Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1376/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 239b par. 1 pkt 1 i 2, art. 239b par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Anna Rotter (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 marca 2022 r. sprawy ze skargi I. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) po rozpoznaniu zażalenia I.M. (dalej: Podatniczka, Skarżąca) na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. (dalej: organ) nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 1540 ze zm., dalej: O.p.) w zw. z art. 239b § 1 pkt 1 i 2 , § 2 oraz art. 13 § 1 pkt 1 lit. a O.p.

Stan sprawy:

Postanowieniem z dnia [...]r. organ postanowił nadać rygor natychmiastowej wykonalności decyzji wydanej przez organ z dnia [...]r. nr [...], określającej:

1. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za I kwartał 2015 r. w kwocie [...] zł,

2. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za II kwartał 2015 r. w kwocie [...] zł,

3. Zobowiązanie w podatku od towarów i usług za III kwartał 2015 r. w kwocie [...]zł.

Organ wskazując na treść art. 239b § 1 pkt 1 O.p. wyjaśnił, iż Podatniczka posiada zaległości podatkowe:

- z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od zatrudnionych pracowników za okresy: 04-05 2011r., 05-12/2015r., 01-12/2016r., 01-07, 10-11/2017r., 01-09,11-12/2018, 01,05-08/2019 – w łącznej kwocie [...] zł,

- z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015r. w kwocie [...] zł,

- z tytułu podatku od towarów i usług za okresy: 12/2010r., 01-03, 10-12/2011r., 05/2012 r., 09-12/201r., I, II, III kwartał 2015r., III kwartał 2019r. – w łącznej kwocie [...] zł,

- z tytułu grzywny karnej za okres 02/2018 w kwocie [...] zł oraz z tytułu kosztów wykonania kserokopii akt w kwocie [...] zł.

Następnie organ stwierdził, iż zachodzi przesłanka z art. 239b § 1 pkt 2 O.p., gdyż Podatniczka nie reguluje swoich zobowiązań podatkowych.

Następnie podano, iż Skarżąca jest właścicielką lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w G. o powierzchni [...] m2, dla którego założono księgę wieczystą KW nr [...], a szacunkowa wartość nieruchomości mieści się w przedziale między [...] zł a [...] zł. Organ podkreślił, iż powyższa nieruchomość obciążona jest hipoteką umowną na rzecz A S.A. w związku z umową kredytową w wysokości [...] zł oraz trzema hipotekami przymusowymi na rzecz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. w związku z zaległościami podatkowymi na kwoty odpowiednio: [...] zł, [...] zł oraz [...] zł.

Z powyższych okoliczności organ wywiódł, iż Skarżąca nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej, która w rozpoznanej sprawie wynosi [...] zł., na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia. W konsekwencji organ uznał, iż zaistniała przesłanka z art. 239b § 1 pkt 2 O.p.

Organ nie stwierdził zaistnienia przesłanki z art. 239b § 1 pkt 3 O.p., a także przesłanki z pkt 4. W odniesieniu do tej ostatnie organ wyjaśnił, iż pismem z dnia 24 października 2020r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w K. poinformował o wszczęciu wobec Podatniczki w dniu [...]r. postępowania karnoskarbowego za okres 12/2014 oraz od I kwartału 2015r. do II kwartału 2019r. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania karnoskarbowego zostało doręczone Skarżącej w dniu [...]r., a pełnomocnik Podatniczki odebrał zawiadomienie w dniu [...]r.

Organ zaznaczył, iż dochody Podatniczki wynosiły: za rok 2017 - [...], za rok 2018 - [...], natomiast za rok 2019 – [...]. Mając na uwadze fakt, iż Podatniczka na przestrzeni lat 2017-2019 wykazywała straty z prowadzonej działalności gospodarczej oraz zakończyła w 2019 roku działalność gospodarczą, co prowadzi do wniosku, iż zachodzi uzasadniona obawa nie wykonania zobowiązania, co wyczerpuje dyspozycję art. 239b § 2 O.p. Dodatkowo organ podniósł, że na prawdopodobieństwo nie wykonania zobowiązania wskazuje brak po stronie Podatniczki majątku na którym można by ustanowić hipotekę przymusową oraz zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożył pełnomocnik Podatniczki, zaskarżając je w całości. Pełnomocnik wniósł o uchylenie postanowienia oraz umorzenie postępowania. Skarżąca podniosła, iż nadanie rygory natychmiastowej wykonalności dotyczy nieprawomocnej decyzji organu z dnia [...]r. Zaznaczono, iż wymienione w postanowieniu zajęcia z tytułu podatku dochodowego za rok 2015 również nie mają waloru prawomocnego orzeczenia, podobnie jak zobowiązania wymienione w zamieszczonej w postanowieniu tabeli.

Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia DIAS postanowieniem z dnia [...]r. utrzymał w mocy postanowienie organu z dnia [...]r.

W zakresie przesłanki z art. 239b § 1 pkt 1 O.p. DIAS ustalił, iż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie licznych tytułów wymienionych w piśmie organu z dnia 27 maja 2021r. nr [...]. Według DIAS warunkiem zaistnienia przesłanki z art. 239b § 1 pkt 1 O.p. jest toczące się wobec podatnika postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Jak wskazał DIAS, pomimo, iż na moment wydania postanowienia organu I instancji o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, toczyło się wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności, organ nie wskazał tej okoliczności w postanowieniu z dnia [...]r. Organ wymienił jedynie istniejące zaległości podatkowe. Zdaniem DIAS, organ pierwszej instancji był w posiadaniu potwierdzonych informacji o prowadzeniu wobec Podatniczki postępowania egzekucyjnego, co w sposób oczywisty stanowi ziszczenie się przesłanki określonej w art. 239b § 1 pkt 1 O.p.

W odniesieniu do przesłanki art. 239b § 1 pkt 2 O.p. DIAS weryfikując ponownie zaistnienie akta sprawy wskazał, iż według informacji z CEPIK Podatniczka nie figuruje jako właścicielka pojazdu, natomiast lokal mieszkalny położony w G. przy ul. [...] jest obciążony hipoteką umowną kaucyjną na rzecz A S.A. oraz trzema hipotekami przymusowymi na rzecz organu, a wartość powyższych hipotek znaczenie przekracza wartość lokalu. DIAS wyraził przekonanie, iż wyżej wymienione okoliczności wskazują na spełnienie przesłanki z art. 239b § 1 pkt 2 O.p. Podatniczka nie ma majątku o wartości odpowiadającej zaległości objętej rygorem natychmiastowej wykonalności, która wynosi łącznie z odsetkami [...] zł. DIAS zaznaczył, iż Skarżąca zaprzestała działalności gospodarczej z dniem 31 sierpnia 2019r., a w latach 2017 – 2019 wykazywała stratę., co nie wskazuje na możliwość pokrycia wynikających z decyzji objętej rygorem kwot zaległości wraz z odsetkami.

Zdaniem DIAS, organ uprawdopodobnił, iż zobowiązanie wynikające z decyzji organu z dnia [...]r. nie zostanie wykonane. DIAS stanął na stanowisku, że już tylko okoliczność posiadania przez Skarżącą nieuregulowanych należności z tytułu podatku od towarów i usług wynikającej z decyzji, której nadano przedmiotowy rygor, w zestawieniu z ustaloną na podstawie zebranego materiału dowodowego sytuacją finansową Podatniczki i brakiem posiadania majątku o wartości odpowiadającej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na których można by ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy korzystające z pierwszeństwa zaspokojenia – w wystarczający sposób uzasadnia prawdopodobieństwa niewykonania przedmiotowego zobowiązania. DIAS zwrócił uwagę na treść pisma organu z dnia 20 stycznia 2021. nr [...], z którego wynika, iż organ obecnie prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. na łączną kwotę [...]zł. Organ w cytowanym piśmie podał, iż w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano zajęć wierzytelności z rachunków bankowych Podatniczki, niemniej obecnie są one nieskuteczne z uwagi na brak środków na koncie. Ponadto dokonano zajęć świadczeń emerytalno-rentowych Skarżącej pobieranych w ZUS O/Z., a do tego składnika majątkowego nastąpił zbieg egzekucji z innymi organami egzekucyjnymi.

DIAS zacytował fragmenty pisma organu z dnia 27 maja 2021r. nr [...], z którego wynika, iż w bieżącym roku nie wyegzekwowano z majątku Skarżącej żadnych środków pieniężnych. W konsekwencji DIAS uznał, iż dokonane przez organ ustalenia było prawidłowe, a nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności uzasadnione.

Na powyższe postanowienie skargę do tut. Sądu wniosła Podatniczka. Skarżąca stwierdziła, iż nie zgadza się z ustaleniami poczynionymi w sprawie, które w rażący sposób naruszają jej prawa. Skarżąca wniosła o zwolnienie jej z opłat w całości i ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu, gdyż nie stać jej na ustanowienie pełnomocnika z wyboru.

Postanowieniem Starszego referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2021r. sygn. akt I SPP/Gl 281/21 zwolniono Podatniczkę od kosztów sądowych oraz ustanowiono dla Skarżącej doradcę podatkowego.

Pełnomocnik Podatniczki pismem z dnia 4 marca 2022r. uzupełnił skargę poprzez zarzucenie zaskarżonemu postanowieniu DIAS naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego zamiast swobodnej oceny materiału dowodowego. Pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 239b § 1 O.p. poprzez brak uprawdopodobnienia, iż zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane w części, a tym bardziej w całości. Według pełnomocnika organ dokonał niedopuszczalnej, dowolnej oceny materiału dowodowego mającego znaczenie w sprawie czym naruszono art. 191 O.p. W konsekwencji Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia II instancji oraz poprzedzającego je postanowienia I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podnosząc dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2072 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: P.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi zasadność nadania przez organ rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji tego organu z dnia [...]r. określającej Skarżącej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od I do III kwartału 2015r.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 239a O.p. decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Podstawą nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności jest zaistnienie łącznie dwóch przesłanek. Po pierwsze, musi zostać spełniony jeden z warunków wymienionych w art. 239b § 1 pkt 1-4 O.p.:

1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych,

2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia,

3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub

4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.

Po drugie, musi być spełniona przesłanka z § 2 tego artykułu, zgodnie zaś z tą normą prawną przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Uprawdopodobnienie, o którym mowa w tym przepisie oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego nie jest dowodowe wykazanie, iż podatnik nie zapłaci podatku wynikającego z nieostatecznej decyzji, ale wskazanie na okoliczności, fakty już istniejące, na podstawie których można obiektywnie i racjonalnie wnioskować, że podatek ten nie zostanie zapłacony.

Przesłanki wymienione w art. 239b § 1 O.p. stanowią odrębne punkty odniesienia do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane (przesłanka z art. 239 § 2 O.p.). Jeżeli organ podatkowy powołuje się na przesłanki z art. 239b § 1 O.p., to chcąc wypełnić warunek wynikający z art. 239b § 2 O.p., powinien wskazać na takie okoliczności stwarzające ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego.

Bezspornym jest, iż doszło do ziszczenia się przesłanki określonej w art. 239b § 1 pkt 1 O.p. W aktach sprawy znajduje się skierowane do DIAS pismo organu z dnia 27 maja 2021r. nr [...], w którym wymieniono szereg tytułów wykonawczych, na podstawie których toczy się aktualnie postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej. Z akt sprawy wynika, iż postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych toczyło się również w odniesieniu do Podatniczki już w momencie wydania postanowienia organu I instancji. W tym miejscu podnieść należy, iż warunkiem zaistnienia przesłanki z art. 239b § 1 pkt 1 O.p. jest toczące się wobec podatnika postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Jednak pomimo, iż na moment wydania postanowienia organu I instancji o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, toczyło się wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności, organ nie wskazał tej okoliczności w postanowieniu z dnia [...]r. Organ wymienił jedynie istniejące zaległości podatkowe. Ten niewątpliwy błąd w postanowieniu organu I instancji został jednak naprawiony przez DIAS, który w sposób szczegółowy opisał w postanowieniu tytuły wykonawcze oraz należności stanowiące przedmiot toczącego się wobec Podatniczki postępowania egzekucyjnego w zakresie innych należności pieniężnych.

Sąd stwierdza, iż organy zasadnie uznały, iż w rozpoznanej sprawie zaistniałą przesłanka z art. 239b § 1 pkt 2 O.p.

Podnieść należy, iż Skarżąca jest właścicielką lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w G. o powierzchni [...] m2, dla którego założono księgę wieczystą KW nr [...], a szacunkowa wartość nieruchomości mieści się w przedziale między [...] zł a [...] zł. Jednak powyższa nieruchomość obciążona jest hipoteką umowną na rzecz A S.A. oraz trzema hipotekami przymusowymi na rzecz Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w G. Wartość hipotek znacznie przekracza wartość w/w lokalu mieszkalnego. W konsekwencji organy zasadnie przyjęły, iż brak jest możliwości ustanowienia na opisanej powyżej nieruchomości zabezpieczenia z pierwszeństwem zaspokojenia. Ponadto Skarżąca nie posiada ruchomości, co wyklucza ustanowienie zastawu skarbowego.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo przyjęły, iż Skarżąca nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej, która w rozpoznanej sprawie wynosi [...] zł., na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, i które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia. W konsekwencji zaistniała przesłanka z art. 239b § 1 pkt 2 O.p.

Organy dokonały prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, wskazując na okoliczności uprawdopodobniające, że zobowiązanie wynikające z decyzji organu z dnia [...]r. nie zostanie wykonane. Zestawiając zaległość podatkową w podatku od towarów i usług określoną decyzją organu, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, w kwocie [...] zł z faktem likwidacji działalności gospodarczej przez Skarżącą oraz wykazywaniem przez Podatniczkę w latach 2017 – 2019 straty organy oraz brakiem majątku na którym można by ustanowić zabezpieczenie korzystające z pierwszeństwa zaspokojenia, należy dojść do wniosku, iż organy solidnie uprawdopodobniły, że sporne zobowiązanie nie zostanie przez Skarżącą wykonane. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, wobec Skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów egzekucyjnych, z których należności łącznie wynoszą [...] zł. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano zajęć wierzytelności Podatniczki, które obecnie są nieskuteczne z uwagi na brak środków. Wobec powyższych okoliczności jednoznacznie uprawdopodabniają, iż zobowiązanie wynikającej z decyzji, której dotyczy zabezpieczenie nie zostanie wykonane.

Sąd stwierdza, iż słusznie, w kontekście powyższych rozważań, DIAS uznał prawidłowość stanowiska organu w kwestii zaistnienia i spełnienia się przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1 i 2 i § 2 O.p.

Organy podatkowe ustaliły pełny i jednoznaczny stan faktyczny w niniejszej sprawie i dokonały prawidłowej jego subsumpcji pod przywołane przepisy prawa.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 191 O.p., albowiem organy dokonały oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, a ocena ta nie miała charakteru dowolnego. Postanowienia organów zawierają prawidłowo skonstruowane uzasadnienia faktyczne i prawne, przedstawiające zasadność przesłanek, którymi kierowały się organy przy załatwieniu sprawy.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 P.p.s.a., dających podstawę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę