Postanowienie Sądu Najwyższego, sygn. akt III ARN 5/96
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1996-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 615  Sprawy zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Zagospodarowanie przestrzenne
Powołane przepisy: article: art. 199 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 101 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.
article: poz. 284
journal: Dz.U. 1993 nr 6 poz. 1
Teza: Błędna ocena przekroczenia terminów przewidzianych przepisami art. 101 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ i przepisem art. 199 par. 1 Kpa, powodująca zamknięcie skarżącemu drogi do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd /art. 6 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka/, jest rażącym naruszeniem prawa.

TEZY

Błędna ocena przekroczenia terminów przewidzianych przepisami art. 101 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ i przepisem art. 199 par. 1 Kpa, powodująca zamknięcie skarżącemu drogi do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd /art. 6 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka/, jest rażącym naruszeniem prawa.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na uchwałę Rady Gminy (...) w przedmiocie zmian w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 2 października 1995 r. SA/Ka 1974/95

postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł w dniu 16 stycznia 1996 r. rewizję nadzwyczajną od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 2 października 1995 r., (...), wydanego w sprawie ze skargi Zofii W. na uchwałę Rady Gminy w O. z dnia 5 grudnia 1994 r. (...) w przedmiocie zmian w miejscom planie zagospodarowania przestrzennego. Powyższemu postanowieniu zarzucił rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, w związku z art. 101 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ wnosząc w konsekwencji o jego uchylenie i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Katowicach do merytorycznego rozpoznania.

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

Zaskarżonym postanowieniem Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach odrzucił skargę Zofii W. na uchwałę Rady Gminy w O. z 5 grudnia 1994 r. (...) w przedmiocie zmian w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy O. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z przepisem art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym zaskarżenie uchwały organu gminy winno być poprzedzone wystąpieniem do tego organu podmiotu, którego interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone uchwałą, zawierającym wezwanie do usunięcia naruszenia. Sąd wyraził przy tym pogląd, że wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia powinno nastąpić w terminie miesięcznym od uzyskania mocy przez uchwałę. Zdaniem NSA pogląd ten znajduje swe oparcie w treści art. 101 ust. 3 ustawy o samorządzie terytorialnym. Ponieważ w niniejszej sprawie wezwanie do usunięcia naruszenia interesu /uprawnień/, spowodowanego uchwałą organu gminy, zostało złożone w Urzędzie Gminy w dniu 30 marca 1995 r. /uchwała została podjęta w dniu 5 grudnia 1994 r./, nastąpiło to - zdaniem Sądu - po upływie dopuszczalnego terminu wniesienia wezwania.

NSA uznał ponadto, że Zofia W. wniosła skargę oznaczoną datą 6 sierpnia 1995 r., z uchybieniem terminu, określonego w obowiązującym w czasie załatwiania tej sprawy art. 199 par. 1 Kpa.

Wskazane uchybienia terminów uzasadniały, zdaniem NSA, odrzucenie skargi na podstawie art. 204 par. 1 Kpa /obecnie art. 27 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/.

Uzasadniając wniesioną przez siebie rewizję nadzwyczajną Prezes NSA stwierdza, iż w niniejszej sprawie nie występują - odmiennie, niż to przyjął skład orzekający NSA - w świetle prawa żadne przesłanki, które uzasadniałyby odrzucenie skargi Zofii W. Skarżąca, powołując się na art. 101 ustawy o samorządzie terytorialnym, pismem z dnia 29 marca 1995 r., złożonym w Urzędzie Gminy w O. w dniu 30 marca 1995 r., wezwała Radę Gminy do skorygowania uchwały zatwierdzającej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy O. w przedstawiony w tym piśmie sposób, uwzględniający jej interesy. Skarżąca spełniła zatem wymóg art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym, warunkujący przewidzianą w tym przepisie skargę do sądu administracyjnego. Przepis art. 101 ust. 3 wym. ustawy, wskazany w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jako źródło trzydziestodniowego terminu wystąpienia z wezwaniem do usunięcia naruszenia interesu prawnego /uprawnienia/, nie określa bowiem wcale terminu, w jakim można wystąpić z wezwaniem o usunięcie tego naruszenia.

Wystąpienie Zofii W. z dnia 6 sierpnia 1995 r., złożone w Naczelnym Sądzie Administracyjnym-Ośrodku Zamiejscowym w Katowicach w dniu 23 sierpnia 1995 r., odrzucone zaskarżonym postanowieniem jako skarga, było pismem procesowym wniesionym w sprawie wcześniej zaskarżonej do sądu administracyjnego.

Zaskarżenie kwestionowanego planu miejscowego /uchwały zatwierdzającej ten plan/ nastąpiło bowiem skargą oznaczoną datą 10 maja 1995 r., wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach w dniu 16 maja 1995 r. W skardze tej Zofia W., powołując się na art. 101 ustawy o samorządzie terytorialnym, wskazała, że po bezskutecznym wezwaniu Rady Gminy w O. do usunięcia naruszających jej interesy ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wnosi o uchylenie w odpowiedniej części uchwały zatwierdzającej ten plan.

Z akt sprawy wynika, że skargę tę w Naczelnym Sądzie Administracyjnym zarejestrowano (...) i w trybie obowiązującego wówczas art. 200 w związku z art. 216 Kpa przekazano ją do Rady Gminy w O. w celu nadania właściwego biegu. Należy zauważyć, że stosownie do przepisu par. 1 wskazanego art. 200 Kpa, termin do wniesienia skargi uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem skarga została wniesiona bezpośrednio do sądu administracyjnego. Sąd ten miał obowiązek przekazania takiej skargi właściwemu organowi w celu nadania jej wymaganego biegu, co też uczynił.

Złożoną w Naczelnym Sądzie Administracyjnym-Ośrodku Zamiejscowym w Katowicach w dniu 16 maja 1995 r. skargę Zofii W. uznać trzeba za wniesioną w terminie wymaganym art. 199 par. 1 w związku z art. 216a Kpa. Termin ten liczono od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego albo - w wypadku nie udzielenia odpowiedzi na wezwanie - od dnia, w którym. upłynął dwumiesięczny termin przewidziany w art. 35 par. 3 Kpa /vide uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 1995 r. III AZP 9/95/. Wobec braku odpowiedzi Rady Gminy na wezwanie skarżącej z dnia 30 marca 1995 r., biorąc pod uwagę przedstawioną wyżej wykładnię prawa, skarżąca nie uchybiła terminu wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest trafna, a argumenty w niej zawarte - przekonujące. NSA jako podstawę odrzucenia skargi przyjął, iż skarżąca przekroczyła miesięczny termin między datą podjęcia uchwały, co nastąpiło w dniu 5 grudnia 1994 r., a wezwaniem do usunięcia naruszenia prawnego interesu skarżącej, które zostało złożone w dniu 29 marca 1995 r. Zdaniem NSA skarżąca przekroczyła również dwumiesięczny okres między datą powyższego wezwania z dnia 29 marca 1995 r. oraz okres 30 dni przewidziany art. 199 par. 1 Kpa. Jednakże z danych znajdujących się w aktach sprawy wynika, że skarga z dnia 10 maja 1995 r. wpłynęła do NSA w dniu 16 maja tegoż roku, a w dniu 18 maja 1995 r. została przekazana Radzie Gminy O. /potwierdzenie odbioru z dnia 22 maja 1995 r./. Skardze tej Rada jednak nie nadała żadnego biegu. Kolejną skargę z dnia 16 sierpnia 1995 r., która wpłynęła do NSA w dniu 23 sierpnia tegoż roku, Sąd też przekazał Radzie. Skarga ta została zwrócona Sądowi w dniu 21 września 1995 r., jako wniesiona z naruszeniem powołanych wyżej przewidzianych przez prawo terminów. Tym niemniej - wobec wniesienia pierwszej skargi w dniu 16 maja 1995 r. /co jest bezsporne/ zaskarżone rewizją nadzwyczajną postanowienie NSA należy uznać za naruszające prawo, a naruszenie to - jako zamykające skarżącej drogę do merytorycznego rozpatrzenia jej skargi przez niezawisły sąd - za sprzeczne nie tylko z prawem krajowym, lecz także z art. 6 Konwencji Europejskiej o ochronie praw człowieka, przeto mające niewątpliwie rażący charakter.

W tej sytuacji Sąd Najwyższy w oparciu o przepis art. 57 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (...) postanowił jak w sentencji.