast wartość nieruchomości winna być oceniona na datę wydania decyzji o wywłaszczeniu. Sąd pragnie bowiem zwrócić uwagę, że zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, bierze się pod uwagę wartość nieruchomości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu, a nie jak wskazano w odwołaniu - w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu.

W kwestii zaś zasadności zarzutu naruszenia art.7 k.p.a. w związku z art. 77, 80 k.p.a. oraz art. 155 u.g.n. w związku z § 56 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego poprzez uznanie opinii biegłego rzeczoznawcy jako pełnowartościowego dowodu, pomimo tego że nie spełnia on wymogów, o których mowa w § 56 ust. 5 rozporządzenia, tj. nie zostały do niego dołączone istotne dokumenty wykorzystane przy jego sporządzeniu, Sąd podziela stanowisko organu, że przedstawione w sprawie wyjaśnienia rzeczoznawcy majątkowego zawarte w piśmie z dnia 2 stycznia 2017 r., wskazujące, że do operatu zostały załączone istotne dokumenty według wykazu załączników na stronie 3, są w tym zakresie wystarczające. Ponadto rzeczoznawca w toku sprawy odniósł się także do zarzutu naruszenie art. 7 w związku z art. 77, 80 k.p.a. i art. 134 i 135 u.g.n., wskazując, że nie wystąpiły w obrocie nieruchomości obciążone. Stąd nie określono wysokości zmniejszenia się wartości nieruchomości sposobem bezpośrednim, ale pośrednim jako iloczyn wartości nieruchomość nieobciążonej lokalizacją urządzenia i współczynnika obniżenia wartości nieruchomości z tytułu posadowienia urządzenia. Współczynnik określa wpływ lokalizacji urządzenia na wartość nieruchomości. Rację ma przy tym organ, że te wyjaśnienia rzeczoznawcy są wystarczające i powodują, że zarzuty nie mogą przynieść oczekiwanego skutku. Uwagę Sądu zwraca nadto fakt, że rzeczoznawca wyczerpująco odniósł się również do zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. w związku z art.77, art. 80 k.p.a. i art. 158 ust. 1 u.g.n., podkreślając w piśmie z dnia 2 stycznia 2017 r., że zakres wyceny został określony w punkcie 1.3, co, jak trafnie ocenił organ, znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy.

Ponadto zastrzeżeń Sądu nie budzi stanowisko organu dotyczące kwestii oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 7 w związku z art. 77, 80 k.p.a. i art. 153 ust. 1 u.g.n. poprzez uznanie opinii biegłego rzeczoznawcy jako pełnowartościowy dowód w sprawie, pomimo że biegły rzeczoznawca majątkowy nie uwzględnił trendu czasowego przy szacowaniu wartości nieruchomości. Wszakże, jak wyjaśnił organ, w odniesieniu do trendu czasowego rzeczoznawca podniósł, że w okresie ostatnich lat osiągnięte w transakcjach ceny pozostają w tym samym przedziale cenowym, a wartość nieruchomości, czy jej cena osiągnięta w transakcji zależy od jej cech rynkowych. Dlatego w wycenie przyjęto współczynnik zmiany cen z uwagi na upływ czasu na poziomie l. Zdaniem Sądu organ odwoławczy nie miał podstaw, aby kwestionować w tym zakresie stanowisko rzeczoznawcy majątkowego posiadającego wiadomości specjalne.

Reasumując, Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, uznał działanie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało oddaleniem skargi w całości.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

J.M.