Wyrok NSA, sygn. akt I SA 800/95
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1995-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 610  Sprawy komunalizacji mienia
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Bank
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Teza: 1. Bank Śląski, w którego zarządzie w dniu 27 maja 1990 r. znajdowała się nieruchomość, nie należał do żadnego z podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./.

2. Nieruchomość znajdująca się w zarządzie banku w dniu 27 maja 1990 r. nie podlegała komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./.

TEZY

1. Bank Śląski, w którego zarządzie w dniu 27 maja 1990 r. znajdowała się nieruchomość, nie należał do żadnego z podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./.

2. Nieruchomość znajdująca się w zarządzie banku w dniu 27 maja 1990 r. nie podlegała komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, decyzją z 14 marca 1995 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody B. z 4 listopada 1994 r., odmawiającą komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ na rzecz Miasta C., nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obręb 42 numerem działki 110, położonej przy ul. M. nr 1 w C., uregulowanej w KW 2894.

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego podano, że wskazana wyżej decyzja Wojewody B. została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek uchylenia poprzedniej decyzji tegoż Wojewody z 7 kwietnia 1994 r. - decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej źli lipca 1994 r.

W odwołaniu od ostatnio wydanej decyzji organu pierwszej instancji, Burmistrz Miasta C. podniósł, że błędnie oparto się przy odmowie stwierdzenia komunalizacji przedmiotowej nieruchomości na fakcie wykonywania zarządu tą nieruchomością przez Bank Ś. SA, podczas gdy fakt ten nie może mieć wpływu na komunalizację mienia.

Nie podzielając tego stanowiska. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że w sprawie jest bezsporne, iż opisana wyżej nieruchomość, w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Odwołujący się nie kwestionuje faktu, iż w dniu tym zarząd nieruchomością wykonywał Bank S. SA, będący wówczas jednoosobową spółką Skarbu Państwa. W myśl orzecznictwa Sądu Najwyższego /uchwała z dnia 13 maja 1992 r., III CZP 49/92/ była to państwowa osoba prawna. Na podstawie art. 5 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., komunalizacji z mocy prawa uległo mienie ogólnonarodowe /państwowe/ należące w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, mienie należące do przedsiębiorstw państwowych, których organem założycielskim była rada narodowa lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego, jak również mienie należące do zakładów i innych jednostek organizacyjnych podległych tym organom. Komunalizacją z mocy prawa nie zostało zatem objęte mienie należące do innych przedsiębiorstw, zakładów i jednostek organizacyjnych, w tym także do państwowych osób prawnych takich jak bank państwowy. Z powyższych względów do sprawy tej nie może mieć zastosowania uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r. W 13/91 /Dz.U. nr 97 poz. 486/ w przedmiocie wykładni art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, gdyż przepis ten nie dotyczy mienia o statusie prawnym takim, jak mienie będące przedmiotem zaskarżonej decyzji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Burmistrz Miasta C. wnosi o uchylenie decyzji organów obu instancji podając, że 1 lipca 1951 r. nastąpiło przejście spornej nieruchomości na rzecz Państwa, stanowiącej własność Komunalnej Kasy Oszczędności Miasta C. Opłaty roczne za działkę naliczono NBP w C. 24 lipca 1969 r. Następnie, 6 czerwca 1986 r. ustalono NBP opłatę roczną z tytułu zarządu. Zarządzeniem Nr 6/89 Prezesa NBP z dnia 14 lutego 1989 r. - po reorganizacji - budynek Oddziału NBP w C. został przekazany Bankowi Ś. Aktem notarialnym z 8 października 1991 r. przekształcono Bank Państwowy - Bank Ś. w K. w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa.

Z powyższego wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Natomiast to, do kogo należała, nie jest jednoznaczne, jak to przyjęto w zaskarżonej decyzji. Mienie to nie mogło w każdym razie należeć do Banku S. SA, bo w dniu 27 maja 1990 r. Spółka ta nie istniała. Zdaniem skarżącego "władztwo" nad tą nieruchomością nie mogło być przekazane Bankowi Ś. w K., gdyż Prezes NBP nie był władny do ustanowienia prawa zarządu. Słuszne jest więc stanowisko wyrażone w uprzedniej decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 11 lipca 1994 r., że "kwestie istnienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu i prawa własności budynku nie stanowią przesłanki do odmowy komunalizacji gruntu oraz, że sporna nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego". Uwłaszczenie Banku na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./, będące przedmiotem odrębnego postępowania, nie ma wpływu na niniejszą sprawę. Na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji należy wnioskować, że odmowa komunalizacji spornego mienia nastąpiła przy uwzględnieniu art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy "komunalizacyjnej". W wykazie określonym przez Radę Ministrów /Dz.U. 1990 nr 51 poz. 301/ banki jednak nie figurują. Ponadto skarżący wskazuje na zbieżność swojego stanowiska z powołaną wyżej uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r. W odpowiedzi na skargę wnosi się o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Prawidłowo w zaskarżonej decyzji wywiedziono, że Bank Ś., w którego zarządzie w dniu 27 maja 1990 r. znajdowała się sporna nieruchomość, nie należał do żadnego z podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Jego status prawny określają przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. - Prawo bankowe /Dz.U. nr 4 poz. 21/. Stosownie do treści art. 2 tego prawa:

"Banki są samodzielnymi i samofinansującymi się jednostkami organizacyjnymi, posiadającymi osobowość prawną, działającymi na podstawie ustawy oraz statutów". Bank państwowy tworzony jest w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, w którym określa się także wydzielone z majątku Skarbu Państwa środki, które stają się majątkiem banku /zob. art. 58 prawa bankowego/. Bank Ś. w K. utworzony został rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1988 r., wydanym na podstawie obowiązującego wówczas art. 63 prawa bankowego z dnia 26 lutego 1982 r. /Dz.U. nr 7 poz. 56 ze zm./. par. 6 tego rozporządzenia stanowi, że "Na zasadach określonych w przepisach ustawowych nastąpi ustalenie (...) jednostek organizacyjnych oraz składników majątkowych podlegających wydzieleniu z NBP i przekazaniu Bankowi". Zarządzeniem Nr 6/89 Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 14 lutego 1989 r. w sprawie zadań i jednostek organizacyjnych przechodzących z Narodowego Banku Polskiego do Banku Ś. w K. oraz ustalenia innych spraw związanych z podjęciem działalności przez ten Bank - z dniem 1 lutego 1989 r. NBP przekazał Bankowi Ś. nieodpłatnie Oddział w C. /zob. par. 6 ust. 1 zarządzenia oraz pkt 3 zał. nr 1 do zarządzenia i pkt 1 zał. nr 4 do zarządzenia/, którego siedziba znajdowała się w przedmiotowej nieruchomości, ta zaś - co jest bezsporne - pozostawała w zarządzie Narodowego Banku Polskiego. W tym stanie prawnym brak jest podstaw do przyjęcia, iż nieruchomość ta należała do Rady Narodowej i terenowego organu administracji państwowej w C. Nie podlegała ona zatem komunalizacji z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Nie wchodzą też w rachubę inne przepisy tej ustawy o komunalizacji mienia z mocy prawa.

Jednocześnie należy wyjaśnić, że brak jest podstaw do powoływania się w tej sprawie na wykładnię Trybunału Konstytucyjnego ujętą w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. /Dz.U. nr 97 poz. 486 ze zm./, gdyż dotyczyła ona takiego mienia, które było w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, a którego organem założycielskim był terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego /art. 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z pkt 1 ustawy komunalizacyjnej/. Sporne mienie, jak już wyżej podano, nie należało do podmiotów określonych w art. 5 ust. 1 omawianej ustawy. Nie zachodzi zatem żadne uzasadnienie do stosowania w sposób rozszerzający powołanej wykładni.

W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym uznać należy, iż decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem. Dlatego - na podstawie art. 207 par. 5 Kpa w zw. z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ - Sąd skargę oddalił.