Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 678/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 8, 9, 11,  art. 77 par. 1,  art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135 par. 1 pkt 1c,  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w e Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędzia NSA Julia Szczygielska Asesor WSA Olga Białek /sprawozdawca/ Protokolant Iwona Borecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. przy udziale - sprawy ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. Ś., po rozpatrzeniu wniosku K. P., odmówił jej przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2005. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a.

W uzasadnieniu podniesiono, że kontrola administracyjna wykazała, iż wymieniona we wniosku producenta suma powierzchni działek rolnych wynosiła 0,95 ha i "jest mniejsza niż minimalna powierzchnia uprawniona do otrzymania płatności bezpośrednich – 1ha". Podano również, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu a przed wydaniem decyzji umożliwiono zapoznanie i wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego. Strona z tego prawa nie skorzystała.

K. P. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, zarzuciła mu obrazę art. 10 § 1 oraz art. 12 § 1 i art. 76 § 1 k.p.a. Wskazała, że niezrozumiałe są motywy przytoczone w uzasadnieniu decyzji, w szczególności zaś powody dla których zignorowano treść złożonych przez nią wyjaśnień, popartych bezspornym dowodem w postaci decyzji określającej ogólną powierzchnię użytków rolnych na 1,04 ha. Pominięcie urzędowego dokumentu stanowi, jej zdaniem, naruszenie art. 76 § 1 k.p.a. Stanowisko organu jest tym bardziej niezrozumiałe, jeżeli wziąć pod uwagę decyzję przyznającą płatność bezpośrednią za rok 2004 i fakt, że areał gruntów nie uległ od tego momentu zmianie. Stwierdziła również, że treść jej wyjaśnień sprowadzała się do sprostowania oczywistej omyłki we wniosku, która zaistniała w związku z pomyłką urzędnika udzielającego jej pomocy przy wypełnianiu wniosku.

Decyzją z dnia [...] (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. powołując się na: art. 5a ust 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2005 r., Nr 31, poz. 264 z późn. zm.); art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.; art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345); art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 204 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 ze zm.) oraz na art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy stwierdził, że podejmując powyższe rozstrzygnięcie oparł się na dokumentacji zgromadzonej w postępowaniu pierwszinstancyjnym oraz na obowiązujących przepisach prawa. Wskazał, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności bezpośrednich jest ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Zgodnie z jej art. 2 ust. 1 i 2 beneficjentem tych płatności może być posiadacz gospodarstwa rolnego, w ramach którego posiada on grunty rolne, które zachowywane są w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska a łączna powierzchnia działek rolnych, które kwalifikują się do objęcia płatnościami jest nie mniejsza niż 1 ha. Za działkę rolną uważa się przy tym zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,10 ha.

W wyniku ponownej weryfikacji danych z wniosku obszarowego K. P. organ drugiej instancji przyjął, że wobec treści art. 2 ust. 1 i 2 przywołanej ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. producentka rolna nie może stać się beneficjentem płatności rolnej ze względu na niespełnienie jednej z podstawowych przesłanek jaką jest minimalna powierzchnia gospodarstwa rolnego (1ha) uprawnionego do płatności obszarowej.

Z tych względów zadaniem organu decyzja pierwszoinstacyjna, jest merytorycznie prawidłowa.

Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła K. P. zarzucając mu rażącą obrazę art. 107 § 3, art. 10 §1 i § 2, art. 12 § 1 i art. 76 § 1 k.p.a. oraz wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji w całości i o uwzględnienie wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej.

Skarżąca potwierdziła, że istotnie w złożonym przez nią wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005 r., zaistniała pomyłka co do areału gruntu. Wynikała ona jednak z pomyłki urzędniczki pomagającej jej wypełniać wniosek, na co od razu nie zareagowała. Skarżąca przyznała, że mylne dane mogły upoważniać Agencję do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Zauważyła jednak, że jeżeli w wyniku wezwania, w trybie art. 10 k.p.a. złożyła wyjaśnienie poparte dokumentami mającymi moc dowodu urzędowego (nakazy płatnicze z tytuł podatku rolnego, wyrysy z mapek wg zdjęć satelitarnych) to jej zdaniem, można było oczekiwać, że organy uwzględnią te dowody. Treść rozstrzygnięcia organu pierwszej i drugiej instancji wskazuje, że w ogóle nie brano ich pod uwagę i to jest dla skarżącej zupełnie niezrozumiałe. Również organ drugiej instancji nie ustosunkował się do argumentów podnoszonych w odwołaniu, co w jej ocenie świadczy o ignorowaniu petentów i pozornym przestrzeganiu prawa.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej odrzucenie w całości a z ostrożności procesowej o jej oddalenie. W uzasadnieniu potrzymano w całości argumentację i wywody prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podkreślił, że zasady otrzymywania płatności bezpośrednich były znane "od początku składania przez producentów wniosków obszarowych". Bezpodstawne są zarzuty, które obarczają winą pracowników Agencji, gdyż ich pomoc ogranicza się tylko do poinstruowania wnioskodawcy co do prawidłowości wypełnienia wniosku, a nie wykonania tego za niego. Organ bada, czy deklaracja nie zawiera błędów i nieprawidłowości. Fakt błędnego wypełnienia wniosku przez urzędniczkę, która udzielała skarżącej pomocy, nie stanowi przesłanki do uwzględnienia jej argumentów, gdyż producenci obowiązani są do należytej staranności przy kompletowaniu i wypełnianiu dokumentacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając zatem w granicach przyznanych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny, w toku podjętych czynności rozpoznawczych, dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych, Sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Należy też dodać, że w myśl przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Działając w granicach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie przez organy administracji okoliczności faktycznych oraz obowiązujących w czasie podejmowania decyzji przepisów prawnych, stwierdził konieczność zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 przywołanej ustawy osobie fizycznej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (art. 2 ust. 2).

W rozpoznawanej sprawie na podstawie kontroli administracyjnej organ ustalił, że zadeklarowana przez wnioskodawczynię we wniosku z dnia 29 kwietnia 2005 r. powierzchnia działek rolnych w sumie wynosi 0,95 ha , a więc jest mniejsza niż minimalna powierzchnia uprawniająca, zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy, do przyznania płatności bezpośrednich. Okoliczność ta stanowiła podstawę odmowy przyznania tych płatności.

Z akt sprawy wynika , że fakt zadeklarowania we wniosku powierzchni działek rolnych mniejszej niż 1 ha, nie jest kwestionowany nawet przez samą skarżącą. W rozpoznawanej sprawie istota problemu spoczywa w innym miejscu. Skarżąca konsekwentnie – w toku postępowania pierwszoinstancyjnego oraz postępowania odwoławczego - podnosiła bowiem, że zadeklarowanie gruntów rolnych o łącznej pow. 0,95 ha, było skutkiem oczywistej pomyłki, popełnionej przez osobę, która pomagała jej wypełnić wniosek. Twierdziła, że w rzeczywistości powierzchnia ta przekracza 1 ha, co uprawniało ją do uzyskania płatności bezpośrednich - podobnie jak w roku ubiegłym. Okoliczność tę – w jej ocenie – potwierdzała przedstawiona przez nią dokumentacja, w tym niektóre dowodu mające – jak uważa – walor dokumentu urzędowego. Do tych oświadczeń i wniosków skarżącej nie ustosunkował się jednak ani organ pierwszej, ani organ drugiej instancji – co wynika wprost z treści decyzji.

Wskazać zatem należy, że w związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej, organy administracji stosują bezpośrednio akty normatywne wydawane przez organy Unii Europejskiej w randze rozporządzeń, zgodnie z Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Gospodarczą i postanowieniami art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii, Republiki Słowacji do Unii Europejskiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864).

Do aktów tych należy również powołane przez organ odwoławczy rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L z 2004, 141,18).

Przepisy rozporządzeń Unii Europejskiej muszą być jednak stosowane z poszanowaniem wewnętrznego porządku prawnego państwa członkowskiego, w tym procedury administracyjnej, chyba że z unormowań rozporządzeń, wynika, że ustanawiają one odrębne zasady proceduralne lub określają inne reguły tej procedury niż wynikające z regulacji krajowej.

Zgodnie zatem z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, a w efekcie wydający decyzję, powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Winien więc działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.) i w toku postępowania stać na straży praworządności oraz podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), jak i wyjaśniać stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art.11 k.p.a.). Powinien też mieć na względzie, że zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących to postępowanie i są dla niego wiążące na równi z innymi przepisami postępowania.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wskazuje jednak – zdaniem Sądu – że organ uchybił wielu z przedstawionych wyżej zasad, zarówno w toku postępowania, w tym postępowania kontrolnego, jak i przy rozstrzyganiu sprawy.

Zgodnie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organ prowadzący postępowanie ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Stanowisko organu prowadzącego postępowanie winno zaś znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 107 k.p.a.

Przywołany przepis art. 107 k.p.a. określa bowiem podstawowe części składowe, jakie powinna zawierać decyzja. Do tych części ustawodawca zaliczył między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie stanowi zatem integralny składnik decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Tak więc uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kardynalne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 tego aktu prawnego. Organ administracyjny jest zobowiązany tą zasadą do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia, jest uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. W świetle art. 107 § 3 K.p.a. w uzasadnieniu faktycznym należy przytoczyć wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy dana okoliczność została udowodniona.

Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Odzwierciedlenie tego obowiązku winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji. Postawiona powyżej teza znajduje oparcie w utrwalonym - w tym zakresie - orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładem takiego sposobu rozstrzygania może być wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 1611/00, LEX nr 80635, w którym to stwierdzono, że pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie przywołane przepisy niewątpliwie zostały naruszone. W trakcie postępowania strona złożyła bowiem oświadczenie oraz dokumenty, którymi starała się wykazać, że zadeklarowana we wniosku powierzchnia gruntów rolnych, nie przekraczająca 1 ha, była efektem oczywistej omyłki, gdyż w rzeczywistości posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha. Do tych oświadczeń oraz do składanych przez stronę dowodów organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji w ogóle się nie odniósł i nie umotywował powodów, dla których nie uwzględnił zasadności twierdzenia strony, jak też dlaczego odrzucił składane przez nią dowody. Tymczasem, wyjaśnienie czy faktycznie skarżąca omyłkowo zadeklarowała mniejszą powierzchnię działek wykorzystywanych w celu rolniczym (np. w odniesieniu do działki nr [...]), ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Z przywołanego już wcześniej rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 wynika bowiem, że jeżeli wnioski pomocowe zawierają oczywiste błędy, powinna istnieć możliwości ich skorygowania w każdym momencie. W myśl art. 19 tego aktu, wniosek pomocowy – z zastrzeżeniem art. 11 i 18 - może być skorygowany w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku gdy właściwe władze wykryją oczywiste błędy. Również przepisy k.p.a. nie ograniczają stronie możliwości zmiany i korygowania wniosku w toku postępowania, zwłaszcza gdy wszczęcie postępowania następuje na zasadzie skargowości.

W takich okolicznościach, przed podjęciem kwestionowanej decyzji należało – wobec składanych przez stronę wniosków - przede wszystkim rozpoznać i ocenić, czy zadeklarowanie mniejszej powierzchni gruntów przez wnioskodawczynię, jest - jak twierdzi – oczywistym błędem oraz czy w świetle przywołanych wcześniej przepisów wspólnotowych i przepisów procesowych, istnieje możliwość skorygowania złożonego wniosku, w sposób dla strony korzystny. Dodać należy, że jeżeli takie możliwości korekty istniały, to zgodnie z art. 9 k.p.a., organ winien stronie w tej kwestii udzielić wszechstronnych informacji. Brak jakiegokolwiek odniesienia w uzasadnieniu decyzji, do ponoszonych przez stronę kwestii, oznacza, że pozostały one poza uwagą organu, a to prowadzi do wniosku, że naruszony został nie tylko przepis art. 107 § 3 k.p.a. ale również dyrektywy proceduralne zawarte w art. 7 i art. 77 k.p.a.

Powyższej okoliczności nie wyjaśnił organ pierwszej instancji ale również i organ odwoławczy – pomimo zawartych w odwołaniu zarzutów – nie wypowiedział się co do nich, czym też naruszył art. 7, art. 77 oraz art. 138 k.p.a.

Należy zatem podkreślić, że istotą postępowania odwoławczego, zgodnie z zawartą w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy w pełnym jej zakresie. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy.

W wyroku z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 21/98, LEX nr 34147 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że na organie odwoławczym ciąży również obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a., przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził i dlaczego nie uznał zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu. Natomiast w wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 274/97, LEX nr 48234, NSA skonstatował, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego o podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji. Decyzja organu odwoławczego wymogów tych nie spełnia. Organ w ogóle nie ustosunkował się do zarzutów odwołania, w szczególności odnoszących się do niezrozumiałego dla strony pominięcia jej wyjaśnienia, co do oczywistej omyłki popełnionej we wniosku oraz co do zarzutów nieuwzględniania w sprawie przedstawionych przez nią dowodów. Już tylko uchybienie przedstawionym wyżej wymogom procesowym stanowi wystarczająca podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Rolą Sądu nie jest bowiem ustosunkowanie się, zamiast organu, do zarzutów i argumentów podniesionych w odwołaniu. Sąd może jedynie skontrolować legalność podjętego rozstrzygnięcia, nie może zaś zstępować organu w rozstrzyganiu sprawy.

Z przedstawionych wyżej względów uznać należało, że zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 138 k.p.a. mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą kompetentnego organu będzie zatem wszechstronne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, zwłaszcza zaś stwierdzenie, czy powierzchnia zadeklarowana przez stronę jest efektem oczywistego błędu – jak twierdzi strona – oraz czy w świetle obowiązujący przepisów istnieje możliwość jego skorygowania. Ocena dokonana w tym zakresie wina znaleźć wyczerpujące umotywowanie w uzasadnieniu decyzji – zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Organ winien również pamiętać o wynikającym z art. 9 k.p.a. obowiązku udzielania stronie wszechstronnych informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz o obowiązku czuwania, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.

Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Klauzula zawarta w pkt II wynika zaś z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu w sposób uwzględniający skargę, przepisu art. 152 przywołanego aktu. Wobec zaś niezgłoszenia, do chwili zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, stosownego wniosku (pomimo prawidłowego pouczenia), Sąd nie orzekł o kosztach postępowania.