Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1097/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 138 par. 1  pkt 2 , art. 105
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: S WSA Ewa Michna ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 maja 2022 r. znak SKO.PS/4110/200/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 6 maja 2022 r., znak SKO.PS/4110/200/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o uchyleniu decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia 24 lutego 2022 r. odmawiającej przyznania A. B. (dalej: "skarżący") pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot kosztów opłaty za zakwaterowanie w Hostelu [...] w K. na podstawie załączonej faktury oraz umorzyło postępowanie organu I instancji w całości. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 3, art. 4, art. 8, art. 11, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej: "u.p.s.") oraz art. 138 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.").

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 24 lutego 2022 r. Burmistrz Miasta i Gminy W. ([...]) odmówił przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zwrot kosztów poniesionych na opłaty za zakwaterowanie w Hostelu [...] w K.

W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł, że ani w imieniu własnym, ani w imieniu swojej mocodawczyni J. K. nie składał wniosku o zwrot kosztów pobytu w hostelu w dniu 4 lutego 2022 r. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i pociągnięcie do odpowiedzialności osoby, która wydała bezprawną decyzję o odmowie zwrotu kosztów pobytu w hostelu, bez wskazania o jaką kwotę chodzi i za jaki okres, uznanie decyzji za nieprawidłową i wydaną z naruszeniem prawa, powiadomienie skarżącego o zakończeniu postępowania, aby mógł przeglądnąć akta w całości; wyciągnięcie konsekwencji prawnych wobec Dyrektora, Kierownika i innych osób, które dopuściły się poświadczenia nieprawdy w sprawie; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów za wydanie bezprawnej decyzji, narażenie skarżącego na stres oraz koszty związane z odwołaniem i ksero dokumentów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 6 maja 2022 r. uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. i umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji. Kolegium podniosło, że z treści odwołania wynika, że skarżący nie składał w dniu 4 lutego 2022 r. wniosku o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot kosztów poniesionych za opłaty za zakwaterowanie w hostelu [...] w K. W rezultacie, wszczęcie i prowadzenie kolejnego postępowania w sprawie przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot kosztów poniesionych na opłaty poniesione w związku z zakwaterowaniem było nieuzasadnione, tym bardziej, że skarżący nie przedłożył faktury, która miałaby stanowić podstawę refundacji poniesionych kosztów zakwaterowania. W konsekwencji, zdaniem SKO postępowanie jest bezprzedmiotowe w całości, a zatem zasługiwało na umorzenie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił:

- naruszenie prawa procesowego: art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez niewyjaśnienie dlaczego organ II instancji nie wyciągnął konsekwencji wobec organu I instancji oraz nie zasądził zwrotu kosztów na rzecz skarżącego,

- naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy- art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ wyjaśnienia skarżącemu zasadności przesłanek, którymi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy;

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji, polegający na przyjęciu, że odwołanie skarżącego jest polemiką;

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji o umorzeniu postępowania bez wyciągnięcia konsekwencji prawnych wobec organu I instancji.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie poniesionych kosztów za odwołanie i ksera, wyciągnięcie konsekwencji prawnych względem organu I instancji, przyznanie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata Ł. W., zasądzenie kosztów na rzecz pełnomocnika.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności decyzji przeprowadzona zgodnie z ww. granicami wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, z prawidłowo zastosowaną normą prawa materialnego, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.

Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i umarza postępowanie pierwszej instancji w całości lub części. Zgodnie natomiast z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Art. 8 ust. 1 u.p.s. stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zgodnie z art. 39 ust.1 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zgodnie z ust. 2 zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Postępowanie w sprawie przyznania zasiłku celowego wszczynane jest na wniosek podmiotu uprawnionego, a zatem brak odpowiedniego wniosku uniemożliwia organowi prowadzenie postępowania w tym przedmiocie. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony, wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody - postępowanie umorzyć. Wobec jednoznacznego sprzeciwu skarżącego w odniesieniu do prowadzenia postępowania w sprawie wniosku, którego skarżący nie złożył, nie było również podstaw prawnych do prowadzenia postępowania z urzędu.

W związku z faktem, że brak było wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego, zasadnie organ II instancji działając zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. odmawiającą skarżącemu przyznania zwrotu kosztów pobytu w Hostelu [...] i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.

Zauważyć należy, że postępowanie może być bezprzedmiotowe zarówno z przyczyn prawnych - gdy okaże się, że nie ma normy prawnej udzielającej organowi administracji publicznej kompetencji do wydania decyzji administracyjnej, jak i z przyczyn faktycznych - gdy okaże się, że nie ma okoliczności faktycznych, uzasadniających, według hipotezy normy prawnej, kompetencję organu administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 31 marca 2022 r., II SA/Bk 44/22, CBOSA), a zatem zasadnie organ II instancji -w świetle braku wniosku strony o przyznanie zasiłku celowego - umorzył postępowanie przed organem I instancji.

Zdaniem Sądu podniesione w skardze zarzuty błędnych ustaleń faktycznych przyjętych w zaskarżonej decyzji, stanowią jedynie polemikę z treścią rozstrzygnięcia, skarżący bowiem w żadnym miejscu skargi nie wyjaśnił jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy. W ocenie Sądu, ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę wydanej decyzji są prawidłowe i znajdują oparcie w zebranym sprawie materiale dowodowym, a także oświadczeniach skarżącego. Okolicznością istotą dla rozstrzygnięcia podjętego przez SKO był fakt niezłożenia przez skarżącego w dniu 4 lutego 2022 r. wniosku o przyznanie zasiłku celowego.

Odnosząc się natomiast do zarzutów niewyciągnięcia konsekwencji wobec organu I instancji za wadliwe rozstrzygnięcie, należy wskazać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dysponuje kompetencjami w tym zakresie. Istota dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego ma służyć zapewnieniu stronie dwukrotnego rozpoznania sprawy administracyjnej przez organy I i II instancji. W przypadku dostrzeżenia przez organ II instancji wadliwości w postępowaniu organu I instancji, ma on możliwość uchylenia bądź zmiany wydanej przez ten organ decyzji. Równocześnie, co do zasady decyzja organu I instancji, jako nieostateczna nie podlega wykonaniu, ani nie wywołuje innych skutków prawnych. Zauważyć także należy, że przepisy k.p.a. nie przewidują instytucji zwrotu kosztów postępowania administracyjnego od organu, w sytuacji zmiany lub uchylenia decyzji organu I instancji przez organ orzekający w II instancji.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie zasady przekonywania, SKO uzasadniło zaskarżoną decyzję zarówno co do stanu faktycznego i prawnego oraz wyjaśniło podstawę umorzenia postępowania przed organem pierwszej instancji.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).

Sąd nie orzekł w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu, ponieważ pełnomocnik nie złożył wniosku o przyznanie mu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Pełnomocnik skarżącego został zawiadomiony pismem z dnia 2 listopada 2022 r. o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). W zawiadomieniu Sąd poinformował pełnomocnika o możliwości uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przedłożenie stosownych pism procesowych i dokumentów. Do dnia posiedzenia niejawnego, tj. do dnia 15 grudnia 2022 r. do Sądu nie wpłynęło żadne pismo pełnomocnika z urzędu.

Zgodnie z art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. Zgodnie natomiast z § 2 przepis § 1 nie ma zastosowania w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego. W takim przypadku o kosztach należnych stronie sąd orzeka z urzędu. Sąd nie miał zatem podstaw do orzekania o kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, ponieważ w sprawie tej brak było wniosku pełnomocnika.

Mając na względzie powyższe oraz fakt, że Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa dających podstawę do jej uchylenia, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.