Wyrok NSA, sygn. akt III SA 917/95
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1996-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od nieruchomości
Działalność gospodarcza
Administracyjne postępowanie
Bank
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 5 lit. "a", art. 6 ust. 8 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Bank prowadzący działalność gospodarczą, polegającą na gromadzeniu środków pieniężnych, udzielaniu kredytów i pożyczek oraz przeprowadzaniu rozliczeń pieniężnych, jest podatnikiem podatku od nieruchomości, obliczanego według stawki przewidzianej dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej bez względu na to, czy posiadane przez ten bank grunty są faktycznie wykorzystywane /art. 5 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.

2. Decyzja określająca na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ podatek od nieruchomości, wydana przed upływem ustawowego terminu do uiszczenia tego podatku /art. 6 ust. 8 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych/, jest decyzją wydaną bez podstawy prawnej /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/.

TEZY

1. Bank prowadzący działalność gospodarczą, polegającą na gromadzeniu środków pieniężnych, udzielaniu kredytów i pożyczek oraz przeprowadzaniu rozliczeń pieniężnych, jest podatnikiem podatku od nieruchomości, obliczanego według stawki przewidzianej dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej bez względu na to, czy posiadane przez ten bank grunty są faktycznie wykorzystywane /art. 5 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.

2. Decyzja określająca na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ podatek od nieruchomości, wydana przed upływem ustawowego terminu do uiszczenia tego podatku /art. 6 ust. 8 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych/, jest decyzją wydaną bez podstawy prawnej /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/.


SENTENCJA

stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w części dotyczącej okresu czerwiec-grudzień 1995, w pozostałej części skargę oddala.


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy W.-U. trzema decyzjami z 10 kwietnia 1995 r. wydanymi na podstawie art. 104 Kpa, art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486/, art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/ oraz odpowiednio uchwały Dzielnicy Gminy W.-M. z 18 grudnia 1992 r., uchwały Dzielnicy Gminy W.-M. z 17 grudnia 1993 r., i uchwały Rady Gminy W.-U. z 20 grudnia 1994 r. w sprawie podatku od nieruchomości wymierzył bankowi A. Spółka Akcyjna w W. podatek od nieruchomości za lata 1993-1995 odpowiednio w kwotach 28.518 tys. zł, 10.468,40 zł i 14.013,80 nowych zł. W uzasadnieniu decyzji podano, ze w deklaracjach dotyczących lat 1993 - 1995 wymiar podatku od gruntów wyliczono według stawek odpowiednio 122 zł, 166 zł i 0,02 zł za 1 m2 ustalonych dla gruntów "pozostałych", zamiast według stawek odpowiednio: 1.221 zł, 1.660 zł, i 0,22 zł za 1 m2 przewidzianych dla gruntów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

W odwołaniach od tych decyzji Bank zarzucił, ze zostały one wydane z naruszeniem prawa, gdyż przedmiotowej nieruchomości nie nabył na potrzeby prowadzonej przez Bank działalności określonej przepisami prawa bankowego, jak również do realizacji zadań inwestycyjnych zarówno związanych, jak i nie związanych z prowadzoną przez Bank działalnością. Bank nie podjął dotąd żadnych działań faktycznych i prawnych w celu realizacji jakichkolwiek zadań inwestycyjnych na omawianej nieruchomości ani też działań takich w przyszłości nie podejmie ze względu na swoją trudną sytuację finansową.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z 18 maja 1995 r., sprostowaną postanowieniem z 30 czerwca 1995 r., utrzymało w mocy zaskarżone decyzje. W uzasadnieniu wyrażono pogląd, iż w art. 5 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych bliżej nie określono "związku z działalnością gospodarczą", a więc nie musi to być związek bezpośredni i że w omawianym przepisie chodzi o jakikolwiek związek służący prowadzonej działalności gospodarczej, przy czym to ostatnie pojęcie zostało sprecyzowane w ustawie z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324/. Powołano się ponadto na poglądy wyrażone w orzecznictwie sądu administracyjnego i w konkluzji podano, że skoro Bank - prowadząc działalność zarobkową na własny rachunek - zakupił omawianą nieruchomość i ją utrzymuje, to nieruchomość ta służy działalności gospodarczej Banku. W tych warunkach, zdaniem organu odwoławczego, argumentację banku należało uznać za bezzasadną.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagano się uchylenia powyższej decyzji, jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego, a szczególnie art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i ponowiono argumentacje zawartą w odwołaniach.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo powołano się na stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 18 grudnia 1992 r. /III AZP 25/92 - Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1993 nr 4 poz. 76/ oraz stwierdzono, że "brak działań" wcale nie eliminuje związku gruntu z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie nie podzielił, co do zasady, poglądu prezentowanego przez stronę skarżącą, zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ przez grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej /art. 5 ust. 2 ustawy/ należy rozumieć jedynie grunty służące tej działalności i na ten cel wykorzystywane /art. 6 ust. 3 ustawy/. Problematyka "gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej" była wielokrotnie przedmiotem rozpoznawania przez zarówno Sąd Najwyższy, jak i Naczelny Sąd Administracyjny. Można w tym miejscu powołać się na uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1992 r. /III AZP 25/92 - OSNCP 1993 nr 5 poz. 68/ i z dnia 27 października 1994 r. /III AZP 5/94 - OSNAPU 1995 nr 13 poz. 154/ oraz uchwałę składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 1995 r. /VI SA 21/95 - ONSA 1996 Nr 1 poz. 9/. Należy nadmienić, że aczkolwiek pierwsza z powołanych uchwał została wydana na tle wykładni nie obowiązującej już ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 12 poz. 50 ze zm./, to poglądy wypowiedziane w niej zachowały aktualność również na tle przepisów obowiązującej ustawy z 1991 r. Ogólnie rzecz biorąc, w powołanych uchwałach wyrażono pogląd, iż o uznaniu gruntów /budynków/ za związane z działalnością gospodarczą decyduje charakter działalności prowadzonej przez właściciela /posiadacza/, a nie faktyczne ich wykorzystanie do takiej działalności w roku podatkowym. Wskazywano zwłaszcza, że faktycznego wykorzystywania gruntów /budynków/ jako kryterium obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości nie można wyprowadzać z art. 6 ust. 3 ustawy, gdyż ten dotyczy jedynie trwałej zmiany przeznaczenia gruntu /budynku/ zaistniałej w ciągu roku. Podnoszono także, że zawarta w art. 5 ust. 2 ustawy egzemplifikacja przedmiotowego związku gruntu i prowadzonej działalności gospodarczej wyraźnie wskazuje na to, że to nie podlegająca dodatkowym warunkom, obiektywna, funkcjonalnie tylko uwarunkowana zależność pomiędzy gruntem i prowadzoną działalnością gospodarczą. Podane zaś przez ustawodawcę przykłady takiego związku dotyczą zarówno gruntów pod budynkami produkcyjnymi, jak i zieleńców, co wskazuje na skalę różnych sposobów zależności, które mogą tu wchodzić w rachubę.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela poglądy wyrażone w powołanych uchwałach. Mając powyższe na względzie należało uznać, iż Bank, tj. jednostka powołana do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie usług polegających na gromadzeniu środków pieniężnych, udzielaniu kredytów i pożyczek oraz przeprowadzaniu rozliczeń pieniężnych, posiadający grunty, niezależnie od tego, czy przynoszą one efekty finansowe jest obowiązany płacić podatek od nieruchomości według stawki przewidzianej dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Kierując się zasadą wyrażoną w art. 206 Kpa, Naczelny Sąd Administracyjny, wychodząc poza zakres skargi, zauważa jednak, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji w części dotyczącej okresu czerwiec - grudzień 1995 r. została wydana bez podstawy prawnej. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 8 pkt 2 ustawy, osoby prawne są obowiązane wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy za poszczególne miesiące w terminie do dnia 15 każdego miesiąca. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ w razie niewykonania przez podatnika zobowiązania podatkowego, mimo zaistnienia okoliczności, z którymi przepisy prawa łączą powstanie takiego zobowiązania, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość tego zobowiązania. Skoro więc w dacie wydania zaskarżonej decyzji /18 maja 1995 r./ nie upłynęły terminy do opłacenia przez podatnika podatku od nieruchomości za okres czerwiec - grudzień 1995 r., to określenie podatku od nieruchomości za ten okres nastąpiło bez podstawy prawnej.

Mając powyższe na względzie należało stosowanie do art. 207 par. 3 Kpa w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w części dotyczącej okresu czerwiec - grudzień 1995 r. ze stosownym orzeczeniem o kosztach postępowania w myśl art. 208 Kpa. W pozostałym zaś zakresie skargę należało oddalić na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.