Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 304/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji w częściach
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 35 par. 3, art. 36 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 sut. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1  lit. c, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 31 lipca 2017 r. nr [...] w zakresie punktu 1; 2. uchyla decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 31 lipca 2017 r. [...] w zakresie punktu 1; 3. oddala skargę w pozostałej części.


UZASADNIENIE

hSygn. akt III SA/Gd 304/18

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia 31 lipca 2017 r. nr [...] Wójt Gminy [...], po rozpatrzeniu wniosku A. M. z dnia 31 maja 2017 r.:

- odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia pieniężnego na całkowite pokrycie kosztu zakupu niezbędnych leków zaleconych przez lekarzy (punkt pierwszy rozstrzygnięcia zawartego w decyzji);

- odmówił przyznania świadczenia pieniężnego na całkowite pokrycie kosztu wykonania zleconego przez lekarza niezbędnego badania specjalistycznego (punkt drugi rozstrzygnięcia zawartego w decyzji).

W podstawie prawnej decyzji organ pierwszej instancji przywołał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej w skrócie jako "k.p.a.") oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 14, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2 i art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.).

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia 31 maja 2017 r. wezwał stronę do sprecyzowania złożonego podania o pomoc w zakresie ustalenia rodzaju świadczeń z pomocy społecznej oraz określenia jakie strona musi ponosić koszty leczenia (rodzaj oraz koszty) w terminie 7 dni od otrzymania pisma z informacją, że niezastosowanie się do niniejszego pisma skutkować będzie wydaniem decyzji odmownej.

Odrębnym pismem z dnia 31 maja 2017 r. wezwano stronę do przedłożenia oryginalnych dokumentów złożonych do podania o pomoc finansową Dokumenty zostały przełożone do wglądu przez wnioskodawcę w dniu 23 czerwca 2017 r. W tym samym dniu strona dostarczyła organowi informację, że oczekuje przyznania pomocy społecznej w następujących rozmiarach: na całkowite pokrycie kosztu niezbędnych leków zaleconych przez lekarzy – 550 zł oraz na pokrycie kosztu wykonania zleconego przez lekarza niezbędnego badania specjalistycznego - 850 zł. Strona do złożonych wyjaśnień nie dołączyła kserokopii recept potwierdzających zakup niezbędnych leków oraz nie przedłożyła skierowania na badanie specjalistyczne. Pismem z dnia 27 czerwca 2017 r. organ zwrócił się do wnioskodawcy z prośbą o dostarczenie potwierdzeń o odbywaniu regularnych wizyt lekarskich. W piśmie przekazanym organowi w dniu 19 lipca 2017 r. wnioskodawca oświadczył, że nie jest w stanie przedłożyć wymaganych potwierdzeń odbywania wizyt lekarskich, gdyż podmioty, u których strona odbywa wizyty lekarskie zaświadczeń nie wystawiają. Z kolei do pisma z dnia 24 lipca 2017 r. wnioskodawca dołączył zaświadczenie potwierdzające odbywanie regularnych wizyt lekarskich.

Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organ pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawca jest kawalerem, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] bez prawa do zasiłku i wg. złożonego oświadczenia nie podejmuje żadnej pracy. Wnioskodawca oświadczył podczas wywiadu, że długotrwale choruje oraz, że ponownie wystąpił z wnioskiem o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ponieważ poprzednie orzeczenie w tym przedmiocie utraciło ważność z dniem 30 czerwca 2016 r. Organ ustalił ponadto, że w miesiącu kwietniu 2017 r. uzyskał dochód w wysokości 317 zł (wypłata zasiłku okresowego). Dochód wnioskodawcy nie przekracza zatem kwoty 634 zł, która to kwota w świetle art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej.

Organ pierwszej instancji przywołał w dalszej kolejności treść art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy. Odmawiając przyznania żądanych świadczeń organ wskazał, że w przypadku zasiłku celowego na całkowite pokrycie kosztu zakupu niezbędnych leków zleconych przez lekarzy powodem odmowy jest fakt niedołączenia do sprecyzowania wniesionego podania wystawionych przez lekarzy recept oraz wymaganego kosztu zakupu leków, o co strona była wzywana pismem z dnia 31 maja 2017 r. Jako powód odmowy przyznania świadczenia na pokrycie kosztów badania specjalistycznego organ pierwszej instancji wskazał natomiast brak określenia przez wnioskodawcę o jakie badanie specjalistyczne chodzi. W ocenie organu orzekającego w sprawie nie bez znaczenie jest także to, że strona korzysta z innych form pomocy a ośrodek nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb o które wnioskuje strona, ponieważ dysponuje ograniczoną ilością środków finansowych.

W odwołaniu od wyżej wskazanej decyzji A. M. podniósł, że wydana decyzja narusza art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 3, art. 7 pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 3, art. 39 ust. 1 i 2, art. 100 ust 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 1 pkt 1, art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 30 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).

Wnosząc o uchylenie zakwestionowanej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia odwołujący się zaakcentował, że w wezwaniu o sprecyzowanie podania z dnia 31 maja 2017 r. organ nie wskazał w jaki sposób na zostać określony koszt leków czy koszt badania specjalistycznego. W piśmie tym nie zwracana się również do wnioskodawcy o przedłożenie recept z nazwami leków. Pismo to zostało doręczone stronie w dniu 16 czerwca 2017 r. Odpowiedź wnioskodawcy z dnia 23 czerwca 2017 r. została zatem udzielona przez stronę w terminie i w piśmie tym określone zostały rodzaje i koszty leczenia. Po złożeniu przez wnioskodawcę stosownego sprecyzowania został przeprowadzony wywiad środowiskowy w trakcie którego specjalista pracy socjalnej prowadzący sprawę jak i pracownik socjalny nie poruszali kwestii określenia rodzaju i kosztów leczenia, co powinni byli uczynić jeżeli w tej kwestii pojawiły się po stronie organu jakiekolwiek wątpliwości. W trakcie wywiadu nie zwrócono się również do strony o dostarczenie recept lekarskich. Takie recepty wnioskodawca okazał do wglądu w trakcie wywiadu. Jednocześnie okazał pracownikom socjalnym skierowanie lekarskie na wykonanie specjalistycznego badania lekarskiego.

Skarżący zakwestionował także argumentację organu przytoczoną dla uzasadnienia odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztu badania specjalistycznego. W tym zakresie wskazał, że w rozstrzygnięciu zawartym w decyzji mowa jest o nieokreśleniu rodzaju oraz kosztu badania specjalistycznego. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ pisze, że strona nie określiła o jakie badanie chodzi. Tym samym – w ocenie odwołującego – uzasadnienie decyzji nie koreluje z zawartym w niej rozstrzygnięciem.

Do odwołania A. M. załączył dwie recepty z dnia 29 maja 2017 r. oraz skierowanie na badanie MRI – spektroskopię mózgowia wystawione przez lekarza C. K. w dniu 24 lutego 2017 r.

Decyzją z dnia 27 listopada 2017 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 39 ust. 1 – 2 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 2 i 4, art. 4, art. 7 i art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji stwierdzając, że wydana przez Wójta Gminy [...] decyzja nie narusza prawa.

W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy wskazał, że z zebranego w sprawie materiału w tym z aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że odwołujący się prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest kawalerem w wieku 39 lat, nie pracuje zawodowo i nie zamierza pracować, choć jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Skarżący choruje długotrwale na zaburzenia lękowe i adaptacyjne, dyskopatię szyjną i astmę oskrzelową. Posiada własny dom o pow. 68 m2. Zadłużenie z tyt. energii elektrycznej w okresie 1 5 marca – 14 maja 2017 r. wynosi 353,58 zł, podatek od nieruchomości w wysokości 235 zł kwartalnie jest niezapłacony, za wodę płaci ojciec wnioskodawcy. Organ podkreślił, że w wywiadzie, ustalono, że A. M. nie spłaca żadnych zadłużeń, nie wie w jaki sposób spłacić ma zaległości np. za śmieci oraz wyjaśnił, że oczekuje na pomoc związaną z zakupem leków i skierowaniem na badania specjalistyczne. Wnioskodawca wskazał, że do lekarzy chodzi co najmniej raz w miesiącu celem przepisania leków. Podał także, iż odwołał się od orzeczenia dotyczącego jego niepełnosprawności z dnia 10 czerwca 2014 r. i dalej oczekuje na rozstrzygnięcie sądowe w tej sprawie. W dniu 29 czerwca 2016 r. złożył wniosek o zaliczenie go do osób niepełnosprawnych, ale sprawa jest odroczona do zakończenia postępowania sądowego. W wywiadzie ustalono również, że w 2017 r. przyznano wnioskodawcy świadczenia w formie zasiłku celowego w kwocie 150 zł na zakup żywności, na pokrycie kosztów dojazdu do lekarza 5 zł, środków czystości 5 zł, koszuli męskiej, kurtki męskiej 20 zł, obuwia 10 zł a odmówiono pokrycia kosztów poboru energii elektrycznej, zakupu garnka, zestawu malarskiego, zaworu kulowego, kleju uszczelniającego oraz dwóch sztuk blachy.

Przedstawiony na podstawie zebranego materiału dowodowego stan faktyczny dotyczący odwołującego, jego sytuacji osobistej w tym sytuacji zdrowotnej, sytuacji majątkowej, postawy w kwestii zatrudnienia i uzyskania własnych dochodów na utrzymanie nie może - zdaniem organu odwoławczego - prowadzić do wniosku, żeby uznać jego osobę i związaną z nim postawę życiową, za osobę, która spełnia w istocie przesłanki do udzielenia pomocy wynikające z art. 7 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Nie można bowiem zaakceptować sytuacji, gdy 39 - letni mężczyzna, który nie aktualnie nie posiada orzeczonego stanu niepełnosprawności oświadcza w toku wywiadu środowiskowego, że nie pracuje zawodowo a oczekuje wyłącznie na pomoc społeczną. Jego stan zdrowia opiera się głównie na jego oświadczeniach, wybiera badania na które oczekuje sfinansowania - badania specjalistycznego - bez

skierowania od lekarza rodzinnego i bez wskazania lekarza specjalisty, którego nie potrafi lub nie zamierza sprecyzować. Zdaniem organu odwoławczego nie można akceptować sytuacji, żeby osoba oczekująca pomocy w finansowaniu badań nie określała przedmiotu tych badań bez skierowania od lekarza specjalisty i nie korzystała w tym zakresie z pomocy społecznej służby zdrowia, w sytuacji gdy składki zdrowotne płaci za nią organ pierwszej instancji od 2010 r. Odnosząc się do chorób na które długotrwale cierpi skarżący organ odwoławczy zauważył, że są one ustalone na podstawie zaświadczeń lekarskich z dnia 13 czerwca 2016 r. i 30 stycznia 2017 r. z Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] Sp. z o.o. w [...], a choroby rozpoznane u odwołującego się są chorobami, na które cierpi znaczny odsetek populacji ludzkiej, co nie przeszkadza takim osobom podejmować i wykonywać pracę zarobkową, przy stałej odpowiedniej opiece lekarskiej. W ocenie organu odwoławczego ze wskazanych dokumentów lekarskich nie wynika, aby odwołujący się nie mógł wykonywać żadnej pracy zarobkowej. A. M. przedstawia przy tym wyłączną postawę roszczeniową domagając się pomocy i to takiej, którą uważa za właściwą dla jego osoby. Odwołujący się nie dostrzega tymczasem, że pomoc społeczna nie może być jego wyłącznym źródłem utrzymania, bo ma charakter subsydiarny, zaś każda osoba z niej korzystająca nie może tylko żądać pomocy i to takiej jakiej chce. Z art. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika bowiem, że osoba korzystająca z tej pomocy ma obowiązek wykorzystywać własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że pomoc społeczna jest ograniczona możliwościami finansowymi, którymi organ administracji dysponuje na poszczególne świadczenia. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] na cały rok 2017 dysponuje kwotą 325.220 zł na pomoc społeczną w formie zasiłków celowych dla wszystkich wymagających pomocy. Nie można tym samym pokryć żądań odwołującego w kwotach 550 zł i 750 zł na przedstawione przez niego cele, skoro na tę pomoc oczekuje 124 rodzin (346 osób), a średnia przyznanych świadczeń to 180,22 zł na 441 przyznanych świadczeń.

Końcowo organ odwoławczy wskazał, że odwołujący nie wykonuje określonego w art. 4 i art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej obowiązku współpracy z organem pomocowym przedkładając konieczność czynienia określonych ustaleń na organ pierwszej instancji.

W skardze na wyżej wskazaną decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. M. podkreślił, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są dla niego krzywdzące, ponieważ odmowa przyznania zasiłku celowego w sytuacji, gdy skarżący żyje w warunkach poniżej godności ludzkiej, stanowi zaprzeczenie idei pomocy społecznej.

Zdaniem skarżącego w sprawie doszło do naruszenia art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 3, art. 7 pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 100 ust 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 1 pkt 1, art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 35 § 3, art. 36 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 i art. 138 § 2 k.p.a. W ocenie skarżącego organ odwoławczy naruszył ponadto art. 30 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi powtórzona została argumentacja przytoczona uprzednio w odwołaniu, że podane przez organ pierwszej instancji przyczyny nie mogły stanowić uzasadnionych podstaw do odmowy przyznania zasiłku celowego. Skarżący wskazał, że organ pierwszej instancji posiadał wiedzę co do nazw przyjmowanych przez skarżącego leków, gdyż wcześniej prowadził postępowanie w analogicznej sprawie. Co istotne, błędną argumentację przedstawioną przez organ pierwszej instancji zaaprobował organ odwoławczy pomimo tego, że stosowne dokumenty w postaci recept i skierowania od lekarza na wykonanie niezbędnego badania specjalistycznego, z którego wynika rodzaj badania skarżący dołączył do odwołania od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Jednocześnie skarżący wskazał, że organ odwoławczy naruszył w istotny sposób art. 7 i 77 k.p.a. ponieważ wydając decyzję nie wziął pod uwagę konieczności stałego przyjmowania przez skarżącego leków jak i konieczności wykonania przez skarżącego badania specjalistycznego. Organ odwoławczy nie uwzględnił nadto następstw jakie dla skarżącego powoduje brak przyjmowania leków i brak wykonania wskazanego badania. Kolegium nie uwzględniło również tego, że skarżący nie ma możliwości samodzielnego zabezpieczenia wskazanych potrzeb.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem jej legalności, stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), Sąd uznał, że narusza ona prawo w części dotyczącej odmowy przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu leków, w pozostałej zaś części skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd miał przy tym na względzie treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu, w części odnoszącej się do odmowy przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu leków organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia wskazanych poniżej przepisów postępowania, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy – w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. – uzasadnia wydanie orzeczenia kasacyjnego.

Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych A. M. wnioskiem z dnia 31 maja 2017 r., sprecyzowanym pismem z dnia 23 czerwca 2017 r., wystąpił do organu pierwszej instancji o przyznanie pomocy finansowej na całkowite pokrycie kosztu zakupu niezbędnych leków oraz całkowite pokrycie kosztu wykonania zleconego przez lekarza prowadzącego leczenie niezbędnego badania specjalistycznego. Jest w okolicznościach rozpatrywanej sprawy bezsporne, że skarżący spełniał przewidzianą przepisem art. 8 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej jako "ustawa") przesłankę do przyznania świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie. Według treści tego przepisu, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634,00 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej".

Zatem spełnienie kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, uprawniało skarżącego do ubiegania się o pomoc finansową z pomocy społecznej, w tym o zasiłek celowy.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, stanowiącym podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Przyznanie przedmiotowego świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej mieści się w ramach tzw. uznania organu administracyjnego. Świadczy o tym użyty przez ustawodawcę zwrot "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy". Należy podkreślić, że Sąd nie będąc uprawnionym do badania merytorycznej zasadności (celowości) takiej decyzji, bada jej zgodność z przepisami postępowania. Zatem ostateczna decyzja wydana przez organ administracji publicznej w granicach przysługującego mu z mocy konkretnego przepisu uznania, może być uchylona przez sąd administracyjny w razie stwierdzenia naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pomija istotny dla sprawy materiał dowodowy, względnie dokonuje oceny materiału dowodowego wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Zgodnie z treścią przytoczonego powyżej art. 39 ustawy o pomocy społecznej, od uznania organu zależy samo przyznanie zasiłku celowego oraz jego wysokość. Nie oznacza to jednak, że organ administracji publicznej może w sposób dowolny decydować, czy o przyznaniu zasiłku celowego, czy o jego wysokości. Przyczyny odmowy przyznania tego zasiłku lub przyznania go w określonej wysokości winny zostać przedstawione w uzasadnieniu wydanej w danej materii decyzji.

W realiach rozpatrywanej sprawy organ pierwszej instancji odmawiając przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup leków stwierdził, że odmowa przyznania zasiłku celowego na całkowite pokrycie kosztu zakupu niezbędnych leków zleconych przez lekarzy powodem wynika z faktu nieprzedłożenia przez skarżącego wystawionych przez lekarzy recept oraz wymaganego kosztu zakupu leków, o co organ rozpoznający wniosek zwrócił się do skarżącego w piśmie z dnia 31 maja 2017 r.

Powyższa argumentacja została następnie zaaprobowana przez organ odwoławczy, który utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy w całości.

Mając na uwadze powyższą kwestie Sąd nie podziela stanowiska organów wyrażonego przez organy orzekające w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji.

Najpierw w tym miejscu podkreślić, że w piśmie z dnia 31 maja 2017 r. skarżący został wezwany do sprecyzowania podania o pomoc poprzez ustalenie rodzaju świadczeń z pomocy społecznej, o które skarżący wnioskuje oraz do określenia jakie skarżący musi ponosić koszty leczenia (rodzaj oraz koszty leczenia). W odpowiedzi na powyższe wezwanie z dnia 23 czerwca 2017 r. skarżący stwierdził, że wnosi o całkowite pokrycie kosztów zakupu niezbędnych leków zaleconych przez lekarzy w wysokości 550 zł. Mając na uwadze treść skierowanego do skarżącego wezwania z dnia 31 maja 2017 r. należy stwierdzić, że nie wynikało z niego w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący winien był przedstawić szczegółowe wyliczenie kosztów zakupu leków. W ocenie Sądu, podając łączną kwotę zakupu leków skarżący zastosował się do wezwania organu. Co istotne w sprawie, a na co skarżący wskazywał zarówno w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji jak i w skardze, w trakcie przeprowadzonego z nim w dniu 30 czerwca 2017 r. wywiadu środowiskowego (brak kwestionariusza tego wywiadu w aktach administracyjnych – adnotacja Sądu) pracownik socjalny nie poruszał kwestii określenia kosztu zakupu leków, nadto żadnym pismem nie zwrócono się do skarżącego o wykazanie kosztu zakupu leków w inny sposób. W odwołaniu od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji jak i w skardze skarżący wskazywał przy tym, że w trakcie wywiadu przedstawił pracownikowi socjalnemu dwie recepty lekarskie z nazwami leków, które skarżący przyjmuje na stałe. W skardze podniesiono również, że wcześniej było prowadzone postępowanie w sprawie przyznania stronie zasiłku celowego na zakup analogicznych leków. Tym samym organ pierwszej instancji dysponował szczegółowymi wycenami tożsamych leków.

Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że nie można w rozpoznawanej sprawie mówić o dokonaniu przez oba orzekające w sprawie organy prawidłowej analizy rzeczywistych potrzeb wnioskodawcy z podziałem na te, które jest w stanie sfinansować samodzielnie i te, których realizacja wymagałaby pełnego lub częściowego sfinansowania ze środków przyznanych w ramach wnioskowanego świadczenia. W sytuacji, gdy skarżący ubiegał się o pomoc w postaci zasiłku celowego na zakup leków wymienionych w niezrealizowanych receptach oczywistym było, że skarżący nie mógł przedstawić rachunków za zakup wskazanych w tych receptach leków. Organ pierwszej instancji mógł natomiast zobowiązać skarżącego do przedstawienia stosownych recept z dokonaną przez aptekę wyceną leków (czego w piśmie z dnia 31 maja 2017 r. nie zrobił).

Odnosząc się do postępowania odwoławczego wskazać należy z kolei na fakt, że kopie stosownych recept skarżący załączył do odwołania od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy winien był tym samym uwzględnić ten fakt i ustalić koszty zakupu leków we własnym zakresie, choćby za pośrednictwem sieci Internet.

Organy nie uznały przy tym - z niewiadomych w ocenie Sądu przyczyn - podanej przez skarżącego kwoty niezbędnej na zakup leków za wypełnienie skierowanego do niego wezwania do uzupełnienia wniosku o udzielenie pomocy. Brak dokonania należytych ustaleń w powyższym zakresie uzasadnia stwierdzenie przez Sąd uchybienia przez oba organy obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz dokonania oceny całości materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. W tej sytuacji za przedwczesne, bo nie poprzedzone dokonaniem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz oceną całości materiału dowodowego należy uznać stanowisko obu organów, że brak przedłożenia szczegółowego wilczenia kosztu zakupu leków a limine uniemożliwiał przyznanie skarżącemu zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków.

Pozostałe zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.

Sąd nie znalazł podstaw by kwestionować stanowisko organów orzekających odnośnie odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztu wykonania specjalistycznego badania lekarskiego. Odmowa przyznania wnioskowanej przez skarżącego pomocy w powyższym zakresie została bowiem należycie umotywowana a organy nie naruszyły granic uznania administracyjnego orzekając w oparciu o regulację zawartą w art. 39 ustawy. Zasadnym było stwierdzenie ze strony organu pierwszej instancji, że skarżący nie określił w żaden sposób o sfinansowanie jakiego badania specjalistycznego się ubiega. Z kolei organ odwoławczy zasadnie skonstatował, że skarżący nie może oczekiwać sfinansowania specjalistycznego badania lekarskiego bez skierowania od lekarza rodzinnego i bez wskazania lekarza specjalisty, który takie badanie zalecił. Zasadne było nadto powołanie się przez organ odwoławczy na informacje przekazane przez organ pierwszej instancji odnośnie możliwości finansowych tego organu (z precyzyjnym odniesieniem się do ilości przeznaczonych na dany cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ). W sposób jak najbardziej zasadny wzięto również pod uwagę, że skarżący może przeprowadzić konieczne w jego ocenie badanie w ramach środków publicznej służby zdrowia (zob. s. 6 uzasadnienia decyzji wydanej przez organ odwoławczy).

Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów należy w ocenie Sądu wskazać ponadto, że samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego. Organ administracji publicznej orzekający w tym przedmiocie nie ma bowiem obowiązku przyznania świadczenia w każdym przypadku i w wysokości żądanej przez wnioskodawcę. Udzielanie uznaniowych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wymaga zatem pewnej racjonalności. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być bowiem odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Z kolei potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej). Nie ulega ponadto wątpliwości, iż rolą pomocy społecznej jest leżące w zakresie jej możliwości finansowych zaspokajanie potrzeb prowadzących do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej określonych osób bądź rodzin. W związku z tym Sąd przyjmuje za zasadną argumentację organów, że korzystanie ze świadczeń z pomocy społecznej nie może stanowić dla skarżącego wyłącznego źródła stałego utrzymania. Jeżeli zaś organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie kosztu wykonania specjalistycznego badania lekarskiego, to decyzji takiej, we wskazanym zakresie, nie można zarzucić naruszenia prawa.

Za niemające wpływu na dokonaną przez Sąd oceną - w świetle przedmiotu zaskarżenia - uznać z kolei należało podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 35 § 3 i art. 36 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł w odniesieniu do decyzji organu odwoławczego jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Orzeczenie zawarte w punkcie drugim wyroku - odnoszące się do decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji - ma swoją podstawę w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a.

W punkcie trzecim sentencji wyroku Sąd, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi w pozostałej części.

Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego w części dotyczącej przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu leków Wójt Gminy [...] winien mieć na uwadze powyższe stanowisko Sądu wskazujące na charakter naruszeń przepisów postępowania i wobec niewyjaśnienia sprawy we wskazanym wyżej zakresie musi uzupełnić materiał dowodowy w przedstawionych wyżej kierunkach. Po uzupełnieniu materiału dowodowego organ pierwszej instancji dokona analizy merytorycznej całokształtu poczynionych w sprawie ustaleń.