Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 187/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 20 grudnia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Niżnik-Dobosz po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Zgierza o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Zgierza a Wójtem Gminy Dąbrówka w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. B. o przyznanie zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne postanawia: wskazać Wójta Gminy Dąbrówka jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 12 sierpnia 2016 r. Prezydent Miasta Zgierza wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy Dąbrówka w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. B. o przyznanie zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne.

W uzasadnieniu Prezydent Miasta Zgierza wskazał, że nie jest właściwy w sprawie, bowiem S. B. jest osobą bezdomną. Zgodnie z zaświadczeniem z Urzędu Gminy Dąbrówka z dnia 26 lutego 2016 r. ostatnim adresem zameldowania na pobyt stały zainteresowanego były D. gm. Dąbrówka, gdzie przebywał w [...]. Natomiast ostatnim adresem zameldowania S. B. przed pobytem w [...] była Ł., Al. [...].

W ocenie organu, skoro S. B. ostatnio na stałe nie był zameldowany na terenie Gminy Miasto Zgierz i jest osobą bezdomną to zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej właściwym do rozpoznania wniosku o pomoc finansową w formie zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne nie jest Prezydent Miasta Zgierza.

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Dąbrówka wskazał, że nie jest właściwy w sprawie.

Zdaniem organu ostatnim znanym miejscem zamieszkania S. B. jest Ł., Al. [...], gdzie zamieszkiwał i zameldowany był do listopada 2011 r. Po wyprowadzeniu się z Ł. zainteresowany przeprowadził sie do B. nr [...], gdzie nie zdążył sie zameldować. Następnie, właściciele domu w B. przenieśli S. B. do nowej lokalizacji, do [...], który znajdował się w miejscowości D., gdzie przebywał i został zameldowany w okresie od listopada 2011 r. do listopada 2015 r.

S. B. w czasie pobytu w D. (od 11 marca 2013 r.) został objęty pomocą Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej oraz w formie składki na ubezpieczenie zdrowotne (ostatni wywiad środowiskowy przeprowadzony został w dniu 14 sierpnia 2015 r., z tym też dniem pracownicy Ośrodka mieli ostatni raz osobisty z nim kontakt).

Z uwagi na konieczność przeprowadzenia wywiadu aktualizacyjnego w celu weryfikacji prawa do zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej, w lutym 2016 r. pracownik socjalny GOPS pod dotychczasowym adresem pod którym Pan B. przebywał nie zastał go, otrzymał natomiast informację, że S. B. zamieszkuje w Z. przy ul. [...].

Przy założeniu że S. B. od wielu lat jest osobą bezdomną, gdyż nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przeznaczonym na pobyt stały w celu zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych i mając na uwadze, że w okresie zameldowania pod adresem D., w której pobyt w świetle obowiązujących przepisów jest pobytem czasowym, to właściwym do rozpoznania wniosku może być Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł.

Dodatkowo wskazano, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania jej na pobyt stały, jednak od powyższej zasady przewidziano wyjątki. Zgodnie z zasadą pomocniczości wsparcia osobie potrzebującej powinna udzielać ta wspólnota lokalna i ta społeczność, do których dana osoba przynależy, a więc gmina, na której terenie faktycznie przebywa i gdzie znajduje się centrum jej spraw życiowych. W przypadkach szczególnie uzasadnionych, wskazanych w art. 101 ust. 3 u.p.s. właściwość miejscowa może zostać natomiast ustalona według miejsca pobytu osoby potrzebującej wsparcia. Udzielenie świadczeń w miejscu pobytu S. B. powinno nastąpić z uwagi na jego szczególnie trudną sytuację życiową, w jakiej się znajduje. Ponadto aktualny stan zdrowia S. B. i jego wiek kwalifikują go do grona osób niepełnosprawnych, w stosunku do których winien mieć zastosowanie przepis art. 101 ust. 3 u.p.s. Osoba ta bowiem nie jest w stanie ubiegać się o jakąkolwiek pomoc społeczną bez pomocy właściwych służb społecznych Prezydenta Miasta Zgierz i dlatego - kierując się obowiązującym prawem oraz zasadami współżycia społecznego - winno się uznać, iż organem właściwym do udzielenia pomocy społecznej S. B., mającym obiektywną i organizacyjną możliwość szybszego prowadzenia postępowania administracyjnego, jest Prezydent Miasta Zgierza.

Ponadto pismem z dnia 29 listopada 2016 r. Wójt Gminy Dąbrówka uzupełnił ww. odpowiedź na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, wskazując że zgodnie z aktualną wiedzą S. B. przebywa obecnie w Domu Pomocy Społecznej w P. ul. [...]. Przebywając w Domu Pomocy Społecznej w P. S. B. skierował do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dąbrówce wniosek o umieszczenie w domu pomocy społecznej na terenie miasta Ł. lub w jego okolicach. Ponadto poinformował, że do Domu Pomocy Społecznej w P. trafił w ramach interwencji kryzysowej, ale nie chce w nim pozostać na stałe. S. B. wskazał także, że jego życzeniem jest powrót w strony rodzinne, w których miałby kontakt z siostrą, oraz że stan jego zdrowia nie pozwala mu na samodzielne funkcjonowanie.

Dodatkowo wskazano, że obecnie w toku prowadzone są postępowania o wymeldowanie pana B. oraz o uchylenie czynności materialno - technicznej zameldowania na pobyt stały Pana S. B. w D. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość omyłkowo wskazano, że S. B. był zameldowany pod adresem D. do listopada 2015 r.

Ponadto zainteresowany podczas wywiadu środowiskowego w dniu 14 sierpnia 2015 r. poinformował pracownika socjalnego o chęci opuszczenia placówki w D. i powrotu w strony rodzinne z którymi jest związany tj. okolice Ł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Zgierza a Wójtem Gminy Dąbrówka, albowiem oba te organy uznają się za niewłaściwe miejscowo w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej dla S. B.

Zagadnienie właściwości miejscowej organu w sprawach świadczeń z pomocy społecznej normuje art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.). W ust. 1 powołanego artykułu ustanowiono podstawową w tym względzie zasadę, zgodnie z którą właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od zasady tej przewidziano wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych. W myśl art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w stosunku do tych osób właściwą miejscowo jest gmina ostatniego ich miejsca zameldowania na pobyt stały. Definicja pojęcia osoby bezdomnej na użytek przywołanej ustawy została zawarta w jej art. 6 pkt 8, zgodnie z którym, osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

Z ustaleń faktycznych dokonanych w niniejszej sprawie wynika, że S. B. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Od listopada 2011 r. ww. zameldowany jest na pobyt stały w D. (gm. Dąbrówka), gdzie mieści się [...] (placówka ta została wykreślona z rejestru Wojewody z dniem 9 czerwca 2015 r.). Obecnie zainteresowany przebywa w Domu Pomocy Społecznej w miejscowości Psarskie. Mając na uwadze, że S. B. do ww. Domu Pomocy Społecznej trafił w ramach interwencji kryzysowej i zainteresowany nie chce w nim pozostać na stałe, właściwość miejscową gminy w tej sprawie należało ustalić na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. według ostatniego miejsca zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie. Skoro ostatnim miejscem zameldowania S. B. na pobyt stały była miejscowość D. (gm. Dąbrówka), to organem właściwym w tej sprawie jest Wójt Gminy Dąbrówka. Należy podkreślić, że dopóki czynność zameldowania ww. na pobyt stały w D. nie zostanie uchylona w wymaganym trybie, będzie wywoływać określone skutki prawne. Mając na uwadze, że w dacie rozstrzygania przedmiotowego sporu czynność ta pozostawała w mocy, podnoszone w odpowiedzi na wniosek, a także w piśmie z dnia 29 listopada 2016 r. okoliczności towarzyszące wykonaniu obowiązku meldunkowego, w tym te wskazujące na jego niezgodność z przepisami ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, pozostawały bez wpływu na ustalenie, iż ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanego na pobyt stały były D.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.