Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 148/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 4 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2015 poz 1801
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.
article: art. 28 ust. 3a, 2
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par, 3 ust. 1,
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77 par. 1 art. 107 par. 1, 3, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat J. S. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

1.Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania.

1.1. Decyzją z [..] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych ("ZUS", "Zakład") utrzymał w mocy decyzję z [...] r.

nr [...], na mocy której umorzył A. K. należności

z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika składek w kwocie 24.937,22 zł, oraz odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika w pozostałym zakresie, należności z tytułu składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę należnych od składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek w części przez nich finansowanej, w łącznej wysokości 86.337,22 zł.

1.2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w okresie od 02.10.1993 r. do 31.08.2014 r. A. K. prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie fryzjerstwa i pozostałych zabiegów kosmetycznych. Od 01.09.2014 r. zawiesiła wykonywanie działalności, zaś w dniu 21.07.2015 r. działalność została zlikwidowana. W okresie od 01.1999 r. do 08.2013 r. A. K. zatrudniała pracowników i z tego tytułu miała obowiązek opłacania należnych składek. W związku z nie wywiązaniem się z tego obowiązku w sposób prawidłowy, na jej koncie powstało zadłużenie obejmujące należności za nią jako płatnika składek oraz osoby przez nią zatrudniane. Zakład wskazał, że zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] r. umorzeniu będą podlegały należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy za okres od 11.2005 r. do 02.2009 r. w łącznej kwocie 40.478,27 zł. Jednocześnie wskazał, że w stosunku do części przedmiotowego zadłużenia prowadzone jest przez Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz komornika sądowego postępowanie egzekucyjne.

1.3. Odnośnie obecnej sytuacji osobistej i materialnej zobowiązanej Zakład ustalił, że A. K. wyrokiem z dnia 4.12.2014 r. ma orzeczony rozwód.

W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wśród członków rodziny zobowiązana wykazała córki - Z. K. i Z. K.. Z. K. zamieszkuje wraz z bezrobotnym mężem i prowadzi odrębne gospodarstwo domu, nie partycypując w kosztach utrzymania domu. Ze złożonych oświadczeń, dokumentacji oraz ustaleń Zakładu wynika, że A. K. nie uzyskuje stałego dochodu.

Od 17.09.2014 r. była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Od 20.08.2015 r. uzyskuje dochód z tytułu odbywania 4- miesięcznego stażu w wysokości około 950 zł. Ponadto zobowiązana ma przyznane na córkę Z. K. alimenty w kwocie 500 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny, na okres od 01.11.2014 r. do 31.12.201r. w kwocie 153 zł.

A. K. oświadczyła, że ponosi koszty związane z utrzymaniem na łączną kwotę 2.000 zł, w tym wg przedłożonych rachunków - za wodę i kanalizację - około 120,84 zł, za energię - około 223,84 zł oraz za odpady — 22,50 zł. Ponadto ponosi koszty związane z leczeniem, w nieokreślonej kwocie oraz z leczeniem córki Z.

w średniomiesięcznej kwocie około 150 zł, na którą składają się koszty wizyt

w Instytucie Matki i Dziecka w W. oraz comiesięczne badania kontrolne. Dodatkowo do 29.07.2019 r. budżet A. K. obciążony jest spłatą kredytu udzielonego przez PKO Bank Polski, na finansowanie dokończenia budowy domu mieszkalnego w miesięcznych ratach po 234,36 CHF wraz ze zmiennymi odsetkami, (w miesiącu wrześniu kwota raty wynosiła 1.045,00 zł.) do spłaty pozostała kwota 13.592,62 CHF, tj. 52.139,93 zł - wg średniego kursu z dnia 21.09.2015 r. Zgodnie

z oświadczeniem strony ww. wydatki finansuje ona przy pomocy rodziny i byłych teściów. Z ustaleń majątkowych wynika, że A. K. jest współwłaścicielem - na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej - działki gruntu o powierzchni 0,0923 ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni 180 m2, objętych KW nr KI10/00043466/7. Na ww. nieruchomości Zakład dokonał zabezpieczenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy w łącznej kwocie 88.956,13 zł. Ponadto w ww., księdze wieczystej figuruje wpis hipoteki umownej zwykłej na kwotę 42.100,00 CHF na rzecz PKO BP S.A. z tytułu zabezpieczenia kredytu oraz hipoteki umownej kaucyjnej na kwotę 10.946,00 CHF na rzecz PKO BP S.A. z tytułu zabezpieczenia spłaty odsetek i kosztów kredytu. W wymienionej księdze jako współwłaściciel nieruchomości figuruje były mąż zobowiązanej P. K.. Ze złożonego oświadczenia wynika, że P. K. zrzekł się prawa do nieruchomości na rzecz córek po ½ udziału. Z pozostałych ustaleń wynika, że A. K. nie posiada zarejestrowanych pojazdów.

Następnie ZUS wskazał, że w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązana powołała się na chorobę uniemożliwiającą wykonywanie zawodu czy też prowadzenia działalności w tym zakresie. Posiada ona, wydane w dniu 13.07.2012 r. przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej, tj. alergiczne, kontaktowe zapalenie skóry pochodzenia zawodowego oraz wydaną w dniu 13.09.2012 r. decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o stwierdzeniu choroby zawodowej. Ponadto strona posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane do 30.09.2016 r. Nadto Zakład wskazał, że strona powoływała się na stan zdrowia córki Z., która posiada orzeczenie j o niepełnosprawności wydane do 31.12.2016 r. i jest leczona w Instytucie Matki i Dziecka w W. z powodu atrezji prawej nerki, istnieje prawdopodobieństwo usunięcia nerki i przeszczepu. Zobowiązana podnosiła, że ze względu na rodzaj schorzenia, po zakończeniu odbywania stażu, nie może liczyć na zatrudnienie.

1.4. ZUS wskazał, że przestawiony stan faktyczny został przeanalizowany

i oceniony w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz.121 ze zm.), dalej jako "ustawa s.u.s." Następnie Zakład stwierdził, że zgodnie z tym przepisem, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umarzania tych należności określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz.1365) dalej jako rozporządzenie. Organ wskazał, że w myśl § 3 ust.1 pkt 1-3 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie jest w stanie uregulować zadłużenia bez wywołania zbyt ciężkich skutków zarówno dla siebie i rodziny, i wskazał na przypadki kiedy one zachodzą.

1.5. Odnosząc się do poczynionych ustaleń stanu faktycznego ZUS zważył, że aktualnie źródłem utrzymania rodziny zobowiązanej jest dochód z tytułu odbywania stażu w wysokości około 950 zł oraz przyznane na Z. K. alimenty w kwocie 500 zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Łączny dochód rodziny wynosi około

1.603 zł. Stale wydatki związane z utrzymaniem oszacowane zostały przez stronę na kwotę 2.000 zł, z czego udokumentowane na kwotę około 367,18 zł. Dodatkowo budżet strony obciążony jest kosztami leczenia Z. K. w kwocie około 150 zł, kosztami leczenia samej zobowiązanej w nieokreślonej kwocie oraz spłatą kredytu

w miesięcznych ratach po około 1.000 zł. Ww. wydatki finansowane są z pomocą rodziny. Oceniając powyższe, ZUS stanął na stanowisku że w trakcie przedmiotowego postępowania sytuacja finansowa A. K. uległa poprawie przez podjęcie w m-cu sierpniu 2015 r. stażu, jednak ze względu na stan jej zdrowia, sytuacja ta nie ma trwałego charakteru. Z całokształtu ustaleń dotyczących sytuacji finansowej i osobistej, zdaniem ZUS wynika, że spłata całości przedmiotowego zadłużenia może wpłynąć na możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych strony i jej rodziny. Jednocześnie ze zgromadzonych w sprawie materiałów Zakład wywiódł, że po stwierdzeniu choroby zawodowej A. K. kontynuowała wykonywanie działalności, podejmowała pracę zarobkową oraz pozostawała nadal aktywna na rynku pracy, a prowadzone postępowanie egzekucyjne jest częściowo skuteczne. Ponadto zobowiązanej przysługuje prawo współwłasności do majątku nieruchomego, na którym m.in. Zakład zabezpieczył przedmiotowe należności. ZUS podkreślił, że wieloletnią działalność w zakresie usług fryzjerstwa, strona prowadziła w lokalu należącym do jej rodziców, gdzie dysponowała umową bezpłatnego użyczenia lokalu. Jednocześnie organ zważył, że obecnie, na podstawie złożonej przez stronę w postępowaniu II instancji, umowy "w sprawie odbywania stażu" odbywa ona staż pod tym samym adresem pod którym wcześniej prowadziła działalność i który stanowi własność jej rodziców.

ZUS, jako organ II instancji zaznaczył, że biorąc pod uwagę całokształt sytuacji A. K., Zakład w postępowaniu pierwszo instancyjnym orzekł o umorzeniu części należności z tytułu składek za ubezpieczenie własne płatnika w łącznej kwocie 24.937,22 zł. Nadto ZUS zauważył, że znaczna część zadłużenia, która nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania, objęta jest postępowaniem umorzeniowym, o którym wspomniano w decyzji.

Kolejno ZUS zaznaczył, że strona nie powołuje się na straty materialne poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności. Ponadto działalność została zlikwidowana.

W ocenie ZUS zobowiązana nie wykazała wystąpienia przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawiłaby ją możliwości uzyskiwania dochodu. Organ podniósł, że pomimo trudnej sytuacji zdrowotnej pozostała ona aktywna na rynku pracy i aktualnie uzyskuje dochód z tytułu odbywania stażu. Wobec powyższego sytuacja zdrowotna strony nie pozbawia jej możliwości uzyskiwania dochodu.

1.6 Następnie ZUS zważył, że publicznoprawny charakter należności składkowych oraz cele, na które są one przeznaczone obligują ZUS do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi oraz podejmowania rozstrzygnięcia po konfrontacji interesu zobowiązanego z interesem ogólnospołecznym. Tym samym Zakład jako wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością, bowiem system ubezpieczeń społecznych ma charakter powszechny i oparty jest na zasadzie solidaryzmu pokoleniowego. Środki finansowe, z jakich wypłacane są świadczenia pochodzą głównie ze składek osób podlegających ubezpieczeniu i służą zaspokajaniu przez państwo ochrony socjalnej poprzez zagwarantowanie świadczeń na rzecz obywateli z tytułu ubezpieczeń społecznych zdrowotnych, z powodu bezrobocia oraz niewypłacalności pracodawców. Cele te są realizowane ze środków, które zobowiązane są uiszczać podmioty ustawowe zobowiązane. W przypadku, gdy świadczenia te w postaci składek na określone fundusze nie są odprowadzane, ciężar ich uiszczenia przerzucany jest na ogół społeczeństwa. Trudno zatem oczekiwać, aby Zakład uznał za zasadne, by inni ubezpieczeni pokrywali zadłużenie tych nie płacących należności. Nadto organ twierdził, że prowadzenie działalności rodzi za sobą szeroko rozumiane ryzyko gospodarcze i niezasadnym jest jego przenoszenie na państwo. Zdaniem ZUS osoby biorące na siebie ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej muszą być świadome związanych z nią praw i obowiązków. Obowiązkiem prowadzących działalność gospodarczą jest m.in. terminowe opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne przez cały okres jej prowadzenia. Natomiast ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności.

Podsumowując organ uznał, że strona jest właścicielem nieruchomości, na której Zakład może dokonać zabezpieczenia swoich należności, a w przypadku nie przystąpienia do spłaty zobowiązań wobec ZUS może podjąć próbę przymusowego dochodzenia należności z tytułu składek z przedmiotu zabezpieczenia. Tym samym

w przypadku podjęcia decyzji o umorzeniu w całości, wnioskowanych przez stronę zaległości składkowych byłoby to jednoznaczne z przyzwoleniem na stosowanie praktyk podobnych do jej działania, co w efekcie prowadziłoby do uszczuplania stanu finansów ubezpieczeń społecznych oraz godziło w dobro ogółu i interesu społecznego. Wobec powyższego, mając na uwadze całokształt materiału zebranego w sprawie oraz okoliczności faktyczne i prawne ZUS uznał brak podstaw do zmiany zaskarżanej decyzji.

2. Skarga do Sądu

2.1. Na decyzję opisaną w pkt 1.1 A. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.:

- 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 4 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów jak również brak wyczerpującego, rzetelnego

i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do poczynienia

w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych ustaleń faktycznych, a szczególności brak rozpatrzenia tego materiału w sposób wnikliwy w zakresie ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej;

- art. 8 k.p.a, poprzez niezastosowanie zasady pogłębionego zaufania do dowodów zawartych w sprawie;

oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj :

- art. 28 ust 1, ust 2, ust 3a i ust. 4 ustawy s.u.s poprzez nie wzięcie pod uwagę, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy A. K. nie jest w stanie uregulować zadłużenia bez wywołania zbyt ciężkich skutków zarówno dla siebie i rodziny jak również uznanie, że w niniejszym przypadku zachodzi możliwość ściągalności składek.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie składek ewentualnie o uchylenie decyzji

w całości. Ponadto wniosła o dopuszczenie dowodów z załączonych dokumentów takich jak: orzeczenie WOMiP w K., skierowanie do szpitala z dnia 8.01.2016 r. skierowanie do pracowni diagnostycznej z Instytutu Matki i Dziecka, zaświadczenie

z poradni specjalistycznej. Uzasadniając swoją skargę skarżąca zarzuciła organowi brak wyczerpującego rzetelnego i wszechstronnego rozparzenia materiału sprawy, co doprowadziło do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych ustaleń faktycznych a w szczególności brak rozpatrzenia materiału w sposób wnikliwy

w zakresie ustalania rzeczywistej sytuacji majątkowej A. K.. Skarżąca podkreśliła, że jest obecnie osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. Ś.. Nadto podniosła, że wykonywany staż zmuszona była przerwać ze względu na swój stan zdrowia jak również ze względu na sytuację rodzinną, w szczególności chorobę córki. Skarżąca podkreśliła, że w jej utrzymaniu pomaga rodzina, a ona sama nie ma stałego dochodu. W jej ocenie organ ustalając sytuację materialną skarżącej błędnie zaliczył do dochodów skarżącej otrzymywane na córkę alimenty w kwocie 500 zł jak również zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł, gdyż są to pieniądze otrzymywane na dziecko i to na jego potrzeby powinny być przeznaczane, a nie na spłatę przedmiotowego zadłużenia.

Zdaniem skarżącej ZUS popełnił błąd w ustaleniach faktycznych stwierdzając, że w jej przypadku nie zaszły żadne z przesłanek do umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne. Powołując się na treść § 3 ust.1 pkt 1-3 rozporządzenia skarżąca stwierdziła, że spełnia wyrażone w nim przesłanki. Jeszcze raz podniosła, że jest osobą bezrobotną nie posiada dochodu, w utrzymaniu pomaga jej rodzina oraz byli teściowie gdyż nie jest w stanie zapewnić sobie i córce środków do życia z powodu choroby zawodowej. Nadto podniosła, że w jej przypadku zachodzi sytuacja przewidziana przez § 3 ust.1 pkt 3 rozporządzenia. Skarżąca powołała, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym w wyniku stwierdzenia choroby zawodowej spowodowanej alergią oraz uczuleniem na środki chemiczne występujące w produktach fryzjerskich. Dodatkowo skierowana jest na operację łękotki w kolanie.

Ponadto opiekuje się chorą córką posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności

z powodu marskości nerki. Córka skarżącej skierowana jest na badania celem wykonania operacji usunięcia lewej nerki. Wobec powyższego będzie potrzebowała stałej opieki.

2.2.W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuję:

3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

3.2.Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.

3.2. Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie była decyzja

w sprawie odmowy umorzenia całości należności z tytułu składek na ubezpieczenia własne płatnika.

Organ prawidłowo wskazał, że materialno-prawną podstawę umorzenia należności w niniejszej sprawie stanowił art. 28 ust. 3 a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. jedn. Dz.U. z 2009r. Nr 205, poz.1585 ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s. Przepis ten ma zastosowanie do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Do umorzenia tego typu należności może dojść tylko w uzasadnionych przypadkach wyszczególnionych w § 3 ust. 1 Rozporządzenia. W przepisie tym wskazano, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Decyzja w sprawie umorzenia należności składkowych ma charakter uznaniowy. Oznacza, że organ może, ale nie musi umorzyć należności, nawet

w przypadku spełnienia przez podatnika przesłanek określonych w którymś

z przywoływanych powyżej przepisów. Wskazuje na to użycie w art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s. wyrażenia "mogą być umarzane" a w § 3 ust. 1 Rozporządzenia słowa "może". Biorąc pod uwagę treść wskazywanych przepisów w celu ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności składkowych - niezbędne jest zbadanie aktualnej sytuacji finansowej, rodzinnej i zdrowotnej wnioskodawcy. Decyzja uznaniowa nie może być bowiem decyzją dowolną. Organ jest zatem zobowiązany do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem przeprowadzenia ustaleń w zakresie odnoszącym się do sytuacji wnioskodawcy pod kątem istnienia przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz tych, które określone zostały w § 3 ust. 1 Rozporządzenia (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1613/12, LEX nr 1457665 oraz wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1036/0, LEX nr 746039). Obowiązek taki wynika m.in. z treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej jako "k.p.a."). Organ zgodnie z art. 80 k.p.a. musi ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a decyzja wydana wskutek wyżej wskazanych czynności winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

3.4. W rozpoznawanej sprawie prawidłowe poczyniono ustalenia organu

w zakresie przesłanek wymienionych w § 3 Rozporządzenia, tj. takiego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanej, które powodowałyby, że nie jest ona w stanie opłacić w całości należności, z uwagi na zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny. Organ ustalił, że A. K. jest osobą stanu wolnego posiadającą na utrzymaniu 12 letnią córkę Z. K.. Starsza córka prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Skarżąca, jest współwłaścicielem działki gruntu o powierzchni 0.0923 ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni 180 m2 zamieszkiwanym przez skarżącą wraz z obiema córkami. Organ ustalił, że źródłem utrzymania zobowiązanej jest dochód z tytułu odbywania stażu w kwocie 950 zł oraz alimenty przyznane na córkę w wysokości 500 zł wraz zasiłkiem pielęgnacyjnym w kwocie 153 zł. Dokonując dalszych ustaleń organ wziął pod uwagę stałe wydatki związane z utrzymaniem rodziny skarżącej, których strona wysokość, pomimo znacznie wyższego oszacowania, ostatecznie udokumentowała na kwotę około 368 zł (miesięcznie). Nie pominął również innych obciążeń majątkowych w postaci zadłużenia z tytułu spłaty kredytu hipotecznego zaciągniętego na dokończenie budowy domu, w wysokości 1000 zł miesięcznie. Organ wziął pod uwagę, że w finansowaniu tych wydatków pomaga stronie rodzina. Jednocześnie organ rozważył podnoszone przez skarżącą problemy związane ze zdrowiem, zarówno jej jak i jej córki . Wskazał przy tym, że problemy te oraz stwierdzona choroba zawodowa nie uniemożliwiały kontunuowania przez skarżącą pracy w poprzednio wykonywanym zawodzie.

Zdaniem Sądu, na podstawie zebranego materiału dowodowego, organ dokonał prawidłowej oceny uznając, że sytuacja materialno-bytowa skarżącej nie może być uznana na tyle za wyjątkową, że kwalifikowałaby ją do umorzenia całości należności składkowych. Fakt współposiadania nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni 180 m2 wyklucza skarżącą z kręgu osób pozostających w sytuacji trudnej i wyjątkowej uzasadniającej konieczność umorzenia należności. Problemy zdrowotne nie wyeliminowały skarżącej z rynku pracy, skoro mimo stwierdzonej choroby zawodowej oraz orzeczonego stopnia niepełnosprawności podejmowała się (chociażby w formie stażu) zatrudnienia w zawodzie w związku

z wykonywaniem, którego nastąpiło orzeczenie o jej chorobie zawodowej. Wobec powyższego, organ wywiódł słuszne wnioski, że sytuacja zdrowotna skarżącej nie pozbawia jej możliwości pozostania aktywnym na rynku pracy. Z powyższego również nie wynika, wbrew twierdzeniom skarżącej, aby choroba na którą się ona powołuje, uniemożliwiałaby jej uzyskiwanie dochodu. Równocześnie skarżąca nie wykazała, by dotknęła ją klęska żywiołowa lub inne nadzwyczajne zdarzenie, prowadzące do pozbawienia jej możliwości osiągania dochodu.

Należy wyraźnie podkreślić, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadza do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Nawet więc w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. W ocenie Sądu

w przedmiotowej sprawie odmowa umorzenia należności nie ma charakteru dowolnego. Samo zaś niezadowolenie skarżącej z treści wydanego rozstrzygnięcia oraz subiektywne przekonanie o zaistnieniu przesłanek przemawiających za umorzeniem całości jej należności nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Zasadnie również organ wskazał na publicznoprawny charakter należności składkowych. Umorzenie całości zaległych składek byłoby wyrazem definitywnej rezygnacji ZUS z możliwości ich egzekwowania. Zakład jako wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością, bowiem system ubezpieczeń społecznych ma charakter powszechny i opiera się na zasadzie solidaryzmu. Cele na które są przeznaczone należności składkowe, obligują Zakład do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi oraz podejmowania rozstrzygnięcia po zestawieniu interesu zobowiązanego z interesem ogólnospołecznym.

Podsumowując stwierdzić należy, że Zakład przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa, w szczególności z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., tj. dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w oparciu o cały zebrany w sprawie i wyczerpująco rozpatrzony materiał dowodowy, a następnie zajęte stanowisko przedstawił w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Wnioski wyciągnięte przez organ nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. Tym samym brak jest podstaw do uznania za zasadne zarzutów skarżącej, że doszło do naruszenia wskazywanych przepisów.

3.5. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. - na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie § 4 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 poz. 1801).