Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 533/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 11, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2016r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] znak [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz R. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 533/16

UZASADNIENIE

M. B. pismem z dnia 20 lutego 2012r. zwrócił się do Starosty [...] o aktualizację i zmianę operatu technicznego nr [...] z dnia [...] poprzez sprostowanie i wyznaczenie na gruncie prawnej granicy między działką nr [...] (stanowiącą własność R. K.) i nr 10/1 (stanowiącą własność wnioskodawcy) we wsi K. gmina G., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...][...] , oraz zatwierdzonym podziałem, według których zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy granica przebiega "prosto" od gruntów PKP do drogi prowadzącej przez wieś K., natomiast w rzeczywistości na gruncie i w operacie jest "krzywa".

Decyzją z dnia [...] Starosta [...] odmówił aktualizacji i zmiany operatu technicznego, zaś [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [....] utrzymał w mocy tę decyzję. Obie te decyzje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 16 czerwca 2014r., III SA/Łd 139/14, uchylił, wskazując na konieczność ustalenia, która mapa była podstawą wydania orzeczenia sądu powszechnego z dnia 31 października 1991r., [...] , w sprawie podziału spadku po zmarłym S. B.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] decyzją z dnia [...] odmówił aktualizacji i zmiany operatu technicznego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia[...]. Wskutek rozpoznania skargi M. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 22 października 2015r., III SA/Łd 523/15, uchylił te decyzje. Uzasadniając ten wyrok Sąd wskazał, iż rozpatrując sprawę ponownie organy administracji nie zastosowały się do wytycznych Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 czerwca 2014r., III SA/Łd 139/14, a zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] Starosta [...] wprowadził w ewidencji gruntów i budynków zmiany zgodnie z operatem technicznym nr [...] przyjętym do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 5 września 2013r. sporządzonym dla działek o nr 10/1 i 10/2 położonych w obrębie K. gminy G.

Po rozpoznaniu wniesionego przez R. K., właściciela działki 10/2, odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Uzasadniając tę decyzję wyjaśnił, że aktualizacja operatu ewidencyjnego zgodnie z § 45 ust. 1 Rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn.: Dz.U. z 2015r. poz. 542 ze zm.) następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Przepis art. 22 ust. 3 pr.g.i.k. (w brzmieniu aktualnym w 2013r.) stanowił, że na żądanie starosty osoby zgłaszające zmiany są obowiązane dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Organ odwoławczy stwierdził, iż w aktach niniejszej sprawy znajduje się mapa prawna wykonana na zlecenie M. B. przez geodetę uprawnionego W. P., przyjęta do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu [...] , za nr [...]. W sporządzonym operacie znajduje się protokół z dnia 27 maja 2013r. z wyznaczenia punktów granicznych oraz przebiegu granic, z którym nie zgodził się R. K. Podstawą dokonania zmiany i wytyczenia nowych punktów granicznych było postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...][...], wydanego w sprawie o dział spadku, podział majątku i zniesienie współwłasności. Podnosząc zawiązanie organów wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zawartymi w wyroku z dnia 16 czerwca 2014r., III SA/Łd 139/14, organ odwoławczy stwierdził, że organy administracji publicznej ustaliły, iż orzekając o podziale nieruchomości Sąd Rejonowy w Z. oparł się o geodezyjną mapę podziału z dnia 16 października 1991r., sporządzoną przez uprawnionego geodetę J. T., a podpisaną w zastępstwie przez uprawnionego geodetę S. Ż., która to mapa została zaewidencjonowana w Wojewódzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Ł., filia w G. za numerem [...] w dniu 2 grudnia 1991r.

W zakresie zgodności przebiegu granic pomiędzy działkami 10/01 i 10/02 wykazanego w operacie wykonanym w 2013r. przez uprawnionego geodetę W. P. z przebiegiem granic pomiędzy tymi działkami ustalonym orzeczeniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 16 października 1991r., [...], organ stwierdził, że wypowiedział się w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 22 października 2015r., III SA/Łd 523/15, wskazując, iż operat ten winien zostać uwzględniony w ewidencji gruntów i budynków.

W skardze na tą decyzję R. K. zarzucił:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 22 ust. i 3 oraz art. 24 pr.g.i.k. oraz § 47 ust. 3 i § 44 rozporządzenia wykonawczego, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

- naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7, art. 77, art. 80, art. 105 § 1 oraz art. 107 k.p.a.

Z tych względów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 14 października 2016r. uczestnik postępowania M. B. ponownie wyjaśnił, że zmiana i wytyczenie nowych punktów granicznych pomiędzy działkami była przedmiotem postępowania przed Sądem Rejonowym w Z. w roku 1991. Poprzednio ustalona granica pomiędzy przedmiotowymi działkami, powstałymi w wyniku dokonanego podziału, miała mieć załamanie w obrębie siedliska. W wyniku zawartego porozumienia pomiędzy stronami granica ta miała przebiegać w linii prostej, na całym jej przebiegu. Po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 31 października 1991r., [...], zatwierdzającego ustalony przebieg punktów granicznych, w trakcie wykonywania obliczeń współrzędnych punktu popełniono błąd, w wyniku którego doszło do skrzywienia granicy. O powyższym fakcie dowiedział się dopiero w 1997r., podczas kompletowania dokumentacji niezbędnej do budowy budynku gospodarczego. Wykonana na jego zlecenie, zgodnie z zobowiązaniem organu administracji, dokumentacja geodezyjna, sporządzona przez geodetę W. P., uwzględniająca przebieg granicy zgodny z orzeczeniem Sądu Rejonowego w Z., została włączona do zasobu geodezyjno-kartograficznego we wrześniu 2013r. Natomiast, co do zarzutu nieprawidłowości dokumentacji z uwagi na brak osnowy geodezyjnej, uczestnik postępowania wskazał, iż wykonawca przed przystąpieniem do jej wykonania, dokonał wznowienia 2 zniszczonych punktów osnowy, co opisał w sprawozdaniu technicznym.

Natomiast w piśmie procesowym z dnia 18 października 2016r. pełnomocnik uczestnika postępowania – adwokat A. D. wyjaśnił, że z treści protokołu posiedzenia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 27 września 1991r., jak i postanowienia Sądu z dnia 31 października 1991r., [...], wynika jednoznacznie, że powołanym orzeczeniem zatwierdzona została jedynie mapa geodezyjna podziału, zawierająca przebieg granicy pomiędzy działkami w linii prostej. Natomiast wykonany przez biegłego J. T. operat sporządzony został już po uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 31 października 1991r. Zawiera on prawidłowy (zgodny z treścią postanowienia Sądu) opis przebiegu granicy, jednakże z uwagi na błędne obliczenie współrzędnych punktu nr 7, przebieg linii granicznej został skrzywiony na niekorzyść uczestnika postępowania. Pomimo tej sprzeczności sporządzony przez J. T. operat został przyjęty do zasobu geodezyjnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej w G. w grudniu 1991r. Operat ten został zastąpiony wykonanym na zlecenie uczestnika postępowania, zgodnie z wytycznymi organu administracji, operatem wykonanym przez geodetę W. P., który został przyjęty do zasobu geodezyjno-kartograficznego w Z. w dniu 5 września 2013r. W oparciu o załączoną do dokumentacji mapę do celów prawnych Sąd Rejonowy w Z. V Wydział Ksiąg Wieczystych dokonał w dniu 22 października 2013r. wpisu do księgi wieczystej nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie przez sąd pierwszej instancji istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a więc nie tylko samą wykładnię w ścisłym tego słowa znaczeniu. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za wadliwe. Ocena ta może odnosić się do przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego i dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2006r., VII SA/Wa 1803/06, LEX nr 304131). Z kolei wskazania stanowią konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania mają wytyczać kierunek działania organu przy ponownym przyszłym rozpoznaniu sprawy, określają one sposób ich postępowania w przyszłości. Mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi więc ścisły związek (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2006r., I OSK 1377/05, LEX nr 281309 czy wyrok NSA z dnia 13 września 2006r., II FSK 1099/05, LEX nr 262073).

W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd bada zatem legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a. uchylić ją jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a-c); stwierdzić jej nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2); stwierdzić wydanie jej z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach (pkt 3). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję oraz mając na uwadze wiążące wytyczne i ocenę zawartą w prawomocnych wyrokach, tj. wyroku WSA w Łodzi z dnia 16 czerwca 2014r., III SA/Łd 139/14, i wyroku WSA w Łodzi z dnia 22 października 2015r., III SA/Łd 523/15, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 p.p.s.a. oraz art. 11 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm.), zwanej k.p.a.

Organy ponownie rozpoznając sprawę nie zastosowały się do wszystkich wytycznych zawartych w poprzednio podjętych w tej sprawie wyrokach. Działania naruszające art. 153 p.p.s.a. muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyroki NSA z dnia 21 października 1999r., IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010r., I OSK 920/10, LEX 745376).

Uchylając poprzednio podjętą w tej sprawie decyzję WSA w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 października 2015r. odwołał się do wytycznych wyroku z dnia 16 czerwca 2014r. i stwierdził, że organ nie uwzględnił wytycznych tego ostatniego wyroku, w którym sąd podniósł, że w ocenie strony skarżącej granica między działkami nr 10/1 i 10/2 przebiega w linii prostej od gruntów PKP do drogi przez wieś K., jednak "organ odwoławczy nie odniósł do stanowiska strony w tym zakresie. Stwierdził, że granica przebiega w sposób odmienny niż twierdzi strona. Powyższa konstatacja organu nie została jednak poprzedzona analizą mapy załączonej do postanowienia Sądu Rejonowego w Z.". Sąd w wyroku z dnia 14 czerwca 2014r. zobowiązał organ do ustalenia, która mapa stanowi integralną część postanowienia SR w Z. z dnia 31 października 1991r., a następnie do przeprowadzenia analizy treści tej mapy i ustalenia, czy granice wynikające z operatu technicznego nr [...] są zgodne z granicami oznaczonymi na mapie stanowiącej integralną część postanowienia SR w Z. z dnia 31 października 1991r. Organ podejmując obecnie kontrolowaną decyzję nie dokonał – jak wskazał Sąd w wyroku z dnia 22 października 2015r. - wskazanej analizy, przy najmniej nie pozwala na taki wniosek uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Okoliczność ta – wskazana w tych wyrokach - jest kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przebieg granicy między działkami nr 10/1 i 10/2 zważywszy na materiał dowody postępowania przed właściwym sądem rejonowym o dział spadku i podział nieruchomości wymaga szczegółowej analizy i oceny. W toku tego postępowania bowiem M. P., A. B. i A. J. przedstawili własne alternatywne propozycje podziału nieruchomości, które to propozycje w miarę tego postępowania ulegały różnym modyfikacjom. Wobec tego dla oceny twierdzeń pozostających w sporze właścicieli spornych działek trzeba wskazać czynione przez strony wówczas uzgodnienia. I tak, pierwotny podział działki nr 10 przedstawiała mapa sytuacyjna z podziałem sporządzona przez J. T. w dniu 20 marca 1990r., z której wynika, że w obrębie siedliska nie było załamania o szerokości 4m, granica przebiegała w linii prostej aczkolwiek była przesunięta w kierunku działki 10/1 (w obrębie siedliska) a studnia była na terenie działki nr 10/1 w odległości około 4 m od zachodniej granicy działki nr 10/1. Podział ten w wyniku opinii uzupełniającej uległ zmianie w sposób wskazany na mapie sytuacyjnej z podziałem z dnia 20 maja 1990r., z której wynikało załamanie granicy w obrębie siedliska a studnia znalazła się przy załamaniu granicy między działkami. Jednakże do protokołu rozprawy sądowej w sprawie [...] z dnia 25 kwietnia 1990r. "uczestnicy zgodnie proponują podział działki nr 10 w ten sposób, aby granica stanowiła przedłużenie wykreślonej przez biegłego linii stanowiącej granicę działki 10/2 z poszerzeniem działki siedliskowej na odcinku od drogi do studni tak aby znalazła się ona na działce siedliskowej M. P. (działka nr 10/2)". Z protokołu granicznego z dnia 4 maja 1990r. wynika, że granica między działkami nr 10/1 i 10/2 zaczyna się w pkt 2 położonym na przecięciu się granic działki 10/1 i 10/2 z południową granicą pasa gruntów PKP, od tego punktu granica biegnie w kierunku południowym z odchyleniem na wschód, linią prostą, przechodzi przez pkt 7 i dochodzi do pkt 26, na którym kończy swój bieg. Na szkicu przebiegu granicy (bez skali) ma ona linię prostą. W konsekwencji tych ustaleń został sporządzony na mapie sytuacyjnej w skali 1:2000 przez biegłego T. projekt podziału nieruchomości z dnia 20 maja 1990r., w którym przyjęto, że od gruntów PKP granica będzie przebiegała w linii prostej, a w obrębie siedliska będzie jej załamanie w odległości od drogi nr 26 wynoszącej 23,92 m i szerokie na 4,15 m, od punktu załamania oznaczonego jako 7 do punktu nr 6 (w głąb działki nr 10/1), z niego zaś w kierunku drogi nr 26 do punktu 8. Jednakże na skorygowanej mapie sytuacyjnej z dnia 20 maja 1990r. w punkcie 7 następuje jej załamanie do pkt 26, zaś wykreślone na tej mapie załamanie w pkt 7 do pkt 6, a z pkt 6 do pkt 8 zostało przekreślone w dwu miejscach znakami x, tj. między pkt 7 i 6 oraz między pkt 6 i 8. Jednakże do protokołu rozprawy sądowej w sprawie [...] z dnia 25 października 1990r. M. P. – podtrzymując propozycję ugodowego zakończenia postępowania ustaloną na poprzednim terminie – uzupełniła ją w ten sposób, że "dostęp do studni będzie bezpośrednio od granicy działek 10/1 i 10/2". A. B. - akceptując dotychczasowe ustalenia oraz tę propozycję – wyraził zgodę "na pozostawienie uczestnikom swobodnego dojścia do studni z upoważnieniem uczestniczek do ogrodzenia tego dojścia szerokości 1,5 m. Z protokołu rozprawy sądowej z dnia 27 września 1991r. wynika, że "uczestnik A. B. otrzyma na wyłączną własność działkę 28/1 i działkę 10/1 przy wyrównaniu granicy tej działki w obrębie siedliska" i zapłaci na rzecz M. P. tytułem dopłaty wskazaną w protokole kwotę oraz "obciąży działkę 10/1 służebnością osobistą korzystania ze studni dożywotnią dla wnioskodawczyni i na okres 10 lat dla uczestnika postępowania". Z zawartego w tym protokole postanowienia wynika, że sąd dopuścił "dowód z uzupełniającej opinii biegłego J. T., któremu zlecić sporządzenie nowej opinii wraz z projektem podziału przy uwzględnieniu uzgodnionego stanowiska uczestników co do zmiany przebiegu granicy między działkami 10/1 i 10/2 w obrębie siedliska". W konsekwencji tych ostatecznych już uzgodnień stron biegły S. Ż. sporządził w dnu 16 października 1991r. na zlecenie sądu rejonowego opinię techniczną uzupełniającą w zastępstwie nieobecnego J. T. Z opinii tej wynika, że sporządził on zgodnie z poleceniem sądu korektę przebiegu granicy działek nr 10/1 i 10/2 w części siedliskowej, dokonał pomiaru uzupełniającego działki w terenie w dniu 14 października 1991r. "w części wprowadzonej zmiany w przebiegu granicy". W opinii tej stwierdził, że "sporządziłem mapę, w której został skorygowany przebieg granicy, rozdzielającej działki 10/1 i 10/2. Będzie ona przebiegała w linii prostej od gruntów PKP do drogi, prowadzącej przez wieś K. Tym samym, zgodnie z zawartą ugodą zostaje zlikwidowane załamanie granicy wynoszące w terenie szerokości 4,20m i długości 23,95m", skorygował też powierzchnie działek. Z opinii tej wynika nadto, że ewidencja operatu i map oraz wprowadzenie zmian na mapach w Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej zostanie wykonane przez J. T. po powrocie z urlopu wypoczynkowego. Z mapy sytuacyjnej z projektem podziału sporządzonej w skali 1:2000 z dnia 16 października 1991r., sporządzonej przez J. T., wynika, iż przebieg granicy jest w linii prostej, a sporna studnia znajduje się na działce 10/1. W tym stanie rzeczy postanowieniem z dnia 31 października 1991r. sąd rejonowy m.in. dokonał podziału działki 10 zgodnie z mapą J. T. z dnia 16 października 1991r. (stanowiącą integralną część orzeczenia), przyznając na własność A. B. działkę nr 10/1 i 28/1, M. P. zaś działkę nr 10/2, 11 i 28/2, oraz obciążył działkę nr 10/1 służebnością w postaci prawa korzystania ze studni znajdującej się a działce z możliwością ogrodzenia dojścia bezpośrednio od granicy z działką 10/1 i 10/2 o szerokości 1,5m na rzecz J. B. dożywotnią a na rzecz M. P. i A. J. na okres 10 lat, tj. do dnia 31 października 2001r.

Z powyższego wynika, iż przedmiotem sporu między uczestnikami postępowania o dział spadku i podział ówczesnej nieruchomości nr 10 był przebieg granicy w obrębie siedliska, a przebieg granicy pomiędzy powstałymi z tej działki działkami o nr 10/1 i 10/2 od pkt 2 (przy granicy z gruntami PKP) do pkt 7 był w linii prostej, a od pkt 7 pierwotny przebieg tej granicy w obszarze siedliska miał załamanie w pkt 7 o szerokości ponad 4 m i o długości ponad 23 m do granicy z drogą nr 26. Jednakże strony w toku trwającego postępowania podziałowego zgodnie uzgodniły zlikwidowanie tego załamania celem "wyprostowania" przebiegu granicy. Nie oznacza to jednakże, że przebieg tej granicy od pkt 2 do pkt 26, a więc na całej długości granicy między spornymi działkami, ma mieć kształt linii prostej geometrycznie, w pkt 7 może być bowiem nieznaczne załamanie granicy (powodujące zmianę kierunku granicy), która dalej również będzie miała kształt linii geometrycznej prostej (jednakże w obrębie siedliska). Na obecnym etapie postępowania oczywiste jest jedynie to, że wolą uczestników postępowania podziałowego było niewątpliwie zlikwidowanie pierwotnego załamania granicy w obrębie siedliska (ponad 4 m szerokości i ponad 23 m długości) i "wyprostowanie" w tej szczęści przebiegu granicy. Z tego nie sposób jednak wywieść, iż na całej długości granica między nowo powstałymi działkami miała mieć kształt linii geometrycznie prostej. Zawarte w opinii uzupełniającej S. Ż. stwierdzenia o "wyprostowaniu" granicy należy odczytywać w kontekście poczynionych przez uczestników postępowania podziałowego uzgodnień co do przebiegu tej granicy w obrębie siedliska, celu, w jakim sąd rejonowy polecił sporządzenie opinii uzupełniającej, a zatem "wyprostowania" przebiegu granicy w obrębie siedliska. Dopiero tak odczytywane stwierdzenie biegłego S. Ż. o prostym przebiegu granicy pozwala na prawidłowe rozumienie treści opinii uzupełniającej. Stwierdzenie biegłego o prostym przebiegu granicy od gruntów PKP do drogi gminnej nie musi oznaczać, że jest to przebieg granicy na całej jej długości w linii geometrycznie prostej (w tym samym kierunku). Sam biegły w tej opinii powołuje się wszak na zawartą przez uczestników ugodę co do "zlikwidowania załamania granicy wynoszącej w terenie szerokości 4,20m i długości 23,95m", jak i też koryguje powierzchnie poszczególnych działek, co jest konsekwencją likwidacji owego załamania. Tej okoliczności nie można pomijać przy ocenie ustalonego przez sąd rejonowy przebiegu granicy między działkami nr 10/1 i 10/2. A zatem dla ustalenia prawidłowego przebiegu granicy nie jest wystarczające - jak nadal to czynią organy, a co w dorozumiały tylko sposób zdaje się wynikać z uzasadnienia zaskarżonej decyzji – odwołanie się do mapy sytuacyjnej z podziałem działek z dnia 16 października 1991r., tym bardziej, że przy skali tej mapy 1:2000 może nie być widoczny faktyczny kształt uzgodnionego przebiegu granicy. Przy tej skali przebieg ten może wydawać się mieć kształt linii prostej geometrycznej, choć w rzeczywistości może nastąpić w pkt 7 nieznaczna zmiana kierunku przebiegu granicy, która od tego punku nadal ma jak przyjął biegły S. Ż. kształt linii prostej. Jest to tym bardziej prawdopodobne wnioskowanie skoro w poprzednio dwukrotnie kontrolowanych przez sąd administracyjny decyzjach organy stały na stanowisku o załamaniu tej granicy w pkt 7 i nieznacznej zmianie kierunku biegu tej granicy, co nie jest przecież tożsame z tak znacznym i widocznym nie tylko w terenie ale i na rysunku mapy załamaniem, jakim pierwotnie było załamanie o szerokości ponad 4 m i długości ponad 23m. Sąd kwestionując te decyzje w tym zakresie polecił jedynie wyjaśnienie, która mapa stanowi integralną część orzeczenia sądowego o podział nieruchomości, co nie zmienia faktu, że po niewątpliwym ustaleniu tej kwestii organ obowiązany był – jak zalecił Sąd w pierwszym wyroku - dokonać porównania i analizy dokumentacji podziałowej w kontekście zatwierdzonego przez sąd podziału ówczesnej nieruchomości nr 10. Aby zatem możliwe było ustalenie uzgodnionego przez uczestników i zatwierdzonego przez sąd podziału nieruchomości konieczne było dodatkowo przeanalizowanie obliczonych przez J. T. współrzędnych poszczególnych punktów granicznych, tj. dla pkt 2, 7 i 26 przy uwzględnieniu skorygowanej przez S. Ż. powierzchni działek nr 10/1 i 10/2 w związku ze zlikwidowaniem pierwotnego załamania granicy w pkt 7, 6 do 8 w obrębie siedliska i zmiany numeracji punktów oraz ewentualnego nieznacznego odchylenia kierunku granicy. Jak wynika z wykazu działek i ich powierzchni współrzędne wynoszą dla punktu 2 (1517) X 5619600.39 i dla Y 4545829.16, dla pkt 7 (1842) – X 569159.37 i Y 4546198.99, dla pkt 26 (1862) – X 5619142.12 i Y 4546215.56. Dopiero uwzględnienie wszystkich tych elementów pozwoli na niewątpliwe ustalenie przebiegu spornej granicy. Nawet jeśli hipotetycznie zakładając wynik tej analizy może doprowadzić organ ostatecznie do wniosku, że przebieg tej granicy na całej jej długości w punktach od 1517 (pkt 2) do 1862 (pkt 26) jest linią geometrycznie prostą, to winno ono znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Nie jest z pewnością dopuszczalne zajmowanie w kolejno podejmowanych przez organy decyzjach w oparciu o ten sam w istocie materiał dowodowy odmiennych ocen, bez uzasadnienia zmiany dotychczasowej oceny, tym bardziej w tak ważkiej sprawie, jaką jest przebieg granicy między nieruchomościami, a w konsekwencji i zasięg prawa własności. Tego jednakże zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ, jak dowodzi analiza uzasadnienia tej decyzji, ograniczył się jedynie do przytoczenia fragmentów uzasadnienia wyroku WSA z dnia 22 października 2015r., III SA/Łd 523/15, pomijając jednak całokształt rozważań sądu, wskazujących na nie wykonanie przez organ zaleceń poprzedniego wyroku WSA w Łodzi z dnia 16 czerwca 2014r., III SA/Łd 139/14. Sąd w wyroku z dnia 22 października 2015r., III SA/Łd 523/15, za ustaloną w sposób niewątpliwy uznał jedynie okoliczność, iż integralną część orzeczenia podziałowego stanowiła mapa sporządzona przez S. Ż. w zastępstwie J. T. z dnia 16 października 1991r., natomiast stwierdzenie sądu o konieczności respektowania przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego operatu należało rozważyć w kontekście nakazanych przez sąd ustaleń co do mapy stanowiącej integralną część orzeczenia podziałowego i wynikających z niej faktów co do przebiegu granicy, a więc wymagało to oceny tego operatu w tym aspekcie. W konkluzji uzasadnienia wyroku Sąd stwierdził wszak, że "w dniu podjęcia przez SR w Z. postanowienia w sprawie [...] stronom została okazana jedynie mapa wykonana przez J. T. podpisana w jego zastępstwie przez S. Ż. (...) w ocenie składu orzekającego w przedmiotowej sprawie przebieg granicy potwierdza załączona do akt sądowych sprawy [...] opinia techniczna uzupełniająca geodety S. Ż. oraz treść protokołu z posiedzenia SR w Z. z dnia 27 września 1991r. określającego warunki zawarcie ugody, czego konsekwencją jest zaś pkt 6 postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] ustanawiający służebność w postaci prawa korzystania ze studni, która w wyniku wyrównania granicy w obrębie siedliska dokonanej na podstawie zawartej ugody znalazła się na działce 10/1". Ponadto Sąd zwrócił "uwagę, że na zlecenie strony skarżącej, zobowiązanej do tego przez organ, geodeta uprawniony W. P. sporządził mapę prawną mającą wyznaczyć granicę pomiędzy działkami o nr 10/1 i 10/2 położonymi w obrębie K. gmina G. Mapa powyższa została przyjęta do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 5 września 2013 r. (...), co ma swoje ewidencyjne konsekwencje. Uwagę Sądu zwróciło stwierdzenie geodety W. P. zawarte na pierwszej stronie sprawozdania technicznego[....], że «w ewidencji gruntów nie przedstawiono (...) dokumentów prawnych na podstawie których wprowadzono zmianę. W tym przypadku jedynym dokumentem powinno być Postanowienie Sądu». Powstaje więc wątpliwość, czy organ wprowadzając do ewidencji dane z operatu technicznego (...) z dnia 2 grudnia 1991 r., dysponował postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. zawierającym w pkt 3 kluczowe dla tej sprawy stwierdzenie, że mapa podpisana w zastępstwie J. T. przez S. Ż., która to właśnie mapa jak ustaliły orany w przedmiotowym postępowaniu, była załącznikiem tego postanowienia, przedstawiająca prosty przebieg granicy uwzględniający zawartą ugodę, jest integralną częścią wydanego postanowienia". Z kolei w poprzedzającym ten wyrok wyroku WSA w Łodzi z dnia 16 czerwca 2014r., III SA/Łd 139/14, Sąd stwierdził, że "organ nie rozważył podstawowej w niniejszej sprawie kwestii, to jest czy przebieg granicy oznaczony w operacie jest zgodny z mapą z dnia 16 października 1991r. wskazaną w postanowieniu Sądu Rejonowego w Z. Mapa ta zgodnie z pkt 3 postanowienia sądu, stanowić miała integralną część orzeczenia po jej zaewidencjonowaniu. (...) W aktach sprawy Sądu Rejonowego w Z. (...) znajduje się tylko jedna mapa sporządzona w dniu 16 października 1991 r. Została ona wykonana przez geodetę uprawnionego S. Ż. w zastępstwie inż. J. T. Na mapie tej oznaczono granicę pomiędzy działkami 10/1 i 10/2, która w ocenie strony skarżącej przebiega w linii prostej od gruntów PKP do drogi przez wieś K. Organ odwoławczy nie odniósł się do stanowiska strony w tym zakresie. Stwierdził, że granica przebiega w sposób odmienny niż twierdzi strona. Powyższa konstatacja organu nie została jednak poprzedzona analizą mapy załączonej do postanowienia Sądu Rejonowego w Z. (...) Organ administracji rozpoznając ponownie sprawę ustali, która z ww. map stanowiła integralną część prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 31 października 1991 r. Następnie przeprowadzi analizę treści tej mapy i ustali czy granice wynikające z operatu technicznego (...) są zgodne z granicami oznaczonymi na mapie stanowiącej integralną część postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 31 października 1991 r.". Skoro zatem uprzednio wątpliwości Sądu budziło to, jaka mapa stanowiła integralną część orzeczenia podziałowego oraz czy operat jest zgodny z mapą stanowiącą integralną część orzeczenia podziałowego, to ustalenie tych kwestii wymagało zarówno zbadania akt sądowych i załącznika do orzeczenia podziałowego, jak również oceny operatu jako podstawy dokonania zmian ewidencyjnych, tym bardziej iż ustalenia czynione przez autora operatu nie zostały zgodnie zaakceptowane przez pozostające w sporze strony, a będące obecnymi właścicielami spornych nieruchomości. Tymczasem organ co prawda ustalił, iż integralną część orzeczenia podziałowego była mapa sporządzona przez S. Ż. w zastępstwie J. T. z dnia 16 października 1991r., a także stwierdził, że strony postępowania [...] zamierzają zawrzeć ugodę, w tym A. B. otrzyma działkę nr 28/1 i 10/1, przy wyrównaniu granicy, w obrębie siedliska, a sporządzona przez S. Ż. mapa z dnia 16 października 1991r. zlikwidowała załamanie granicy wynoszącej w terenie szerokości 4,20 m i długości 23,95m. w obrębie siedliska, nie uwzględnił jednakże tej okoliczności, iż wyrównanie granicy miało miejsce wyłącznie w obrębie siedliska, co nie jest równoznaczne z tym, iż na całej długości tej granicy posiada ona linię geometrycznie prostą a w pkt 7 nie ma jej załamania, od którego to punktu granica ta ma wskazywaną przez biegłego S. Ż. linię prostą zgodnie z podkreślanymi przez niego a poczynionymi przez strony uzgodnieniami. Wobec tego przeanalizowania wymagały również współrzędne pkt 2, 7 i 26, celem ustalenia jaki kształt ma granica na całej jej długości. Mechanicznie niejako, bez dokonywania jakiejkolwiek analizy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ uznał też w konsekwencji, iż przebieg granicy w operacie sporządzonym przez W. P. odpowiada orzeczeniu podziałowemu, a ściślej stanowiącej jego integralną część mapie z dnia 16 października 1991r. Jest to o tyle istotne, że jak wynika z dokumentacji stanowiącej ten operat, doszło do nowego ukształtowania przebiegu granicy, a pozostające w sporze o jej przebieg strony nie podpisały zgodnych ustaleń geodety. Uzasadnienie decyzji nie wyjaśnia zatem przyczyn, dla których organ wbrew swojemu wcześniejszemu stanowisku uznał ostatecznie, że granica ma przebieg geometrycznie prosty, nie zaś że ulega nieznacznemu załamaniu w pkt 7. Nie wykazał, które z tych stanowisk jest prawidłowe w świetle materiału dowodowego sprawy. W tym zakresie zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Stosownie do tych przepisów organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy wydawaniu decyzji. Kluczową rolę w tym zakresie spełnia oczywiście uzasadnienie decyzji. Obowiązek ten powinien sprowadzać się do pełnego odzwierciedlenia w uzasadnieniu faktycznym decyzji zebranego materiału dowodowego sprawy (wyrok NSA W-wa z dnia 28 września 2012r., II GSK 1548/11, LEX nr 1229771, wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2013r., VII SA/Wa 2990/12, LEX nr 1321678). Organ obowiązany jest wykazywać, że wydane orzeczenie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu a materiał sprawy musi odpowiadać na wątpliwości strony i nawet jeśli nie zgadza się ona z rozstrzygnięciem, musi, w razie kontroli instancyjnej lub sądowoadministracyjnej, dawać przekonanie kontrolującemu o słuszności zaskarżonego aktu (wyrok NSA W-wa z dnia 7 sierpnia 2013r., II OSK 1754/13, LEX nr 1364252). Z uzasadnienia decyzji, stanowiącego jej integralną część, musi wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy, w tym podnoszone przez stronę zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 kwietnia 2013r., II SA/Sz 1304/12, LEX nr 1316973). Motywy rozstrzygnięcia muszą być tak ujęte, aby strona zainteresowana mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy jej wydaniu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2013r., VII SA/Wa 2990/12, LEX nr 1321678). Prawidłowo sporządzone uzasadnienie spełnia ważną rolę. Ma ono nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawczo-perswazyjne w stosunku do adresatów decyzji. Stanowi istotny czynnik wpływający na umocnienie praworządności w administracji, bowiem pogłębia zaufanie stron postępowania do organów administracyjnych (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 lutego 2012r., II SA/Gd 925/11, LEX nr 1121362, wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 lipca 2013r., II SA/Kr 678/13, LEX nr 1343041, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 maja 2013r., II SA/Po 1069/12, LEX nr 1329506). Obowiązek jego sporządzenia wiąże się także z zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć tak, aby strony poznały argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji (wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2014r., VIII SA/Wa 839/13, LEX nr 1468443). Motywy decyzji (argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji) powinny być przy tym tak ujęte, aby strona miała możliwość obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do sądu (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 maja 2013r., II SA/Po 1069/12, LEX nr 1329506), a także aby mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 lipca 2013r., II SA/Kr 678/13, LEX nr 1343041, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2013r., II SA/Gd 298/13, LEX nr 1368724). Prawidłowe uzasadnienie decyzji nie tylko informuje o przyczynach zawartego w sentencji decyzji rozstrzygnięcia, ale i powinno stanowić próbę przekonania wnioskodawcy, że podjęta decyzja stanowi jedyny możliwy słuszny sposób załatwienia sprawy. Nie ma bowiem obiektywnie w świetle prawa i faktów danej sprawy możliwości innego jej rozpoznania. Wielokrotnie bowiem właściwie (kompletnie, wyczerpująco, logicznie) sporządzone uzasadnienia powoduje, iż strony zostają przekonane przedstawionymi przez organ argumentami i nie skarżą decyzji, wiedząc, że nie dysponują odpowiednimi uzasadnionymi racjami. Jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji, winno ono być źródłem informacji dotyczącej toku rozumowania organu podejmującego decyzję i wszechstronnie wyjaśniać zawarte w niej rozstrzygnięcie (wyrok NSA z dnia 8 maja 2014r., II OSK 2890/12, LEX nr 1575611, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 lutego 2012r., II SA/Ol 1046/11, LEX nr 1109813). Powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, odzwierciedlać rację decyzyjną. Treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 sierpnia 2014r., II SA/Go 441/14, LEX nr 1519889, wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2014r., VIII SA/Wa 839/13, LEX nr 1468443, wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 lipca 2013r., II SA/Kr 678/13, LEX nr 1343041). Konsekwencją tego rozumowania jest bowiem wydanie przez organ rozstrzygnięcia odpowiadającego normie prawnej zawartej w danym przepisie ustawy. Konkretyzacja prawa dokonuje się więc w rozstrzygnięciu decyzji administracyjnej, a uzasadnienie decyzji służy wskazaniu stronie motywów, jakimi kierował się organ przy załatwieniu jej sprawy administracyjnej (wyrok NSA z dnia 4 marca 2014r, II GSK 2075/12, LEX nr 1495156).

Jednolite i bogate orzecznictwo sądowe przywiązuje – co należy podkreślić - dużą wagę do prawidłowo sporządzonego uzasadnienia decyzji, a wadliwość uzasadnienia ograniczająca prawo strony do obrony uznawana jest za wadę postępowania skutkującą potrzebą eliminacji decyzji z obrotu prawnego i uniemożliwiającą Sądowi ustosunkowanie się do stanowiska organu wyrażonego w sentencji decyzji (por. podobnie np. WSA w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2013r., II SA/Rz 231/13, LEX nr 1332825, czy wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 czerwca 2013r., II SA/Kr 121/13). Za mający istotny wpływ na wynik sprawy jest uznawany brak prawidłowego odniesienia się przez organ do zarzutów zawartych w odwołaniu oraz istotnych i spornych okoliczności w sprawie (wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 lutego 2013r., II SA/Ke 56/13, LEX nr 1311189). Uzasadnienie decyzji stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sąd administracyjny (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 lutego 2012r., II SA/Gd 925/11, LEX nr 1121362). Prawidłowe uzasadnienie pozwala na ocenę prawidłowości decyzji we wszystkich kwestiach związanych z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym. Jego brak natomiast uniemożliwia kontrolę polegającą na tym, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy tę normę prawidłowo zinterpretował (wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2011r., II SA/Wa 465/11, LEX nr 795711, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2013r., II SA/Gd 298/13, LEX nr 1368724).

Zważywszy na powyższe Sąd stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tym organ – wbrew zaleceniom wskazanym w poprzednio pojętych w tej sprawie wyrokach – nie dokonał analizy przebiegu przyjętej w opinii technicznej granicy między spornymi działkami z mapą stanowiącą integralną część orzeczenia sądowego o podział nieruchomości. Nie sposób zatem przyjąć, czy przyjęty obecnie przez organy przebieg granicy został ustalony prawidłowo. Ponownie rozpoznając sprawę organy obowiązane będą dokonać analizy przyjętej w operacie technicznym granicy z granicą wynikającą z mapy przy uwzględnieniu skorygowanej przez S. Ż. powierzchni działek i przyjętych dla poszczególnych punktów granicznych współrzędnych ewentualnie odchylenia kierunku przebiegu granicy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. O kosztach orzekł zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

d.j.