Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 459/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-09-22 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Oddalono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 165,  art. 246  par. 2  pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 459/13 odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Skarżąca spółka, prowadząca działalność w branży paliwowej, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że obecnie nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi. Jest wobec niej prowadzona egzekucja należności w wysokości ponad 5.000.000 zł z tytułu należności publicznoprawnych. Ponadto w wyniku zajęcia przez Urząd Celny w 2011 r. towaru wnioskodawcy o wartości ponad 300.000 zł, spółka została pozbawiona możliwości uzyskania zapłaty za ten towar od kontrahenta. Zwrócono też uwagę, że strona wniosła do tutejszego Sądu dziesięć skarg (sygn. akt I SA/Wr 457-466/13), w związku z czym zobligowana jest do uiszczenia wpisów sądowych w łącznej kwocie 14.956 zł.

Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego wnioskującej spółki wynosi 400.000 zł, wartość środków trwałych 0 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy (2012) 72.117,31 zł. Stan kont na trzech rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł.

Wnioskująca spółka podała wyniki finansowe za lata 2010 i 2011 r., które były dodatnie i wynosiły odpowiednio 195.307,98 zł i 185.573,46 zł, zaś w 2012 r. odnotowana została strata w kwocie 72.117,31 zł. Wskazano też na egzekucję kwoty 5.000.000 zł z tytułu podatku celnego.

Z dokumentów złożonych na wezwanie wynika, że za 2012 r. spółka uzyskała przychody netto w kwocie 1.893.898,52 zł. Na koniec 2012 r. należności krótkoterminowe strony wynosiły 1.870.374,21 zł, a zobowiązania krótkoterminowe – 1.214.567,86 zł. Do końca października 2013 r. odnotowała spółka zysk netto w kwocie 344.349,56 zł.

Zgodnie z deklaracjami VAT-7 za sierpień, wrzesień i październik 2013 r. wartość sprzedanych towarów i usług wynosiła odpowiednio 575.325 zł, 440.412 zł i 176.356 zł.

Na wezwanie nie przedłożono wydruków historii rachunków bankowych.

Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy.

Wydanym na skutek sprzeciwu od orzeczenia referendarskiego postanowieniem z dnia 10 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania skarżącej spółce prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2014 r. sygn. akt I GZ 92/14 oddalił zażalenie strony na to postanowienie.

W dniu 16 czerwca 2014 r. ponownie wezwano skarżącą do uiszczenia, w terminie 7 dni, wpisu od skargi.

W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ponad wcześniej wywiedzioną argumentację wnioskująca spółka uzasadniała, że wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kilkadziesiąt skarg, w związku z czym zobligowana jest do uiszczenia wpisów sądowych w łącznej kwocie 49.640 zł.

Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego wnioskującej spółki wynosi 400.000 zł, wartość środków trwałych 0 zł, a wysokość zysku za ostatni rok obrotowy (2013) 444.137,38 zł. Stan trzech rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł.

Dodatkowo wnioskująca spółka podała wyniki finansowe za lata 2010 i 2011 r., które były dodatnie i wynosiły odpowiednio 195.307,98 zł i 185.573,46 zł, zaś w 2012 r. odnotowana została strata w kwocie 72.117,31 zł. Wskazano też na egzekucję kwoty 5.000.000 zł z tytułu podatku akcyzowego.

Z dokumentów złożonych na wezwanie wynika, że w latach 2012 i 2013 spółka uzyskała przychody w kwocie odpowiednio 1.604.787 zł i 2.216.908 zł. Na koniec 2013r. należności krótkoterminowe strony wyniosły 1.429.553,96 zł, a jej zobowiązania krótkoterminowe - 1.035.077,32 zł. Zgodnie z deklaracjami VAT-7 za styczeń, luty, marzec, kwiecień i maj 2014 r. wartość sprzedanych przez spółkę towarów i usług wynosiła odpowiednio 526.151 zł, 129.108 zł, 0 zł, 10.000zł i 0 zł. W deklaracji VAT za maj 2014r. wnioskująca strona wykazała kwotę 453.244 zł nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy.

W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2014 r. skarżąca spółka oświadczyła, że jej rachunki bankowe zostały zamknięte, gdyż nie posiadała na nich żadnych środków finansowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Rozpatrując wniosek strony o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, iż strona skarżąca skorzystała już z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 marca 2014 r. odmówiono stronie przyznania prawa pomocy. Ponowny wniosek o prawo pomocy złożony przez stronę skarżącą należy więc uznać za wniosek o zmianę postanowienia Sądu odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) wskazano, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Jednakże warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku. Zmiana prawomocnego orzeczenia musi wiązać się z zmianą okoliczności sprawy, która to zmiana powinna była zaistnieć po tym, jak Sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli po dniu 10 marca 2014 r. Podkreślić należy, że zmiana okoliczności winna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych, a ponadto wskazane kwestie muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Jest to niezmiernie istotne, ponieważ zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tak, by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia (zob. postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., I GZ 9/12, LEX 1108666).

Zgodnie z art. 245 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z kolei według art. 246 § 2 pkt 2) powołanej ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, że zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dla dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie. W rezultacie, warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o prawo pomocy.

Te same warunki przyznania prawa pomocy odnoszą się również do wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione w trybie art. 165 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale to z uzasadnienia wniosku musi wynikać zmiana okoliczności sprawy, która powinna była zaistnieć po tym, jak Sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli po dniu 10 marca 2014 r., i winna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Okoliczności przesądzające o zmianie tej sytuacji muszą być udokumentowane tak samo starannie i wyczerpująco jak w przypadku okoliczności powoływanych w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Jest to o tyle ważne, że zmiany stanu faktycznego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w wyżej wskazanej drodze muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tak, by uzasadniały zmianę lub uchylenie tego pierwotnego rozstrzygnięcia. Okoliczności te, wedle stanu na dzień 10 marca 2014 r., zostały ocenione przez sąd administracyjny I i II instancji jako nieuzasadniające przyjęcia, że wnioskująca spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a tym samym że uzasadnione jest jej żądanie zwolnienia kosztów sądowych.

W tym miejscu powołania wymaga art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na mocy którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd. Wobec dokonania przez tutejszy Sąd oraz Naczelny Sąd Administracyjny oceny stanu faktycznego wynikającego z oświadczeń i dokumentów złożonych przez stronę skarżącą w poprzednim wniosku, w wyniku której odmówiono skarżącej przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd związany tą oceną, badał wystąpienie nowych faktów uzasadniających przyjęcie, że wnioskodawca spełnił ustawowy warunek zwolnienia od kosztów sądowych.

Działając na podstawie powołanych przepisów prawa oraz wywiedzionych z nich zasad, Sąd ocenił, że treść wniosku strony skarżącej oraz przedłożonych dokumentów nie pozwala na stwierdzenie, iż została spełniona przesłanka zmiany postanowienia z dnia 10 marca 2014 r. poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Strona nie wykazała bowiem zmiany na gorsze okoliczności składających się na jej sytuację majątkową oraz zdolność płatniczą. Przede wszystkim wskazać trzeba, że nadal strona prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów i to mimo prowadzenia w stosunku do niej egzekucji należności publicznoprawnych, obejmującej między innymi zajęcie jej rachunków bankowych. Skarżąca w 2012 r. osiągnęła przychód w wysokości ponad 1.604.787 zł. W roku 2013 skarżąca spółka uzyskała dochód w kwocie 444.137,38 zł, przy przychodzie w kwocie 2.216.908 zł. Natomiast za dostarczone towary i świadczone usługi tylko w pierwszych pięciu miesiącach roku 2014 r. wnioskująca strona uzyskała zapłatę w łącznej kwocie 665.259 zł. Oznacza to, że sytuacja materialna i zdolność płatnicza spółki nie tylko nie uległy zmianie w porównaniu ze stanem ustalonym i ocenionym w postanowieniu Sądu z dnia 10 marca 2014 r. w sposób uzasadniający zmianę tego rozstrzygnięcia na jej korzyść, ale poprawiły się i to w sposób dynamiczny, uzasadniając odmowne załatwienie jej żądania. Nie sposób bowiem ocenić podanych przez stronę argumentów za uzasadniające brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, i to we wszystkich toczących się przed Sądem z jej skargi sprawach.

Mając powyższe na względzie należy uznać, że wpisy od skarg wynikające ze wszystkich zawisłych w Sądzie spraw, które są zwykle najwyższym kosztem w postę-powaniu sądowoadministracyjnym, są dla strony kwotą nieprzekraczającą jej możliwo-ści płatniczych.

W świetle powyższych wywodów uzasadniona jest ocena, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dlatego Sąd postanowił, na podstawie art. 165 i art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w sentencji postanowienia o oddaleniu wniosku o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 marca 2014 r.