Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 76/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2004 nr 52 poz 525
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jedn.
article: art. 7 i art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska ( spr.) Sędziowie sędzia NSA Alicja Plucińska- Filipowicz sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1351/07 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz T. K. kwotę 400 zł ( czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1351/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] wydaną w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Komendant Główny Policji (dalej: KGP) decyzją z [...] lipca 2007 r. utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi (dalej: KWP) z [...] kwietnia 2007 r. nr [...], którą organ ten, działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm. (powoływana dalej jako: ustawa o broni i amunicji) oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. Nr 98, z 2000 r., poz. 1071 ze zm. (powoływany dalej jako: kpa), cofnął T. K. pozwolenie na broń palną myśliwską, przyznane na mocy decyzji z [...] kwietnia 2002 r.

Jako uzasadnienie podjętej decyzji organ podał, że przeciwko skarżącemu został wniesiony do sądu powszechnego akt oskarżenia z [...] sierpnia 2006 r. sporządzony przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w W.. W postępowaniu karnym skarżący został oskarżony o to, że będąc [...] Oddziału [...] Szpitala Powiatowego w W., sprawując opiekę nad ciężarną pacjentką nie dopełnił swoich obowiązków powodując nieumyślnie śmierć dziecka, które dnia [...] października 2005 r. urodziło się martwe, to jest o przestępstwo z art. 160 § 2 Kodeksu karnego (dalej: k.k) i art. 155 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. - czyli nieumyślne spowodowanie śmierci człowieka i narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, jeżeli na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo (sprawa o nr [...]).

Powzięcie przez KWP w Łodzi tej informacji stanowiło podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską. Zdaniem organu orzekającego w I instancji osoba, której został postawiony zarzut popełnienia czynu zabronionego wymierzonego przeciwko życiu i zdrowiu, nie daje gwarancji przestrzegania prawa w przyszłości, w tym także przepisów ustawy o broni i amunicji. Wzbudza zatem uzasadnioną obawę, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ponadto organ podkreślił, iż dostęp do prawa posiadania broni podlega administracyjnej reglamentacji, a od posiadaczy broni oczekuje się wzorowego przestrzegania porządku prawnego. Według organu, uzyskane w toku postępowania administracyjnego pozytywne opinie z miejsca zamieszkania oraz z Koła Łowieckiego "[...] " w P., nie mogą mieć wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, gdyż nie uwzględniają postawienia skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił niewłaściwą interpretację zastosowanych przepisów oraz nieprawidłową ocenę stanu faktycznego będącego podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego. Wskazał w szczególności, że organ I instancji nie uwzględnił braku związku przyczynowego pomiędzy toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym, dotyczącym czynu wiążącego się z wykonywaniem zawodu, a ewentualnym zagrożeniem użycia broni myśliwskiej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem skarżącego przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy dotyczy czynów o innym charakterze, a mianowicie czynów, które bezpośrednio i świadomie skierowane są przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu (np. dokonanie rozboju, pobicia, kradzieży, gróźb karalnych, czy też ewentualnego pozbawienia życia w wyniku ataku na pokrzywdzonego). Tymczasem zarzucany mu czyn dotyczy w istocie ewentualnego błędu w sztuce lekarskiej.

Organ odwoławczy (KGP), podzielając stanowisko KWP podniósł m.in., że ustawodawca obawę niezgodnego z prawem użycia broni związał wprost ze skazaniem lub podejrzeniem (oskarżeniem) popełnienia przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, nie zamykając jednak poprzez użycie w ww. przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy wyrazu "w szczególności" możliwości brania pod uwagę także innego rodzaju okoliczności, które tę obawę mogą wzbudzić, w tym także innego rodzaju przestępstw. W przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka wymieniona wprost w przykładowym katalogu ustalonym tym przepisem, gdyż przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu - art. 160 § 2 k.k. i art. 155 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Zdaniem KGP okoliczność, iż wskazane wyżej postępowanie karne nie zostało rozstrzygnięte, nie stanowi przeszkody do ustalenia skutku administracyjnoprawnego w postaci cofnięcia prawa do posiadania broni palnej. Zasada domniemania niewinności w postępowaniu w sprawach administracyjnych dotyczących pozwoleń na broń nie ma zastosowania. Okoliczność, że skarżący nie przyznaje się do zarzucanego mu przestępstwa w postępowaniu karnym, nie ma wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Organy Policji nie mogą weryfikować czynności procesowych w toczącym się postępowaniu karnym tj. m.in. nie badają, czy zarzut popełnienia przestępstwa jest zasadny, natomiast są związane niepodważalnym ustaleniem, iż wobec posiadacza broni toczy się takie postępowanie na etapie postępowania sądowego. W ocenie organu, oskarżenie skarżącego w postępowaniu o naruszenie obowiązku opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo i zarzut nieumyślnego spowodowania śmierci, może uzasadniać obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił organom orzekającym w sprawie naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W uzasadnieniu skargi podano, iż KGP nie ustosunkował się do zarzutów odwołania. Zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia wymaganego przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Według skarżącego, organ II instancji oparł się wyłącznie na argumentacji uzasadnienia decyzji organu I instancji. Nie uwzględnienie treści opinii uzyskanych w wyniku wywiadu środowiskowego oraz z koła łowieckiego dowodzi pominięcia w sprawie faktów świadczących na korzyść skarżącego, a mogących stanowić zaprzeczenie przyjętej "a priori" koncepcji uznającej, iż posiadanie przez niego broni myśliwskiej mogłoby zagrażać porządkowi publicznemu. Inaczej przedstawiałaby się - zdaniem skarżącego - sytuacja, gdyby toczące się postępowanie karne dotyczyło czynu popełnionego z winy umyślnej i nie związanego z tzw. ewentualnym błędem w sztuce lekarskiej, który jest zawsze wynikiem tzw. nieświadomości. Czyny objęte dyspozycją art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji muszą być bowiem czynami w pełni świadomymi i popełnionymi z winy umyślnej, bądź to w postaci zamiaru bezpośredniego lub chociażby zamiaru ewentualnego. W tym katalogu nie mieszczą się czyny z winy nieumyślnej. Skarżący wskazał również, że warunkiem bezwzględnym do cofnięcia pozwolenia na broń jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy rodzajem zarzucanego czynu, a ewentualnym zagrożeniem porządku prawnego z tytułu posiadania broni. W przedmiotowej sprawie taki warunek nie zaistniał, co stanowiło brak jakichkolwiek konkretnych podstaw prawnych do wydania tego rodzaju decyzji przez organy Policji.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w toku postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę uznając, że decyzje organów I i II instancji są zgodne z prawem, a przytoczona w ich uzasadnieniu argumentacja jest wyczerpująca.

Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok z 13 października 2005 r., II OSK 97/05) Sąd wskazał, że posiadanie i używanie broni palnej stanowi tradycyjnie sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie zalicza się do kategorii wolności i praw obywatelskich gwarantowanych w Konstytucji RP. Prawa tego nie gwarantują również przepisy prawa międzynarodowego, w tym wspólnotowego. Dlatego - w ocenie Sądu I instancji - dostęp obywatela do broni palnej (w tym myśliwskiej) poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przemocy, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarżący w dacie wydania decyzji przez organy I i II instancji był oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 160 § 2 k.k. i art. 155 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k. - tj. nieumyślne spowodowanie śmierci człowieka i narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, jeżeli na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo. Fakt ten potwierdza znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy kopia aktu oskarżenia z [...] sierpnia 2006 r. sporządzonego przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w W..

W ocenie Sądu pierwszej instancji powyższe ma decydujące znaczenie przy ocenie zgodności z prawem decyzji organów o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń. W systematyce Kodeksu karnego są to bowiem czyny stypizowane w rozdziale XIX k.k. "Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu". Przedmiotem ochrony zawartych w nim przepisów jest życie i zdrowie człowieka.

Wskazując w dalszej części uzasadnienia wyroku na materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, Sąd przywołał treść przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zgodnie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ustawowe sformułowanie odnoszące się do faktu skazania osób prawomocnym orzeczeniem sądu "za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw" ma charakter kwalifikowany. Oznacza to, że w razie zaistnienia takiej okoliczności, organ Policji jest niejako w sposób bezwarunkowy nią związany, jako negatywną przesłanką dla odmowy udzielenia pozwolenia na broń i zarazem pozytywną dla wydania decyzji w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni. Użycie w przytoczonym przepisie wyrażenia "w szczególności" poprzedzającego wymienienie osób, które zostały skazane lub są podejrzane o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu wskazuje bowiem, że odnośnie tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął o istnieniu po ich stronie obawy sprzecznego z prawem użycia broni. Co do tych osób organ nie musi więc przeprowadzać oceny, czy obawa ta rzeczywiście istnieje. Zdaniem Sądu w takiej sytuacji wystarczy ustalenie faktu skazania lub prowadzenia postępowania o te przestępstwa, żeby cofnąć pozwolenie na broń (odpowiednio - odmówić wydania pozwolenia) osobie skazanej za ich popełnienie lub podejrzanej, gdyż są to dla organu okoliczności wiążące w sensie negatywnej przesłanki wydania pozwolenia oraz pozytywnej dla jego cofnięcia. Zatem, w świetle art. 15 ust. 1 pkt 6 (w zw. z art.18 ust. 1 pkt 2) ustawy o broni i amunicji organ Policji obowiązany jest cofnąć pozwolenie na broń osobom opisanym w tym przepisie po słowach "w szczególności". W art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy ustawodawca użył bowiem sformułowania, że organ Policji "cofa pozwolenie" na broń, jeżeli osoba, której je wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6.

Podsumowując prawny wywód Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podał, że prawomocne skazanie osoby posiadającej pozwolenie na broń lub podejrzenie jej o popełnienie któregokolwiek z przestępstw określonych w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji po słowach "w szczególności" nakazuje uznać ją za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zatem zaliczenie skarżącego, wobec którego toczy się, poparte wniesionym do sądu powszechnego aktem oskarżenia postępowanie karne o popełnienie przestępstwa z kategorii przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu (rozdział XIX k.k.), do kręgu osób, o których mowa w tym przepisie, w ocenie Sądu nie nasuwało zastrzeżeń.

Dodatkowo Sąd wskazał, że w tej sytuacji organ Policji miał podstawę do cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń bez badania okoliczności popełnienia zarzucanego mu w postępowaniu karnym czynu zabronionego, tym bardziej, że do dokonywania ustaleń w tym względzie nie był upoważniony, albowiem sprawa ta leżała w gestii organów ścigania, a obecnie sądu powszechnego. W sprawie administracyjnej liczy się wyłącznie sam fakt toczącego się przeciwko skarżącemu postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, bez wnikania w problematykę jego nieumyślności i zależności między tym przestępstwem, a zagrożeniem porządku prawnego z tytułu posiadania broni.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od KGP na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego.

Na podstawie art. 174 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zm. (dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego, a to art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1

pkt 6 ustawy o broni i amunicji przez błędną wykładnię;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1) lit c p.p.s.a w zw. z art. 80 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaakceptowanie dowolnego ustalenia organów policji, iż skarżący jest osobą, co do której istnieje obawa, że użyje broni w sposób zagrażający bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu.

W ramach uzasadnienia zarzutu naruszenia prawa materialnego kasator argumentował, iż ustawodawca rozstrzygając liczne kwestie dotyczące broni, w tym palnej myśliwskiej, w stworzonej właśnie w tym celu ustawie o broni i amunicji, precyzyjnie określił m. in. zasady cofania pozwolenia na broń. Jednym z podstawowych kryteriów jest ujęta w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Doprecyzowując pojęcie grupy osób, wśród których mogą znajdować się osoby stwarzające taką obawę, ustawodawca przykładowo wskazał osoby skazane, a także oskarżone o popełnienie danego przestępstwa, jako że ryzyko użycia przez nie broni w sposób niewłaściwy jest w ich przypadku faktycznie wyższe niż w przypadku innych osób. Wnoszący skargę kasacyjną wskazał przy tym, iż śledząc tok rozważań Sądu, nie sposób oprzeć się wrażeniu, że w tym przypadku za wyłączną podstawę cofnięcia pozwolenia na broń przyjmuje on nie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, lecz kompletną treść rozdziału XIX Kodeksu karnego "Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu" zawartą w art. 148-162. Zdaniem kasatora wskazuje na to m. in. sformułowanie Sądu (s. 7 uzasadnienia) "podejrzenie o popełnienie któregokolwiek z przestępstw określonych w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6".

Autor skargi kasacyjnej wskazał, że zaprezentowany przez Sąd sposób interpretowania treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, stanowiłby w praktyce zastąpienie użytego w nim szerokiego i nieostrego pojęcia "uzasadnionej obawy", odesłaniem wprost do stosowania art. 148 -162 k.k. Takiego odesłania ustawodawca w omawianym przepisie nie zawarł, a prezentowana przez Sąd i organy policji wykładnia jest - w ocenie kasatora - nie do przyjęcia i już tylko z tej przyczyny wyrok nie powinien się ostać.

W dalszej kolejności podano, że takie sformułowanie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie zmienia faktu, że jedyną przesłanką jaką on reguluje jest wyłącznie istnienie uzasadnionej obawy użycia broni w sposób godzący w bezpieczeństwo publiczne. Dodano także, że takie, jak prezentowane przez organy policji i Sąd I instancji, rozumienie zastosowanej normy, zmienia w istocie jej treść, tj. każde oskarżenie, nawet oczywiście bezzasadne, w konsekwencji powodowałoby (decyzja związana) cofnięcie pozwolenia na broń. W praktyce prowadziłoby to do wprowadzenia kolejnego, nieznanego prawu karnemu, środka karnego: utraty pozwolenia na broń. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem "uzasadniona obawa" świadczy o tym, że w każdym przypadku - także w przypadku oskarżenia o popełnienie przestępstwa przykładowo wymienionego w treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji należy badać, czy zachodzi obawa co do możliwości niewłaściwego (w rozumieniu ustawy) użycia broni.

Podkreślono przy tym, że wspomniana kwestia nie budziła kontrowersji w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ukształtowanym jeszcze na tle analogicznego unormowania art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych (Dz. U. Nr 6 poz.43 ze zm.). Wskazano, że w wyroku z dnia 18 stycznia 2000r., sygn. akt III SA 1013/99 (LEX nr 47204) Sąd kwestionował, jako niemąjące oparcia w ustawie, przyjmowanie nawet samego ukarania za wystarczającą podstawę do cofnięcia pozwolenia, sprzeciwiając się "mechanicznemu" załatwianiu sprawy poprzez zastosowanie kolejnej sankcji za czyn, za który sprawca został już ukarany.

Powołując kolejne orzeczenie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8.05.1998 r., sygn. akt III SA 1089/97 - LEX nr 44781), wskazano na potrzebę wykazania związku faktu popełnienia przestępstwa z cechami charakterologicznymi posiadacza broni dla stwierdzenia "obawy", o której mowa w zastosowanym przepisie. "Obawa" powinna łączyć się z cechami charakteru danej osoby i jej dotychczasowym zachowaniem. Ustalenia w tym przedmiocie powinny pozostawać w obiektywnym i racjonalnym związku z możliwością użycia broni w celach sprzecznych z porządkiem publicznym – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.01.1999 r., sygn. akt III SA 5152/98 (LEX nr 45102 ).

Pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną przywołał również tezę orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2.12.1998 r., sygn. akt III SA 6471/97 (LEX nr 45109 ), zgodnie z którą: "Podjęcie decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń jej długoletniemu posiadaczowi [...] winno być poprzedzone nie tylko wszechstronną oceną zajścia, które dało podstawę do wszczęcia postępowania, ale także analizą cech osobowościowych posiadacza broni [...]".

Dodatkowo wskazano na orzecznictwo Sądu Najwyższego podzielające pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym: "każdą sprawę należy rozpatrywać indywidualnie" i oceniać w niej czy przyczyna wszczęcia postępowania w powiązaniu z innymi okolicznościami sprawy uzasadnia obawę, że posiadacz w przyszłości użyje broni niewłaściwie – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13.12.2002r., sygn. akt III RN 96/02 – publ. OSNCP 2004/2/25 .

Podsumowując powyższe autor skargi kasacyjnej stwierdził, że nie sposób przyjąć, iż ta linia orzecznictwa i utrwalony w niej pogląd utraciły aktualność tylko z tej przyczyny, że uprzednią treść przepisu uzupełniono w art. 15 ust. 1 pkt 6 aktualnej ustawy o broni i amunicji sformułowaniem "w szczególności skazanym ... " itd.

W dalszej części uzasadnienia autor skargi kasacyjnej podał, że art.15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji przez organy policji, ma zastosowanie zarówno wobec osób ubiegających się o pozwolenie na broń i jak i tych, które już pozwolenie takie posiadają.

W przypadku osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń, okoliczność postawienia wobec niej zarzutu np. popełnienia przestępstwa przeciwko życiu dokonanego z winy nieumyślnej powoduje tylko taki skutek, że wydanie pozwolenia na broń jest przesunięte w czasie. Natomiast w przypadku posiadacza pozwolenia na broń, interpretacja powołanego przepisu przyjęta przez Sąd pierwszej instancji oraz organy Policji powoduje, że skutki zaistnienia wyżej opisanej okoliczności są niepomiernie bardziej dotkliwe. Traci on pozwolenie na broń, traci także możliwość realizacji wszelkich celów do których zostało ono wydane np. polowania. Ponadto - jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - narażony jest na pokrywanie kosztów oddania broni do depozytu, a także kosztów związanych z ponownym staraniem się o wydanie pozwolenia na broń.

Zdaniem kasatora, z powyższego jasno wynika, że sytuacja osoby, przeciwko której toczy się postępowanie i która w związku z tym utraciła pozwolenie na broń jest gorsza niż osoby dopiero starającej się o wydanie takiego pozwolenia, szczególnie, że wyrok uniewinniający nie daje podstaw do wznowienia postępowania. Osoba taka musi na nowo ubiegać się o wydanie pozwolenia na broń co dla osoby niewinnej jest uciążliwą i niezasłużoną sankcją.

W takiej sytuacji organy i Sąd, nie chcąc narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, powinny zatem zastosować wykładnię prowadzącą do słusznego - zdaniem autora skargi kasacyjnej - wniosku, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji należy rozumieć w ten sposób, iż wszczęcie postępowania karnego powoduje cofnięcie pozwolenia na broń tylko wtedy, gdy uzasadnione jest to także innymi okolicznościami. Jak zaznaczono w skardze kasacyjnej, na takie właśnie rozumienie przepisu wskazują przepisy Konstytucji. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji rozumiany zgodnie z interpretacją Sądu musiałby zostać uznany za naruszający art. 2 oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. Zdaniem pełnomocnika wnoszącego skargę kasacyjną godziłoby to w zasadę ochrony praw nabytych, a także zasadę domniemania niewinności, które w wielokrotnie prezentowanych poglądach Trybunału Konstytucyjnego powinny stanowić podstawowe dyrektywy interpretacyjne.

Przechodząc do uzasadnienia zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania wskazano, że stosownie do tego co powiedziano w pkt 1 uzasadnienia skargi kasacyjnej (części dotyczącej uzasadnienia zarzutów naruszenia prawa materialnego), prowadzone postępowanie dowodowe powinno skupić się na przesłance uzasadnionej obawy użycia przez skarżącego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W wyniku tego postępowania należało - zdaniem kasatora - wykazać, że dotychczasowe postępowanie skarżącego i jego charakter mogą stwarzać taką obawę. W ocenie pełnomocnika wnoszącego skargę kasacyjną, odnosząc się do kwestii istnienia uzasadnionej obawy, nie można podzielić poglądu Sądu, że dla oceny działania organów nie ma znaczenia charakter popełnionych czynów.

Wskazano przy tym, iż skarżący bezskutecznie podnosił, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6, zważywszy na cel jaki ma realizować, dotyczy czynów bezpośrednio godzących w życie czy zdrowie, a postępowanie toczące się przeciwko skarżącemu przed sądem powszechnym dotyczy ewentualnego dopuszczenia się błędu w sztuce lekarskiej. Dopuszczenie się błędu lekarskiego - o ile zostanie takowy stwierdzony - z całą pewnością nie uprawnia organu do stwierdzenia, że skarżący "nie daje gwarancji przestrzegania prawa w przyszłości", "nie daje gwarancji bezpiecznego używania broni, a tym samym budzi uzasadnione obawy, że broni tej może użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego". W ocenie autora skargi kasacyjnej, wysuwanie takich wniosków wyłącznie na podstawie postawienia zarzutu zdaje się być ogromnym nadużyciem ze strony organu.

Zdaniem kasatora, rozpatrując kwestię istnienia uzasadnionej obawy użycia przez skarżącego broni w celach sprzecznych z porządkiem publicznym, nie można także pominąć kwestii, że został on oskarżony o nieumyślne spowodowanie zarzucanych mu czynów. W kontekście rozważania, czy skarżący spełnia, czy też nie przesłanki ujęte w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, iż organy winny to czynić "bez wnikania w problematykę jego nieumyślności i zależności między tym przestępstwem, a zagrożeniem porządku prawnego z tytułu posiadania broni" przyjęte zostało jako nieuprawnione.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, sytuacja, gdy przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu popełnione są z winy umyślnej, nie wymaga komentarza, można przyjąć za pewnik, iż takich właśnie sprawców miał na uwadze ustawodawca formułując omawiany przepis. Sytuacja jednak jest diametralnie różna w przypadku, gdy owe przestępstwa popełniono nieumyślnie. Istnieje domniemanie graniczące z pewnością, że takie przestępstwo ma charakter przypadkowy i jednorazowy. Brak zamiaru po stronie sprawcy nie pozwala przyjąć, że popełni on także przestępstwo w przyszłości, czyli, że istnieje wobec niego uzasadniona obawa zagrożenia porządku prawnego z tytułu posiadania broni.

W skardze kasacyjnej zarzucono również, że nie wzbudziło zastrzeżeń Sądu naruszenie przez organy policji dyspozycji art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Sąd zaakceptował dokonanie przez organy niezbędnej oceny spełniania przez skarżącego przesłanki ujętej w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wyłącznie na podstawie jednego faktu, a nie jak wymaga tego przepis art. 80 k.p.a. na podstawie całokształtu materiału dowodowego - co nie odpowiada zasadzie swobodnej oceny dowodów.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, z tego, że organ I instancji zwrócił się o opinię do zarządu Koła łowieckiego i o opinię środowiskową o skarżącym, wynika, że dostrzegał on potrzebę wyjaśnienia sprawy we wskazanym kierunku. Po uzyskaniu pozytywnych opinii stwierdził - a za nim organ odwoławczy i Sąd, że nie mają one żadnego znaczenia dla sprawy. Podjęte przez organ działania mają - w ocenie kasatora - charakter pozorny, tj. mający stwarzać wrażenie wnikliwości i dogłębności postępowania. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że takie postępowanie godzi wprost w ogólne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, art. 8 oraz art. 11 k.p.a. , a w związku z tym nie powinno być przez Sąd akceptowane.

W konkluzji uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazano, że w sprawie toczącej się przed sądem powszechnym przeprowadzony został dowód z opinii biegłego. W ocenie pełnomocnika, skarżący ma podstawy sądzić, że będzie uznany za niewinnego postawionych mu zarzutów – co nastąpi zapewne przed rozpatrzeniem skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko wnosząc o jej oddalenie.

Pismem procesowym z dnia 26 stycznia 2009 r. kasator uzupełniając uzasadnienie zarzutów skargi kasacyjnej powołał się na dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wielokrotnie podkreślano, iż rozważając możliwość zastosowania odmowy, czy cofnięcia pozwolenia na broń wobec zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji powinno się brać pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, postawę strony, jej cechy osobowościowe i sposób postępowania, o czym świadczyć mogą dotychczasowe zachowanie, jak też charakter i cechy konkretnych popełnionych, czy zarzucanych mu czynów przestępczych.

Kasator zwrócił dodatkowo uwagę na konstytucyjną ochronę praw słusznie nabytych i powołując się na art. 2 Konstytucji RP wskazał, że jeżeli danej osobie przyznano prawo – uznając tym samym, ze spełnia ona niezbędne ku temu przesłanki – to organ chcąc to słusznie nabyte prawo odebrać, powinien wykazać, że okoliczności się zmieniły i osoba ta już niezbędnych przesłanek nie spełnia.

W rozpatrywanej sprawie – jak podkreślił kasator – negatywne konsekwencje zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obciążyłyby człowieka, któremu nie udowodniono jakiegokolwiek przestępstwa nawet w formie nieumyślnej.

Na poparcie tego twierdzenia wskazano, że wyrokiem Sądu Rejonowego w W. II Wydział Karny z dnia [...] grudnia 2007 r. sygn. akt [...] skarżacy został uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu czynu. Orzeczenie to co prawda uchylono wyrokiem Sądu Okręgowego w K. IX Wydział Karny z dnia [...] października 2008 r. sygn. akt [...], jednak nastąpiło to z przyczyn proceduralnych. W toku ponownego rozpoznawania sprawy zgromadzony materiał dowodowy uzupełniony został o opinię sporządzoną w Katedrze Ginekologii, Położnictwa i Onkologii Ginekologicznej Kliniki Onkologii Ginekologicznej Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu w której stwierdzone zostało, iż można z całą pewnością wykluczyć, że postępowanie lekarskie stanowiło zagrożenia dla zdrowia i życia dziecka i pacjentki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako p.p.s.a.), skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z kolei przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej, jednakże z urzędu Sąd bierze pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w § 2 art. 183.

Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania, zaś skarga kasacyjna spełnia wymogi określone w art. 176 p.p.s.a.

Przystępując do oceny powołanych podstaw kasacyjnych podkreślić należy, iż w myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 183 §1 p.p.s.a., wymaga prawidłowego sformułowania zarzutów w skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. obliguje kasatora do wskazania naruszonych w postępowaniu sądowoadministracyjnym przepisów proceduralnych, a także do wykazania, iż wskazane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny kontrola kasacyjna obejmuje wyłącznie stosowanie prawa procesowego przez sąd administracyjny. Badanie przez Naczelny Sąd Administracyjny stosowania prawa przez organy administracji może mieć jedynie charakter pośredni, w sytuacji, gdy skarżący w ramach podstawy kasacyjnej zarzuci sądowi pierwszej instancji naruszenie stosownych przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez nieuwzględnienie, mimo zarzutów zawartych w skardze, naruszenia przez organy wskazanych w niej przepisów.

W tym kontekście, w rozpatrywanej sprawie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się trafne. Zauważyć przy tym należy, że objęte zarzutem naruszenie prawa procesowego tj. art. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a w zw. z art. 80 i 77 § 1 kpa jest w istocie konsekwencją błędnej wykładni prawa materialnego dokonanej przez organy Policji i zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego był przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Stanowi on, że organ cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, iż organy Policji prawidłowo zastosowały art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy przyjmując, iż sam fakt oskarżenia o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu powoduje konieczność zaliczenia strony do grona osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wnioskowanie takie Naczelny Sąd Administracyjny w składzie obecnym uważa za błędne.

Przepis art. 15 ust. 1 pkt. 6 ustawy o broni i amunicji stanowi, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Powołana regulacja - na mocy art. 18 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji znajdująca również zastosowanie w sprawach cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni – przewiduje, że odmowa przyznania prawa do posiadania broni, jak i cofnięcie już przyznanego prawa następuje wobec osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ustawodawca, stosując zwrot "w szczególności" wymienił w powołanym przepisie przykładowo okoliczności, których zaistnienie najczęściej powoduje zaliczenie do kategorii osób wskazanych tym przepisem. Powołane w ramach omawianej regulacji, skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, jak też oskarżenie o popełnienie takich przestępstw nie stanowi zatem samodzielnej przesłanki do odmowy wydania, czy też cofnięcia pozwolenia na broń. Stąd, zastosowanie art. 15 ust. 1 pkt 6 nastąpić może wyłącznie w przypadku stwierdzenia kumulatywnego spełnienia przewidzianych w tym przepisie warunków. Innymi słowy, cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania, bądź też przedstawienie zarzutów o przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Pojęcie "uzasadnionej obawy", użyte w art. 15 ust. 1 pkt. 6 ustawy o broni i amunicji ma charakter niedookreślony. Jego interpretacja odpowiadać powinna celowi regulacji polegającemu na ochronie bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że obawę tę może uzasadniać dotychczasowe postępowanie strony (nadużywanie alkoholu, popełnianie czynów nagannych), czy ujemne cechy charakteru (nieopanowanie, konfliktowość, porywczość, niezrównoważenie i inne ). Ustawodawca wyraźnie wskazał, że tylko istnienie uzasadnionej obawy użycia broni w interesie sprzecznym z bezpieczeństwem i porządkiem publicznym może być przyczyną cofnięcia pozwolenia na broń. Organ ma więc obowiązek wykazać dowodami, że co do konkretnej osoby, z konkretnej przyczyny istnieje obawa niezgodnego z prawem użycia broni. W każdym przypadku wymaga to wnikliwego rozpatrzenia całokształtu okoliczności wskazujących na cechy osobowościowe strony.

Prawo posiadania broni - jak słusznie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - nie należy w Polsce do wolności i praw obywatelskich gwarantowanych w Konstytucji RP. Prawa tego nie gwarantują również przepisy prawa międzynarodowego, w tym prawa europejskiego. Posiadanie broni jest sferą reglamentowaną przez Państwo w celu zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pozwolenie na broń wydawane jest przez organy Policji po wszechstronnym i starannym badaniu, czy nie zachodzą przeciwwskazania, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Podkreślić jednak należy, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o broni i amunicji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, także cofnięcie takiego pozwolenia powinna poprzedzać wnikliwa procedura. Przemawia za tym również ochrona nabytego uprawnienia.

W rozpoznawanej sprawie, wskutek błędnej wykładni prawa materialnego pominięto okoliczności istotne dla sprawy zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji.

Przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ z naruszeniem art. 7 i art. 77§1 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozważył całokształtu materiału dowodowego i nie wziął pod uwagę pozytywnych opinii środowiskowych na temat postawy strony w 5 letnim okresie posiadania broni. Organ pominął również okoliczność, że uprawnionemu zarzucono popełnienie przestępstwa w postaci nieumyślnej, polegającego w istocie na błędzie w sztuce lekarskiej. Czyn uprawnionego nie wiązał się z żadną agresją, brutalnością, czy atakiem na kogokolwiek. Stąd, jako zbyt pochopne i sprzeczne z art. 80 kpa uznać należy ustalenie, że w tym konkretnym przypadku samo oskarżenie o popełnienie przestępstwa podważa wszelką wiarygodność uprawnionego i powoduje przekonanie, iż stwarza on zagrożenie użycia broni sprzecznie z porządkiem prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołanych uchybień nie dostrzegł i skargę oddalił, naruszając w ten sposób art. 145 § 1 pkt 1) lit.c p.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Sąd pierwszej instancji powinien raz jeszcze ocenić zgodność z prawem decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2007 r., mając na uwadze zaprezentowany wyżej sposób interpretacji omówionych przepisów.

Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonego wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).