Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 996/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2017 r. sprawy ze skargi K. K. i Z. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności wykonania zadaszenia -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg KK, ZK jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (PINB) z dnia [...]kwietnia 2016 r. nr [...], wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności wykonania zadaszenia.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył w całości postępowanie w sprawie "legalności wykonania zadaszenia nad schodami budynku przy ul. [...] od strony działki nr 1938, w kontekście wyroku NSA w Warszawie z dnia 16.01.2015 r. II OSK227/14".

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ podał, że na skutek interwencji KK, ZK, pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] dokonali w dniu 3 grudnia 2015 r. kontroli wykonania zadaszenia nad schodami przy budynku mieszkalnym, zlokalizowanym na działce nr 1939 w [...]. Po przeprowadzonej kontroli, w piśmie z dnia 9 grudnia 2015 r. PINB w [...] poinformował skarżących, że rzeczony daszek nie stanowi samowoli budowlanej i nie wymaga podjęcia dalszych działań ze strony organu. Następnie skarżący wnieśli skargę do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który po zapoznaniu się ze sprawą, pismem z dnia [...] stycznia 2016 r.nr [...] zobowiązał PINB w [...] do przeprowadzenia postępowania w sprawie zadaszenia, w zakresie wyznaczonym przepisami ustawy Prawo budowlane, z uwzględnieniem treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2015 r. II OSK 227/14.

Organ podał, że wobec powyższego pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie legalności wykonania zadaszenia nad schodami budynku przy ul[...] od strony działki nr 1938, w kontekście wyroku NSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2015 r. II OSK 227/14 i wyznaczył na dzień 10 lutego 2016 r. oględziny w sprawie. W wyniku oględzin ustalono, że stan zadaszenia nad schodami budynku mieszkalnego przy ul. [...] jest taki sam jak opisano w protokole kontroli w dniu 3 grudnia 2015 r. Dodatkowo ustalono, że każdy z trzech wsporników daszku przykręcony jest do ściany budynku dwoma dyblami stalowymi. Woda z daszka skapuje na działkę własną nr 1938. Roboty wykonane są poprawnie i daszek nie stanowi zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi, bądź otoczenia. Ustalono również, że sporny daszek znajduje się nad podestem schodów zewnętrznych prowadzących na piętro budynku przy ul. [...] na działce nr 1939 i usytuowany jest od strony działki sąsiedniej nr 1938, zlokalizowanej przy ul. [...]. Daszek wykonany jest z bezbarwnego poliwęglanu komorowego przykręconego do typowych trzech wsporników z polietylenu, osadzonych w ścianie zewnętrznej za pomocą dybli. Wymiary daszku to 96 x 306 cm.

Organ podał, że w trakcie kontroli dokonano pomiaru odległości ściany budynku na działce nr 1939, do której zamocowany jest daszek od ogrodzenia z działką sąsiednią nr 1938, która to na wysokości około 1,0 m nad terenem, mierzona od siatki ogrodzeniowej do ściany budynku przy ul. [...] wynosi 288 cm, co naniesiono na szkicu do protokołu z kontroli.Obecny w trakcie kontroli SJ- pełnomocnik współwłaścicielki HP oświadczył m.in., że daszek wykonał w dniu 21 listopada 2015 r. i w myśl przepisów u.p.b. daszek ten jest urządzeniem, a zatemjego realizacja nie wymagaładokonania zgłoszenia lub konieczności uzyskania pozwolenia na budowę.

Organ I instancji stwierdził, że schody zewnętrzne, których podest daszek chroni przed opadami atmosferycznymi zostały wykonane w oparciu o decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na wykonanie robót HP, dla zamierzenia budowlanego pn: przebudowa budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr ewid. gr. 1939 przy ul. [...], polegająca na budowie od strony północno-wschodniej schodów zewnętrznych do przedmiotowego budynku.

Analizując przedmiot postępowania administracyjnego zdaniem organu uznać należało, że sporny daszek jest elementem budynku przymocowanym do jego bryły i nie wpływa na wielkość powierzchni zabudowy, kubaturę budynku, ani też innych charakterystycznych parametrów budynku, o których mowa w art. 3 pkt 7 u.p.b. Wynika to z definicji pojęć określonych w treści Polskiej Normy PN-ISO 9836 z października 1997 r. "Właściwości użytkowe w budownictwie. Określanie i obliczanie wskaźników powierzchniowych i kubaturowych". W pkt 5.1.2 tej normy określono, że "przez powierzchnię zabudowy rozumie się powierzchnię terenu zajętą przez budynek w stanie wykończonym. Powierzchnia zabudowy jest wyznaczona przez rzut pionowy zewnętrznych krawędzi budynku na powierzchnie terenu". Jednak do powierzchni tej nie wlicza się m.in. "powierzchni elementów drugorzędnych np. schodów zewnętrznych, daszków". Organ podał, że wobec powyższego wykonany daszek nie zwiększa powierzchni zabudowy, gdyż w ogóle nie jest uwzględniany przy jej obliczaniu.

Organ podniósł, że opisany wyżej daszek stanowi urządzenie budowlane będące urządzeniem technicznym związanym z obiektem budowlanym, zapewniającym możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Zadaszenie podestu schodów przy drzwiach wejściowych do budynku stanowi w takiej sytuacji urządzenie techniczno-budowlane będące elementem infrastruktury technicznej budynku do którego został zainstalowany. Organ wskazał, że ustawodawca definiując w art. 3 pkt 9 u.p.b. pojęcie urządzenia budowlanego określił dwie jego cechy zasadnicze, które muszą być spełnione łącznie. Musi to być urządzenie związane z obiektem budowlanym, co w rozpatrywanym przypadku daszka zostaje spełnione poprzez jego montaż na stałe do ściany obiektu. Natomiast cecha zapewnienia możliwości użytkowania budynku zgodnie z jego przeznaczeniem jest spełniona poprzez funkcjonalne powiązanie z wejściem do budynku.

W ocenie organu I instancji nie należy tego typu robót uznać za budowę obiektu budowlanego, gdyż zgodnie z art. 3 pkt 6 u.p.b. przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Nie należy też robót polegających na zamocowaniu lekkiego daszka do zewnętrznej ściany budynku traktować jako przebudowy obiektu, albowiem w wyniku montażu daszka nie nastąpiła zmiana charakterystycznych parametrów technicznych lub użytkowych przedmiotowego budynku mieszkalnego. Wobec powyższego przyjąć zatem należy, że zamontowanie nad drzwiami wejściowymi do budynku daszka nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Niemniej zdaniem organu pomimo iż wykonanie urządzenia jakim jest daszek nie podlega reglamentacji ustawowej, to lokalizacja daszka powinna odpowiadać wymaganiom określonym w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z treścią §12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż 1,5 m do okapu, gzymsu, balkonu lub daszku nad wejściem, a także do takich części budynku jak galeria, taras, schody zewnętrzne, pochylnia lub rampa.

PINB podał, że zamontowany na północno-wschodniej ścianie budynku daszek wystaje poza lico ściany budynku 0,96 m, co powoduje pomniejszenie odległości do granicy z działką skarżących do 1,92 m. Zdaniem organu oznacza to, że zachowany jest wymóg minimalnej odległości 1,5 m od granicy z działką sąsiednią nr 1938 przewidziany warunkami technicznymi. Brak jest zatem podstaw prawnych do uznania przedmiotu postępowania za samowolę budowlaną lub orzeczenia, że wykonane roboty nie spełniają wymagań określonych w przepisach, co sugerowali skarżący licznych pismach. Ponadto zadaszenie jest zainstalowane na wysokości poniżej trzech metrów.

Organ wskazał, że skarżący będący właścicielami nieruchomości sąsiedniej, oznaczonej jako działka nr 1938 przywołując wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2015 r. II OSK 227/14 w znajdującej się w aktach sprawy interwencji (pismo z dnia 21 listopada 2015 r.) twierdzą, że właściciele działki 1939, nie mają żadnej możliwości prawnej aby przy swoim budynku od strony działki nr 1938 mogli wykonywać i otrzymać pozwolenie na jakiekolwiek roboty. Analizując przywoływany wyrok Sądu organ stwierdził, że został on wydany w sprawie udzielenia HP pozwolenia na budowę dotyczącą rozbudowy budynku mieszkalnego o ganek, obudowę schodów wraz z zadaszeniem dwuspadowym na działce nr 1939 od strony północnej w odległości 1,5 m od granicy działki nr 1938.

Organ wskazał, że w opisywanej sprawie decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Starosta [...] zatwierdził HP przedłożony projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę. Na skutek odwołania skarżących decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Starosta [...] ponownie udzielił inwestorce pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego, którą na skutek kolejnego odwołania skarżących, decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Wojewoda [...] uchylił i przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, stwierdzając rozbieżności pomiędzy projektem budowlanym i decyzją o warunkach zabudowy. Następnie Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] zatwierdził przedłożony projekt budowlany i udzielił HP pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego obejmującego wnioskowana inwestycję. Od decyzji tej odwołanie wnieśli skarżący, a decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr I-[...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił HP zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę planowanej inwestycji. Na powyższą decyzję [...] i wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 17 września 2013 r. II SA/Rz 16/13 uchylił zaskarżoną decyzję. Wyrok ten w Wojewoda [...] zaskarżył w całości do NSA w Warszawie.

W uzasadnieniu swojego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że WSA w Rzeszowie nieprawidłowo uznał, iż zawarty w §12 ust.2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. przepis umożliwiający odstąpienie od ogólnych zasad usytuowania budynków względem granicy działki określonych w § 12 ust. 1 rozporządzenia bezwzględnie wiązał organ administracji architektoniczno-budowlanej wydający decyzję.

Organ I instancji podał, że po gruntownej analizie uzasadnienia przytoczonego wyżej wyroku NSA z dnia 16 stycznia 2015 r. II OSK 227/14 należy stwierdzić, że bezspornie rozstrzyga on sprawę rozbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr 1939 w [...], natomiast w żaden sposób nie zabrania on wykonania zadaszenia nad istniejącymi i wybudowanymi legalnie schodami zewnętrznymi, które to zadaszenie jak wykazano na wstępie jest urządzeniem i zostało wykonane w sposób prawidłowy, bez naruszeń przepisów prawa budowlanego.

PINB podał, że w trakcie postępowania skarżący wnieśli oświadczenie utrwalone w notatce służbowej z dnia 1 marca 2016 r., że sprawa daszku ma ścisły i nierozerwalny związek z samowolą budowlaną popełnioną przez P, o której mowa w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 25 lipca 2000 r. SA/Rz 166/99, co następnie ponownie wyartykułowali w pismach z dnia 28 lutego 2016 r. i 1 marca 2016 r., twierdząc, że samowola ta nie została rozpatrzona i nadal trwa. Organ wskazał, że takie stanowisko skarżący prezentują od czasu ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego dotyczącego wybudowania budynku mieszkalnego na działce nr 1939, w którym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] prowadził postępowanie administracyjne w sprawie "wybudowania budynku mieszkalnego, położonego na działce nr ewid. gr. 1939 w [...] przy ul. [...], niezgodnie z pozwoleniem na budowę i jego rozbudowy bez wymaganego pozwolenia na budowę", pod znakiem [...]. W postępowaniu tym skarżący uczestniczyli na prawach strony biorąc czynny udział na każdym jego etapie. Zdaniem organu I instancji treść oświadczeń i żądań skarżących nie ma wpływu na rozstrzygnięcie opisywanej sprawy i nie podlega ocenie w ramach prowadzonego obecnie postępowania administracyjnego, albowiem kwestie te zostały rozstrzygnięte już wcześniej - na etapie postępowania nr [...]. Organ podniósł, że ze względu na nieuprawniony merytorycznie charakter żądań skarżących, niedotyczący istoty sprawy, żądania te nie mogły zostać uwzględnione w opisywanym postępowaniu administracyjnym i nie mają wpływu na jego wynik.

Organ wskazał, że po dokonaniu oceny całości materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy stwierdził, że zadaszenie nad schodami wykonane jest poprawnie i nie stanowi przypadku o jakim, mowa w art. 50 u.p.b. Nie wymaga bowiem pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, nie stwarza zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenia środowiska, w sposób istotny nie odbiega od ustaleń i warunków określonych w przepisach. Sporny daszek nie wymaga wykonania żadnych czynności lub dodatkowych robót w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.b.. Oznacza to w ocenie organu, że nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty, gdyż w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem dalszego postępowania.

Od decyzji tej odwołanie wnieśli skarżący podnosząc, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] po raz kolejny nie wziął pod uwagę ich dokumentów i dowodów. Skarżący podnieśli, że takie działania organu I instancji trwają już od zgłoszenia samowoli budowlanej na działce nr 1939 w [...] tj. od 5 listopada 1997 r. Odwołujący podnieśli kwestie dotyczące przeprowadzonych i obecnie już zakończonych postępowań w sprawie zarówno samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego na działce 1939 w [...], jak i wybudowania go niezgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę domagając się doprowadzenia wybudowanych obiektów na działce 1939 do stanu zgodnego z prawem budowlanym i obowiązującymi warunkami technicznymi tak, aby nie naruszały prawnie chronionych interesów osób trzecich. Skarżący wskazali, że domagają się odpowiedzi na podstawie jakiego przepisu umorzono postępowanie w sprawie wykonanego otworu drzwiowego na wysokości 3 m w ścianie nośnej informując, że podtrzymują wszystkie swoje pisma z załączonymi dowodami, wszystkie skargi i spisane protokoły w sprawie samowolnie wykonanego otworu drzwiowego.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził, że argumenty przedstawione w odwołaniu nie mogą zostać uwzględnione.W ocenie organu odwoławczego PINB właściwie zakwalifikował sporne zadaszenie podestu jako urządzenie budowlane w rozumieniu u.p.b. Zadaszenie będące przedmiotem postępowania posiada bowiem cechy urządzeń budowlanych, o których mowa w art. 3 pkt 9 u.p.b., gdyż jest zarówno fizycznie jak i funkcjonalnie związane z budynkiem.

Organ odwoławczy wskazał, że podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 marca 2015 r. (II OSK 2008/13).

WINB podniósł, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 15 u.p.b., wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń na obiektach budowlanych nie wymaga pozwolenia na budowę. Jednocześnie zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.p.b., zgłoszenia właściwemu organowi wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych. Z zestawienia powyższych przepisów zdaniem organu odwoławczego wynika, że instalacja na obiekcie urządzenia nie przekraczającego 3 m wysokości nie wymaga od inwestora ani uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, ani też dokonania zgłoszenia właściwemu organowi. Biorąc pod uwagę wymiary wykonanego zadaszenia organ stwierdził, że jest to urządzenie nie przekraczające 3 m wysokości, dlatego też na jego zainstalowanie nie było wymagane pozwolenie na budowę ani też zgłoszenie.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy podał, że w opisywanej sprawie nie zostały również naruszone obecnie obowiązujące warunki techniczno - budowlane w zakresie usytuowania zadaszenia od granicy z działką nr ew. 1938.Organ wskazał, że zgodnie z § 12 ust. 5 rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż 1,5 m do okapu, gzymsu, balkonu lub daszku nad wejściem a także takich części budynku jak : galeria, taras, schody zewnętrzne (...). Jak wynika zaś z ustaleń organu I instancji, odległość od granicy z działką 1938 do wykonanego zadaszenia nad legalnie wybudowanymi schodami na działce 1939 wynosi 1,92 m. W ocenie WINB nie zachodzą zatem okoliczności do wdrożenia postępowania naprawczego przewidzianego w art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 u.p.b.W związku z tym, że w opisywanej sprawie brak jest znamion naruszenia u.p.b., nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji merytorycznej w tym postępowaniu przez organ nadzoru budowlanego. Prowadzone postępowanie należy zdaniem organu odwoławczego uznać za bezprzedmiotowe w całości.

Organ wskazał, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, że wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest dalsze prowadzenie postępowania i brak jest podstaw do wydania jakichkolwiek nakazów przewidzianych w przepisach u.p.b.. Innymi słowy, w sytuacji, kiedy nie ma podstaw do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy organ administracji państwowej wydaje zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. decyzję o umorzeniu postępowania.

Odnosząc się do argumentów przedstawionych w odwołaniu PWINB wyjaśnił, że dotyczą one odrębnych postępowań w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego na działce 1939 w [...] jak i wybudowania budynku niezgodnie z pozwoleniem na budowę, które w chwili obecnej zostały zakończone decyzjami ostatecznymi. Przedstawione zarzuty nie mogły zostać uwzględnione w ramach prowadzonego postępowania w sprawie legalności wykonanego zadaszenia nad schodami. Natomiast sprawa wykonania otworu drzwiowego w istniejącej ścianie północno - wschodniej budynku mieszkalnego na działce 1939 została zakończona ostateczną decyzją WINB z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], a stanowisko organu odwoławczego zostało ocenione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 listopada 2009 r. II SA/Rz 367/09.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnieśli o poddanie kontroli Sądu zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Skarżący podnieśli, że postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie kwestionowanego rozstrzygnięcia zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów, w tym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organy obu instancji zignorowały bowiem dokumenty i wnioski dowodowe przedstawiane w toku postępowania przez skarżących. Organy pominęły również wskazania i ocenę prawną wyrażoną w przedstawionym przez nich wyroku NSA OZ w Rzeszowie, co stanowi naruszenie art. 170 p.p.s.a. Doprowadziło to do wydania zaskarżonej decyzji na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

W pismach procesowych z dnia 26 lipca 2016 r., z dnia 12 sierpnia 2016 r., z dnia 10 lutego 2017 r., z dnia 23 lutego 2017 r., z dnia 27 lutego 2017 r., z dnia 6 marca 2017 r. skarżący uzupełnili argumentację zawartą w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że sąd administracyjny sprawuje legalnościową kontrolę zaskarżalnych działań lub zaniechań organów administracji publicznej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych), będąc związany jedynie granicami sprawy administracyjnej sensu largo, której dotyczy skarga. Jednocześnie sąd ten nie jest związany granicami skargi, w tym podniesionymi zarzutami i wnioskami oraz powołaną przez stronę skarżącą podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, p.p.s.a.), biorąc z urzędu pod rozwagę wszelkie stwierdzone naruszenia prawa i sankcjonując je w granicach wyznaczonych w art. 145-150 p.p.s.a. lub w przepisach szczególnych. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd jest uprawniony do przekroczenia granic skargi lub także przedmiotu zaskarżenia, obejmując rozpoznaniem i orzekaniem także niezaskarżone bezpośrednio akty lub czynności wydane lub podjęte we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne do jej końcowego załatwienia.

W toku przeprowadzonej z urzędu legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie ich mocy obowiązującej na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.

W drugiej kolejności należy wskazać, że ze względu na liczne zarzuty podniesione przez skarżących w skardze oraz kolejnych pismach procesowych, Sąd uznaje za zasadne dokonać zestawienia ustaleń oraz zakresu rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji z dotychczasowym przebiegiem sporu dotyczącego samowoli budowlanej znajdującej się na działce nr 1939 graniczącej z działką nr 1938 należącą do skarżących. Skarżący w toku prawie dwudziestoletniego sporu o legalność budowy oraz rozbudowy obiektu budowlanego posadowionego na działce nr 1939 nie uwzględniają faktu, że kolejne ostateczne decyzje organów nadzoru budowlanego oraz związane z nimi prawomocne wyroki sądów administracyjnego definitywnie przesądziły określone kwestie związane z oceną skutków samowoli budowlanej.

Przede wszystkim należy zauważyć, że pierwotne zawiadomienie skarżących z dnia 5 listopada 1997 r. dotyczące samowoli budowlanej w postaci wybudowanej bez pozwolenia na budowę części obiektu budowlanego znajdującego się na działce nr 1939 zostało poddane definitywnej ocenie prawnej przez organy administracji i sądy administracyjne. Wyrokiem z dnia 25 lipca 2000 r. NSA – OZ w Rzeszowie w sprawie o sygn. SA/Rz 166/99 uchylił decyzje organów II i I instancji z dnia [...] grudnia 1998 r. i z dnia [...] listopada 1998 r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanej części budynku mieszkalnego. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2001 r. Starosta Powiatu [...] orzekł o odmowie udzielania pozwolenia na użytkowanie powyższej samowoli, natomiast decyzją z dnia [...] maja 2001 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W toku ponownego postępowania organy nadzoru budowlanego nakazywały właścicielom działki nr 1939 zamurowanie otworów okiennych i drzwiowych od strony pn.-wsch., jednak decyzje te zostały uchylone prawomocnym wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 14 października 2004 r. (SA/Rz 757/03). Następnie organy nadzoru budowlanego wydawały kolejne decyzje: z dnia [...] marca 2005 r. (I instancja), z dnia [...] lipca 2005 r. (II instancja: decyzja kasacyjna), z dnia [...] września 2005 r. i z dnia [...] listopada 2005 r. Dwie ostatnie decyzje orzekające o nakazaniu zamurowania otworu drzwiowego w ścianie pn.-wsch. zostały uchylone prawomocnym wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 1 czerwca 2006 r. (II SA/Rz 18/06). Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. umorzono postępowanie w sprawie wykonania otworów w ścianie pn.-wsch. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia [....] marca 2009 r. Następnie prawomocnym wyrokiem z dnia 13 listopada 2009 r. WSA w Rzeszowie oddalił skargę na powyższą decyzją (II SA/Rz 367/09). Oznacza to, że sprawa oceny legalności robót budowlanych w zakresie otworów w ścianie pn.-wsch. w budynku mieszkalnym oraz samego budynku została prawomocnie rozstrzygnięta.

Dla oceny bezzasadności zarzutów skarżących dotyczących braku oceny przez organy nadzoru budowlanego sprawy legalności usytuowania oraz przebudowy budynku w zakresie schodów zewnętrznych zasadnicze znaczenie ma prawomocność decyzji udzielającej pozwolenia na przebudowę w powyższym zakresie. Decyzją Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2010 roku zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę (w ramach przebudowy budynku mieszkalnego) schodów zewnętrznych od strony pn.-wsch. (działki nr 1938) do budynku mieszkalnego posadowionego na działce nr 1939. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, natomiast prawomocnym wyrokiem z dnia 19 stycznia 2012 r. WSA w Rzeszowie (II SA/Rz 608/11) oddalił skargę na powyższą decyzję. Oznacza to, że sprawa legalności budowy schodów oraz ich usytuowania względem działki skarżącej (nr 1938) została w sposób ostatecznie wiążący (ze względu na skutek prawomocności decyzji o pozwoleniu na budowę oraz skutek prawomocności wyroku sądu administracyjnego) rozstrzygnięta i nie ma chwili obecnej podstaw do wkraczania w tę sferę oceny legalności przebudowy spornego budynku w zakresie schodów zewnętrznych. Zagadnienie to ma oczywiście zasadnicze znaczenie dla sprawy będącej przedmiotem skargi, gdyż kwestionowane zadaszenie nad schodami zewnętrznymi (nad wejściem do budynku) jest zlokalizowane w obszarze schodów zewnętrznych (w odległości 1,92 m od granicy z działką nr 1938), które zostały legalnie wybudowane, natomiast schody te – jak wynika z akt sprawy – są usytuowane w odległości 1,56-2,15 m od granicy z działką nr 1938.

Jeżeli chodzi o kwestionowaną przez skarżących sprawę legalności planowanej rozbudowy w zakresie ganku, obudowy schodów zewnętrznych oraz zadaszenia nad wejściem, to należy zauważyć, że decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Burmistrz Miasta [...] orzekł o ustaleniu warunków zabudowy dla powyższej inwestycji. Następnie decyzją z dnia [...] września 2012 r. Starosta Powiatu [...] zatwierdził przedłożony projekt budowlany i udzielił inwestorce - HP pozwolenia na budowę w zakresie rozbudowy budynku mieszkalnego o ganek, obudowę schodów wraz z zadaszeniem dwuspadowym na działce nr 1939 od strony pn.-wsch. w odległości 1,5 m od granicy działki nr 1938, przy ul. [...]. Od tej decyzji odwołania złożyli KK, ZK. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę planowanej inwestycji. Wyrokiem z dnia 17 września 2013 r. (II SA/Rz 16/13) WSA w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia 26 listopada 2012 r. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej organu odwoławczego wyrokiem z dnia 16 stycznia 2015 r. (II OSK 227/14) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA w Rzeszowie i oddalił skargę. Sąd odwoławczy podzielił zarzuty skargi kasacyjnej związane z niemożliwością przeprowadzenia rozbudowy budynku w zbliżeniu 1,5 m od granicy działki sąsiedniej, wynikającą z przepisu § 12 ust 3 pkt 3 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W ocenie NSA Wojewoda prawidłowo na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 3 Prawa budowlanego odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielania pozwolenia na planowaną rozbudowę. Zdaniem NSA za słuszny należało zatem uznać zarzut niewłaściwego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Z powyższego wyroku wynika zatem, że inwestycja polegająca na planowanej i objętej przedmiotowym projektem budowalnym rozbudowie budynku mieszkalnego na działce nr 1939 w odległości 1,5 m od strony od granicy działki nr 1938 nie jest dopuszczalna. Sąd odwoławczy nie oceniał natomiast legalności posadowienia już istniejących schodów oraz otworów w budynku mieszkalnym od strony działki nr 1938, gdyż kwestie te zostały we wcześniejszych postępowaniach prawomocnie przesądzone.

W trzeciej kolejności należy podnieść, że niezależnie od niedopuszczalności dalszej rozbudowy budynku mieszkalnego istniejącego na działce nr 1939 od strony działki nr 1938 w odległości 1,5 m od granicy z tą ostatnią działką, przedmiotem oceny w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją jest jedynie sprawa legalności zadaszenia nad legalnie wybudowanymi schodami zewnętrznymi od strony działki nr 1938. Zgodnie z ustaleniami organów powyższe zadaszenie nad schodami zostało wykonane w dniu 21 listopada 2015 r. Organy orzekające w sprawie dokonały kwalifikacji prawnej powyższego zadaszenia, uznając że stanowi ono tzw. urządzenie budowlane. W uzasadnieniach decyzji wskazano, że "daszek nad schodami" wykonany z bezbarwnego poliwęglanu komorowego został przykręcony śrubami do trzech wsporników osadzonych w ścianie zewnętrznej za pomocą dybli i jest w całości zlokalizowany nad schodami zewnętrznymi od strony działki nr 1938. W ocenie organów budowa tego rodzaju urządzenia budowlanego nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę albo dokonania zgłoszenia. Nie zachodzą również podstawy do wdrożenia postępowania naprawczego na podstawie art. 50-51 p.b.

Sąd podziela powyższą ocenę prawną. Istotnie wykonane nad schodami zadaszenie jest urządzeniem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 9) p.b., a więc urządzeniem technicznym związanym z obiektem budowlanym, zapewniającym możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. O takiej kwalifikacji prawnej przesądzają przede wszystkim związek funkcjonalny pomiędzy zadaszeniem a budynkiem, konieczność lub uzasadniona możliwość montażu zadaszenia w celu prawidłowego korzystania z budynku w zakresie schodów zewnętrznych prowadzących do wejścia do tego budynku oraz wymiary i parametry techniczne wykonanego zadaszenia (por. warunki umożliwiające traktowanie zadaszenia jako urządzenia budowlanego związanego z obiektem budowlanym wskazane przykładowo w wyroku NSA z dnia 24 marca 2015 r., sygn. II OSK 2008/13). Podobne poglądy są wyrażane w orzecznictwie NSA m.in. na tle zagadnienia zabudowy balkonów i loggii. Uznaje się, że w świetle przepisów art. 3 pkt 9 p.b. i § 14a ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych ("Na budynku mieszkalnym wielorodzinnym mogą być instalowane urządzenia związane z użytkowaniem budynku lub mieszkania, jak: kraty, żaluzje, rolety, zabudowy balkonów i loggii") loggii poprzez wykonanie zadaszenia przymocowanego śrubami do spodniej płyty loggii mieszkania znajdującego się kondygnację wyżej, stanowi montaż urządzenia budowlanego w rozumieniu ustawy - Prawo budowlane. Zadaszenie stanowi zatem zabudowę loggii, posiadając cechy urządzeń budowlanych, o jakich mowa w art. 3 pkt 9 p.b., gdyż jest zarówno fizycznie jak i funkcjonalnie związane z budynkiem (zob. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2336/11, wyrok NSA z dnia 24 marca 2015 r., II OSK 2008/13).

Uzasadniony jest w konsekwencji pogląd, że przedmiotowe zadaszenie schodów zewnętrznych zainstalowane – jak wynika z akt spraw na wysokości poniżej 3 m – może stanowić urządzenie budowlane związane z obiektem budowlanym, a jego montaż nie jest objęty obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 2 pkt 15) p.b.), jak również obowiązkiem dokonania zgłoszenia (art. 30 p.b.) (por. wyroki NSA z dnia 4 kwietnia 2013 r., II OSK 2336/11; z dnia 13 marca 2015 r., II OSK 1938/13 oraz z dnia 24 marca 2015 r., II OSK 2008/13). Należy jedynie zauważyć, że w aktualnym stanie prawnym z obowiązku dokonania zgłoszenia zwolnione jest wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń o wysokości do 3 m na obiektach budowlanych (art. 30 ust. 1 pkt 3) lit. b) p.b.). Ponieważ organ stwierdził, że przedmiotowe zadaszenie zostało zainstalowane na wysokości poniżej 3 m, dlatego prawidłowo nie wdrożono postępowania naprawczego na podstawie art. 50-51 p.b.

W czwartej kolejności Sąd stwierdza, że zakres przedmiotowy postępowania oraz sprawy dotyczącej oceny legalności obiektów lub urządzeń budowlanych został wyznaczony treścią pierwotnego wniosku strony skarżącej z dnia 21 listopada 2015 r. Skarżący wnosili w toku postępowania liczne pisma, w których przywoływali okoliczności dotyczące wcześniejszych postępowań dotyczących budowy i rozbudowy budynku posadowionego na działce nr 1939, jednak w ocenie Sądu brak jest podstaw do podważania prawidłowości zakresu sprawy wyznaczonej przez organy. Ponadto w postępowaniu sądowoadministracyjnych podstawowych wyznacznikiem zakresu kontroli sądu administracyjnego jest zaskarżone rozstrzygnięcie, które – tak jak w niniejszej sprawie – wyznaczyło również zakres ustaleń faktycznych oraz oceny prawnej organów nadzoru budowlanego. W konsekwencji należy przyjąć, że zasadniczym przedmiotem oceny organów nadzoru budowlanego była sprawa legalności zadaszenia nad schodami od strony działki nr 1938.

Mając na względzie powyższe argumenty, uznano, że postępowanie w sprawie legalności robót budowlanych polegających na montażu zadaszenia na spornej działce nr 1939 było od początku bezprzedmiotowe, albowiem nie zaistniały podstawy do wdrożenia postępowania rozbiórkowo-legalizacyjnego albo postępowania naprawczego. W konsekwencji rozstrzygnięcia organów o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. były prawidłowe.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.