Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 402/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2005-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant: sek. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Prywatnego Przedsiębiorstwa Firmy "W[...]" we L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu bez wymaganego zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Firmy "W." we L. kwotę 1.491 zł. (słownie: tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

do wyroku z dnia 8 lipca 2005 r.

Decyzją z [...] kwietnia 2004 r., Nr [...] Dyrektor Izby Celnej na podstawie art.138 § 1 pkt 1 KPA, art. 28 ust. 1, art. 87 ust.1 i ust. 3, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1, art. 93 ustawy z 6.09.2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz.1371 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 16.05. 2002 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów (Dz.U. Nr 120, poz. 1025 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania Prywatnego Przedsiębiorstwa Firma "W." we L. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...].10.2003 r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu podano, że podczas przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego Oddział Celny w K. kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego środkiem przewozowym - ciągnikiem siodłowym marki Renault Magnum 390, nr rej. [...], z naczepą marki KRONE, nr rejestracyjny [...], użytkowanym przez PP Firma "W." z Ukrainy, stwierdzono brak zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu uprawniającego firmę do wykonywania międzynarodowego transportu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powyższego decyzją z dnia [...].10.2003 r., Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na przewoźnika karę pieniężną w kwocie 6.000,00 zł.

W odwołaniu od tej decyzji domagano się jej uchylenia i umorzenia postępowania bowiem w dniu kontroli przewoźnik posiadał wszystkie zezwolenia i dokumenty, lecz jeden z nich, a mianowicie zezwolenie na międzynarodowy przewóz samochodowy "zapodział się". Zezwolenie zostało okazane w krótkim czasie po nałożeniu kary.

Dyrektor Izby Celnej uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 28 ust.l ustawy o transporcie drogowym wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagranicznego przewoźnika drogowego wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Art.87 ust.1 pkt 2a powołanej ustawy stanowi, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym. Odpowiedzialność za wyposażenie kierowcy wykonującego przewóz w wymagane dokumenty ustawodawca w art. 87 ust. 3 tej ustawy nałożył na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy. Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów odrębnych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50,00 zł do 15.000,00 zł - zróżnicowanej w zależności od rodzaju naruszenia. Stosownie do jej art. 89 ust. 1 pkt 3 organy celne są uprawnione do kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego, o których mowa w art. 87, zaś art. 93 ust. 1 tej ustawy daje organom celnym prawo do nałożenia na kontrolowanego kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie, w drodze decyzji administracyjnej. Warunki i sposób wykonywania kontroli określił Minister Infrastruktury w rozporządzeniu z dnia 16.05.2002 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do tej ustawy. W załączniku tym pod liczbą porządkową 1.2.1. określono karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia w wysokości 6.000,00 zł.

Podczas przeprowadzonej 4.10.2003 r. kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem przedmiotowego transportu drogowego stwierdzono brak zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu uprawniającego Przedsiębiorstwo do wykonywania międzynarodowego transportu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Kierowca nie posiadał przy sobie i nie okazał podczas kontroli zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W takiej sytuacji Naczelnik Urzędu Celnego prawidłowo nałożył na Firmę karę pieniężną w wysokości 6.000,00 zł. Powoływane w odwołaniu zezwolenie nie zostało dołączone do środka zaskarżenia, jak również nie zostało przedstawione w trakcie postępowania odwoławczego. Potwierdził się fakt, że zezwolenie zostało okazane po 2 dniach ale jedynie do wglądu i nie złożono formalnego wniosku o zmianę decyzji. Dyrektor Izby Celnej wezwał Stronę pismem z 16.12.2003 r. do nadesłania oryginału przedmiotowego zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik strony pismem z dnia 31.12.2003 r. poinformował, że jest w posiadaniu jedynie uwierzytelnionej notarialnie kserokopii powyższego zezwolenia, ponieważ oryginał został przekazany do Ministerstwa Komunikacji w Kijowie. Dyrektor Izby Celnej wezwał Stronę pismem z dnia 14.01.2004 r. do nadesłania uwierzytelnionej przez Ministerstwo Komunikacji w Kijowie kserokopii ww. zezwolenia wraz z wiarygodnym dokumentem potwierdzającym przekazanie oryginału zezwolenia temu Ministerstwu. W odpowiedzi na to przesłano jedynie zaświadczenie wydane przez Ministerstwo Transportu Ukrainy, Ukraińskie Państwowe Przedsiębiorstwo ds. Obsługi Zagranicznych i Krajowych Środków Transportu Samochodowego "Ukrainterawtoserwis", Oddział SMAP na przejściu Szehyni, z którego wynika, że oryginał zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej o numerze [...]. z dnia 2.01.2003 r. został zdany w TWD "W.". Dodatkowo strona przesłała ukraińską instrukcję dot. załatwiania i wydawania zezwoleń na wyjazdy za granicę przy realizowaniu przewozów ładunków transportem samochodowym w połączeniach międzynarodowym, z której wynika że formularze zagranicznych zezwoleń podlegają obowiązkowemu zwrotowi po ich wykorzystaniu przez przewoźnika w punktach wydawania zezwoleń oddziałów SMAP. Strona nie przedstawiła kserokopii ww. zezwolenia. Przesłane przez Stronę zaświadczenie nie może stanowić wystarczającego dowodu, ponieważ nie wiadomo, czy zdane zezwolenia nr [...] z dnia 2.01.2003 r. dotyczyło przewozu kontrolowanego 4.10.2003 r. W takiej sytuacji obciążenie strony karą pieniężną jest uzasadnione.

Decyzje organów obu instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżyła Firma "W." we L. i zarzucając im naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 92 ust 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym) oraz przepisów prawa procesowego (art. 75 § 1, 76 § 1, 77 § 1 i 78 § 1 KPA) domagała się uchylenia decyzji, utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podano, że organy administracji ustalając stan faktyczny naruszyły przepisy prawa procesowego dotyczące dowodów. W ten sposób doszło do ustalenia niezgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego i wydania niesłusznej merytorycznie decyzji. Faktem jest, że 4.10.2003 r. jeden z pracowników przewoźnika wioząc płytki ceramiczne nie okazał na granicy zezwolenia uprawniającego do wykonywania międzynarodowego transportu drogowego rzeczy na terytorium RP. W/w dokument zapodział się. Po kilku godzinach kierowca odnalazł zaginione zezwolenie i okazał funkcjonariuszowi celnemu, który oświadczył, że decyzja o nałożeniu kary pieniężnej już zapadła toteż żadne zezwolenie już go nie interesuje, gdyż decyzji zmienić on nie może. Istotnie tego samego dnia Naczelnik Urzędu Celnego wydal decyzję o nałożeniu kary pieniężnej. W rzeczywistości firma "W.' posiadała przedmiotowe zezwolenie. Izba Celna domagała się oryginału zezwolenia (które nie mogło być dostarczone), dlatego strona okazała zaświadczenie wydane przez Ministerstwo Transportu, Ukraińskie Przedsiębiorstwo ds. Obsługi Zagranicznych i Krajowych Środków Transportu Samochodowego, oddział SMAP na przejściu w Sze-hyni, z którego wynikało, że oryginał zezwolenia o nr [...] z dnia 2.01.2003 r. zwrócono do TWD "W.". Izba Celna, mimo iż strona dodatkowo dostarczyła instrukcję dot. załatwiania i wydawania zezwoleń na wyjazdy za granicę przy realizowaniu przewozów ładunków transportem samochodowym w połączeniach międzynarodowych, z której wynikało, że zezwolenia podlegają obowiązkowemu zwrotowi po ich wykorzystywaniu przez przewoźnika w punktach wydawania zezwoleń - uznając, iż strona nie udowodniła, iż posiadała przedmiotowe zezwolenie -wydała decyzję utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego. Organ naruszył normę art. 77 § 1 KPA albowiem obowiązany on jest na jego mocy w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a tego w przedmiotowej sprawie nie uczynił, bowiem nie uwzględnił dowodów, które miały istotne znaczenie dla sprawy, m.in. nie przesłuchał w charakterze świadka pracownika ZC B w Tubądzinie, któremu okazał skarżący to zezwolenie. W rzeczywistości zezwolenie zostało okazane tylko po kilku godzinach, a Urząd Celny utrzymuje, że po 30-tu godzinach. Organ winien - po okazaniu mu oryginału zezwolenia przez przybyłego ze L. na prośbę kierowcy właściciela firmy przewozowej potwierdzić kopię urzędowo, czego nie uczynił. Z tych przyczyn kara pieniężna za brak przedmiotowego zezwolenia jest niesłuszna.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do jej zarzutów podał, że mimo dwukrotnego wezwania (karty nr 31 i 35) Strona nie przedstawiła w trakcie postępowania odwoławczego ani oryginału ani kserokopii przedmiotowego zezwolenia. Bezpodstawny jest zarzut niedopuszczenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka A. B., wniosek taki nie został zgłoszony. Strona jedynie podniosła, że posiadanie zezwolenia potwierdzić może A. B. - pracownik Zakładu Ceramiki Budowlanej w T., któremu okazano zezwolenie przed załadunkiem płytek ceramicznych.

Ponieważ strona do skargi dołączyła uwierzytelnioną notarialnie kserokopie zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy nr [...] istnieją podstawy do ewentualnego wznowienia postępowania w trybie art.145 §1 pkt 5 KPA i uznania, że Strona wykonywała transport drogowy bez posiadania w pojeździe wymaganego wypisu z zezwolenia i tym samym zmiany zaskarżonej decyzji w części wysokości kary. Z uwagi na wniesioną skargę organ jest uprawniony jedynie do uchylenia i zmiany zaskarżonej decyzji na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Warunkiem koniecznym zastosowania tego przepisu jest uwzględnienie w całości wniosków strony zawartych w skardze, co nie jest możliwe w sprawie, ponieważ Strona domaga się uchylenia decyzji 1 i II instancji oraz umorzenia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Naczelnik Urzędu Celnego Oddział Celny w K. decyzją z dnia [...].10.2003 r., Nr [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 6.000 zł z powodu wykonywania transportu drogowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia.

W odwołaniu od tej decyzji strona podała, że zezwolenie posiadała, nie dołączyła go jednak do środka zaskarżenia. Przedmiotowego dokumentu nie przedstawiono także w okresie trwania postępowania odwoławczego. W takiej sytuacji Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Decyzja organu II instancji jest przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Rozpatrując skargę w zakreślonych przez art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi granicach stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja w obrocie prawnym ostać się nie może.

Organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 KPA). Obowiązkiem ich jest prowadzenie postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, należycie i wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 8 i 9 KPA). Organy są również zobligowane do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 KPA).

Powołane w poprzednim akapicie przepisy zostały przez organy prowadzące niniejsze postępowanie naruszone.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz z twierdzeń strony skarżącej wynika, że w dniu 6-7.10.2003 r., a więc po wydaniu decyzji przez organ I instancji, a przed wniesieniem odwołania do funkcjonariusza celnego J. F.-S. stawił się przewoźnik okazując jej zezwolenie, którego dotyczyła decyzja z prośbą o jej anulowanie (k-22 akt administracyjnych). Fakt okazania zezwolenia do wglądu potwierdził również funkcjonariusz celny A. K. (k-9 i 26 akt administracyjnych).

Takie ustalenia pozwalają na stwierdzenie, że jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ II instancji przewoźnik okazał organom celnym objęte postępowaniem zezwolenie na wykonywanie transportu drogowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W przypadku okazania zezwolenia organ I instancji - kierując się słusznym interesem strony, obowiązkiem pogłębiania zaufania obywateli do organów, powinnością udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek oraz koniecznością zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego - winien był sporządzić kserokopię dokumentu ewentualnie protokół lub adnotację z czynności zapoznania się z zezwoleniem. Nie budzi żadnej wątpliwości, że organ te czynności zaniedbał.

Obowiązkiem przewoźnika było dokonanie zwrotu zezwolenia po jego wykorzystaniu do punktu jego wydania. Faktem jest, że mimo żądania organu II instancji kierowanego do przewoźnika, do dnia rozpatrzenia odwołania nie okazał on ponownie zezwolenia na wykonywanie transportu drogowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W złożonym piśmie z dnia 31.12.2003 r. pełnomocnik skarżącego podał, że zezwolenie zwrócono do Ministerstwa Komunikacji w Kijowie. Prosił również o przedłużenie mu 14 dniowego terminu do złożenia kserokopii zezwolenia z uwagi na fakt, że jest to zbyt krótki termin do złożenia dokumentu z uwagi na zamieszkiwanie mocodawcy zagranicą. Przedłożył następnie inne dokumenty mające wykazać zasadność jego odwołania. Tak więc stwierdzić można, że mimo nieprzedstawienia przedmiotowego zezwolenia organowi II instancji strona nie pozostawała w sprawie bezczynna.

Taki stan faktyczny uprawnia do stwierdzenia, że Prywatne Przedsiębiorstwo Firma "W." we L. jeszcze przed wniesieniem odwołania od decyzji organu I instancji okazało zezwolenie na wykonywanie transportu drogowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w organie I instancji. Zezwolenie to, o ile dotyczyło przewozu objętego niniejszym postępowaniem skutkować powinno korektą decyzji Naczelnika Urzędu Celnego na etapie postępowania odwoławczego. Późniejsze trudności ze złożeniem poświadczonej kserokopii zezwolenia wynikały z faktu zwrócenia go organowi wydającemu.

W takiej sytuacji zaakceptowanie stanowiska organu II instancji, że skarżący nie okazał w okresie trwania postępowania administracyjnego zezwolenia na wykonywanie transportu drogowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej było przedwczesne i stanowiłoby w swojej istocie przerzucenie odpowiedzialności za wadliwe działanie organu I instancji na stronę skarżącą. Taka sytuacja w państwie prawa jest niedopuszczalna, co skutkować musi uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ podda analizie całość materiału dowodowego zebranego w sprawie wraz ze złożonym na etapie postępowania przed Sądem zezwoleniem na międzynarodowy przewóz drogowy. Jeżeli stwierdzi, że zezwolenie dotyczyło przedmiotowego przewozu dokona stosownej korekty decyzji organu I instancji.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.