Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 450/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Sygn. II SA/Wr 450/16 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Halina Kremis, Sędziowie sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, sędzia WSA Władysław Kulon (spr.), Protokolant Krzysztof Erbel, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 września 2016 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania rozbiórki dobudowanej parterowej części budynku gospodarczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 997 (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 22 kwietnia 2015 r. G. W. zażądała wszczęcia postępowania w sprawie nielegalnie wybudowanego budynku gospodarczego przez M. B. zamieszkałego w J.. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. (dalej – PINB) po ustaleniu władających działkami w oparciu o dokumenty przedłożone na jego żądanie przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w J.w dniu 21 maja 2015 r. przeprowadził oględziny zainwestowanej nieruchomości opisując w szczególności gabaryty i stan zrealizowanego obiektu. Dodatkowo sporządzono na tą okoliczność dokumentację fotograficzną załączoną do protokołu oględzin.

Organ nadzoru budowlanego odnośnie przebiegu granic nieruchomości wszedł w posiadanie map ewidencyjnych z lat 2012 i 2015, które w sposób odmienny określały przebieg granic nieruchomości inicjatora postępowania i inwestora. Wobec powyższego pismem z dnia 29 maja 2015 r. PINB w J. wystąpił do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w J. o zajęcie stanowiska względem aktualnego przebiegu granic. Przy piśmie z dnia 24 czerwca 2015 r. udzielono odpowiedzi, że prawidłowy przebieg granicy przedstawia mapa z dnia 2 kwietnia 2015 r., zaś mapa z dnia 25 lipca 2012 r. przedstawia przebieg granicy przed przeprowadzeniem wznowienia znaków granicznych.

W tak ukształtowanym w wyniku zabiegów organu stanie sprawy PINB przyjął, że przedmiotowy budynek jest zlokalizowany na działce nr 190 i częściowo na działce nr 194/1. Wobec powyższego pismem z dnia 23 lipca 2015 r. wystąpiono do właścicieli działki nr 194/1 z zapytaniem czy wyrażają oni zgodę na jego legalizację. Przy piśmie z dnia 28 lipca 2015 r. współwłaściciele działki nr 194/1 kategorycznie nie zgodzili się na legalizację samowoli budowlanej.

W dniu [...] r. PINB w J. wydał decyzję nr [...], którą podając w podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. - dalej - k.p.a.) oraz art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.) i art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., nr 38 poz. 229 ze zm.), nakazał M. B., D. B.a, M. B. wykonać rozbiórkę dobudowanej w warunkach samowoli budowlanej parterowej części budynku gospodarczego zlokalizowanego w J. na dz. nr 190 przy ul. L. [...] i częściowo na działce sąsiedniej nr 194/1 (rozbudowa parterowa, od strony południowo-wschodniej budynku, powierzchni rozbudowy ok. 74,1m², wysokość ok. 3,40m).

Uzasadniając wydany nakaz organ nadzoru budowlanego odwołał się do oględzin przeprowadzonych w dniu 21 maja 2015 r., w trakcie których stwierdzono, że na działce nr 190 przy ul. L. w J. i częściowo na działce sąsiedniej nr 194/1, w latach 1983-1984 zrealizowana została samowolna rozbudowa budynku gospodarczego. Rozbudowa parterowa o powierzchni zabudowy ok. 74, 1m² i wysokości ok. 3,40m, zlokalizowana jest po stronie południowo-wschodniej istniejącego wcześniej budynku gospodarczego. Ponadto w Urzędzie Gminy J. i w Starostwie Powiatowym w J. brak jest dokumentów archiwalnych dotyczących wydania pozwolenia na budowę w związku z przedmiotową rozbudową. Z kolei akta archiwalne w Urzędzie Gminy J. z 1984 r. dotyczą wydania pozwolenia na budowę w odniesieniu do modernizacji budynku mieszkalnego oraz wykonania nadbudowy budynku gospodarczego z przeznaczeniem na warsztat rzemieślniczy (decyzja nr [...], wydana przez naczelnika gminy na rzecz M. B.). Biorąc pod uwagę dokonanie rozbudowy budynku bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę przed 1995 r., organ uznał za właściwe uwzględnienie treści art. 103 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. i zastosowanie w sprawie przepisów ustawy Prawa budowlanego z roku 1974.

Kluczowym, poza samowolną realizacją robót, ustaleniem organu było stwierdzenie w oparciu o pismo z dnia 2 lipca 2015 r., że współwłaściciele działki nr 194/1 nie zgadzają się na legalizację przedmiotowej rozbudowy na terenie ich nieruchomości, zaś obiekt ów znajduje się w około 25-30% na tej działce. W tych okolicznościach przytaczając art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. stanowiący, że ,,Terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1", PINB w J. uznał, iż w rozpatrywanym przypadku występuje "inna ważna przyczyna", tj. brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a sama rozbudowana część budynku znajduje się na działce sąsiedniej nr 194/1. Wobec tego organ nadzoru budowlanego nie może umożliwić legalizacji spornego obiektu bez zgody właścicieli gruntu, na którym został on posadowiony.

M. B. w odwołaniu złożonym od powyższej decyzji zakwestionował prawidłowość przebiegu granic ustalonych przez organ. Jego zdaniem, gdy nabywał gospodarstwo w 1984 r. istniało ogrodzenie, które potwierdzało granice nieruchomości, natomiast sąsiedzi nie godząc się z tym faktem mają pretensje po około 30 latach. Przedłożył on organowi mapy odzwierciedlające przebieg granicy ale organ tego nie uwzględnił. To na skutek działań rozgraniczających granica przebiegać ma przez środek budynku, w związku z czym autor odwołania będzie zmuszony ,,skierować sprawę do Sądu Rejonowego w J.".

Pismem z dnia 25 stycznia 2016 r. ustanowiona przez M. B. pełnomocnik wniosła o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia przez Wójta Gminy J. postępowania rozgraniczeniowego. Postanowieniem z dnia [...] r. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, (dalej – DWINB), na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. odmówił zawieszenie postępowania odwoławczego. Z kolei w dniu [...] r. DWINB wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję PINB w J..

Uzasadniając decyzję organ II instancji szeroko i wnikliwie zrelacjonował poszczególne etapy postępowania oraz przywołał istotne elementy decyzji PINB w J. szczególnie akcentując zastosowanie w sprawie tzw. ,,starej" ustawy Prawo budowlane. W ramach własnych rozważań organ II instancji podał, że orzekając w stosunku do samowoli budowlanej na gruncie ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. organ w zależności od wyników prowadzonego postępowania wyjaśniającego może nakazać wykonanie określonych czynności, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami (art. 40) lub wydać decyzję o rozbiórce danego obiektu (art. 37). Do wydania nakazu rozbiórki obiektu wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jego budowy obligują przesłanki polegające na tym, że obiekt musi:

- znajdować się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (art. 37 ust. 1 pkt 1) lub

- powodować musi niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust.1

pkt 2).

DWINB w decyzji zamieścił też treść art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. o brzmieniu ,,Terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1". Uznając za słuszne zastosowanie przez PINB w J. wskazanego normatywu jako podstawy prawnej wydanego nakazu rozbiórki organ odwoławczy uzasadniał zaistnienie w sprawie ,,innej ważnej przyczyny" powodującej wydanie decyzji zawierającej ten nakaz. Na zaistnienie tej przyczyny DWINB za organem I instancji przywołał ustalenia związane z posadowieniem części obiektu, na nieruchomości, która zgodnie z zebranymi dokumentami stanowi własność uczestników postępowania, a oni z kolei nie wyrażają zgody na legalizację budynku. W uzasadnieniu decyzji w kontekście tych okoliczności zapisano, że ,,PINB w J. był uprawniony - powołując się na przesłankę zawartą w art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 24 października 1974 r. - do orzeczenia nakazu rozbiórki przedmiotowej rozbudowy z uwagi na fakt, iż jest ona zrealizowana z naruszeniem granicy działki nr 194/1, w stosunku do której Pan M. B., Pan D. B. oraz Pani M. B. nie posiadają tytułu prawnego".

Posiłkując się orzecznictwem sądowoadministracyjnym organ II instancji wskazał też, że:

- można nakazać rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu, jeżeli jest to uzasadnione "innymi ważnymi przyczynami" niezależnie od tego, że zrealizowana budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym, jak również nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia czy też niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia,

- jako "inną przyczynę" w rozumieniu art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. należy rozumieć taką przyczynę, której ustalenie i jej ocena prawna mieści się w zakresie działania organu administracji państwowej właściwego w sprawach nadzoru nad budownictwem,

- mimo tego, że wymóg posiadania prawa do gruntu nie został wprost wymieniony w art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. jako przesłanka nakazania przymusowej rozbiórki nie oznacza, iż brak dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie jest przedmiotem oceny organów nadzoru budowlanego badających kwestie samowoli budowlanej w ramach ww. normy,

- rozpoczęcie budowy na terenie nieruchomości (w stosunku do której inwestor nie posiadał prawa własności, ani żadnego innego tytułu prawnego upoważniającego go do dysponowania działka na cele budowlane) należy uznać za samowolne zajęcie powodujące skutki określone w przepisach ustawy Prawo budowlane z 1974 r., które to przepisy obligują organy administracji państwowej do zastosowania w takim przypadku art. 37 tego prawa.

Na koniec DWINB aprobując pogląd PINB w J., stwierdził że inną ważną przyczyną uzasadniającą wydanie decyzji o przymusowej rozbiórce stanowiącej skutki samowoli budowlanej, które godziłyby w interesy społeczne inne aniżeli wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., są nie tylko wartości chronione prawem jak zabytki czy też elementy przyrodnicze środowiska bądź też normy obowiązujące w budownictwie lecz także naruszenie taką samowolną budową podstawowego, chronionego przecież konstytucyjnie, prawa własności wywiódł, iż samowolna rozbudowa zrealizowana została częściowo na sąsiedniej nieruchomości gruntowej, której właściciele nie wyrazili w toku postępowania administracyjnego zgody na jej legalizację w obecnym kształcie, który narusza ich prawo własności, zatem w jego ocenie brak jest merytorycznych przesłanek do podjęcia rozstrzygnięcia innej treści niż zawarte w decyzji PINB z dnia [...].

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika M. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji. Wnioski skargi poparto zarzutami naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegającego na odmowie zawieszenia postępowania podczas gdy jego wynik miałby bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zapadłe w niniejszej sprawie, a także naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., co uzasadniano przekroczeniem granic zasady swobodnej oceny dowodów, uchybieniem zasadzie prawdy obiektywnej oraz nieustosunkowaniem się do okoliczności podnoszonych przez skarżącego.

W pierwszej części uzasadnienia skargi jej autor odnosząc się do niezaskarżalnego instancyjnie postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania wykazywał jego ścisły związek z treścią wydanego rozstrzygnięcia, skoro organ jako jedyną podstawę wydania nakazu rozbiórki podał brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W treści skargi zaznaczono, że mimo istniejącego sporu organ nadzoru budowlanego arbitralnie go rozstrzygnął przyjmując, iż roboty zostały wykonane z przekroczeniem granic. Wobec istnienia między stronami sporu w przedmiocie przebiegu granicy, organ nie miał podstaw do stwierdzenia, że wzniesiony budynek został wykonany z przekroczeniem granic działki, albowiem kwestia granic działki, w chwili wydania decyzji, nie była rozstrzygnięta. Zatem zakończenie postępowania rozgraniczeniowego uznano za niezbędne dla zakończenia sprawy administracyjnej w przedmiocie nakazu rozbiórki, gdyż bez ustalenia przebiegu granicy nie jest możliwe wydanie zarówno pozytywnego lub negatywnego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu naruszeń pozostałych przepisów procedury administracyjnej skarżący negował uznanie przez organ, że dobudowana część budynku gospodarczej posadowiona jest także na działce sąsiedniej nr 194/1. Opierając się na fakcie pozyskania przez organ dokumentów geodezyjnych wykluczono ustalanie na ich podstawie przebiegu granicy, tym bardziej, że organ nie zgadza się z dokumentami posiadanymi przez inwestora dotyczącymi powierzchnia działek. Organ orzekający w sprawie nie odniósł się do dowodów i twierdzeń M. B. dotyczących istnienia ogrodzenia świadczącego o przebiegu granicy oraz faktu zasiedzenia nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie uznając, iż wyczerpujące merytoryczne uzasadnienie zostało zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Nadto postanowieniem z dnia [...]wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 1 sierpnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego odpowiadając na wezwanie Sądu z dnia 26 lipca 2016 r. poinformowała, że postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości prowadzone przez Wójta Gminy J. nie zostało jeszcze zakończone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Stosownie do przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a., w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części.

Mając na względzie treść art. 134 p.p.s.a. Sąd w składzie orzekającym uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Na wstępie zauważyć trzeba, że zarówno na gruncie przepisów prawa materialnego obowiązujących przed i po 1995 r. (Prawo budowlane z 1974 i 1994 r.) pewna kategoria robót budowlanych objęta została obowiązkiem uzyskania przez inwestora ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zaniechanie przez inwestora dopełnienia tego obowiązku uprawnia właściwe organy do przeprowadzenia postępowania służącego ocenie możliwości dalszego funkcjonowania samowolnie wzniesionego obiektu. Na gruncie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz w obecnie obowiązujących regulacjach przewidziano stosowane procedury legalizacyjne, jednakże przebiegają one w różnych trybach, co przejawia się różnorodnością nakładanych na inwestora obowiązków. Najistotniejsza różnica między trybami legalizacyjnymi przewidzianymi w ustawie Prawo budowlane z 1974 r. i 1994 r. polega na możliwości żądania przez organy od inwestora tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym organy nadzoru budowlanego w sposób nieuprawniony, poprzez niewłaściwą wykładnię przepisów prawa materialnego, za słuszne uznały wykazanie się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w sytuacji gdy możliwość taka nie wynikała z zastosowanych przepisów. Poprzez przyjęcie powyższego założenia orzekające w sprawie organy w ramach oceny stanu faktycznego sprawy dopuściły się kolejnego uchybienia związanego z próbą ukształtowania stanu prawnego nieruchomości, co pozostaje poza ich kompetencją.

Podstawą wydanego nakazu rozbiórki jest art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., mimo, że PINB w J. przywołał w swojej decyzji niekompletną normę. Zgodnie ze wskazanym przepisem nakaz rozbiórki obiektu budowlanego będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1". PINB w J. podał wprost, że ową ,,inną ważną przyczynę" rozumie jako brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ II instancji rozbudowuje to zagadnienie i odwołując się do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 11 lutego 2014 r., (sygn. akt II OSK 2192/12) i z dnia z dnia 15 września 1987 r., (sygn. akt IV SA 430/87) wykazuje możliwość wydania nakazu rozbiórki uzasadniając to "inną ważną przyczyną" , której ustalenie i ocena prawna mieści się w zakresie działania organu administracji państwowej właściwego w sprawach nadzoru nad budownictwem. W dalszej części uzasadnienia decyzji DWINB przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 1989 r., (sygn. akt IV SA 1181/88) wskazuje, że rozpoczęcie budowy na terenie nieruchomości, w stosunku do której inwestor nie posiadał prawa własności, ani żadnego innego tytułu prawnego upoważniającego go do dysponowania działka na cele budowlane, należy uznać za samowolne zajęcie powodujące skutki określone w przepisach ustawy Prawo budowlane z 1974 r., które to przepisy obligują organy administracji państwowej do zastosowania w takim przypadku art. 37 tego prawa.

Mimo, że na mocy art. 103 ustawy z 1994 r. stosowane są wyłącznie przepisy art. 37 i art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., zasadnym byłoby sięgnięcie przez organy rozpoznające sprawę do przepisów kompetencyjnych zawartych w tej ustawie z 1974 r. czy przepisów ustawy aktualnie obowiązującej. Zabieg ten winien służyć udzieleniu odpowiedzi na pytanie czy uwzględniona przez organy ,,inna ważna przyczyna" leży w kompetencji ustalenia i oceny prawnej organów nadzoru budowlanego. Skoro PINB w J., a za nim organ II instancji, uznały się za właściwe do badania zagadnienia własności nieruchomości, czy przebiegu granic, mimo rozbieżnych w tym zakresie dokumentów, podkreślić trzeba, że uprawnienia takiego nie posiadają. Zatem niewłaściwie została odkodowana przez organy norma prawna stanowiąca podstawę wydanego nakazu rozbiórki. Dwa z przywołanych przez organ II instancji wyroków w żadnym wypadku nie lokują tytułu prawnego do nieruchomości jako ,,innej ważnej przyczyny", która dodatkowo podlegała by kompetencji nadzoru budowlanego, zaś poglądy zaprezentowane w wyroku z dnia 21 lutego 1989 r., (sygn. akt IV SA 1181/88), wobec oczywistej ewolucji orzecznictwa sądowoadministracyjnego, jako odosobnione uległy dezaktualizacji.

Na poparcie wyżej powiedzianego dość przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2014 r., (sygn. akt II OSK 2192/12), gdzie podano, że ,,Przez określenie "inna przyczyna" w rozumieniu art. 37 ust. 2 p.b. z 1974 r. należy rozumieć taką przyczynę, której ustalenie i jej ocena prawna mieści się w zakresie działania organu administracji państwowej właściwego w sprawach nadzoru nad budownictwem" - LEX nr 1497923. Trudno doszukiwać się w ustawie Prawo budowlane z 1974 r. kompetencji do kształtowania sfery własnościowej, która dodatkowo w badanej sprawie okazuje się być sporna. Względem rodzaju nakładanych obowiązków w trybie ,,starego" Prawa budowlanego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 września 2015 r. (sygn. akt II OSK 112/14) podając, że ,,Żaden z przepisów art. 37 oraz art. 40 p.b. z 1974 r. nie nakłada na organy obowiązku badania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ani też nie uzależnia wydania decyzji na podstawie art. 37 lub art. 40 p.b. z 1974 r. od tego, czy obiekt został usytuowany w całości albo z przekroczeniem granicy działki stanowiącej własność inwestora. Nie można więc domniemać takiego obowiązku, skoro nie wynika wprost z przepisów prawa" - LEX nr 1918742. Podobnie wskazując na odmienne niż obecnie obowiązujące regulacje w ustawie z 1974 r. odnośnie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane orzekł sąd w wyroku z dnia 18 lutego 2014 r., (sygn. akt II OSK 2231/12), gdzie odnośnie zgody współwłaściciela nieruchomości na wykonanie robót budowlanych orzekł, że jest to ,,zagadnienie o charakterze cywilnym i nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie art. 37 i 40 p.b. z 1974 r. W tym przypadku możliwe jest dochodzenie ochrony prawnej przez współwłaścicieli na drodze powództwa cywilnego", - LEX nr 1497933.

W świetle orzecznictwa wykluczającego ingerowanie przez służby nadzoru budowlanego w sprawy związane ze stanem prawnym nieruchomości, tym bardziej traktowania zagadnień wynikających z tej tematyki jako innej ważnej przyczyny uzasadniającej nakaz rozbiórki w trybie art. 37 Prawa budowlanego, należy przypomnieć co winny badać organy oceniając możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej. Precyzyjne stanowisko zajął w tej materii Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 6 września 2011 r., (sygn. akt II SA/Po 394/11). Wskazał on bowiem, że ,,Obiekt budowlany wzniesiony w wyniku samowoli budowlanej, nie spełniający przesłanek orzeczenia przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 p.b. z 1974 r. podlega wyłącznie rygorom przewidzianym w art. 40 tej ustawy, które umożliwiają legalizację niezależnie od tego, czy został zrealizowany na gruncie w całości pozostającym w dyspozycji inwestora, czy też częściowo na cudzej nieruchomości" - LEX nr 1153098.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, bez względu na zarzuty i twierdzenia skargi, Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, że wydane one zostały z naruszeniem norm prawa materialnego. Przez nieuprawnione uznanie, że na gruncie ustawy Prawo budowlane dopuszczalne jest żądanie przedłożenia przez inwestora tytułu prawnego do nieruchomości organy niewłaściwie zastosowały tzw. ,,tryb legalizacyjny". Ponadto nie można podzielić poglądu, że tytuł prawny do nieruchomości czy jego brak, to tego rodzaju okoliczności, które można rozpoznawać w kategoriach ,,innej ważnej przyczyny" o jakiej mowa w art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., dającej podstawy do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego.

Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy organy nadzoru budowlanego winny uwzględnić wyżej powiedziane i badając możliwość zalegalizowania samowolnie zrealizowanej inwestycji ograniczą przesłanki warunkujące legalizację obiektu czy też nakaz jego rozbiórki do wynikających z przepisów prawa. Pojawiające się w sprawie zagadnienia związane z przebiegiem granicy nieruchomości stanowią zagadnienie cywilistyczny podlegające kognicji sądu powszechnego, względnie strony zainteresowane mogą podejmować działania ukierunkowane na wyjaśnienie tej sprawy w trybie administracyjnym przez właściwy organ.

Stwierdzenie powyższego uprawniało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do uznania, że w postępowaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co obligowało go na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. do uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. O kosztach niniejszego postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. poz. 1804).