Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 635/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16,  art. 16a
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit.  a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 178  ust.  1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2015 r. sprawy ze skargi H.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 27 lutego 2014 r. H. S. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną – R.S., która zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia 7.03.2007 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe o charakterze trwałym.

Decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., Nr [...], odmówiono przyznania H. S. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, iż H. S. sprawuje faktyczną opiekę nad całkowicie ubezwłasnowolnioną żoną, zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności i był zatrudniony w firmie "A Sp. z o. o." z siedzibą w K.w okresie od 1.07.1991 r. do 31.05.2012 r. Umowa o pracę została rozwiązana z zachowaniem okresu wypowiedzenia przez pracodawcę, zatem brak jest związku przyczynowo - skutkowego do przyznana wnioskowanego świadczenia. Dodatkowo, dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie wynosi 636,96 -zł. i przekracza ustawowe kryterium dochodowe o kwotę 13,96 -zł.

Od powyższej decyzji H. S. złożył odwołanie, wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Wskazał, iż uzyskał odpowiedź z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w Warszawie, że może ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy i to nawet po przekroczeniu ustawowego kryterium dochodowego. Zdaniem odwołującego, uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. podwyższyła kryterium dochodowe do kwoty 684,- zł., a z udzielonej mu odpowiedzi nie wynika, iż o specjalny zasiłek opiekuńczy mogą ubiegać się tylko takie osoby, które są w stosunku pracy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie decyzji z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Powołując się na art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 z późn. zm.) uznało, iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (tj. 623 zł.). Przepisy art. 5 ust. 4-9 ustawy o świadczeniach rodzinnych stosuje się odpowiednio. W przypadku, gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje w wysokości 520,00 zł miesięcznie. Specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do- renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów; c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego; d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; 4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego; 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych ilekroć w tej ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. H. S. nie może zostać przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną R. S.gdyż jak wynika z akt sprawy, aby sprawować opiekę nad żoną nie zrezygnował on z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. W okresie od 1.07.1991 r. do 31.05.2012 r. był zatrudniony w A Sp. z o. o. z siedzibą w K. Umowa ta została rozwiązana z zachowaniem okresu wypowiedzenia przez pracodawcę, w trybie art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy. Nie można przyjąć, iż nie podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest wystarczające w przypadku ubiegania się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż takiej sytuacji, w odróżnieniu od przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie przewiduje przepis art. 16a tej ustawy. Dodatkowo, dochód na osobę w rodzinie wnioskodawcy wynoszący 636,96 -zł. przekracza kwotę uprawniającą do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego tj. 623,- zł. o kwotę 13,96 -zł., tj. o kwotę niższą niż kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, tj. 77,- zł. Dodatkowo, zastosowanie art. 16a pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest w sprawie możliwe, bowiem w poprzednim okresie zasiłkowym R. S. nie przysługiwał specjalny zasiłek pielęgnacyjny. Odnosząc się do zarzutu odwołania organ zauważył, iż kryterium dochodowe, od którego spełnienia uzależnione jest przyznanie specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego, zostało określone w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych a nie w przywołanej w odwołaniu uchwale Rady Miejskiej w B.

W skardze H. S. uznał, że zaskarżona decyzja nie zawiera odpowiedzi na zarzuty sprecyzowane przez niego w odwołaniu oraz jednoznacznej odpowiedzi, czy ma podstawę prawną do ubiegania się o wnioskowane świadczenie. Organ odwoławczy nie wyjaśnił ponadto, jakie kryterium dochodowe określiła uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. Zaznaczył, że uzyskał odpowiedź z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w Warszawie, z której jego zdaniem wynika, że może ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, argumentując swoje stanowisko tak, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wskazując, że przedmiotowa uchwała z dnia [...] r. została wydana na podstawie ustawy o pomocy społecznej, która nie ma zastosowania do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że Sąd nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o jej zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Działając zaś w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), Sąd obowiązany jest skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd, nie jest związany granicami skargi (por. art. 134 p.p.s.a.).

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z przyczyn innych niż w niej podniesione.

Przedmiotem kontroli Sądu jest zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. o odmowie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego, o który ubiegał się w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną żoną.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, stanowił art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Dokonana przez Sąd analiza stanu prawnego wskazuje, że przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych został dopiero od dnia 1 stycznia 2013 r. dodany do ustawy o świadczeniach rodzinnych, na podstawie ustawy nowelizującej ten akt prawny, tj. ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548, zwanej dalej w skrócie jako: "ustawa nowelizująca"). Reguluje on warunki nabywania świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, który jest nowym świadczeniem w systemie świadczeń rodzinnych.

Stosownie do treści 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których ciąży, stosownie do przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r. poz. 788 i 1529) obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jedną z koniecznych do spełnienia przesłanek nabycia prawa do tego świadczenia jest też, wynikający z art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych warunek by łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki, w przeliczeniu na osobę nie przekraczał tzw. kryterium dochodowego, tj. kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (ustalonego na poziomie 623,- zł. na osobę w rodzinie).

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji zgodnie uznały, iż przeszkodą w nabyciu przez skarżącego wnioskowanego świadczenia, pozostawała okoliczność przewyższania ustalonego w ustawie o świadczeniach rodzinnych kryterium dochodowego, które wynosi 636,96 -zł. mimo, iż przekroczenie to w kwocie 13,96 -zł. było niższe niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego, tj. 77,- zł. miesięcznie oraz okoliczność, że skarżący rozwiązał umowę o pracę za zachowaniem okresu wypowiedzenia przez pracodawcę, zatem brak było związku przyczynowo - skutkowego do przyznana wnioskowanego świadczenia, czyli rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad jego żoną. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zauważono, że nie ma możliwości zastosowania w sprawie wyjątku, o jakim mowa w art. 16a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a to ze względu na fakt, iż skarżącemu w poprzednim okresie zasiłkowym specjalny zasiłek pielęgnacyjny nie przysługiwał.

W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że rozumowanie powyższe jest błędne, bowiem w rozpatrywanej sprawie chodzi o nowe świadczenie wprowadzone dopiero od dnia 1 stycznia 2013 r. w stosunku do którego nie można mówić o "poprzednim okresie zasiłkowym".

Stosownie do przepisu art. 16a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych "w przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje".

Organ odwoławczy nie dostrzegł, że uznając niemożność zastosowania w stosunku do skarżącego cytowanej regulacji, kierował się wyłącznie językową wykładnią przytoczonego powyżej art. 16a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie składu orzekającego wyłącznie językowa wykładnia przepisu art. 16a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie realizuje celu, jaki był zamiarem ustawodawcy, zawartej w treści normy prawnej art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ani konstytucyjnej zasady równości i sprawiedliwości społecznej, nakazu ochrony i opieki nad rodziną oraz pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej oraz osobom niepełnosprawnym (art. 18, art. 69 i art. 71 Konstytucji RP).

Nie może budzić bowiem wątpliwości, iż celem wprowadzenia tego rozwiązania było dążenie ustawodawcy do złagodzenia skutków wprowadzonego progu dochodowego, którego przekroczenie skutkuje (mimo spełniania pozostałych wymogów ustawowych) odmową przyznania świadczenia. Bez wątpienia wskazany cel pozostaje oparty na przekonaniu, iż sytuacja materialna osób ubiegających się o specjalny zasiłek opiekuńczy, w których łączny dochód na osobę w rodzinie jedynie nieznacznie przekracza kryterium dochodowe, jest w istocie tożsama z sytuacją osób w rodzinach, których dochód zbliża się do kwoty przyjętego kryterium, ale go nie przekracza. Celowościowa (funkcjonalna) wykładnia art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie dostarcza żadnych argumentów za uznaniem, że wolą ustawodawcy było nieobjęcie wyjątkiem, o jakim mowa w ust. 3 art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych osób spełniających pozostałe przesłanki ustawowe do nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, które ubiegały się o to świadczenie w pierwszym roku obowiązywania nowych regulacji. Skoro, w art. 16a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych mowa jest o "przysługiwaniu" specjalnego zasiłku opiekuńczego, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym, to w ocenie Sądu obowiązkiem organu było ustalenie, czy w hipotetycznym "poprzednim" okresie zasiłkowym skarżącemu przysługiwałby specjalny zasiłek opiekuńczy. Dopiero ustalenie przez organy, iż w tym hipotetycznie "poprzednim okresie zasiłkowym" nie spełniał on kryterium dochodowego, uprawniałoby organy do odmowy zastosowania przepisu art. 16a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Tymczasem, niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy we wskazanym aspekcie oraz brak informacji, czy skarżący na przykład pobierał w tym okresie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad żoną, stanowiło o naruszeniu przez organ odwoławczy przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) oraz naruszeniu prawa materialnego (art. 16a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych) poprzez jego błędną wykładnię.

Zdaniem składu orzekającego dodatkowo organ odwoławczy nie rozpatrzył sprawy w zakresie ustalenia, co było powodem rozwiązania przez skarżącego stosunku pracy z zachowaniem okresu wypowiedzenia przez pracodawcę, w trybie art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy oraz, czy po ustaniu zatrudnienia skarżący uzyskał status osoby bezrobotnej z prawem do pobierania zasiłku dla bezrobotnych, czy też nie. Okoliczności te są również niezbędne do merytorycznego rozstrzygnięcia istoty niniejszej sprawy.

Zgodzić się należy z wypowiadanymi w orzecznictwie poglądami (por.: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 767/13; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 1161/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 stycznia 2014 r. II SA/Łd 976/13; postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2013 r. I OZ 1186/13; centralna baza orzeczeń nsa.gov.pl), że w stosunku do osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego przed 1 stycznia 2013 r., którym przyznano je na okres dłuższy niż do 30 czerwca 2013 r., lub bezterminowo, czynnikiem prawotwórczym i w konsekwencji mającym wpływ na wykładnię prawa do świadczenia określonego w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostaje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 5 grudnia 2013 r., K 27/13, opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 16 grudnia 2013 r., poz. 1557. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją RP przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej ustawę o świadczeniach rodzinnych stwierdzając, iż są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Będące przedmiotem badania Trybunału przepisy art. 11 ust.1 i ust. 3 tej ustawy stanowiły, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Wydane zaś na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, to jest po dniu 30 czerwca 2013 r. Nie może zatem budzić wątpliwości, iż uznane za niekonstytucyjne przepisy odnoszą się do wszystkich spraw, w których przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres dłuższy niż do 30 czerwca 2013 r. a następnie na podstawie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych odmówiono prawa do świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. W tych kategoriach spraw art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest konsekwencją prawną art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej. Normę stosowania prawa w odniesieniu do osób, które miały na przykład przyznane świadczenie na okres dłuższy niż do 30 czerwca 2013 r., należy więc rekonstruować z dwóch przepisów art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej i art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym miejscu zaakcentować należy, iż sądownictwo administracyjne powołane jest m.in. do ochrony słusznie nabytych praw podmiotowych obywateli i konstytucyjnych standardów demokratycznego państwa prawnego. Art. 178 ust. 1 Konstytucji RP gwarantuje sędziom nie tylko niezawisłość od innych władz publicznych, ale także poprzez treść art. 8 ust. 2 Konstytucji RP uprawnia sędziego do bezpośredniego stosowania w sprawie indywidualnej jej przepisów. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Orzeczenia Trybunału wiążą sądy administracyjne i mają dla ich orzecznictwa nierzadko charakter prawotwórczy. Powszechne związanie orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego powoduje, że sądy administracyjne zobowiązane są do ich respektowania jako elementów kształtujących stan prawny oceniany przez sąd. Oznacza to, że sąd administracyjny, dokonując kontroli zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej, zobowiązany jest do uwzględniania tych orzeczeń na równi z aktami normatywnymi wymienionymi w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP (por.: wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 1750/07, Lex nr 563544).

Mając na względzie akcentowaną już rolę sądu administracyjnego oraz okoliczności rozpoznawanej sprawy, skład orzekający uznał, że rozstrzyganie w tej sprawie przez organ odwoławczy było przedwczesne, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego w stopniu o jakim mowa art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organu uwzględnią wyrażaną ocenę prawną i wynikające z niniejszego uzasadnienia wskazania co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.). Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji nie istniała konieczność stosowania w sprawie art. 152 p.p.s.a.