Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 574/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28; art. 145 par. 1 pkt 5; art. 151 par. 1 pkt 5 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 24 lipca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA: Anna Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA: Grzegorz Szkudlarek, Sędzia WSA: Sławomir Wojciechowski, Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2012 roku przy udziale -- sprawy ze skargi I. Ł., S. S. i J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie zwrotu nieruchomości - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Starosta [...] na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej K.p.a.) odmówił uchylenia ostatecznej własnej decyzji Starosty [...] z dnia [...] o zwrocie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A [...], dla której urządzona była księga wieczysta numer [...] na rzecz J.S., S. S. oraz I. Ł..

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że dnia 10 kwietnia 2007r. do Wydziału Geodezji, Katastru i Inwentaryzacji Urzędu Miasta [...] wpłynął wniosek S. S., J. S. i I. Ł. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A [...]. Postępowanie w sprawie wszczął Prezydent Miasta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, ale z uwagi na zaistnienie przesłanek skutkujących wyłączeniem Prezydenta Miasta [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej (art. 24 § 1 pkt 1 i pkt 4 K.p.a.), Wojewoda [...] - postanowieniem z dnia [...] - wyznaczył do jej rozpatrzenia Starostę [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej.

W toku postępowania ustalono, że nieruchomość, której dotyczy wniosek, została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...], sporządzonej w formie aktu notarialnego. Dla przedmiotowej nieruchomości urządzona była księga wieczysta numer [...]. Jej właścicielami byli, na prawach wspólności ustawowej, J. i T. małżonkowie S.. Sąd Rejonowy dla [...] w Ł. postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] stwierdził, że spadek po T. H. S. na podstawie ustawy nabyli mąż – J. S. oraz dzieci - S. J.S. i I.S. Ł., po 1/3 części każde z nich. Przestawiając stan faktyczny, organ wskazał, że decyzją z dnia [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia [....]) Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o zwrocie na rzecz J.S. w 4/6 cz. (1 091 308 zł), S. S. w 1/6 cz. (272 827 zł) oraz I. Ł. w 1/6 cz. (272 827 zł), nieruchomości, położonej w Ł. przy ul. A [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 16971 m2 (KW Nr [...]) oraz o zwrocie na rzecz Gminy Miasto [...] kwoty 1 636 962 zł, stanowiącej wartość zwaloryzowanego odszkodowania, wypłaconego na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia [...], powiększonego o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu, w częściach odpowiadających posiadanym przez ww. udziałom, w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja o zwrocie stanie się ostateczna.

Od decyzji wydanej w pierwszej instancji strony nie wniosły odwołania, więc stała się ona ostateczna z dniem [...].

Następnie postanowieniem z dnia [...] Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 149 § 1 K.p.a., wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...], z uwagi na fakt, iż zdaniem organu I instancji, wyszły na jaw nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który wydał decyzję, bowiem do Starostwa Powiatowego w B. wpłynęło pismo rzeczoznawcy majątkowego J.J. oraz aneks do operatu szacunkowego, w którym stwierdza zaistnienie oczywistej omyłki w obliczeniu kwoty zwaloryzowanego odszkodowania. W przeliczaniu proporcjonalnego rocznego wzrostu cen omyłkowo nie powiększył on otrzymanej wartości o podstawę względem roku poprzedniego dla wskaźnika z roku 1990-tego. W wyniku takiej pomyłki wskaźnik proporcjonalny uległ zaniżeniu. W związku z tym że wzrósł całkowity współczynnik, zmianie uległa również kwota zwaloryzowanego odszkodowania. Decyzją z dnia [...] organ I instancji orzekł o:

1. odmowie uchylenia decyzji Starosty [...] z dnia [...] (sprostowanej postanowieniem z dnia [...]) w części dotyczącej pkt. 1, orzekającej o zwrocie nieruchomości, położonej w Ł. przy ul. A [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 16971 m2 (KW Nr [...]), prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. na rzecz J. S. w 4/6 cz., S. S. w 1/6 cz. oraz I. Ł. w 1/6 cz.,

2. uchyleniu decyzji Starosty [...] z dnia [...] (sprostowanej postanowieniem z dnia [...]), w części dotyczącej pkt. 2, orzekającej o zwrocie na rzecz Gminy Miasto [...] kwoty 1 636 962 zł, stanowiącej wartość zwaloryzowanego odszkodowania wypłaconego na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia [...], powiększonego o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu oraz o

3. zwrocie na rzecz Gminy Miasto [...] kwoty 280 000 zł, stanowiącej wartość zwaloryzowanego odszkodowania pomniejszonego o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu, w częściach odpowiadających posiadanym przez ww. udziałom, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o zwrocie stanie się ostateczna.

Powyższe odszkodowanie zostało wyliczone na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] sporządzonego przez rzeczoznawców majątkowych J. J. i A. C..

Od decyzji organu I instancji wniósł w terminie odwołanie Prezydent Miasta [...], podnosząc, iż sporządzenie przez rzeczoznawcę majątkowego, po prawomocnym zakończeniu postępowania administracyjnego, aneksu do operatu szacunkowego, który stanowił podstawę do określenia wysokości odszkodowania, nie stanowi uzasadnionej podstawy do wznowienia tego postępowania. Aneks taki można ewentualnie potraktować jako nowy dowód w sprawie, ale nie jako dowód istniejący w dniu wydania decyzji.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] uchylił ww. rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zwrócił przede wszystkim uwagę, iż:

- za nowe okoliczności i dowody nie można uznać wydanych w późniejszym czasie opinii biegłych lub aneksów do tych opinii, zatem dostarczenie przez rzeczoznawcę majątkowego J. J. aneksu z dnia [...] do operatu szacunkowego z dnia [...], nie można potraktować za nowy dowód w sprawie, istniejący w dniu wydania decyzji z dnia [...], lecz nieznany organowi,

- w rozpatrywanej sprawie Starosta [...] wydał decyzję w podstawie której zastosował pkt 1 i 2 art. 151 § 1 K.p.a., pomimo, iż K.p.a. daje możliwość zastosowania tylko jednego z nich, co oznacza, iż organ I instancji uznając zasadność rozstrzygnięcia cz. decyzji z dnia [...], a dotyczącej zwrotu nieruchomości, nie miał powodów orzekania o odmowie jej uchylenia,

- z aktualnego wypisu z rejestru gruntów wynika, iż właścicielem dz. nr 4/4 jest spółka [...] z siedzibą w W. (KW Nr [...]), a w przypadku zmiany właściciela nieruchomości, organ administracji publicznej wznawiający postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, winien je prowadzić również z uwzględnieniem nowych stron.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Starosta [...], pismem z dnia [...], zawiadomił dodatkowo o wznowieniu postępowania w przedmiotowej sprawie spółkę [...] siedzibą w W., która nabyła ww. nieruchomość po dokonaniu jej zwrotu, a decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., Starosta [...] orzekł o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż dowody odnośnie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania nie istniały w dacie wydania decyzji. Z przesłanych dokumentów wynikało, że biegły błędnie zwaloryzował przyznane poprzednim właścicielom nieruchomości odszkodowanie. W postępowaniu w sprawie zwrotu nieruchomości opinia o wartości nieruchomości sporządzona w formie operatu szacunkowego była jedynym dowodem dotyczącym wysokości kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, a wiarygodność tego dowodu nie była kwestionowana przez strony. Strony także nie zgłaszały wniosków dowodowych ani dowodów odnośnie do zwaloryzowania kwoty odszkodowania. Organ uznał moc dowodową opinii biegłego i oparł się na niej, dokonując rozliczenia pomiędzy wnioskodawcami i Gminą Miasto [...] z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nie przeprowadzając na tę okoliczność innych dowodów. Tak więc, w chwili wydawania decyzji o zwrocie nieruchomości, nie istniały realnie inne dowody, które nie były znane organowi wydającemu decyzję, a których ujawnienie mogłoby spowodować odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji uznał, że w przedmiotowym postępowaniu nie zaistniała podstawa wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.. Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, po przeprowadzeniu ponownie postępowania, co do wystąpienia którejkolwiek z podstaw wznowienia z urzędu, biorąc pod uwagę wskazania organu odwoławczego, ustalił, że w postępowaniu nie zaistniała żadna z wad kwalifikowanych stanowiących podstawę wznowienia postępowania z urzędu, w tym wskazana w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli, działając poprzez swojego pełnomocnika, S. S., J. S. oraz I. Ł., zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, poprzez umorzenie postępowania w części dotyczącej punktu 1 sentencji decyzji Starosty [...] z dnia [...], gdyż postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe; uchylenie ostatecznej decyzji Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia [...] w części orzekającej o zwrocie na rzecz Gminy Miasta [...] kwoty 1.636.962 zł, stanowiącej wartość zwaloryzowanego odszkodowania, powiększonego o kwotę równą różnicy wartości na dzień zwrotu; orzeczenie o obowiązku zwrotu na rzecz Gminy Miasto [...] kwoty 280.000 zł, stanowiącej wartość zwaloryzowanego odszkodowania pomniejszonego o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:

1. naruszenie przepisu art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie;

2. naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., poprzez jego błędną interpretację i nieuwzględnienie, iż okoliczność błędnego ustalenia wartości zwaloryzowanego odszkodowania wyszła na jaw po wydaniu ostatecznej decyzji, istniała w dacie wydania decyzji i nie była znana organowi;

3. naruszenie przepisu art. 105 § 1 K.p.a., poprzez nieumorzenie postępowania wznowieniowego w zakresie, w jakim dotyczy ono punktu 1 sentencji decyzji Starosty [...] z dnia [...], w sytuacji, gdy postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe;

4. naruszenie przepisu art. 28 K.p.a., poprzez przyznanie statusu strony Spółce [...], w sytuacji, gdy z przyczyn obiektywnych przedmiot postępowania, nie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku Spółki;

5. naruszenie przepisu art. 77 § 1 K.p.a., poprzez:

- brak rozstrzygnięcia w zakresie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie i ograniczenie zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jedynie aneksu do opinii biegłego, stanowiącego załącznik do pisma rzeczoznawcy majątkowego J. J., złożonego w dniu [...];

- pominięcie faktu, iż nową okolicznością, ujawnioną po wydaniu decyzji, istniejącą przed jej wydaniem i mającą wpływ na rozstrzygnięcie, a nieznaną organowi, było zaistnienie w toku postępowania omyłki w wycenie wartości zwaloryzowanego odszkodowania;

- nieuwzględnienie, iż w toku postępowania wznowieniowego organ I instancji z urzędu ustalił istnienie dodatkowych okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., że rzeczoznawcza majątkowy J. J. błędnie ustalił kwotę odszkodowania, którą należało zwaloryzować przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, zgodnie z art. 277 w zw. z art. 140 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. wskaźników, które istniały w dniu wydania decyzji, a które wyszły na jaw dopiero w dniu [...] i nie były znane organowi w dacie wydania pierwotnej decyzji;

6. naruszenie przepisu art. 7 w zw. z art. 8 K.p.a poprzez:

- stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w rzeczywistości organ wznawiając postępowanie nie wznowił go na podstawie wyjaśnień rzeczoznawcy majątkowego wraz z załączonym do nich aneksem do operatu szacunkowego z dnia [...], w sytuacji, gdy z treści postanowienia, wynika, iż właśnie ujawnienie w piśmie złożonym przez rzeczoznawcę J. J., okoliczności istniejących w dacie wydania decyzji, mających wpływ na wynik sprawy, .a nieznanych organowi, stanowiło podstawę wznowienia postępowania;

- stwierdzenie, że prowadząc postępowanie wyjaśniające organ zwrócił się o dokonanie na podstawie art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami waloryzacji kwoty wypłaconego odszkodowania przez Urząd Statystyczny w Ł., w sytuacji, gdy z w/w wnioskiem w piśmie z dnia [...] wystąpił nie organ, lecz rzeczoznawca majątkowy J. J..

W ocenie odwołujących się organ I instancji w sposób błędny utożsamia złożenie przez rzeczoznawcę majątkowego J. J. aneksu do operatu szacunkowego, jako rzekomej podstawy wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Aneks ten jedynie obrazuje błąd w ustaleniu wartości zwaloryzowanego odszkodowania, natomiast samą przesłanką wznowienia postępowania jest okoliczność istnienia tej omyłki i nieuwzględnienia danych Urzędu Statystycznego, o których mowa w art. 227 u.g.n., ujawniona w treści pisma rzeczoznawcy z dnia [...]. Okoliczność ta, pozostaje bezsprzecznie przesłanką wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Jeżeli chodzi o warunek "ujawnienia" tych nowych okoliczności lub dowodów, to odnieść je należy do organu a nie do strony. Oznacza to, że organ nimi nie dysponował i nie były mu one znane. Zagadnieniem drugorzędnym jest, czy brak ujawnienia należy wiązać z niedopatrzeniem strony, jej niedbalstwem czy wprost z zawinionym nieujawnieniem tych okoliczności lub dowodów. Za takim rozumieniem podstawy wznowienia przemawia przede wszystkim zasada prawdy obiektywnej, a także interes społeczny. Jednakże w niniejszej sprawie okoliczność wadliwego, w wyniku omyłki, ustalenia wartości zwaloryzowanego odszkodowania, istniała w dacie wydania decyzji ostatecznej, nie była znana organowi, miała istoty wpływ na wynik sprawy i została ujawniona po wydaniu decyzji, a co za tym idzie, spełnione zostały przesłanki wznowienia postępowania.

Zdaniem odwołujących się jednoznacznie pismo rzeczoznawcy majątkowego oraz załącznik do niego, jako dowód nie istniały w dniu wydania decyzji, lecz zostały sporządzone w terminie późniejszym, to jednak wynikająca z tego dowodu okoliczność faktyczna istniała w dniu wydania decyzji i może uzasadniać wznowienie postępowania, w związku z czym uznać należy za konieczny i uzasadniony zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.. W ocenie odwołujących się decyzja organu I instancji narusza przepis art. 77 § 1 K.p.a., poprzez brak rozstrzygnięcia w zakresie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie i ograniczenie zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jedynie aneksu do opinii biegłego stanowiącego załącznik do pisma rzeczoznawcy majątkowego J. J., złożonego w dniu [...]. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 105 § 1 K.p.a., poprzez nieumorzenie postępowania wznowieniowego, w zakresie, w jakim dotyczy ono punktu 1 sentencji decyzji Starosty [...] z dnia [...], wskazali, że podstawa wznowienia postępowania nie tylko nie dotyczy rozstrzygnięcia w tym zakresie, ale także nie miała żadnego wpływu na rozstrzygnięcie. Jednocześnie, z uwagi na zmianę podmiotową po stronie obecnego właściciela nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy A [...], nie jest możliwa weryfikacja decyzji w tym zakresie w toku postępowania wznowieniowego, gdyż zwrot nieruchomości mógł nastąpić jedynie na rzecz następców prawnych osoby wywłaszczonej, do grona których bez wątpienia nie wchodzi Spółka [...]. Konsekwencją powyższego zarzutu, jest naruszenie przepisu art. 28 K.p.a., poprzez przyznanie statusu strony Spółce [...], w sytuacji, gdy z przyczyn obiektywnych przedmiot postępowania nie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku Spółki. Zarzut naruszenia przepisu art. 7 w zw. z art. 8 K.p.a. wynika z treści zaskarżonej decyzji, w której organ I instancji stwierdził w uzasadnieniu, że w rzeczywistości organ wznawiając postępowanie nie wznowił go na podstawie wyjaśnień rzeczoznawcy majątkowego wraz z załączonym do nich aneksem do operatu szacunkowego w sytuacji, gdy z treści postanowienia z dnia [...] wynika, iż właśnie ujawnienie w piśmie złożonym przez rzeczoznawcę J. J., okoliczności istniejących w dacie wydania decyzji, mających wpływ na wynik sprawy, a nieznanych organowi, stanowiło podstawę wznowienia postępowania. Stwierdzenie to, w świetle powyższej argumentacji, budzi istotne wątpliwości co do działania organu na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego oraz zasady ogólnej postępowania administracyjnego, tj. budowania zaufania obywateli, albowiem materiał dowody zebrany w sprawie wskazuje jednoznacznie, iż zdaniem organu I instancji przesłanka wznowienia postępowania była bezsporna i istniała w dacie wznowienia postępowania.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ przytoczył przebieg dotychczasowego postępowania, a nadto wskazał, że złożenie przez rzeczoznawcę majątkowego J. J. aneksu z dnia [...] do operatu szacunkowego z dnia [...], nie można uznać za nowy dowód w sprawie, istniejący w dniu wydania decyzji z dnia [...], lecz nie znany organowi. Ustosunkowując się do zarzutu strony co do naruszenia art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., organ podniósł, że uchylenie dotychczasowej decyzji i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy może nastąpić jedynie w przypadku stwierdzenia istnienia podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a (art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.), co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. organ wyjaśnił, że sporządzenie aneksu do operatu szacunkowego nie mogło zostać potraktowane jako wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję, gdyż decyzja wydana została na tle stanu faktycznego istniejącego w dacie jej wydania. Dalej organ odniósł się do zarzutu 105 § 1 K.p.a. stwierdzając, że organ I instancji uznając zasadność rozstrzygnięcia dotyczącego zwrotu nieruchomości, położonej w Ł. przy ul. A [...], oznaczonej w ewid. gruntów jako dz. nr [...], nie miał powodów orzekania o odmowie jej uchylenia. Co do zarzutu naruszenia art. 28 K.p.a. stwierdził natomiast, że w przypadku zmiany właściciela nieruchomości, organ administracji publicznej wznawiający postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, winien je prowadzić również z uwzględnieniem nowych stron. Nadto organ wyjaśnił, że po wydaniu postanowienia wznawiającego przedmiotowe postępowanie organ I instancji zbadał, czy została spełniona przesłanka, na podstawie której wznowiono postępowanie. Przy wznowieniu postępowania w okolicznościach wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy z innych powodów. Brak stosownych wyliczeń w operacie szacunkowym, które mają wpływ na zmianę wartości zwaloryzowanego odszkodowania w przypadku zwrotu nieruchomości, nie może jednak zostać uznany za oczywista omyłkę. Wojewoda zwrócił uwagę, że organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania w pierwszym etapie nie analizuje przyczyn wznowienia, gdyż jego kompetencje w tej fazie proceduralnej sprowadzają się jedynie do ustalenia, czy wnioskodawca wskazał przynajmniej jedną z ustawowych przyczyn uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. Powinność zbadania przyczyn wznowienia aktualizuje się dopiero w drugim etapie postępowania, a więc po wydaniu postanowienia wznawiającego postępowanie, które stanowi podstawę do przeprowadzania postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia, jak i co do rozstrzygnięcia sprawy. Na etapie wstępnym postępowania organ nie badał prawdziwości przyczyny wznowienia, czyli nie wyjaśniał jej istnienia, a tylko dokonał oceny prawnej, czy we wskazanych konkretnych okolicznościach stanowiła ona przyczynę ustawową, gdyż w tej fazie postępowania organ nie przystępuje jeszcze do wyjaśniania i rozstrzygania sprawy materialnej. Sformułowanie użyte w uzasadnieniu decyzji Starosty [...] z dnia [...], że w rzeczywistości organ wznawiając postępowanie nie wznowił go na podstawie wyjaśnień rzeczoznawcy majątkowego wraz z załączonym do nich aneksem do operatu szacunkowego z dnia [...], organ II instancji uznał za nietrafne, choć nie mające wpływu na wynik sprawy, bowiem jak wynika z załączonego postanowienia z dnia [...], organ I instancji wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jednak dodatkowo wziął pod uwagę późniejsze ustalenia, tj. uzyskanie przez Urząd Statystyczny w Ł. odmiennego od wyliczeń biegłego podanych w aneksie wyniku waloryzacji kwoty wypłaconego odszkodowania. Na marginesie wskazał, że choć sentencja zaskarżonej decyzji dotyczy tylko odmowy uchylenia decyzji o zwrocie nieruchomości, to z jej uzasadnienia jednoznacznie wynika, że organ I instancji odmawia uchylenia całej decyzji z dnia [...].

Zdaniem organu II instancji rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem, jak i pod względem celowości.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli, działając poprzez swojego pełnomocnika, S. S., J.S. i I.Ł.. Skarżący powielili zarzuty wskazane w odwołaniu i jednocześnie zarzucili naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa.

W ocenie skarżących organy obu instancji w sposób błędny utożsamiają złożenie przez rzeczoznawcę majątkowego J. J. aneksu do operatu szacunkowego, jako rzekomej podstawy wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., podczas gdy aneks ten jedynie obrazuje błąd w ustaleniu wartości zwaloryzowanego odszkodowania, natomiast samą przesłanką wznowienia postępowania jest okoliczność istnienia tej omyłki ujawniona w treści pisma rzeczoznawcy z dnia [...] i nieuwzględnienia danych Urzędu Statystycznego, o których mowa w art. 227 u.g.n. Okoliczność ta, w ocenie skarżących, pozostaje bezsprzecznie przesłanką wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.. Ustalenie wartości nieruchomości, a w konsekwencji wartości odszkodowania, wymaga wiadomości specjalnych, to jednoznacznym winno pozostać, iż dowód z opinii biegłego jest jedynym stanowiącym podstawę wydania decyzji. W niniejszej sprawie operat szacunkowy był wadliwy, co ujawniono po wydaniu ostatecznej decyzji, a wynikająca z niego okoliczność zawyżonej wartości odszkodowania, istniała w dacie wydania decyzji. Skoro więc, wartość odszkodowania została ustalona, bez uwzględnienia wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, to organy obu instancji działając zgodnie z art. 6 i 7 K.p.a., winny uwzględnić tę wadliwość operatu szacunkowego. Jednakże w niniejszej sprawie okoliczność wadliwego, w wyniku omyłki, ustalenia wartości zwaloryzowanego odszkodowania, istniała w dacie wydania decyzji ostatecznej, nie była znana organowi, miała istoty wpływ na wynik sprawy i została ujawniona po wydaniu decyzji. Co za tym idzie, spełnione zostały przesłanki wznowienia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, powielając argumentację wywiedzioną w treści zaskarżonej decyzji i podtrzymując stanowisko w niej wyrażone.

Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku pełnomocnik skarżących poparł skargę i oświadczył, iż przedmiotowa nieruchomość, która została zwrócona skarżącym, została przez nich sprzedana Spółce [...] za kwotę niewiele wyższą niż kwota, którą strony uregulowały z tytułu wydanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na rozstrzygnięcie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). W przypadku bezzasadności skargi, podlega ona oddaleniu w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji wraz z decyzją ją poprzedzającą i w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w treści uzasadnienia kwestionowanej decyzji.

W niniejszej sprawie sądowej kontroli podlegały jedynie rozstrzygnięcia organów administracji wydane w trybie nadzwyczajnym. Sąd był więc uprawniony do badania legalności wydanych rozstrzygnięć pod kątem zaistnienia przesłanek uchylenia decyzji ostatecznej rozstrzygającej o zwrocie skarżącym nieruchomości oraz o zwrocie na rzecz Gminy Miasta [...] odszkodowania - decyzji Starosty [...] z [...].

Kwestią sporną w sprawie jest to, czy aneks do operatu szacunkowego złożony przez jego autora z uwagi na oczywistą omyłkę w obliczeniu kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, po uostatecznieniu się decyzji Starosty z dnia [...], a zmieniający kwotę odszkodowania należnego Gminie, może stanowić podstawę wzruszenia decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a tym samym, czy jest on nowym dowodem w sprawie.

W tym miejscu warto wspomnieć, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem o charakterze szczególnym, prowadzi ono bowiem do wzruszenia i ponownego merytorycznego orzekania w sprawie, która już raz została ostatecznie rozstrzygnięta. Stanowi wiec wyjątek wobec generalnej zasady postępowania administracyjnego, jaką jest trwałość ostatecznych decyzji administracyjnych. Tym samym przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania muszą być interpretowane restrykcyjnie.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją wznawia się wtedy, gdy spełnione zostaną łącznie trzy przesłanki:

a) ujawnione zostaną okoliczności faktyczne lub dowody, mające charakter "nowych", jak i "istotnych" dla sprawy. Przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Należy zgodzić się z poglądem, że błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym nie stanowi podstawy wznowienia postępowania, ale błędne ustalenie stanu faktycznego tę podstawę stanowi. Ujawnienie nowych dowodów może prowadzić nie tylko do ustalenia nowych okoliczności, ale do zmiany oceny stanu faktycznego sprawy. "Nowe okoliczności faktyczne" mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające więc w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych;

b) drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych" lub "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej;

c) trzecią przesłanką jest sytuacja, w której "nowe okoliczności faktyczne" lub "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Wszystkie te trzy przesłanki muszą zaistnieć łącznie, w przeciwnym razie wznowienie postępowania będzie niedopuszczalne.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że operat szacunkowy jest dowodem sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego, którego prawidłowość podlega ocenie przez organ administracyjny w toku postępowania administracyjnego. Operat szacunkowy, tak jak i inne dowody, podlega ocenie w szczególności w zakresie wyboru właściwej metody szacowania, właściwego podejścia (uzasadnienia wyboru podejścia), doboru nieruchomości do porównania, poprawności obliczeń matematycznych, logiczności wywodów. Taki pogląd dominuje w orzecznictwie sądowym ( por. wyrok WSA w Łodzi z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 697/10, publ. LEX nr 755891). Podkreślenia wymaga, że organ administracji przy ocenie opinii nie może wkraczać w jej merytoryczną zasadność, gdyż nie posiada wiadomości specjalnych ( por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 września 2011r. sygn. akt II SA/Kr 710/11 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl, a także wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 743/08 - publ. LEX nr 569623 ).

Nadto, organ wydaje swe rozstrzygnięcie w oparciu o stan faktyczny ustalony na dzień wydania decyzji oraz w oparciu o dokumenty zgromadzone do tego czasu, w tym sporządzony w sprawie operat szacunkowy. Wskazać też należy, że w przedmiotowej sprawie żadna ze stron nie zakwestionowała prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego ani samej decyzji, w związku z czym decyzja ustalająca wysokość odszkodowania stała się ostateczna.

Na marginesie należy ponadto zwrócić uwagę na to, że aneks, który został złożony przez autora operatu szacunkowego w dniu [...], a który stanowił podstawę wydania przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...], określał odszkodowanie należne od skarżących na rzecz Gminy na kwotę 1 936 154 zł, a więc na kwotę wyższą o 326 192 zł w stosunku do kwoty określonej pierwotnie.

Co więcej, pełnomocnik skarżących na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 9 lipca 2009 r. oświadczył do protokołu, że strona nie zgadza się z wyższą kwotą zwaloryzowanego odszkodowania wskazaną w aneksie do operatu szacunkowego. Dopiero sporządzenie kolejnego operatu szacunkowego w toku postępowania wznowieniowego, do czego zresztą brak było podstaw prawnych, spowodowało ustalenie wysokości odszkodowania na rzecz Gminy w niższej - niż pierwotnie ustalona - kwocie. Dodać też należy, że przedmiotowa nieruchomość została sprzedana na rzecz [...]Sp. z o.o. z siedzibą w W. za kwotę niewiele wyższą niż kwota, którą strony uregulowały z tytułu wydanej decyzji, co oświadczył pełnomocnik skarżących na rozprawie sądowej w dniu 11 lipca 2012 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie podzielił stanowiska strony skarżącej, jakoby nawet błędnie sporządzony operat szacunkowy, skorygowany następnie aneksem, stanowił nową okoliczność faktyczną w tej sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, według którego za nowe okoliczności i dowody nie można uznać wydanych w późniejszym czasie opinii biegłych lub aneksów do tych opinii. Sporządzenie nowego operatu szacunkowego, ustalającego wartość nieruchomości już po ostatecznym rozstrzygnięciu kwestii wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość, nie stanowi nowego dowodu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2001 r. sygn. akt I SA 1788/99 publ. LEX nr 75514; wyrok NSA z dnia 26 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 457/08; wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 359/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 stycznia 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1357/07 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przy ocenie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. najistotniejszym warunkiem jest bowiem istnienie okoliczności lub dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeśli powstały one po dacie wydania decyzji ostatecznej nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia postępowania, lecz tylko podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie. Okoliczności faktyczne i dowody, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej, jednakże nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję. Podstawą wznowienia postępowania nie mogą być więc okoliczności faktyczne i dowody, które powstały po wydaniu decyzji ostatecznej. W rozpoznawanej sprawie aneks, a właściwie nowy operat, na który powołuje się strona skarżąca, powstał po wydaniu decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, dlatego też za słuszne należy uznać stanowisko organu, według którego aneks do operatu szacunkowego ( operat ) nie wypełnia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. jest przede wszystkim zaistnienie przesłanek z art. 145 § 1 K.p.a., a dopiero potem wynik postępowania co do istoty sprawy. Nawet prawidłowe ustalenia co do istoty sprawy nie mogą decydować o uchyleniu decyzji, jeśli nie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 K.p.a. Skoro zatem operat sporządzony po wydaniu decyzji ostatecznej nie mógł stanowić nowego dowodu, czy nowej okoliczności w sprawie, to tym samym nie mógł stanowić skutecznej podstawy uwzględnienia żądania, w związku z czym zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji należy uznać za prawidłowe.

Sąd podziela ponadto stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do niezasadności pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, które zostały powielone w skardze do WSA.

Na marginesie uznać należy za niesłuszny zarzut strony skarżącej naruszenia przepisu art. 28 K.p.a., poprzez przyznanie statusu strony [...] Sp. z o.o. Spółka ta, na mocy umowy sprzedaży z dnia [...], stała się właścicielem działki nr [...], w związku z czym trudno odmówić jej interesu prawnego i udziału w postępowaniu wznowieniowym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o zwrocie tej nieruchomości.

Z powyższych względów, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

n.k.