Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 740/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska,, Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.), Protokolant Aleksandra Stankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2006 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej oddala skargę


UZASADNIENIE

- 2 -

Sygn. akt II SA/Go 740/05

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją administracyjną z dnia [...] kwietnia 2005r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania B.K. świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ podał art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz.U. z 1996r. Nr 87, poz. 397 ze zm. ).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że B.K. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego określonego w przepisach w/w ustawy. Organ podał, że w sprawie ma zastosowanie art. 2 ustawy, który stanowi, że represją jest deportacja ( wywiezienie ) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939r. Organ odmówił przyznania świadczenia, ponieważ strona nie spełnia określonego przepisami warunku deportacji do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się B.K. i złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku B.K. podał, że decyzja organu z dnia [...] kwietnia 2005r. jest dla niego krzywdząca. Wyjaśnił, że z przesłanej przez niego dokumentacji wynika, że okres deportacji wynosił 7 miesięcy ( od października 1944r. do maja 1945r. ). Na potwierdzenie tego faktu B.K. przedłożył kserokopię legitymacji nr [...] Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę z której wynika, że okres deportacji wynosił 7 miesięcy. Spełnione zostały więc warunki uprawniające do przyznania świadczenia pieniężnego.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2005r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 pkt 2 lit a) ustawy z dnia 31 maja 1996r. represją jest deportacja ( wywiezienie ) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945. B.K. ubiega się o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego za okres od 10.1944r. do 05.1945r. z tytułu pobytu na deportacji.

- 3 -

Organ wskazał, że nie można zaliczyć stronie okresu po [...].01.1945r.

W dniu tym miało bowiem miejsce wyzwolenie [...] i praca po tym okresie nie stanowi już represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy. Organ podał, że datę wyzwolenia tego rejonu ustalono na podstawie pracowania " United States Army in Word War II. Specjal Studies. Chronology 1941/1945", pod red. Mary H. Williams, Washington 1960.

Organ wskazał ponadto, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9.08.2001r. V SA 3877/00 stwierdził, że z chwilą wyzwolenia danego terenu spod okupacji niemieckiej wykonywania tam przez deportowanych pracowników praca, choćby była nadal wykonywana, np. jako konieczna dla zachowania egzystencji, traciła przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania jej na terenach okupowanych przez III Rzeszę.

Decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2005r. B.K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podał, że w latach 1990 - 2003 za pośrednictwem Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę kompletował dokumenty uprawniające do otrzymania świadczenia ze środków niemieckiej Fundacji przewidzianej dla dzieci do lat 12 deportowanym z rodzicami na teren III Rzeszy. Świadczenie uzyskał w latach 2003 - 2004 w dwóch ratach - łącznie 4370,34 zł. Skarżący podał ponadto, że w 2005r. również za pośrednictwem Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji. Organ jednak odmówił przyznania świadczenia. W ocenie skarżącego zastanawiające jest skąd obywatelka USA w swoim opracowaniu z roku 1960 wiedziała jakie warunki ponowały na tzw. terenach wyzwolonych w roku 1945. Wystarczy wspomnieć działania Werwolfu, ogólny chaos i powołanie dopiero w maju 1945r. pełnomocnika Rządu na Obwód Dolnego Śląska. Właśnie ten pełnomocnik wydał zaświadczenie z datą [...].05.1945r. Z związku z powyższym skarżący uważa, że spełnia warunki do przyznania świadczenia pieniężnego, gdyż okres deportacji wynosił 7 miesięcy, jak to wynika z zaświadczenia Pełnomocnika Rządu na Obwód Dolnego Śląska oraz legitymacji Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

- 4 -

Świadczenie pieniężne przewidziane ustawą z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pienięż -

nym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz.U. z 1996r. Nr 87, poz. 395 ze zm. ), przysługuje osobom deportowanym ( wywiezionym ) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945 ( art. 1 ust. 1 i art. 2 pkt 2 a ustawy ).

Analiza treści wskazanych wyżej przepisów prowadzi do następujących wniosków:

Świadczenie pieniężne z tytułu pracy przymusowej przysługuje osobom, które :

1) były deportowane ( wywiezione ) do pracy przymusowej,

2) okres deportacji ( wywiezienia ) tych osób powinien przekraczać 6 miesięcy,

3) były deportowane z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września

1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945.

Nie powinno być sporne to, że skarżący spełnia przesłanki zawarte w pkt 1 i 3. Nie spełnia natomiast przesłanki obejmującej okres deportacji.

Zajęcie terenów III Rzeszy ( a Oleśnica była miastem III Rzeszy w granicach z 1939r. ) przesądza o tym, że praca wykonywana w tym mieście przestała być pracą przymusową, będącą skutkiem decyzji o deportacji ( wywiezienia ). Trafnie zauważył Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że praca wykonywana po wyzwoleniu [...] ( prawidłowo powinno być po zdobyciu [...] ) przez wojska radzieckie straciła przymiot przymusowości, choćby była wykonywania w niezmienionym zakresie. Nie była ona bowiem po zdobyciu [...] wykonywana jako skutek przymusu ze strony władz III Rzeszy w postaci decyzji o deportacji ( wywiezieniu ).

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał źródło, na podstawie którego przyjęto datę zajęcia Oleśnicy przez wojska radzieckie. Skarżący nie podważa tego ustalenia. Zadaje jedynie pytanie, skąd amerykańska autorka powołanego źródła wie jakie warunki panowały " na tzw. terenach wyzwolonych w roku 1945 ". Można więc przyjąć, że data zajęcia [...] przez wojska radzieckie ([...].01.1945r ) nie jest przez skarżącego kwestionowana. Bez znaczenia dla sprawy są natomiast warunki, jakie panowały po zdobyciu [...]. Nawet bowiem " działania Werwolfu, ogólny chaos " nie mają żadnego znaczenia dla stwierdzenia, że po zdobyciu w dniu [...] stycznia 1945r. [...] przymusowo tam wywiezieni wykonywali pracę przymusową.

- 5 -

Na marginesie jedynie należy zauważyć, że nie tylko z przywołanego przez organ opracowania wynika data zdobycia [...]. Okoliczność ta wynika np. ze źródeł polskich, które wprawdzie organ nie powołał w zaskarżonej decyzji, ale załączył do akt sprawy ( " Wyzwolenie miast i gmin przez Armię Radziecką i Ludowe WP 1944 - 1945 - Informator ", dodatek do nr 4/1977 Wojskowego Przeglądu Historycznego - Warszawa 1977r. str. 44 ), czy też z powszechnie dostępnego Wielkiego Atlasu Historycznego wydawnictwa Demart 2003 - str. 148, co powinno być uznane za fakt potwierdzony.

Powołane przez skarżącego w uzasadnieniu skargi zaświadczenie Pełnomocnika Rządu z [...] maja 1945r. i wpis do legitymacji Stowarzyszenia Osób Poszkodowanych przez III Rzeszę nie wnosi niczego, co mogłoby mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Z tych dokumentów wynika, że skarżący powracał z pracy z Niemiec w maju 1945r. i że był deportowany w okresie od 1944r do 1945r. Dokumenty te nie stanowią dowodu na to, że praca przymusowa a więc praca będąca skutkiem decyzji władz III Rzeszy była wykonywana po zdobyciu [...] przez wojska radzieckie.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).

J. Brzezińska G. Staniszewska M. Ruszyński