Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 341/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 145a par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 79c ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 185 poz 1243
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 190 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: Związanie prawem powszechnie obowiązującym w procesie orzekania przez członków składów orzekających samorządowych kolegiów odwoławczych oznacza również obowiązek uwzględnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego mających moc powszechnie obowiązującą (art. 190 ust. 1 Konstytucji RP).

TEZY

Związanie prawem powszechnie obowiązującym w procesie orzekania przez członków składów orzekających samorządowych kolegiów odwoławczych oznacza również obowiązek uwzględnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego mających moc powszechnie obowiązującą (art. 190 ust. 1 Konstytucji RP).


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 945/14 w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nieterminowe przedłożenie zbiorczego zestawienia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 945/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nieterminowe przedłożenie zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilościach odpadów, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, a także zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego A. N. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Marszałek Województwa [....], działając na podstawie art. 79d ust. 3 w zw. z art. 79c ust. 3, art. 79d ust. 4 i 5, art. 37 ust. 1 i 3, art. 36 ust. 1, art. 3 ust. 3 pkt 13 i 22 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 z późn. zm.) oraz art. 53 § 1, 3, 4, art. 55 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), wymierzył A. N., prowadzącemu działalność pod firmą [...] w [...] nad [...], karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za nieterminowe przedłożenie zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach zagospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów za 2009 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 3 ustawy o odpadach obowiązek przedłożenia zbiorczego zestawienia danych o odpadach za rok 2009 winien być spełniony do dnia 31 marca 2010 r. Tymczasem w przedmiotowej sprawie zestawienie zbiorcze wytwórcy odpadów [...] w [...] nad [...] wpłynęło do Urzędu Marszałkowskiego dopiero w dniu 8 kwietnia 2010 r., po uprzednim błędnym złożeniu go przez stronę w dniu 6 kwietnia 2010 r. w kancelarii [...] Urzędu Wojewódzkiego. Wobec niedotrzymania terminu określonego w ustawie koniecznym było orzeczenie o ww. karze, która wprowadzona została na mocy ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 145). Wysokość kary ustalona została w sposób ścisły, a jej wymierzenie było niezależne od powodów niewywiązania się z rzeczonego obowiązku.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. N. zarzucił organowi błędne ustalenie, że w rozumieniu ustawy o odpadach on jest posiadaczem odpadów oraz, że ciąży na nim obowiązek prowadzenia ewidencji odpadów. Wobec strony winno bowiem mieć zastosowanie zwolnienie określone w przepisach art. 36 ust. 13 ustawy o odpadach i rozporządzeniu Rady Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie rodzajów odpadów lub ich ilości, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, kategorii odpadów małych i średnich przedsiębiorstw, które mogą prowadzić uproszczoną ewidencję odpadów (Dz. U. Nr 152, poz. 1735). Strona podkreśliła, że nie prowadzi ewidencji odpadów, w oparciu o którą opracowuje się zbiorcze zestawienie, lecz korzysta z możliwości ewidencjonowania w formie uproszczonej, która nie jest – w jej ocenie, ewidencją w rozumieniu ustawy. Zarzucono nadto błędnie powołaną przez organ podstawę prawną określającą termin do złożenia zestawienia oraz nieuwzględnienie zgłoszonych wniosków dowodowych.

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm. - zwanej dalej: "k.p.a.") oraz art. 79c ust. 3 w zw. z art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach w zw. z art. 246 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz. 21 z późn. zm.), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wyrokiem z dnia 25 października 2013 r. sygn. P 26/11 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: "1. Art. 79c ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 i Nr 203, poz. 1351, z 2011 r. Nr 106, poz. 622, Nr 117, poz. 678, Nr 138, poz. 809, Nr 152, poz. 897 i Nr 171, poz. 1016 oraz z 2012 r. poz. 951 i 1513), w brzmieniu obowiązującym od 12 marca 2010 r. do 19 lipca 2011 r., przez to, że przewiduje niepodlegającą miarkowaniu karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o odpadach, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Art. 79c ust. 3 w związku z art. 79d ust. 3 ustawy powołanej w punkcie 1 jest zgodny z: a) art. 2 w związku z art. 184 Konstytucji, b) art. 2 w związku z art. 42 ust. 2 i 3 Konstytucji.". W ocenie Kolegium powyższe orzeczenie nie podważyło legalności podstawy prawnej rozstrzygnięcia organu I instancji. Stwierdzono, że wbrew stanowisku wyrażonemu w odwołaniu strona była zobowiązana do prowadzenia przedmiotowej ewidencji, jak też złożenia zbiorczego zestawienia. Powinna to uczynić w terminie do 31 marca 2010 r., który był terminem prawa materialnego i nie podlegał żadnej modyfikacji, w tym nie można go było przywrócić na żądanie strony, która mu uchybiła. Niewywiązanie się z opisanego obowiązku we wskazanym terminie rodziło konieczność wymierzenia kary pieniężnej, bez względu na stopień winy w jego uchybieniu. Dlatego też zaskarżoną decyzję oceniono, jako zgodną z prawem. Objęty nią obowiązek nie uległ przedawnieniu.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się A. N., wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której domagał się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia:

1) art. 79c ustawy o odpadach poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie,

2) § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2011 r. w sprawie rodzajów odpadów lub ich ilości, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, oraz kategorii małych i średnich przedsiębiorstw, które mogą prowadzić uproszczona ewidencję odpadów (Dz. U. Nr 152, poz. 1735) poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy skarżący w ramach prowadzonej działalności wytwarza odpady medyczne w ilości nieprzekraczającej 100 kg rocznie, natomiast inne w ilości nieprzekraczającej 5 ton rocznie, co w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw upoważnia do prowadzenia ewidencji odpadów z zastosowaniem wyłącznie karty przekazania odpadu,

3) art. 6, art. 7, art. 75 i art. 77 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu obywatela,

4) art. 145a § 1 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, pomimo że w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2013 r. sygn. P 26/11 zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., 270 z późn. zm.), uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, uznając, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania.

Sąd podniósł, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2013 r. sygn. P 26/11 stwierdzono niezgodność z art. 2 Konstytucji RP przepisu art. 79c ust. 3 ustawy o odpadach, stanowiącego postawę do wydania kwestionowanych decyzji, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 22 stycznia 2010 r. Biorąc pod uwagę, że utrata mocy obowiązującej przepisu z powodu jego niezgodności z Konstytucją oznacza, iż przepis ten nie może być stosowany poczynając od daty jego uchwalenia, a wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutki retroaktywne, zachodzi konieczność ponownego rozpoznania sprawy z pominięciem już niekonstytucyjnego przepisu. Podkreślono, że w okolicznościach sprawy kwestionowane decyzje zostały wydane w oparciu o art. 79c ust. 3 ustawy o odpadach przed ogłoszeniem i promulgacją wyroku Trybunału Konstytucyjnego, niemniej jednak przesłanka wznowienia określona w art. 145a § 1 k.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wówczas, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji. Z tych przyczyn za błędne uznano stanowisko Kolegium, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie podważył konstytucyjności podstawy prawnej zastosowanej przez organ I instancji.

Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ będzie miał na uwadze, iż ustawa o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. utraciła moc zgodnie z art. 252 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz. 21). Przepis art. 246 aktualnie obowiązującej ustawy nakazuje w sprawach wszczętych i niezakończonych stosowanie dotychczasowych przepisów karnych oraz o karach pieniężnych w dotychczasowym brzmieniu, z zastrzeżeniem art. 237, który m.in. za nieterminowe przekazanie danych o odpadach przewiduje karę z art. 200 (w wysokości 500 zł).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, zarzucając, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., naruszenie:

- art. 6 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia jego dyspozycji,

- art. 21 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) poprzez brak uwzględnienia jego dyspozycji,

- art. 145a § 1 k.p.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż wszczęcie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w tym trybie może nastąpić z urzędu,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie nie było ku temu przesłanek,

- art. 141 § 1 pkt 4 P.p.s.a. wskutek braku wyjaśnienia, a nawet przytoczenia podstawy procesowoprawnej wyrokowania,

- art. 7 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie dyspozycji w nim zawartej, związanej z obowiązkiem przestrzegania przez podmioty władzy publicznej, w tym również sądy, powszechnie obowiązującego prawa.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA w Rzeszowie, względnie jego uchylenie i oddalenie skargi, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według odpowiednich norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, przywołując treść art. 6 k.p.a. oraz art. 21 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, wskazano, że organy orzekające w sprawie prawidłowo zastosowały przepisy prawa formalnego i materialnego obowiązujące w dacie orzekania. Za wątpliwą należy, więc uznać leżącą u podstaw wyrokowania tezę naruszenia przez nie prawa. Skarżący zwrócił uwagę, że ani organy administracji publicznej, ani też sąd administracyjny nie posiadają uprawnienia do wzruszenia decyzji skoro legitymacja do jej weryfikacji w trybie art. 145a § 1 k.p.a. jest uprawnieniem przysługującym wyłącznie stronie. Sąd pierwszej instancji naruszył zatem dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., wychodząc poza swą funkcję kontrolną określoną w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów, administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. N., aprobując w całości stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm. - zwanej dalej: "P.p.s.a."), rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstaw kasacyjnych.

Sąd pierwszej instancji orzekł o uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2014 r. i decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. wydanej w przedmiocie kary pieniężnej za nieterminowe przedłożenie zbiorczego zestawienia. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie należało uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2013 r. sygn. P 26/11 (OTK ZU 2013 r., nr 7A, poz. 13), mocą którego Trybunał orzekł w pkt 1 sentencji, że art. 79c ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach w brzmieniu obowiązującym od dnia 12 marca 2010 r. do dnia 19 lipca 2011 r., przez to, że przewiduje niepodlegającą miarkowaniu karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o odpadach, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Podkreślić trzeba, że wskazanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z art. 2 Konstytucji RP przepisu stanowiącego postawę do wydania kwestionowanych decyzji, tj. art. 79c ust. 3, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 22 stycznia 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo zgadza się tym rozstrzygnięciem niemniej nie podziela stanowiska i argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu wyroku odnośnie konieczności wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego w przypadku wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność normy stanowiącej podstawę decyzji. Nie mogło to jednak mieć wpływu na wynik postępowania kasacyjnego. Zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Ustalenie, że zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia "odpowiada prawu", w rozumieniu art. 184 in fine P.p.s.a., odnosi się nie tylko do zawartego w sentencji tego orzeczenia rozstrzygnięcia, ale i determinującej jego treść oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu. Nie występuje wówczas "błąd uzasadnienia", lecz błąd oceny prawnej, która legła u podstaw zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. W orzecznictwie przyjmuje się, że orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, jeżeli nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu, rozstrzygnięcie nie uległoby zmianie (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 207/04, ONSAiWSA 2005 r., nr 5, poz. 101). Zdaniem składu orzekającego taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie.

Skarżący organ podnosi naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 145a § 1 k.p.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że wszczęcie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w tym trybie może nastąpić z urzędu. Zgodnie z art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Zwrot normatywny: "można żądać" wskazuje, że wznowienie postępowania administracyjnego w trybie art. 145a § 1 k.p.a. możliwe jest wyłącznie na wniosek strony, będącej wyłącznym dysponentem tego uprawnienia procesowego. Zatem ani organy administracji publicznej, ani sąd administracyjny nie posiadają uprawnienia do wzruszenia ex officio z tego powodu decyzji skoro z mocy prawa legitymacja do weryfikacji w tym trybie przysługuje wyłącznie stronie. Sąd pierwszej instancji naruszył zatem dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., bowiem zastosowanie tego przepisu proceduralnego w realiach niniejszej sprawy było nieuprawnione, jednakże w ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 14 stycznia 2011 r. strona złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2010 r. Organ odwoławczy pismem z dnia 8 sierpnia 2011 r. zawiadomił stronę, działając na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., że sprawa nie zostanie załatwiona w ustawowym terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. z uwagi na konieczność uzyskania wykładni przepisów prawa materialnego przez WSA w Rzeszowie w analogicznej sprawie. Następnie pismami z dnia 14 marca 2012 r., z dnia 22 października 2012 r., dnia 6 lutego 2013 r., 28 czerwca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiadomiło stronę, że sprawa nie zostanie załatwiona w ustawowym terminie z uwagi na konieczność uzyskania rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. P 26/11 w związku z pytaniem prawnym skierowanym przez WSA w Łodzi, każdorazowo wskazując nowy termin załatwienia sprawy (w ostatnim piśmie wskazano dzień 31 grudnia 2013 r.). Następnie pismem z dnia 17 grudnia 2013 r. skarżący wniósł o podjęcie postępowania z uwagi na wydanie w dniu 15 października 2013 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie P 26/11. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie w dniu[...] maja 2014 r. wydało decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o wymierzeniu A. N., prowadzącemu działalność pod firmą [...] w [...] nad [...], karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za nieterminowe przedłożenie zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach zagospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku u unieszkodliwiania odpadów za 2009 r.

W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 15 października 2013 r., czyli w toku postępowania administracyjnego, wyroku orzekającego o niekonstytucyjności przepisów aktu normatywnego stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia, nie pozostaje bez znaczenia dla wskazania właściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia i dokonania jej wykładni. Organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne, powinny mieć bowiem na uwadze fakt, że chodzi o regulacje pozbawione domniemania konstytucyjności. Sytuacja taka powoduje konieczność bezpośredniego zastosowania art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Rozważając znaczenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dla wykładni i stosowania przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji, organ powinien wziąć pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego relewantny składnik sentencji wyroku TK sygn. P 26/11 stwierdzający, że art. 79c ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 22 stycznia 2010 r., jest niezgodny z art. 2 Konstytucji przez to, że przewiduje niepodlegającą miarkowaniu karę pieniężną za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o odpadach, może mieć znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu wyroku Trybunał zwrócił uwagę, że automatyzm dolegliwej sankcji może naruszać zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 2 Konstytucji, nakazującą władzy publicznej na jej miarkowanie w danych okolicznościach. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego do obowiązków organów orzekających w sprawie należeć będzie dokonanie "aplikacji" (oceny zastosowania) zapadłego wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. P 26/11 w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, a w konsekwencji – udzielenie odpowiedzi w kwestii dopuszczalności wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. za nieterminowe przedłożenie zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilościach odpadów. Zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie rozważenie, czy w ustalonym stanie faktycznym istniały podstawy, aby wymierzoną karę pieniężną uznać za nieproporcjonalnie wysoką, w świetle wartości wskazanych w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Należy przy tym zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ będzie miał też na uwadze, iż ustawa o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. utraciła moc zgodnie z art. 252 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz. 21). Przepis art. 246 aktualnie obowiązującej ustawy w sprawach wszczętych i niezakończonych nakazuje stosowanie dotychczasowych przepisów karnych oraz o karach pieniężnych w dotychczasowym brzmieniu, z zastrzeżeniem art. 237, który m.in. za nieterminowe przekazanie danych o odpadach przewiduje karę z art. 200 (w wysokości 500 zł).

Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać za pozbawiony doniosłości prawnej zarzut skargi naruszenia art. 21 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) poprzez brak uwzględnienia jego dyspozycji. Z przepisu art. 21 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, określającego granice niezawisłości kolegiów wynika, że przy orzekaniu członkowie składów orzekających związani są wyłącznie przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Prokonstytucyjna wykładnia systemowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że związanie prawem powszechnie obowiązującym w procesie orzekania przez członków składów orzekających samorządowych kolegiów odwoławczych oznacza również obowiązek uwzględnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego mających moc powszechnie obowiązującą (art. 190 ust. 1 Konstytucji RP).

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia jego dyspozycji. Przepis art. 6 k.p.a. stanowiący, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, statuuje zasadę praworządności. Sąd pierwszej instancji, w trakcie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wprawdzie wprost nie stosował tego przepisu, jednakże uchylając obie decyzje zasadnie wskazał, że organy powinny raz jeszcze rozpoznać sprawę uwzględniając także kontekst normatywny ukształtowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 26/11. Tym samym podjął rozstrzygnięcie zgodne z zasadą praworządności.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji RP "poprzez nieuwzględnienie dyspozycji w nim zawartej, związanej z obowiązkiem przestrzegania przez podmioty władzy publicznej, w tym również sądy, powszechnie obowiązującego prawa". Dokonując badania prawidłowości zastosowania przepisów prawa oraz ich wykładni sądy administracyjne związane są przepisami Konstytucji RP oraz ustaw (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Obowiązek przestrzegania prawa powszechnie obowiązującego przez sądy administracyjne w procesie kontroli działalności administracji publicznej oznacza również obowiązek uwzględniania w sprawie powszechnie obowiązujących orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.

Za nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to, więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia, w sytuacji gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Niewątpliwie szczególne miejsce w uzasadnieniu wyroku sądu zajmuje wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Powinno ono mieć charakter zwięzły, ale pozwalający na skontrolowanie przez strony postępowania i ewentualnie Naczelny Sąd Administracyjny, czy Sąd pierwszej instancji nie popełnił błędu w swoim rozumowaniu. W niniejszej sprawie, wbrew twierdzom autora skargi kasacyjnej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera takich braków, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej z tego powodu. Lektura uzasadnienia orzeczenia pozwala bowiem na prześledzenie toku rozumowania Sądu pierwszej instancji i poznanie motywów jakimi kierował się ten Sąd podejmując rozstrzygnięcie w sprawie.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.