Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 477/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: 1. Przepis art. 47g ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody /Dz.U. 2001 nr 99 poz. 1079 ze zm./ odnosi się wyłącznie do takich drzew, które zostały posadzone już po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przewidującego takie zagospodarowanie danego terenu, które wyklucza ich pozostawienie w razie zrealizowania postanowień planu. Potwierdzeniem takiej wykładni tego przepisu jest późniejsza regulacja zawarta w art. 86 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody /Dz.U. nr 92 poz. 880 ze zm./, którą objęto drzewa posadzone a także wyrosłe na terenie objętym planem nie przewidującym możliwości ich pozostawienia, ale dopiero po uchwaleniu planu. Dotyczy to takich sytuacji, kiedy właściciel terenu tymczasowo zagospodarowuje go zielenią do czasu realizacji inwestycji. Nie można natomiast zastosować rozszerzającej wykładni art. 47g ust. 1 pkt 8 obejmując nią drzew rosnących na danym terenie przed uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem byłaby ona sprzeczna z jedną z podstawowych zasad konstytucyjnych, a to zasadą ochrony środowiska, określoną w art. 5 Konstytucji RP, zgodnie z którą Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska.

2. Zasadą jest, iż budownictwo mieszkaniowe, a nawet budownictwo przemysłowe, nie wyklucza całkowicie istnienia zieleni na danym terenie, chyba iż wyraźnie, w ramach szczegółowych regulacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zostanie tak rozwiązana kwestia zagospodarowania terenu, iż zachowanie istniejącej zieleni będzie niemożliwe, albo też przewidziana zostanie możliwość posadzenia drzew jedynie czasowo, to jest do czasu pełnego zrealizowania przewidzianego zainwestowania.

TEZY

1. Przepis art. 47g ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody /Dz.U. 2001 nr 99 poz. 1079 ze zm./ odnosi się wyłącznie do takich drzew, które zostały posadzone już po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przewidującego takie zagospodarowanie danego terenu, które wyklucza ich pozostawienie w razie zrealizowania postanowień planu. Potwierdzeniem takiej wykładni tego przepisu jest późniejsza regulacja zawarta w art. 86 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody /Dz.U. nr 92 poz. 880 ze zm./, którą objęto drzewa posadzone a także wyrosłe na terenie objętym planem nie przewidującym możliwości ich pozostawienia, ale dopiero po uchwaleniu planu. Dotyczy to takich sytuacji, kiedy właściciel terenu tymczasowo zagospodarowuje go zielenią do czasu realizacji inwestycji. Nie można natomiast zastosować rozszerzającej wykładni art. 47g ust. 1 pkt 8 obejmując nią drzew rosnących na danym terenie przed uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem byłaby ona sprzeczna z jedną z podstawowych zasad konstytucyjnych, a to zasadą ochrony środowiska, określoną w art. 5 Konstytucji RP, zgodnie z którą Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska.

2. Zasadą jest, iż budownictwo mieszkaniowe, a nawet budownictwo przemysłowe, nie wyklucza całkowicie istnienia zieleni na danym terenie, chyba iż wyraźnie, w ramach szczegółowych regulacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zostanie tak rozwiązana kwestia zagospodarowania terenu, iż zachowanie istniejącej zieleni będzie niemożliwe, albo też przewidziana zostanie możliwość posadzenia drzew jedynie czasowo, to jest do czasu pełnego zrealizowania przewidzianego zainwestowania.


SENTENCJA

Sygn.akt II OSK 477 /05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 stycznia 2006r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski, Sędziowie NSA Witold Falczyński, Alicja Plucińska-Filipowicz (spr), , Protokolant Maria Połowniak, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. P. S.A. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Po 2809/02 w sprawie ze skargi D. P. S.A. w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Po 2809/02 po rozpoznaniu skargi D. P. Spółka Akcyjna w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty z usunięcie drzew - oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku podano, iż Prezydent Miasta O. decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. na podstawie art. 47 ust. 2, art. 27f ust. 2 - 4 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody /Dz. U. z 1991 r. Nr 99, poz. 1079 oraz ( 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz usuwania drzew i krzewów /Dz. U. Nr 162, poz. 1117/ zezwolił skarżącej na usunięcie drzew /cztery topole i robinia akacjowa/ rosnących na terenie jej Oddziału oraz ustalił opłatę za usunięcie wymienionych drzew w kwocie 16.144,80 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie art. 47g ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody podnosząc, iż stosownie do tego przepisu nie pobiera się opłat za usunięcie drzew z terenu, który w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie jest przewidziany pod zadrzewienia lub zakrzewienia. Plan obowiązujący na przedmiotowym terenie "nie odnosi się w ogóle do celu zadrzewienia lub zakrzewienia". W odwołaniu powołano się na wyrok NSA z dnia 14 listopada 1997 r. sygn. akt II SA/Wr 1467/96 - OSP 1998/12/212/. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu decyzją z dnia [...] września 2002 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując w uzasadnieniu, że według planu zagospodarowania przestrzennego przedmiotowy teren pełni funkcję przemysłową lub mieszkaniową, usługową jako uzupełniającą z dopuszczeniem innych funkcji nieuciążliwych. Dla tego terenu nie przewidziano ograniczeń w zakresie zadrzewień lub zakrzewień, co powoduje, że nie można jednoznacznie twierdzić, że drzewa rosną a terenie przeznaczonym w planie na inne cele, niż zadrzewienie i zakrzewienie. W decyzji tej podkreśla się, iż kwestionowane rozstrzygnięcie jest zgodne z przepisem art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, nakazującym ochronę zieleni w miastach i wsiach, w szczególności ochronę drzew i krzewów.

Skargę na powyższą decyzję wniosła D. P. SA w O. podnosząc jak w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, iż kwestionowane rozstrzygnięcie pozostaje w sprzeczności z art. 47g ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody, który należy stosować literalnie. Zdaniem skarżącej rozstrzygnięcie to jest niezgodne nawet z funkcjonalną wykładnią tego przepisu, potwierdzoną powołanym w odwołaniu orzeczeniem NSA, w którym stwierdza się, iż teren może być uznany za przeznaczony na cele zadrzewień lub zakrzewień tylko w wypadku, gdy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego taka funkcja określona zostanie jako jego funkcja podstawowa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skarga nie jest zasadna, nie podzielając stanowiska strony skarżącej w kwestii wykładni art. 47f ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody. Stosownie do tego przepisu nie pobiera się opłat jedynie za usunięcie drzew, które zostały posadzone na terenach przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego na cele nieprzewidujące zadrzewień lub zakrzewień. Bezsporne jest, że plan zagospodarowania przestrzennego miasta O. z dnia 30 marca 1994 r. dla danego terenu ustala funkcję przemysłową lub mieszkaniową, usługową jako uzupełniającą z dopuszczeniem funkcji nieuciążliwych. Ścisła wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż nie pobiera się opłat za usunięcie drzew tylko wtedy, jeżeli zostały posadzone na terenach przeznaczonych w planach na cele nie przewidujące zadrzewień lub zakrzewień. Przeznaczenie przedmiotowego terenu nie zakazuje natomiast wykorzystania terenu pod zieleń /zadrzewienia lub zakrzewienia/. Ustalenie w planie, iż funkcją danego terenu jest budownictwo przemysłowe lub mieszkaniowe nie oznacza, iż są to cele nie przewidujące zadrzewień lub zakrzewień. Tym samym zgodne z prawem jest ustalenie przedmiotowej opłaty. Odmienna wykładnia przedstawiona w wyroku NSA z dnia 14 listopada 1997 r. II SA/Wr 1467/96 na atle przepisu art. 86 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm./ w ocenie Sądu I instancji nie zasługuje na aprobatę. Sąd podziela negatywną glosę do tego wyroku Andrzeja Wasilewskiego /OSP 1338/12/212/. Trudności interpretacyjne usuwa brzmienie art. 86 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. /Dz. U. 92, poz. 880/ stanowiącego, iż nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które posadzono lub wyrosły na nieruchomości po zakwalifikowaniu jej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Jako podstawę skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wskazano naruszenie zaskarżonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przepisu prawa materialnego - art. 47g ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody /Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm./ przez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, prowadzącą do uznania za zgodne z prawem nałożenie na stronę skarżącą opłaty za usunięcie drzew pomimo zwolnienia tym przepisem od opłat za usunięcie drzew na terenie przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego na cele nieprzewidujące zadrzewień lub zakrzewień. Zakład należący do Oddziału Skarżącej, na terenie którego rosły przedmiotowe drzewa, w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jest przewidziany pod funkcję przemysłową lub mieszkaniową, usługową jako uzupełniającą, z dopuszczeniem innych funkcji nieuciążliwych, tym samym zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną została spełniona dyspozycja przepisu art. 47g ust. 1 pkt 8 cyt. ustawy zwalniająca od obciążenia strony przedmiotową opłatą, wbrew stanowisku wyrażonemu przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

W niniejszej sprawie nie jest sporne przeznaczenie terenu zakładu strony wnoszącej skargę kasacyjną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Jednakże Sąd I instancji powołany przez stronę przepis rozumie w ten sposób, iż nie zwalnia on od poniesienia przedmiotowej opłaty w tym wypadku, gdy wprawdzie teren jest przewidziany pod różnego rodzaju inwestycje budowlane /w nin. sprawie budownictwo przemysłowe, mieszkaniowe lub usługowe/, jednakże z treści planu wynika, iż plan w istocie nie wyklucza możliwość istnienia zadrzewienia i zakrzewienia terenu. To stanowisko Sąd I instancji wywodzi zarówno z tekstu powołanego przepisu, jak też z późniejszego uregulowania tej samej materii w art. 86 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. stanowiącego, iż nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które posadzono lub wyrosły na nieruchomości już po zakwalifikowaniu jej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przeznaczające określony teren pod określonego rodzaju budownictwo same w sobie jeszcze nie przesądzają o tym, iż na danym terenie nie przewiduje się zadrzewień lub zakrzewień. Zasadą jest, iż budownictwo mieszkaniowe, a nawet budownictwo przemysłowe, nie wyklucza całkowicie istnienia zieleni na danym terenie, chyba iż wyraźnie, w ramach szczegółowych regulacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zostanie tak rozwiązana kwestia zagospodarowania terenu, iż zachowanie istniejącej zieleni będzie niemożliwe, albo też przewidziana zostanie możliwość posadzenia drzew jedynie czasowo, to jest do czasu pełnego zrealizowania przewidzianego zainwestowania. Tak też należy rozumieć przepis art. 47g ust. 1 pkt 8. Nawet jego literalne brzmienie, wobec użycia określenia "Nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które posadzono na terenach przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego na cele nieprzewidujące zadrzewień lub zakrzewień" wskazuje na to, że przepis ten odnosi się wyłącznie do takich drzew, które zostały posadzone już po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przewidującego takie zagospodarowanie danego terenu, które wyklucza ich pozostawienie w razie zrealizowania postanowień planu. Potwierdzeniem takiej wykładni tego przepisu jest późniejsza regulacja zawarta w art. 86 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r., którą objęto drzewa posadzone a także wyrosłe na terenie objętym planem nie przewidującym możliwości ich pozostawienia, ale dopiero po uchwaleniu planu. Dotyczy to takich sytuacji, kiedy właściciel terenu tymczasowo zagospodarowuje go zielenią do czasu realizacji inwestycji. Nie można natomiast zastosować rozszerzającej wykładni art. 47g ust. 1 pkt 8 obejmując nią drzew rosnących na danym terenie przed uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem byłaby ona sprzeczna z jedną z podstawowych zasad konstytucyjnych, a to zasadą ochrony środowiska, określoną w art. 5 Konstytucji RP, zgodnie z którą Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.