Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2046/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 par. 1 art. 139 art. 122 art. 187
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarżący – S. T. złożył pismo z 23 lutego 2004 r. zatytułowane "wniosek o ponowne rozpatrzenie". W jego uzasadnieniu domagał się ponownego rozpatrzenia wniosku z 7 sierpnia 2003 r. o umorzenie podatku od towarów i usług w kwocie 20.425,08 zł. wraz z odsetkami. Nawiązując do decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] listopada 2003 r. podniósł, iż wzięto wówczas pod uwagę jego przychód wykazany w zeznaniu za 2002 r., nie odliczając kosztów. Nie uwzględniono faktu umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego z jego wniosku przeciwko R.K. Wyjaśnił, że w związku z bezskutecznością postępowań egzekucyjnych, jego firma posiada zadłużenie wobec urzędu skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto Skarżący zalega z wypłatami wynagrodzeń pracownikom oraz z zapłatą hurtowniom za materiały budowlane. Przyczyniło się to do upadłości firmy oraz skutkowało utratą przez niego zdrowia. W rezultacie od sierpnia 2003 r. Skarżący jest niezdolny do pracy i przebywa na rencie (391 zł netto). Stan jego zdrowia stale się pogarsza.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił Skarżącemu umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie 21.695,68 zł. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. uchylił tę decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Wskazał rozbieżność między kwotą zaległości podaną we wniosku i uwzględnioną w decyzji, a także nakazał przeprowadzenie postępowania dowodowego i rzetelne przeanalizowanie obecnej sytuacji finansowej Skarżącego.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił umorzenia zaległości podatku od towarów i usług w kwocie 20.424,68 zł (rzeczywista kwota zaległości) za maj, lipiec, sierpień i grudzień 2000 r.; maj, lipiec, sierpień, październik, listopad i grudzień 2001 r. oraz marzec, maj, lipiec i sierpień 2002 r. wraz z odsetkami.

Przytoczył treść art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej i stwierdził, że ocena "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" należy do organu podatkowego i uzależniona jest od indywidualnej sytuacji podatnika. Powołał się na orzecznictwo sądowe, w którym wskazywano wyjątkowy charakter umorzenia zaległości podatkowych i taki sam charakter okoliczności powstania zaległości jako przesłanki umorzenia. Podatnik może się bowiem ubiegać także o rozłożenie spłaty należności na raty. Podkreślił, że w przypadku wystąpienia ważnego interesu podatnika organ podatkowy nie jest bezwzględnie zobowiązany do umorzenia zaległości. Musi mieć także na uwadze względy społeczne, wymagające, aby zobowiązania podatkowe były realizowane, a podatnik nie był pochopnie z nich zwalniany. Należy brać również pod uwagę zasadę równego traktowania wszystkich podatników. Dlatego też okoliczności uzasadniające umorzenie muszą być nadzwyczajne, na które strona nie miała wpływu i nie mogła ich przewidzieć.

W opinii Naczelnika Urzędu Skarbowego okoliczności powstania zaległości Skarżącego charakteru takiego nie miały. Sytuacja ekonomiczna podmiotów gospodarczych zależy przede wszystkim od podejmowanego ryzyka i już samo podjęcie działalności łączy się z takim ryzykiem. Prowadzący działalność gospodarczą powinien starannie dobierać kontrahentów. Brak dbałości o własne interesy – niesprawdzenie osób, z którymi nawiązywane są kontakty handlowe, wynikiem czego było powstanie zaległości podatkowej – powoduje, że przyznanie wnioskowanej ulgi stawiałoby Skarżącego w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do podatników znajdujących się w takiej samej sytuacji, ale dążących do wywiązywania się z obowiązków podatkowych bez pomocy Państwa.

Niepowodzenie w działalności gospodarczej nie może być uznane za okoliczność niezależną od podatnika. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył orzecznictwo sądowe. Odsetki od zaległości nie są wypadkiem losowym, ponieważ terminy płatności podatków są znane.

Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, wskazując kwoty dochodów rodziny i ponoszonych wydatków, że sytuacja finansowa Skarżącego nie jest tragiczna i nie zagraża egzystencji jego i rodziny.

Umorzenie zaległości stanowiłoby rezygnację z wierzytelności podatkowej. Przyjęcie stanowiska odmiennego świadczyłoby o potraktowaniu Skarżącego w sposób preferencyjny w stosunku podatników terminowo regulujących zobowiązania wobec budżetu.

W odwołaniu od tej decyzji Skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie zaległości. Nie zgodził się z argumentem, że prowadząc działalność gospodarczą powinien był dobierać kontrahentów po ich dokładnym sprawdzeniu, a samo prowadzenie działalności to już ryzyko. Osoba prowadząca działalność powinna pracować i nie jest w stanie przewidzieć, czy kontrahent będzie uczciwy. Skarżący podniósł, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę jego sytuacji zdrowotnej i okoliczności, które się do niej przyczyniły. Wyjaśnił, że wciąż przebywa na rencie inwalidzkiej, a jego stan zdrowia stale się pogarsza, wymagając systematycznego leczenia i rehabilitacji, co jest bardzo kosztowne. Zdaniem Skarżącego powstanie jego zaległości było nadzwyczajne, nie miał na nie wpływu i nie mógł ich przewidzieć.

Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił decyzję organu I instancji w całości i odmówił umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług w kwocie 20.424,68 zł. oraz umorzył kwotę 17.006,90 zł, stanowiącą odsetki za zwłokę od tej zaległości.

Powołał się na art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej i wyjaśnił, że przepis ten ma charakter uznaniowy co oznacza, że ustawodawca pozostawił uznaniu organów podatkowych ocenę istnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych. Ulga ta jest instytucją nadzwyczajną i tę samą cechę muszą posiadać wypadki uzasadniające uwzględnienie wniosku. Za umorzeniem zaległości podatkowej oraz odsetek przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które nie mógł mieć on wpływu (wypadki losowe).

W wypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika zapłata zaległości podatkowej oraz odsetek może być umorzona, jeżeli wystąpią zdarzenia i okoliczności, które organ administracji podatkowej w tym indywidualnym przypadku uzna za zasługujące na uwzględnienie. Nawet gdy wystąpią okoliczności wynikające z ważnego interesu podatnika, organ nie jest bezwzględnie zobowiązany umorzyć zaległość podatkową. Ważnym jest również, aby trudności ekonomiczne spowodowane były okolicznościami niezależnymi od strony.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie wystąpiły tego rodzaju szczególne okoliczności, przemawiające za przyznaniem ulgi w postaci umorzenia zaległości wraz z odsetkami. Okoliczności, które spowodowały powstanie zaległości podatkowych nie można bowiem zaliczyć do zdarzeń losowych. Współpraca z nieuczciwymi kontrahentami jest ryzykiem, jakie ponosi osoba prowadząca działalność gospodarczą. Budżet państwa nie może przejmować na siebie ryzyka związanego z doborem partnerów gospodarczych. Przedsiębiorca dobiera sobie kontrahentów i powinien w zawieranych umowach zapewnić warunki, które umożliwią ewentualne skuteczne dochodzenie należności.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że sytuacja finansowa Skarżącego jest dość trudna. Uznał jednak, iż nie może ona stanowić podstawy do udzielenia ulgi zgodnie z wnioskiem, ponieważ stanowiłoby to odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania i byłoby nieuzasadnionym uprzywilejowaniem Skarżącego wobec innych podatników podatku od towarów i usług. Skarżący uzyskuje dochody z tytułu renty w kwocie 419,12 zł. Łączny dochód miesięczny rodziny, zgodnie z oświadczeniem, wynosi 2.737,91 zł. Koszty utrzymania wynoszą ok. 1.000 zł, a koszty zawiązane z zakupem lekarstw - 300 zł.

Mając jednak na uwadze stale pogarszającą się sytuację zdrowotną i finansową Skarżącego, udokumentowaną dowodami przedłożonymi w toku postępowania, Dyrektor Izby Skarbowej uznał za zasadne częściowe przychylenie się do jego wniosku i umorzenie odsetek od zaległości.

W skardze złożonej na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie w części odmawiającej umorzenia kwoty 20.424,68 zł. Zarzucił naruszenie art. 121, art. 122, art. 125 i art. 187 Ordynacji podatkowej polegające na prowadzeniu postępowania przez kilka lat i jedynie pobieżnym przeanalizowaniu jego sytuacji, co skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług; a także naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przez niewłaściwą interpretację pojęcia "ważny interes podatnika" i w konsekwencji uznanie, iż nie spełniał on przesłanek do uzyskania umorzenia zaległości.

W ocenie Skarżącego organ nie przeprowadził wnikliwie postępowania wyjaśniającego, mimo że trwało ono kilka lat.

Wyjaśnił, że zaległości podatkowe, o których umorzenie wnosi, dotyczą lat 2000-2002, tj. okresu, gdy prowadził działalność gospodarczą, polegającą na świadczeniu usług budowlanych. W latach tych, z powodu kryzysu na rynku usług budowlanych także on popadł w kłopoty finansowe, które nasiliły się w wyniku nieuczciwości kontrahentów. Zdaniem Skarżącego nie ponosi on winy w wyborze kontrahentów, ponieważ nie miał możliwości sprawdzenia ich uczciwości i wypłacalności. Skarżący stwierdził, że podjął starania w celu odzyskania przysługujących mu należności i uzyskał szereg korzystnych wyroków. Jednakże prowadzone na ich podstawie postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. W sprawach przegranych Skarżący dodatkowo musiał pokryć koszty sądowe. Wobec jednego z dłużników prowadzone jest nawet postępowanie karne, które trwa już kilka lat i nie przynosi żadnych efektów, ponieważ wyzbył się on już majątku.

Skarżący podniósł, że umorzenie zaległości jest dla niego jedyną szansą na godną starość. Powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 października 2005 r. sygn. akt I SA/Łd 883/05, w którym Sąd stwierdził, iż tragiczny stan majątkowy i zdrowotny podatnika może w pewnych sytuacjach stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości podatkowych.

Powołując się na orzecznictwo sądowe Skarżący wskazał, że swobodna ocena dowodów musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny, a mianowicie oparciu się na materiale dowodowym. Cytując orzecznictwo, uzasadnił zarzut naruszenia zasad ogólnych postępowania, w tym zasady jego prowadzenia w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 Ordynacji podatkowej), prowadzeniem postępowania przez kilka lat.

Ordynacja podatkowa upoważnia organy do orzekania w ramach uznania administracyjnego, ale jest ono oparte na pojęciach niedookreślonych "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". Automatyczne dawanie pierwszeństwa interesowi publicznemu jest nieuprawnione. Zdaniem Skarżącego organ skupił się jedynie na interesie publicznym, pomijając przesłankę ważnego interesu podatnika, której treść powinna być badana w każdej konkretnej sprawie. Skarżący przytoczył orzecznictwo podkreślające wysoką rangę w hierarchii wartości życia i zdrowia ludzkiego, a także możliwości zarobkowania w celu zdobycia środków utrzymania.

Podsumowując Skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem ogólnych przepisów procedury administracyjnej, wymagającej prowadzenia postępowania z zachowaniem praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów administracji. Obowiązek realizacji zasady prawdy obiektywnej wymagał od organu odwoławczego szczególnej wnikliwości i rzetelności w zebraniu materiału dowodowego, co nie miało miejsca i skutkowało wydaniem decyzji odmownej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Potrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, na który powołuje się Skarżący, obowiązuje od 1 września 2005 r. i dotyczy wniosków o umorzenie zaległości złożonych po tym dniu, a zatem nie ma zastosowania w tej sprawie.

Odnosząc się do zarzutu pominięcia ważnego interesu podatnika stwierdził, że interes ten wystąpił, jednak tylko w stopniu uzasadniającym umorzenie odsetek. Długi czas trwania postępowania Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił koniecznością ustalenia, czy nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia zobowiązań.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kontroli Sądu podane zostały decyzje organów podatkowych wydane w sprawie wszczętej wnioskiem Skarżącego o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami.

Przede wszystkim Sąd rozważył, czy organy podatkowe prawidłowo potraktowały pismo Skarżącego z 23 lutego 2004 r. jako kolejny wniosek o umorzenie zaległości podatkowych, a nie wniesione po terminie odwołanie od negatywnej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2003 r.

Sąd doszedł do przekonania, że w sytuacji, gdy Skarżący powoływał się na pogorszenie stanu jego zdrowia, co wiązało się ze zwiększonymi kosztami leczenia, organ podatkowy I instancji miał podstawy do przyjęcia, iż mimo sformułowań użytych w piśmie z 23 lutego 2003 r. oraz początkowego określenia tego pisma jako odwołanie, jest to kolejny wniosek o umorzenie zaległości podatkowych, uzasadniony zmianą sytuacji finansowej i zdrowotnej Skarżącego.

Jako naruszony przepis prawa materialnego Skarżący wskazał art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Jednakże, co wyjaśnił Dyrektor Izby Skarbowej, w sprawie niniejszej przepis ten nie miał zastosowania. Zgodnie bowiem z art. 25 § 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 143 poz. 1149 z późn. zm.) wnioski o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych złożone przed dniem wejścia w życie tej ustawy podlegały rozpatrzeniu na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej obowiązujących przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Skoro zaś ustawa nowelizująca weszła w życie 1 września 2005 r., a Skarżący złożył wniosek o umorzenie zaległości podatkowych 24 lutego 2004 r., słusznie organy podatkowe oparły się na art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z tym przepisem, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych jego ważnym interesem lub interesem publicznym, organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Uznaniowy charakter decyzji w tym przedmiocie nie budzi wątpliwości. Oznacza on, iż nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Zaznaczyć należy, że zastosowanie tej instytucji prawa administracyjnego możliwe jest dopiero w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone istnienie przesłanek, od których wystąpienia przepis prawa uzależnia podjęcie rozstrzygnięcia korzystnego dla strony. Wtedy to korzystając z uznania administracyjnego organ wydający decyzję dokonuje wyboru rozstrzygnięcia i może – mimo istnienia przesłanek – odmówić uwzględnienia wniosku strony. Natomiast stwierdzenie braku przesłanek zawsze skutkować będzie odmową uwzględnienia wniosku strony.

Sąd podziela utrwalony już w orzecznictwie i uwzględniony przez organy podatkowe w niniejszej sprawie, pogląd o wyjątkowym charakterze ulg w spłacie należności, nakazującym stosować je w sytuacji, gdy z powodów równie wyjątkowych podatnik nie może wywiązać się uiszczenia obciążających go zaległości podatkowych. Ulgi w spłacie należności stanowią – aczkolwiek dopuszczone przez ustawodawcę i niezbędne z punktu widzenia kompletności systemu podatkowego – to jednak odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania. Dlatego też równie wyjątkowy charakter muszą mieć okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych, skutkujące wygaśnięciem zobowiązania podatkowego, co oznacza w istocie rezygnację Skarbu Państwa z należnych mu wpływów.

Zasadnie zatem organy podatkowe skoncentrowały się na ocenie, czy sytuacja Skarżącego uzasadnia przyjęcie, że za udzieleniem wnioskowanej przez niego ulgi przemawia istnienie jego ważnego interesu lub interesu publicznego. Przesłanki te nie zostały przez ustawodawcę zdefiniowane. W istocie w każdej konkretnej sprawie ich istnienie może przejawiać się w odmienny sposób, aczkolwiek w oparciu o piśmiennictwo i orzecznictwo sądowe można określić podstawowe ich ramy.

"Ważny interes podatnika" jest przesłanką związaną bezpośrednio z sytuacją określonej osoby. Musi on być na tyle istotny i wyjątkowy, aby jego pominięcie przyniosło dla tej osoby wyraźnie dostrzegalne negatywne skutki.

Uzyskanie ulgi w spłacie należności w istocie zawsze leży w interesie podatnika prowadząc bądź to do zmniejszenia jego obciążeń podatkowych, bądź to do takiego ich rozłożenia w czasie, aby były możliwe do spełnienia. Jednakże interes ten nie jest równoznaczny z przesłanką "ważnego interesu podatnika", o jakiej mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Ustawodawca określił ten interes przymiotnikiem "ważny", co podkreśla jego doniosłość. Nie jest przy tym wystarczające samo subiektywne przeświadczenie strony, iż taki właśnie jest jej interes w uzyskaniu ulgi, jeżeli obiektywnie istniejące okoliczności faktyczne nie potwierdzają tego.

Zdaniem Sądu przesłankę "interesu publicznego" najpełniej charakteryzuje natomiast pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2003 r. Sygn. akt III SA 1838/01 (Mon.Pod. 2003/7/43), w którym interes ten określono jako "dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp.". Przy jej ocenie należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy.

Niemożność jednoznacznego zdefiniowania powyższych przesłanek powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości.

W sprawie niniejszej zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej skoncentrował się na przyczynach powstania zaległości oraz sytuacji materialnej i stanie zdrowia Skarżącego jako tych elementach, które miały znaczenie dla treści rozstrzygnięcia.

Zgodzić się należy z organami podatkowymi, że przyczyny powstania zaległości Skarżącego w podatku od towarów i usług nie miały charakteru wyjątkowego, losowego. Trudna sytuacja finansowa Skarżącego spowodowana została okolicznościami, które chociaż niepożądane, są charakterystycznym, w pewnym sensie typowym, źródłem utraty płynności finansowej przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą – nieuregulowaniem przez niektórych kontrahentów Skarżącego należności za świadczone usługi lub towar. Opisując okoliczności powstania zaległości także Skarżący wyjaśnia, że w okresie kiedy to nastąpiło, kryzys w branży usług budowlanych spowodował upadłość wielu firm. Problemy jego firmy nie były więc odosobnione. Ryzyko niepowodzenia działalności gospodarczej dotyczy każdego przedsiębiorcy, obciążając właśnie jego, co zasadnie podnosiły organy podatkowe. Ryzyka tego nie można przenieść na Skarb Państwa, a tak właśnie by się stało w przypadku uwzględnienia wniosku Skarżącego o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług.

Wyjątkowy charakter ulg w spłacie należności podatkowych wynika także stąd, że pomoc państwa udzielana jednemu, konkretnemu podmiotowi nie może prowadzić do naruszenia zasady równego traktowania podatników. Sprawia, że dla jej udzielenia muszą zaistnieć takie okoliczności, których przyczyną nie są jedynie niepowodzenia przedsięwzięć podejmowanych w toku działalności gospodarczej, bądź też zdarzenia stanowiące codzienny niejako element tej działalności, takie jak realizacja zawieranych umów i pojawiająca się konieczność dochodzenia wynikającego z nich wynagrodzenia. Bez wątpienia Skarżący podjął działania niezbędne do wyegzekwowania należności od kontrahentów, uzyskując korzystne dla siebie rozstrzygnięcia sądów powszechnych, wszczynając postępowanie egzekucyjne, a nawet doprowadzając do wszczęcia wobec jednego z kontrahentów postępowania karnego w sprawie oszustwa i udaremnienia wykonania prawomocnego wyroku sądowego. Postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne, a postępowanie karne nadal się toczy i nie przyniosło pożądanych efektów. Sąd ma świadomość realiów prowadzenia działalności gospodarczej, w toku której ryzykiem obarczona jest większość podejmowanych decyzji, także tych związanych z wyborem kontrahenta. Najlepsze nawet starania w zakresie uzyskania zabezpieczeń, czy też weryfikacji wiarygodności kontrahenta mogą ryzyko to co najwyżej zminimalizować i ograniczyć negatywne skutki niepowodzenia. Jednakże, jak już wspominano, ryzyko i ewentualne negatywne skutki z nim związane obciążają przedsiębiorcę, który musi się liczyć z ich wystąpieniem, co zasadnie podnosił Dyrektor Izby Skarbowej. Wbrew twierdzeniom Skarżącego brak zapłaty należności przez kontrahentów nie jest więc wypadkiem losowym, mieszcząc się w granicach ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Oczywistym jest, że w określonych warunkach, związanych z indywidualną sytuacją określonej osoby wzgląd powyższy musi ustąpić przed interesem wnioskodawcy. Tak też stało się w niniejszej sprawie, ponieważ Dyrektor Izby Skarbowej kierując się trudną sytuacją finansową Skarżącego oraz stanem jego zdrowia umorzył odsetki od obciążających go zaległości, stanowiące prawie połowę łącznej kwoty jego długu wobec Skarbu Państwa. Oparł się przy tym na przedłożonych przez Skarżącego dowodach dotyczących stanu jego zdrowia i wysokości otrzymywanego świadczenia rentowego oraz kosztów utrzymania i lekarstw. Uwzględnił również dane wynikające ze sporządzonych z udziałem Skarżącego protokołów o stanie majątkowym, oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym z 11 października 2005 r. oraz informacje o dochodach jego i żony wykazanych w zeznaniach podatkowych. Wziął pod uwagę okoliczność, że zgodnie z oświadczeniem Skarżącego wydaje on na zakup leków 300 zł miesięcznie, a pozostałe koszty utrzymania wynoszą ok. 1.000 zł., przy łącznym miesięcznym dochodzie rodziny 2.737,91 zł (uwzględniając dochód syna). Zdaniem Sądu rozmiar udzielonej ulgi jest adekwatny do okoliczności sprawy. Dyrektor Izby Skarbowej właściwie wyznaczył proporcje między ważnym interesem Skarżącego wynikającym ze wskazanych wyżej okoliczności, a interesem publicznym, wymagającym m.in. zachowania równości podmiotów gospodarczych wobec prawa, a dokładnie obciążania ich obowiązkami podatkowymi zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania.

Co do zasady bowiem, okoliczności które legły u podstaw powstania zaległości Skarżącego w podatku od towarów i usług, tj. niepowodzenie prowadzonej działalności gospodarczej – nie stanowią podstawy umorzenia zaległości podatkowych.

Umarzając odsetki Dyrektor Izby Skarbowej działał w ramach uznania administracyjnego, uzasadnionego wystąpieniem przesłanki ważnego interesu podatnika. Sąd nie uznał zatem za zasadny zarzutu pominięcia tej przesłanki i oceny sprawy jedynie z punktu widzenia interesu publicznego. Zdaniem Sądu, w świetle okoliczności faktycznych sprawy, brak jest więc podstaw do stwierdzenia, że granice uznania administracyjnego zostały przez organ przekroczone.

Skarżący podnosząc, iż organy podatkowe nie podjęły wszelkich niezbędnych kroków w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, zarzucił naruszenie art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej, które to przepisy nakładają na organy podatkowe obowiązki w zakresie zgromadzenia i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego tak, aby stan faktyczny ustalony w postępowaniu dowodowym, uwzględniany przy podjęciu rozstrzygnięcia, odpowiadał stanowi rzeczywistemu.

W ocenie Sądu zarzuty te nie są zasadne. Organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, opierając się nie tylko na własnych ustaleniach w zakresie istnienia zaległości podatkowych oraz sytuacji materialnej Skarżącego, ale też uwzględniając przedłożone przez Skarżącego dowody dotyczące tej sytuacji oraz przyczyn powstania zaległości.

Organy podatkowe nie kwestionowały ani tego, że sytuacja materialna Skarżącego jest trudna, ani też opisanych przez niego zdarzeń, jakie doprowadziły do powstania zaległości w podatku od towarów i usług.

Zasada swobodnej oceny dowodów, na którą wskazywał Skarżący, wyrażona w art. 191 Ordynacji podatkowej, ma zastosowanie przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy, kiedy to w oparciu o zgromadzone dowody organ podatkowy odtwarza niejako rzeczywistość. W sprawie niniejszej stan faktyczny, jak już wskazywano ustalony został prawidłowo, a zatem nie sposób stwierdzić, iż zasada powyższa została naruszona.

Bez wątpienia rację ma Skarżący podnosząc, że postępowanie wszczęte jego wnioskiem o umorzenie zaległości trwało prawie 4 lata. Jest to okres zbyt długi, nawet uwzględniając fakt, iż pierwsza decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego została uchylona, co spowodowało konieczność zaktualizowania danych dotyczących sytuacji Skarżącego oraz oceny, czy doszło do przedawnienia zobowiązania za 2000 r.

Zgodnie z art. 139 Ordynacji podatkowej załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś zgodnie z § 3 tego artykułu załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. Skarżący miał prawo oczekiwać, że jego wniosek zostanie rozpatrzony w terminach chociażby zbliżonych do określonych w tym przepisie. Rozpatrywanie wniosku o ulgę podatkową przez tak długi okres czasu nie buduje zaufania podatnika do organu podatkowego, co jest zasadą postępowania podatkowego wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. W sposób ewidentny sprzeczne jest też z zasadą szybkości postępowania, nakazującą działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 125 § 1 ww. ustawy).

Jednakże przepisy dotyczące terminów załatwienia spraw, jak też zasad ogólnych postępowania, mają charakter procesowy. Ich naruszenie może prowadzić do uchylenia decyzji tylko wtedy, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wpływ istotny to taki, który pozwala przypuszczać, że gdyby do naruszenia tego nie doszło, w sprawie mogłoby zapaść inne rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej naruszenie przepisów postępowania wpływu takiego nie miało.

Organy podatkowe obu instancji w sposób wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko, opierając je na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Oceniły przedstawione przez Skarżącego przyczyny, dla których domagał się on przedmiotowej ulgi. Szczegółowo wyjaśniły również powody, dla których uznały, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki jej udzielenia.

Sąd nie stwierdził, aby w sprawie niniejszej doszło do naruszenia prawa takiego rodzaju, że powodowałoby ono konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji w obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.