Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 678/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, 77 par.1, 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant: Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi P. E. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania P. E. wraz z małoletnim synem K. E. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...], nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 t.j.), po rozpatrzeniu odwołania P.E. od decyzji Burmistrza W. z dnia [...] r. nr [...], orzekającej o wymeldowaniu P.E. wraz z małoletnim synem K.E. z pobytu stałego w lokalu położonym przy ul. A. 36 w R. gmina W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 7 listopada 2012 r. P.M. właściciel nieruchomości położonej w R. przy ul. A. 36 wystąpił o wymeldowanie P.E. wraz z małoletnim synem K. z pobytu stałego. Wnioskodawca wskazał, że skarżąca wraz z synem od marca 2012 r. nie zamieszkuje pod ww. adresem, natomiast przebywa u swoich teściów w K. przy ul. B. 36. P.M. wyjaśnił, że skarżąca zabrała swoje rzeczy osobiste i oddała klucze od mieszkania.

Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz W. orzekł o wymeldowaniu skarżącej wraz z małoletnim synem. W uzasadnieniu organ ocenił, że skarżąca wraz z synem opuściła sporny lokal dobrowolnie i trwale oraz skupiła swoje życie w lokalu teściów w K. przy ul. B. 36, gm. W., gdzie zamieszkuje i jest zameldowany na stałe mąż skarżącej - M.E. Ponadto organ wskazał, iż utrzymanie dalszego zameldowania skarżącej i jej syna w spornym lokalu stanowiłoby fikcję meldunkową, niezgodną z obowiązującymi przepisami meldunkowymi.

W odwołaniu P.E. zarzuciła naruszenie art. 7, 8 i 10 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez błędne wskazanie podstawy prawnej decyzji,

bowiem organ meldunkowy nie umorzył prowadzonego postępowania. Strona wskazała także na naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu podniosła, że organ I instancji nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego, zaniechał przeprowadzenia dowodów ze świadków wskazanych przez stronę. Organ uniemożliwił także stronie czynny udział w postępowaniu poprzez pozbawienie możliwości zadawania świadkom pytań. Odnosząc się do przeprowadzonych kontroli meldunkowych skarżąca wyjaśniła, że tym okresie były duże mrozy i wystąpiła awaria pieca w lokalu w R., stąd też z dzieckiem przebywała u teściów w K.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Organ odwoławczy po analizie zgromadzonego materiału dowodowego ocenił, iż organ I instancji w sposób właściwy wymeldował z pobytu stałego P.E. z synem K. Uznał bowiem, na podstawie zgromadzonych dowodów, iż ww. skupili życie osobiste i rodzinne w lokalu w K., gdzie przebywa i jest zameldowany na stałe mąż skarżącej.

Wojewoda [...] wskazał, że przesłuchani świadkowie zeznawali w sposób odmienny i niejednomyślny w zależności od strony, która powoływała swoich świadków. Organ podał, że świadkowie: K.M., J.M., R.C., B.C. wskazali, że P.E. nie mieszka w lokalu w R. Nie przebywa tam na stałe. Wyprowadziła się do teściów zamieszkałych w K., gdzie przebywa i zamieszkuje jej mąż oraz tam koncentruje życie osobiste i rodzinne. Do lokalu w R. przyjeżdża z dzieckiem w odwiedziny do swojej matki (protokoły z zeznań świadków w aktach sprawy). Natomiast świadkowie W.E., J.E., M.E., I.T., K.O., zdaniem Wojewody [...], wskazują, że skarżąca koncentruje życie osobiste i przebywa razem z dzieckiem na stałe w lokalu w R., a w lokalu w K. przebywa okazjonalnie i jest to związane z przyjazdem męża z delegacji i wspólnym spędzaniu weekendów (protokoły z zeznań świadków w aktach sprawy).

Wojewoda [...] zaznaczył także, że organ meldunkowy w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego przeprowadził siedem kontroli meldunkowych w spornym lokalu w R., w różnych terminach, porach dnia oraz godzinach, podczas których nigdy nie zastał skarżącej ani jej syna. W ocenie organu odwoławczego w treści zeznań zainteresowanej, jej matki, teściów i męża występują nieścisłości, które podważają ich wiarygodność, w zakresie pobytu i zamieszkiwania ww. w lokalu w R. Dziadkowie skarżącej K. i J.M. wskazali, że wnuczka od 19 roku życia, do połowy marca 2012 r., zamieszkiwała u nich, a następnie wyprowadziła się do męża (protokół z dnia 14 grudnia 2012 r.). W przesłuchaniu ww. świadków uczestniczyła skarżąca, która nie podważyła tych zeznań. Z zeznań matki skarżącej I.T. wynika, że córka tylko przez okres jednego lub dwóch miesięcy (przed dwoma laty) mieszkała u dziadków, a cały czas zamieszkuje z nią (protokół z dnia 8 stycznia 2013 r.). M.E. - mąż ww. wskazał, że żona mieszkała u dziadków dwa lub dwa i pół roku (protokół z dnia 8 stycznia 2013 r.), a następnie zamieszkała u matki.

W ocenie organu odwoławczego niespójność zeznań (matki i męża) świadczy o tym, że przekazywane informacje są mało wiarygodne, bowiem duża rozbieżność, co do okresu zamieszkiwania P.E. z dziadkami wskazuje, iż nie posiadają oni właściwej wiedzy w tym zakresie.

Zdaniem organu odwoławczego zeznania skarżącej, jej męża oraz teściów są niespójne i mało wiarygodne. Sama bowiem skarżąca wskazała, iż mieszka: "pół na pół w R. i K." (protokół z dnia 14 grudnia 2012 r.), natomiast mąż strony poinformował, iż żona nocuje w tygodniu u jego rodziców, kiedy ojciec idzie do pracy na nocną zmianę (protokół z dnia 8 stycznia 2013 r.). Treść powyższych zeznań potwierdza, że skarżąca skupia centrum życia w domu w K., wbrew zeznaniom pozostałych świadków, iż we wskazanym lokalu przebywa jedynie w weekendy.

Przeprowadzone przez organ meldunkowy oględziny lokalu w R. oraz kontrola meldunkowa w lokalu w K. uprawdopodobniły, zdaniem organu odwoławczego, fakt, że skarżąca wraz z synem przebywa na stałe w mieszkaniu teściów w K. W ocenie Wojewody [...] organ I instancji zasadnie ocenił, że skarżąca wraz z synem stwarzała pozory zamieszkiwania w pod spornym adresem w toku przeprowadzonych oględzin lokalu (protokół z dnia 28 grudnia 2012r.). Organ wskazał także, że w toku kontroli meldunkowej w lokalu w K. (protokół z dnia 28 grudnia 2012 r.), skarżąca była obecna w lokalu i stwierdziła, iż pomaga teściowej w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Wprawdzie ww. wskazała, iż do K. przyjeżdża na kilka godzin, dwa-trzy razy w tygodniu, jednak jej poprzednie zeznania, w ocenie Wojewody, stoją w sprzeczności z tą informacją. Ponadto w tym lokalu na stałe przebywa i jest zameldowany jej mąż – M.E., który także powraca do tego miejsca z delegacji. Zatem, zdaniem Wojewody, w tym lokalu skupione jest życie rodzinne skarżącej, jej męża i małoletniego syna K.

Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy podkreślił, że faktu pobytu nie należy utożsamiać z wyrażeniem zgody na zamieszkanie, czy też prawa do lokalu. O tej ostatniej kwestii rozstrzygają przepisy prawa cywilnego. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów strony skarżącej dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, bowiem skarżąca brała czynny udział w toku postępowania, a organ I instancji wyczerpująco zebrał i ocenił cały materiał dowodowy.

W skardze z dnia 3 czerwca 2013 r. P.E. zarzuciła naruszenie art. 7, art. 10, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwieniu sprawy oraz naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu i ustaleniu, że w przedmiotowej sprawie zachodzą podstawy do wymeldowania P.E. oraz jej małoletniego syna z pobytu stałego, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do wymeldowania. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca wskazała, że organ nie przeprowadził dowodów zgłaszanych przez skarżącą, między innymi dowodu z przesłuchania zgłaszanych świadków, np. R.T., który nie mógł się stawić na wezwanie organu, ale mógł złożyć zeznania w innym czasie. Skarżąca podała także, że w toku oględzin lokalu organ nie zajrzał do szafek, pomimo wyraźnej sugestii skarżącej, bowiem tam znajdowały się środki higieny osobistej.

W odpowiedzi na skargę z dnia 24 czerwca 2013 r. Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w decyzji.

Postanowieniem z dnia 23 lipca 2013 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga P.E. jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy).

Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl natomiast przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona.

Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia 30 kwietnia 2013 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza W. z dnia 18 marca 2013 r. w przedmiocie wymeldowania P.E. wraz z małoletnim synem K. z pobytu stałego w lokalu położonym przy ul. A. 36 w R. naruszają przepisy postępowania administracyjnego w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia.

Na wstępie wskazać należy, że postępowanie administracyjne prowadzone przez upoważnione organy na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) podlega procedurze określonej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 t.j.). Zasady ogólne postępowania zostały określone w art. 6-16 k.p.a. Jednymi z naczelnych zasad postępowania są sformułowane w art. 7 k.p.a. zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, nakładająca na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym oraz w art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału stron w postępowaniu. Zasady te realizuje szereg przepisów szczegółowych, a zwłaszcza przepisy o postępowaniu dowodowym i przepisy o tzw. gwarancjach czynnego udziału w postępowaniu. Nakładają one na organ administracji obowiązek dopuszczania jako dowodu w sprawie wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem w sprawie mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.). Istotne znaczenie ma przy tym właśnie zachowanie gwarancji czynnego udziału strony w tak dokonywanych czynnościach postępowania dowodowego (art. 10 § 1 w zw. z art. 78, art. 79, art. 83 i art. 86 k.p.a.).

Przepisy procedury administracyjnej statuują także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Jedynie bowiem na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (80 k.p.a.).

Treść uzasadnienia decyzji powinna więc dokumentować wypełnienie przez organ wymienionych obowiązków procesowych i odnosić się do zakresu przeprowadzonego postępowania w sprawie. Wydanie prawidłowej decyzji, w każdym przypadku poprzedzać powinno więc dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego istotnego w sprawie (stosownie do art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), zaś sama decyzja powinna być należycie uzasadniona – stosownie do wymogów art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

Przechodząc do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów administracji, wskazać należy na te naruszenia procedury administracyjnej, które dotyczą prowadzonego postępowania dowodowego. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że organ I instancji – dokonujący ustaleń faktycznych w sprawie, które miały stanowić podstawę do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia – nie przeprowadził w sposób prawidłowy postępowania dowodowego i nie uzasadnił argumentacji swojego stanowiska. Skarżąca w piśmie z dnia 5 grudnia 2012 r. wniosła o przesłuchanie wskazanych w nim świadków, m.in. w punkcie 3 R.T. (k. 12 i następne - akt admin.). Zdaniem skarżącej świadkowie mogą zaświadczyć o jej zamieszkiwaniu pod spornym adresem. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Burmistrz W. nie przeprowadził dowodu z przesłuchania ww. świadka. W dniu 25 lutego 2013 r. do organu I instancji wpłynęło oświadczenie R.T., w którym wyjaśnił, że nie może stawić się jako świadek w dniu 26 lutego 2013 r. z powodu pracy poza miejscem zamieszkania i nieotrzymania dni wolnych od pracy (k. 53- akt admin.). W adnotacji urzędowej z dnia 26 lutego 2013 r. organ I instancji wyjaśnił, że odstąpiono od przesłuchania R.T. w charakterze świadka z uwagi na wykonywanie pracy poza miejscem zamieszkania i oświadczenie, że nie przybywa na stałe w miejscu zamieszkania (k. 54 - akt admin.). Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (§ 2). Innymi słowy, organ może pominąć jeden z kolejnych dowodów zgłoszonych przez strony dla wykazania określonych okoliczności tylko wówczas, gdy tę okoliczność w świetle innych przeprowadzonych już dowodów uznał za udowodnioną. W innym przypadku, ma obowiązek taki dowód przeprowadzić i dopiero wówczas może dokonać oceny, czy w świetle całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego okoliczność została udowodniona.

W rozpoznawanej sprawie organ nie uznał za udowodnionych twierdzeń skarżącej, że zamieszkuje wraz z synem w lokalu przy ul. A. w R., gmina W., nie mógł więc zrezygnować z przesłuchania zgłoszonego przez skarżącą świadka, którego adres był znany i możliwe było uzgodnienie z nim terminu przesłuchania. Sąd uznał w tym zakresie, że odstąpienie od przesłuchania wskazanego przez skarżącą świadka R.T. stanowiło naruszenie przepisów postępowania. Organ I instancji miał bowiem możliwość wezwania wnioskowanego świadka w innym terminie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że w dniu 13 grudnia 2012 r. o godzinie 10.40 przeprowadzono na terenie spornej posesji kontrolę meldunkową, w toku, której obecny był R.T. (k. 14- akt admin.).

Zauważyć także należy, że znajdujący się w aktach administracyjnych protokół z przesłuchania R.T. nie może być uznany za protokół z przesłuchania świadka. Zawiera on jedynie oświadczenie tej osoby złożone pracownikowi I instancji w trakcie kontroli meldunkowej (k. 13 – akt admin.). Podkreślić należy, że realizacja zasady wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. przejawia się w prawie do inicjowania postępowania oraz prawie wypowiadania się co do treści żądania, ale także w prawie do uczestniczenia w czynnościach podejmowanych przez organ, zwłaszcza prawie do uczestniczenia przy oględzinach. Nie chodzi tutaj jedynie o prawo bycia obecnym, ale prawo do czynnego kształtowania stanu faktycznego przez stronę poprzez prawo żądania przeprowadzenia dowodów (art. 78 k.p.a.), a przez to - wpływ na stosowanie normy praw materialnego lub procesowego. Przez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć nie tylko udział w czynnościach postępowania wyjaśniającego, ale też w czynnościach decydujących. Zatem uznać należy, że skarżąca oraz wnioskodawca powinni zostać zawiadomieni o zamiarze przesłuchania w charakterze świadka R.T. W myśl bowiem art. 79 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia, czy też ustosunkować się bezpośrednio do zgłaszanych twierdzeń (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 września 2010 r., sygn. II SA/Bk 276/10, LEX nr 752270). W tej sytuacji uznać należy, że strony zostały pozbawione przysługującego im uprawnienia. Uchybienie to ma szczególne znaczenie biorąc pod uwagę, że decyzje organów I i II instancji zostały wydane na ustaleniach stanu faktycznego opartych głównie o zeznania świadków. Jednocześnie zwrócić należy, że przepisy k.p.a. wprowadzają rozróżnienie pomiędzy dowodem z przesłuchania świadków (art. 83 k.p.a.), czy stron (art. 86 k.p.a.), a składaniem przez stronę wyjaśnień (art. 95 k.p.a.), których kodeks nie zalicza do dowodów. Oznacza to, że aby przesłuchanie miało walor dowodu organ obowiązany jest pouczyć o prawie odmowy poddania się przesłuchaniu i odmowy odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (art. 83 § 3 w zw. z art. 86 zdanie drugie k.p.a.). Zauważyć także należy, że R.T. był obecny w toku przeprowadzonych oględzin spornego lokalu w dniu 28 grudnia 2012 r. (k. 24- akt admin.), jak również w dniu 14 lutego 2013 r. o godzinie 10.45 w czasie kontroli meldunkowej (k. 52 - akt admin.). Okoliczności te świadczą o realnej możliwości przeprowadzenia dowodu z przesłuchania R.T. przez organ I instancji. Jak wynika z powyższego, świadek ten pomimo pracy wykonywanej poza miejscem zamieszkania, przebywa w nim o różnych porach dnia, nie tylko w dni wolne od pracy. Organ prowadzący postępowanie ma także możliwość skorzystania z instytucji przewidzianej w treści art. 52 k.p.a. w związku z art. 77 § 3 k.p.a., czyli tzw. pomocy prawnej. Czynności procesowe związane z toczącym się postępowaniem mogą być dokonane przez inny właściwy terenowy organ administracji rządowej lub organ samorządu terytorialnego, jeśli, tak jak w rozpoznawanej sprawie, świadek przebywa na terenie innego województwa. Zatem organ administracji zbierając i rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu, uznając, że nie wniesie on do sprawy istotnych okoliczności, chyba, że okoliczność na którą dowód ma być przeprowadzony organ uznaje za udowodnioną zgodnie ze stanowiskiem strony, która dowód zgłosiła. Organ może natomiast, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest to uzasadnić. Pominięcie oceny określonego dowodu może budzić uzasadnione wątpliwości co do trafności oceny innych dowodów. Zaniechanie tych obowiązków jest równoznaczne z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i może już samo w sobie czynić skutecznym zarzut o nienależytym wyjaśnieniu sprawy, a tym samym uznaniu, że uchylenie to jest naruszeniem przez organ obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej.

Kolejne istotne naruszenie związane z przeprowadzanym postępowaniem dowodowym stanowi sam fakt przesłuchania stron postępowania, w przypadku którego organ również naruszył przepisy procedury administracyjnej tj. przepisy art. 86 i art. 79 k.p.a. Stosownie do treści art. 86 k.p.a., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Przesłuchanie strony jest więc możliwe dopiero w sytuacji, gdy organ ustalił stan faktyczny sprawy za pomocą innych środków dowodowych i nadal istnieją niewyjaśnione wątpliwości istotne dla rozstrzygnięcia. Uznać należy, że jest to dowód o charakterze posiłkowym. Przepis ten powinien być interpretowany jako możliwość przesłuchania strony po spełnieniu przesłanek określonych w tym przepisie. Organ administracji jest zatem zobowiązany do przesłuchania strony, jeżeli wyczerpał inne możliwości ustalenia stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 1998 r. sygn. II SA 316/98, niepublik, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 czerwca 2010r. sygn. I SA/Wa 526/10, wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2009 r. sygn. I SA/Wa 1197/09, publ. Baza orzeczeń CBOIS). Tymczasem w analizowanej sprawie organ przesłuchał strony już na wstępnym etapie postępowania (k. 16, k. 18 – akt admin.).

W świetle powyższych uchybień Sąd uznał, że organ I instancji, a następnie organ II instancji, nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego sprawy, zatem zebrany materiał dowodowy nie dawał podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W ocenie Sądu, uzasadnienie organu wskazujące na spełnienie przesłanek uzasadniających wymeldowanie, z oparciem się jedynie o wcześniej przedstawione sprawozdanie z przebiegu postępowania, absolutnie nie wyczerpuje wymogów powołanego wyżej art. 107 § 3 k.p.a. Z brzmienia tego przepisu wynika bowiem, że uzasadnienie ma na celu wykazanie prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia, tak aby możliwa była jego kontrola przez organ II instancji w toku postępowania odwoławczego, a następnie przez sąd. Brak prawidłowo ustalonego stanu faktycznego – uniemożliwia dokonanie jego prawidłowej oceny. W niniejszej sprawie uzasadnienie organu I instancji praktycznie w ogóle nie zawiera ustalonego przez organ stanu faktycznego. Relacjonuje jedynie przebieg postępowania, zeznania świadków i stron. Natomiast uzasadnienie przedstawione przez organ II instancji w rozpoznawanej sprawie, co do podstaw wymeldowania skarżącej wraz z synem ze spornego lokalu, nie zawiera merytorycznej argumentacji.

Jak wskazano powyżej, zasadnicze znaczenie winno mieć w tym przypadku dokonanie szczegółowej analizy spełnienia przesłanki wymeldowania zawartej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy można mówić wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72).

Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Zamiar ten ma bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności.

Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będą więc faktyczne ustalenia poczynione w sprawie przez organ, stwierdzone i istniejące w sprawie okoliczności potwierdzające wolę wewnętrzną zainteresowanego opuszczenia lokalu. Ustalenie zatem, czy nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, takiego postępowania organy jednak w sposób prawidłowy nie przeprowadziły.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Rozpoznając sprawę ponownie organ ustosunkuje się do oceny zawartej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności zwróci uwagę na treść art. 7, art. 10, art. 75, art. 77, art. 79, art. 80, i art. 107 § 3 k.p.a. i obowiązki jakie przepisy te nakładają na organy orzekające w sprawach. Tak więc, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny winien przeprowadzić dowody z przesłuchania świadków zgłoszonych przez strony, ewentualnie przeprowadzić inne konieczne czynności oraz rozważyć celowość przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron. Dopiero zebranie materiału dowodowego zgodnie z obowiązującymi przepisami pozwoli na dokonanie oceny spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu decyzji organów I i II instancji. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

bg