Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SAB/Bd 1/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2006-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celnego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 139, art. 140, art. 141 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 52 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w dniu 08 lutego 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi C. Sp. z o. o. w T. na bezczynność Naczelnika Urzędu Celnego w T. w przedmiocie odmowy wydania decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Dnia [...] 2002r. do Naczelnika Urzędu Celnego w T., za pośrednictwem Izby Celnej w T., wpłynęło pismo z Departamentu Kontroli Celnej Ministerstwa Finansów, do którego był załączony wniosek węgierskiej administracji celnej z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji świadectw przewozowych EUR-1 wystawionych przez firmę T. Sp. z o. o. w T. W związku z tym, pismem z dnia [...] 2002r. nr [...], na mocy art. 31 i art. 32 Protokołu nr 7 Umowy o Wolnym Handlu CEFTA Naczelnik Urzędu Celnego wezwał firmę T. do nadesłania dokumentów w celu ustalenia statusu pochodzenia wyeksportowanego towaru. Organ nie wydał w tym zakresie decyzji administracyjnej.

Pismem z dnia [...] 2005r. strona wniosła skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Celnego w T. zawierającą zarzut niewydania przez ten organ decyzji w postępowaniu nr [...], dotyczącym weryfikacji dokumentów pochodzenia towaru. W skardze strona zarzuciła Naczelnikowi Urzędu Celnego w T. bezczynność

w prowadzonym przez niego postępowaniu w sprawie weryfikacji świadectw przewozowych EUR-1, prowadzonej z inicjatywy węgierskich władz celnych. Za błędne uznała stanowisko organu, jakoby postępowanie było prowadzone wyłącznie przed węgierskimi organami celnymi. Skarżąca nie zgadza się z taką interpretacją przepisów, w myśl której polski eksporter towaru i wystawca dokumentów potwierdzających jego pochodzenie, których poprawność została zakwestionowana przez polskie organy celne, nie ma prawa domagać się przekazania mu informacji dotyczących weryfikacji dostarczonych dokumentów. Prowadzi to do braku weryfikacji stanowiska polskich władz celnych. W konsekwencji polskie organy celne mogłyby napisać i przesłać władzom celnym informację dowolną i nikt nie miałby możliwości skontrolować jej poprawności. Błędne jest stanowisko polskich organów celnych, iż zwracając się do polskiego eksportera o przedstawienie dokumentów potwierdzających pochodzenie towaru, jednocześnie nie wszczynają postępowania. Nie ma innej możliwości, jak wszczęcie postępowania w celu zweryfikowania dokumentów EUR 1. Ponadto Spółka powołała się na rezolucję Komitetu Ministrów Rady Europy z dnia 28 września 1977 r., w myśl której każdy ma prawo uczestniczyć w postępowaniu jego dotyczącym, musi on być wysłuchany w sprawie odnoszącej się do jego praw lub obowiązków, należy go informować o przebiegu sprawy i okolicznościach sprawy.

Skarżąca wskazała również, iż dnia [...] 2004r. złożyła wniosek do Dyrektora Izby Celnej w T. o wydanie korespondencji pomiędzy węgierskimi a polskimi władzami celnymi w sprawie dokumentów EUR-1. W odpowiedzi organ poinformował, iż żadne postępowanie się nie toczy, a pisma pomiędzy władzami polskimi a węgierskimi miały charakter pism wewnętrznych. Strona na to postanowienie wniosła do Dyrektora Izby Celnej w T. zażalenie z dnia [...] 2005r., w którym zawarła również wezwanie organu do doręczenia decyzji w sprawach nr [...] oraz nr [...] do [...] dotyczących świadectw pochodzenia EUR 1. Strona wskazała, iż do dnia złożenia żądania nie otrzymała od Naczelnika Urzędu Celnego w T. decyzji w sprawie wszczętej przez ten organ z dnia [...] 2002r. nr [...].

Zdaniem strony Naczelnik Urzędu Celnego w T. pozostaje

w bezczynności. Postępowanie w przedmiotowej sprawie toczy się od 2003r. W związku z tym, strona wniosła o zobowiązanie Naczelnika Urzędu Celnego w T. do niezwłocznego wydania decyzji w sprawie nr [...].

W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Celnego w T. wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, iż wniosek w sprawie weryfikacji dowodów pochodzenia, przesłany z inicjatywy węgierskich władz celnych nie wszczynał postępowania administracyjnego, którego stroną byłaby firma T. Sp. z o. o. Przepis art. 32 Protokołu nr 7 do umowy CEFTA, który reguluje instytucję weryfikacji dowodów pochodzenia, nie nakłada na organ celny, prowadzący kontrolę dowodów pochodzenia, obowiązku wszczynania postępowania celnego. Istotą procedury weryfikacyjnej jest ustalenie faktu, czy w danym przypadku zachodzą przesłanki do udzielenia preferencji celnych towarowi, który został wyeksportowany wraz z dowodem pochodzenia. Raport z przeprowadzonej weryfikacji, przesłany do władz celnych kraju importu towaru daje podstawę do wszczęcia postępowania celnego, zmierzającego do określenia prawidłowej kwoty długu celnego. W omawianej sprawie postępowanie takie zostało wszczęte przez węgierskie władze celne, a stroną tego postępowania była firma importera, tj. – C. z siedzibą w B.

Naczelnik Urzędu Celnego w T. podniósł, iż pisma sporządzone

w ramach korespondencji prowadzonej między polską a węgierską administracją celną miały charakter dokumentów wewnętrznych. Wskazał, iż przepisy Protokołu nr 7 umowy CEFTA nie nakładają na organ celny przeprowadzający kontrolę, o której mowa w art. 32 tego Protokołu, obowiązku powiadamiania firmy eksportera o wynikach przeprowadzonej kontroli.

Organ zaznaczył, iż w myśl przyjętego w orzecznictwie poglądu, bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ mimo obowiązku wynikającego z obowiązujących przepisów prawa nie podjął stosownych działań.

W związku z tym, że kontrola dowodów pochodzenia, przeprowadzona przez

Naczelnika Urzędu Celnego w T., nie generowała wszczęcia postępowania celnego, którego stroną byłaby firma T. Sp. z o. o., zawarte w skardze żądanie wydania przez organ I instancji decyzji w sprawie weryfikacji ww. dowodów pochodzenia uznał za bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności

w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności.

Skarga na bezczynność może być wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego dla załatwienia sprawy. Terminy załatwienia spraw określają przepisy art. 139 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa

(Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.).

Ponadto zgodnie z art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym

w sprawie, chyba że skargę wnosi Rzecznik Praw Obywatelskich lub prokurator.

Stosownie do art. 141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub w terminie ustalonym na podstawie

art. 140 stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia. Wniesienie ponaglenia jest wyłącznym warunkiem formalnym wystąpienia przez zainteresowaną osobę ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu.

W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należy ustalić, czy skarżąca Spółka wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej w T. ponaglenie na bezczynność Naczelnika Urzędu Celnego. Zauważyć należy, iż w piśmie z dnia [...] 2005r. nazwanym zażaleniem skierowanym do Dyrektora Izby Celnej w T. pełnomocnik skarżącej Spółki zawarł żądanie niezwłocznego doręczenia decyzji, jakie zostały wydane w sprawach nr [...] oraz nr [...] do [...] dotyczących świadectw pochodzenia. Zaznaczono również, iż w przypadku niewydania decyzji zostanie złożona skarga do sądu na bezczynność organu.

Na rozprawie w dniu [...] 2005r. pełnomocnik skarżącej Spółki wyjaśnił, iż ponaglenie zostało zawarte w ww. piśmie z dnia [...] 2005r. nazwanym "zażaleniem", jednakże Dyrektor Izby Celnej w T. nie udzielił na nie odpowiedzi. Zaznaczył, że skarga dotyczy wyłącznie weryfikacji 20 dokumentów EUR 1, w zakresie których skarżąca Spółka przedstawiła organowi celnemu stosowne dokumenty.

Z pisma z dnia [...] 2005r. Dyrektora Izby Celnej w T. wynika, że organ rozpatrzył zażalenie w sprawie, w której odmówił wszczęcia postępowania o przekazanie kopii pism, jakie były przesyłane między węgierskimi a polskimi władzami celnymi w ramach procedury weryfikacyjnej, nie wyodrębniał do rozpatrzenia tej części żądania, która - zdaniem pełnomocnika skarżącej - stanowiła ponaglenie.

W ocenie tut. Sądu nie można zarzucić skarżącej Spółce, iż nie wyczerpała trybu zaskarżenia przed wniesieniem skargi. Zgodzić się należy, że żądanie zawarte w piśmie z dnia [...] 2005r. skierowanym do Dyrektora Izby Celnej w T. w zakresie domagania się wydania i doręczenia decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego w T. wyczerpuje instytucję wniesienia ponaglenia na bezczynność organu I instancji.

W tej sytuacji ocenić należy, czy skarga na bezczynność Naczelnika ww. Urzędu jest niezasadna. Skarżąca uważa, że wymieniony organ jest obowiązany wydać decyzję w sprawie, w której weryfikował m.in. 20 dokumentów EUR 1 w związku z wystąpieniem władz węgierskich do organów celnych strony polskiej.

Należy zauważyć, że skarga na bezczynność organu administracji państwowej polegająca na niewydaniu decyzji administracyjnej jest uzasadniona wówczas, gdy przepisy prawa zobowiązują ten organ do załatwienia danej sprawy

w formie decyzji administracyjnej.

Z akt wynika, że węgierskie władze celne wystąpiły do organów polskich

o weryfikację świadectw przewozowych EUR 1, w związku z eksportem przez skarżącą Spółkę towaru dla kontrahenta węgierskiego. W związku z tym Naczelnik Urzędu Celnego w T. zwrócił się do skarżącej o nadesłanie dokumentów w celu ustalenia statusu pochodzenia wyeksportowanego towaru. Skarżąca twierdzi, iż część dokumentów dostarczyła, w pozostałej nie przekazała, ponieważ upłynął termin do ich przechowywania.

Z akt sprawy nie wynika, aby Naczelnik Urzędu Celnego w T. wszczął

z urzędu postępowanie celne w stosunku do Spółki. Organ nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania, nie było również żadnego wniosku strony, które wszczynałoby postępowanie celne. Organ wyłącznie zwrócił się do Spółki o przedłożenie stosownych dokumentów. Nie każde wystąpienie organu administracji publicznej do danego podmiotu musi wiązać się z prowadzeniem postępowania, które powinno być zakończone wydaniem decyzji administracyjnej.

Organ nie prowadził postępowania, którego przedmiotem byłyby prawa lub obowiązki skarżącej Spółki.

Zauważyć również należy, że weryfikacja świadectw przewozowych EUR 1 odbywa się stosownie do art. 32 protokołu 7 umowy CEFTA, zgodnie z którym władze celne państwa eksportu dokonują weryfikacji dowodów pochodzenia towaru i w tym celu mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić wszelkie kontrole ksiąg rachunkowych eksportera oraz wszelkie inne kontrole, które uznają za odpowiednie (art. 32 ust. 3). W rozpatrywanej sprawie Naczelnik zwrócił się do skarżącej Spółki ze stosownym pisemnym zapytaniem, nie prowadził innych czynności w stosunku do Spółki.

Na rozprawie w dniu 8 lutego 2006r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że przedmiotem rozstrzygnięcia wydanego przez organ celny powinno być "potwierdzenie" bądź "odmowa potwierdzenia" preferencyjnego pochodzenia towaru, w tym polskiego pochodzenia towaru.

Zauważyć należy, że organ żądał od strony skarżącej wyłącznie dokumentów i brak podstaw, aby twierdzić, że w zakresie otrzymanych bądź nie uzyskanych od Spółki dokumentów potwierdzających pochodzenie towaru obowiązany był wydać decyzję administracyjną rozstrzygającą, czy towar ma, czy też nie ma pochodzenia preferencyjnego. Organ administracji publicznej ma prawo i obowiązek wydać decyzję administracyjną wyłącznie wówczas, gdy przepis prawa upoważnia go do władczego rozstrzygania np. w przedmiocie określenia kwoty długu celnego, uznania zgłoszenia za nieprawidłowe. Brak w prawie podstawy prawnej do wydania przez organ celny decyzji w zakresie preferencyjnego bądź niepreferencyjnego pochodzenia towaru.

Podkreślić należy, że w tym stanie sprawy Naczelnik Urzędu Celnego nie miał podstaw do rozstrzygania w formie decyzji. Pismo z dnia [...] 2002r. nie tworzy po stronie organu obowiązku wydania decyzji administracyjnej.

W związku z powyższym tut. Sąd nie znalazł podstawy do wydania orzeczenia zobowiązującego organ celny do wydania decyzji administracyjnej w zakresie żądanym przez stronę skarżącą.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153. poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.