Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SPP/Go 19/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-08-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: SPP - Utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Powołane przepisy: article: art. 260
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 czerwca 2022 r. sygn. akt I SPP/Go 19/22 w sprawie ze skargi E. spółka jawna na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

E. spółka jawna złożyła skargę na wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Go 124/22).

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie 100 zł, skarżąca Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniosła, że jej sytuacja finansowa i materialna jest niesamowicie trudna. W formularzu PPPr wskazała, że Spółka nie prowadzi działalności. W wyniku strat ponad 13 miesięcy temu zawiesiła działalność, a jej wspólnicy są osobami bezrobotnymi. Wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniósł 146.878,57 zł. Stan kasy i rachunków bankowych Spółki wynosi 0,00 zł. Nieruchomość została sprzedana ("nieuczciwie, bezprawnie, z pogwałceniem prawa i rażącym naruszeniem przepisów"), zaś samochody: 18 letnie [...] i 11-letnia [...] - zajęte przez wierzycieli. Spółka posiada kredyt do spłaty. Opłaty firmy wynoszą 900 zł (opłata za energię). Spółka dodała, że wypowiedziała umowę na dostawę gazu (umowa rozwiązana z dniem [...] lutego 2022 r.) oraz umowę na usługi telefoniczne.

Wspólnicy Spółki M.N. i E.N., w nadesłanych wnioskach PPF, również podnieśli brak możliwości poniesienia jakichkolwiek opłat sądowych. W związku z zawieszeniem prowadzenia działalności gospodarczej, oboje są osobami bezrobotnymi z prawem do zasiłku w wysokości 922,19 zł miesięcznie. Zasiłki w całości przeznaczają na opłaty mediów, z których zmuszeni są korzystać minimalnie, by móc zaoszczędzić na kosztach i kupić żywność na przeżycie. Z uwagi na wiek i choroby małżonkowie nie są w stanie znaleźć dodatkowego zatrudnienia. Również ich rodzina obecnie nie ma możliwości udzielenia im jakiegokolwiek wsparcia finansowego. Aktualnie im także jest ciężko. Sytuacja z koronawirusem i wzrost cen jeszcze bardziej pogłębiły, i tak trudną, sytuację finansową. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wspólnicy ujawnili, że są małżeństwem. Mieszkają razem i wraz z dorosłym synem – P., prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Małżonkowie są współwłaścicielami domu, każdy w ¼ części oraz mieszkania o pow. 46,80 m², każdy w ⅓ części, obciążonego hipoteką (kredyt hipoteczny spłaca ich córka). Nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności i innych wartościowych rzeczy. Syn nie osiąga żadnych dochodów. Po stronie wydatków i zobowiązań małżonkowie wskazali kredyt hipoteczny - rata miesięczna 1.200 zł, pożyczka ok. 50.000,00 zł, średniomiesięczne opłaty stałe: ubezpieczenie ok. 150 zł, energia ok. 210 zł, gaz i ogrzewanie ok. 400 zł, woda ok. 120 zł, usługi telefoniczne ok. 90 zł, wywóz śmieci 58 zł, podatek od nieruchomości ok. 40 zł, RTV ok. 50 zł, oprócz tego: żywność oraz obowiązkowe leki na nadciśnienie E.N.

Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych strony skarżącej, pismem z dnia [...] maja 2022 r. wezwano Spółkę do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji, m.in. zestawienia przychodów i rozchodów spółki za 2021 r., ewidencji środków trwałych, dokumentów potwierdzających wysokość zadłużenia oraz prowadzone wobec spółki postępowania egzekucyjne, dokumentów potwierdzających źródło finansowania bieżących wydatków spółki wskazanych w rubryce 10 formularza PPPr, wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych spółki oraz jej wspólników z ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość zasiłku dla bezrobotnych wspólników wraz z informacją o sposobie wypłaty środków, zeznań rocznych wspólników za 2021 r., a także dokumentów potwierdzających spłatę pożyczki i kredytu hipotecznego wykazanych w rubryce 11 formularza PPF (wraz z informacją, kto dokonuje ich spłaty) oraz oświadczenia o kosztach utrzymania małżonków oraz ich syna, z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele (m.in. opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, telefon, zakup żywności, leków, koszty leczenia) w okresie ostatnich trzech miesięcy wraz ze wskazaniem źródeł ich finansowania.

W odpowiedzi, pismem z dnia [...] czerwca 2022 r., M.N. oświadczył, że złożone formularze PPPr i PPF szczegółowo i wyczerpująco przedstawiają dramatyczną sytuację majątkową Spółki i jej wspólników. Powtórzył, że Spółka od 15 miesięcy nie prowadzi działalności. Nie ma środków trwałych powyżej 5.000 zł. Z uwagi na spory i trwające postępowania sądowe nie jest w stanie podać wysokości zobowiązań, ale wobec spółki są prowadzone egzekucje. Z kolei wspólnicy skarżącej Spółki nie pracują. Jedyny ich dochód - zasiłek dla bezrobotnych (za kwiecień 2022 r. w wysokości 922,19 zł netto) nie starcza im na bieżące utrzymanie, na leki. Borykają się z przetrwaniem każdego dnia. Nie mają żadnej możliwości polepszenia swojej sytuacji finansowe, gdyż nikt nie zatrudni, na niespełna rok przed emeryturą, schorowanych ludzi. Rodzina również nie ma możliwości udzielenia im nawet drobnej pomocy. M.N. dodał, że córka spłaca kredyt hipoteczny na lokal w którym mieszka i opłaca wszystkie koszty związane z jego utrzymaniem. Do pisma dołączył zeznania PIT-36L za 2021 r. wspólników z wykazanym przychodem 5.683,73 zł, kosztami uzyskania przychodu 79.123,02 zł i stratą 73.439,29 zł, kopię decyzji Starosty z [...].07.2021r. o przyznaniu E.N. i M.N. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od [...] lipca 2021 r. do [...] kwietnia 2022 r. w wysokości 1.489,00 zł przez pierwsze 90 dni i 1.169 zł w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku, kopię zawiadomienia o dokonaniu wpisów egzekucji na nieruchomości gruntowej, kopię pisma z [...] marca 2022 r. informującego o zamknięciu rachunku Spółki w [...], wniosku Spółki z [...] listopada 2021 r. o zamknięcie rachunku w [...], informacji z [...] czerwca 2021 r. o rozwiązaniu usługi na telefon Spółki z [...] oraz wniosku Spółki z [...] stycznia 2022 r. o rozwiązanie umowy na dostawę gazu.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. Stwierdził, że strona skarżąca nie wykonała w pełnym zakresie wezwania skierowanego do niej na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 - dalej "P.p.s.a."). Nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych, tych dotyczących zarówno samej Spółki, jak i jej wspólników. Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy spółki jawnej znaczenie ma bowiem nie tylko sytuacja majątkowa i dochodowa spółki, ale także sytuacja majątkowa i finansowa jej wspólników. Stosownie do art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 505 ze zm.), każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką.

Oceniając sytuację wnioskodawcy Referendarz podniósł, że Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby skarżąca została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Jeżeli zatem przedsiębiorca - mimo kłopotów finansowych - prowadzi działalność gospodarczą, to należy przyjąć, że z jakichś względów mu się ona opłaca.

Wbrew twierdzeniom Spółki również okoliczność poniesionej w ostatnim roku podatkowym straty z działalności gospodarczej Spółki, zdaniem Referendarza, nie może stanowić przesłanki skutkującej uwzględnieniem jej wniosku. Wyjaśnił przy tym, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że wykazanie straty z działalności gospodarczej nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe, takie choćby jak: zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego, pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować.

W rozpoznawanej sprawie, pomimo wyraźnej treści wezwania, skarżąca nie przedłożyła jednak żadnych dokumentów księgowych i podatkowych za 2021 r., m.in. księgi przychodów i rozchodów, deklaracji w podatku od towarów i usług, zestawienia kosztów, które pozwoliłyby na analizę osiąganych przychodów i ponoszonych kosztów w okresie bezpośrednio poprzedzającym zawieszenie działalności. Jedynie w formularzu PPPr Spółka ujawniła opłaty za energię w wysokości około 900 zł miesięcznie, nie wskazując jednak źródła ich finansowania. Przedłożyła nadto wniosek o rozwiązanie umowy na usługę "Telefon stacjonarny" (usługa dezaktywowana [...] lipca 2021 r.) i wniosek z [...] stycznia 2022 r. o rozwiązanie umowy na dostawę gazu (brak informacji o sposobie załatwienia wniosku), a także wniosek z [...] marca 2022 r. o zamknięcie rachunków Spółki w [...] (pozytywnie rozpatrzony) oraz wniosek z [...] listopada 2021 r. o zamknięcie rachunku firmowego w [...] (brak informacji o sposobie załatwienia), co nadal nie wyjaśnia sytuacji finansowej skarżącej Spółki. W ocenie Referendarza dziwi fakt, że skarżąca należycie dbając o własne interesy tak późno, bo dopiero prawie po roku od dnia zawieszenia działalności, podjęła działania w celu zminimalizowania kosztów działalności.

Zdaniem Referendarza do oceny sytuacji Spółki nie przyczynił się także brak wykazania stanu majątkowego oraz stanu zadłużenia skarżącej spółki, jak i prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Spółka wskazała jedynie, że posiada dwa kilkunastoletnie samochody - zajęte przez komornika, a nieruchomość została sprzedana, nie przedkładając jednak na tę okoliczność żadnych dokumentów.

Nadto Referendarz zaznaczył, że rzetelną ocenę stanu finansowego i majątkowego Spółki uniemożliwia również brak dokumentów dotyczących sytuacji materialnej jej wspólników. Przede wszystkim, pomimo wyraźnej treści wezwania, podobnie jak w wypadku wcześniejszych postępowań, małżonkowie N. nie przedłożyli wydruków z osobistych rachunków i lokat bankowych. Wyciągi bankowe są zaś tego rodzaju dowodem, który w dużym stopniu może przyczynić do wyjaśnienia i określenia zdolności płatniczych wnioskodawcy, gdyż obrazują nie tylko wpływ środków czy obciążeń, ale także przepływy pieniężne, czy też posiadane oszczędności. Tymczasem, jak ustalono, M.N. posiada przynajmniej jeden rachunek bankowy, z którego dokonuje opłat sądowych w innych sprawach zainicjowanych przed tut. Sądem np. wpisów od skarg w sprawach o sygn. akt I SA/Go 451-452/20 czy I SA/Go 110-112/21.

Uwagę referendarza zwróciło ponadto oświadczenie małżonków w zakresie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Małżonkowie oświadczyli, że jedynym ich dochodem są zasiłki dla bezrobotnych w łącznej wysokości 1.844,38 zł netto miesięcznie. Z kolei po stronie wydatków, w formularzach PPF i PPPr ujawnili opłaty stałe (energia, gaz, woda, ubezpieczenie, telefon, TV, wywóz śmieci, podatek od nieruchomości) w wysokości 2.018 zł miesięcznie, w żaden sposób nie dokumentując tej kwoty, pomijając przy tym koszty zakupu żywności czy niezbędnych leków E.N. Co więcej, małżonkowie N. nie wykazali, aby posiadali jakiekolwiek zadłużenie w tym zakresie. Dokonanie zestawienia ww. danych w ocenie referendarza pozwalają stwierdzić, że suma miesięcznych opłat małżonków przekracza zadeklarowane przez nich dochody, co może oznaczać, że dysponują oni środkami finansowym nieujawnionymi w niniejszym postępowaniu.

Referendarz podkreślił, że niewyjaśniona pozostaje również kwestia "pożyczki ok. 50.000,00 zł" wykazanej w rubryce 11 formularzy PPF. W odpowiedzi na wezwanie referendarza w zakresie ww. pożyczki oraz kredytu hipotecznego małżonkowie wyjaśnili jedynie, że kredyt zaciągnięty został za zakup mieszkania, w którym mieszka córka, i to ona spłaca miesięczne raty kredytu i reguluje wszystkie opłaty związane z jego utrzymaniem, pomijając jednak całkowicie kwestię ww. pożyczki.

Wskazane niejasności lub brak danych zdaniem Referendarza uniemożliwiają analizę i rzetelną ocenę sytuacji finansowej, majątkowej oraz aktualnych możliwości płatniczych Spółki, jak i jej wspólników, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy.

Niezależnie od powyższego Referendarz zauważył, że wspólnicy nie wykazali również by podejmowali jakiekolwiek starania w celu poprawy swej sytuacji bytowej. Niewystarczające są gołosłowne twierdzenia małżonków N., że z uwagi na wiek i choroby nie są w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia. Niewyjaśniona pozostaje również sytuacja dorosłego syna małżonków N. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień, czy syn – P.N. zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna, jeśli tak - proszę przedstawić stosowne oświadczenie, jeśli nie - proszę wyjaśnić przyczyny takiego stanu, M.N. jedynie oświadczył, że syn nie jest stroną postępowania, dodając, że choruje i obowiązuje ochrona danych osobowych. Ponadto, jak wynika z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy, małżonkowie N. są współwłaścicielami w 2/3 części lokalu mieszkalnego obciążonego hipoteką (w którym mieszka ich córka) oraz w 1/2 części domu mieszkalnego, co do którego nie deklarowali, aby był obciążony hipotecznie, może zatem być źródłem pozyskania dodatkowych środków finansowych, chociażby poprzez jego wynajem, na sfinansowanie kosztów zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego.

Od powyższego postanowienia skarżąca Spółka wniosła sprzeciw domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia i zwolnienia od kosztów sądowych.

W ocenie skarżącej zaskarżone postanowienie jest nieadekwatne do przedstawionych dokumentów, urzędowych formularzy i wyjaśnień skarżącej. Sytuacja majątkowa Spółki i wspólników spółki jest dramatyczna, gdzie w pełni została udokumentowana.

Dowodem potwierdzającym dramatyczną sytuację Spółki i wspólników są dostarczone do Sądu urzędowe formularze: PPPr wypełniony przez oboje wspólników, PPF wypełniony przez wspólnika E.N. oraz PPF wypełniony przez wspólnika M.N. Zdaniem Strony z przekazanych przez Spółkę i wspólników Spółki urzędowych formularzy bezsprzecznie wynika, iż Spółka i wspólnicy Spółki nie są w stanie ponieść żadnych opłat sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W ocenie skarżącej referendarz sądowy błędnie wskazuje w postanowieniu, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, gdzie faktycznie skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej od 16 miesięcy z powodu strat i braku dochodów. Spółka jest zawieszona, a wspólnicy spółki są zarejestrowani jako osoby bezrobotne.

Zdaniem skarżącej wszystkie przesłane dane w urzędowych formularzach, które Sąd przesłał przedstawiają rzetelnie i szczegółowo bieżącą sytuację skarżącej i wspólników spółki.

Strona wskazała, że Sąd posiada dokumenty potwierdzające, że Spółka w okresie od stycznia 2021 r. do grudnia 2021 r. osiągnęła stratę w wysokości 146.878,57 zł. Spółka sporządzała sprawozdania roczne i takie przesłali Sądowi. Wskazali również, że nie mają środków trwałych powyżej 5000 zł. Wspólnicy spółki oświadczyli również, że nie mają żadnych dodatkowych środków by móc opłacić koszty sądowe.

Nadto z uwagi na obecnie panującą trudną sytuację na rynku związaną z wprowadzeniem na terenie Rzeczypospolitej stanu epidemicznego, jak również ze znacznym wzrostem cen wszelkiego rodzaju artykułów, energii, gazu, galopującej inflacji, sytuacja Spółki i wspólników jeszcze bardziej się pogłębiła.

W urzędowych formularzach wskazali wysokość kredytu, rat i podkreślili, że córka spłaca kredyt mieszkaniowy i reguluje wszystkie opłaty za mieszkanie. Zdaniem wnoszących sprzeciw Referendarz nie ma prawa odnosić się do syna, gdyż nie jest on stroną postępowania i nie ma obowiązku tłumaczyć się na co choruje i jak się leczy. Podkreślili, że Referendarz nietrafnie odniósł się co do kosztów, które ograniczyli do minimum.

Dalej skarżąca Spółka wskazała, że licytacja i sprzedaż nieruchomości odbyła się z pogwałceniem procedury i przepisów. Wspólnicy są bezrobotnymi, nie stać ich na prawników, więc musza sami walczyć z ogromną niesprawiedliwością i nierównością. Ich zdaniem Referendarz powinien dać wiarę odnośnie przedstawionej informacji o sprzedaży nieruchomości.

Ponadto wskazali, że dramatyczna sytuacja spółki i jej wspólników po 25-letniej nienagannej działalności gospodarczej nie wynika z podjętych przez spółkę niewłaściwych i negatywnych działań w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, lecz jest to wynikiem nieuczciwej działalności konkurencji, która naraziła spółkę i wspólników na znaczne szkody majątkowe a wspólnicy spółki w wyniku tych działań i niezgodnych z przepisami działań komornika stali się osobami bezrobotnymi, walczącymi o przetrwanie każdego dnia.

W ocenie skarżącej przedłożone informacje, dostarczone wcześniej dokumenty, urzędowe formularze, oświadczenia, świadczą wyłącznie o braku środków na uiszczenie przez Spółkę opłat sądowych, tym samym stanowią wystarczającą przesłankę do zastosowania instytucji zwolnienia od opłat sądowych, które referendarz sądowy w całości pominął.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 tej ustawy).

Po myśli art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (a o takie wnioskuje skarżąca) gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania;

Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające z akt niniejszej sprawy, składanych przez skarżącą dokumentów, oświadczeń oraz złożonego sprzeciwu Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia i przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, co oznacza, że zobowiązana była do wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Obowiązek ten powinien być dla skarżącej zrozumiały, bowiem już wielokrotnie wcześniej składała wnioski o przyznanie prawa pomocy, m.in. w sprawach o sygn. akt I SPP/Go 29/21, I SPP/Go 58/21, I SPP/Go 59/21, I SPP/Go 79/21, I SPP/Go 80/21, I SPP/Go 83/21, I SPP/Go 9/22 czy I SPP/Go 12/22.

Z uwagi na to, że treść oświadczeń Strony nie była wystarczająca do ustalenia jej rzeczywistych zdolności płatniczych, referendarz sądowy, na podstawie art. 255 P.p.s.a., zasadnie wezwał skarżącą do przedłożenia dodatkowych dokumentów (szczegółowo opisanych w części wstępnej niniejszego uzasadnienia). Pomimo wezwań skarżąca nie nadesłała wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych, tych dotyczących zarówno samej Spółki, jak i jej wspólników. Słusznie wskazał Referendarz sądowy, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy spółki jawnej znaczenie ma nie tylko sytuacja majątkowa i dochodowa spółki, ale także sytuacja majątkowa i finansowa jej wspólników.

Referendarz prawidłowo ocenił, że Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby skarżąca została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Jeżeli zatem przedsiębiorca - mimo kłopotów finansowych - prowadzi działalność gospodarczą, to należy przyjąć, że z jakichś względów mu się ona opłaca. Nie kwestionując uprawnienia osoby prawnej do swobodnego kształtowania swojej polityki finansowej w granicach obowiązującego prawa, w tym do zawieszenia działalności gospodarczej, nie do zaakceptowania jest jednak próba przerzucania kosztów prowadzonej działalności – a do takich zaliczyć należy koszty postępowań sądowych - na Skarb Państwa (por. postanowienie WSA w Warszawie z 4 września 2014 r. sygn. akt V SAB/Wa 5/14).

Zdaniem Sądu prawidłowo Referendarz wskazał, że do oceny sytuacji Spółki nie przyczynił się także brak wykazania stanu majątkowego oraz stanu zadłużenia skarżącej spółki, jak i prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Spółka wskazała jedynie, że posiada dwa kilkunastoletnie samochody - zajęte przez komornika, a nieruchomość została sprzedana, nie przedkładając jednak na tę okoliczność żadnych dokumentów.

Rzetelną ocenę stanu finansowego i majątkowego Spółki uniemożliwia również brak dokumentów dotyczących sytuacji materialnej jej wspólników. Przede wszystkim, pomimo wyraźnej treści wezwania, podobnie jak w wypadku wcześniejszych postępowań, małżonkowie N. nie przedłożyli wydruków z osobistych rachunków i lokat bankowych.

W ocenie Sądu wskazane niejasności lub brak danych uniemożliwiają analizę i rzetelną ocenę sytuacji finansowej, majątkowej oraz aktualnych możliwości płatniczych Spółki, jak i jej wspólników, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku. Jak już bowiem wspomniano wyżej, oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca Spółka nie uczyniła. Sąd nie ma zaś obowiązku prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości finansowych, bądź też gdy dane przedłożone przez wnioskodawcę po prostu są niejasne.

Podkreślić należy, że do pozytywnego rozpoznania wniosku spółki jawnej, nie jest wystarczającą podstawą brak możliwości poniesienia przezeń kosztów postępowania. Konieczne jest bowiem jeszcze uprzednie zbadanie, czy na uiszczenie tych kosztów pozwala stan finansowy i majątkowy wspólników tej spółki (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 238/12 oraz powołane tam orzecznictwo). Natomiast w niniejszej sprawie skarżąca wszystkich stosownych dokumentów w tym zakresie nie przedstawiła. Pomimo wezwania wspólnicy Spółki nie przedłożyli wyciągów z ich rachunków bankowych i lokat.

Zaznaczyć należy, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu spraw zainicjowanych przez skarżącą Spółkę przed tutejszym sądem. Także w pozostałych sprawach strona domagała się przyznania prawa pomocy. W wydanych w tym przedmiocie postanowieniach zarówno Sąd jak i referendarz zwracali uwagę, że to na stronie spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mimo to skarżąca Spółka nie przedłożyła wszystkich żadnych dokumentów pozwalających zweryfikować jej twierdzenia, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym wyciągów z rachunków bankowych jej wspólników.

Podkreślić trzeba, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt I GZ 390/14). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Tego skarżąca Spółka w niniejszej sprawie nie wykazała. Stąd Referendarz zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy, ponieważ brak było podstaw do zmiany postanowienia z dnia 21 czerwca 2022 r. sygn. akt I SPP/Go 19/22.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.