Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 838/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191.
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka, sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca),, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych 1) oddala skargę, 2) przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokata kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu.


UZASADNIENIE

R. S. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO, Kolegium, Organ odwoławczy, Organ II instancji) z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych.

Jak wynika z przedłożonych akt sprawy i wydanej decyzji R. S. (dalej strona, wnioskodawca, podatnik, odwołujący się, skarżący) w piśmie z dnia 18.02.2013r. zwrócił się z prośbą o umorzenie zaległości z tytułu I-IV raty podatku od nieruchomości za 2011r. oraz z tytułu I-II raty podatku od nieruchomości za 2012r. Wniosek uzasadnił ciężką sytuacją materialną i zdrowotną.

Wójt Gminy (dalej Wójt, Organ I instancji) dwukrotnie odmówił umorzenia ww. zaległości - decyzjami z dnia 29 maja 2013r. i z 18 listopada 2013r.. Decyzje te były uchylane przez SKO odpowiednio decyzjami z dnia 7 października 2013r. i z dnia 10 marca 2014r.. Organ odwoławczy zalecał ustalenie w jakim trybie podatnik oczekuje udzielenia pomocy w postaci umorzenia zaległości podatkowych, zbadanie czy istnieją realne możliwości uiszczenia zaległości podatkowych oraz sformułowanie na nowo oceny zaistnienia/niezaistnienia przesłanki ważnego interesu podatnika/interesu publicznego.

Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Wójt po raz trzeci odmówił umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2011r. i I-II raty za 2012r., w łącznej kwocie 10.615 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Podstawą prawną umorzenia stał się art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedno Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej O.p.

Organ w uzasadnieniu powołał się własne ustalenia, z których wynika, że podatnik posiada majątek w postaci nieruchomości zajazdu "A.". Uznał, że lokalizacja zajazdu jest bardzo korzystna, zajazd znajduje się przy drodze krajowej nr "[...]", przy trasie "[...]". Nieruchomość jest wydzierżawiana i z tego tytułu też są wpływy do budżetu. Podał, że o ile stan zdrowia nie pozwala na samodzielne prowadzenie działalności gospodarczej, istnieje możliwość zbycia lub dzierżawy. W jego ocenie fakt, że strona posiada zobowiązania w bankach lub z tytułu funduszu alimentacyjnego, nie mogą być przesłanką dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległości z tytułu podatków. Każdy podatnik zobowiązany jest do prowadzenia racjonalnej gospodarki i planowania wydatków, adekwatnie do swojej sytuacji ekonomicznej.

Z kolei przejściowa utrata płynności finansowej firmy nie może zostać uznana za przesłankę uzasadniającą umorzenie zobowiązań podatkowych, skoro strona posiada majątek podlegający egzekucji. W tej sytuacji uwzględnienie wniosku o umorzenie Organ uznał za sprzeczne z ważnym interesem publicznym, gdyż uszczupliłoby i tak niewystarczające na realizację zadań ustawowych dochody podatkowe gminy.

Także trudna sytuacja finansowa, materialna i zdrowotna, która dotknęła podatnika, nie jest zjawiskiem rzadkim i jako takie nie może samo w sobie stanowić uzasadnienia dla umorzenia zaległości podatkowych.

Organ powołał się na uznaniowy charakter ulg podatkowych uznając, że niepowodzenia działalności gospodarczej nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia zaległości podatkowej. Wskazał, że jako podatnik i przedsiębiorca strona jest osobą powszechnie znaną, stąd też zastosowanie ulgi zostanie negatywnie odebrane przez lokalną społeczność, która mimo często wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej, płaci zobowiązania wobec gminy.

W odwołaniu od ww. decyzji podatnik wyjaśnił, że trudności w zapłaceniu zaległości podatkowych były spowodowane sytuacją losową, kiedy to ratując inną osobę przed uderzeniem samochodu doznał bardzo poważnych obrażeń zdrowotnych. Podniósł, że udokumentował swoją sytuację zdrowotną i finansową, a z przedstawionych dowodów wynika, że nie ma żadnych możliwości pozyskania środków pieniężnych na zapłatę zaległości podatkowych. Niejednokrotnie podejmował bez powodzenia próby sprzedaży zajazdu "A." wraz z działką, ale do chwili obecnej nie ma zainteresowania ich kupnem. Przez prawie 20 lat zapłacił ponad 100.000 zł za nieprawidłowo naliczany podatek od nieruchomości. Zakwestionował stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, iż zajazd posiada korzystną lokalizację opisując szczegółowo jego położenie przy trasie "[...]".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy powyższą decyzję Wójta. W jej uzasadnieniu Organ odwoławczy omówił art. 67a § 1 O.p. i zasady umarzania należności podatkowych. Przedstawił też sytuację materialną i życiową strony. Wskazał na podstawie protokołu o stanie majątkowym sporządzonego w dniu 7 kwietnia 2014r., że podatnik otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości 1.274,24 zł netto. Z tytułu dzierżawy zajazdu "A." w B. pobiera czynsz w kwocie 500 zł, z czego połowę przekazuje byłej małżonce - współwłaścicielce dzierżawionej nieruchomości. Dysponuje więc z tego tytułu dochodem w kwocie 250 zł. Ponosi wydatki stałe, tj. z tytułu potrąceń alimentacyjnych kwotę 858,66 zł, na poczet kredytu zaciągniętego w banku C. uiszcza kwotę 382,62 zł. Odnośnie ponoszonych kosztów wykupu lekarstw, początkowo podatnik wskazywał, że ponosi wydatki na leki w kwocie 400 zł, w późniejszej fazie postępowania podatkowego informował, iż potrzebnych mu lekarstw nie wykupuje z braku środków. Do ww. protokołu podał, że na leki wydatkuje kwotę pozostałą mu po uiszczeniu z renty zobowiązania kredytowego na rzecz banku C., nie przedstawił jednak dowodów dokumentujących poniesione z tego tytułu wydatki. Nie ponosi kosztów z tytułu utrzymania, bowiem utrzymuje go siostra. Posiada także zobowiązania cywilnoprawne w kwocie 8.436,70 zł na rzecz kontrahenta spółki E. s.c. oraz w kwocie 8.182,80 zł na rzecz I., których nie spłaca. Ogółem zatem podatnik osiąga dochód w wysokości 1.524,24 zł netto i ponosi stałe wydatki w kwocie 1.241,28 zł netto.

Kolegium podało, że strona ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy do dnia 12 października 2018r. na podstawie orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 17 lutego 2014r., jak też na stałe ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 15 lutego 2014r..

Podatnik jest właścicielem zajazdu "A." położonego w B. obciążonego hipotecznie na rzecz ZUS kwotą 12.223,86 zł oraz działki o pow. 0,7104 ha obciążonej na rzecz ZUS kwotą 21.935,88 zł. Posiada samochód marki D. rok prod. 2003 o przebiegu 275.000 km. Jego obecna wartość, po 4 kolizjach wynosi ok. 3.000 zł. Pojazd obciążony jest kredytem na rzecz banku C.. Rata miesięczna do spłaty wynosi 382,62 zł.

Zdaniem Organu odwoławczego analiza materiału dowodowego potwierdza, iż w przypadku podatnika występuje przesłanka ważnego interesu podatnika, z uwagi na trudną sytuację finansową związaną z licznymi przewlekłymi schorzeniami, na które choruje podatnik. Jednak wyjaśnił, że zaistnienie ww. przesłanki nie oznacza automatycznie powstania po stronie Organu I instancji obowiązku udzielenia ulgi. Stwarza jedynie możliwość udzielenia żądanej ulgi płatniczej. Według Organu odwoławczego Wójt miał prawo, w ramach podjętej decyzji o charakterze uznaniowym, oprzeć swoje negatywne dla podatnika rozstrzygnięcie na przesłankach dotyczących obowiązku wykonywania zadań publicznych oraz konieczności zapewnienia środków finansowych na ich realizację.

SKO oceniło, że długotrwały brak zatrudnienia wywołany dolegliwościami zdrowotnymi strony, niewątpliwie spowodował obniżenie zdolności płatniczych podatnika. Jednakże strona mimo trudnej sytuacji, trapiących ją schorzeń zdrowotnych, orzeczonego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz orzeczonej niezdolności do pracy do dnia 12.10.2018r., jest samowystarczalna i umiejętnie wykorzystuje własne możliwości, jak też pomoc rodziny, w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i zdrowotnych. Podatnik nie korzysta ponadto z pomocy społecznej, zgodnie z informacją zawartą w protokole majątkowym sporządzonym 7 kwietnia 2014r..

Organ ocenił, że strona ma zdolność płatniczą, a w takiej sytuacji umorzenie zaległości podatkowych byłoby działaniem przedwczesnym. Przy uzyskiwanych dochodach podatnik jest w stanie zaspokajać swoje elementarne potrzeby, jak też spłacać zobowiązania cywilnoprawne, co sam przyznaje wskazując, że w oparciu o własne zasoby materialne spłaca kredyt zaciągnięty w banku C. w kwocie 382,62 zł.

Kolegium uznało za nie do zaakceptowania z punktu widzenia interesu publicznego - taki stan rzeczy, w którym podatnik, mimo swej ciężkiej sytuacji zdrowotnej reguluje stale i terminowo swoje zobowiązania cywilnoprawne, tj. z tytułu zaciągniętego kredytu w banku C., a zaprzestaje uiszczania ciążących na nim należności publicznoprawnych z tytułu podatku od nieruchomości. Skoro jego stan zdrowia umożliwia wywiązywanie się z ww. zobowiązania cywilnoprawnego, to tym samym brak jest racjonalnych argumentów przemawiających za tym, że problemy zdrowotne uniemożliwiają podatnikowi chociaż częściowe spłacenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości. Zaciągając zobowiązanie kredytowe należy zawsze mieć na względzie, iż sytuacja finansowa kredytobiorcy może się pogorszyć, w szczególności z powodu utraty zdrowia. Brak jest więc podstaw do przyznania w tym względzie waloru wyjątkowości sytuacji strony, zaś udzielenie ulgi płatniczej stałoby w sprzeczności z zasadą powszechności opodatkowania i ponoszenia ciężaru zobowiązań publicznoprawnych przez wszystkich obywateli.

W ocenie Organu odwoławczego wydatki o charakterze prywatnym nie mogą być zatem przez podatnika traktowane priorytetowo w stosunku do zobowiązania obligatoryjnego, tj. w podatku od nieruchomości (nałożonego na podatnika w drodze ustawy podatkowej), z których to środków finansowane są wydatki na rzecz mieszkańców gminy. Umorzenie przedmiotowych zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oznaczałoby de facto ustąpienie przez Gminę pierwszeństwa zobowiązaniom innych wierzycieli.

Przy czym Organ odnotował, że zaległości podatkowe dotyczą podatku od nieruchomości, który ma charakter majątkowy i w żaden sposób nie zależy od osiąganych przez podatnika wyników finansowych - sam fakt posiadania nieruchomości jest przesłanką do ustalenia wymiaru tego podatku i nałożenia na stronę obowiązku jego zapłaty. Podatnik miał wielokrotnie podejmować próby sprzedaży posiadanych nieruchomości, jednak nie znalazł na nie nabywców do chwili obecnej. Odnosząc się do tego argumentu Organ zauważył, że koniunktura na rynku nieruchomości jest zmienna, a fakt, iż w chwili obecnej nie można spieniężyć posiadanych przez stronę nieruchomości nie oznacza, że jest to stan niezmienny. Akcentując atrakcyjną lokalizację przy trasie E "[...]" z zapewnionym zjazdem z drogi krajowej, SKO podzieliło stanowisko Organu I instancji, że istnieje potencjalna możliwość wywiązania się z uiszczenia podatku poprzez sprzedaż lub wydzierżawienie (za kwotę wyższą niż uiszcza obecny dzierżawca) w przyszłości, posiadanych nieruchomości. Nie do przyjęcia jest bowiem koncepcja, w myśl której podatnik uiszcza podatek tylko wtedy, gdy ma "zbędne" pieniądze.

Kolegium niezaaprobowało poglądu podatnika, iż do powstania zaległości podatkowych przyczynił się Organ pierwszej instancji, który nieprawidłowo miał wymierzyć podatek przy zastosowaniu stawki, jak dla działalności gospodarczej, od nieruchomości, która jest nieużytkiem. Organ odwoławczy podkreślił w tym zakresie, że podatek był określany zgodnie z danymi przedstawionymi przez podatnika (wówczas przedsiębiorcę, a więc profesjonalistę) w złożonej deklaracji podatkowej. Strona nie kwestionowała zawartych w deklaracji danych, do momentu, gdy złożyła z własnej inicjatywy korektę deklaracji podatkowej. Przywołał w tym miejscu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2012r., sygn. akt II FSK 764/11.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie podatnik, reprezentowany przez H.S., byłą małżonkę, współwłaściciela ww. nieruchomości, wniósł o uchylenie decyzji SKO i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi II instancji oraz umorzenie zaległości podatkowej w całości.

Wskazał, że jego stan zdrowia w ostatnim okresie uległ znacznemu pogorszeniu. W lipcu 2014 przeszedł operację usunięcia tętniaka aorty brzusznej, a podczas rekonwalescencji po operacji jego stan fizyczny uległ nieznacznej poprawie. Ujawniła się ponadto choroba psychiczna spowodowana wieloletnimi stresami związanymi z prowadzeniem ww. zajazdu. W 1996r. miał miejsce finał sprawy karnej związanej z wielomiesięcznym demolowaniem zajazdu przez przestępców wymuszających haracze. Instytucje zobowiązane do ochrony w takich sytuacjach same sobie z tym nie radziły i podatnik samodzielnie musiał się z tym zmagać. W sierpniu 1995r. spłonął budynek hotelu pracowniczego i kotłowni. Lęki z tamtego okresu pozostały do chwili obecnej. Pomimo, że nic mu w tej chwili nie grozi, skarżący dalej żyje w ciągłej obawie o swoje życie.

Podał, że określanie go w zaskarżonej decyzji jako przedsiębiorcę - profesjonalistę nie oznacza, że jest nieomylny i działałby na własną szkodę płacąc znacznie zawyżony podatek przez ok. 20 lat. Przez ten okres nikomu w gminie nie przeszkadzało, że pobiera się opłaty od znacznie zawyżonej i błędnie zdeklarowanej powierzchni działki. Autorka skargi wskazała, że będąc wówczas żoną skarżącego, takiej deklaracji nie otrzymała do wypełnienia.

Ponadto działka w dalszym ciągu jest nieużytkiem, którego nie udaje się sprzedać, w 80 % porośnięta jest drzewostanem leśnym. Jej wartość wynosi 72.532 zł wg wyceny z 2007r. rzeczoznawcy majątkowego z ramienia gminy, natomiast wg załączonej do skargi kopii wyceny z czerwca 2013r., powołanego z ramienia Sądu Cywilnego biegłego rzeczoznawcy majątkowego, wartość działki wynosi 36.400 zł.

Skarżący zdecydowanie nie zgodził się ze stanowiskiem Organów, że lokalizacja przy trasie krajowej "[...]" była atrakcyjna i pozwalała na szybkie zbycie zajazdu. Powtórzył za odwołaniem, że od wielu lat, kiedy jego zdrowie nie pozwalało mu już na prowadzenie tego zajazdu, próbuje sprzedać zajazd wraz z działką. Pełnomocnik strony także bez efektu od wielu lat próbuje sprzedać te nieruchomości. Brak zainteresowania ich nabyciem strona tłumaczy planami budowy dróg ekspresowych, które omijając wiele restauracji i zajazdów skazały je na niebyt.

Po definitywnym zakończeniu w grudniu 2012r. prowadzenia działalności gospodarczej zaczęły się włamania i dewastacja zamkniętego zajazdu. Na początku 2013 roku, sprawcy, których proces odbył się we wrześniu 2014r., wybili szyby dookoła zajazdu, demolując zajazd wewnątrz. Ubezpieczyciel nie wypłacił kwot z ubezpieczenia, ponieważ uznał, że nie było osoby pilnującej.

Współwłaścicielom udało się od 25.03.2013r. wydzierżawić zajazd za kwotę 500 zł miesięcznie. Jednak dzierżawca postanowił zamieszkać z rodziną za granicą i z dniem 08.09.2014r. przekazał zajazd współwłaścicielce, nie mogąc skontaktować się ze skarżącym, który już w tym czasie nie odbierał od nikogo telefonów. Współwłaścicielka wielokrotnie próbowała wydzierżawić ten zajazd bezpłatnie, jednak nikt nie jest zainteresowany.

Wszystkie te okoliczności spowodowały, że stan zdrowia podatnika uległ całkowitemu załamaniu i w dniu 08.09.2014r. trafił on na Oddział Psychiatryczny Szpitala. Po wypisaniu się na własne żądanie trafił tam ponownie w dniu 21.09.2014r. ze znacznie bardziej nasilonymi objawami choroby zdiagnozowanej przez lekarza prowadzącego jako stany maniakalno-psychotyczne, i przebywa na obserwacji oraz leczeniu przymusowym w kierunku zaburzenia afektywnego dwubiegunowego i kierunku ZZA (dołączono do skargi kopię karty informacyjnej ze szpitala).

W dniu 01.10.2014 autorka skargi dowiedziała się o włamaniu do zajazdu i o kradzieży wszystkich grzejników będących na sali górnej. Są też kolejne kradzieże i dewastacja majątku. Nikt w Urzędzie Gminy nie chce zająć stanowiska w sprawie oświetlenia parkingu, co zwiększyłoby bezpieczeństwo zamkniętego zajazdu. Po konsultacji z lekarzem pełnomocnik nie informuje skarżącego o tych włamaniach.

Obecną sytuację finansową strona ocenia jako mającą cechy trwałości i w jej własnym działaniu poprawa już nie nastąpi.

W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 21.12.2014r. Sąd postanowił oddalić wniosek adwokata M.H., pełnomocnika skarżącego z urzędu, o odroczenie niniejszej rozprawy, uzasadnianego wobec braku kontaktu z klientem oraz możliwością chęci uczestniczenia skarżącego w rozprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jedn. tekst Dz. U. z 2014r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W tym miejscu należy przypomnieć, że postępowanie podatkowe zgodnie z art. 127 administracji podatkowej jest dwuinstancyjne co oznacza, że organ odwoławczy jest zobowiązany oprócz odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu także do ponownego rozpatrzenia sprawy. Istotą zasady dwuinstancyjności jest bowiem prawo do dwukrotnego rozpoznania sprawy. Działanie organu odwoławczego nie może zatem ograniczyć się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy w istocie prawidłowo rozpoznał przedmiotową sprawę .

W przedmiotowej sprawie skarżący powołując się na trudną sytuację osobistą i materialną wniósł o umorzenie podatku od nieruchomości za zaległości z tytułu I-IV raty podatku od nieruchomości za 2011r. oraz z tytułu I-II raty podatku od nieruchomości za 2012r.

Art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, iż organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Z konstrukcji przepisu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej wynika, na co trafnie zwraca uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż przewiduje on zasadę uznania administracyjnego. Przepis ten stanowi bowiem, iż organy podatkowe mogą umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę, lub też rozłożyć zapłatę podatku na raty w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Zawarty w omawianych przepisach zwrot "może" oznacza, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu podatkowego. Owo uznanie administracyjne pozwala organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Organ podatkowy, zatem może, ale nie musi, umorzyć zaległość podatkową oraz odsetki za zwłokę. Uznanie to jest ograniczone dyrektywami, jakimi są użyte w treści przepisu zwroty: "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej dyrektywie może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia sprawy pozytywnego dla wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny okoliczności, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika.

Przesłanki umorzenia zaległości podatkowych tj. "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", jako zwroty niedookreślone odsyłają do systemu ocen pozaprawnych. W utrwalonym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że ocena, czy przesłanki zastosowania ulgi istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej), a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego, przede wszystkim w zakresie przedstawianych przez podatnika argumentów uzasadniających wnioskowane umorzenie, ale także z urzędu (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz okoliczności faktycznych (art. 122 Ordynacji podatkowej). Biorąc powyższe pod uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie wskazało, że istotną okolicznością z uwagi na ocenę zaistnienia w sprawie ustawowych przesłanek warunkujących zastosowanie ulgi jest konieczność każdorazowego ustalenia przez organ podatkowy sytuacji majątkowej, gospodarczej, rodzinnej, zdrowotnej podatnika. O istnieniu "ważnego interesu podatnika" czy też "interesu publicznego" nie decyduje zatem subiektywne przekonanie podatnika lecz ocena dokonana w oparciu o zobiektywizowane kryteria, które są zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości.

Organy w sposób bardzo szczegółowy, wnikliwy ustaliły sytuację materialną, rodzinną skarżącego a poczynione ustalenia przeanalizowały w kontekście przesłanek warunkujących umorzenie zaległości podatkowych. Z dokonanych ustaleń wynika, że skarżący osiąga dochód w wysokości 1.524,24 zł netto i ponosi stałe wydatki w kwocie 1.241,28 zł netto.

Skarżący ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy do dnia 12 października 2018r. na podstawie orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 17 lutego 2014r., jak też na stałe ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 15 lutego 2014r..

Skarżący jest właścicielem zajazdu "A." położonego w B. obciążonego hipotecznie na rzecz ZUS kwotą 12.223,86 zł oraz działki o pow. 0,7104 ha obciążonej na rzecz ZUS kwotą 21.935,88 zł. Posiada samochód marki D. rok prod. 2003 o przebiegu 275.000 km. Jego obecna wartość, po 4 kolizjach wynosi ok. 3.000 zł. Pojazd obciążony jest kredytem na rzecz banku C.. Rata miesięczna do spłaty wynosi 382,62 zł.

Organ odwoławczego na podstawie analizy materiału dowodowego potwierdził, iż w przypadku skarżącego wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika, z uwagi na trudną sytuację finansową związaną z licznymi przewlekłymi schorzeniami, na które choruje podatnik. Zaistnienie ww. przesłanki nie oznacza automatycznie obowiązku udzielenia ulgi.

Długotrwały brak zatrudnienia wywołany dolegliwościami zdrowotnymi skarżącego, spowodował obniżenie możliwości płatniczych skarżącego. Organ prawidłowo wskazał, że mimo trudnej sytuacji, trapiących go schorzeń zdrowotnych, orzeczonego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz orzeczonej niezdolności do pracy do dnia 12.10.2018r., skarżący umiejętnie wykorzystuje własne możliwości, jak też pomoc rodziny, w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i zdrowotnych. Podatnik nie korzysta ponadto z pomocy społecznej, zgodnie z informacją zawartą w protokole majątkowym sporządzonym 7 kwietnia 2014r..

Przy uzyskiwanych dochodach skarżący jest w stanie zaspokajać swoje potrzeby, jak też spłacać zobowiązania cywilnoprawne. Ponadto posiada on mienie ruchome i nieruchome. W tej sytuacji należy zgodzić się z Organem odwoławczym, że w tej sytuacji umorzenie zaległości podatkowych byłoby przedwczesne.

Sąd jak podkreślono na wstępie pełni funkcje kontrolne; kontrola decyzji uznaniowych jest jednakże ograniczona. Sąd bowiem nie może wnikać w samo uznanie a jedynie bada, czy organ w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny w kontekście przesłanek zdefiniowanych w art. 67a Ordynacji podatkowej i czy odmowa umorzenia zaległości podatkowej nie narusza granic uznania administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami proceduralnymi, organy dokonały oceny zebranego materiału dowodowego w kontekście prawidłowo przywołanego stanu prawnego, zaś odmawiając umorzenia zaległego podatku skorzystały z uprawnienia jakie daje im ustawodawca w art. 67a Ordynacji podatkowej - a mianowicie z uznaniowości - organy mogą ale nie muszą umorzyć zaległy podatek - nawet w sytuacji gdy spełnione są przesłanki warunkujące umorzenie. Należy zatem wskazać , że w przedstawionym stanie faktycznym, odmowa umorzenia zaległości podatkowej na podstawie art. 67a, nie narusza granic uznania administracyjnego.

Pojęcie uznania administracyjnego w nauce prawa administracyjnego można rozumieć szeroko bądź wąsko. W ujęciu szerokim przyjmuje się, że uznanie zachodzi zarówno wówczas, gdy mamy do czynienia z wyborem konsekwencji prawnych w razie prawnego wyznaczenia stanu faktycznego bez wiązania z nim obowiązku podjęcia wskazanego działania oraz określenia działania administracji bez skonkretyzowanego stanu faktycznego, kiedy działanie to może być dokonane, jak i wtedy, gdy wchodzi w rachubę jedynie interpretacja użytych przez ustawodawcę pojęć nieostrych.

W wąskim ujęciu przez uznanie rozumie się jedynie ustalanie konsekwencji prawnych, dokonywane na ostatnim etapie stosowania prawa, występujące wówczas, gdy norma prawna nie determinuje tych konsekwencji w sposób jednoznaczny, lecz pozostawia w sposób wyraźny dokonanie takiego wyboru organowi administracji . Inaczej mówiąc, przedmiotem uznania jest tu wybór skutku, jaki wywoła decyzja administracyjna. W literaturze podkreśla się, że uznanie administracyjne może być konsekwencją bądź to niedoskonałości techniki ustawodawczej, bądź też może wynikać z przyczyn politycznych i celowościowych. W obu wypadkach decyzje organu będą oparte na prowadzonej przez niego polityce. Szczególnego znaczenia nabiera kwestia uznania wtedy, gdy luz decyzyjny jest wypełniany na podstawie takich wartości, jak: słuszność, celowość, moralność itp., co pozwala organowi administracyjnemu w sposób elastyczny dostosowywać się do aktualnej sytuacji społecznej.

W konsekwencji należy przyjąć, że uznanie administracyjne jest dziś szczególną formą wykonywania przepisów prawa, polegającą na tym, że to nie ustawodawca, ale organ stosujący prawo ma uwzględnić indywidualne warunki każdego przypadku w stopniu koniecznym do wydania decyzji zgodnej z wolą ustawodawcy . Uznanie stwarza więc organowi administracji publicznej możliwość działania na własną odpowiedzialność, jednak na podstawie upoważnienia udzielonego przez ustawodawcę. (por. Suwaj R. monografia Oficyna 2009 Uznanie administracyjne jako przejaw samodzielności organu w orzekaniu, [w:] Judycjalizacja postępowania administracyjnego).

Za odmową umorzenia zalęgłości podatkowej przemawia to, że skarżący posiada dochody, mienie i reguluje zobowiązania cywilnoprawne. Skarżący jest właścicielem mienia ruchomego i nieruchomego, z którego ewentualnie mogłaby być przeprowadzona egzekucja. Należy się zgodzić z oceną Organu odwoławczego, że wydatki o charakterze prywatnym nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do zobowiązania publicznoprawnego. Umorzenie przedmiotowych zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oznaczałoby de facto ustąpienie przez Gminę pierwszeństwa zobowiązaniom innych wierzycieli.

Nieobecność strony lub jej pełnomocnika z przyczyn wskazanych w art. 109 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) tylko wtedy nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, jeżeli strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w czasie ich nieobecności.. Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.

Jeżeli w sprawie stronę reprezentuje pełnomocnik, tylko on jest zawiadamiany o posiedzeniu sądowym, a gdy w sprawie występuje kilku pełnomocników jednej strony, prawnie skuteczne jest zawiadomienie o posiedzeniu jednego z nich, jeżeli wcześniej strona nie wskazała adresu, pod którym należy dokonywać doręczeń (por. art. 76 § 3 p.p.s.a.). Ustanowienie przez stronę pełnomocnika nie pozbawia jej udziału w rozprawie. Wiadomość o terminie rozprawy strona powinna w takiej sytuacji otrzymać od pełnomocnika, bowiem sąd ma obowiązek powiadomienia tylko jego.

Stosownie do treści art. 244 § 2 p.p.s.a. ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa.

W tej sytuacji brak było podstaw do odroczenia rozprawy i wniosek pełnomocnika z urzędu został przez Sąd oddalony.

Na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na mocy § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ) - pkt II sentencji wyroku.