Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 121/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2008-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137,
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Teza: I.	Pozostawienie wywłaszczonej nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim, jak w czasie wywłaszczenia, bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, oznacza, że istnieją przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

II.	Kontener jako rzecz ruchoma został w tej umowie określony jako towar (§ 2 umowy), nie zaś jako nieruchomość, co potwierdza także forma zawartej umowy (zwykła forma pisemna a nie forma aktu notarialnego). Posadowienia tymczasowo kontenera nie sposób w tych okolicznościach utożsamiać z wybudowaniem obiektu budowlanego w postaci pawilonu handlowego, brak jest też bowiem dokumentacji świadczącej choćby o próbie uregulowania prawnego jego ulokowania jako realizację celu wywłaszczenia.

III.	Art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami zawiera zakaz użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko konkretne stwierdzenie braku przesłanek do zwrotu nieruchomości, poparte dokumentami i stanem faktycznym na gruncie, świadczących o wykorzystaniu nieruchomości na cel wywłaszczenia daje podstawę do odmowy zwrotu nieruchomości byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercom (art. 136 ust. 3 ww. ustawy).

TEZY

I.	Pozostawienie wywłaszczonej nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim, jak w czasie wywłaszczenia, bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, oznacza, że istnieją przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

II.	Kontener jako rzecz ruchoma został w tej umowie określony jako towar (§ 2 umowy), nie zaś jako nieruchomość, co potwierdza także forma zawartej umowy (zwykła forma pisemna a nie forma aktu notarialnego). Posadowienia tymczasowo kontenera nie sposób w tych okolicznościach utożsamiać z wybudowaniem obiektu budowlanego w postaci pawilonu handlowego, brak jest też bowiem dokumentacji świadczącej choćby o próbie uregulowania prawnego jego ulokowania jako realizację celu wywłaszczenia.

III.	Art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami zawiera zakaz użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko konkretne stwierdzenie braku przesłanek do zwrotu nieruchomości, poparte dokumentami i stanem faktycznym na gruncie, świadczących o wykorzystaniu nieruchomości na cel wywłaszczenia daje podstawę do odmowy zwrotu nieruchomości byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercom (art. 136 ust. 3 ww. ustawy).


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor WSA Jacek Pruszyński, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 08 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi P.S.D. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatu W.M. z dnia [...] października 2007 roku Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego P.S.D. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności:

Decyzją z dnia [...] października 2007r. Nr [...] Starosta W. ponownie (bo po raz trzeci) rozpatrując wniosek zwrócił własność nieruchomości oznaczonej nr [...]/3 o powierzchni 0,0142 ha, położonej na terenie miasta W.M. na rzecz: P.S.D. - udział 3/24, D.D. - udział 3/24, A.S.D. - udział 3/24, A.M.B. - udział 1/24, N.B. - udział 1/24, T.B. -udział 1/24, T.J.D. - udział 3/24, G.P. - udział 3/24, D.N. - udział 3/24 i M.D. - udział 3/24. Jednocześnie zobowiązał współwłaścicieli do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 5.214,00 złotych na rzecz Miasta W.M. stosownie do posiadanych udziałów w nieruchomości. Tym samym organ uznał, iż cel wywłaszczenia w zakresie poszerzenia zieleńca miejskiego na tym obszarze nie został zrealizowany.

Organ I instancji ustalił, że wniosek o zwrot dotyczył nieruchomości wykupionej aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 1965r. od M.D. stanowiącej działkę o powierzchni 252 m2, oznaczonej nr [...]A/2 i nr [...]/2, położonej w W.M. W wyniku odnowienia operatu ewidencji gruntów i budynków w 1982 roku wywłaszczona nieruchomość oznaczona została nr [...] o powierzchni 0,0255 ha. W roku 1994 uległa ona geodezyjnemu podziałowi. Część działki oznaczona nr [...]/1 o powierzchni 0,0026 ha została sprzedana aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 1994 roku na rzecz P.S. i B. małż. D. Pozostała część oznaczona nr [...]/2 o powierzchni 0,0229 ha stanowiła własność Miasta W.M. Działkę to później podzielono na działki o nr [...]/3 oraz [...]/4. Cel wywłaszczenia został precyzyjnie określony w decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w W.M. z dnia [...] marca 1965r., z której wynika, że wymieniona nieruchomość zgodnie z planem szczegółowego zagospodarowania tej części miasta, jest przeznaczona pod poszerzenie zieleńca oraz budowę pawilonu handlowego.

W ocenie organu I instancji cel wywłaszczenia jakim była budowa pawilonu handlowego został zrealizowany. Pawilon handlowy został wybudowany i w tej części jest to zgodne z celem nabycia określonym w decyzji z dnia [...] marca 1965r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w W.M., ponadto funkcjonuje on do chwili obecnej. Potwierdzeniem zrealizowania celu wywłaszczenia w postaci wybudowania pawilonu handlowego jest geodezyjny szkic pomiarowy z 1971 r. oraz mapa uzupełniona wynikami tego pomiaru.

W zakresie zwrotu pobranego odszkodowania za zwracaną nieruchomość organ I instancji ustalił, że zgodnie z art. 140 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, kwota wypłaconego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przyznana dla M.D. zgodnie z aktem notarialnym wynosiła 32.185,00 złotych. Po waloryzacji (dokładne obliczenia w uzasadnieniu decyzji) kwota ta na dzień zwrotu wynosi 5.214,00 zł.

Odwołanie od niniejszej decyzji złożyli w terminie do Wojewody P. Burmistrz Miasta W.M. oraz pełnomocnik P.S.D.

Burmistrz Miasta W.M. zarzucił w odwołaniu, że ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego cena 1 m2 jest zaniżona, gdyż ceny podobnych działek w centrum miasta kształtują się w granicach 500,00 zł za m2.

Pełnomocnik P.S.D. w złożonym odwołaniu wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i wydanie decyzji o zwrocie także nieruchomości nr [...]/4, a ponadto dołączenie jako dowodu do przedmiotowego postępowania akt sprawy dotyczącej zwrotu nieruchomości położonej w W.M. o numerze geodezyjnym [...].

W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik podniósł, że wywłaszczony teren miał być przeznaczony na poszerzenie zieleńca oraz budowę pawilonu handlowego, zaś z materiału dowodowego zgromadzonego sprawie wynika, że przedmiotowa nieruchomość nigdy nie była wykorzystana na pierwszy cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej tj. na poszerzenie zieleńca co również przyznał organ wydający decyzję. Nie został też zrealizowany cel w postaci budowy pawilonu handlowego, albowiem nigdy nie wydano decyzji lokalizacyjnej bądź decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego oraz decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej. Kontener, znajdujący się na spornej nieruchomości, jako obiekt tymczasowy, nie został po upływie 5 lat rozebrany i nie rozpoczęto budowy pawilonu handlowego co z kolei oznacza, że pomimo upływu 10 lat od dnia kiedy decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna, cel wywłaszczenia nie został osiągnięty. Znajdujący się na przedmiotowej działce kontener nie może być traktowany jako wybudowany pawilon handlowy, gdyż nie jest trwale związany z gruntem.

Wskazując na podobny stan faktyczny w sprawie zwrotu sąsiedniej nieruchomości o nr geod. [...], odwołujący się wniósł o dołączenie tychże akt sprawy.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. Wojewoda P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu potwierdził stanowisko organu I instancji w zakresie zrealizowania celu wywłaszczenia w postaci wybudowania pawilonu handlowego na działce [...]/4. Z uwagi na ogólne określenie celu w decyzji z dnia [...].03.1965r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w W.M. należało stwierdzić, iż cel został zrealizowany, albowiem na spornym terenie istnieje zwarta zabudowa w postaci pawilonu handlowego. Przepisy zaś ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidują szczególnych wymogów odnośnie tego, czy ma to być budynek trwale związany z gruntem czy może to być również pawilon typu kontener.

Wojewoda przyznał też słuszność decyzji pierwszoinstancyjnej w zakresie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o nr [...]/3, a przez to uznania, że cel w postaci poszerzenia zieleńca miejskiego nie został w tym obszarze zrealizowany. Stwierdził, iż organ I instancji rozpatrując po raz trzeci sprawę uwzględnił wniosek stron oraz pozytywnie ustosunkował się do oświadczeń złożonych przez G.J., J.K., S.T. i D.D. w zakresie braku zagospodarowania działki nr [...]/3 (po podziale) jako zieleniec czy park. Ta część działki służyła jako droga dojazdowa do posesji D., co jest na tym etapie bezsporne. Podejmując decyzję o zwrocie ww. działki wzięto pod uwagę obecnie obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego miasta W.M. zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Miasta z dnia [...] listopada 2005r., z którego wynika, że przedmiotowa nieruchomość położona jest w strefie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z towarzyszeniem usług.

Zdaniem organu II instancji decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości w części (tj. przeznaczonej pod poszerzenie zieleńca), na której nie zrealizowano celu nabycia nieruchomości określonego w umowie, jest zgodna z art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.

Niezasadny zdaniem organu okazał się wniosek o załączenie akt sprawy zwrotu sąsiedniej działki nr [...], gdyż działka ta nigdy nie była przedmiotem wywłaszczenia.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody P. złożył w dniu [...].01.2008 r. pełnomocnik P.S.D., zarzucając jej naruszenie art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami i wnosząc o uchylenie decyzji P. Urzędu Wojewódzkiego w B. z [...].12.2007 r. w całości oraz o zasądzenie od ww. organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarga zasadniczo opierała się na tych samych argumentach co odwołanie. Skarżący wskazał przede wszystkim na fakt, iż cel wywłaszczenia w postaci wybudowania pawilonu handlowego na części działki [...]/2 (obecnie nr [...]/4) nie został zrealizowany. O powyższym stwierdzeniu stanowi fakt, iż umiejscowiony na tym miejscu kontener nie może być traktowany jako wybudowany pawilon handlowy, gdyż nie jest on trwale związany z gruntem, o czym świadczy chociażby fakt, że jest on przedmiotem obrotu jako rzecz ruchoma (dowód w postaci umowy kupna sprzedaży kontenera z dnia [...].03.1999 r.). Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów, z których wynikałoby w jaki sposób zaplanowano budowę pawilonów, nie wiadomo więc na jakiej podstawie organ stwierdził, że wybudowane zostały w sposób zaplanowany. Na sąsiedniej działce, na wniosek jej właściciela, kontener został na zlecenie urzędu Miasta usunięty i w chwili obecnej znajduje się na niej jedynie część kontenera, który zajmuje działkę będącą przedmiotem sporu w niniejszym postępowaniu.

W ocenie skarżącego w przedmiotowej sprawie nie wydano decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego oraz decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej. Realizacja inwestycji, jaką jest budowa pawilonów handlowych wiąże się z konkretnymi robotami i nakładami, co powinno znaleźć potwierdzenie w odpowiedniej dokumentacji. Organ administracyjny nie przedstawił żadnych dokumentów, które mogłyby świadczyć o podjęciu działań mających zmierzać do realizacji celu wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej. W przedmiotowej sprawie brak jest również decyzji o zagospodarowaniu terenu pozwalającej ustalić miejsce, w którym pawilony miały zostać zbudowane.

Reasumując, brak jest ze strony organu dowodów wykazujących na zrealizowanie celu w postaci wybudowania pawilonu handlowego, podczas gdy skarżący przedstawił dowody na potwierdzenie, że został postawiony obiekt tymczasowy, a nie wybudowany pawilon handlowy. Powołując się na wyrok NSA z 22.03.2006 r., w sprawie I OSK 623/2005 (LEX nr 198167) skarżący stwierdził, iż taki obiekt nie spełnia celu wywłaszczenia, (gdyż jest to zagospodarowanie nietrwałe), co w konkluzji potwierdza zasadność wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w całości.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1, art. 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a.).

Kwestionowane decyzje podlegały uchyleniu, albowiem zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, tj. przepisu art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz prawa procesowego, tj. art. 107 § 1 kpa, które to naruszenia miały wpływ na wynik postępowania.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 1965r. Skarb Państwa zakupił od M.D. działkę o powierzchni 252 m2, oznaczoną nr [...]A/2 i nr [...]/2, a położoną w W.M. Wywłaszczenia tego dokonano w oparciu o decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w W.M. z dnia [...] marca 1965r., gdzie cel wywłaszczenia został precyzyjnie określony, a z której wynika, że wymieniona nieruchomość zgodnie z planem szczegółowego zagospodarowania tej części miasta, jest przeznaczona pod poszerzenie zieleńca oraz budowę pawilonu handlowego. Przedmiotowa nieruchomość po zmianach w operacie ewidencji gruntów i budynków (po podziale nieruchomości) ostatecznie została podzielona na działki o nr [...]/3 oraz [...]/4.

Decyzją z dnia [...] października 2007r. Nr [...] Starosta W. zwrócił własność nieruchomości oznaczonej nr [...]/3 spadkobiercom M.D., uznając przy tym, że cel wywłaszczenia nie został na tym terenie osiągnięty (utworzenie zieleńca miejskiego). Co do działki [...]/4 organ I instancji uznał, iż cel wywłaszczenia w zakresie wybudowania pawilonu handlowego został zrealizowany, albowiem na działce tej posadowiony jest pawilon handlowy, w którym do chwili wydania decyzji prowadzona jest działalność gospodarcza przez Pana S.O. Powyższe ustalenia organu I instancji zostały przez organ nadrzędny zaakceptowane, a decyzja po złożonym odwołaniu strony skarżącej utrzymana w mocy.

Fakt posadowienia na spornym terenie pawilonu handlowego został przez stronę skarżącą potwierdzony, jednak zasadniczy spór sprawy sprowadzał się do tego, że w ocenie skarżącego nie spełnia to celu wywłaszczenia. Zdaniem strony skarżącej powyższy pawilon jest w rzeczywistości kontenerem, tymczasowo tylko posadowionym na działce [...]/4, który winien być zlikwidowany, a który nie może być uznany za budowlę czy budynek, w rozumieniu prawa budowlanego, przez co cel wywłaszczenia nie został osiągnięty. Tylko bowiem budowla, trwale z gruntem związana, może spełniać cel określony jako "budowa pawilonu handlowego", a nie postawienie rzeczy ruchomej w postaci kontenera.

W ocenie tutejszego sądu administracyjnego nie sposób nie przyznać stronie skarżącej słuszności w tym zakresie.

Materialnoprawną podstawą do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest przepis art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm.). Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ.

W myśl art. 137 ust. 1 ww. ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W wyroku z dnia 28.06.2005 r., I SA/Wa 813/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że jeżeli umowa zawarta na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.) nie precyzuje celu nabycia nieruchomości, to w postępowaniu w sprawie zwrotu tej nieruchomości cel ten powinien być ustalony na podstawie innych dowodów.

W niniejszej sprawie oceny celu wywłaszczenia należało dokonać tylko w oparciu o przedmiotową decyzję Prezydium PRN. Istotnym bowiem jest, że w toku postępowania przed organami administracji nie zdołano odnaleźć żadnych innych dokumentów określających dokładnie cel wywłaszczenia oprócz decyzji Prezydium PRN z dnia [...] marca 1965r. Opisany w tej decyzji cel wywłaszczenia określony został jako "budowa pawilonu handlowego". Trudno zatem, przy takim zapisie, przyjąć, iż posadowienie tymczasowe kontenera pawilonu handlowego jest tożsame z budową pawilonu handlowego.

Zdaniem tutejszego sądu administracyjnego zawarte w decyzji Prezydium PRN określenie "budowa" należy oceniać przez pryzmat przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. 2006,r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.). W myśl art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego, przy czym obiektem budowlanym jest: a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, b) budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, c) obiekt małej architektury.

W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę na fakt, że pozostawienie wywłaszczonej nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim, jak w czasie wywłaszczenia, bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, oznacza, że istnieją przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.). Opracowanie dokumentacji inwestycji, czy uzyskanie decyzji (np. o pozwoleniu na budowę – przyp. wł.) oznacza jedynie możliwość realizacji inwestycji, a nie samą już realizację. Expressis verbis pogląd taki zaprezentował także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, (wyrok z dn. 22.12.2004 r., I SA/Wa 1696/04, Lex nr 189813) stwierdzając, że uzyskanie przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę to nie to samo co rozpoczęcie prac, o których mowa w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. W przepisie tym ustawodawca odwołuje się do okoliczności faktycznej, a nie prawnej. Oznacza to, że nawet posiadanie przez inwestora ostatecznych decyzji, pozwalających na rozpoczęcie zamierzonej inwestycji w braku wykonania jakichkolwiek prac na nieruchomości w ciągu 7 lat, uzasadnia wniosek, że nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia. Odmienne rozumowanie omawianej przesłanki prowadziłoby do wniosku, że posiadanie przez inwestora pełnej dokumentacji i stosownych pozwoleń będzie wyłączało możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i to w sytuacji, gdy nieruchomość pozostaje w stanie niezmienionym od daty wydania decyzji o wywłaszczeniu (vide: T. Woś Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Wyd. 3, Warszawa 2007, str. 268-269).

Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 06.03.2002 r., III RN 11/01, (OSNAPiUS 2002, nr 21, poz. 513), stwierdzając, że odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powinna być poprzedzona ustaleniem, iż w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, rozpoczęto na niej prace związane z realizacją celu wywłaszczenia.

Takie stanowisko popiera także tutejszy sąd orzekający. Jego zdaniem, na spornej nieruchomości w ciągu 7 lat od dnia wydania ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu (tj. wykupu nieruchomości przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dn. [...].04.1965 r.) nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu w postaci wybudowania pawilonu handlowego. Kontenera pawilonu handlowego z racji swoich właściwości nie można w przedmiotowej sprawie uznać jako obiekt budowlany trwale związany z gruntem, co uzasadniałoby realizację celu wywłaszczenia. W dokumentacji sprawy brak jest jakichkolwiek śladów świadczących choćby o próbie realizacji celu wywłaszczenia w postaci wydania decyzji lokalizacyjnej, bądź decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego bądź decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę. Mało tego, nawet gdyby istniała tego typu dokumentacja, to i tak celu wywłaszczenia nie można by uznać za spełniony, albowiem w ciągu 7 lat od dnia wydania decyzji o wywłaszczeniu (tu tryb z art. 6 ustawy z 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości) nie rozpoczęto prac budowlanych związanych z budową pawilonu handlowego.

Nie ulega wątpliwości, iż przedmiotowy kontener jest rzeczą ruchomą. O powyższym przekonuje choćby umowa kupna – sprzedaży przedmiotowego kontenera zawarta w dniu [...] marca 1999 r. pomiędzy M. S.A. w W. a S.O. (k. 207 akt organu). Kontener jako rzecz ruchoma został w tej umowie określony jako towar (§ 2 umowy), nie zaś jako nieruchomość, co potwierdza także forma zawartej umowy (zwykła forma pisemna a nie forma aktu notarialnego). Posadowienia tymczasowo kontenera nie sposób w tych okolicznościach utożsamiać z wybudowaniem obiektu budowlanego w postaci pawilonu handlowego, brak jest też bowiem dokumentacji świadczącej choćby o próbie uregulowania prawnego jego ulokowania jako realizację celu wywłaszczenia. Jak wskazała strona skarżącą kontener miał być posadowiony na okres 5 lat, o czym przekonują zeznania świadków J.D. (k. 189 akt adm.), G.J. (k. 188 akt adm.) i B.S. (k. 187 akt adm.).

Wracając do zasadniczego rozstrzygnięcia organu będącego przedmiotem skargi, należy zauważyć, iż odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uzasadniona musi być bądź to jednoznacznie dowiedzionym brakiem wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (z dnia 21 sierpnia 1997 r. - t.j.: Dz. U. 2004, Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) przesłanek pozytywnych warunkujących możliwość dokonania wnioskowanego zwrotu, bądź też wystąpieniem przesłanki negatywnej, wyłączającej dopuszczalność dokonania zwrotu choćby części wywłaszczonej nieruchomości (vide: Wyrok WSA w Gliwicach z 06.02.2008 r. II SA/Gl 662/07).

Art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami zawiera zakaz użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko konkretne stwierdzenie braku przesłanek do zwrotu nieruchomości, poparte dokumentami i stanem faktycznym na gruncie, świadczących o wykorzystaniu nieruchomości na cel wywłaszczenia daje podstawę do odmowy zwrotu nieruchomości byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercom (art. 136 ust. 3 ww. ustawy). W niniejszej sprawie trudno dopatrzyć się zgodności celu wywłaszczenia ze stanem faktycznym jaki zaistniał na działce [...]/4. Zarówno w ciągu 7 lat od dnia wykupu przez Skarb Państwa nieruchomości w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. jak i po dzień dzisiejszy nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, albowiem nie dokonano prac zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia w postaci budowy pawilonu handlowego. Posadowiony zaś tymczasowo kontener pawilonu nie może być w realiach przedmiotowej sprawy uznany za obiekt budowlany, o jakim była mowa w decyzji Prezydium PRN z dnia [...] marca 1965 r.

Reasumując, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty Powiatu W.M. z dnia [...] października 2007 roku w zakresie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nr [...]/4 wydane zostały z naruszeniem art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ustalenia dokonane przez organu administracji w przedmiocie zrealizowania celu wywłaszczenia nie są zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym. Celu wywłaszczenia w postaci budowy pawilonu handlowego nie mogło zastąpić tymczasowe postawienie kontenera pawilonu handlowego.

Na marginesie należy podnieść, iż decyzja Starosty z [...].10.2007 r. o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości nr [...]/3 w sentencji nie odnosi się do nieruchomości nr [...]/4, przez co narusza przepis art. 107 § 1 kpa. Wniosek o zwrot dotyczył obu tych nieruchomości, zatem i sentencja decyzji winna odnieść się do wszystkich rozpatrywanych kwestii. Samo uzasadnienie w tym zakresie, co prawda wyjaśnia stanowisko organu w zakresie odmowy zwrotu działki [...]/4, jednakże nie konwaliduje to naruszenia art. 107 § 1 kpa.

Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O obowiązku zwrotu kosztów postępowania skarżącemu, Sąd orzekł zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 210 § 1 cytowanej ustawy.