Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1114/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 art. 8 art. 9 art. 77 par. 1 art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 922 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 16 ust. 2 pkt 2 ust. 6 art. 30 ust. 2 pkt 1 art. 32
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIE Dnia 12 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2013 roku sprawy ze skargi B. J.-P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zasiłku pielęgnacyjnego za nienależnie pobrany 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. LS


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Ł., decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz art. 16 ust. 6, art. 30 ust. 2 pkt 1, ust. 6, ust. 7, ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), orzekł w stosunku do B. J. – P. o:

- uznaniu za nienależnie pobrany zasiłku pielęgnacyjnego na W. K. – J. za okres od dnia 1 maja 2007r. do 31 grudnia 2011r. w kwocie 153,00 złotych miesięcznie;

- zwrocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego na W. K. – J. za w/w okres w kwocie 8.568,00 złotych wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia wydania niniejszej decyzji w kwocie 2.827,66 złotych, co łącznie stanowi kwotę 11.395,66 złotych.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. J. – P., działająca jako opiekun prawny W. K. – J., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zarzuciła jej naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez uznanie, że przedmiotowe świadczenie było nienależnie pobrane, mimo że osoba pobierająca owo świadczenie, tj. W. K. – J., nie była należycie poinformowana o przesłankach wyłączających prawo do jego pobierania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy wskazaną na wstępie decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium przypomniało, iż decyzją z dnia [...] nr [...] przyznano na rzecz W. K. – J. na stałe zasiłek pielęgnacyjny począwszy od dnia 1 września 2006r., w wysokości po 153 złote miesięcznie.

W dniu 9 grudnia 2012r. Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wystąpiło do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z wnioskiem o udostępnienie danych, zgromadzonych w rejestrze publicznym i przekazanie informacji czy W. K. – J. ma ustalone prawo do dodatku pielęgnacyjnego i ewentualnie od kiedy. W odpowiedzi, w dniu 28 grudnia 2011r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł., z dnia 23 grudnia 2011r., z którego wynika, iż od dnia 1 maja 2007r. W. K.-J. jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego.

W konsekwencji organ pierwszej instancji zmienił w/w rozstrzygnięcie z dnia [...] i decyzją z dnia [...], nr [...] orzekł o przyznaniu W. K.-J. zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 września 2006r. do 30 kwietnia 2007r. W ocenie organu, od dnia 1 maja 2007r. zachodziła bowiem sytuacja określona w art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyłączająca prawo do przedmiotowego świadczenia z uwagi na przysługujące W. K. – J. uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego po ukończeniu 75. roku życia. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia [...], nr [...].

Kolegium podkreśliło, iż w decyzji organu I instancji, przyznającej świadczenie, zawarte zostało pouczenie, że w przypadku jakichkolwiek zmian, mających wpływ na prawo do świadczeń, należy niezwłocznie powiadomić organ wydający decyzję. Pouczenie takie znajduje się także w części II wniosku o ustaleniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, a zapoznanie się z treścią pouczenia, strona potwierdziła własnoręcznym podpisem.

W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a wydana decyzja jest prawidłowa, stosowna do zgromadzonych dowodów i obowiązujących regulacji prawnych. Kolegium wskazało, iż przepis art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, obowiązana jest do ich zwrotu, nie daje możliwości odstąpienia przez organ administracji od żądania zwrotu świadczeń nienależnie pobranych.

W konkluzji Kolegium uznało, iż w związku z ustalonym stanem faktycznym B. J. – P. nienależnie pobrała zasiłek pielęgnacyjny na W. K. – J., za okres od dnia 1 maja 2007r. do dnia 31 grudnia 2011r. i jest zobowiązana do jego zwrotu wraz ustawowymi odsetkami.

Skargę na powyższą decyzję wniosła B. J. – P., podtrzymując stanowisko wyrażone w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 12 września 2012r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi B. J. – P., uchylił opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] wraz z poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], których przedmiotem była zmiana (ograniczenie) okresu pobierania zasiłku pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu orzeczenia podniesiono, iż w sytuacji, gdy upłynął już okres na jaki przyznane zostało świadczenie rodzinne, brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany, w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, decyzji przyznającej świadczenie. W takim wypadku zastosowanie znajduje już tylko materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Sąd podkreślił, iż skoro postępowanie o zwrot nienależnie pobranego świadczenia zostało już wszczęte, to w tym postępowaniu skarżąca winna podnieść zarzuty, dotyczące oceny, czy miała świadomość, iż pobiera świadczenie nienależne, a także uwagi dotyczące wadliwości informacji o obowiązkach uprawnionej, związanych ze zmianą jej sytuacji dochodowej czy też braku współdziałania organów przyznających świadczenia o zbliżonym charakterze. Jednocześnie wszakże Sąd uznał za nietrafną argumentacje Kolegium, odnoszącą się do okoliczności, że pouczenia zawarte we wniosku oraz decyzji przyznającej świadczenie były wystarczające. Wskazano, iż niewątpliwie już w dacie nabycia uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego, z uwagi na stan zdrowia W. K. – J., tj. chorobę Alzheimera trudno w ogóle mówić o jakiejś świadomości po stronie świadczeniobiorczyni i możliwości podjęcia odpowiednich działań. WSA podkreślił, iż już w dniu 1 maja 2007r. była ona osobą z tego powodu ubezwłasnowolnioną całkowicie, o czym świadczy postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] – [...] w Ł. z dnia 22 lutego 2007r., sygn. akt [...]. Przypomniano również, że dla uznania, iż świadczenie zostało nienależnie pobrane niezbędnym jest ustalenie, że osoba uprawniona miała tę świadomość już w dacie jego pobierania, zatem, w ocenie Sądu, organ mógł jedynie rozważyć uchylenie decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego z mocą ex nunc.

Postanowieniem z dnia [...] zawieszono postępowanie sądowoadministracyjne z uwagi na śmierć skarżącej W. K. – J. oraz podjęto je z udziałem następczyni prawnej skarżącej – B. J.-P..

B. J. – P. poparła skargę. Podniosła również, iż pomimo prawomocnego wyroku z dnia 12 września 2012r. organ dokonywał potrąceń zasiłku pielęgnacyjnego, pobranego przez jej nieżyjącą mamę, z wypłacanego jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad mamą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm. ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi w zaś grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art.145 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. nr 270 z 2012r.) Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta Ł. naruszają przepisy prawa, w stopniu skutkującym ich wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymagało określenie strony skarżącej, w świetle kwestionowanego już uprzednio (przez Sąd w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 449/12), wadliwego konstruowania przez organ I instancji decyzji zasiłkowych i zwrotowych. Zgodnie bowiem z treścią art. 16 ust.2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Oznacza to, iż zasiłek pielęgnacyjny winien być przyznany tej osobie (niezależnie od tego czy posiada pełną zdolność do czynności prawnych) nie zaś jej pełnomocnikowi czy ustawowemu przedstawicielowi "na osobę niepełnosprawną". W rozpoznawanej sprawie, decyzje (zasiłkowe i zwrotowe) przesyłane były do B. J.-P., dotyczyły zaś zasiłku przysługującego W. K. – J.. Pomimo wspomnianej redakcyjnej wadliwości uznano zatem, iż adresatem decyzji była W. K. – J., którą córka – B. J. – P. jedynie reprezentowała, najpierw jako pełnomocnik, później zaś ustawowy przedstawiciel (opiekun prawny).

Skarga w niniejszej sprawie wniesiona została w dniu 19 października 2012r. przez W. K. – J., która w dniu 13 stycznia 2013r. zmarła. Roszczenie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, w przeciwieństwie do żądania przyznania zasiłku pielęgnacyjnego nie stanowi obowiązku ściśle związanego z osobą spadkodawcy. Ma bowiem charakter zobowiązania majątkowego, wchodzącego po myśli art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz.93 ze zm.) w skład spadku. Na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawieszono zatem postępowanie sądowoadministracyjne ze skutkiem od dnia śmierci skarżącej, podejmując je z udziałem następczyni prawnej skarżącej – B. J. – P..

W rozpoznawanej sprawie kwestę zasadniczą dla jej rozstrzygnięcia stanowi związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, zawartymi w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 12 września 2012r., w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 449/12. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 p.p.s.a. wiążą one zarówno sąd jak i organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez pojęcie "ocena prawna" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku. Zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej, pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Kiedy zatem mowa o "sprawie", chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualnie określonego podmiotu oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów prawa materialnego. (por. T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, str. 472 i następne).

W badanej sprawie prawomocny wyrok, wiążący przy jej rozstrzyganiu wydany został przed datą zaskarżonej decyzji. Dotyczył jednak tej samej, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., sprawy (tożsamej podmiotowo i przedmiotowo), choć badanej w aspekcie prawidłowości zastosowania przez organ przepisu art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poglądy prawne wyrażone we wspomnianym wyroku wiążą zatem również skład orzekający w sprawie niniejszej.

Za przesądzone uznać należało zatem, że w sytuacji, gdy upłynął już okres na jaki świadczenie przyznano, brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, decyzji przyznającej świadczenie. W takim wypadku zastosowanie znajduje instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Zarówno wszakże pouczenia zawarte we wniosku o przyznanie świadczenia oraz decyzji w tym przedmiocie, jak również stan świadomości świadczeniobiorczyni nie pozwalał na uznanie ich za wystarczające. (str. 5 uzasadnienia). Obowiązkiem organów było również wyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego, potwierdzające jednoczesne pobieranie zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego. Znajdujące się w aktach sprawy pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazuje zaś jedynie, że skarżąca "jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego przy świadczeniu od dnia 1 maja 2007r.", lecz brak jest odpowiednich decyzji wydanych przez organ rentowy; nie ustalono, że dodatek ten był wypłacany i w jakim okresie; kiedy skarżąca mogła powziąć wiadomość, że dodatek taki rzeczywiście jest wypłacany; czy nie była wstrzymana jego wypłata oraz czy w dacie wydania kwestionowanej decyzji uprawnienie to skarżącej w dalszym ciągu przysługiwało. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest tożsamy z tym, który stał się podstawą do wydania decyzji z dnia [...], uchylonej następnie prawomocnym wyrokiem z dnia 12 września 2012r. Zawiera zatem wszystkie wskazane wyżej braki, skutkujące naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. W świetle powyższych wskazań, nieprawidłowa jest zatem również konkluzja, zawarta w zaskarżonej decyzji o prawidłowości udzielonych skarżącej W. K. – J. pouczeń. Postaje ona bowiem w oczywistej sprzeczności z oceną dokonaną przez Sąd w wyroku z dnia 12 września 2012r.

Dodatkowo wskazać należy, iż w myśl art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się między innymi świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Powołany przepis jednoznacznie wskazuje, iż możliwość uznania świadczenia za nienależnie pobrane uzależniona została od prawidłowego pouczenia wnioskodawcy o braku prawa do jego pobierania. Jest to niewątpliwie okoliczność istotna dla rozstrzygnięcia, która warunkuje możliwość dochodzenia zwrotu świadczenia jako nienależnie pobranego.

W skardze wniesionej do Sądu W. K. – J. zarzuciła brak prawidłowego pouczenia jej o treści art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego oraz art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jednolity Dz. U z.2009. nr 153, poz. 1227 ze zm. ). Ten ostatni przepis stanowi, iż dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia, z zastrzeżeniem ust. 4, zgodnie z którym osobie uprawnionej do emerytury lub renty przebywającej w zakładzie opiekuńczo - leczniczym lub w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje, chyba że przebywa poza tą placówką przez okres dłuższy niż 2 tygodnie w miesiącu.

Zarzut ten jest zasadny. Jak wynika bowiem z dokumentacji zawartej w aktach administracyjnych, na podstawie decyzji z [...] W. K. – J. otrzymywała zasiłek pielęgnacyjny z tytułu znacznego stopnia niepełnosprawności. We wniosku o przyznanie prawa do tego świadczenia zawarte jest pouczenie, że zasiłek ten nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jedn. Dz. U z.2009. Nr 153, poz. 1227 ze zm. ). W treści decyzji z dnia [...] przytoczono jedynie brzmienie art. 16 ust. 6 ustawy, nie wskazując ani nie konkretyzując okoliczności określanych przez ustawę mianem "uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego". Tak skonstruowane pouczenie, nie precyzujące sytuacji, w których dochodzi do utraty prawa do świadczeń w istocie pouczeniem nie jest. Sąd podziela wyrażany już w orzecznictwie pogląd, iż pouczenie udzielane świadczeniobiorcy przez organ winno być jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Pouczenie nie może być przy tym obarczone brakiem konkretności. Pouczenia o dużym stopniu ogólności, jak w niniejszej sprawie, nie mogą zostać uznane za wystarczające. Takie sformułowania nie mogą być traktowane jako pouczenie, bez wskazania, kiedy i jakie okoliczności świadczeniobiorca winien przedstawić organowi w toku pobierania konkretnego świadczenia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Go 759/07 opublikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej przez stronę internetową www.nsa.gov.pl oraz w systemie informacji prawnej LEX pod nr 486348). Właściwe pouczenie winno być zamieszczone albo w ulotce, z której następnie strona może korzystać w okresie późniejszym albo w uzasadnieniu decyzji. Przedstawienie stronie do wglądu przepisów regulujących zasady przyznawania świadczeń rodzinnych polegające na możliwości ich lektury na formularzu wniosku, następnie spoczywającym w urzędzie jako część akt sprawy, co do zasady nie wyczerpuje wymogów pouczenia w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (por. wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV Po 331/08 opublikowany w CBOSA oraz w LEX pod nr 527565). Stanowi też naruszenie zasady praworządności i obowiązku pogłębiania zaufania do organów Państwa. Zgodnie z zasadą praworządności, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Stosownie do zasady pogłębiania zaufania wynikającej z art. 8 k.p.a., organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Organy obowiązane są także do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Wymóg prawidłowego pouczenia jest o tyle istotny w sprawach dotyczących zasiłków pielęgnacyjnych, że świadczenia te w zasadzie przyznawane są osobom w podeszłym wieku, schorowanym, niepełnosprawnym. Treść pouczenia powinna być zatem - co sugeruje skarżąca - dostosowana do możliwości adresata, jego stanu zdrowia, w tym możliwości widzenia i zapamiętywania. W rozpoznawanej sprawie schorzenie na które cierpiała świadczeniobiorczyni (choroba Alzheimera), jak wskazano w wyroku z dnia 12 września 2012r., w zasadzie wykluczało jakąkolwiek świadomość.

Zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny to rodzajowo odmienne świadczenia, dla których uzyskania ustawodawca określił odmienne wymogi. Dodatek pielęgnacyjny ma charakter ubezpieczeniowy, a zasiłek pielęgnacyjny charakter pomocowy. Celem każdego z tych świadczeń jest zatem częściowa rekompensata kosztów związanych z ograniczeniami w samodzielnej egzystencji, kosztów związanych albo niepełnosprawnością, albo z określonym wiekiem.

Konkludując należy stwierdzić, iż z przywołanych powyżej norm prawnych wynika, że osoba, której przyznany został zasiłek pielęgnacyjny, traci to uprawnienie wraz z ukończeniem 75 roku życia, gdyż od tego czasu uprawniona jest do dodatku pielęgnacyjnego. Taka regulacja powoduje, iż nie dochodzi do zbiegu prawa do tych dwu odmiennych świadczeń. Nakłada jednocześnie na organy administracji obowiązek należytego zbadania, wnikliwego ustalenia, kiedy osoba uprawniona ukończyła 75 rok życia i w szczególności, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie, czy faktycznie dodatek pielęgnacyjny został jej przyznany i od jakiego okresu.

W niniejszej sprawie organ ustalił wprawdzie, iż W. K. – J. ukończyła 75 rok życia z dniem 19 maja 2006 r., niemniej na tym zakończył gromadzenie materiału dowodowego, który winien odzwierciedlać przyjęty stan faktyczny.

Zaniechania organu naruszają tym samym reguły postępowania, określone w art. 7 i 77 §1 k.p.a., obligujące do wszechstronnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Z uwagi na powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. Z mocy art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się orzeczenia.

Jednocześnie z zawartych w rozważaniach wskazówek co do wykładni prawa materialnego, jak i wskazań co do konieczności uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, wynikają zalecenia co do dalszego postępowania.

a.bł.