Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3695/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 §1 pkt 6 oraz art. 26 § 1, art. 29 § 1, art. 18, art. 26 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Marek Kraus, po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 2873/19 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 24 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 6 października 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, III SA/Wa 2873/19, oddalił skargę P. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 24 października 2019 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie:

1. art. 145 §1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. polegające na nieuchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonego przez spółkę postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie,

2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie złożonej przez spółkę skargi na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie,

w związku z art. 33 §1 pkt 6 oraz art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: u.p.e.a.) w związku:

- z § 2 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 850 ze zm, dalej: Rozporządzenie), poprzez przyjęcie, iż nie stanowi naruszenia prawa oraz podstawy do umorzenia egzekucji wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie wystawionego przez Wójta Gminy D. tytułu wykonawczego, który to został wystawiony na wzorze formularza "tytułu wykonawczego TW-1 (2)" - dalej Formularz, w sytuacji gdy Formularz mógł być stosowany do wystawiania tytułów wykonawczych jedynie do 22 sierpnia 2017 r.,

- art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, iż Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W., dokonując kontroli otrzymanego tytułu wykonawczego, mógł pominąć fakt sporządzenia tytułu wykonawczego na Formularzu i wszcząć na jego podstawie egzekucję administracyjną,

- art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej kpa), w związku z art. 7 oraz art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez przyjęcie, iż zastosowanie przez Wójta Gminy D. Formularza wprowadzonego rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej, w sytuacji gdy rozporządzenie to utraciło moc wskutek uchwalenia Rozporządzenia, nie stanowi naruszenia prawa oraz podstawy do umorzenia egzekucji, a tym samym rozporządzenie to mogło stanowić podstawę do wydania prawnie skutecznego tytułu egzekucyjnego i wszczęcia egzekucji w stosunku do spółki.,

3. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu orzeczenia wyjaśnienia przesłanek odrzucenia stanowiska spółki w zakresie naruszenia art. 33 §1 pkt 6 w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Rację ma strona skarżąca, że w sprawie doszło do naruszenia § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dna 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej. Nie jest więc sporne, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy sporządzony na nieaktualnym wzorze formularza TW-1. To oczywiste uchybienie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, czego zdaje się skarżący nie zauważać, skoro ten istotny element podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. pominął zarówno w zarzucie jak i jego uzasadnieniu. W orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie wskazuje się, że zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Oznacza to po stronie skarżącego obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyroki SN z: 21marca 2007 r., I CSK 459/06, 21 marca 2006 r., I CSK 63/05; wyroki NSA z: 27 maja 2021 r., II GSK 1040/18, 23 marca 2021 r., III OSK 205/21; T. Wiśniewski, Apelacja i kasacja. Nowe środki odwoławcze w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1996, str. 167).

Odnosząc się do kolejnych zarzutów przypomnieć należy, że zgodnie z art. 26 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wzór, o którym mowa w § 1, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych. Wzór ten zawiera treść określoną w art. 27, a ponadto umożliwia elektroniczne przetwarzanie danych zawartych w tytule wykonawczym.

Przepis art. 27 § 1 u.p.e.a. wskazuje na następujące elementy tytułu wykonawczego:

1) oznaczenie wierzyciela;

1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. poz. 868 oraz z 2018 r. poz. 107 i 650);

2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także NIP lub numeru PESEL, jeżeli zobowiązany taki numer posiada;

3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;

4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;

5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;

6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;

7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela;

8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu;

9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;

10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;

11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;

12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku;

13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a;

14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit.g.

Stosownie do kwestionowanego art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Na podstawie art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2.

Jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji formularz znajdujący się w aktach sprawy, zawierał wszystkie istotne dane, wymienione enumeratywnie w treści powyższego przepisu. W szczególności zawierał elementy niezbędne, których brak, a limine czyniłby egzekucję administracyjną niedopuszczalną (art. 27 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a.). Co równie istotne, porównanie obu wzorów formularzy (prawidłowego i tego który został wadliwie wykorzystany w niniejszym postępowaniu) nie wskazuje na żadne istotne różnice. Nie można nie zauważyć, że wymogi formalne tytułu wykonawczego nie są przewidziane same dla siebie, ale w określonym celu. Tym celem jest zagwarantowanie zobowiązanemu, że zostanie wyegzekwowana kwota, do zapłaty której rzeczywiście jest zobowiązany na podstawie decyzji organu (por. wyrok NSA z 13 września 2017 r., II FSK 2222/15). Ponadto zachowanie ustawowych wymogów tytułu wykonawczego ma umożliwić przeprowadzenie skutecznej egzekucji z poszanowaniem praw zobowiązanego. Wobec tego naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego musi przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania kwoty, która nie obciąża zobowiązanego, bądź niebezpieczeństwo nienależytego prowadzenia egzekucji, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca.

Tak więc okoliczność, iż organ egzekucyjny nie wystawił tytułu wykonawczego na wzorze, zamieszczonym w załączniku do właściwego rozporządzenia, nie może mieć wpływu na wynik sprawy, ponieważ kwestionowany tytuł zawierał wszystkie elementy konieczne dla stwierdzenia jego prawidłowości i skuteczności (zob. wyrok NSA z 11 lipca 2008 r., II SA/Łd 414/08). Każdy z tych elementów składowych posiada charakter formalny a wszystkie razem tworzą dokument, na podstawie którego można prowadzić legalne, skuteczne postępowanie egzekucyjne w administracji. Tym bardziej, iż zarówno w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ani też w przepisach wykonawczych do tej ustawy, w tym w powoływanym rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r., ustawodawca nie zawarł przepisu, z którego wynikałby wprost wyraźny nakaz aby tytuły wykonawcze wystawiane były wyłącznie na wzorze określonym w odpowiednim akcie prawnym.

Ponieważ bezsprzecznie sporny tytuł wykonawczy zawierał wszystkie elementy składowe określone w ustawie nie można zasadnie twierdzić, że w sprawie zaistniała niedopuszczalność egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.).

Z przyczyn podanych wyżej za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 6 k.p.a. oraz art. 7 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie sądu pierwszej instancji zawiera wszystkie elementy wyszczególnione w tym przepisie, sąd skrupulatnie odnosi się do wszystkich okoliczności sprawy, a jego argumentacja jest logiczna, przekonywująca i oparta na przepisach prawa. W pełni uzasadnia treść podjętego rozstrzygnięcia.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku.

sędzia NSA Paweł Borszowski sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia del. WSA Marek Kraus

-----------------------

III FSK 3695/21

III FSK 3695/21

4

5