Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1093/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 39
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 2 ust. 3, par. 14 ust. 2 pkt 1 lit. c, par. 15-16
journal: Dz.U. 2013 poz 490
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez  Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) przyznaje na rzecz radcy prawnego M. M. wynagrodzenie w kwocie 345, 20 zł (słownie: trzysta czterdzieści pięć złotych 20/100) tytułem nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

W dniu [...] W.G. złożył wniosek o udzielenie mu pomocy w postaci zasiłku celowego w kwocie [...] zł. na zakup leków. Jednocześnie oświadczył, że z powodu przewlekłej choroby wymaga ciągłego stosowania leków i po otrzymaniu środków na ten cel będzie przedstawiał faktury na otrzymaną kwotę. Podkreślił, że potwierdzenie wydatkowania otrzymanych środków w formie faktur, będzie dla niego mniej uciążliwe, jak też nie będzie naruszało jego praw.

Kierownik Terenowego Punktu Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K., decyzją z dnia [...], nr [...], odmówił W.G. przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do wydatków na leki.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że strona spełnia warunki do przyznania jej zasiłku celowego, gdyż jej dochód wynosi [...] zł., ponadto występuje okoliczność wymieniona w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.). Jednakże przyznanie pomocy na wnioskowany cel nie jest możliwe, ponieważ strona nie przedstawiła stosownego zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego konieczność zakupu leków wraz z ich wyceną. Organ zaznaczył, że w dniu [...] strona złożyła oświadczenie, że odmawia dostarczenia zaświadczenia o konieczności stosowania leków i została poinformowana o skutkach niedostarczenia wymaganego zaświadczenia. W tej sytuacji organ stwierdził, że nie jest możliwe ustalenie, czy wnioskowana potrzeba stanowi potrzebę niezbędną, w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, tym samym odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia jest w pełni zasadna.

Od powyższej decyzji W.G. wniósł odwołanie (pismo z dnia [...]), w którym zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:, tj. art. 100 ust. 1 w związku z art. 3 ustawy o pomocy społecznej przez naruszenie obowiązku kierowania się dobrem osoby korzystającej z pomocy społecznej, w tym celu i zakresu niesionej pomocy oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na braku ustalenia z urzędu przez organ faktów niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia, czy to w oparciu o posiadane rejestry, czy też w drodze wymiany informacji między organami. Podnosząc powyższe odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji bądź o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Nadto dodał, że żądanie zaświadczenia na potwierdzenie faktów znanych organowi z urzędu bądź możliwych do ustalenia na podstawie wymiany informacji jest nieuprawnione i skutkuje naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 220 § 1 K.p.a. Zdaniem odwołującego przedstawił on zaświadczenie żądane przez organ i wskazujące na konieczność stosowania określonych środków medycznych (załącznik nr 1 do odwołania). Uważa również, że przedstawiane przez niego faktury na zakup leków określają nie tylko cenę, ale też ewentualną zmianę zaaplikowanych leków, a odmowa przyznania środków na dofinansowanie zakupu leków stanowi przyczynę stałego i systematycznego pogorszenia jego stanu zdrowia. Zarzucił również organowi naruszenie art. 35 § 3 K.p.a. poprzez nie załatwienie sprawy w terminie miesiąca i nie wskazanie przyczyn niedochowania terminu, oraz naruszenie art. 8 i 9 K.p.a. Do odwołania załączone zostało zaświadczenie lekarza rodzinnego z dnia [...] stwierdzające, że odwołujący jest leczony z powodu przewlekłych chorób i o konieczności ciągłego leczenia farmakologicznego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W pierwszej kolejności organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie odwołującego z dnia [...], że odmawia dostarczenia zaświadczenia o konieczności stosowania leków i z tego powodu został poinformowany o skutkach niedostarczenia wymaganego zaświadczenia, bowiem organ nie może uznać, że wnioskowana potrzeba jest niezbędna w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z treści wywiadu środowiskowego przeprowadzonego dnia [...] w miejscu zamieszkania odwołującego wynika, że wnioskiem z dnia [...] domagał się on przyznanie zasiłku celowego na zakup ogrzewacza wody (bojlera) wraz z oprzyrządowaniem do montażu, następnie w dniu [...] złożył wniosek o udzielenie pomocy w postaci zasiłku celowego w kwocie [...] zł na zakup leków. Pracownik socjalny poinformował, iż ten ostatni wniosek będzie rozpatrywany w oparciu o dowody ustalone w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego z dnia [...] w sprawie kontynuacji zasiłku stałego, zasiłku celowego na zakup bojlera, zasiłku okresowego i kontynuacji korzystania z usług DDPS w K. Na tę okoliczność spisał protokół, który strona wnioskująca podpisała. Jednocześnie w dniu [...] pracownik socjalny wezwał stronę do dostarczenia do dnia [...] zaświadczenia lekarskiego dotyczącego stosowania leków. Z treści wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] wynika, że odwołujący deklaruje, iż mieszka samodzielnie. Jest osobą rozwiedzioną, córki nie udzielają mu żadnej pomocy, nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego u dzieci. Nie posiada tytułu najmu lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkuje ([...] m²), a właścicielem tej nieruchomości jest [...]. Nie ma uprawnień do dodatku mieszkaniowego, mimo to w pełni realizuje opłaty czynszowe. Ma orzeczony na stałe umiarkowany stopień niepełnosprawności i nie nabył uprawnień do świadczeń ZUS. W toku wywiadu odwołujący wskazał na pogarszający się stan jego zdrowia i okoliczność, że leczy się także w Poradni [...]. Obecnie jest osobą samodzielną i nie wnosił o usługi opiekuńcze. Nie posiada własnego dochodu, utrzymuje się z zasiłku stałego, zasiłku okresowego oraz z zasiłków celowych przyznawanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. Pismem z dnia [...] organ pierwszej instancji zawiadomił odwołującego o przesunięciu terminu załatwienia wniosku z dnia [...] o przyznanie zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu leków, w terminie wynikającym z art. 35 K.p.a., z uwagi na konieczność dostarczenia aktualnego zaświadczenia lekarskiego wraz z wyceną leków. Wyznaczył również termin dostarczenia zaświadczenia do dnia [...], a nowy termin załatwienia sprawy ustalił do dnia [...].

Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne Kolegium zważyło, że stosownie do postanowień art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477,00- zł., zwanej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 tej ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U z 2012r. poz. 823) kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej od dnia 1 października 2012 r. wynosi 542,- zł. W dacie wydania zaskarżonej decyzji wynosiło 477- zł. Z akt sprawy wynika, że strona nie posiada własnego dochodu, jest osobą niepełnosprawną, przewlekle chorą, zatem jest uprawniona do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym do zasiłku celowego. W myśl art. 39 omawianej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenie, opału odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Powodem odmowy przez organ pierwszej instancji przyznania wnioskowanego zasiłku celowego na zakup leków jest nieudokumentowanie konieczności stosowania leków odpowiednim zaświadczeniem lekarskim i wyceną leków. Zdaniem Kolegium załączone przez stronę do odwołania zaświadczenie lekarskie stwierdzające, iż jest leczony z powodu przewlekłych chorób oraz stwierdzające konieczność ciągłego leczenia farmakologicznego nie zastępuje zaświadczenia lekarskiego o żądanej przez organ treści, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona wnosi o przyznanie na ten cel zasiłku celowego w wysokości [...] zł. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że organ naruszył przepis art. 220 § 1 K.p.a., gdyż to na organie spoczywał obowiązek wyjaśnienia faktów niezbędnych do wydania decyzji w oparciu o posiadane rejestry, czy też w drodze wymiany informacji z innymi podmiotami wyjaśniono, że nie wszystkie czynności o charakterze dowodowym może wykonać sam organ. Dowody związane ze stanem zdrowia może przedstawić tylko osoba powołująca się na daną okoliczność. Organ pierwszej instancji w swoich rejestrach nie posiada informacji o lekach jakie zainteresowany winien stosować, zatem nie mógł wystąpić do lekarza o wydanie stosownego zaświadczenia, gdyż zaświadczenie o takiej treści może otrzymać jedynie osoba, której leczenie dotyczy. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, że organ nie kierował się dobrem strony, a pozbawienie środków na zakup leków powoduje, że nie może kontynuować leczenia, co wpływa na pogorszenie jej stanu zdrowia, zdaniem Kolegium odwołujący może otrzymać wnioskowane świadczenie, gdy będzie współdziałał z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, tj. przedstawi żądane zaświadczenie lekarskie, wskazujące jakie leki samu ordynowane oraz ich wycenę. Powyższe okoliczności pozwalają też na stwierdzenie, że organ poprzez nie przyznanie wnioskowanego zasiłku celowego na zakup leków, nie naruszył art. 68 Konstytucji RP, który mówi, iż każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Organ nie naruszył także art. 8 i 9 k.p.a., bowiem poinformował odwołującego o skutkach niedostarczenia wymaganego zaświadczenia lekarskiego (protokół z dnia [...] podpisany przez odwołującego). Odnośnie kolejnego zarzutu, że organ pierwszej instancji wydaną decyzję oparł na dowodach zebranych w innej sprawie, co stanowi naruszenie art. 77 K.p.a., zdaniem Kolegium, odwołujący nie wskazał dokładnie w czym upatruje naruszenie wskazanego przepisu. Jeśli odwołującemu chodzi o fakt, iż jego wniosek został rozpatrzony w oparciu o dowody ustalone w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...], to był o tym poinformowany przez pracownika socjalnego i nie wniósł sprzeciwu oraz prawidłowo został wezwany do dostarczenia do dnia [...] zaświadczenia lekarskiego dotyczącego stosowania leków, czego nie uczynił do dnia wydania decyzji przez organ pierwszej instancji. Ponadto informacyjnie podano, iż w sytuacji gdy organ pierwszej instancji nie załatwił sprawy w ustalonym w art. 35 § 3 K.p.a. terminie, przysługiwało odwołującemu zażalenie do organu wyższego stopnia, na przewlekłe prowadzenie postępowania. W świetle powyższego, Kolegium mając na uwadze przepis art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, iż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy stwierdziło, że odwołujący nie udowodnił konieczności stosowania leków, których koszt zakupu wycenił na kwotę [...] zł., stosownym zaświadczeniem lekarskim. Tym samym nie udowodnił, że zgłoszona potrzeba jest niezbędną potrzebą bytową. Niedostarczenie żądanego przez organ pierwszej instancji zaświadczenia stanowi naruszenie art. 4 powoływanej ustawy, gdyż oznacza brak współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, co zgodnie z art. 11 ust. 2 tej samej ustawy może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach W.G. zarzucił obu organom orzekającym w jego sprawie naruszenie art. 6, art. 7, art. 11, art. 80 K.p.a. oraz art. 100 ust. 1 w związku z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, poprzez brak wnikliwego rozpatrzenia stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie obowiązku kierowania się dobrem osoby korzystającej z pomocy społecznej. W uzasadnieniu skargi zaznaczył, iż korzystał już z dofinansowania do zakupu leków i organ pierwszej instancji miał wiedzę o konieczności jego leczenia, jak i cenie zażywanych przez niego leków. Stąd też organ ten błędnie zastosował prawo i dowolnie interpretuje zebrane w sprawie dowody, czym narusza zasadę prawdy obiektywnej poprzez nie podjęcie działań w granicach prawa w celu ustalenia prawdziwych faktów mimo wystąpienia u skarżącego przesłanek do otrzymania wnioskowanej pomocy z uwagi na niepełnosprawność i długotrwałą chorobę. Dodatkowo wywiódł, iż stosuje się wobec niego przymus dokumentacji zakupu leków ujętych w zaświadczeniu lekarskim, co narusza art. 100 ustawy o pomocy społecznej oraz organ udostępnia bez zgody jego dane osobowe, czym narusza art. 23 i art.. 51 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. Do skargi załączone zostało zaświadczenie z dnia [...] informujące o konieczności zażywania na stałe leków z wymienieniem ich nazw i kosztu zakupu oraz zaświadczenie lekarza rodzinnego z dnia [...] stwierdzające, że skarżący jest leczony z powodu przewlekłych chorób oraz o konieczności ciągłego jego leczenia farmakologicznego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o je oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę, bowiem w sprawie nastąpiło przekroczenie granic uznania administracyjnego. Powołując się na decyzję kasacyjną organu odwoławczego z dnia [...], wydaną w innej sprawie skarżącego zaznaczono, iż do organu pierwszej instancji złożono zaświadczenie lekarskie z dnia [...] o zasadności zażywania przez skarżącego leków, jak również do odwołania załączono to samo zaświadczenie, stąd też zaskarżona decyzja narusza postanowienia art. 39 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 7 w związku z art. 80 K.p.a. poprzez błędne ustalenie, że okoliczność ta nie została udowodniona. W tym zakresie zaskarżona decyzja narusza art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i dobro skarżącego jako osoby korzystającej z pomocy społecznej, co więcej uzupełnienie zaświadczenia według wzoru formularza przygotowanego przez MOPS w K. (druk nr 14) nie ma podstaw prawnych (por. załączona kopia pisma Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 grudnia 2012 r.).

W odpowiedzi na powyższe pismo stanowiące uzupełnienie skargi, organ odwoławczy sformułowane w nim zarzuty uznał za bezzasadne, bowiem dane dotyczące potrzeby stosowania leków są niezbędne dla przyznania zasiłku celowego na zakup leków i ustalenia rzeczywistych kosztów leczenia skarżącego, a organy pomocy społecznej są zobowiązane do racjonalnego dysponowania i gospodarowania powierzonymi środkami publicznymi. Przedłożone zaświadczenie było niewystarczające do ustalenia rzeczywistych kosztów zakupu ordynowanych skarżącemu leków oraz powzięcia informacji, czy istnieją ich tańsze odpowiedniki. Przyznanie jednorazowo skarżącemu pomocy na ten sam cel nie może stanowić podstawy do uwzględnienia kolejnego wniosku w tym zakresie bez zbadania każdorazowo i oceny aktualnej sytuacji skarżącego oraz uwzględnienia możliwości finansowych organu pomocy społecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Powyższa regulacja prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo, z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd dokonuje kontroli legalności rozstrzygnięcia także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...], nr [...], którą odmówiono skarżącemu przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie wydatków na leki w kwocie [...] zł.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013r., poz. 182). W przedmiotowej sprawie skarżący wnosił bowiem o przyznanie mu pomocy w formie zasiłku celowego na zakup leków. Zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym zależnym od spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 8 tej ustawy, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w jej art. 7 pkt 1 - 15 oraz zgodnie z jej art. 39 ust 1 i 2 może zostać przyznany, w szczególności na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych w tym na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Bezspornie skarżący ma prawo do świadczeń z pomocy społecznej, spełnia bowiem przepisane w przywołanej ustawie kryteria określone w jej art. 8 ust. 1 (kryterium dochodowe) oraz w jej art. 7 (niepełnosprawność i długotrwała choroba). Zatem w sprawie niezbędne było ustalenie, czy zgłoszona przez skarżącego w dniu [...] potrzeba stanowi w istocie niezbędną potrzebę bytową, zatem czy z własnych środków skarżący jest w stanie ją zaspokoić oraz czy jej zaspokojenie wymaga wsparcia ze strony organu pomocy społecznej. Słusznie organ odwoławczy wskazał, że niezbędna potrzeba bytowa to taka potrzeba, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życie lub zdrowie. W istocie taką potrzebą jest zakup leków. Niewątpliwie jednak chodzi o takie leki, które z punktu widzenia medycznego są konieczne dla prowadzenia procesu leczenia.

Przyznanie zasiłku celowego na leki uzasadnione jest zatem wówczas, gdy wnioskodawca udokumentuje, że pozostaje w leczeniu i wymaga stosowania lekarstw, a więc uzasadni potrzebę przyznania pomocy na ten cel, np. stosownymi zaświadczeniami lekarskimi bądź receptami. Powyższe uwagi mają zasadnicze znaczenie bowiem w sprawie sporna była kwesta, czy wnioskowana przez skarżącego potrzeba w postaci zasiłku na zakup leków była w jego przypadku potrzebą niezbędną. W celu ustalenia tej okoliczności organ pierwszej instancji zobowiązał skarżącego do przedłożenia zaświadczenia o konieczności stosowania leków oraz ich wyceny, a wobec braku realizacji tego zobowiązania odmówił przyznania świadczenia. Uznał bowiem, że nie jest możliwe ustalenie, czy wnioskowana potrzeba stanowi potrzebę niezbędną. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję w dniu [...] podzielił to stanowisko, chociaż dysponował aktualnym zaświadczeniem lekarskim z dnia [...] z Przychodni Lekarza Rodzinnego, złożonym przez skarżącego w toku postępowania odwoławczego, z którego wynika, że jest leczony z powodu przewlekłych chorób i konieczne jest jego ciągłe leczenie farmakologiczne.

Organ odwoławczy nie odniósł się do tego dowodu pomimo, że potwierdza on konieczność przyjmowania leków przez skarżącego. Co więcej nie ustalił także jakiego rodzaju zaświadczenie lekarskie zostało już złożone w organie pierwszej instancji, jak również powołał się na ustalenia wywiadu środowiskowego z dnia [...], sporządzonego w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] oraz inny protokół, jak zaznaczono na str. 2 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, podpisany przez skarżącego (k. 6-7), którego nie zawierają przedłożone Sądowi akta administracyjne. Podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiła okoliczność nieudokumentowania przez skarżącego konieczności zażywania leków odpowiednim zaświadczeniem lekarskim oraz brak ich wyceny pomimo, że organ odwoławczy taką wiedzę posiadał. Tym samym organ odwoławczy uchybił obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz dokonania oceny całości materiału dowodowego, w tym zwłaszcza oceny zaświadczenia lekarskiego przedłożonego w toku postępowania odwoławczego o konieczności leczenia farmakologicznego w aspekcie uprzednio składanych zaświadczeń, czym naruszone zostały przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Tymczasem właśnie na tego rodzaju kserokopie zaświadczeń, zawierających zestawienie zażywanych leków oraz ich wycenę (z dnia [...]) i informujące o konieczności zażywania na stałe leków z wymienieniem ich nazw i kosztu zakupu oraz stwierdzające, że skarżący jest leczony z powodu przewlekłych chorób i wymaga ciągłego leczenia farmakologicznego (z dnia [...]) zostały przedłożone przez skarżącego wraz ze skargą. Oba przywołane zaświadczenia pochodzą od tego samego lekarza i zawierają okres stosowania wymienionych w nich leków.

W tej sytuacji za przedwczesne, bo nie poprzedzone dokonaniem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz zebraniem i oceną całości materiału dowodowego należy uznać stanowisko organu odwoławczego o braku możliwości ustalenia wnioskowanej potrzeby jako niezbędnej oraz wysokości zasiłku celowego. Przyjdzie wskazać, że zgodnie z wyrażoną w art. 15 K.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a więc nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym równoważnym działaniu organu pierwszej instancji. Idea tej zasady sprowadza się zatem do obowiązku dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego, wskazania dowodów, oceny tych dowodów oraz rozważań prawnych. Tymczasem, organ odwoławczy uchybił tej zasadzie, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na rozpatrzenie złożonego przez skarżącego w dniu [...] wniosku o przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego w kwocie [...] zł. na zakup leków. W powyższych okolicznościach sprawy, skład orzekający podzielił całkowicie pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu z dnia 17 września 2013 r. o sygn. akt IV SA/Gl 861/12 wydanego w sprawie skarżącego.

W tym miejscu wskazać należy, że przyznanie zasiłku celowego na zakup leków nie może być równoznaczne z przyznaniem zasiłku celowego na zakup jakichkolwiek leków, lecz jedynie tych, które z punktu widzenia medycznego są niezbędne i konieczne w procesie leczenia. Zasiłek celowy przyznaje się bowiem na niezbędne potrzeby bytowe, a więc takie potrzeby, bez zaspokojenia których osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia lub zdrowia. Za chybiony należy uznać zarzut skargi naruszenia zasady ochrony danych osobowych, gdyż w sytuacji korzystania ze świadczeń pomocy społecznej, skarżący jest zobligowany współpracować w ustaleniu swojej sytuacji życiowej, w tym zdrowotnej, zaś dane co do tej sytuacji uzyskiwane są wyłącznie na potrzeby postępowania administracyjnego w danej sprawie. Dokumenty o potrzebie stosowania leków (np. zaświadczenia lekarskie, recepty), czy dotyczące leczenia stanowią zatem element postępowania dowodowego i jako takie podlegają ochronie przewidzianej w ustawie o pomocy społecznej. Przesłanki dopuszczalności przetwarzania danych osobowych zostały określone na gruncie ustawy o ochronie danych osobowych w katalogu art. 23 ust. 1, a przesłanki dopuszczalności przetwarzania danych o szczególnym znaczeniu w jej art. 27 ust. 2, dlatego też organy pomocy społecznej są ustawowo upoważnione do przetwarzania danych o stanie zdrowia osób wnioskujących o przyznanie pomocy społecznej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem organu odwoławczego będzie wyjaśnienie i ocena okoliczności sprawy w nakreślonych powyżej kierunkach, w szczególności organ rozpatrzy i oceni cały materiał dowodowy w sprawie, w tym przede wszystkim składane przez skarżącego zaświadczenia lekarskie, a w razie potrzeby wezwie skarżącego do przedłożenia stosownych recept, czy też dowodów zakupu niezbędnych w jego stanie zdrowia leków.

W dniu 12 listopada 2013 r. podczas rozprawy sądowej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach pełnomocnik skarżącego złożył ustnie do protokołu rozprawy wniosek o przyznanie mu wynagrodzenia wraz z oświadczeniem, iż opłaty, o które wnosi nie zostały zapłacone w całości ani w części przez skarżącego. Dodatkowo pełnomocnik wniósł o przyznanie wynagrodzenia obejmującego dodatkowe wydatki, dotyczące podróży własnym samochodem na trasie K. - Gliwice na łączną kwotę [...] zł. Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do treści § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 490) stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie wynosi 240,00- zł. Natomiast § 15 tego rozporządzenia stanowi, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4. W myśl natomiast § 2 ust. 3 tego rozporządzenia w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach, tj. 23 %. Na podstawie akt sprawy uznano, iż pełnomocnik skarżącego dołożył znacznej staranności w prowadzeniu sprawy, zapoznał się z jej aktami i przyczynił się do jej rozstrzygnięcia, dlatego skład orzekający wziął pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika i na zasadzie art. 250 P.p.s.a. oraz § 15, 16 i 14 ust. 2 pkt 1 w związku z § 2 pkt 3 lit. c) przywołanego rozporządzenia podwyższył stawkę minimalną oraz uwzględnił stawkę podatku od towarów i usług przyjętą na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54 poz. 535 z późn. zm.). Odnosząc się natomiast do wniosku pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia również za niezbędne wydatki związane z przejazdem własnym samochodem na trasie podróży K. - Gliwice na łączną kwotę [...] zł., które poniósł w związku ze sprawą uznano, że radcy prawnemu stosownie do § 15 cytowanego rozporządzenia przysługuje zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu, a koszty te obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4 oraz niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Wydatkiem takim będzie np. kwota uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (uchwała SN z dnia 12 marca 2003r. III CZP 2/03,OSNC 2003 r. nr 12 poz.161 ), przy czym tylko wówczas, gdy na stronie spoczywa prawny obowiązek zapłaty opłaty skarbowej. Jednakże wydatkiem pełnomocnika nie będzie zwrot kosztów podróży, za niezbędne bowiem ustawodawca uznał w tym zakresie tylko koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Nie mniej jednak wydatki, które powstały w związku ze sposobem dojazdu do tut. Sądu na rozprawę, w sposób jaki pełnomocnik uznaje za najbardziej dogodny dla siebie, nie są wydatkami niezbędnymi, o których mowa w rozporządzeniu (por. "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych". Komentarz. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgodka-Medek, wyd. Lexis-Nexis, 2007 r.). Mając powyższe na uwadze, skład orzekający, nie przychylił się do wniosku pełnomocnika w tym zakresie złożonego na rozprawie. W tym stanie sprawy, zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., a o wynagrodzeniu radcy prawnego świadczącego skarżącemu pomoc prawną z urzędu orzeczono stosownie do art. 250 P.p.s.a. oraz § 15, 16 i 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) w związku z § 2 ust. 3 przywołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. Nadto, Sąd, w oparciu o art. 152 P.p.s.a., nie orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji z uwagi na jej charakter. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji orzeczenia.