Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 261/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2004-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Wiesława Pierechod Sędzia WSA - Ryszard Maliszewski Asesor WSA - Wojciech Czajkowski (spr.) Protokolant - Anna Fic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2004r. sprawy ze skarg W. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi oraz na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 06 sierpnia 2004r. Nr "[...]" w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 1998 roku do maja 1999r. I. uchyla zaskarżone decyzje, II. określa, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Skarżącego kwotę 6668 zł (słownie sześć tysięcy sześćset sześćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 04 czerwca 2004r. o nr "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 marca 2004r. o nr "[...]" orzekającą o odpowiedzialności W. O. jako członka jednoosobowego Zarządu Spółki z o.o. ""A"" z siedzibą w O. za zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998r. w kwocie 8.428,52 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 12.713,20 zł i kosztami egzekucyjnymi w kwocie 687,27 zł. Kolejną decyzją z dnia 06 sierpnia 2004r. o nr "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika w/w Urzędu z 04 maja 2004r.o nr US "[...]" o orzeczeniu odpowiedzialności W. O. za zaległości Spółki z o.o. ""A"" w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 1998r. oraz od stycznia do maja 1999r., w łącznej wysokości 67.943 zł i za odsetki za zwłokę od tej należności w kwocie 116.622,60 zł.

W uzasadnieniu obu rozstrzygnięć Dyrektor Izby podzielając stanowisko organu I instancji podniósł, iż warunki do orzeczenia odpowiedzialności W. O., jako członka zarządu spółki za jej zaległości podatkowe zaistniały w sprawie wobec bezskuteczności prowadzonej w okresie od listopada 2000r. do grudnia 2002r. egzekucji tych należności.

Jako podstawę prawną organ powołał art.116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacji podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Dyrektor Izby Skarbowej powołał również § 2 tego artykułu, w świetle którego odpowiedzialność członków zarządu określona w § 1 obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.

Jak ustalono na podstawie danych z rejestru handlowego Sądu Rejonowego z dnia 07.01.2004r. W.O. był Prezesem zarządu Spółki ""A"" od 22 grudnia 1992r., zaś od 7 maja 1997r. do 25 czerwca 1999r. funkcję tę pełnił samodzielnie.

Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy Dyrektor Izby Skarbowej nie stwierdził aby Strona wykazała istnienie przesłanek o których mowa w art.116 § 1 Ordynacji zwalniających ją z odpowiedzialności za zobowiązania Spółki. W ocenie organu, nie może być w okolicznościach niniejszej sprawy mowy o zgłoszeniu wniosku o upadłość we właściwym czasie, w sytuacji gdy pełniąc funkcję Prezesa Zarządu W.O. miał świadomość trudności finansowych spółki i pomimo pogłębiającej się straty, która na dzień 31.12.1999r. wyniosła 90.515,86 zł nie złożył wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania układowego. Nie wykazał również, że brak stosownego wniosku nastąpił bez jego winy.

Jak podniósł organ II instancji, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika wprawdzie, że na koniec 1998r. Spółka ""A"" osiągnęła zysk w wysokości 25.000 zł, jednak wielkość tego zysku w połączeniu z majątkiem Spółki (56.600,00 zł – majątek trwały, 197.600,00 zł – majątek obrotowy) nie byłaby w stanie pokryć zobowiązań podmiotu, których wielkość na koniec 1998r. wyniosła 349.500,00 zł. Koniec II kwartału 1999r. jednostka zamknęła natomiast stratą w wysokości 15.482,49 zł, co potwierdza sprawozdanie F-01, zaś pomimo spadku zobowiązań Spółki do wysokości 296.500,00 zł, zachowała ona majątek obrotowy zaledwie w kwocie 127.500,00 zł.

W okresie od 01.01 do 30.05.1999r., t.j. w okresie, w którym W.O. pełnił funkcję Prezesa Zarządu wg deklaracji CIT-2 w jednostce wystąpiła, jak wskazał organ, strata podatkowa w wysokości 8.916,11 zł, przy osiągniętym przychodzie 1.099.690,60 zł. Spadła również wartość majątku trwałego o ponad 40% w wyniku sprzedaży w dniu 31.03.1999r. W. O.- małżonce Prezesa, będącej również udziałowcem Spółki i pełniącej w 1998r. funkcję głównej księgowej, lokalu użytkowego wykorzystywanego przez firmę na prowadzenie działalności handlowej w O.

Strata podatkowa i sprzedaż majątku trwałego w okresie pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Spółki z o.o. "A" w O. przez W. O. a w okresie od 01.01.99 do 25.06.1999r. potwierdziły, zdaniem Dyrektora Izby, że trudności finansowe Spółki występujące już w 1998r. pogłębiły się w pierwszych miesiącach 1999r.

Organ II instancji powołał jednocześnie uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego z dnia 29.01.2003r. o sygn. "[...]" skazującego W.O.za czyny z art.296 § 1 i 2, art.271 § 1 i 3 i art.273 kodeksu karnego popełnione na szkodę Spółki. Dyrektor Izby podniósł, iż w uzasadnieniu tym analizując skutki konkurencyjnej wobec Spółki "A" działalności Sp. z o.o. "B", której W.O. był udziałowcem i członkiem, Sąd stwierdził, iż już w 1998r. firma "A" zaczęła nie wywiązywać się z zawartych umów, pomimo zamknięcia roku 1998 wynikiem ok.25 tys. zł zysku. Doprowadzenie do takiej sytuacji przez W. O., jako Prezesa Zarządu, nie było zaś przypadkowym faktem, lecz celowym działaniem.

Również sama Strona, jak podał Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu pozwu z dnia 6.10.1999r. skierowanego do Sądu Rejonowego przeciwko ""A"" Sp. z o.o. o rozwiązanie spółki wskazała na straty poczynione przez Spółkę w 1999r., które stale narastały, jak również na to, iż kondycja finansowa spółki i jej stan majątkowy budziły w tym czasie wątpliwości co do celu kontynuowania działalności gospodarczej.

Organ II instancji wskazał ponadto, iż podnoszony przez Stronę fakt wniesienia w październiku 1999r. do Sądu Rejonowego pozwu o rozwiązanie ""A"" Sp. z o.o., nie spełnia wymogu wniosku o upadłość Spółki w rozumieniu art.116 § 1 Ordynacji podatkowej, zwalniającego W.O. a jako członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Na powstanie zaległości podatkowych Spółki miały zaś wpływ m.in. czynności podejmowane przez W.O., jako Prezesa Zarządu, który poprzez zawarcie fikcyjnych umów zaniżył podstawę opodatkowania.

W ocenie Dyrektora Izby, Strona nie wykazała również zaistnienia przesłanki uniknięcia tej odpowiedzialności, wymienionej w pkt 2 § 1 art. art.116 Ordynacji podatkowej. Nie wskazała bowiem takiego mienia Spółki, z którego egzekucja byłaby skuteczna i doprowadziła do całkowitej likwidacji zaległości podatkowych.

Uznając zatem, że podnoszona przez Stronę w toku postępowania odwoławczego argumentacja nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy, zaś W.O. nie wykazał zaistnienia przesłanek uwalniających od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że wystąpiły w niniejszej sprawie okoliczności, które wyczerpują dyspozycję art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Tym samym stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego zawarte w obu zaskarżonych decyzjach, uznał za uzasadnione.

W złożonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargach na obie decyzje organu II instancji W.O. zarzucił rozstrzygnięciom naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 116 Ordynacji podatkowej oraz naruszenie zasad ogólnych postępowania podatkowego określonych w art.123 i art.200 ustawy Ordynacja podatkowa. W oparciu o powyższe wniósł jednocześnie o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji Izby Skarbowej i poprzedzających je decyzji Urzędu Skarbowego. Skarżący podniósł, iż złożenie wniosku o upadłość Spółki w ostatnim okresie pełnienia funkcji Prezesa Zarządu nie było uzasadnione. Rok 1998 zakończył się bowiem zyskiem Spółki w kwocie 25.000 zł, przy czym również w latach poprzednich Spółka osiągała zyski z działalności.

Złożenie wniosku o upadłość spółki po dniu odwołania ze stanowiska prezesa zarządu tylko z powodu osiągniętej straty w wysokości 15.000 zł. było, zdaniem Skarżącego, nieuzasadnione. Powstałą stratę trudno zaś nazwać załamaniem gospodarczym spółki, skoro stanowiła ona tylko 17% udziału w stosunku do kapitału własnego i majątku trwałego.

Skarżący podkreślił, iż Spółka z.o.o. "A" na koniec II kwartału 1999 r. miała zobowiązania krótkoterminowe w kwocie 296,5 tys. zł., które były niższe niż majątek spółki o kwotę 29.278 zł. Majątek spółki stanowiły natomiast: zapas towarów w kwocie 169,2 tys. zł., majątek trwały w kwocie 56,6 tys. zł. oraz wyposażenie sklepów w kwocie 99.978 zł. Spółka była wiec wypłacalna i na bieżąco regulowała swoje zobowiązania.

Podnosząc, iż zgodnie z art.1 § 1 i § 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24.10.1934 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 1991r. nr 118, poz.512 ze zm.) przesłankami ogłoszenia upadłości spółki było zaprzestanie płacenia długów, a także sytuacja gdy majątek osoby prawnej nie wystarczał na zaspokojenie długów W.O. wskazał, iż przy uwzględnieniu sytuacji finansowej i majątkowej spółki oraz w świetle obowiązujących wówczas przepisów prawnych, brak było podstaw do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki. Potwierdzeniem słuszności tej tezy jest, w jego ocenie, wyrok Sądu Okręgowego Wydział Gospodarczy z dnia 15 marca 2000r., którym oddalono powództwo Strony o rozwiązanie spółki. Z uzasadnienia załączonego wyroku wynika, iż "brak jest podstaw do rozwiązania spółki na podstawie art.263 kh. Spółka prowadzi działalność gospodarczą i osiąga zyski za ostatnie 4 lata. Nie jest zatem uzasadniony zarzut, jakoby nie mogła ona osiągać swego celu". Skarżący podkreślił, iż pozwana spółka wnosiła o oddalenie powództwa uzasadniając swe stanowisko tym, iż Jej kondycja finansowa jest dobra, a ostatnie trzy lata działalności przynosiły zysk. Zwrócił też uwagę, iż ze sprawozdań finansowych wynikało, że spółka posiadała majątek trwały i znaczny majątek obrotowy. Wyrok sądu z 15 marca 2000r. potwierdził zaś dobrą kondycję finansową spółki. Innymi dowodami potwierdzającymi funkcjonowanie Spółki w latach 2000-2001, jak podał Skarżący, są: kserokopia wykazu zapłat za dostarczone towary w wysokości 512.137 zł. za okres od lipca 2000r. do stycznia 2001r. oraz zestawienie wypłaconych kwot w ostatnich 6-miesiącach na sumę 197.692 zł.

Zdaniem W.O. to, iż egzekucja przeciwko spółce była bezskuteczna nie zostało w toku postępowania udowodnione, organ zaś nie starał się prowadzić egzekucji z majątku spółki.

Organy podatkowe uchybiły również przepisom art.123 i 200 Ordynacji podatkowej pozbawiając Stronę prawa do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. Kontrolą objęty bowiem został okres, w którym był on prezesem zarządu, zaś nie biorąc udziału w sprawie Strona nie miała możliwości wskazania majątku spółki.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wnosząc o ich oddalenie podtrzymał argumentację zawartą w wydanych wcześniej decyzjach.

W uzupełnieniu skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 04 czerwca 2004r. W.O. podniósł, iż w czasie pełnienia przez Niego obowiązków Prezesa Zarządu Spółki nie pojawiło się trwałe "zaprzestanie płacenia długów", bowiem były one spłacane wierzycielom cywilnoprawnym na bieżąco, w terminach uzgodnionych i nie było jakiegokolwiek postępowania sądowego, bądź wyroku przeciwko spółce lub egzekucji z jej majątku.

Nie zaistniała też, w jego ocenie, przesłanka wnioskowania o upadłość spółki, o jakiej mowa w § 2 art.1d prawa upadłościowego, bowiem w okresie pełnienia funkcji Prezesa Zarządu majątek spółki wystarczał na pokrycie długów, skoro wyrażał się kwotą 379.172 zł, przy zadłużeniu wykazanym na dzień 31 grudnia 1998r. w wysokości 351.000 zł. W podobnej kondycji finansowej, jak wskazał W.O. funkcjonuje natomiast bez zakłóceń zdecydowana większość Spółek prawa handlowego o minimalnym kapitale zakładowym.

Jednocześnie Skarżący zwrócił uwagę, iż gdyby nie działania kolejnego zarządu tej spółki, poprzez wyprowadzenie majątku i nadmierne zadłużanie, którym usiłował się przeciwstawiać nie zaistniałyby przyczyny jej upadłości.

Pismem z dnia 13 sierpnia 2004r. W.O. powołując się na postanowienie Sądu Rejonowego z 12 sierpnia 2004r. wskazał, iż osoby pełniące funkcje członka zarządu Spółki ""A"" po odwołaniu Skarżącego z funkcji Prezesa Zarządu zostały pozbawione na okres trzech lat prawa do prowadzenia działalności gospodarczej i pełnienia funkcji w organach spółek prawa handlowego.

Dyrektor Izby Skarbowej odnosząc się do kolejnych zarzutów Strony, pismem z 29 lipca 2004r. uzupełniającym odpowiedź na skargę podniósł, że w myśl art.4 ust.1 ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości (Dz.U. nr 121, poz.591 ze zm.), Strona zobowiązana była do stosowania zasad rachunkowości w sposób prawidłowy, zapewniając rzetelne i jasne przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej, wyniku finansowego oraz rentowności jednostki. Analizując sytuację finansową Spółki organy podatkowe opierały się zaś na danych zawartych w bilansie, zatwierdzonym przez Zarząd Spółki przyjmując, iż sprawozdanie to sporządzono zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym. Wnioski dotyczące kondycji finansowej ""A"" Sp. z o.o. oparte były również na innych dowodach, tj. stwierdzeniu W. O., zawartym w pozwie o rozwiązanie Spółki z dnia 06.10.1999r., złożonym do Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy oraz uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego Wydział Karny z dnia 29.01.2003r., sygn. akt "[...]".

Co do podnoszonych w skardze zarzutów niezapewnienia Stronie czynnego udziału w postępowaniu organ powołując art.133 Ordynacji podatkowej zwrócił uwagę, iż w prowadzonym w 2000r. postępowaniu kontrolnym stroną postępowania była Spółka ""A"" - podatnik podatku dochodowego od osób prawnych. Natomiast W.O., nabył prawa strony jako osoba trzecia odpowiadająca za zaległości podatkowe Spółki, dopiero w momencie wszczęcia postępowania w sprawie orzeczenia odpowiedzialności. Skarżący nie mógł więc brać czynnego udziału w prowadzonym w "A" Sp. z o.o. postępowaniu kontrolnym, skora w 2000r. nie pełnił funkcji członka Zarządu Spółki i nie miał prawa jej reprezentować.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem badając legalność zaskarżonych decyzji zgodnie z kompetencją ustanowioną w art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2004r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269) Sąd stwierdził, iż nie odpowiadają one prawu, a zatem należy je wyeliminować z obrotu prawnego.

Na wstępie należy zauważyć, iż zakresem przedmiotowym odpowiedzialności wymienionych w art.116 § 1 Ordynacji osób trzecich objęte są w myśl art.116 § 2 Ordynacji podatkowej zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań powstałych w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.

Zaległością podatkową jest natomiast, zgodnie z art.51 § 1 Ordynacji, podatek nie zapłacony w terminie płatności. Oznacza to, że w następnym dniu po dniu, w którym minął termin płatności podatku, zobowiązanie podatkowe przekształca się w zaległość podatkową.

Zgodnie z art.21 § 1 Ordynacji zobowiązanie podatkowe powstaje: 1) z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, 2) z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającego wysokość tego zobowiązani. Przepis ten wskazuje zatem na dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych. O tym, który z tych sposobów ma zastosowanie decyduje ustawa regulująca konkretny podatek.

W okolicznościach niniejszej sprawy zaległości podatkowe Spółki "A" dotyczą m.in. zobowiązania w podatku od towarów i usług. Nie budzi wątpliwości, że zobowiązanie to powstaje z mocy prawa (art.6 ust.1 ustawy z dnia 08 stycznia 1993r. – Dz.U. nr 11, poz.50 ze zm.). Decyzje określające Spółce ten podatek miały zaś charakter deklaratoryjny. Stwierdzały bowiem jedynie, iż zobowiązanie powstałe i wymagalne w przeszłości nie zostało dotychczas wykazane, a więc powstała zaległość podatkowa.

Jak wynika z akt sprawy wydając zaskarżoną decyzję w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności W. O. jako członka Zarządu Spółki z o.o. za jej zaległości w podatku od towarów i usług organy podatkowe dokonały analizy stanu faktycznego w części dotyczącej dat powstania zaległości z pominięciem zachowania terminu do wydania decyzji orzekającej odpowiedzialność osoby trzeciej.

Stosownie natomiast do treści art.118 § 1 Ordynacji podatkowej nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa upłynęło 5 lat.

Początek biegu tego terminu wyznacza więc data powstania zaległości podatkowej pierwotnego dłużnika podatkowego – podmiotu, za którego zobowiązania odpowiada osoba trzecia.

Decyzja organu I instancji o orzeczeniu odpowiedzialności W.O. za zaległości Spółki w podatku VAT za miesiące od stycznia do grudnia 1998r. i od stycznia do maja 1999r. wydana została 06.08.2004r. Zaległości w tym podatku dotyczące nie wpłaconych w terminie określonym w art.26 ustawy o VAT, a wiec do 25-ego dnia następującego po miesiącu w którym powstał obowiązek podatkowy, zobowiązań za miesiące od stycznia do listopada 1998r. powstały zatem w 1998r. Od końca 1998 roku do daty wydania tej decyzji upłynęło natomiast ponad 5 lat.

Wobec zaistnienia sytuacji uniemożliwiającej wydanie decyzji, jaką jest niewątpliwie przewidziane w art.118 § 1 przedawnienie prawa do orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej prowadzone w tym zakresie postępowanie podlegało umorzeniu przez organy jako bezprzedmiotowe. Wydanie więc decyzji co do tych zaległości stanowiło niewątpliwie istotne naruszenie powołanego przepisu Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do zasadniczego przedmiotu sporu jakim pozostaje w niniejszej sprawie zastosowanie powołanego wyżej art.116 § 1 Ordynacji podatkowej, a wskazanego jako podstawa prawna wydanych w sprawie decyzji, podnieść należy, iż w świetle tego przepisu obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek zwalniających członka zarządu Spółki z o.o. z odpowiedzialności za cudze i nie wyegzekwowane zobowiązanie podatkowe ciąży na tym członku. To członek zarządu powinien okoliczność tą udowodnić, gdyż z tego faktu zamierza wyciągnąć korzystne dla siebie następstwa. Brzmienie powołanego przepisu nie przekreśla jednakże w zupełności stosowania w postępowaniu podatkowym odnoszącym się do kwestii odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, zasad ogólnych tego postępowania, a tym samym obowiązków organu wynikających z art.122, art.187 § 1 oraz art.191 Ordynacji podatkowej. Oznacza to tym samym, ze w przypadku, gdy twierdzenia strony w danej kwestii nie są poparte według organu stosownymi dowodami, to odmówienie wiarygodności takim twierdzeniom powinno nastąpić po ich uprzednim zweryfikowaniu.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji nienależycie bo w oparciu o niepełny materiał dowodowy dokonały oceny okoliczności dotyczących zaistnienia przesłanki, o której mowa w art.116 § 1 pkt 1 lit.b Ordynacji podatkowej, odnoszącej się do możliwości wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu Spółki w sytuacji gdy wykaże on, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

Jak podnoszono już w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA w Katowicach z 19.11.2001r. o sygn. akt I SA/Ka 1734/00 oraz wyrok NSA w Warszawie z 05.03.2003r. o sygn. akt III SA 2490/01) gospodarczą przyczyną upadłości jest załamanie finansowe podmiotu gospodarczego, polegające w zasadzie na jego trwałej niewypłacalności, a więc na braku możliwości zaspokojenia wszystkich wierzycieli. Podstawą do ogłoszenia upadłości jest zatem taki stan, gdy dłużnik z braku środków płatniczych nie płaci przeważającej części swoich długów. Zaprzestanie płacenia długów jest podstawową i powszechną (obowiązującą wszystkie kategorie przedsiębiorców) przesłanką ogłoszenia upadłości. Podstawą natomiast ogłoszenia upadłości w stosunku do przedsiębiorców wymienionych w § 2 art.1 Prawa upadłościowego jest również taki stan, w którym majątek tych przedsiębiorców nie wystarcza na zaspokojenie długów. Przy ocenie, czy zachodzi stan nadmiernego zadłużenia należy uwzględniać wszystkie wierzytelności i zobowiązania dłużnika, bez względu na to, czy miałyby w przyszłości wchodzić w skład masy upadłości, czy mają charakter warunkowy lub bezwarunkowy, a także, czy są już wymagalne (por. St. Gurgul, Prawo upadłościowe i układowe. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s.31-33). Krótkotrwałe wstrzymanie płacenia długów wskutek przejściowych trudności nie jest podstawą ogłoszenia upadłości – art.2 Prawa upadłościowego.

Analizując akta sprawy Sąd stwierdził, iż podnoszonym przez Stronę zarzutom dotyczącym niedokładnego zbadania stanu faktycznego i wysnucia błędnych wniosków co do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej i ekonomicznej Spółki w 1998r. i I półroczu 1999r. nie można odmówić słuszności. Zdaniem Sądu, w toku postępowania w sprawie organy podatkowe nie wykazały w sposób przekonywujący, iż wbrew twierdzeniom Strony w czasie pełnienia przez W.O. funkcji Prezesa Zarządu "A" Sp. z o.o. zaistniały wskazane wyżej warunki do ogłoszenia upadłości Spółki.

Jak wynika z materiałów sprawy za podstawę dokonanej przez organ oceny ustaleń faktycznych dotyczącej sytuacji ekonomicznej Spółki w 1998r. i I półroczu 1999r. organy podatkowe zgodnie przyjęły dane wynikające ze sprawozdań finansowych Spółki sporządzonych na 31.12.1998r. i koniec II kwartału 1999r., wskazując w oparciu o wysokość wykazanej straty (15.482,49 zł) oraz wysokość zobowiązań krótkoterminowych, jak też stan zapasów, należności i roszczeń, że w I półroczu 1999r, Spółka utraciła płynność finansową, stan zaś jej majątku nie wystarczy na zaspokojenie długów.

Podważając powyższą tezę Skarżący już w postępowaniu odwoławczym podniósł, iż ustalenia organu w tym zakresie nie były zgodne ze stanem faktycznym, gdyż pomijały fakt nie ujęcia w bilansie Spółki na dzień 31.12.1998r. przedmiotów nietrwałych w użytkowaniu, tj. wyposażenia trzech sklepów oraz biura z magazynu spółki. Z wyliczeń Skarżącego zawartych w piśmie z dnia 23 lipca 2004r. wynika natomiast, iż majątek ten po uwzględnieniu w/w wyposażenia przekraczał zadłużenie Spółki, co jak podniosła Strona powoduje, iż nie została spełniona przesłanka zgłoszenia upadłości, o której mowa w art.2 § 1 prawa upadłościowego. Skarżący zwrócił również uwagę, iż w czasie pełnienia przez Niego funkcji Prezesa Zarządu Spółka nie zaprzestała płacenia zobowiązań i nie toczyły się wobec Niej żadne postępowania egzekucyjne bądź o zapłatę, czego zresztą organy obu instancji nie kwestionowały. Pominięcie w zaskarżonych decyzjach twierdzeń Strony Skarżącej dot. stanu majątku związanego z wyposażeniem sklepów i brak zweryfikowania, a jedynie lakoniczne odniesienie się do tej kwestii w piśmie uzupełniającym odpowiedź na skargę stanowi istotne naruszenie zasad procesowych wyrażonych w przepisach art.122, art.187 § 1 i art.191 Ordynacji podatkowej.

Wobec powołanych okoliczności, w świetle art.116 § 1 Ordynacji podatkowej za niewystarczający dla przyjęcia odpowiedzialności W.O. jako Prezesa Zarządu za zaległości podatkowe Spółki uznać więc należy powołany w uzasadnieniach zaskarżonych rozstrzygnięć fakt skazania W.O. prawomocnym wyrokiem Sądu za działanie na szkodę Spółki, czy też dokonana przez organ ocena sformułowań zawartych w pozwie o rozwiązanie Spółki z dnia 06.10.1999r. bądź odpowiedzi na ten pozew.

Dla stwierdzenia istnienia bądź nieistnienia określonej w art.116 § 1 ust.1 lit.b Ordynacji przesłanki zwolnienia od odpowiedzialności, w sytuacji gdy funkcję Prezesa Zarządu Skarżący pełnił do 25.06.1998r. ważne jest bowiem jednoznaczne ustalenie, kiedy nastąpił stan trwałego zaprzestania płacenia długów przez Spółkę, a tym samym czy zgłoszenie wniosku o upadłość powinno nastąpić już w czasie pełnienia przez W.O. tej funkcji, co z kolei ma decydujące znaczenie dla oceny winy Skarżącego w przypadku niedokonania takiego zgłoszenia. Pominięcie zaś składanych przez Skarżącego wniosków dowodowych powoduje, że zaistnienie przesłanek orzeczenia odpowiedzialności nie zostało przez organy dostatecznie wykazane.

Należy ponadto zauważyć, iż w świetle dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 05 marca 2003r. o sygn. akt III SA 2490/01, M. Podatkowy 2003/10/40) poczynione ustalenia przez organy podatkowe, czy zaistniały warunki do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości i czy niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło z winy członka Zarządu, nie mogą pozostawać w sprzeczności z dokonanymi w tym zakresie ustaleniami przez sąd. Podzielając powyższy pogląd podkreślić należy, iż niezbędnym do stwierdzenia zaistnienia warunku orzeczenia odpowiedzialności, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit.a Ordynacji podatkowej jest jednoznaczne ustalenie, czy było prowadzone przeciwko W.O. jako członkowi Zarządu "A" Spółka z o.o. bądź przeciwko innym osobom postępowanie na podstawie art.5 § 1 i art.172 prawa upadłościowego i jakie były w związku z tym ustalenia Sądu.

Dopiero dopełnienie wszystkich obowiązków procesowych i dokładne wyjaśnienie całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem wniosków dowodowych strony, pozwolić może na ocenę, czy zgłoszenie upadłości przez Spółkę nastąpiło we właściwym czasie i tym samym na ocenę zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa procesowego i materialnego. Jednocześnie analizując zarzuty Strony Skarżącej w kwestii pozbawienia jej prawa udziału w postępowaniu dotyczącym określenia zaległości podatkowych Spółki za lata 1998 i 1999 Sąd stwierdził, iż wykraczają one poza granice niniejszej sprawy odnosząc się do zagadnień procesowych innego postępowania. W świetle treści art.134 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270), Wojewódzki Sąd Administracyjny nie będąc związany granicami skargi jest jednak związany granicami jakie wyznacza przedmiot zaskarżonej decyzji i poza te granice wyjść nie może. Rozpatrując więc sprawę orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości Spółki Sąd nie może oceniać kwestii dotyczących prawa udziału w postępowaniu wymiarowym w charakterze Strony, czy też badać ewentualnych podstaw do wzruszenia wydanych w tym postępowaniu rozstrzygnięć.

Mając zatem na uwadze powołane wyżej okoliczności zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art.200, zaś o wstrzymaniu wykonania decyzji art.152 tej ustawy.