Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 497/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6274 Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 7;8;11;77 par 1, 107 par 3, 75
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] listopada 2014 r., działając na podstawie art 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej "k.p.a." oraz art. 1 ust. 1 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2004 r., Nr 167, poz. 1758 ze zm.), dalej również "ustawa", utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] maja 2014 r. w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie przez "A. " Sp. z o.o. z siedzibą w P. nieruchomości rolnej o pow. 150,9729 ha, położonej w obrębie P., gm. P., woj. [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 38,69 ha, [...] o pow. 40,08 ha, [...] o pow. 13,46, [...] o pow. 3,8719 ha, [...] o pow. 11, 8565 ha i [...] o pow. 43,0145 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy.

Spółka "A. " Sp. z o.o. (100% kapitału szwedzkiego) wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych z wnioskiem o wydanie zezwolenia na nabycie ww. nieruchomości rolnej.

Minister Spraw Wewnętrznych pismem z 3 kwietnia 2014 r. zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zajęcie stanowiska w sprawie, natomiast postanowieniem z [...] maja 2014 r. przedłużył termin do wniesienia sprzeciwu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do dnia 4 czerwca 2014 r.

Postanowieniem z [...] maja 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyraził sprzeciw na wydanie zezwolenia na nabycie przez "A. " Sp. z o.o. objętej wnioskiem nieruchomości rolnej.

"A. " Sp. z o.o. wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] maja 2014 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Rolnictwa postanowieniem z [...] listopada 2014 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] maja 2014 r.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister wskazał, że nieruchomość objęta wnioskiem nie jest objęta obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że działka nr [...] o pow. 38,69 ha to grunt orny klas llIb-IVb, grunt zadrzewiony i zakrzewiony klasy IVb i nieużytek, działka nr [...] o pow. 40,08 ha to grunt orny klas IVa-VI, pastwisko klas IV-V, łąka klas V-Vl, las V klasy i nieużytek oraz grunt zadrzewiony i zakrzewiony klas IVa-VI, działka nr [...] o pow. 13,46 ha to grunt orny klas lIlb-V, działka nr [...] o pow. 3,8719 ha to grunt rolny zabudowany, działka nr [...] o pow. 11,8565 ha to grunt rolny zabudowany, grunt orny klas lVa-V, grunt zadrzewiony i zakrzewiony klasy IVa oraz staw, działka nr [...] o pow. 43,0145 ha to grunt orny klas Illb-Vi, pastwisko IV klasy, grunt zadrzewiony i zakrzewiony klas IVa-V, las V klasy oraz nieużytek.

Minister wskazał, że głównym przedmiotem działalności wnioskującej spółki są uprawy rolne połączone z chowem i hodowlą zwierząt (działalność mieszana). Spółka "A. " Sp. z o.o. hoduje na omawianej nieruchomości loszki, knury oraz prosięta do tuczu.

Dalej organ ustalił, że wnioskująca spółka wystąpiła do Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z wnioskiem o przygotowanie do sprzedaży omawianej nieruchomości. Spółce "A." Sp. z o.o., jako dzierżawcy tej nieruchomości (dzierżawa trwa dłużej niż 3 lata), przysługuje pierwszeństwo nabycia nieruchomości. Uzasadniając zamiar sprzedaży Agencja wskazała, że w trakcie trwania dzierżawy dzierżawiąca spółka poniosła nakłady inwestycyjne obejmujące inwestycje na fermie i w wytwórni pasz, których wartość rynkowa na dzień 12 lipca 2013 r. wyniosła łącznie ok. 17 milionów złotych. W wyniku przeprowadzonej modernizacji obiektu powstała jedna z najnowocześniejszych ferm hodowlanych w Polsce. Wnioskowana nieruchomość jest kluczowa w prowadzeniu działalności gospodarczej przez spółkę "A. " Sp. z o.o. W skład tej nieruchomości wchodzi bowiem ferma hodowlana, w której wnioskująca spółka prowadzi produkcję materiału hodowlanego na potrzeby m.in. rolników zajmujących się hodowlą trzody chlewnej. Ponadto nabycie nieruchomości jest niezbędne spółce "A." Sp. z o.o. dla tworzenia bezpieczeństwa w zakresie zagospodarowania gnojowicy (wnioskowane grunty zapewnią ok. 25% powierzchni niezbędnej do tego celu).

Uzasadniając zgłoszenie sprzeciwu Minister powołał się m.in. na stanowisko [...] Izby Rolniczej, której przedstawiciele stwierdzili, że nabyciem tych gruntów zainteresowani są miejscowi rolnicy, którzy zgłaszają bardzo duże zapotrzebowanie na grunty rolne, W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nabycie własności omawianej nieruchomości rolnej nie jest niezbędne spółce "A. " Sp. z o.o. do korzystania z niej. Wnioskująca spółka może bowiem nadal prowadzić działalność na tej nieruchomości bez konieczności nabycia jej na własność (umowa dzierżawy została zawarta na 25 lat, do dnia 8 marca 2020 r.) Nabyciu nieruchomości rolnej w omawianej sprawie sprzeciwiają się również względy polityki społecznej, którym w omawianej sprawie należy dać pierwszeństwo przed słusznym interesem strony. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, będąc organem współdziałającym na podstawie ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, uwzględnia bowiem nie tylko przedmiot sprawy administracyjnej, ale także zakres swoich zadań. W szczególności, działając jako organ współdziałający na podstawie art. 1 ust. 1 i 1 a ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców i oceniając wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej, Minister jest uprawniony na podstawie art. 7 k.p.a. do uwzględnienia interesu społecznego poprzez odwołanie się do postanowień ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Zgodnie zaś z przepisami ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, preferowanym nabywcą nieruchomości rolnych jest rolnik prowadzący gospodarstwo rodzinne, posiadający kwalifikacje rolnicze i zamieszkały w gminie, na terenie której położona jest chociaż część nabywanej nieruchomości rolnej, podczas gdy o nabycie omawianej nieruchomości rolnej o pow. 150,9729 ha wnioskuje spółka prawa handlowego. Należy zatem uznać, że skoro wnioskująca spółka nie spełnia warunków ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, to nabycie przez tę spółkę omawianej nieruchomości rolnej byłoby sprzeczne z interesem rolnictwa.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 175/05, organ wskazał, że stanowisko organu opiniującego winno wynikać z zakresu jego zadań. Do zadań Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi należą zaś m.in. sprawy kształtowania ustroju rolnego państwa oraz ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne. W sprawach nabywania nieruchomości przez cudzoziemców Minister uprawniony jest zatem do odwołania się do postanowień ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. nr 64, poz. 592). Zgodnie zaś z przepisami tej ustawy podstawą ustroju rolnego jest gospodarstwo rodzinne, osobiście prowadzone przez rolnika indywidualnego. Zatem w interesie rolnictwa jest, aby sprzedawane grunty nabywali rolnicy indywidualni na powiększenie lub tworzenie gospodarstw rodzinnych. Spółka "A. " sp. z o.o. nie spełnia tych warunków. Na podstawie art. 7 k.p.a., Minister jest uprawniony do uwzględnienia interesu społecznego poprzez odwołanie się do postanowień ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Ustawa ta określa zasady kształtowania ustroju rolnego państwa przez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych oraz zapewnienie prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach.

Dalej odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że zgłosił sprzeciw na nabycie omawianej nieruchomości rolnej, ponieważ uznał, iż wydaniu zezwolenia na nabycie tej nieruchomości rolnej sprzeciwiają się względy polityki społecznej. Skoro wnioskująca spółka nie spełnia warunków ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, to nabycie przez tę spółkę omawianej nieruchomości rolnej jest sprzeczne z interesem rolnictwa.

Z tych samych, wyżej przedstawionych powodów, organ nie podzielił zarzutów naruszenia art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie uzasadnienia postanowienia na uznaniu administracyjnym noszącym cechy dowolności, że organ wybiórczo ocenił stan faktyczny, czym naruszył art. 7 k.pa. i art. 107 § 3 k.p.a., że naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu, że nie było powodów, aby przedłużyć termin do wniesienia sprzeciwu, ponieważ nie zachodził szczególnie uzasadniony przypadek, organ nie podzielił tego zarzutu, stwierdzając, że powodem przedłużenia terminu do wniesienia sprzeciwu była konieczność uzyskania opinii [...] Izby Rolniczej.

Z kolei odnosząc się do zarzutu, że odwołującej spółce uniemożliwiono przed wydaniem postanowienia w sprawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, w tym w szczególności co do opinii przedstawionej przez [...] Izbę Rolniczą z dnia 27 maja 2014 r., czym naruszono art. 10 §1 k.p.a., organ stwierdził, iż faktycznie przed wydaniem postanowienia strona nie miała możliwości wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów. Spowodowane to było tym, że organ otrzymał opinię [...] Izby Rolniczej dnia 28 maja 2014 r. faksem i dopiero dnia 2 czerwca 2014 r. listem, a zawity termin prawa materialnego do zgłoszenia sprzeciwu upływał dnia 4 czerwca 2014 r. Nie było zatem możliwe przed upływem tego terminu pisemne zawiadomienie odwołującej spółki o możliwości zapoznania się z tą opinią. Jednakże, okoliczność ta nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania, że doszło do takiego naruszenia ww. normy prawa, które miałoby istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W sytuacji postawienia organowi administracji zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych koniecznym jest wskazanie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawę do przyjęcia, że doszło do naruszenia wskazanej wyżej normy prawa (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 212/11) oraz uchylenia decyzji organu administracji. Ponadto w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy spółka odwołująca została poinformowana i mogła się wypowiedzieć, zgłosić żądania, jak też przesłać dodatkowy materiał dowodowy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2014 r. wywiodła "A. " Sp. z o.o. z siedzibą w P.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca Spółka zarzuciła;

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 1a ust. 1 i 2 w związku z art. 1a ust. 6 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców w związku z art. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że jedyną formą realizacji zasady ochrony interesu rolnictwa - jest umożliwienie nabywania nieruchomości rolnych przez rolników prowadzących gospodarstwo rodzinne (rolników indywidualnych), posiadających kwalifikacje rolnicze i zamieszkałych w gminie, na terenie której położona jest część nieruchomości oraz, że każde nabycie nieruchomości przez spółkę prawa handlowego jest sprzeczne z interesem rolnictwa pomimo, że żaden z obowiązujących przepisów prawa nie zakazuje nabycia nieruchomości rolnej przez cudzoziemca będącego osobą prawną i takiej argumentacji nie można wywieść na podstawie obowiązujących przepisów prawa,

- oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, której przepisy nie mają zastosowania do sprzedaży nieruchomości rolnej w przypadku, gdy sprzedającym jest Agencja Nieruchomości Rolnych, a gdyby nawet miały takie zastosowanie to art. 4 ust. 8 w zw. art. 4 ust. 7 nowelizacji ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych innych ustaw z dnia 16 września 2011 r. (Dz. U. 2011 r., Nr 233, poz. 1382) pozostaje w relacji lex specialis w stosunku do przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego,

- naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 1 - 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych (Dz. U. 2014 poz. 1079 j.t) poprzez przyjęcie, że preferowanym nabywcą są rolnicy prowadzący gospodarstwo rodzinne posiadający kwalifikacje rolnicze i zamieszkali w gminie na terenie, której położona jest chociaż część nabywanej nieruchomości rolnej, w szczególności przynależący do właściwej izby rolniczej, którzy zgłosili na piśmie podanie o pomoc w nabyciu nieruchomości pomimo, że osoby prawne są również członkami samorządu rolniczego z mocy prawa, a żaden przepis ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego nie pozwala na wyprowadzenie wniosku, że preferowanym nabywcą nieruchomości rolnej jest wyłącznie rolnik indywidualny i takie działanie stanowi nieuzasadnione ograniczenie wolnego co do zasady obrotu ziemią, wątpliwe z punktu widzenia ustroju rolnego, mającego sprzyjać wysokotowarowemu, nowoczesnemu rolnictwu - zwłaszcza, że Skarżąca daje gwarancje realizowania celów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego.

II. naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynika sprawy tj.:

- naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu postanowienia faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz ich niezastosowanie przez Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi, który jest obowiązany do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w celu ustalenia okoliczności faktycznych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,

- naruszenie art. 7 k.p.a. polegające na braku wyważenia interesu społecznego (względów polityki społecznej) i słusznego interesu strony w sytuacji, gdy zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych organ w pierwszej kolejności winien dać prymat interesowi strony, a ponadto w istniejącym stanie faktycznym i prawnym - Skarżąca zobligowana była na podstawie art. 4 ust. 8 znowelizowanej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustawa do złożenia oświadczenia o zakupie dzierżawionej nieruchomości wraz z podaniem terminu, w którym ma nastąpić zakup,

- naruszenie art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie uzasadnienia postanowienia na uznaniu administracyjnym noszącym cechy dowolności, nie uwzględniającym zasady swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do tego, że organ w sposób dowolny uznał, iż nabycie na własność nieruchomości rolnej przez Skarżącą nie jest niezbędne do dalszego korzystania z nieruchomości, pomimo, że Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Trenowy w O. w piśmie z dnia 8 maja 2014 r. wskazała: nabycie przez Spółkę gruntów rolnych jest niezbędne dla tworzenia bezpieczeństwa w zakresie zagospodarowania gnojowicy - sprzedawane grunty zapewnią tylko ok. 25 % powierzchni niezbędnej do tego celu",

- naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wybiórczą ocenę stanu faktycznego, polegającą na pominięciu tak istotnej okoliczności jaką jest przysługujące Skarżącej ustawowe prawo pierwszeństwa wynikające z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. 2012 r., poz. 1187, jt.) uprawniające do nabycia dzierżawionej nieruchomości rolnej z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przez Skarżącą oraz niezastosowanie art. 4 ust. 8 w zw. z art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 2011 Nr 233 poz. 1382) na podstawie, których Skarżąca zobligowana była do złożenia oświadczenia Agencji Nieruchomości Rolnych w przedmiocie wyłączenia 30 % dzierżawionego areału, zawarcia aneksu do umowy dzierżawy oraz określenia terminu zakupu dzierżawionej nieruchomości rolnej, który to termin w tym konkretnym przypadku nie mógł być dłuższy niż 4 lata (art. 4 ust 8 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych innych ustaw),

- art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa polegające na przyjęciu, że wyłącznie uprawnionym do nabycia nieruchomości rolnej jest rolnik indywidulany, prowadzący gospodarstwo rodzinne, w sytuacji, gdy żaden przepis prawa nie zakazuje nabycia nieruchomości rolnych przez Skarżącą, a ponadto w tym konkretnym przypadku Skarżąca zastosowała się do obowiązujących przepisów prawa tj. art. 4 ust. 8 w zw. z art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych innych ustaw i uruchomiła procedurę zakupu dzierżawionej nieruchomości rolnej poprzez złożenie oświadczenia Agencji Nieruchomości Rolnych, wyraziła zgodę na wyłączenie 30 % dzierżawionego areału, zawarła aneks do umowy dzierżawy oraz określiła termin zakupu dzierżawionej nieruchomości, który to termin w tym konkretnym przypadku nie mógł być dłuższy niż 4 lata zgodnie art. 4 ust. 8 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 2011 roku zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych innych ustaw,

- art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa polegające na administracyjnym przymuszeniu Skarżącej do uruchomienia procedury zakupu dzierżawionej nieruchomości rolnej od Agencji Nieruchomości Rolnej, a następnie wnosząc i utrzymując sprzeciw w formie postanowienia twierdząc, że: "skoro wnioskująca Spółka nie spełnia warunków ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, to nabycie przez tę Spółkę omawianej nieruchomości rolnej byłoby sprzeczne z interesem rolnictwa" - pomimo, że Skarżąca zgodziła się już na wyłączenie 30 % dzierżawionego areału i te grunty wg. wiedzy Skarżącej zostały przeznaczone na zaspokajanie potrzeb rolników indywidualnych, a brak zakupu dzierżawionej nieruchomości przez Skarżącą w terminie wskazanym w oświadczeniu spowoduje utratę pierwszeństwa nabycia dzierżawionej nieruchomości co w konsekwencji da prawo Agencji Nieruchomości Rolnych do ogłoszenia przetargu na sprzedaż nieruchomości dzierżawionej przez Skarżącą i w ten sposób może doprowadzić do pozbawiania Skarżącej areału niezbędnego do prowadzenia przez nią działalności rolniczej, w szczególności, że art. 29 ust. 3b ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - uprawnia Agencję Nieruchomości Rolnych do zastrzeżenia, że w przypadku ogłoszenia przetargu mogą w nim uczestniczyć wyłącznie rolnicy indywidualni w rozumieniu ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, co prowadzi do nieuzasadnionej dyskryminacji Skarżącej,

- naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z których to przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 o kształtowaniu ustroju rolnego wynika, że preferowanym nabywcą nieruchomości rolnych jest rolnik prowadzący gospodarstwo rodzinne, posiadający kwalifikacje rolnicze i zamieszkały w gminie, na terenie której położona jest chociaż część nabywanej nieruchomości rolnej (Jest to nieuzasadnione ograniczenie nie przewidziane ww. ustawie),

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak sformułowania pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia, odnoszącego się do wskazania wyraźnych przyczyny ze względu na które organ zgłosił sprzeciw na wydania zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnych; naruszając tym samym zasadę przekonywania.

W konsekwencji powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia z dnia [...] maja 2014 r., wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka dokonała rozwinięcia powyższych zarzutów.

Minister Rolnictwa i Rozwoju wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi G-t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 , ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna.

Podstawę materiaInoprawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (t.j. Dz. U. z 2004 r., nr 167, poz. 1758, ze zm.) zgodnie z którym, nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia. Zezwolenie jest wydawane, w drodze decyzji administracyjnej, przez ministra właściwego do sprawa wewnętrznych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych, jeżeli sprzeciwu również nie wniesie minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Sprzeciw ten jest wyrażany w ramach współdziałania organów, na podstawie art. 106 k.p.a., w formie postanowienia (art. 1 ust. 1a ww. ustawy).

Podkreślenia wymaga, że w świetle art. 1 ust. 4 ustawy nabyciem nieruchomości w rozumieniu tej ustawy jest nabycie prawa własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego na podstawie każdego zdarzenia prawnego. Przy czym pojęcie "zdarzenie prawne" jest szerokie i obejmuje również czynność prawną nabycia nieruchomości w drodze umowy kupna - sprzedaży.

Wprawdzie cudzoziemiec, w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, może nabyć w Polsce nieruchomość, w tym nieruchomość rolną, jednakże nie na zasadzie równouprawnienia z obywatelami polskimi, lecz pod warunkiem spełnienia wymogów ww. ustawy, od których spełnienia ustawodawca uzależnia dopuszczalność nabywania nieruchomości przez cudzoziemców.

Okolicznością bezsporną w przedmiotowej sprawie jest to, że wniosek o wydanie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości, dotyczy nieruchomości rolnej, przy czym o rolniczym charakterze gruntu przesądza jego rolnicze przeznaczenie, a nie sposób jego aktualnego wykorzystania. Rolny charakter nieruchomości objętej wnioskiem upoważnia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy do wypowiedzenia się, czy z punktu widzenia kierowanego przez niego działu administracji, istnieją podstawy do wniesienia sprzeciwu na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca.

Postanowienia art. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy nie zawierają przesłanek uzasadniających wniesienie sprzeciwu przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Minister, załatwiając sprawę, kieruje się ogólną dyrektywą wynikającą z art 7 k.p.a., a zatem powinien uwzględniać interes ogólny i słuszny interes obywatela.

W orzecznictwie przyjmuje się, na co wskazał organ w zaskarżonym postanowieniu, że przepisy ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie zakreślają merytorycznego zakresu oceny Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ale dotyczyć ona powinna tych aspektów sprawy, które wiążą się z zadaniami organu orzekającego, czyli w tym konkretnym wypadku szeroko pojętymi zagadnieniami z zakresu kształtowania ustroju rolnego państwa. Taki zakres badania wniosku przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi wyznacza art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 743, ze zm.), zgodnie z którym dział rozwój wsi obejmuje m.in. sprawy kształtowania ustroju rolnego państwa oraz ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 674/08, Lex nr 459300).

Ponadto jak stanowi art. 1a ust. 6 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemców następuje dodatkowo, z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592). Zatem przesłanki wynikające z tej ustawy mogą być uwzględnione jako podstawa wydania sprzeciwu przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Stosownie do przepisu art. 2 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego ilekroć w ustawie jest mowa o nieruchomości rolnej, należy przez to rozumieć nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekając w sprawie, jak już wyżej wskazano, kieruje się ogólną dyrektywa wynikającą z art. 7 k.p.a., zatem powinien uwzględnić interes ogólny i słuszny interes obywatela. Badając w sprawie interes ogólny, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zobowiązany jest dokonać oceny wniosku, uwzględniając treść art. 23 ust. 1 ustawy o działach administracji rządowej, w aspekcie szeroko pojętych zagadnień z zakresu kształtowania ustroju rolnego państwa. Z kolei zasady kształtowania ustroju rolnego, zgodnie z art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, nakazują uwzględnić poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych oraz zapewnienie prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Jest też bezsporne, iż z art. 23 Konstytucji RP wynika, iż podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając jako organ współdziałający zgodnie z art. 1 ust. 1 i 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców i oceniając wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej jest uprawniony, na podstawie art. 7 k.p.a. do uwzględnienia interesu społecznego poprzez odwołanie się do postanowień ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. W okolicznościach przedmiotowej sprawy zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, iż za zgłoszeniem sprzeciwu przemawiają interesy rolnictwa. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że nabycie przedmiotowej nieruchomości rolnej nie jest niezbędne Spółce do jej korzystania. Nieruchomość ta jest w posiadaniu skarżącej na podstawie umowy dzierżawy (zawartej na 25 lat), która obowiązuje do 8 marca 2020 r. Nakłady poczynione przez Spółkę dotyczą tylko części nieruchomości rolnej. Z akt administracyjnych wynika, że "A." Sp. z o.o. na dzień 18 sierpnia 2014 r. miała w dzierżawie z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa gruntów rolnych w gminie P. łącznie 829,3818 ha. Forma dzierżawy zaspokaja interesy Spółki. Spółka czyniła nakłady na części nieruchomości rolnej mając ją w dzierżawie. Skoro w trakcie trwania dzierżawy dzierżawiąca spółka poniosła nakłady inwestycyjne obejmujące inwestycje na fermie i w wytwórni pasz, to nie może to być obecnie argument przemawiający za sprzedażą jej nieruchomości rolnej, skoro nieruchomość ta może być w jej posiadaniu poprzez przedłużenie umowy dzierżawy. Z pisma Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia 8 maja 2014 r. wynika, że to Spółka pismem z dnia 28 września 2012 r. wystąpiła do Agencji z wnioskiem o przygotowanie do sprzedaży dzierżawionej nieruchomości o łącznej powierzchni 150,9729 ha. Argument, że nabycie przez Spółkę gruntów rolnych jest niezbędne dla tworzenia bezpieczeństwa w zakresie zagospodarowania gnojowicy nie może być decydujący, skoro grunty te i tak są w wykorzystywane w ten sposób przez skarżącą poprzez umowę dzierżawy.

Zarzut skargi, że rozstrzygnięcie zostało oparte wyłącznie na ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, której przepisy nie mają zastosowania do sprzedaży nieruchomości rolnej w przypadku, gdy sprzedającym jest Agencja Nieruchomości Rolnych, o tyle nie jest zasadny, że przepisy ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1187, ze zm.), jak również art. 4 ust. 8 w zw. Z art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 233, poz. 1382) znajdą zastosowanie dopiero gdy skarżąca jako cudzoziemiec uzyska zezwolenie na nabycie nieruchomości rolnej. Przepisy tych ustaw znajdą zastosowanie przy ustalaniu warunków samej umowy sprzedaży nieruchomości, a kwestia zezwolenia na nabycie nieruchomości w oparciu o przepisy ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców jest odrębnym zagadnieniem.

Sąd nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów procesowych, w tym zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.), które mogłoby mieć wpływ na wynik postępowania. Wbrew twierdzeniom skargi, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie i dokonał jego prawidłowej oceny uznając, że interes rolnictwa w okolicznościach przedmiotowej sprawy upoważnia do zgłoszenia sprzeciwu na nabycie przez skarżąca wskazanej we wniosku nieruchomości rolnej.

Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Wobec powyższego organ w toku postępowania zwrócił się do [...] Izby Rolniczej o opinię co do planowanego nabycia nieruchomości. Przyjęcie przez organ, że preferowanym nabywcą są rolnicy prowadzący gospodarstwo rodzinne posiadający kwalifikacje rolnicze i zamieszkali w gminie na terenie, której położona jest chociaż część nabywanej nieruchomości rolnej nie wynika z ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1079), tym samym organ nie naruszył art. 1 ust. 2 pkt 1-2 ww. ustawy.

Uznając, że zarzuty skargi nie są uzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.