Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 454/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 16 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 369
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 stycznia 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1977/07 w sprawie ze skargi P. F. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska notariusza 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania, 2. zasadza od P. F. na rzecz Ministra Sprawiedliwości kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1977/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. F. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r., nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska notariusza, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r. w przedmiocie odwołania ze stanowiska notariusza. Sąd stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.

Orzekając na podstawie art. 16 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. − Prawo o notariacie (t.j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 ze zm.) Minister Sprawiedliwości uznał, że w sytuacji uzyskania przez P. F. dwóch ujemnych ocen wskutek kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatorów samorządu notarialnego, celowym i uzasadnionym było podjęcie decyzji o odwołaniu go ze stanowiska notariusza. Organ wskazał, że w latach 2000−2006 miało miejsce pięć wizytacji w kancelarii notarialnej P. F., których dokonywali notariusze − wizytatorzy prezentujący wysoki poziom merytoryczny. W wyniku tych wizytacji wizytatorzy wydali cztery negatywne oceny pracy notariusza. Protokoły wizytacji w wielu przypadkach wskazywały na powtarzające się błędy, które nie zostały przez niego konwalidowane, pomimo wydanych zaleceń powizytacyjnych. W latach 2003−2006 P. F., po przeanalizowaniu protokołów wizytacyjnych sporządzonych przez notariuszy – wizytatorów, został trzykrotnie negatywnie oceniony przez Radę Izby Notarialnej w G.. Mimo że nie kwestionował zarządzeń powizytacyjnych, nie zastosował się do nich, co stwierdzili wizytatorzy w kolejnych protokołach wizytacji.

Minister Sprawiedliwości zakwalifikował stwierdzone błędy do zasadniczych, uznając, że mają one istotny wpływ na sytuacje stron czynności, gdyż w wielu przypadkach skutkują nieważnością czynności notarialnych, stanowią istotne zagrożenie dla prawidłowości obrotu prawnego i dla oceny charakteru czynności, które zgodnie z art. 2 § 2 ustawy − Prawo o notariacie mają charakter dokumentu urzędowego.

Uznając skargę P. F. na powyższą decyzję za zasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że w postępowaniu w przedmiocie odwołania skarżącego ze stanowiska notariusza Minister Sprawiedliwości nie uczynił zadość zasadom wyrażonym w art. 7, art. 77 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. Wprawdzie przed wszczęciem tego postępowania skarżący nie kwestionował wiarygodności i rzetelności wizytacji oraz zasadności ustaleń protokołów powizytacyjnych, jednak nie zwalniało to organu od obowiązku wnikliwego rozpatrzenia zarzutów i ustosunkowania się do nich. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wskazał jedynie, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich racji.

Sąd zauważył, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P. F. wyrażał poważne wątpliwości co do bezstronności wizytujących jego kancelarię członków samorządu notarialnego i domagał się przeprowadzenia wizytacji jego kancelarii przez Ministra jako organ bezstronny. Minister nie odniósł się w żaden sposób do tego postulatu pomimo tego, że zgodnie z art. 42 § 1 ustawy − Prawo o notariacie sprawuje nadzór nad działalnością notariuszy i organami samorządu notarialnego. Wskazany przepis wraz z wydanym na podstawie art. 42 § 2 tej ustawy rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. Nr 42, poz. 188) daje Ministrowi możliwość przeprowadzenia wizytacji kancelarii notarialnej. W ocenie Sądu, w sytuacji gdy kwestionowana jest rzetelność i wiarygodność wizytacji dokonywanych przez członków Izby Notarialnej, do której należy skarżący, przeprowadzenie takiej wizytacji wydaje się co najmniej wskazane. Dokonane w ten sposób ustalenia mogłyby następnie posłużyć do weryfikacji zarówno zarzutów skarżącego, jak i wiarygodności wizytacji wcześniejszych.

Ponadto Sąd wskazał, że organ całkowicie pominął fakt przeprowadzenia wizytacji przez notariusza, który przewodniczył składowi Sądu Dyscyplinarnego orzekającego w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej skarżącego. Stało się tak pomimo tego, że w dniu orzekania Minister dysponował kompletem akt administracyjnych, w których znajdowała się kopia orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego, jak i protokół powizytacyjny z dnia [...] maja 2004 r. Wizytację tę przeprowadziła notariusz E. R., która następnie przewodniczyła składowi Sądu Dyscyplinarnego rozpatrującego sprawę odpowiedzialności dyscyplinarnej skarżącego. To zaś, w połączeniu z oświadczeniem tego ostatniego w kwestii długotrwałego konfliktu z wyżej wymienioną notariusz, sprawia, że koniecznym jest – zdaniem Sądu − szczegółowe odniesienie się przez organ orzekający do wszystkich zarzutów dotyczących stronniczości członków Izby Notarialnej w G. w stosunku do skarżącego. W ocenie Sądu, w miarę potrzeby zasadnym byłoby również przeprowadzenie nowych dowodów (w tym ww. wizytacji dokonanej przez Ministra), aby wyeliminować jakiekolwiek wątpliwości co do wiarygodności materiału dowodowego, w oparciu o który wydano rozstrzygnięcie. Jest to tym bardziej istotne, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym ujawniony został fakt, że wizytacja przeprowadzona u skarżącego w 2004 r. przez H. M. i L. T. nie została wpisana do księgi wizytacji i lustracji, co stanowi istotne uchybienie.

Reasumując, Sąd uznał, że dokonana pod kątem zgodności z prawem ocena decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r. prowadzi do wniosku, że przy jej wydawaniu organ nie dokonał wnikliwej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, czego skutkiem było oparcie orzeczenia na materiale dowodowym, którego wiarygodności nie można obecnie zweryfikować.

W skardze kasacyjnej Minister Sprawiedliwości, zaskarżając powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania.

Na podstawie art. 174 pkt 1) i art. 145 § 1 pkt 1) a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., organ zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów: art. 16 § 3 ustawy – Prawo o notariacie (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy − Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw − Dz. U. Nr 80, poz. 540) i art. 42 § 1 ustawy − Prawo o notariacie oraz § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego poprzez uznanie przez sąd, że pomimo czterech negatywnych wizytacji kancelarii notarialnej P. F. − w tym trzech kolejnych − i zapisu ustawowego o możliwości odwołania przez Ministra Sprawiedliwości notariusza w sytuacji uzyskania dwóch ujemnych ocen w wyniku kolejnych wizytacji, powtarzalności i wagi uchybień dostrzeżonych przez wizytatorów po obszernej analizie sporządzonych przez niego aktów notarialnych, wskazanym było przeprowadzenie wizytacji przez właściwy organ Ministra Sprawiedliwości w celu wyeliminowania wątpliwości.

Na podstawie art. 174 pkt 2) i art. 145 § 1 pkt 1) c) p.p.s.a. organ zarzucił naruszenie przepisu postępowania: art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. wskutek błędnego przyjęcia, że Minister Sprawiedliwości nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz nie wskazał, które fakty uznał za udowodnione i na jakich dowodach oparł swoje twierdzenia oraz nie podał przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności − z uwagi na to, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że wbrew twierdzeniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., obie decyzje Ministra Sprawiedliwości zostały wydane po szczegółowej analizie protokołów wizytacji pod kątem ustalenia wagi, rodzaju stwierdzonych uchybień i nieprawidłowości. Ich skala, ciężar gatunkowy i niezastosowanie się P. F. do zaleceń powizytacyjnych, mimo trzykrotnej ich akceptacji i zobowiązania się do ich stosowania, miały decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Organ zarzucił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. dokonał błędnej wykładni art. 16 § 3 ustawy − Prawo o notariacie. Przepis ten daje Ministrowi Sprawiedliwości możliwość odwołania notariusza, który uzyskał dwie ujemne oceny w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora samorządu notarialnego "lub" właściwy organ Ministra Sprawiedliwości. Zastosowanie przez ustawodawcę we wskazanym przepisie rozwiązania alternatywnego poprzez użycie słowa "lub" pozwala Ministrowi Sprawiedliwości odwołać notariusza albo w sytuacji uzyskania dwóch ujemnych ocen w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora samorządu notarialnego albo właściwy organ Ministra Sprawiedliwości. Błędna wykładnia tego przepisu dokonana przez Sąd I instancji prowadziłaby do wniosku, że nie mają znaczenia wizytacje przeprowadzone przez wizytatorów − notariuszy, a Minister Sprawiedliwości powinien każdorazowo dokonywać kontroli wizytacji przy każdym stwierdzeniu wizytowanego, niepopartym żadnymi dowodami, o wrogości i tendencyjności członków rady izby notarialnej.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości fakt przeprowadzenia wizytacji w dniu [...] lipca 2006 r. przez notariusz D. W. i E. R., przewodniczącą składowi orzekającemu Sądu Dyscyplinarnego, który wymierzył P. F. w dniu [...] stycznia 2006 r. karę pieniężną za niewykonanie zarządzeń powizytacyjnych, wydanych przez Radę Izby Notarialnej w G. z siedzibą w S. w dniu [...] października 2003 r. (od którego to orzeczenia nie odwołał się), należy zinterpretować odmiennie niż na to wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w W.. Sąd I instancji nie wziął pod uwagę tego, że twierdzenia P. F. o rzekomym konflikcie z notariusz E. R. nie zostały poparte żadnymi dowodami. Co więcej, wizytacja została przeprowadzona również przez drugiego notariusza − D. W.. Organ podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w treści uzasadnienia wyroku nie wskazał, na jakiej podstawie notariusz E. R. miałaby odmówić dokonania wizytacji kancelarii P. F. ani też nie wskazał przepisu prawa powodującego obligatoryjne wyłączenie notariusza w takiej sytuacji. Sąd nie wskazał także jaki przepis prawa naruszył Minister Sprawiedliwości uznając, że wizytacja przeprowadzona została w sposób prawidłowy. Minister Sprawiedliwości na marginesie wskazał również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. błędnie ustalił, iż najpierw miała miejsce wizytacja kancelarii notarialnej dokonana m.in. przez E. R., a następnie przewodniczyła ona składowi Sądu Dyscyplinarnego.

Organ podniósł, że ewentualne uchybienie polegające na niewpisaniu przez wizytatorów − notariuszy wizytacji przeprowadzonej w 2006 r. do księgi wizytacji i lustracji nie jest uchybieniem skutkującym nieważnością wizytacji i nie pozwala na uznanie, że takiej wizytacji nie było, skoro istnieje sporządzony z niej protokół, a Rada Izby Notarialnej w G. z siedzibą w S. podjęła w sprawie uchwałę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. nie wskazał, naruszenia jakiego przepisu prawa dopuścił się Minister Sprawiedliwości, uznając taką wizytację za skuteczną.

Minister Sprawiedliwości podkreślił, że zaskarżona decyzja została podjęta po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i na podstawie przepisów prawa. Organ nie przekroczył określonego przez ustawodawcę w art. 16 § 3 ustawy − Prawo o notariacie zakresu uznania administracyjnego. Przeprowadził postępowanie dowodowe zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zawartymi w art. 7, art. 77 i art. 107 − wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy, wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, dostatecznie wyjaśnił podjęte rozstrzygnięcie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. F. wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie od strony skarżącej zwrotu poniesionych kosztów. W uzasadnieniu strona podniosła, że w świetle stanu faktycznego opinie Rady Izby Notarialnej w G. z siedzibą w S. i organu administracji są niezasadne, obarczone subiektywizmem i niewłaściwie umotywowane, wobec czego wydane w oparciu o nie decyzje są wadliwe, zaś uchylający je wyrok prawidłowy. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie podważa skutecznie właściwych ustaleń i rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., stanowiąc − zdaniem strony − niedopuszczalną polemikę z prawidłowym orzeczeniem.

W piśmie z dnia [...] marca 2008 r. Rada Izby Notarialnej w G. w całości podzieliła stanowisko Ministra Sprawiedliwości zawarte w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Rozważając w pierwszej kolejności zarzuty skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., czyli naruszenie przepisów postępowania, a konkretnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 i 107 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, polegające zdaniem Ministra Sprawiedliwości na błędnym przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż organ nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz nie wskazał, które fakty uznał za udowodnione i na jakich dowodach oparł swe ustalenia oraz nie podał przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności − należy stwierdzić, że są one uzasadnione.

Niespornym jest fakt, że wszystkie negatywne opinie wystawione skarżącemu po przeprowadzeniu wizytacji kancelarii notarialnej skarżącego P. F. zawierały cały szereg merytorycznych zarzutów, do których odnosił się skarżący i w zasadzie w większości ich nie kwestionował, przynajmniej w czasie, w którym miał usunąć zauważone uchybienia w swojej pracy. Należy w tym miejscu zauważyć, że nawet skarżący poniósł odpowiedzialność dyscyplinarną za niewykonanie zarządzeń pokontrolnych (powizytacyjnych). W innym czasie skarżący zawiadomił o przyjęciu i wdrożeniu do stosowania zarządzeń powizytacyjnych z dnia [...] lutego 2002 r.

Dopiero w lutym 2007 r. w piśmie do Ministra Sprawiedliwości, po wszczęciu postępowania o odwołanie go ze stanowiska notariusza, zaczął kwestionować wizytacje Izby Notarialnej, uważając je za nierzetelne i tendencyjne.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestionowanie rzetelności i wiarygodności negatywnych opinii powizytacyjnych wizytatorów Izby Notarialnej opiera się jedynie na polemice z ustaleniami wizytatorów i próbą bagatelizowania uchybień popełnionych przez skarżącego w pracy kancelarii notarialnej, a przede wszystkim dezawuowaniu kompetencji i obiektywizmu samych wizytatorów.

Budzi poważne wątpliwości stwierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że Minister Sprawiedliwości nie rozpatrzył wnikliwie zarzutów skarżącego odnośnie opinii negatywnych będących podstawą odwołania go ze stanowiska notariusza, gdy w rzeczywistości uzasadnienia decyzji Ministra Sprawiedliwości zawierają szczegółową analizę protokołów wizytacji i odniesienie do tych negatywnych ocen.

Organ rozpatrując w postępowaniu odwoławczym zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy również odniósł się do nich i przedstawił argumenty przemawiające za ich odrzuceniem.

Z uzasadnienia obu decyzji Ministra Sprawiedliwości wynika, że cały materiał dowodowy został rozpatrzony i oceniony zgodnie z wymogami przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, 77 i 107 k.p.a. i twierdzenie odmienne Sądu I instancji jest gołosłowne i pozbawione podstaw.

Organ odnosząc się do zarzutów skarżącego nie ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że nie przedstawił na ich poparcie żadnych dowodów, co zresztą było zgodne z rzeczywistością, ale podniósł argumenty przemawiające za przyjęciem negatywnych ocen pracy skarżącego jako notariusza.

Samo wyrażenie przez skarżącego wątpliwości co do bezstronności wizytujących jego kancelarię członków samorządu notarialnego, niepoparte żadnymi przekonywującymi argumentami, nie pozwalało Sądowi I instancji na podważenie wiarygodności opinii tych wizytatorów. Nie wiadomo dlaczego fakt późniejszego przewodniczenia przez wizytatora notariusza E. R. Sądowi Dyscyplinarnemu, który rozpatrywał sprawę skarżącego już po przedmiotowej wizytacji, miałby wpłynąć na wiarygodność protokołu wizytacji sporządzonego przez tego wizytatora wspólnie z drugim wizytatorem notariuszem D. W.. W czasie kiedy wizytator E. R. przeprowadzała wizytację kancelarii notarialnej skarżącego nie miała wcześniej z nim kontaktu i nie występowały przyczyny wskazane przez Sąd, które miałyby świadczyć o jej stronniczości, przynajmniej nie zostały one w niniejszej sprawie wykazane.

Dlatego też oświadczenie skarżącego o długotrwałym konflikcie z wyżej wymienioną notariusz uwzględnione przez Sąd I instancji nie zostało poparte żadnymi istotnymi okolicznościami i dowodami.

Niezrozumiały jest zatem w świetle powyższych okoliczności zarzut, że organ nie odniósł się do zarzutów dotyczących rzekomej stronniczości Członków Izby Notarialnej w G. w stosunku do skarżącego i w konsekwencji nie przeprowadził nowych dowodów, w tym wizytacji kancelarii przeprowadzonej przez wizytatorów Ministra Sprawiedliwości w ramach sprawowanego przez niego nadzoru nad działalnością kancelarii notarialnych.

Skoro brak było uzasadnionych podstaw do zakwestionowania opinii przedłożonych przez Radę Izby Notarialnej w G., to nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia dodatkowej wizytacji kancelarii skarżącego przez Ministra Sprawiedliwości.

Zgromadzenie w materialne dowodowym aż tylu negatywnych opinii sporządzonych przez różnych wizytatorów − notariuszy, zatwierdzonych przez Radę Izby Notarialnej w G. i dokonanie weryfikacji tych opinii przez organ rozstrzygający w niniejszej sprawie czyniło zadość regułom postępowania administracyjnego, a w szczególności zasadom zawartym w przepisach art. 7, 77 i 107 k.p.a.

Nie wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jaki wpływ na wynik sprawy miało uchybienie niewpisania wizytacji przeprowadzonej u skarżącego w 2004 r. przez notariuszy H. M. i L. T. do księgi wizytacji i lustracji i dlaczego Sąd uważa to za istotne uchybienie, skoro ta wizytacja przeszła całą procedurę wymaganą przepisami dotyczącymi nadzoru samorządu notarialnego nad działalnością notariuszy, włącznie z zatwierdzeniem jej przez Radę Izby Notarialnej, a wizytowany notariusz przyjął zarządzenie pokontrolne do realizacji i przestrzegania.

Dlatego też uchylenie zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania budzi poważne wątpliwości i wymaga ponownej analizy i oceny argumentacji Ministra Sprawiedliwości zawartej w uzasadnieniu kwestionowanych decyzji oczywiście w konfrontacji z zarzutami skarżącego przedstawionymi w tej sprawie.

Jeżeli chodzi o zarzuty z drugiej podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a mianowicie naruszenie prawa materialnego w postaci art. 16 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 z późn. zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. Nr 42, poz. 188), to również powinny być uwzględnione w sytuacji gdyby przesądzano stan faktyczny obejmujący wydanie aż trzech kolejnych negatywnych opinii po przeprowadzeniu kolejnych wizytacji kancelarii notarialnej skarżącego przez wizytatorów Izby Notarialnej (bez udziału wizytatora Ministra Sprawiedliwości).

Nie ulega wątpliwości, że jedyną przesłankę z art. 16 § 3 Prawa o notariacie stanowiło uzyskanie dwóch ujemnych ocen w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora samorządu notarialnego lub właściwy organ Ministra Sprawiedliwości.

Prawidłowa wykładnia treści tego przepisu prowadzi do wniosku, że wizytacje mogą być przeprowadzone alternatywnie albo przez wizytatora samorządu notarialnego, albo przez właściwy organ Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości nie ma obowiązku każdorazowo przed podjęciem decyzji o odwołaniu przeprowadzać dodatkowo wizytacji kancelarii notarialnej, jeśli nie ma zastrzeżeń co do wykonania dotychczasowych wizytacji przez wizytatora samorządu notarialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny winien przy ponownym rozpoznaniu sprawy jeszcze raz wnikliwie przeanalizować ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności wszystkich sprawozdań z wizytacji, dokonaną przez organ orzekający w niniejszej sprawie, jak również odnoszące się do niego zarzuty skarżącego i rozstrzygnąć w sposób niebudzący wątpliwości czy skarżący uzyskał dwie ujemne oceny w wyniku kolejnych wizytacji, czy też nie, a zatem czy została spełniona przesłanka z art. 16 § 3 Prawa o notariacie do jego odwołania z funkcji notariusza.

Należy podkreślić, że ocena materiału dowodowego, a w tym ocena wiarygodności poszczególnych dowodów jakimi niewątpliwie są sprawozdania z wizytacji sporządzone przez wizytatorów samorządu notarialnego, należy do organu (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), a Sąd mógłby ją zakwestionować, jeśli byłaby dowolna i pozbawiona rzeczowej argumentacji.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art. 203 pkt 2 p.p.s.a.