Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 404/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2012-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 49, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz – spr. Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A spółka z o.o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz A spółka z o.o. w [...] kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A Spółka z.o.o. w [...] była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z 26 kwietnia 2011 r., nr [...], mocą której organ II instancji uchylił decyzję Wójta Gminy [...] nr [...] z 26 maja 2010 r. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej [...].

Wydanie tych aktów administracyjnych poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

W dniu 23 kwietnia 2009 r. A Sp. z o.o. w [...] wystąpiła do Wójta Gminy [...] o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych "Farma Wiatrowa [...]".

Dołączona do wniosku karta informacyjna precyzowała, iż przedsięwzięcie ma być realizowane na terenach gmin [...] i [...] w obrębach geodezyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], na działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Nadto do wniosku dołączono poświadczone kopie map ewidencyjnych obejmujące przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obszar, na który będzie ono oddziaływać a także wykazy właścicieli i władających z 16 kwietnia 2009 r., wskazujące na ponad 20 właścicieli (współwłaścicieli) działek, a dotyczące terenu, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz na który ma oddziaływać. W karcie informacyjnej wskazano, że projektowany zespół elektrowni wiatrowych będzie składał się maksymalnie z 31 elektrowni wiatrowych i infrastruktury komunikacyjnej w postaci dróg dojazdowych łączących projektowane elektrownie wiatrowe z drogami publicznymi, a także infrastruktury technicznej w postaci projektowanego głównego punktu zasilania (GPZ), kablowej sieci elektroenergetycznej SN, niezbędnej do przyłączenia elektrowni wiatrowych do tej stacji, jak również kablowej sieci telekomunikacyjnej - sterowania i automatyki. Poza tym w ramach inwestycji zaplanowano wybudowanie doziemnej linii kablowej wysokiego napięcia (110 kV), łączącej stację GPZ FW [...] z istniejącą stacją GPZ [...] – [...].

Wójt Gminy [...] podał do publicznej wiadomości informację o wszczęciu postępowania z wniosku A Sp. z o.o. w [...], wskazując na możliwość zapoznania się z kartą informacyjną oraz niezbędną dokumentacją sprawy, a także na prawo składania skarg i wniosków w terminie 21 dni. Zgodnie z adnotacją zamieszczoną na obwieszczeniu załączonym do akt, zostało ono wywieszone na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy [...], a także przekazane wraz z kartą informacyjną sołtysowi wsi [...] i wywieszone w tej miejscowości (w adnotacji nie wskazano okresu publikacji).

Pismem z 27 kwietnia 2009 r. organ pierwszej instancji, załączając kartę informacyjną przedsięwzięcia, zwrócił się do Starosty Brzeskiego oraz do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Brzegu o wydanie opinii w sprawie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko. W piśmie podano, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 z późn. zm.), przedsięwzięcie należy do inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a w myśl ustawy z dnia 3 października 2008 r. stanowi ono inwestycję mogącą potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Pismem nr [...] z 29 kwietnia 2009 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Brzegu przekazał skierowany do niego wniosek Wójta Gminy [...] z 27 kwietnia 2009 r. w sprawie wydania opinii Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w Opolu, argumentując, że według karty informacyjnej "dodatkowo w ramach inwestycji planuje się wybudowanie doziemnej linii kablowej wysokiego napięcia (110 kV), łączącej stację GPZ FW [...] z istniejącą stacją GPZ [...] – [...]". Pismem nr [...] z 8 maja 2009 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu, powołując się na regulację art. 31a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) poinformował Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Brzegu o "przejęciu wszystkich czynności zapobiegawczego nadzoru sanitarnego" w związku z przedmiotową inwestycją. Wskazał, że "powyższe podyktowane jest emisją przez urządzenia farmy wiatrowej do środowiska zanieczyszczenia - energii pola elektromagnetycznego", a w myśl art. 12 ust. 1a cytowanej ustawy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny wykonuje zadania z zakresu higieny radiacyjnej. Ostatecznie w piśmie nr [...] z 8 maja 2009 r., skierowanym do Wójta Gminy [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu stwierdził potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wykonania raportu "w pełnym zakresie ustawowym", tj. zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r.

Pismem z 20 maja 2009 r. Wójt Gminy [...], powołując się na regulację art. 3 ust. 11 (powinno być: art. 3 ust. 1 pkt 11) ustawy z dnia 3 października 2008 r., zwrócił się do Wójta Gminy [...] o podanie do publicznej wiadomości (poprzez ogłoszenie w siedzibie Urzędu, na stronie internetowej BIP, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu planowanego przedsięwzięcia) informacji o toczącym się z wniosku A Sp. z o.o. w [...] postępowaniu. Organ pierwszej instancji wystąpił nadto do Wójta Gminy [...] "o wyrażenie swojej opinii w powyższej sprawie".

W postanowieniu nr [...] z 21 maja 2009 r. Starosta Brzeski stwierdził, iż dla przedmiotowego przedsięwzięcia istnieje potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Zarazem określono, iż raport winien być sporządzony zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r., ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w zakresie hałasu, drgań i wibracji oraz jego wpływu na faunę (ptactwo). Postanowienie skierowano do pełnomocnika inwestora. Zgodnie z adnotacją zamieszczoną na postanowieniu, było ono publikowane na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy [...] w okresie od 25 maja 2009 r. do 24 czerwca 2009 r.

W obwieszczeniu zamieszczonym w "Panoramie Powiatu Brzeskiego" w dniu 21 maja 2009 r. Wójt Gminy [...] podał do publicznej wiadomości informację o wszczęciu postępowania administracyjnego z wniosku A Sp. z o.o. w [...], wskazując na możliwość zapoznania się z materiałami dołączonymi do wniosku, a także wnoszenia uwag i wniosków do sprawy.

Pismem nr [...] z 10 czerwca 2009 r. Zastępca Wójta Gminy [...] poinformował organ pierwszej instancji, iż Gmina [...] posiada plan zagospodarowania przestrzennego, aczkolwiek brak w nim zapisów dotyczących lokalizacji parku elektrowni wiatrowych. Dodał, że w oparciu o uchwałę nr XIX/158/2008 Rady Gminy Skarbimierz z dnia 28 sierpnia 2008 r. przystąpiono do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów w sąsiedztwie miejscowości Pępice w celu lokalizacji parku elektrowni wiatrowych.

Postanowieniem nr [...] z 24 czerwca 2009 r., działając na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. oraz § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. Wójt Gminy [...] stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia i określił, że zakres raportu winien być zgodny z art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r., ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w zakresie hałasu, drgań, wibracji, a także jego wpływu na faunę (ptactwo). Postanowienie skierowano do inwestora oraz pełnomocnika inwestora, a nadto w okresie od 24 czerwca 2009 r. do 30 listopada 2009 r. na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy [...] publikowano obwieszczenie Wójta Gminy [...]. W obwieszczeniu wskazano, że z treścią postanowienia można zapoznać się w siedzibie Urzędu Gminy [...], w siedzibie Urzędu Gminy [...], a także na stronach internetowych Biuletynu Informacji Publicznej oraz na tablicach ogłoszeń ww. Urzędów.

Po przedłożeniu przez inwestora raportu o oddziaływaniu planowanej inwestycji na środowisko, pismami z 14 września 2009 r. Wójt Gminy [...] zwrócił się do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu oraz do Starosty Brzeskiego o uzgodnienie warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.

W dniu 14 października 2009 r. Wójt Gminy [...] podał do publicznej wiadomości, poprzez obwieszczenie wywieszone na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy [...] oraz na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy [...], informację o rozpoczęciu procedury z udziałem społeczeństwa w postępowaniu administracyjnym prowadzonym z wniosku A Sp. z o.o. w [...]. W zawiadomieniu wskazano, że jego treść została przekazana "sołtysom wsi i do Urzędu Gminy [...] z prośbą o podanie do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty".

Pismem nr [...] z 19 listopada 2009 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu zaopiniował pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia z uwagą wskazującą, że przed dopuszczeniem do użytkowania należy wykonać pomiary kontrolne natężenia hałasu na najbliższych terenach chronionych.

W dniu 13 listopada 2009 r. Starosta Brzeski wydał postanowienie nr [...], uzgadniające na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedmiotowe przedsięwzięcie. Postanowienie skierowano do Wójta Gminy [...] oraz do pełnomocnika inwestora. W rozdzielniku zawarto adnotację, że powiadomienie stron postępowania nastąpi zgodnie z art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W dniu 26 listopada 2009 r. Wójt Gminy [...], powołując się na regulację art. 10 § 1 oraz art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r., zawiadomił strony postępowania, poprzez zamieszczenie ogłoszenia na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy [...] oraz na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy [...], o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Pismem z 1 marca 2010 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do Wójta Gminy [...] o udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy przedmiotowe przedsięwzięcie jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy [...]. W odpowiedzi na powyższe, pismem nr [...] z 08.03.2010 r. Wójt Gminy [...] poinformował, iż w dniu 25 lutego 2010 r. Rada Gminy Skarbimierz podjęła uchwałę Nr XXXVI/259/2010 w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Skarbimierz dla terenów w części obrębów: Małujowice, Łukowice Brzeskie i Pępice, a zmiana ta ma na celu umożliwienie lokalizacji parku elektrowni wiatrowych w obrębie ww. miejscowości. Wskazano, że uchwała została przekazana Wojewodzie Opolskiemu i wejdzie w życie po upływie 30 dni od dnia publikacji w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego. Ogłoszenie uchwały Nr XXXVI/259/2010 Rady Gminy Skarbimierz z dnia 25 lutego 2010 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Skarbimierz dla terenów w części obrębów: Małujowice, Łukowice Brzeskie i Pępice w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego Nr 41, poz. 556, miało miejsce 15 kwietnia 2010 r.

Decyzją nr [...] z 26 maja 2010 r. Wójt Gminy [...], działając na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 oraz art. 82 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r., a także § 3 ust. 1 pkt 6 i pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w związku z art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku A Sp. z o.o. w [...], ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie "Farmy Wiatrowej [...]" na terenie gmin [...] i [...] w obrębach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Określono, że planowane przedsięwzięcie polega na budowie farmy wiatrowej składającej się maksymalnie z 31 elektrowni wiatrowych oraz wymienionej w decyzji infrastruktury technicznej (kable elektroenergetyczne średniego napięcia, stacja elektroenergetyczna średniego napięcia SN/WN 110 kV - główny punkt zasilania GPZ, doziemna linia elektroenergetyczna wysokiego napięcia - WN 110 kV, łącząca GPZ farmy z Krajowym Systemem Energetycznym, stacja elektroenergetyczna Zakładu Energetycznego, drogi dojazdowe do elektrowni wiatrowej, tymczasowe drogi oraz place montażowe na czas realizacji inwestycji). Określono, że planowana inwestycja "wraz ze strefą jej oddziaływania" zlokalizowana będzie na terenach gmin [...] i [...] w obrębach geodezyjnych: [...], [....], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], na działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. [...], [...], [...]. [...], [...], [...], [...]. [...], [...], [...], [...], [...], [...]. [...]. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].

W uzasadnieniu wskazano m.in., że zgodnie z art. 75 ust. 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. w przypadku przedsięwzięć wykraczających poza obszar jednej gminy, decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje organ, na którego obszarze właściwości znajduje się największa część terenu, na którym ma być realizowane przedsięwzięcie, w związku z czym w przedmiotowej sprawie organem właściwym pozostaje Wójt Gminy [...]. Podano, iż inwestycja jest zgodna ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego każdej z zainteresowanych gmin, a także z projektami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Organ pierwszej instancji, relacjonując postępowanie w sprawie, podkreślił, iż było ono prowadzone w taki sposób, aby zapewnić w nim "czynny udział społeczeństwa". Jednocześnie odnotowano opublikowane w sprawie obwieszczenia (z 27 kwietnia 2009 r., 24 kwietnia 2009 r., 14 października 2009 r., 26 listopada 2009 r.) i wyjaśniono, że ogłoszenia te były zamieszczane na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy [...], na tablicach ogłoszeń Urzędu Gminy [...], udostępniane do wglądu w siedzibie Urzędu, przekazywane sołtysowi [...] oraz wywieszane w [...], zamieszczane w prasie lokalnej (informacja o wszczęciu postępowania), jak również przekazywane do Urzędu Gminy [...] z prośbą o udostępnienie, względnie opublikowanie na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy [...], na tablicy ogłoszeń oraz przekazanie sołtysom w miejscowościach inwestycji. W dalszej części organ przedstawił argumentację uzasadniającą wydane rozstrzygnięcie w kontekście przewidywanego oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko (klimat akustyczny, emisja pól elektromagnetycznych i elektrycznych, wpływ na ptactwo). Do decyzji dołączono załącznik z charakterystyką przedsięwzięcia.

Zaznaczono, że doręczenie decyzji stronom postępowania nastąpiło przez obwieszczenie Wójta Gminy [...] z 26 maja 2010 r., zamieszczone w tym samym dniu na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy [...], na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy [...] oraz w "Panoramie Powiatu Brzeskiego", w których powołano się na regulację art. 49 K.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 i art. 85 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r.

Odwołanie od decyzji Wójta Gminy [...] wnieśli E. F., R. K., B. M. oraz S. T., reprezentowani przez pełnomocnika R. W. Odwołujący się zarzucili zaskarżonej decyzji m. in. nieprawidłowe określenie wpływu przedmiotowej inwestycji na awifaunę lęgową, migrującą i zimującą oraz na nietoperze, a także pominięcie wpływu przedmiotowej inwestycji na obszary Natura 2000 Prądy Odrzańskie i Opolską Dolinę Nysy Kłodzkiej.

Ponadto decyzję zaskarżyło także Towarzystwo B z siedzibą w [...], podnosząc, że sporządzony w sprawie raport o oddziaływaniu przedmiotowej inwestycji na środowisko nie spełnia wymogów ustawy z dnia 3 października 2008 r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r., w szczególności w zakresie wpływu na sieć Natura 2000.

Pismem z 15 września 2010 r. Kolegium wezwało inwestora do przedłożenia - celem uzupełnienia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko - kopii mapy ewidencyjnej z zaznaczeniem miejsc usytuowania planowanych elektrowni wiatrowych i zasięgu oddziaływania inwestycji na środowisko. Na powyższe A Sp. z o.o. w [....] odpowiedziała pismem z 24 września 2010 r., do którego załączyła kopie map ewidencyjnych z zaznaczonymi miejscami usytuowania turbin wiatrowych wraz z zasięgiem oddziaływania inwestycji, wyznaczonym graniczną izolinią o wartości 40 dB.

Nadto Kolegium zwróciło się do Wójta Gminy [...] o nadesłanie aktualnych wypisów z rejestru gruntów dotyczących przewidywanego terenu, na którym będzie realizowane przedmiotowe przedsięwzięcie, oraz terenu działek bezpośrednio z nim sąsiadujących.

W oparciu o powyższe dokumenty Kolegium ustaliło, że w przewidywanym obszarze oddziaływania inwestycji położone są m. in. działki będące przedmiotem własności (współwłasności) wnoszących odwołanie, a to działki nr: [...] i [...], k. m. 1, obręb [...], których współwłaścicielem pozostaje E. F.; [...] i [...], k. m. 1, obręb [...] - przedmiot współwłasności R. K.; [...], [...], [...], k. m. 1, obręb [...], [...], k. m. 1, obręb [...], [...], k. m. 1, obręb [...] - przedmiot współwłasności B. M.; [...], [...], [...], k. m. 1, obręb [...] - przedmiot własności S. T.

Na podstawie pisma Wójta Gminy [...] nr [...] z 11 października 2010 r., Kolegium ustaliło, że informacja o prowadzeniu przez Wójta Gminy [...] postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia określonego jako "Farma Wiatrowa [...]" została przekazana do publicznej wiadomości "przez Urząd Gminy [...] w sposób zwyczajowo przyjęty, tj. poprzez zamieszczenie obwieszczenia Wójta Gminy [...]z dnia 14 października 2009 r. na tablicy ogłoszeń". Wskazano także, że podczas prowadzenia postępowania zapewniona była możliwość zapoznania się z dokumentacją sprawy w Urzędzie Gminy [...]. Nadto w piśmie nr [...] z 18 listopada 2010 r. Wójt Gminy [...] wyjaśnił, że obwieszczenie Wójta Gminy [...] z 14 października 2010 r. zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń znajdującej się w budynku Urzędu Gminy [...].

Pismem z 18 stycznia 2011 r. Towarzystwo C z siedzibą w [...], reprezentowane przez przedstawiciela M. Ś., zgłosiło chęć uczestniczenia w przedmiotowym postępowaniu odwoławczym, wskazując, że jest ono "związane z celami statutowymi stowarzyszenia". Do pisma dołączono zaświadczenie Starosty Brzeskiego nr [...] z 11 listopada 2010 r. o wpisaniu Towarzystwa C z siedzibą w [...] do ewidencji stowarzyszeń zwykłych Starostwa Powiatowego w Brzegu pod numerem ewidencyjnym "17z", a także kopię pisma z 4 lipca 2010 r., zatytułowanego jako "Protest mieszkańców wsi [...] w sprawie budowy farmy elektrowni wiatrowych [...]", podpisanego przez 131 osób.

SKO przeprowadziło dowód z dokumentów w postaci oświadczenia z 7 czerwca 2010 r. sołtysa wsi [...] oraz sołtysa wsi [...], w których podano, że nie przekazano im żadnych informacji dotyczących rozpoczęcia procedury w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Farma wiatrowa [...]" celem przedstawienia mieszkańcom sołectw ([...], [...]), a także, iż nie jest im wiadomym, by informacje te były umieszczane na sołeckiej tablicy ogłoszeń czy też "przekazane" mieszkańcom ww. sołectw.

Pismem z 15 marca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, powołując się na regulację art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 74 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r., zawiadomiło strony postępowania o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 § 1 K.p.a.

Wymienioną na wstępie decyzją z 26 kwietnia 2011 r. SKO w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] z 26 maja 2010 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu podniesiono, że organ odwoławczy nie jest związany zarzutami i wnioskami zgłoszonymi w odwołaniu, lecz bada sprawę w pełnym zakresie i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie uchybienia zarówno merytoryczne, jak i formalne.

Oceniając legitymację procesową stron, w tym stowarzyszeń: Towarzystwa B z siedzibą w [...] i Towarzystwa C z siedzibą w [...], organ odwoławczy powołał się na następujące przepisy.

W myśl art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Przepisu art. 31 § 4 K.p.a., nie stosuje się. Nadto organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony (art. 44 ust. 2 ustawy). Społeczeństwo ma z kolei zagwarantowany udział w postępowaniu w tych kategoriach spraw, w których ustawa lub inne przepisy szczególne mu taką możliwość przyznają. Do spraw tych, zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy, należą postępowania w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań, w których przeprowadzana jest ocena oddziaływania na środowisko.

Po analizie wymienionych przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku SKO przyjęło, że stowarzyszenia: Towarzystwo B z siedzibą w [...], jak i Towarzystwo C z siedzibą w [...], są organizacjami ekologicznymi, których cele statutowe uzasadniały uczestniczenie tych organizacji w postępowaniu. Na podstawie statutu Towarzystwa B ustalono bowiem, że wśród celów jego działania w § 7 jest działalność w zakresie ochrony środowiska w następujących obszarach: zachowanie, ochranianie i odtwarzanie dziedzictwa przyrodniczego (pkt 1); pobudzanie świadomości ekologicznej społeczeństwa oraz kształtowanie korzystnych dla środowiska naturalnego postaw i zachowań obywateli (pkt 2); ochrona zdrowia i życia ludzi przed szkodliwym oddziaływaniem zanieczyszczeń (pkt 3); działanie na rzecz zmniejszania ilości wytwarzanych zanieczyszczeń oraz proekologicznego zagospodarowania odpadów (pkt 4); ułatwianie dostępu do informacji o środowisku (pkt 6).

Oceniając legitymację procesową Towarzystwa C SKO wywodziło z kolei na podstawie przedłożonego regulaminu stowarzyszenia, że celem jego działalności jest pobudzanie świadomości ekologicznej społeczeństwa oraz kształtowanie korzystnych dla środowiska naturalnego postaw i zachowań obywateli (pkt 1); ochrona zdrowia i życia ludzi przed szkodliwym oddziaływaniem zanieczyszczeń (pkt 2); działanie na rzecz zmniejszania ilości wytwarzanych zanieczyszczeń oraz proekologicznego zagospodarowania odpadów (pkt 3); ułatwianie dostępu do informacji o środowisku (pkt 4); popularyzowanie wiedzy z dziedziny ochrony środowiska naturalnego wśród społeczeństwa (pkt 7).

W oparciu o tak poczynione ustalenia organ odwoławczy przyjął, że Towarzystwo B z siedzibą w [...] jest legitymowane do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z 26 maja 2010 r. a Towarzystwo C do uczestniczenia w postępowaniu odwoławczym na prawach strony.

Oceniając legitymację procesową dalszych stron tj. E. F., R. K., B. M. oraz S. T., organ podkreślił, że osoby te są właścicielami lub współwłaścicielami działek znajdujących się w obszarze oddziaływania inwestycji.

Jeżeli wymienione osoby fizyczne dysponują tytułem prawnym do nieruchomości położonych w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji, to tym samym posiadają przymiot strony w postępowaniu, zauważył organ odwoławczy.

Prowadząc dalej wywód SKO przedstawiło przepisy ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2008 r. Nr 199, poz. 1227 ze zm.).

W szczególności stwierdzono, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach - w myśl art. 71 ustawy - określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia (ust. 1). Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: 1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (ust. 2). Przepis art. 60 ustawy zawiera delegację dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia rodzajów przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz rodzajów przedsięwzięć mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko. W myśl § 4 wydanego w oparciu o tę podstawę rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397), do postępowań w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczętych przed 15 listopada 2010 r. stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 z późn. zm.), zwane dalej rozporządzeniem, wydane w oparciu o art. 51 ust. 8 Prawa ochrony środowiska.

Zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje m. in. przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę (pkt 1), a także przed uzyskaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (pkt 3).

Kolegium podniosło, że postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia (art. 73 ust. 1 ustawy). Do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć - w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko - kartę informacyjną przedsięwzięcia, poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, wypis z ewidencji gruntów obejmujący przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obejmujący obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie (art. 74 ust. 1 piet 2, 3 i 6 ustawy). Jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 K.p.a. (art. 74 ust. 3 ustawy).

Dalej kolegium zauważyło, że zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wójt, burmistrz, prezydent miasta w przypadku przedsięwzięć niewymienionych w pkt 1-3. Z kolei art. 75 ust. 4 ustawy stanowi, że w przypadku przedsięwzięcia pozostającego w zakresie właściwości wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, wykraczającego poza obszar jednej gminy, decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje wójt, burmistrz, prezydent miasta, na którego obszarze właściwości znajduje się największa część terenu, na którym ma być realizowane to przedsięwzięcie, w porozumieniu z zainteresowanymi wójtami, burmistrzami, prezydentami miast.

Organ odwoławczy podkreślił też, że w myśl art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy. Przywołana regulacja art. 63 ust. 1 ustawy stanowi zaś, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Stosownie do art. 63 ust. 2 ustawy postanowienie wydaje się również, jeżeli organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W postanowieniu, o którym mowa w art. 63 ust. 1 ustawy, organ określa jednocześnie zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 63 ust. 4 ustawy).

SKO podkreśliło, że postanowienia, o których mowa w art. 63 ust. 1 i 2 ustawy, wydaje się po zasięgnięciu opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej (art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy).

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że jeżeli jest przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania tej decyzji: 1) uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska; 2) zasięga opinii właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej (art. 77 ust. 1 ustawy), przy czym do uzgodnienia i opinii, o których mowa powyżej, nie stosuje się przepisów art. 106 § 3, 5 i 6 K.p.a.

Ponadto zaznaczono, że przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 ustawy).

Dalej organ podniósł, że w razie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone (art. 80 ust. 1 ustawy), zarazem po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 81 ust. 2 ustawy). Elementy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, określa art. 82 ust. 1 ustawy; zgodnie zaś z ust. 3 tego przepisu charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że w myśl art. 85 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia, które - niezależnie od wymagań wynikających z przepisów K.p.a. - w przypadku, gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, powinno zawierać: a) informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa, b) informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione: ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzgodnienia regionalnego dyrektora ochrony środowiska (starosty) oraz opinie właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach podaje do publicznej wiadomości informacje o wydanej decyzji, o możliwościach zapoznania się z jej treścią oraz z dokumentacją sprawy (art. 85 ust. 3 ustawy).

Niezależnie od tego SKO zauważyło, że art. 74 ust. 3 ustawy wprowadza szczególną regulację, zgodnie z którą, jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się art. 49 K.p.a.

SKO analizując materiał dowodowy sprawy, w tym wykaz właścicieli i osób władających poszczególnymi działkami, zauważyło, że liczba stron tego postępowania przekracza 20. W związku z powyższym ustaleniem organ odwoławczy zważył, że w postępowaniu ma zastosowanie określony w art. 49 K.p.a. sposób powiadamiania, zwany doręczeniem przez obwieszczenie.

Organ odwoławczy podkreślił, że forma powiadamiania, o której mowa w art. 49 K.p.a. odnosi się do stron postępowania i z mocy art. 74 ust. 3 ustawy obligatoryjnie winna być stosowana w postępowaniu o środowiskowych uwarunkowaniach. Doręczenie przez obwieszczenie regulowane przez art. 49 K.p.a., które w powiązaniu z zasadą statuowaną przez art. 10 § 1 K.p.a., ma zapewnić stronom czynny udział w postępowaniu, nie jest tożsame z zapewnieniem możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego organ administracji publicznej przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 ustawy). W tym drugim przypadku obowiązki organu w zakresie informowania społeczeństwa zostały określone w art. 3 ust. 1 pkt 11, art. 33 oraz art. 85 ust. 3 ustawy. Instytucje te winny być traktowane odrębnie, a zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy definicja "podania informacji do publicznej wiadomości" nie może zastępować regulacji art. 49 K.p.a.

Dalej oceniając zaskarżoną decyzję SKO podniosło, że inwestycja ma być realizowana na terenach Gminy [...] i Gminy [...] w następujących miejscowościach: [...], [...], [...], [...], [...], [...] (Gmina [...]), [...], [...] oraz [...] (Gmina [...]). Zauważono, że doręczenie zaskarżonej decyzji stronom postępowania nastąpiło przez obwieszczenia Wójta Gminy [...] z 26 maja 2010 r., zamieszczone na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy [...], na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy [...] oraz w "Panoramie Powiatu Brzeskiego", w których powołano się na regulację art. 49 K.p.a., w związku z art. 74 ust. 3 i art. 85 ust. 3 ustawy.

Na tej podstawie SKO przyjęło, że zwyczajowo przyjętym sposobem publicznego ogłoszenia w miejscowości [...] było zamieszczenie obwieszczenia o wydanej w sprawie decyzji na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy [...]. Zdaniem Kolegium brak jednak jakichkolwiek dowodów na okoliczność, aby Wójt Gminy [...] powiadomił o decyzji przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty sposób publicznego ogłoszenia w pozostałych, objętych inwestycją, miejscowościach Gminy [...] ([...], [...], [...], [...], [...]) oraz Gminy [...] ([...], [...] oraz [...]).

Kolegium podkreśliło, iż zwyczajowo przyjętym sposobem publicznego ogłoszenia nie może być informacja zamieszczona na stronie internetowej Urzędu Gminy ani w prasie o zasięgu powiatowym.

Zdaniem Kolegium nie jest to publikacja spełniająca warunek ogłoszenia "w danej miejscowości".

Kolegium zauważyło, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji strony postępowania nie były również powiadamiane o czynnościach Wójta Gminy [...] poprzedzających wydanie decyzji z zachowaniem wymogów wynikających z art. 49 K.p.a. Informacje o czynnościach organu ogłaszane były co do zasady na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy [...] oraz w kilku przypadkach na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznego Urzędu Gminy [...]. Nadto obwieszczenie z 27 kwietnia 2009 r. o wszczęciu postępowania, zgodnie z adnotacją organu, zostało także "wywieszone" w [...]. Brak jednak informacji organu co do okresu i sposobu publikacji. Poza tym brak też jakichkolwiek danych odnośnie obwieszczeń, względnie innych zwyczajowo przyjętych sposobów publicznego ogłaszania w pozostałych miejscowościach Gminy [...] objętych inwestycją.

SKO podkreśliło, że te same uwagi należy odnieść do miejscowości położonych w Gminie [...].

Organ odwoławczy podkreślił, że oświadczenie organu pierwszej instancji, iż występował do Urzędu Gminy [...] o dokonanie stosownych obwieszczeń nie jest wypełnieniem obowiązku z art. 10 § 1 i art. 49 K.p.a., skoro w aktach sprawy brak odzwierciedlenia, by w istocie miały one miejsce.

SKO zważyło, że opisane w części dotyczącej stanu faktycznego obwieszczenia Wójta Gminy [...] (z wyjątkiem obwieszczeń z 26 listopada 2009 r. oraz z 26 maja 2010r.) formułowane były przez organ pierwszej instancji z powołaniem się na regulację art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy.

Reasumując tą część rozważań SKO stwierdziło, że organ pierwszej instancji prowadził postępowanie z naruszeniem art. 49 K.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 ustawy, przez co uchybił statuowanej przez art. 10 § 1 K.p.a. zasadzie czynnego udziału stron w postępowaniu.

Jednocześnie organ odwoławczy zarzucił decyzji pierwszoinstancyjnej naruszenie art. 75 ust. 4 ustawy. Przepis ten stanowi, że w przypadku przedsięwzięcia pozostającego w zakresie właściwości wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, wykraczającego poza obszar jednej gminy, decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje wójt, burmistrz, prezydent miasta, na którego obszarze właściwości znajduje się największa część terenu, na którym ma być realizowane to przedsięwzięcie, w porozumieniu z zainteresowanymi wójtami, burmistrzami, prezydentami miast.

Kolegium zauważyło, że zarówno w aktach sprawy, jak i w uzasadnieniu decyzji brak jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, w oparciu o jakie kryterium oraz dane organ przyjął, że największa część terenu przeznaczonego pod inwestycję znajduje się w obszarze właściwości Wójta Gminy [...].

Niezależnie od tego organ odwoławczy podniósł, że w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie brak dowodu na okoliczność, aby decyzja Wójta Gminy [...] wydana była "w porozumieniu" z Wójtem Gminy [...].

Jednocześnie Kolegium zauważyło, że organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji całkowicie pominął kwestię oceny zgodności inwestycji z ustaleniami obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (uchwała nr XXXIV/211/2009 Rady Gminy Olszanka z dnia 1 grudnia 2009 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar w rejonie miejscowości Przylesie, Obórki i Jankowice Wielkie w Gminie Olszanka, uchwała nr XXXVI/259/2010 Rady Gminy Skarbimierz z dnia 25 lutego 2010 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Skarbimierz dla terenów w części obrębów: Małujowice, Łukowice Brzeskie i Pępice), skupiając się na studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz projektach planów miejscowych. Organ nie określił też precyzyjnie nieruchomości objętych inwestycją albowiem nie wskazał, w których konkretnie obrębach położone są poszczególne działki przewidziane pod inwestycję.

Podnosząc powyższe mankamenty decyzji Wójta Gminy [...] SKO zauważyło, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, zapewniając w sposób należyty czynny udział stron z zachowaniem wymogów wynikających z art. 49 K.p.a., a także uwzględniając uwagi Kolegium zawarte w niniejszym uzasadnieniu.

Podkreślono, że organ odwoławczy nie może we własnym zakresie usunąć wytkniętych nieprawidłowości albowiem Wójt Gminy [...] wydał decyzję z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy z udziałem wszystkich stron ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła Spółka A. Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie :

1. art. 10 K.p.a. poprzez nieznajdujące uzasadnienia w materiale dowodowym przyjęcie, iż Wójt Gminy [...] nie zapewnił stronom czynnego udziału w postępowaniu;

2. art. 49 K.p.a. polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu, poprzez błędne przyjęcie przez SKO, że:

- art. 49 K.p.a. nakazuje zawiadamianie w jeden konkretny sposób (spośród wielu dopuszczalnych przez art. 49 K.p.a.), to jest przez wywieszanie ogłoszeń, i to we wszystkich miejscowościach (wsiach), na terenie których realizowane będzie przedsięwzięcie;

- nie jest wystarczające zawiadomienie w sposób zwyczajowo przyjęty w gminie prowadzącej postępowanie administracyjne (tutaj: Gminie [...]);

- obwieszczenie na tablicy ogłoszeń gminy prowadzącej postępowanie, a dodatkowo na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej (dalej "BIP") oraz w prasie o zasięgu powiatowym (lokalnym) nie było właściwym sposobem publicznego ogłoszenia;

3. art. 136 oraz art. 138 § 2 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy merytorycznie (co jest zasadą postępowania administracyjnego) oraz wydanie decyzji uchylającej decyzję I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia pomimo braku przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia;

4. art. 7 oraz 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sytuacji, gdy postępowanie było prowadzone przez SKO prawie rok;

5. art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny i wybiórczy, co oprócz naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów było sprzeczne z naczelną zasadą postępowania dotyczącą jego prowadzenia w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej;

6. zasady szybkości postępowania - art. 35 § 1 i 3 K.p.a. - poprzez wielokrotne i nieuzasadnione przekroczenie terminu załatwienia sprawy administracyjnej i jednocześnie niepodejmowanie czynności służących w jej załatwieniu.

W uzasadnieniu podniosła, że zgodnie z art. 49 K.p.a. strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. W tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia.

Zawiadomień dokonuje się więc przez: obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania.

W celu wypełnienia hipotezy art. 49 K.p.a. wystarczającym jest, aby organ administracji zawiadomił o czynności w drodze jednego ze sposobów zawiadamiania, tj. w drodze obwieszczenia albo w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania. Organ prowadzący postępowanie jedynie może, lecz nie musi, zawiadomić o czynności organu (np. wydaniu decyzji) na kilka sposobów.

Wykładnia systemowa pozwala na podobne wnioski, gdyby intencją ustawodawcy było nałożenie na organy administracji obowiązku zawiadamiania o wydanych decyzjach, nie tylko formie "obwieszczenia", ale również w "inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania", to w tym celu posłużyłby się funktorem koniunkcji takim jak chociażby "i", "oraz" czy też "a także", tak jak to uczynił w innych regulacjach np. w ustawie z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z póżn. zm.) w art. 53 ust. 1, który stanowi, że "o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz postanowieniach i decyzji kończącej postępowanie strony zawiadamia się w drodze obwieszczenia, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, inwestora oraz właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, na których będą lokalizowane inwestycje celu publicznego, zawiadamia się na piśmie.

Skarżąca podniosła, iż podstawowym zarzutem SKO jest, iż w aktach sprawy brak dowodów umieszczenia obwieszczeń w trybie art. 49 K.p.a. we wsiach: [...], [...], [...], [...], [...], [...] (Gmina [...]) oraz [...], [...] oraz [...] (Gmina [...]).

Powyższa okoliczność nie powinna być powodem uchylenia decyzji środowiskowej, ponieważ ogłoszenia te nie były wymagane przez prawo.

Na gruncie przedmiotowej sprawy nie powinno budzić wątpliwości, iż umieszczenie ogłoszeń na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy [...] (co jest poza sporem), na stronie internetowej BIP oraz w prasie o zasięgu powiatowym wypełnia dyspozycję art. 49 K.p.a. oraz art. 10 K.p.a.

Już zawiadomienie w jeden z powyższych trzech sposobów wypełnia dyspozycję art. 49 K.p.a. oraz art. 10 K.p.a.

Jako sprzeczne z art. 49 K.p.a. zdaniem spółki należy uznać stanowisko SKO, zgodnie z którym, w celu skutecznego doręczenia decyzji w tym trybie koniecznym jest dokonanie obwieszczeń w każdej miejscowości (wsi), w okolicach której planowana jest realizacja inwestycji. Taki pogląd nie ma bowiem oparcia w treści art. 49 K.p.a.

W świetle reguł wykładni językowej niedopuszczalne jest wprowadzanie do art. 49 K.p.a. zwrotów językowych, których w nim nie ma. Nie można więc było zastąpić określenia "w drodze obwieszczenia", wyrażeniem "w drodze obwieszczenia [...] w każdej miejscowości (wsi) w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia".

Według skarżącej, gdyby intencją ustawodawcy było nałożenie na organy administracji obowiązku zawiadamiania stron o wydanych decyzjach w formie obwieszczeń w każdej miejscowości (wsi) w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia, w art. 49 Kp.a. lub w odpowiednim przepisie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 z późn. zm., dalej "ustawa o ocenach oddziaływania") powinien się znaleźć taki wyraźny dodatkowy wymóg obwieszczenia w szczególny sposób.

Strona podniosła, iż Wójt Gminy [...] (organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach) dołożył daleko idących starań, ponad obowiązek ustawowy, aby wypełnić obowiązek prawidłowego zawiadamiania stron i dokonywania obwieszczeń. Zarówno o wszczęciu postępowania, jak również o wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowań, oprócz obwieszczenia na tablicy ogłoszeń w siedzibie właściwego organu, obwieszczono w lokalnej prasie tj. Panoramie Powiatu Brzeskiego oraz na stronie internetowej BIP Gminy [...].

Skarżąca zarzuciła, że dyspozycja art. 138 § 2 K.p.a. stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, a możliwość rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu jest ograniczona do sytuacji, gdy wystąpi istotna wadliwość postępowania przed organem I instancji, która nie może zostać usunięta w postępowaniu odwoławczym.

Organ odwoławczy może powołać się na art. 138 § 2 zd. 1 K.p.a. tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 K.p.a. nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy, czyniąc użytek z art. 138 § 2 K.p.a., powinien w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej nie tylko przekonująco uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w tym przepisie, lecz także wskazać, z jakich przyczyn nie zastosował przepisu art. 136 K.p.a. Powyższych elementów zabrakło w uzasadnieniu decyzji SKO, co jest równoznaczne z naruszeniem tych przepisów.

Zdaniem strony zgromadzone w sprawie dowody wskazują, że organ I instancji przeprowadził postępowanie administracyjne poprawnie, zgodnie z ustawą o ocenach oddziaływania na środowisko.

Ponadto skarżąca za nietrafne uznała stwierdzenie SKO o braku dowodu na okoliczność, by decyzja środowiskowa Wójta Gminy [...] wydana została "w porozumieniu" z Wójtem Gminy [...]. Żaden przepis prawa nie przewiduje obowiązku istnienia określonego dokumentu co do przeprowadzenia porozumienia.

Porozumienie o którym mowa w art. 75 ust. 4 ustawy o ocenach oddziaływania, nie jest dokonywane w trybie art. 106 K.p.a.

W aktach sprawy znajduje się korespondencja pomiędzy Wójtami, która świadczy o tym, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach była wydawana w porozumieniu.

Strona zaznaczyła, iż w aktach sprawy znajduje się korespondencja pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Wójtem Gminy [...], dotycząca zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w Gminie [...].

Zarzucono, że SKO przez prawie rok postępowania nawet nie spytało Wójta Gminy [...], czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach została wydana "w porozumieniu" z nim. Nikt nie miał świadomości, że istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do przeprowadzenia porozumienia. Jeżeli SKO miało jakiekolwiek wątpliwości, brak podjęcia próby ich wyjaśnienia jest nie tylko niezrozumiały, ale również świadczy o rażącym naruszeniu obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy administracyjnej.

Na koniec skarżąca spółka podkreśliła, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach może być wydana tylko dla przedsięwzięć wymienionych w rozporządzeniu. Tym samym nie powinno budzić wątpliwości, iż skoro inwestor sam określa inwestycję i kwalifikuje inwestycję jako przedsięwzięcie wymienione w 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, to planowane przedsięwzięcie wypełnia wszystkie jego przesłania. W przeciwnym razie, inwestor nie występowałby z wnioskiem o wydanie decyzji dla swojego przedsięwzięcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentów zawartych w zaskarżonej decyzji.

Uczestnicy postępowania nie zajęli w sprawie żadnego stanowiska procesowego. Na rozprawie strona skarżąca podtrzymała zarzuty i wnioski skargi, rozwijając jej uzasadnienie w załączniku do protokołu rozprawy.

Na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd dopuścił dowód z oświadczenia Wójta Gminy [...] z 4 lipca 2011 r. w przedmiocie wydania decyzji I instancyjnej w porozumieniu z nim.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, sprowadza się zatem do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny, pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Dlatego od razu trzeba zaznaczyć, że nawet przy uwzględnieniu skargi Sąd nie wydaje rozstrzygnięć merytorycznie załatwiających postępowanie administracyjne. Kontrola zaskarżonego orzeczenia dokonana przez Sąd, w tak zakreślonych granicach kognicji, po poddaniu ocenie przeprowadzonego przez organ administracji publicznej postępowania, dała podstawę do oparcia orzeczenia o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

Ponieważ jednak rozstrzygnięcie organu odwoławczego wytyka organowi I instancji błędy postępowania o takim zakresie i charakterze, które mają istotny wpływ na wynik sprawy, z czym skarżąca Spółka się nie zgadza i podejmuje krytyczną polemikę, przeto Sąd stwierdza na wstępie co następuje.

Nie ma potrzeby prowadzić rozważań co do zapisów ustawy z 3 października 2008 r., gdyż podstawy prawne i ogólny przebieg postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach od momentu wszczęcia postępowania na wniosek inwestora po wydanie decyzji, w tym właściwość organu i tryb uzgodnień przedstawiło SKO w zaskarżonej decyzji w sposób prawidłowy i zbędnym jest powtarzanie tych regulacji prawnych.

Na początek skupić się trzeba na treści art. 138 § 2 K.p.a., zwłaszcza, że przepis ten od 11 kwietnia 2011 r. uległ istotnej zmianie.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., lecz w brzmieniu obowiązującym po zmianie dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), obowiązującą od dnia 11 kwietnia 2011 r. Przepis ten określa jeden ze sposobów zakończenia postępowania przed organem administracji publicznej drugiej instancji. Stanowi on, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Przekazując sprawę, organ ten powinien przy tym wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Stosownie do treści powołanej regulacji wskazać zatem należy, że obecna konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach, a mianowicie: wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych oraz uznaniu przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Oznacza to, że w aktualnym stanie prawnym, znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie, samo naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą.

Zakończenie postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.

Podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu projektu nowelizacji przepisu art. 138 § 2 K.p.a., która weszła w życie od dnia 11 kwietnia 2011 r. ustawodawca wskazał, że zmierza ona m.in. do zwiększenia skrępowania organu odwoławczego przy podejmowaniu decyzji kasacyjnej, zawężając możliwość podjęcia decyzji kasacyjnej w stopniu maksymalnym. Ogranicza ją bowiem do sytuacji, w której rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy byłoby nie do pogodzenia z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Nowelizacja ta oparta zatem została na kryterium nienaruszalności zasady dwuinstancyjności.

Dlatego przypomnieć trzeba, że przepis art. 138 § 2 K.p.a. stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji. Zgodnie bowiem z wyartykułowaną w art. 15 K.p.a. zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Oznacza to, że skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ drugiej instancji kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji.

Na organie odwoławczym ciąży obowiązek dokonania wszechstronnej i całościowej analizy oraz oceny zebranego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, ustalenia czy w sprawie zastosowano prawidłową podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, a także kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu. Obowiązany jest on rozpatrzyć materiał dowodowy, dokonać na jego podstawie ustaleń w zakresie stanu faktycznego, a ponadto uwzględnić zmiany zaistniałe w stanie faktycznym i prawnym w okresie między wydaniem rozstrzygnięcia w pierwszej i drugiej instancji, jak również ustalając stan faktyczny sprawy winien rozszerzyć granice postępowania dowodowego na nowe okoliczności pominięte przez organ pierwszej instancji, które mogą mieć znaczenie dla prawidłowego załatwienia sprawy, jeśli przeprowadzenie dodatkowych dowodów, stosownie do art. 136 K.p.a. mieści się w zakresie jego kompetencji.

Podjęcie działań w tym zakresie wynika z określonego w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. obowiązku organu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także w myśl art. 80 K.p.a. dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Treść art. 138 § 2 K.p.a. winna być natomiast interpretowana łącznie z przepisem art. 136 K.p.a., określającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym. Wskazany przepis art. 136 K.p.a. umożliwia bowiem organowi odwoławczemu przeprowadzenie na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję.

Zwrócić trzeba uwagę, że użyte w art. 138 § 2 K.p.a. określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest określeniem wymagającym każdorazowo interpretacji na tle okoliczności faktycznych sprawy. W szczególności można stwierdzić, że jest ono nawiązaniem do pojęcia "nieprzeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części", co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Oznacza to, że przepis art. 138 § 2 K.p.a. znajduje zastosowanie wówczas, gdy istnieją podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia, decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a dla podjęcia rozstrzygnięcia zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie przekraczającym kompetencje organu odwoławczego. Innymi słowy, przywołany art. 138 § 2 K.p.a. może mieć zastosowanie jedynie do takich przypadków, gdy wydanie prawidłowej decyzji bez uzyskania szeregu dodatkowych informacji i ustaleń faktycznych nie jest możliwe.

W sytuacji, gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania na podstawie art. 136 K.p.a. umożliwiłoby prawidłowe załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym, bądź też nie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, podjęcie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uznać należy za równoznaczne z naruszeniem wskazanego przepisu.

W przypadku, gdy nie ma przeszkód do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej i zakończenia jej merytoryczną decyzją drugoinstancyjną, niedopuszczalne jest podejmowanie decyzji kasacyjnej, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. – jako niezgodne z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Pozostaje poza sporem, że wydanie prawidłowej decyzji, w każdym przypadku powinno być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. W tym zakresie przepis art. 7 K.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Wyrazem realizacji tego obowiązku jest przede wszystkim przepis art. 77 § 1 K.p.a. nakazujący organom zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz art. 80 K.p.a. nakazujący dokonywanie oceny oraz udowodnienia poszczególnych okoliczności, na podstawie całego materiału dowodowego.

Wskazane uregulowania nakładają na orzekające organy obu instancji obowiązek zebrania pełnego materiału dowodowego w kwestiach mających znaczenie w sprawie, ale także poddania zgromadzonych dowodów wnikliwej analizie i ocenie.

Stwierdzić przy tym trzeba, że materiał dowodowy jest kompletny wówczas, jeżeli dotyczy wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie i pozwala na ich ustalenie. Jako dowolne należy natomiast traktować ustalenia faktyczne dokonane na podstawie niepełnego materiału dowodowego, jeżeli na jego podstawie nie można potwierdzić zaistnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Zaznaczyć ponadto należy, że wyrazem podejmowanych przez organy działań w postępowaniu wyjaśniającym, a także dokonanej oceny winno być uzasadnienie decyzji. Stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., w zakresie ustaleń stanu faktycznego powinno ono w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Spośród kilku zarzutów podniesionych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wobec decyzji Wójta Gminy [...] zasadniczym wydaje się naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu określonej w art. 10 § 1 K.p.a., a to przez uchybienie zapisom art. 49 K.p.a. i art. 74 ust 3 ustawy.

Zgodnie z art. 49 K.p.a. strony mogą być zawiadomione o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. W tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia. Z uregulowaniem tym związany jest przepis art. 74 ust. 3 ustawy, w myśl którego jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 K.p.a.

Bieg terminu rozpoczyna się w dniu, w którym dokonano publicznego udostępnienia aktu administracyjnego. Chodzi zatem o moment, w którym obwieszczenie o wydanie aktu zostało umieszczone na tablicy ogłoszeń np. właściwego urzędu organu administracji publicznej.

Pozostaje poza sporem, że art. 49 K.p.a. tworzy pewną fikcję doręczenia i jest odstępstwem od zasady oficjalności doręczeń. Problem pojawia się wówczas, gdy organ korzysta z art. 49 K.p.a. przez publiczne ogłoszenie w różny sposób, czyli – jak w rozpatrywanej sprawie – przez umieszczenie treści aktu na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy, publikację informatyczną w Biuletynie Informacji Publicznej i ogłoszenie prasowe. Przepis art. 49 K.p.a. nie wyłącza możliwości jednoczesnego publikowania obwieszczenia w różny sposób, ale wówczas termin od którego należy liczyć moment doręczenia trzeba ustalić w sposób nie budzący wątpliwości. Przy różnych datach obwieszczenia będzie to zawsze dzień najpóźniej dokonanej czynności.

W rozpatrywanej sprawie podzielić należy zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przez organ odwoławczy art. 10 K.p.a. i art. 49 K.p.a. przez przyjęcie, że brak publikacji w poszczególnych wsiach gmin objętych inwestycją może być podstawą uchylenia decyzji. Organ odwoławczy przyjął, że obwieszczenie wywieszone w Urzędzie Gminy, tak [...], jak i [...] nie wypełnia przesłanki publikacji "w danej miejscowości".

Gdyby nawet podzielić tę argumentację to trzeba zauważyć, że organ dokonywał też ogłoszeń na tablicach poszczególnych sołectw. Obowiązkiem organu odwoławczego, w razie wątpliwości, było sprawdzenie, czy ogłoszenia te rzeczywiście nastąpiły, kiedy i w jakiej formie, jeśli zamierzał z tej okoliczności faktycznej wywodzić tak daleko idące skutki prawne, jak zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a.

Sądowi rozpatrującemu niniejszą sprawę znany jest pogląd autorów "Komentarza do Kodeksu postępowania administracyjnego" pod red. Marka Wierzbowskiego, wyd. C.H. Beck W-wa 2011 r. oparty na orzeczeniu WSA w Białymstoku z 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 563/08, lecz w stanie faktycznym tamtej sprawy zastosowanie art. 49 K.p.a. zostało uznane za nieprawidłowe, gdyż publikacja uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia nastąpiła na tablicy ogłoszeń Inspekcji Sanitarnej, a nie właściwego organu gminy (op. cit. str. 263).

Ponadto zdaniem Sądu nie można czynić organowi I instancji zarzutu braku publikacji w sposób spełniający wymogi art. 49 K.p.a., jeżeli organ odwoławczy ogranicza ponowne rozpatrzenie sprawy do lektury akt i na tej tylko podstawie wywodzi, że "w sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów", że Wójt Gminy [...] powiadomił o decyzji we wsiach objętych inwestycją. Jeżeli rzeczywiście nie było co do tego dokumentów w aktach należało uzupełnić postępowanie na podstawie art. 136 K.p.a., co wiązałoby się tylko ze sporządzeniem pisemnych wystąpień. Dowodzi tego załączone do protokołu rozprawy przez skarżącą oświadczenie Sołtysa [...].

Poza tym nie można arbitralnie stawiać tezy, że dokonana przez Wójta Gminy [...] forma publikacji nie była "zwyczajowo przyjęta w danej miejscowości". W aktach sprawy brak jest ustaleń organu odwoławczego jaki zwyczaj publikacji ogłoszeń utrwalił się w Gminie [...]. Jeżeli tak, to nie można czynić zarzutu organowi I instancji, że z pewnością nie jest to ani publikacja na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy, ani zamieszczenie ogłoszenia na stronie BiP Gminy [...], ani też opublikowanie treści ogłoszenia w czasopiśmie " Panorama Powiatu Brzeskiego".

Z tych samych przyczyn bezzasadny albo co najmniej przedwczesny jest zarzut Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że zwrot "zwyczajowy przyjęty w danej miejscowości" oznacza sposób publicznego ogłoszenia w konkretnej wsi, a nie w miejscowości będącej siedzibą organu gminy.

Kolejnym uchybieniem organu I instancji było według Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie określenie nieruchomości objętych inwestycją przez brak wskazania obrębów geodezyjnych, na których leżą poszczególne działki.

W tej mierze należy podnieść, że jest po za sporem, iż decyzja Wójta Gminy [...] zawiera najpierw wskazane nazw gmin, następnie wyliczenie obrębów geodezyjnych, a na końcu wyliczenie numerów działek, na których zlokalizowana będzie planowana inwestycja bez przypisania ich konkretnym obrębom. Przyznać należy, że nie jest to czytelny sposób przedstawienia miejsca realizacji inwestycji w rozumieniu art. 82 ust. 1 pkt. 1a ustawy i nie powinien mieć miejsca.

Akta administracyjne sprawy zawierają natomiast stosowne wypisy z rejestru gruntów odnoszące się do wymienionych w decyzji działek. Nie było zatem przeszkód do ich analizy. Jeżeli istniały wątpliwości, albo zmienił się stan własności czy użytkowania, to organ odwoławczy w ramach ponownego rozpatrywania sprawy, stosując wspomniany już art. 136 K.p.a., mógł we własnym zakresie lub przez zobowiązanie I instancji, ustalić aktualny stan rzeczy i przypisać poszczególne działki właściwym obrębom geodezyjnym. Nota bene ten zarzut Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarty na stronie 13 uzasadnienia decyzji odwoławczej, pozostaje w sprzeczności z wcześniejszymi wywodami organu, który poza przedstawieniem przepisów ustawy stosowanych w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ocenił legitymację czynną wykazanych stron postępowania (osób fizycznych, prawnych).

Analizując przepisy K.p.a. i ustawy odnoszące się do stron i uczestników postępowania na prawach strony organ odwoławczy doszedł do przekonania (strona 8-9 uzasadnienia decyzji), że odwołujące się osoby fizyczne są właścicielami konkretnych działek znajdujących się w obszarze oddziaływania inwestycji, tym samym mają przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a.

Ponownie należy zaakcentować, że określenie miejsca realizacji przedsięwzięcia – w razie wątpliwości zaistniałych w toku postępowania – mieści się w pojęciu merytorycznego rozpatrywania sprawy przez organ odwoławczy po wniesieniu odwołania i jest przejawem realizacji zasady dwuinstancyjności z art. 15 K.p.a.

Kolejne uchybienie jakie wytyka organ odwoławczy to naruszenie art. 75 ust. 4 ustawy przez brak wskazania, w oparciu o jakie kryterium Wójt Gminy [...] ustalił, że największa część terenu pod inwestycję znajduje się na obszarze jego właściwości. Z tezą tą nie sposób się zgodzić, bo rodzaj przedsięwzięcia, położenie planowanej farmy wiatrowej i parametry techniczne inwestycji zawiera raport o oddziaływaniu na środowisko, którego załącznikiem są mapy lokalizacji elektrowni i prognozowanego oddziaływania hałasu. Jeżeli do tego dodać istniejące wypisy z rejestru gruntów i mapy geodezyjne zawarte w aktach administracyjnych to nie sposób podzielić argumentacji SKO.

Ustalenie organu właściwego na podstawie art. 75 ust. 4 ustawy nie wymaga wiadomości specjalnych. Jeżeli wniosek lub załączone do niego dokumenty nie wskazują jednoznacznie, na obszarze której gminy leży największa część terenu inwestycji to należało wezwać wnioskodawcę o stosowne wyjaśnienie, o ile dokumenty znajdujące się w aktach na takie ustalenie nie pozwalały.

Natomiast ustalenie zasięgu inwestycji w poszczególnych gminach to wynik zsumowania powierzchni działek zajętych pod przedsięwzięcie w poszczególnych obrębach geodezyjnych. Nie jest to zbyt skomplikowany zabieg, co wykazała skarżąca Spółka w graficznym załączniku do protokołu rozprawy z 7 lutego 2012 r. Na tle tego dokumentu może budzić wątpliwość nie to, w której gminie leży największa część terenu inwestycji, lecz jaki jest łączny obszar inwestycji, skoro raport operował wielkością 6,48 ha a w przestawionym zestawieniu graficznym jest on o połowę większy. Rozstrzygnięcie tych wątpliwości mieści się jednak w kompetencji i obowiązkach organu odwoławczego w ramach rozpoznania odwołania i ewentualnego uzupełniającego postępowania na podstawie art. 136 K.p.a.

Dalej trzeba zważyć, że z tym wytykiem SKO pod adresem decyzji I instancji ściśle łączy się zarzucany brak wykazania działania Wójta Gminy [...] w porozumieniu z Wójtem Gminy [...]. Organ odwoławczy, tak jak poprzednio, nie poczynił jednak co do tego żadnych ustaleń i oparł się jedynie na lekturze akt. Doprowadziła ona jednak do błędnych wniosków, bo z oświadczenia Wójta [...] z 4 lipca 2011 r. wydanego na potrzeby postępowania sądowego i dopuszczonego na wniosek stron jako dowód w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. wynika, że zaskarżony akt wydany został w porozumieniu między organami, na których terenie zlokalizowano inwestycję.

Wreszcie w związku z argumentami SKO co do uchybienia przepisom o planowaniu przestrzennym trzeba zważyć, że jeżeli lakoniczne odniesie się do studium i projektów miejscowych planów zagospodarowania przez Wójta Gminy [...] (str. 18 decyzji) organ odwoławczy uznał za uchybienie, winien był dokonać takiej oceny we własnym zakresie w postępowaniu drugoinstancyjnym.

W konsekwencji WSA uznaje, że zaskarżona decyzja odwoławcza została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 136 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a.

Organ odwoławczy nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że decyzja I instancji została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które uzasadniałoby ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie i to mającym wpływ na jego rozstrzygnięcie. Wskazane wadliwości postępowania I instancji organ odwoławczy mógł wyjaśnić lub uzupełnić w postępowaniu odwoławczym w trybie art. 136 K.p.a.

Z tych względów uchylono zaskarżoną decyzję z 26 kwietnia 2011 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 P.p.s.a., a w przedmiocie wykonalności decyzji z mocy art. 152 P.p.s.a.

Wskazania do dalszego postępowania sprowadzają się do konieczności merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, po ewentualnym uzupełnieniu materiału dowodowego w trybie art. 136 K.p.a., lub podjęciu czynności wyjaśniających w oznaczonym wyżej zakresie, mieszczącym się w kompetencjach organu rozpatrującego sprawę w drugiej instancji (art. 15 K.p.a.).