Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 20/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16; art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 8; art. 178; art. 190
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: Jeżeli odmowa zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją następuje w ramach postępowania zainicjowanego pytaniem prawnym sądu, to identycznie powinien postąpić każdy inny sąd rozpoznający podobną sprawę, w której pojawia się problem stosowania niekonstytucyjnego przpepisu w odniesieniu do stanu prawnego istniejącego przed wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

TEZY

Jeżeli odmowa zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją następuje w ramach postępowania zainicjowanego pytaniem prawnym sądu, to identycznie powinien postąpić każdy inny sąd rozpoznający podobną sprawę, w której pojawia się problem stosowania niekonstytucyjnego przpepisu w odniesieniu do stanu prawnego istniejącego przed wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński,, Sędzia NSA Henryk Ożóg, Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 marca 2008 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego I. uchyla decyzję I i II instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w związku z art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), oraz § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz.881 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję działającej z upoważnienia Prezydenta Miasta w J. G., Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G., z dnia [...] r., nr [...], orzekającą o przyznaniu K. B. świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł. miesięcznie, na okres od 1 września 2007 r. – bezterminowo.

Z akt administracyjnych oraz twierdzeń stron postępowania zawartych w pismach procesowych wynika, że w dniu 21 września 2007 r. K. B. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w J. G. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, do którego dołączył orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J.G. z dnia [...] r. zaliczające go do znacznego stopnia niepełnosprawności bezterminowo oraz złożył kserokopię dowodu osobistego.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. przyznała K. B. świadczenie w formie zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł. miesięcznie na okres od dnia 1 września 2007 r. - bezterminowo. Uzasadniając podjętą decyzję, organ I instancji przywołał brzmienie przepisu art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, regulującego zasady przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego i wyjaśnił z jakich przyczyn zasiłek ten przyznany został stronie od dnia 1 września 2007 r.

W odwołaniu od tej decyzji K. B. podniósł, że wniosek o orzeczenie stopnia niepełnosprawności złożył w odpowiedniej instytucji już w dniu 5 lipca 2007 r., jednakże, z uwagi na trwający okres urlopowy, decyzja zapadła dopiero we wrześniu 2007 r. Skarżący wyjaśnił przy tym, że jest osobą niepełnosprawną od dziecka, od tamtego też czasu, pobiera zasiłek pielęgnacyjny. W tym zatem względzie, nie przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca sierpnia 2007 r. jest dla niego bardzo krzywdzące.

Rozpoznając odwołanie strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, iż zasiłek pielęgnacyjny jest jednym ze świadczeń opiekuńczych. To forma wsparcia, zapisana w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), o którą mogą ubiegać się osoby, bez względu na wysokość osiąganego dochodu. Zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Ustęp 2 cytowanego przepisu, wskazuje z kolei katalog osób uprawnionych do tego świadczenia. I tak, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje 1) niepełnosprawnemu dziecku, 2) osobie niepełnoletniej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz 3) osobie, która ukończyła 75 lat życia. Z powołanych regulacji wynika zatem, że osoba powyżej 16 roku życia nabędzie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego wówczas, gdy legitymować się będzie orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stosownie do § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, postępowanie zmierzające do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, którego wzór określa załącznik nr 6 do rozporządzenia.

Zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Stosownie natomiast do treści ust. 4 tegoż artykułu, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony.

Zdaniem organu odwoławczego, regulacja zawarta w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma zastosowanie do tych osób, które po raz pierwszy składają wniosek o uzyskanie zasiłku pielęgnacyjnego. Stąd też wniosek jest tym czynnikiem, który uruchamia całe postępowanie w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego, a uprawnienie do zasiłku wiąże się nierozerwalnie z terminem złożenia wniosku. Termin w tym jednak przypadku nie jest wyznaczony przez organ przyznający uprawnienie do jakiejś konkretnej - z góry oznaczonej daty. Z tej przyczyny nie może być przywrócony. A zatem, jeżeli ustawa o świadczeniach rodzinnych pozwala na przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wyłącznie od dnia złożenia wniosku (pierwszego wszczynającego postępowanie), to nie istnieje możliwość nabycia tego uprawnienia od innej, właściwej w odczuciu wnioskodawcy, daty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdza bezspornie, że K. B. w dniu 21 września 2007 r. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w J. G. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu swojej niepełnosprawności. Do wniosku dołączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w dniu [...] r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. G., zaliczające go do znacznego stopnia niepełnosprawności bezterminowo. Orzeczenie to określało jednocześnie, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, jednakże ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 14 maja 2002 r.

W przeprowadzonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze dodatkowym postępowaniu wyjaśniającym, ustalono, że K. B. legitymuje się również wcześniejszym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności wydanym w dniu 29 maja 2002 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. G., zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności do czasu ukończenia 18 roku życia (wiek ten odwołujący się osiągnął w dniu 2 kwietnia 2004 r.) oraz orzeczeniem wydanym dnia 21 lipca 2004 r., przez ten sam zespół, wobec wniosku złożonego w dniu 11 czerwca 2004 r., zaliczającym K. B. do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 lipca 2007 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że zasiłek pielęgnacyjny, o którym wspominał skarżący w złożonym odwołaniu, dotyczył świadczenia wypłacanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. G. matce skarżącego, ale przyznanego w związku z posiadaną przez nią niepełnosprawnością.

Wniosek strony złożony w dniu 21 września 2007 r. był zatem pierwszym wystąpieniem strony o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Dotychczas Ośrodek Pomocy Społecznej w J. G. nie podejmował wobec K. B. jakichkolwiek decyzji w sprawie świadczeń pielęgnacyjnych.

W świetle powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze podziela stanowisko organu I instancji, albowiem jest ono zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. W istocie, mając na uwadze fakt, że czas oczekiwania na rozpatrzenie sprawy przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z reguły znacznie przekracza miesiąc, skarżący winien był zadbać o znacznie szybsze złożenie wniosku do tego organu, tak aby niezwłocznie po otrzymaniu decyzji określającej stopień niepełnosprawności, otrzymać zależne od tego orzeczenia świadczenia rodzinne.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu K. B. twierdzi, że spełnia wszystkie wymogi niezbędne do nabycia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego już od urodzenia. Przez 21 lat świadczenie to pobierała matka, będąca jego opiekunem. Zdaniem skarżącego, oznacza to, że złożony obecnie wniosek o zasiłek pielęgnacyjny nie był pierwszym wnioskiem. Już bowiem od 2004 r. wypłacano to świadczenie matce skarżącego.

Skarżący podnosi także zarzut niewłaściwej analizy sprawy przez organ odwoławczy, skutkiem czego było nieprzyznanie zasiłku pielęgnacyjnego już od sierpnia 2007 r.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując badania prawidłowości zastosowania przepisów prawa oraz ich wykładni sądy administracyjne związane są przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustaw (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Obowiązek przestrzegania przez sądy administracyjne Konstytucji RP w procesie kontroli działalności administracji publicznej oznacza również obowiązek uwzględniania mających moc powszechnie obowiązującą orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (art. 190 ust. 1 Konstytucji RP).

Skarga jest zasadna. Zasadność skargi jest wprawdzie związana z zakwestionowanym w skardze terminem początkowym przyznania świadczenia, jednakże o zasadności przesądzają w ocenie Sądu inne przyczyny niż te, które zostały w niej podniesione. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu dotyczy terminu, od którego przyznany powinien być zasiłek pielęgnacyjny. Kwestia ta unormowana została w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Regulacja tego przepisu znajduje zastosowanie w przypadku wszystkich świadczeń rodzinnych, a więc także świadczeń opiekuńczych, w tym i zasiłku pielęgnacyjnego (art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Zgodnie natomiast z art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje na wniosek złożony w urzędzie gminy lub miasta.

W myśl art. 16 ust. 2 ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku, 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, oraz 3) osobie, która ukończyła 75 lat. W przypadku niepełnosprawnego dziecka zasiłek pielęgnacyjny może być przyznany na wniosek złożony przez rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka (art. 16 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Składając taki wniosek, sporządzony według ustalonego wzoru, dołączyć do niego należy między innymi orzeczenie o niepełnosprawności (art. 23 ust. 4 pkt 4 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne). Złożenie wniosku bez orzeczenia o niepełnosprawności skutkuje tym, że organ administracji wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakującego dokumentu (§ 12 ust. 3 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne). Orzeczenie o niepełnosprawności wydają na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego albo za ich zgodą, na wniosek ośrodka pomocy społecznej, w pierwszej instancji powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności a w drugiej instancji wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 i art. 6b ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.).

W zakresie kognicji Sąd stwierdził, że decyzja organu odwoławczego, jak i decyzja utrzymana nią w mocy podlegają usunięciu z obrotu prawnego, jako naruszające prawo ze względu na to, że oparto je na przepisie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego domniemanie konstytucyjności w zakresie, w jakim określa on termin, od którego przyznaje się świadczenia rodzinne zostało wzruszone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07 (OTK ZU seria A, nr 9, poz. 106).

Trybunał Konstytucyjny, odpowiadając na pytanie prawne, stwierdził, że art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawa do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji RP.

Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, mimo że wydany został w wyniku zgłoszenia konkretnego pytania prawnego, bezpośrednio dotyczy zagadnienia prawnego istotnego dla oceny prawidłowości decyzji wydanych w toku postępowania administracyjnego będącego przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, zasadniczy składnik sentencji tego wyroku należy odczytywać w ten sposób, że art. 24 ust. 2 ustawy w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji RP. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczy bowiem zgodności z ustawą zasadniczą przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim wiąże on termin, od którego przyznaje się świadczenie rodzinne, w tym i zasiłku pielęgnacyjnego, z datą złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wraz z wszystkimi wymaganymi przy orzekaniu w przedmiocie tego zasiłku dokumentami. Zakres badania konstytucyjności przepisu w powołanym wyroku dotyczył zakresu normowania, czyli określonego w tym przepisie zakresu obowiązku organu administracji, obejmującego sposób określenia momentu początkowego realizacji uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego.

Należy także, w ocenie Sądu zwrócić uwagę, iż w uzasadnieniu wyroku Trybunał nie wskazał, aby na wynik badania konstytucyjności art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych miało wpływ to, kto dochodzi tego świadczenia ani to, w jakim trybie stwierdzono niepełnosprawność, czy też jej stopień. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wypowiada się jednoznacznie, że powinien on mieć szersze zastosowanie, wskazując, iż ograniczenie treści jego sentencji związane było treścią pytania. Intencja Trybunału Konstytucyjnego w tej kwestii wynika ze sformułowań wskazujących na możliwość rozciągnięcia tezy wyroku na inne niż zasiłek pielęgnacyjny świadczenia rodzinne, m.in. z tego powodu, że przepis art. 24 ust. 2 ustawy dotyczy ogólnie świadczeń rodzinnych, a podjęty wyrok może mieć generalny wpływ na dokonywanie wykładni tego przepisu mając na uwadze art. 8 Konstytucji RP (pkt 6.1 uzasadnienia wyroku).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający, że przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych wiąże z datą złożenia wniosku jest niezgodny z wzorcem konstytucyjnym wynikającym z art. 2 i art. 69 Konstytucji RP oznacza, że niezgodny z konstytucją jest jedynie ten fragment wzoru normatywnego zawartego w przedmiotowym przepisie, który wiąże ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych z datą złożenia wniosku. Pozostałe elementy normatywne tego przepisu, czyli zasada wnioskowości przy orzekaniu o świadczeniach rodzinnych, czy ustalenie terminu z upływem, którego wygasa prawo do świadczeń rodzinnych są zgodne z wzorcem konstytucyjnym (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 stycznia 2008 r., II SA/Lu 788/07, nie publ.). Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził przy tym, aby na taki wynik jego badania wpływ miało to, kto dochodzi prawa do świadczeń rodzinnych ani też to, jakich świadczeń rodzinnych dotyczy wniosek, jak i to jak przebiegało postępowanie dotyczące stwierdzenia niepełnosprawności, czy też jej stopnień. Z tych też powodów skład orzekający w niniejszej sprawie przyjął, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07 ma bezpośrednie zastosowanie do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, jak i decyzji utrzymanej nią w mocy.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, jeżeli odmowa zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją następuje w ramach postępowania zainicjowanego pytaniem prawnym sądu, to identycznie powinien postąpić każdy inny sąd rozpoznający podobną sprawę, w której pojawia się problem stosowania niekonstytucyjnego przepisu w odniesieniu do stanu prawnego istniejącego przed wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (por. M. Safian, Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, "Państwo i Prawo", 2003 r., nr 3, s.16).

Zdaniem Sądu, podobieństwo sprawy, w ramach niniejszej kontroli, oznacza bezpośrednie przeniesienie zasadniczej tezy sentencji wyroku TK (dotyczącej terminu, od którego należy przyznać świadczenie), na sytuację przyznania identycznego zasiłku (pielęgnacyjnego) w tożsamej sytuacji pierwszego wniosku o przyznanie tego zasiłku, przy wystąpieniu nieistotnych dla rozstrzygnięcia Trybunału i w ogóle nie podnoszonych w uzasadnieniu jego wyroku kwestii rodzaju podmiotu uprawnionego do świadczenia (art. 16 ust. 2 pkt 1-3 ustawy) oraz rodzaju podmiotu orzekającego o niepełnosprawności.

Wydanie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w oparciu o przepis prawa niezgodny z Konstytucją oznacza wydanie aktu administracyjnego z naruszeniem przepisów wyższej rangi. W takim przypadku zachodzą podstawy do stwierdzenia naruszenia prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można bowiem naruszenia prawa ograniczyć tylko do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się także sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w toku postępowania prowadzącego do wydania decyzji. Dotyczy to zarówno podstaw wznowienia unormowanych w art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a., jak i sytuacji mającej miejsce w sprawie niniejszej (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 stycznia 2008 r., II SA/Lu 788/07, nie publ.).

Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji RP oznacza dla rozpoznawanej sprawy, iż przepis ten w zakresie, w jakim stwierdzona została ta niezgodność, nie może być uznany za prawidłową podstawę prawną wydanych decyzji administracyjnych.

Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie, którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania.

W świetle powyższego nasuwa się jednoznaczny wniosek, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji jest powinność uchylenia takiej decyzji. Jest bowiem zasadą, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi w sprawie podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego.

Organy administracji publicznej, rozpoznając ponownie sprawę, będą zobowiązane zastosować przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwzględnieniem zmiany stanu prawnego wynikającej z powołanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Oznacza to powinność dokonania takiej interpretacji art. 24 ust. 2 ustawy, rezultatem której będzie wyeliminowanie z zakresu normowania powyższego przepisu jako wzorca normatywnego nakazującego przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o jego przyznanie wraz z kompletem wymaganych dokumentów.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.