Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 466/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 47 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 136 poz 914
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędziowie Stanisław Gronowski (spr.) NSA Tadeusz Cysek Protokolant Marta Podoba po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. M. U. Spółki z o.o. w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1748/11 w sprawie ze skargi Z. M. U. Spółki z o.o. w C. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Z. M. U. Spółki z o.o. w C. na rzecz Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1748/11, wydanym w sprawie ze skargi Z. Mięsnych "U." Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej, oddalono skargę.

Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

W dniu 11 stycznia 2011 r. inspektorzy Śląskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w K. przeprowadzili kontrolę w hipermarkecie "T." w B.. Pobrano m.in. próbkę (2 opakowania) mielonki indyczej (surowy wyrób mięsny) produkcji Z. M. "U." Sp. z o.o. z siedzibą w C., zwanej dalej "skarżącą". Nie wzięto próbki kontrolnej, powołując się na przepis art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 ze zm.). W myśl art. 28 ust. 3 pkt 1 wspomnianej ustawy, próbki kontrolnej nie pobiera się, jeżeli pobranie próbki byłoby utrudnione z uwagi na wartość, rodzaj lub niewielką ilość produktu.

W świetle sprawozdania z badania próbki Nr 1/2011 z dnia 17 stycznia 2011 r., przeprowadzonego przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w K., w omawianej "Mielonce Indyczej" wykryto obecność niedozwolonego sztucznego barwnika - czerwieni koszenilowej.

W dniu 9 marca 2011 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w K. przeprowadzili kontrolę w zakładzie produkcyjnym skarżącej. Jak ustalono, zarówno w normie zakładowej produktu "Mielonka Indycza", jak i na etykiecie, skarżąca nie deklarowała obecności czerwieni koszenilowej. Ponadto, wśród składników mięsnych w produkcie tym było m.in. 45% mięsa indyczego, 15% mięsa wieprzowego oraz tłuszczu wieprzowego bez określenia udziału procentowego. Na etykiecie czołowej produktu znajdował się znak słowno-graficzny z napisem "TRADYCYJNE POLSKIE PRODUKTY".

Ustosunkowując się do ustaleń protokołu z kontroli skarżąca w piśmie z dnia 25 marca 25 marca 2011 r. wyjaśniła, iż sposób oznaczenia omawianego produktu nie narusza obowiązujących przepisów, a w szczególności nie wprowadza w błąd przeciętnego konsumenta co do rodzaju i właściwości towaru. Na etykiecie podano bowiem w sposób czytelny i zrozumiały składniki wchodzące w skład produktu.

Skarżąca podtrzymała stanowisko w kwestii nie stosowania w procesie produkcyjnym czerwieni koszenilowej, wnioskując w tym zakresie ponowne przeprowadzenie badania próbki z partii zakwestionowanego produktu.

Ostateczną decyzją Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] utrzymano w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w K. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nakładającą na skarżącą karę pieniężną w kwocie 5.000 zł za wprowadzenie do obrotu zafałszowanej "Mielonki Indyczej".

Podstawę materialno-prawną decyzji stanowiły m.in. przepisy:

• art. 3 pkt 5, art. 3 pkt 10 lit. a i b, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 2, art. 7 ust. 2 pkt 1 i art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.);

• art. 3 ust. 3 pkt 60, art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 47, art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm.);

• art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. ze zm.);

• art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206);

• art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenia rady (WE) Nr 509/2006, z dnia 20 marca 2006 r. w sprawie produktów rolnych i środków spożywczych będących gwarantowanymi tradycyjnymi specjalnościami (Dz. Urz. UE L 93 z dnia 31 marca 2006 r., str. 1);

• art. 8 ust. 1 lit. b, art. 16 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwie Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 31 z dnia 1 lutego 2002 r., str. 1 ze zm.).

Powołane przepisy ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych miały następującą treść:

Art. 3 pkt 5, "jakość handlowa - cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi".

Art. 3 pkt 10 lit. a i b, "artykuł rolno-spożywczy zafałszowany - produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli: a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej; b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą",

Art. 4 ust. 1, "Wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta".

Art. 6 ust. 2, "Do znakowania artykułów rolno-spożywczych stosuje się odpowiednio wymagania określone w art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia".

Art. 7 ust. 2 pkt 1, "W przypadku artykułu rolno-spożywczego będącego środkiem spożywczym nazwa powinna odpowiadać wymaganiom określonym w art. 47 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia".

Art. 40a ust. 1 pkt 4, "Kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1.000 zł."

Powołane przepisy ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywieniu miały następującą treść:

Art. 3 ust. 3 pkt 60, "żywność tradycyjna - produkty rolne i środki spożywcze: a) których nazwy są zarejestrowane zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 509/2006 z dnia 20 marca 2006 r. w sprawie produktów rolnych i środków spożywczych będących gwarantowanymi tradycyjnymi specjalnościami (Dz. Urz. UE L 93 z 31.03.2006, str. 1) lub rozporządzeniem Rady (WE) nr 510/2006 z dnia 20 marca 2006 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. Urz. UE L 93 z 31 marca 2006, str. 12), lub b) w stosunku do których wnioski o rejestrację zostały wysłane do Komisji Europejskiej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o rejestracji i ochronie nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 10, poz. 68 oraz z 2008 r. Nr 171, poz. 1056 i Nr 216, poz. 1368), lub c) umieszczone na liście produktów tradycyjnych prowadzonej przez ministra właściwego do spraw rynków rolnych".

Art. 45 ust. 2, "Oznakowanie środka spożywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spożywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego".

Art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a), “Oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji".

Art. 47, " Nazwa środka spożywczego powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spożywczego lub składać się z opisu tego środka spożywczego lub sposobu jego użycia, tak aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów.

2. Nazwa środka spożywczego wyprodukowanego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, pod którą środek spożywczy jest wprowadzany do obrotu w tym państwie zgodnie z obowiązującymi w nim przepisami, może być stosowana w oznakowaniu tego środka spożywczego wprowadzanego do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli sama lub w połączeniu z dodatkowym opisem zamieszczonym w jej bezpośrednim sąsiedztwie umożliwia konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości tego środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów.

3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli nazwa środka spożywczego wyprodukowanego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej jest stosowana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do oznaczania innych środków spożywczych, biorąc pod uwagę ich skład i sposób wytwarzania.

4. Nazwie powinny towarzyszyć informacje dotyczące postaci środka spożywczego lub procesów technologicznych stosowanych w produkcji, w szczególności określające, czy jest to środek spożywczy sproszkowany, liofilizowany, głęboko mrożony, zagęszczony, wędzony - w przypadku gdy brak tej informacji może wprowadzać nabywcę w błąd.

5. Nazwa, pod którą środek spożywczy jest wprowadzany do obrotu, nie może być zastąpiona znakiem towarowym, nazwą marki lub nazwą handlową (wymyśloną)".

Art. 48 ust. 1, "Środki spożywcze muszą być oznakowane w sposób zrozumiały dla konsumenta, napisy muszą być wyraźne, czytelne i nieusuwalne, umieszczone w widocznym miejscu, a także nie mogą być w żaden sposób ukryte, zasłonięte lub przesłonięte innymi nadrukami lub obrazkami".

Powołany art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym ma następującą treść: "Praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął".

Powołany art. 2 ust. 1 lit. b wspomnianego rozporządzenia (WE) Nr 509/2006, ma następującą treść: "Do celów niniejszego rozporządzenia "tradycyjny" oznacza udokumentowany jako będący w użyciu na rynku wspólnotowym przynajmniej przez okres wskazujący na przekaz z pokolenia na pokolenie; okres ten powinien odpowiadać okresowi zwykle przypisywanemu jednemu pokoleniu i wynosić co najmniej 25 lat".

Powołane przepisy wspomnianego rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, mają następującą treść:

Art. 8 ust. 1 lit. b), "Prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma na celu zapobieganie fałszowaniu żywności".

Art. 16, "Bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd".

Według organu, zakwestionowana partia surowego wyrobu mięsnego nie spełnia wymagań, o których mowa w przytoczonych przepisach, z uwagi na wprowadzające konsumenta w błąd oznakowanie, poprzez zastosowanie niewłaściwej nazwy handlowej. Nazwa "Mielonka Indycza" wprowadza konsumenta w błąd co do składu przetworu, sugerując że jest to wyrób wyłącznie z mięsa z indyka, a w rzeczywistości zawiera w swoim składzie oprócz mięsa z indyka również mięso wieprzowe i tłuszcz wieprzowy. Nazwa produktu jest pierwszą informacją, która trafia do świadomości konsumenta podczas procesu decyzyjnego. Nazwa wspomnianego produktu buduje mylne wyobrażenie o produkcie. Tym samym ogranicza możliwość swobodnej oceny produktu i może spowodować podjęcie przez konsumenta decyzji o kupnie, której inaczej by nie podjął. Przepisy prawa żywnościowego, jak wskazał organ, sprzeciwiają się każdej praktyce, w tym znakowaniu artykułów rolno-spożywczych, mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić konsumenta w błąd. Podstawowym celem prawa żywnościowego, obok ochrony zdrowia i życia ludzi, jest ochrona interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością.

Organ nie uwzględnił zarzutu skarżącej, iż nazwa "Mielonka Indycza" nie wprowadza konsumenta w błąd, ponieważ pełny skład surowcowy został podany na etykiecie. Zdaniem organu nazwa produktu nie powinna sugerować innego składu surowcowego niż jest on w rzeczywistości. Dlatego udział jakiegokolwiek mięsa w omawianej partii, innego niż indycze, powinien być uwzględniony w nazwie.

Nie uwzględniono także wniosku skarżącej o powołanie biegłego językoznawcy, gdyż dla przeciętnego konsumenta pojęcia "indyczy", czy "z indyka" są tożsame.

W ocenie organu wprowadza w błąd konsumenta etykieta produktu o treści "Tradycyjne polskie produkty", sugerująca wytworzenie produktu w oparciu o tradycyjną recepturę, a więc bez udziału różnorodnych substancji dodatkowych, w sytuacji, gdy omawiany produkt zawierał liczne dozwolone substancje dodatkowe, jak przykładowo zagęszczacze, regulujące kwasowość, wzmacniacze smaku, konserwujące itp. Ponadto, jak wskazał organ, w świetle art. 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia Rady (WE) nr 509/2006 użycie w produkcie terminu "tradycyjny" oznacza udokumentowanie produkcji danego towaru przez okres co najmniej 25 lat.

Organ nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącej o niestosowaniu w procesie produkcyjnym czerwieni koszenilowej. Brak pobrania próbki kontrolnej dla zweryfikowania wspomnianego ustalenia organ tłumaczył nietrwałością produktu.

W ocenie organu wysokość wymierzonej kary pieniężnej jest adekwatna do stwierdzonych nieprawidłowości, w tym stopnia zafałszowania i stanowi dla skarżącej odczuwalną dolegliwość, pozostając jednocześnie w jej możliwościach finansowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., o czym była mowa na wstępie, oddalił skargę, powtarzając w całej rozciągłości poczynione przez organ ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną. Dodał, że wprawdzie przeciętny konsument jest osobą dobrze poinformowaną, uważną i racjonalną, to jednak nie zwalnia to producenta z obowiązku prawidłowego oznaczania wyrobów. Podanie w wykazie składników rzeczywistego składu surowcowego nie zwalnia producenta z obowiązku zastosowania nazwy zgodnej z rzeczywistym składem.

Od powyższego wyroku skarżąca wywiodła skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach zaskarżenia wskazanych w przepisach art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie i wykładnię, tj. art. 40a ust. 4, art. 40a ust. 5, art. 21 w zw. z art. 40a ust. 1 pkt. 4 i art. 3 pkt.10 lit. b i c ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, art. 6 ust. 2 ww. ustawy w zw. z art. 46 ust. 1 pkt. 1 lit.a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym poprzez przyjęcie, iż skarżący wprowadził do obrotu 945 kg artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego, tj. "Mielonki Indyczej" i w związku z tym uznanie za zasadne wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł.

Skarga kasacyjna zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, tj.:

• art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na braku odniesienia się do wniosku skarżącej o zastosowanie kary minimalnej w wysokości 1.000 zł, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

• art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uznaniu, iż wniosek dowodowy w postaci opinii biegłego językoznawcy nie miał istotnego znaczenia w sprawie.

Według skarżącej zafałszowanie produktu żywnościowego, w rozumieniu przepisów art. 3 pkt. 10 lit. b i c ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, może być przejawem tylko działania umyślnego, a to w sprawie nie miało miejsca.

Jak wywodzi skarżąca nazwa produktu żywnościowego "Mielonka Indycza" nie wprowadza przeciętnego konsumenta w błąd, z uwagi na podanie składu produktu w sposób czytelny i zrozumiały. Treść informacji na opakowaniu powinna być analizowana pod kątem zgodności z przepisami całościowo, tj. w tym wypadku nazwa łącznie m.in. ze składem, a nie każdy zapis osobno.

Skarżąca podtrzymała stanowisko kwestionujące stosowanie w procesie produkcji niedozwolonej substancji dodatkowej w postaci czerwieni koszenilowej. Przeprowadzone na jej zlecenie badanie na próbce towaru z dnia 8 lutego 2011 r. nie potwierdziło, aby wspomniana substancja była dodawana. Niemożność przeprowadzenia przez organ ponownego badania, a to z uwagi na niepobranie próbki kontrolnej, na co skarżąca nie miała wpływu, nie może działać na jej niekorzyść.

Sąd, co zarzuciła skarżąca, nie odniósł się również do kwestii wysokości nałożonej kary.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

Skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach i tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie jest trafny zarzut, jakoby zafałszowanie produktu żywnościowego, w rozumieniu przepisów art. 3 pkt. 10 lit. b i c ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, mogło być przejawem jedynie działania umyślnego sprawcy tego czynu. Prawo żywnościowe ma na celu ochronę życia i zdrowia ludzkiego, a także ochronę interesów konsumentów nabywających produkty żywnościowe. Ta zaś sfera może doznać uszczerbku, zarówno w wyniku działań umyślnych, jak i nieumyślnych. Dlatego o zafałszowaniu produktu żywnościowego decyduje obiektywny stan rzeczy, a w szczególności wprowadzenie do obrotu towarów żywnościowych, o których mowa w przepisach art. 3 pkt 10 wspomnianej ustawy. Natomiast naruszenie omawianych przepisów w następstwie działań umyślnych lub w wyniku rażącego niedbalstwa powinno być wzięte pod uwagę przy ustalaniu sankcji względem sprawcy takich zachowań.

W niniejszej sprawie na plan pierwszy wysuwa się kwestia, czy nazwa handlowa towaru żywnościowego, jakim jest omawiana "Mielonka Indycza", musi być zgodna ze składem surowców wchodzących w zakres danego produktu. W tym miejscu można dodać, iż w odniesieniu do niektórych produktów żywnościowych odrębne przepisy normują kwestie nazw takich towarów, które tym samym muszą spełnić ściśle określone wymogi jakościowe, w tym dotyczące składu. Przykładem może być tutaj masło. Stosownie do części II ust. 2 załącznika XII oraz załącznika XV rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące produktów rolnych (Dz. Urz. UE L 299 z dnia 16 listopada 2007 r., s. 1) nazwa "masło" oznacza produkt uzyskany wyłącznie z mleka, przy czym rozróżnia się "masło" (które zawiera nie mniej niż 80% i nie więcej niż 90% tłuszczu mlecznego, nie więcej niż 16% wody i nie więcej niż 2% suchej masy beztłuszczowej mleka), "masło o zawartości trzech czwartych" (zawiera nie mniej niż 60% i nie więcej niż 62% tłuszczu mlecznego) oraz "masło półtłuste" (zawiera nie mniej niż 39% i nie więcej niż 41% tłuszczu mlecznego). Oznaczenie nazwą "masło" produktu, który nie spełnia ściśle wskazanych wymogów, stanowi przejaw sankcjonowanego karą pieniężna deliktu administracyjnego (wyrok NSA z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1159/11).

Omawiana wyżej sytuacja nie ma jednakże zastosowania w odniesieniu do takich artykułów żywnościowych, jak przykładowo sporna "Mielonka Indycza". Toteż, w braku przepisów szczególnych, określających jakość tego produktu, jego nazwa handlowa powinna być zgodna z przepisami wskazanymi w zaskarżonej decyzji, a w szczególności art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywieniu.

Za daleko idące wydaje się być stanowisko organu i Sądu pierwszej instancji podzielającego to stanowisko, sugerujące, aby nazwa produktu żywnościowego obejmowała skład surowców użytych do jego wytworzenia. Byłoby to bowiem niemożliwe w odniesieniu do towarów składających się z wielu składników, jak również ze względów marketingowych. Niemniej, nazwa produktu żywnościowego nie może pomijać surowca istotnego ze względu na preferencje konsumentów nabywających dany produkt żywnościowy, jeżeli z uwagi na te właśnie preferencje, poprzez wprowadzającą ich w błąd nazwę towaru, w rezultacie mieli by nabyć produkt żywnościowy, którego nie zamierzali zakupić.

Nazwa towaru, z czym zgodzić się należy z organem, jest pierwszą i istotną informacją budującą wyobrażenie konsumenta o danym produkcie, w dużej mierze decydująca o podjęciu decyzji zakupu tego towaru. Jeżeli nazwa produktu jest myląca lub błędna, a zwłaszcza istotnie wpływa na preferencje zakupu, którymi kieruje się konsument, a nie są one spełnione, dochodzi wówczas do trudnej do zaakceptowania sytuacji nabycia towaru, którego konsument nie zamierzał zakupić. Nadużyciem ze strony producenta, który użył błędnej lub mylącej nazwy produktu, jest odesłanie konsumenta do szczegółowego analizowania składu produktu podanego na etykiecie, aby sam się wyprowadził z błędnego mniemania o właściwościach i cechach towaru, które wcześniej przypisywał sobie na podstawie błędnej lub mylącej nazwy podanej przez producenta na etykiecie towaru.

Taka sytuacja ma miejsce w odniesieniu do spornej "Mielonki Indyczej". Istnieje bowiem, co można uznać za rzecz powszechnie znaną, znacząca część konsumentów odstępujących od spożywania produktów z mięsa wieprzowego na rzecz innych rodzajów mięsa. Dla tej kategorii konsumentów nazwa wspomnianego towaru, jako "Mielonka Indycza", buduje wyobrażenie, iż jest to produkt z mięsa indyczego, a więc nie zawierający innego rodzaju mięsa, a w szczególności nie preferowanego mięsa wieprzowego. Natomiast, poprzez użycie mylącej nazwy towaru "Mielonka Indycza", gdy w rzeczywistości produkt ten w swoim składzie zawiera istotną część mięsa wieprzowego, dana kategoria konsumentów, o ile wcześniej nie rozpozna swego błędnego wyobrażenia o tym towarze, wywołanego jego mylącą nazwą, spożyje ten produkt, którego nie zamierzali kupować i konsumować.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska skarżącej, według którego przeciętny konsument, nabywając omawianą "Mielonkę Indyczą", ma rozeznanie co do cech i właściwości tego produktu, jako przetworu zawierającego mieszaninę, m.in. mięsa indyczego i wieprzowego. Nazwa tego produktu prima facie stanowi informację, iż jest to produkt w swym składzie jednorodny, składający się z mięsa indyczego. Jeżeli zatem, jak twierdzi skarżąca, przeciętny konsument, który zgodnie z Unijnym ustawodawstwem i orzecznictwem jest dostatecznie dobrze poinformowany oraz dostatecznie uważny i ostrożny, z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych i językowych, rozpozna cechy i właściwości omawianego produktu, nie będąc tym samym wprowadzonym w błąd, to skarżąca na tę okoliczność powinna przedłożyć odpowiednie dowody. Natomiast, poza własnym przekonaniem, które wyraziła, skarżąca nie zaofiarowała takich dowodów, iż przeciętny konsument podziela jej punkt widzenia i nie da się zwieść mylącej nazwy tego produktu.

Naruszeniem prawa było również naniesienie przez skarżącą na etykiecie opakowania omawianej mielonki informacji o treści: "TRADYCYJNE POLSKIE PRODUKTY". Naruszyło to powołany przez organ przepis art. 2 ust. 1 lit. b wspomnianego rozporządzenia (WE) Nr 509/2006. Na gruncie ustawodawstwa Unii Europejskiej, o czym była już mowa, użycie na opakowaniu produktu żywnościowego oznaczenia "tradycyjny" świadczy, iż produkt ten funkcjonuje na rynku wspólnotowym przynajmniej przez okres pokolenia, a więc co najmniej 25 lat. Tego kryterium omawiany produkt nie spełnia. Ponadto, z uwagi na użycie w tym produkcie wielu związków chemicznych, nie sposób byłoby twierdzić, aby produkt ten był wytwarzany w tradycyjny sposób.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy, pomijając już sporną kwestię użycia niedozwolonego sztucznego barwnika - czerwieni koszenilowej, stanowi dostateczną podstawę dla uznania, iż w sprawie doszło do naruszenia przez skarżącą, na szkodę konsumentów, wskazanych przez organ przepisów prawa, co trafnie zaakceptował Sąd pierwszej instancji.

Zastosowana przez organ sankcja w postaci kary pieniężnej w kwocie 5.000 zł, mieszcząca się w możliwościach finansowych skarżącej, jest adekwatna do stopnia stwierdzonych nieprawidłowości.

W tym stanie sprawy skarga kasacyjna, jako nie oparta na usprawiedliwionych podstawach, podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.