Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3155/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4. 6, 7
journal: Dz.U. 2000 nr 28 poz 353
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 12 listopada 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski Protokolant: starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej małoletniej E. M. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 391/17 w sprawie ze skargi małoletniej E. M. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego S. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...]; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz E. M. kwotę 1050 (jeden tysiąc pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 391/17, oddalił skargę E. M. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego S. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa.

Jak wskazał Sąd Wojewódzki zaskarżonym aktem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. 2012, poz. 161 ze zm.), utrzymał w mocy orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...], o odmowie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez małoletnią E. M..

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ wskazał, że wnioskodawczyni urodziła się [...] września 2011 r. w miejscowości w [...] (Izrael), jako córka S. i P. Z. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. wnioskodawczyni, reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego, wystąpiła z wnioskiem o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego; we wniosku powołała się na posiadanie obywatelstwa polskiego przez ojca – S. M., na dowód czego przedłożyła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], potwierdzającą posiadanie obywatelstwa polskiego przez S. M., jednakże pomimo wyraźnych wezwań strona nie dostarczyła aktu uznania dziecka przez ojca – S. M., albo innego dokumentu ustalającego ojcostwo, a w aktach sprawy brak jest również dowodu na pozostawanie rodziców małoletniej wnioskodawczyni w związku małżeńskim w dacie jej urodzenia. Organ uznał, że wnioskodawczyni nie wypełniła ciążącego na niej obowiązku wynikającego z przepisu art. 56 ustawy o obywatelstwie polskim z 2009 r., tj. nie wykazała okoliczności powoływanych we wniosku o pozostawaniu rodziców małoletniej w związku małżeńskim, jako istotnych dla jej statusu obywatelstwa. Organy administracji publicznej nie były w stanie jednoznacznie rozstrzygnąć, czy stan faktyczny dotyczący małoletniej wnioskodawczyni mieści się w zakresie przepisu art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim z 1962 r., ponieważ nie można było określić w oparciu o posiadany materiał dowodowy, czy przy ustaleniu ojcostwa obywatela polskiego został zachowany termin jednego roku od dnia urodzenia się dziecka; zachodziło bowiem domniemanie, że ustalenie ojcostwa S. M. w stosunku do wnioskodawczyni, nastąpiło z naruszeniem terminu określonego w art. 7 ustawy o obywatelstwie polskim z 1962 r.; jeżeli ustalenie ojcostwa nastąpiło po upływie jednego roku od dnia urodzenia się małoletniej wnioskodawczyni, to nie skutkowało nabyciem obywatelstwa polskiego, mimo tego, że w sferze prawa rodzinnego wywołało skutki ex tunc.

W skardze na ww. rozstrzygniecie sformułowano zarzuty naruszenia przepisów:

- art. 4, art. 6 i art. 7 ustawy o obywatelstwie polskim z 1962 r. polegające na ustaleniu, iż małoletnia nie nabyła z chwilą urodzenia obywatelstwa polskiego,

- art. 7, art. 12, art. 76 § 1, art. 77, art. 80 i art. 138 § 1 K.p.a. poprzez nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji prawnej małoletniej w stosunku do jej starszego rodzeństwa O. M. i O. M., którzy otrzymali poświadczenia obywatelstwa polskiego, będąc w identycznej sytuacji faktycznej i prawnej, oraz poprzez uznanie, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy był niewystarczający dla ustalenia nabycia przez małoletnią z chwilą urodzenia obywatelstwa polskiego po ojcu i utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy zamiast jej uchylenia i potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego,

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał wniesioną skargę za niezasadną. Jego zdaniem trafnie uznały organy obu instancji, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje wystarczających podstaw do uznania, że ustawowe przesłanki do nabycia przez skarżącą obywatelstwa polskiego zostały spełnione. Sąd meriti wskazał, że skarżąca wywodzi nabycie obywatelstwa polskiego przez urodzenie, po ojcu, który w sposób bezsporny był obywatelem polskim w dacie urodzenia się skarżącej. Bezspornym jest również fakt, że matka skarżącej nie posiada i nie posiadała obywatelstwa polskiego.

Z zestawienia przepisów art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim z 1962 r. wynika, że w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez organy orzekające w niniejszej sprawie, należało zdaniem Sądu pierwszej instancji ustalić nie tylko to, czy ojciec skarżącej posiadał obywatelstwo polskie w dacie urodzenia się skarżącej, ale również to, czy w dacie tej przysługiwał mu w świetle prawa status rodzicielski, a ściślej, czy status ten uzyskał przed upływem terminu wskazanego w art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim z 1962 r.

Zasadnie w ocenie Sądu meriti uznano w postępowaniu administracyjnym, że wystarczającym środkiem dowodowym, pozwalającym na ustalenie wskazanej wyżej okoliczności, nie może być akt urodzenia skarżącej. Dokument ten wprawdzie wymienia osobę ojca skarżącej, niemniej nie stwierdza, w jakiej dacie status ten powstał. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego trafnie uznały organy, że środkiem pozwalającym na ustalenie spornej okoliczności byłby w szczególności akt ślubu rodziców skarżącej. O ile z aktu tego wynikałoby, że zawarcie związku małżeńskiego przez rodziców skarżącej miałoby miejsce wcześniej aniżeli urodzenie się skarżącej, skutkowałoby to domniemaniem nabycia przez ojca skarżącej statusu rodzicielskiego z datą narodzin skarżącej, w konsekwencji czego roszczenie o stwierdzenie obywatelstwa polskiego byłoby uzasadnione. Byłoby tak również w sytuacji, w której, w braku zawarcia przez rodziców skarżącej ślubu przed dniem narodzin skarżącej, skarżąca przedstawiałby urzędowy dokument poświadczający nabycie przez jej ojca statusu rodzicielskiego przed upływem terminu wskazanego w art. 7 ust. 1 o obywatelstwie polskim z 1962 r. Pomimo kierowania przez organy stosownych wezwań do pełnomocnika skarżącej, konsekwentnie odmówił on przedłożenia jakiejkolwiek dokumentacji, dotyczącej kwestii istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, podnosząc, że można ją wyjaśnić w oparciu o już zgromadzony materiał dowodowy.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że stanowiska organów w niniejszej sprawie nie można uznać za wynik nadmiernego formalizmu, polegającego na nieuzasadnionym żądaniu od strony, aby ta - przy niebudzącym wątpliwości stanie faktycznym sprawy i przy braku jakichkolwiek przesłanek mogących sugerować, że okoliczności faktyczne sprawy, ustalone w oparciu o niebudzące wątpliwości dowody uległy zmianie - przedłożyła dowód na to, że zmiany takie rzeczywiście nie zaszły. Stanowisko to jest natomiast wyrazem realizacji przez organy ustawowego obowiązku ustalenia, czy w odniesieniu do danej osoby, wnioskującej o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez urodzenie, nie zaszły ustawowo przewidziane okoliczności uniemożliwiające uznanie, że do nabycia obywatelstwa skutecznie doszło. Rolą organu jest ustalenie przesłanek nabycia obywatelstwa zapisanych w stosownych normach zarówno jako tzw. "pozytywne" jak i "negatywne" (wykluczające). Sposób redakcji norm nie może przesądzić w istocie o zakresie obowiązków dowodowych organów. O ile pewne okoliczności można ustalić na podstawie stosownych dokumentów, nie jest na gruncie ustawy o obywatelstwie polskim z 2009 r. uzasadnione żądanie aby podstawę stanowiło wyłącznie oświadczenie zainteresowanego konkretnym rozstrzygnięciem sprawy. Działanie organów było zatem w ocenie Sądu meriti wykonaniem obowiązku, wynikającego z art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim z 1962 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła E. M., reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego S. M. Zaskarżając go w całości zarzuciła:

1) niewłaściwe zastosowanie art. 4, art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim polegające na ustaleniu, iż małoletnia nie nabyła z chwilą urodzenia obywatelstwa polskiego, gdyż zachodzi wątpliwość co do ustalenia ojcostwa w ciągu roku od chwili urodzenia;

2) naruszenie art. 141 § 4, art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. 2017, poz. 1369 ze zm.) – dalej powoływana, jako: "P.p.s.a." oraz art. 7, art. 12, art. 76 § 1, art. 77, art. 80 i art. 138 § 1 K.p.a. poprzez nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji prawnej małoletniej w stosunku do jej starszego rodzeństwa O. M. i O. M., którzy otrzymali poświadczenia obywatelstwa polskiego będąc w identycznej sytuacji faktycznej i prawnej oraz poprzez uznanie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był niewystarczający dla ustalenia nabycia przez małoletnią z chwilą urodzenia obywatelstwa polskiego po ojcu.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie naruszenia te miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż w ich wyniku doszło do oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2016 r., zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Jak wskazał autor skargi kasacyjnej art. 7 ustawy o obywatelstwie polskim z 1962 r. dotyczy sytuacji, gdy w ciągu roku od dnia urodzenia dziecka nastąpią zmiany w ustaleniu osoby albo obywatelstwa jednego lub obojga rodziców mające wpływ na obywatelstwo dziecka. Zobowiązanie strony skarżącej do udowodnienia nieistnienia okoliczności wskazanych w tym przepisie nie miało żadnych podstaw prawnych, zwłaszcza w sytuacji braku w materiale dowodowym jakichkolwiek dowodów bądź choćby najmniejszych poszlak uzasadniających wątpliwości w zakresie ustalenia ojcostwa S. M. w stosunku do E. M. bądź w zakresie jego obywatelstwa, które miałyby zajść w ciągu roku po urodzeniu małoletniej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano również, że zagraniczne akty stanu cywilnego posiadają na terenie Polski moc dowodową taką samą jak polskie akty stanu cywilnego niezależnie od tego, czy zostały transkrybowane do polskich ksiąg stanu cywilnego.

W świetle powyższego, zdaniem autora skargi kasacyjnej, akt urodzenia, będący zagranicznym aktem stanu cywilnego stanowi wyłączny dowód zdarzeń w nim stwierdzonych, a więc określa pochodzenie określonej osoby od danych rodziców, jej miejsce i datę urodzenia. Chybione są, w ocenie autora skargi kasacyjnej, dywagacje na temat potencjalnego "statusu rodzicielskiego" ojca skarżącej w świetle przesłanek wynikających z przepisu art. 7 ust 1 ustawy o obywatelstwie polskim z 1962 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstaw kasacyjnych.

Skarżąca podnosi zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak też naruszenia przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek ich argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku treściowym, koncentrując się zasadniczo wokół postanowień art. 4, art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, których niewłaściwe zastosowanie doprowadziło do wadliwej oceny przez Sąd Wojewódzki zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę powyższy związek treściowy, zarzuty skargi poddane zostaną kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie trzeba podnieść, że Sąd Wojewódzki dokonał prawidłowych ustaleń walidacyjnych przyjmując, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy decydujące znaczenie mają przepisy obowiązujące w chwili zdarzenia powodującego zmiany w statusie obywatelstwa, czyli przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (tekst jedn. Dz. U. 2000, Nr 28, poz. 353 ze zm. – dalej powoływana, jako: "ustawa o obywatelstwie z 1962 r."), w brzmieniu obowiązującym w dniu 7 września 2011 r., tj. w dniu urodzenia skarżącej.

Skarżąca, we wniosku o potwierdzenie polskiego obywatelstwa, powołała się na posiadanie obywatelstwa polskiego przez ojca – S. M., na dowód czego przedłożyła decyzję Wojewody [...] z dnia v lutego 2016r., nr [...], potwierdzającą posiadanie obywatelstwa polskiego przez S. M.

Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, w kwestii nabycia ex lege obywatelstwa polskiego przez urodzenie przyjęła, jako zasadnicze kryterium, zasadę ius sanginus. Zgodnie z art. 4 ustawy z 1962 r. nabycie obywatelstwa polskiego z mocy prawa następuje przez urodzenie z rodziców, z których przynajmniej jedno jest obywatelem polskim, niezależnie od miejsca urodzenia dziecka w kraju czy za granicą. Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy o obywatelstwie z 1962 r., obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2012 r., dziecko rodziców, z których jedno jest obywatelem polskim, drugie zaś obywatelem innego państwa, nabywa przez urodzenie obywatelstwo polskie; jednakże rodzice w oświadczeniu złożonym przed właściwym organem w ciągu trzech miesięcy od dnia urodzenia się dziecka mogą wybrać dla niego obywatelstwo państwa obcego, którego obywatelem jest jedno z rodziców, jeżeli według prawa tego państwa dziecko nabywa jego obywatelstwo. Przepis art. 7 ustawy o obywatelstwie z 1962 r. określa wyjątki od zasad wyrażonych w art. 4 i 6 ustawy o obywatelstwie z 1962 r. W art. 7 przewidziano bowiem możliwość uwzględnienia, przy określeniu obywatelstwa dziecka, zmian w ustaleniu osoby lub obywatelstwa rodziców wyłącznie w dwóch sytuacjach. Po pierwsze w przypadku zmian w ustaleniu osoby lub obywatelstwa jednego lub obojga rodziców, jeżeli zmiany te nastąpiły przed upływem roku od urodzenia dziecka (art. 7 ust. 1). Po drugie - zmian w ustaleniu osoby ojca wynikających z wyroku zaprzeczającego ojcostwo lub unieważniającego uznanie dziecka, jeżeli zmiany te nastąpiły przed uzyskaniem przez dziecko pełnoletności, z tym, że w przypadku, gdy dziecko ukończyło 16 lat, konieczna jest zgoda dziecka na zmianę obywatelstwa (art. 7 ust. 2). Należy zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, że Sąd Wojewódzki nieprawidłowo przeprowadził kontrolę wydanej w sprawie decyzji, przyjmując, że uzależnienie ustalenia obywatelstwa polskiego od udowodnienia, że te wyjątki nie wystąpiły (przy braku jakichkolwiek ku temu poszlak), stanowi naruszenie wskazanych przepisów ustawy o obywatelstwie z 1962 r. Trafnie argumentuje skarżąca kasacyjnie, że przyjęcie stanowiska Sądu Wojewódzkiego w istocie oznacza nakładanie na stronę dodatkowego nieuzasadnionego obowiązku udowadniania okoliczności negatywnej, co stoi w sprzeczności z zasadą prawdy obiektywnej określoną w art. 7 K.p.a.

Sąd Wojewódzki zaaprobował ustalenia organów, że akt urodzenia skarżącej nie może być dowodem na nabycie przez nią, ex lege przez urodzenie, obywatelstwa polskiego, gdyż dokument ten wprawdzie wymienia osobę ojca skarżącej, niemniej nie stwierdza w jakiej dacie ojciec skarżącej uzyskał "status rodzicielski", ponadto akt ten został wystawiony w dniu [...] kwietnia 2016 r., czyli ponad cztery lata po narodzinach. Nie można, więc stwierdzić, czy ojcostwo obywatela polskiego zostało ustalone w terminie do roku od urodzenia. Stanowisko to należy uznać za błędne. Wskazać bowiem należy na treść art. 1138 K.p.c., który zrównuje zagraniczne dokumenty urzędowe z polskimi dokumentami urzędowymi pod względem ich mocy dowodowej, co do zasady nie wymagając ich legalizacji. Zagranicznym dokumentem urzędowym jest dokument sporządzony przez organ państwa obcego, w ramach powierzonych mu kompetencji, we właściwej formie, przy czym miejsce wystawienia dokumentu nie jest istotne. Zagranicznym dokumentem urzędowym jest nie tylko jego oryginał, lecz również jego odpis bądź uwierzytelniony wyciąg (zob. wyrok SN z dnia 31 stycznia 2007 r., sygn. II CSK 379/06, LEX nr 457825). Ponadto, zgodnie z przepisem art. 76 § 1 K.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z treści art. 4 ustawy z dnie 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r, Nr 161, poz. 1688 ze zm.) wynika, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodnione jedynie w postępowaniu sądowym. Wykładnia systemowa i funkcjonalna powyższych norm prowadzi do wniosku, że zagraniczne akty stanu cywilnego posiadają na terenie Polski moc dowodową taką samą, jak polskie akty stanu cywilnego niezależnie od tego czy zostały transkrybowane do polskich ksiąg stanu cywilnego (art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego).

W świetle powyższego przyjąć należy, że akt urodzenia, będący zagranicznym aktem stanu cywilnego, stanowi wyłączny dowód zdarzeń w nim stwierdzonych, a więc określa pochodzenie określonej osoby od danych rodziców, jej miejsce i datę urodzenia. Skoro zatem w przedłożonym przez skarżącą, wydanym przez uprawiony organ w przepisanej formie, odpisie aktu urodzenia zaświadczono, że skarżąca urodziła się w dniu [...] września 2011 r. w miejscowości w [...] (Izrael), jako córka S. M. i P. Z., to stosownie do powołanego art. 4 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego - niezgodność z prawdą zdarzeń stwierdzonych w tym akcie, może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym.

W świetle powyższego pozbawione jest doniosłości prawnej stanowisko w kwestii potencjalnego "statusu rodzicielskiego" ojca skarżącej, a w szczególności niepoparte żadnymi faktami, a wynikające jedynie z treści art. 7 ust 1 ustawy o obywatelstwie z 1962 r. wątpliwości, że gdyby skarżąca urodziła się jako dziecko pozamałżeńskie, a jej uznanie przez ojca nastąpiło po upływie ustawowego terminu, to nie nabyłaby obywatelstwa polskiego. Niezrozumiałe jest też stanowisko organu kwestionujące prawdziwość zdarzeń stwierdzonych w akcie urodzenia skarżącej na tej podstawie, że odpis aktu urodzenia został wydany w dniu [...] kwietnia 2016 r.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd Wojewódzki błędnie uznał, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia fakt, że starsze rodzeństwo skarżącej otrzymało potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Starsze rodzeństwo otrzymało poświadczenia obywatelstwa polskiego, będąc w identycznej sytuacji faktycznej i prawnej, co skarżąca. Do wniosków zostały dołączone ich akty urodzenia z takimi samymi, co skarżąca, danymi osobowymi rodziców. W ten sposób doszło do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej skarżącej w stosunku do starszego rodzeństwa.

Należy też zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie jest istotne, czy zawarcie przez rodziców skarżącej było skuteczne w świetle prawa polskiego i wywołało skutki prawne. Podnieść należy, że ustawodawca w ustawie o obywatelstwie z 1962 r., odmiennie niż to uczynił w art. 5 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego z dnia 20 stycznia 1920 r., nie uzależnił nabycia przez urodzenie obywatelstwa polskiego po ojcu, od pozostawania tego ojca w związku małżeńskim z matką dziecka. Jak wskazano wyżej, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 4 i art. 6 ustawy o obywatelstwie z 1962 r., nabycie przez dziecko obywatelstwa polskiego przez urodzenie jest następstwem obywatelstwa rodziców w chwili urodzenia. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w wyrokach NSA: z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2307/14 i z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 804/11 (dostępne, [w:] CBOSA), zgodnie z którym w sytuacji, gdy art. 7 ustawy o obywatelstwie z 1962 r. określa jedynie wyjątki od zasady, że nabycie przez dziecko obywatelstwa polskiego przez urodzenie jest następstwem obywatelstwa rodziców w chwili urodzenia - uzależnienie ustalenia obywatelstwa danej osoby od udowodnienia, że wyjątki te nie wystąpiły (przy braku jakichkolwiek ku temu poszlak), stanowi nadużycie i naruszenie wskazanych przepisów. Zebrany w sprawie materiał dowodowy zawierał akt urodzenia małoletniej, decyzję poświadczającą obywatelstwo polskie jej ojca oraz oświadczenie, że żadne zmiany w ustaleniu ojca po jej urodzeniu nie nastąpiły. Nadto ojciec skarżącej wskazał, że nigdy nie ubiegał się o zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego na obce ani nie zrzekł się obywatelstwa polskiego oraz, że rodzice małoletniej, po jej urodzeniu, nie składali oświadczenia o wyborze dla niej obywatelstwa obcego.

W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że zebrany w sprawie materiał dowodowy zawierał wystarczające dowody dla ustalenia nabycia przez małoletnią, z chwilą urodzenia, z mocy art. 4 i 6 ustawy o obywatelstwie z 1962 r., polskiego obywatelstwa po ojcu. Brak było podstaw do zanegowania oświadczeń, że w ciągu roku od urodzenia E. M. nie zachodziły żadne zmiany w ustaleniu osoby jej ojca lub związane z utratą przez niego obywatelstwa polskiego.

W tym stanie rzeczy, ponieważ istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona do rozpoznania skargi, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę. Mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania stwierdził, że decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.), ponieważ nie dokonano należytej oceny całokształtu materiału dowodowego. Jak również, że w realiach sprawy, dokonano wadliwej subsumpcji norm prawa materialnego (art. 4, art. 6 i art. 7 ustawy o obywatelstwie z 1962 r.). Uzasadnia to, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i lit. a oraz art. 135 P.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ, na gruncie przepisów ustawy o obywatelstwie z 1962 r. i na podstawie całokształtu materiału dowodowego, dokona stosownych ustaleń oceniając wszystkie zgromadzone w sprawie dowody. Ponadto prowadząc postępowanie z wniosku skarżącej, oceni jej sytuację prawną na podstawie materiału aktowego zgromadzonego w sprawach o potwierdzenie obywatelstwa polskiego jej starszego rodzeństwa: O. M. i O. M., którzy otrzymali poświadczenia obywatelstwa polskiego.

O kosztach postępowania sądowego NSA orzekł na podstawie art 203 pkt 1 P.p.s.a.