Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 1434/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Sędziowie WSA Daniela Kozłowska NSA Marek Stojanowski Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2004 r. sprawy ze skarg Przedsiębiorstwa Użyteczności Publicznej P., Przedsiębiorstwa R. Sp. z o.o. w W. oraz C. Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargi


UZASADNIENIE

I SA 1434/02

UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] maja 2002 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosków Przedsiębiorstwa R. , C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. i Państwowego Przedsiębiorstwa Użyteczności Publicznej P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...], mocą której stwierdził, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. nr [...] utrzymująca w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1950 r. nr [...] o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej we wsi W. oznaczonej hipotecznie jako "[...]" – w części dotyczącej działek ewid. nr [...] w obrębie [...], nr [...] w obrębie [...], a także nr nr [...], [...], [...], [...] i [...] w obrębie [...] została wydana z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził jej nieważność.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Nieruchomość położona we wsi W. oznaczona hipotecznie jako "[...]" została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia dekretu w życie, tj. z dniem 21 listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość przeszła z mocy prawa na własność Gminy W., a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy a dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130).

Aktualnie dawna nieruchomość "[...]" wchodzi w skład 56 działek, z których część stanowi własność Skarbu Państwa, część jest własnością miasta W., a część stanowi własność osób fizycznych. Działki stanowiące własność Skarbu Państwa oraz działki będące własnością komunalną w większości są oddane w użytkowanie wieczyste osobom prawnym i osobom fizycznym.

Z treści znajdującej się w aktach sprawy umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu 4 września 1948 r. Repertorium Nr [...] wynika, że właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha [...] m2 położonego w gromadzie W., Gmina F., Powiatu W. była B.S. Z przedłożonego do tego aktu zaświadczenia Sądu Grodzkiego w W. z dnia [...] września 1948 r. wynika, że księga hipoteczna nieruchomości "W." zaginęła w czasie działań wojennych i nie została odnaleziona. Umową powyższą B.S. darowała swoim pięciorgu dzieciom: B. S., C. Z., M. S., Z. S. i J. S., w równych częściach niepodzielnie, wszystkie prawa do opisanego wyżej gospodarstwa rolnego oraz własność budynków. W treści aktu B. S. oświadczyła, że gospodarstwo zostało włączone wraz z innymi gruntami w granice W. lecz dotychczas nie zostało przejęte przez Zarząd Miejski w W., ale mają do niego zastosowanie przepisy dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Zgodnie z § 4 umowy darowizny obdarowani zobowiązali się wystąpić o przyznanie im prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu i zawrzeć stosowną umowę.

W aktach sprawy brak jest wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, natomiast wynika z nich, że w dniu 17 marca 1950 r. do Zarządu Miejskiego w W. wpłynęło podanie M. S. o wydanie zaświadczenia o przeznaczeniu w planach zabudowy nieruchomości położonej we wsi W. oznaczonej jako "[....]" działka nr [...] o powierzchni [...] ha [...] m2. W dopisku na powyższym piśmie dodano, że na wymienionym gruncie planowane jest założenie sadu. W odpowiedzi na powyższe pismo Wydział Polityki Budowlanej Zarządu Miejskiego pismem z dnia 1 lipca 1950 r. nr [...] poinformował, że założenie sadu jest sprzeczne z polityką budowlaną Prezydium Rady Narodowej, gdyż teren ten w opracowywanym planie zagospodarowania przestrzennego został przeznaczony pod budownictwo przemysłowo-składowe. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] listopada 1950 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło C. Z., Z. S., M.S., B. S. i J. S. przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości i jednocześnie stwierdziło, że wszystkie budynki położone na gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Odmowę przyznania prawa własności czasowej uzasadniono przeznaczeniem części nieruchomości według opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego pod użyteczność publiczną – budownictwo przemysłowo-składowe i przydzielenie jej inwestorowi publicznemu - wykonawcy narodowego planu gospodarczego.

Od orzeczenia odwołał się M. S. podnosząc, że nieruchomość nie została włączona w obszar administracyjny W. i należy do Gminy F., na dowód czego przedstawił zaświadczenie Prezydium Gminnej Rady Narodowej w F. z dnia 16 listopada 1950 r.

Minister Gospodarki Komunalnej nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] czerwca 1951 r. nr [...]utrzymał orzeczenie administracyjne w mocy.

W dniu 8 sierpnia 2000 r. P. S. będący spadkobiercą B. S. (postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] kwietnia 1999 r. [...]) złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wniosku podano, że z treści orzeczenia administracyjnego wynika, iż wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony w terminie, natomiast organ z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 1 i 2 dekretu nie uwzględnił go powołując się na przeznaczenie nieruchomości na cele realizacji narodowych planów gospodarczych, choć obowiązującym dla tej nieruchomości był plan zabudowania z 1931 roku przeznaczający ją na cele rolnicze.

W toku postępowania nadzorczego Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość została objęta w posiadanie przez Gminę W. w dniu 16 sierpnia 1948 r., tj. w dniu wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego Nr [...] z 1948 roku. Termin do złożenia wniosku dekretowego upłynął więc z dniem 16 lutego 1949r. Niezłożenie wniosku w sześciomiesięcznym terminie zawitym spowodowało przejście na własność gminy, z dniem upływu tego terminu, także budynków znajdujących się na gruncie. Nie wymagało to potwierdzenia w drodze deklaratoryjnej decyzji organu administracji. Tak więc, zgodnie z art. 8 dekretu, z dniem 16 lutego 1949 r. wszystkie budynki znajdujące się na gruncie przeszły na własność Gminy W. Natomiast grunt przedmiotowej nieruchomości stał się własnością Gminy W. na mocy art. 1 dekretu z dniem jego wejścia w życie.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że w aktach brak jest wniosku złożonego przez właścicieli o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Fakt niezłożenia wniosku potwierdza pismo Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia 15 stycznia 2002 r. nr [...] informujące, że w znajdującym się w tym Wydziale rejestrze wpływu wniosków dekretowych brak jest wpisu o złożeniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem organu nadzoru okoliczności złożenia wniosku przez byłych właścicieli nie można domniemywać tylko z tego powodu, że na podstawie art. 7 dekretu zostało wydane orzeczenie. Skoro zatem Minister Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] czerwca 1951 r. utrzymał w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1950 r. wydane w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, bez wniosku złożonego przez uprawnione osoby na podstawie art. 7 dekretu, to decyzja ta jest pozbawiona podstawy prawnej, a nadto rażąco narusza art. 7 ust. 2 dekretu, co wypełnia przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Jeśli chodzi o kwestię przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego, to Archiwum Państwowe W. w piśmie z dnia 21 sierpnia 2000 r. nr [...] poinformowało, że nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego po 1945 roku, który obejmowałby przedmiotową nieruchomość do dnia [....] czerwca 1951 r. tj. do dnia wydania kwestionowanej decyzji. Nie można się zgodzić z twierdzeniem wnioskodawcy, że obowiązującym dla tej nieruchomości był "Ogólny plan zabudowania W." zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. (nr [...]). Plan ten bowiem dotyczył W. w granicach z 1931 roku i nie obejmował wsi W., która została włączona do obszaru W. na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 września 1938 r. (Dz. U. Nr 72, poz. 518).

W świetle powyższych ustaleń Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. nr [...] utrzymująca w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1950 r. nr [...] o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej - w części dotyczącej obecnych działek: nr [...] w obrębie [...] , nr [...] w obrębie [...], a także nr nr [...], [...], [...], [...] i [...] w obrębie [...] została wydana z naruszeniem prawa z uwagi na nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 kpa). Działki nr [...] w obrębie [...] oraz nr [...] w obrębie [...] zostały oddane w użytkowanie wieczyste P. na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej w dniu 16 czerwca 1994 r. (akt notarialny Rep. [....]), a działki nr nr [...], [...], [...], [...] i [...] w obrębie [...] oddano w użytkowanie wieczyste Przedsiębiorstwu Z. Spółka z o.o. na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej w dniu 14 stycznia 1999 r. (akt notarialny Rep. A nr [...]). Nieodwracalność skutków prawnych wynika stąd, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. nr [...] umożliwiła Państwu jako właścicielowi tych gruntów rozporządzenie nimi w formach cywilnoprawnych przez oddanie w użytkowanie wieczyste osobom trzecim. Skutków zaś dokonanych czynności cywilnoprawnych organ administracji nie jest władny usunąć działając w granicach przyznanych mu kompetencji.

W odniesieniu natomiast do pozostałej części nieruchomości, stanowiącej obecnie działki nr nr: [...],[...],[...],[...],[...] i [...],[...],[...],[...],[...],[...], i [...] w obrębie [...] w obrębie [...], nr [...] w obrębie [...]oraz nr [...] w obrębie [...], nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, bowiem okoliczność, iż część przedmiotowej nieruchomości pozostaje w użytkowaniu wieczystym lub stanowi własność osób trzecich sama przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna odmawiająca przyznania własności czasowej wywołała nieodwracalne skutki prawne (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16.12.1996 r. OPS 7/96). W sytuacji gdy umowa użytkowania wieczystego była poprzedzona decyzją administracyjną w tym przedmiocie, to ta decyzja, a nie decyzja odmawiająca przyznania prawa własności czasowej, była podstawą ustanowienia na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego i zawarcia umowy. To zatem, czy nastąpiły nieodwracalne skutki prawne może być przedmiotem badania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji będącej podstawą zawarcia umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste lub własność. Okoliczność ta nie może być natomiast przedmiotem oceny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego (przyznania własności czasowej), bowiem są to dwie różne sprawy administracyjne dotyczące odrębnych decyzji (cyt. wyżej uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16.12.1996 r. OPS 7/96). Tym samym, skoro oddanie w użytkowanie wieczyste wymienionych działek nastąpiło na podstawie umów notarialnych zawartych w wykonaniu decyzji administracyjnych o ich oddaniu w użytkowanie wieczyste, to w odniesieniu do tych działek w niniejszej sprawie nie można stwierdzić nieodwracalnych skutków prawnych.

Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli: Przedsiębiorstwo R. Sp. z o.o., C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. i Państwowe Przedsiębiorstwo Użyteczności Publicznej P.

P. zakwestionowała właściwość Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w niniejszej sprawie twierdząc, że skoro nieruchomość będąca w użytkowaniu wieczystym P. stanowi własność komunalną, to do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej jest właściwe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. Podniesiono ponadto, iż organ nie ustosunkował się do art. 17 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym i nie dopuszczono dowodu z akt postępowania administracyjnego na okoliczność złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.

Przedsiębiorstwo R. Sp. z o.o., a także C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosły o uznanie nieodwracalnych skutków prawnych także w odniesieniu do nieruchomości będących w ich użytkowaniu wieczystym.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie uwzględnił powyższych wniosków oraz podniesionych zarzutów i decyzją z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy uprzednio wydaną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż jeśli chodzi o C. Sp. z o.o. to Spółka ta nabyła użytkowanie wieczyste działek nr [...] i [...] w obrębie [...] na podstawie umowy sprzedaży i zamiany z dnia 22 listopada 1993 r. (akt notarialny Repertorium A [...]) od S. i M. małż. B. oraz od K. i T. małż. B., którzy tytuł do tych nieruchomości uzyskali na podstawie umowy użytkowania wieczystego z dnia 28 listopada 1989 r. (Repertorium A [...]) zawartej w wykonaniu decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W. z dnia [...] października 1989 r. nr [...]. Zatem ta decyzja, a nie decyzja o odmowie przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej była podstawą ustanowienia użytkowania wieczystego nabytego przez Spółkę. Dlatego nieodwracalność skutków dotyczy tej decyzji, a nie decyzji dekretowej.

W przypadku Przedsiębiorstwa R. Sp. z o.o. nabycie prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] w obrębie [...] nastąpiło z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r., jednak nabycie to zostało stwierdzone decyzją nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 1997 r.

W tej sytuacji skutek prawny ustanowienia prawa użytkowania wieczystego wyprowadzać należy z tej decyzji, a nie z decyzji dekretowej.

Skargi na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego: Państwowe Przedsiębiorstwo Użyteczności Publicznej P., Przedsiębiorstwo R. Sp. z o.o. oraz C. Sp. z o.o. z siedzibą w W.

Państwowe Przedsiębiorstwo Użyteczności Publicznej P., zwane dalej "P." wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżąca zarzuciła, że organ nie uwzględnił przepisu art. 17 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, a także nie dopuszczono dowodu z akt postępowania administracyjnego na okoliczność, czy i kiedy poprzednik prawny wnioskodawcy złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej oraz czy za taki wniosek nie zostało uznane, stosownie do postanowień art. 17 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej, podanie M.S. z dnia 17 marca 1950 r. Zdaniem P., z treści orzeczenia Prezydium Rady Narodowej wynika, że wniosek był złożony. Organ prowadził postępowanie wobec decyzji wydanej wskutek wniesionego odwołania, a zatem ustalenie, że organ ten działał z naruszeniem prawa nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. Ponadto niedostatecznie wyjaśniono losy księgi wieczystej nieruchomości hipotecznej "[...]". W szczególności organ nie wyjaśnił, czy księga hipoteczna, która – jak stwierdził Sąd Grodzki w W. w zaświadczeniu z dnia 2 września 1948 r. zaginęła w czasie działań wojennych – to ta sama księga co księga hipoteczna "[...]" i jakich nieruchomości ona dotyczy. P. podała także w wątpliwość właściwość Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast do orzekania w niniejszej sprawie, skoro grunt znajdujący się w użytkowaniu wieczystym P. stanowi własność komunalną.

Przedsiębiorstwo R. Sp. z o.o., zwane dalej "Spółką", podniosło, że jest następcą prawnym skomercjalizowanego Przedsiębiorstwa R. Decyzją Prezydenta W. zostało stwierdzone nabycie przez to Przedsiębiorstwo prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] w obrębie [...] oraz nabycie własności znajdujących się na działce budynków. Prawo użytkowania wieczystego i prawo własności jest wpisane w księdze wieczystej nieruchomości KW nr [...]. W tej sytuacji stwierdzenie, iż nie zachodzą nieodwracalne skutki prawne w odniesieniu do działki nr [...] narusza interes prawny Spółki.

C. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, zwana dalej "C.", podobnie podniosła, iż organ bezzasadnie uznał, że skutki prawne kwestionowanej decyzji są odwracalne także w odniesieniu do nieruchomości będących w jej użytkowaniu wieczystym. C. twierdzi, iż jest osobą trzecią, która nabyła prawo użytkowania wieczystego działek nr [...] i [...].

W odpowiedzi na skargi Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwy do rozpoznania skarg stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Rozpoznając wniesione skargi Sąd uznał, iż nie zasługują one na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem postępowania nadzorczego zakończonego zaskarżoną decyzją była decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. nr [...] wydana w trybie odwoławczym, utrzymująca w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1950 r. nr [...] o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. Prowadząc postępowanie nadzorcze z wniosku P. S. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa obowiązany był dokonać oceny, czy powołana decyzja organu odwoławczego jest dotknięta kwalifikowaną wadą polegającą na rażącym naruszeniu przepisów prawa materialnego, a także przepisów o postępowaniu administracyjnym, obowiązujących w dacie jej wydania.

Organ prawidłowo uznał, że kontrolowana decyzja rażąco naruszyła art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przez to, że utrzymała w mocy orzeczenie pozbawione podstawy prawnej. Przepis art. 7 cyt. dekretu nie przewidywał działania z urzędu organu właściwego do wydania orzeczenia w sprawie przyznania prawa własności czasowej. Przyznanie tego prawa przepis uzależniał – wychodząc z założenia, że to jednostka rozporządza swoim prawem – od złożenia przez dotychczasowych właścicieli stosownego wniosku w oznaczonym terminie. Wszczęcie postępowania mogło zatem nastąpić jedynie po złożeniu konkretnego oświadczenia woli i nie jest możliwe, aby istnienie takiego oświadczenia woli można było domniemywać, bądź dorozumiewać z treści innych pism składanych przez stronę (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 30.11.1972 r. III CZP 77/72).

W każdym razie za wniosek o przyznanie prawa własności czasowej nie można było uznać pisma M.S. z dnia 17 marca 1950 r. skierowanego do Zarządu Miejskiego w W. Z treści tego pisma wynika wyraźnie, że chodziło o wydanie zaświadczenia o przeznaczeniu nieruchomości w planach zabudowy w związku z zamiarem założenia sadu, na co zainteresowany otrzymał pisemną odpowiedź Wydziału Polityki Budowlanej Prezydium Rady Narodowej w W. informującą, że założenie sądu jest sprzeczne z polityką budowlaną miasta, natomiast nieruchomość w opracowywanym planie zagospodarowania przestrzennego została przeznaczona pod budownictwo przemysłowo-składowe.

Zarzutu niezgodności z prawem nie można także postawić wobec stanowiska Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w kwestii nieodwracalności skutków prawnych kontrolowanej decyzji. Respektując utrwalone orzecznictwo sądowe w tym zakresie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast prawidłowo uznał, że nieodwracalność skutków prawnych należy wiązać z decyzją poprzedzającą oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, nie zaś z decyzją odmawiającą przyznania prawa własności czasowej, wydaną na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 16 grudnia 1996 r. OPS 7/96 (ONSA 1997/2/49) wyjaśnił, że jeżeli podstawą zawarcia umowy notarialnej ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego gruntów warszawskich była decyzja administracyjna w tym przedmiocie, to ustanowienie użytkowania wieczystego wiąże się ze skutkami prawnymi tej decyzji, a nie decyzji o nieprzyznaniu byłemu właścicielowi prawa własności czasowej. To zatem, czy z powodu zawarcia umowy notarialnej o oddaniu gruntów w użytkowanie wieczyste zachodzi nieodwracalność skutków prawnych, może być przedmiotem badania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji będącej podstawą zawartej umowy.

Z tych względów nie znajdują uzasadnienia zarzuty podniesione przez skarżące Przedsiębiorstwo R. Sp. z o.o., oraz C. Sp. z o.o. W obu przypadkach, jak wynika z ustaleń organu w zakresie stanu faktycznego, których skarżący nie kwestionują, u podstaw prawa użytkowania wieczystego nabytego przez skarżących leżą decyzje administracyjne. Zatem z tymi decyzjami, a nie z rozstrzygnięciem w przedmiocie odmowy przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej, należy wiązać odwracalność bądź nieodwracalność skutków prawnych.

Należy także uwzględnić, że nieodwracalność skutków prawnych należy oceniać mając na uwadze kompetencję organu administracji, w ramach której nie mieści się możliwość wzruszenia aktu o charakterze cywilnoprawnym. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż nieodwracalność skutków prawnych ma miejsce wówczas, gdy organ administracyjny na drodze postępowania administracyjnego nie jest w stanie, w granicach swoich kompetencji wyznaczonych prawem, cofnąć ani odwrócić skutków prawnych, jakie wywołała decyzja (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28.05.1992 r. III AZP 4/92 OSNC 1992/12/211, uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 16.12.1996 r. OPS 7/96 ONSA 1997/2/49, uchwała składu 5 sędziów NSA z dnia 9.11.1998 r. OPK 4-7/98 ONSA 1999/1/13, uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 20.03.2000 r. OPS 14/99 ONSA 2000/3/93, wyrok NSA z dnia 12.05.1998 r. I SA 2133/97 niepubl., wyrok NSA z dnia 28.09.2001 r. I SA 326/01 niepubl.).

Odnosząc powyższe ustalenia do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż tylko w stosunku do działek oddanych w użytkowanie wieczyste na podstawie umowy cywilnoprawnej, nie poprzedzonej wydaniem decyzji administracyjnej, można mówić o nieodwracalnych skutkach prawnych.

Co do kwestii podniesionych przez P. Sąd nie uznał za uzasadniony zarzut niedostatecznego wyjaśnienia przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast charakteru pisma złożonego w dniu 17 marca 1950 r. przez Mariana Styczka. W szczególności nieprzekonujący jest zarzut nie uwzględnienia w tej mierze przepisu art. 17 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym. Równie nieprzekonujący, a przede wszystkim niezrozumiały, jest zarzut braku ustalenia w tym postępowaniu losów księgi wieczystej nieruchomości hipotecznej "[...]", zważywszy że nie były podnoszone wątpliwości co do stanu prawnego nieruchomości, a przydatności rozważań w tej kwestii na potrzeby postępowania nadzorczego skarżąca P. nie wyjaśniła. Nie znajduje także uzasadnienia zgłaszana przez P. wątpliwość co do właściwości Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w niniejszej sprawie. Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 157 § 1 kpa właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 § 1 kpa jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – właściwym jest ten organ. Już z tego powodu błędny jest pogląd, że o nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej w odniesieniu do gruntu znajdującego się w użytkowaniu wieczystym P. powinno orzekać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. z tego tylko powodu, że grunt ten stanowi własność komunalną. Uwzględniając ponadto zasadę, że właściwość rzeczową organu administracji należy oceniać według przepisów prawa materialnego (por. wyrok SN z dnia 3.09.1998 r. III RN 83/98 (ONSAP 1999/9/293), należało uznać, że właściwość Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa w przedmiotowej sprawie nie może budzić wątpliwości.

Wobec powyższego - nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionych skarg - Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.