Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 345/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 2, art. 156 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.), , po rozpoznaniu na powiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2020 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz M. C. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] grudnia 2019 r. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Prezes", "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję Starosty S. (dalej: "Starosta", "organ I instancji") z [...] lipca 2015 r. nr [...] o udzieleniu [...] Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w S. (dalej: "Zarząd") pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód polegające na piętrzeniu śródlądowych wód powierzchniowych rzeki W. za pomocą istniejącego jazu zlokalizowanego w km 49+305 w miejscowości P. (działki geodezyjne nr [...] obręb [...] i [...] obręb W., gmina S.) w ramach zamierzenia "[...]". Decyzja określała jednocześnie cel, zakres i warunki korzystania z wód, a także zobowiązywała do zachowania przepływu nienaruszalnego w rzecze W. na poziomie Qn = 2,95 m3/s, kontroli stanu technicznego jazu, utrzymywania jego elementów w należytym stanie technicznym, utrzymywania jego drożności, oraz utrzymywania dobrego stanu wód rzeki.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 19 grudnia 2013r. [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w S. złożył wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód polegajace na piętrzeniu śródlądowych wód powierzchniowych rzeki W. za pomocą istniejącego jazu zlokalizowanego w km 49+305 w miescowości P. (działki geodezyjne nr [...] obręb [...] i [...] obręb [...], gmina S.) w ramach zamierzenia "[...]".

Na mocy postanowienia Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. z [...] lipca 2014 r. znak: [...] Starosta został wyznaczony do prowadzenia postępowania w sprawie wydania dla Zarządu pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki W. i Kanału Miejskiego na węźle wodnym P. W toku tego postępowania zaistniała konieczność wezwania Zarządu do uzupełnienia dokumentacji w postaci uzupełnienia operatu wodnoprawnego w zakresie ustaleń wynikających z warunków korzystania z wód oraz obliczenia przepływu nienaruszalnego, a także zakresu oraz proponowanego terminu prac utrzymaniowych rzeki W. w zasięgu oddziaływania cofki, wynoszącej ca 1,288 km dla NPP = 20,31 m n.p.m., W dniach 18 oraz 22 sierpnia 2014 r. M. C. (dalej także: "Strona", "Skarżący") zwrócił się do Starosty o rozważenie kwestii zabezpieczenia należącej do niego działki nr [...] przed negatywnym wpływem piętrzenia, a także nadesłał zarządzenie pokontrolne Wojewody [...] z [...] sierpnia 2014 r.

Zarząd przedłożył 20 października 2014 r. uzupełniony i skorygowany zgodnie z wezwaniem z dnia 8 sierpnia 2014 r. operat wodnoprawny wraz z instrukcją gospodarowania wodą na szczególne korzystanie z wód. Po zapoznaniu się z tym uzupełnieniem oraz instrukcją gospodarowania wodą, wątpliwości Starosty wzbudził m.in. przyjęty sposób zabezpieczenia przepływu nienaruszalnego (Qn), wobec czego działając w trybie art. 50 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a") Zarząd wezwano do złożenia dodatkowych wyjaśnień dot. proponowanych IV wariantów - sposobów jego zabezpieczenia, a ponadto do wskazania rozwiązań mogących przyczynić się do zmniejszenia poziomu wody gruntowej na dz. nr [...] obręb P. Odpowiedź na powyższe wezwanie nadeszła 10 kwietnia 2015 r. w uzupełnieniu wyjaśnił, iż wariant II zabezpieczenia przepływu nienaruszalnego jest możliwy do przyjęcia, ponieważ zrzut wód z ośrodka pstrągowego [...] i [...] (zgodnie z warunkami pozwolenia wodnoprawnego Nr [...] z [...] grudnia 2001 r. znak: [...]) następuje poniżej jazu. Podniósł również, że ze względu na dalsze funkcjonowanie w obrocie prawnym pozwolenia wodnoprawnego udzielonego M. G. oraz A. F. (dotyczy ono na szczególne korzystanie z wód rzeki W. dla potrzeb Ośrodka chowu i hodowli pstrąga zlokalizowanego w obrębie W. gm. S.), warianty III i IV również są możliwe do zastosowania. Odnośnie wskazań mogących przyczynić się do zmniejszenia poziomu wody gruntowej na dz. nr [...] obręb P. Zarząd wyjaśnił, iż M. C. nabył działkę w 1994 r., kiedy to piętrzenie odbywało się na tym samym poziomie już od 30 lat i w momencie jej nabycia znane mu były warunki gruntowo - wodne tam panujące. Zdaniem Zarządu w toku postępowania nie zostało udowodnione, że piętrzenie powoduje pogorszenie warunków wodnych na w/w działce.

Wobec oświadczeń A. i S. O., dotyczących korzystania z rurociągu zrzutowego wód poprodukcyjnych ze stawów hodowlanych gospodarstwa rybackiego, Starosta ponownie wystąpił do Zarządu pismem z 27 kwietnia 2015 r. do uzupełnienie operatu wodnoprawnego o przeprowadzenie dowodu wykazującego, ze wariant II mający na celu zabezpieczenie przepływu nienaruszalnego oraz do wskazania rozwiązań, które mogłyby przyczynić się do zmniejszenia poziomu wody gruntowej na dz. nr [...]. Odpowiedź na to wezwanie nastąpiła pismem z 18 maja 2015 r., gdzie wykazano, że wariant II zapewni wypełnienie koryta rzeki W. pomiędzy zrzutem a piętrzeniem. W odniesieniu do kwestii wskazania rozwiązań mogących przyczynić się do zmniejszenia poziomu wody gruntowej na działce stanowiącej własność M. C. wyjaśniono, że przyjęcie jakichkolwiek rozwiązań powinno być poprzedzone odpowiednimi analizami mającymi na celu dobranie optymalnego rozwiązania w oparciu o panujące warunki gruntowo - wodne, w tym wysokość poziomu wody gruntowej oraz rodzaj gruntu. Dodatkowo wykonanie w/w robót wiąże się z uzyskaniem uzgodnień i decyzji administracyjnych. Jeszcze raz podkreślono że jest to kontynuacja piętrzenia na poziomie ustalonym w poprzednich pozwoleniach wodnoprawnych, które nie spowoduje pogorszenia warunków gruntowo — wodnych w stosunku do stanu z okresu poprzedniego. Zarząd wniósł jednocześnie o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności stosownie do art. 108 § 1 k.p.a.

Po ustaleniu stanu faktycznego sprawy Starosta wydał wskazaną na wstępie decyzję z [...] lipca 2015 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ I instancji wskazał, że jaz zlokalizowany w km 49+305 W. piętrzy śródlądowe wody powierzchniowe, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1 a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469; dalej: "Prawo wodne z 2001 r.") na potrzeby ujęcia wody do nawodnień rolniczych, potrzeb gospodarstwa rybackiego prowadzącego działalność w obrębie węzła wodnego P. oraz na potrzeby produkcji energii elektrycznej przez [...] Elektrownię Wodną zlokalizowaną na Kanale [...] Piętrzenie wody wykorzystywane jest również na potrzeby zasilania w wodę przepławki ryb zlokalizowanej na prawym brzegu rzeki W. w bezpośrednim sąsiedztwie jazu. Piętrzenie śródlądowych wód powierzchniowych jest rodzajem szczególnego korzystania z wód, o którym mowa w art. 37 pkt 4 Prawa wodnego z 2001 r., wymagającym pozwolenia wodnoprawnego uzyskiwanego w trybie art. 122 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Wobec wygaśnięcia poprzedniego pozwolenia wodnoprawnego, na podstawie którego funkcjonował jaz, konieczne stało się wydanie nowego na wniosek Zarządu.

Przechodząc do uzasadnienia konkretnych ustaleń decyzji, Starosta wskazał, że dotychczasowe piętrzenie wód w km 49+305 rzeki W. za pomocą jazu P. odbywało się w normalnych warunkach pracy na rzędnej 20,31 m n.p.m., natomiast maksymalna rzędna piętrzenia wynosiła 20,45 m n.p.m., podczas gdy minimalna - 19,80 m n.p.m. Po wykonaniu ponownej niwelacji oraz określeniu lokalizacji i rzędnych państwowego repera zlokalizowanego na przyczółku jazu dokonano sprawdzenia urządzeń pomiarowych określających normalny poziom piętrzenia i ponownie ustalono jego rzędną na 20,31 m.n.p.m.

Zgodnie z obliczeniami przedstawionymi w operacie wodnoprawnym oraz jego uzupełnieniach wielkość przepływu nienaruszalnego określona zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. z [...] czerwca 2014 r. nr [...] w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego D. i P. (dalej: "Rozporządzenie") i wynosi Qn = 5,91 m3/s. Wobec zaistnienia przesłanek zawartych w § 7 ust. 2 Rozporządzenia, dotyczących obniżania wartości przepływu nienaruszalnego o 50%, w decyzji zobowiązano Zarząd do zachowania przepływu nienaruszalnego w rzece na poziomie Q = 2,95 m3/s.

Odnosząc się do kwestii wysokości wód gruntowych na działce ew. nr [...], należącej do M. C., Starosta uznał, że poziom ten jest stanem istniejącym od kilkudziesięciu lat i jest on konsekwencją pierwszego pozwolenia wodnoprawnego, w którym zezwolono na wykonanie jazu oraz na piętrzenie do poziomu 20,45 m n.p.m. W chwili obecnej poziom wód gruntowych stabilizuje się na stałym poziomie wobec piętrzenia wód od lat na poziomie 20,31 m n.p.m., zatem nie można mówić o pogorszeniu warunków. Z uwagi na ten właśnie brak zmiany w istniejących już stosunkach gruntowo - wodnych za bezzasadne uznano nakładanie na wnioskodawcę dodatkowych obowiązków związanych z zabezpieczeniem dz. nr [...], zwłaszcza że aktualnie przed Starostą S. toczyło się postępowanie w sprawie legalizacji ścianek szczelnych zabezpieczających w/w nieruchomość.

Finalnie Starosta wskazał, że udzielenie Zarządowi pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki W. w km 49+305 będzie służyć zaspokojeniu potrzeb wodnych kilku podmiotów gospodarczych, w tym ujęcia wody do nawodnień rolniczych, potrzeb gospodarstwa rybackiego prowadzącego działalność w obrębie węzła wodnego P. oraz na potrzeby produkcji energii elektrycznej przez [...] Elektrownię Wodną zlokalizowaną na Kanale M. Piętrzenie jazem do poziomu 19,80m n.p.m. zapewnia również przepływ w Kanale Miejskim w wielkości 1,70 m3/s. Ponadto piętrzenie wody wykorzystywane jest również na potrzeby zasilania w wodę przepławki ryb zlokalizowanej na prawym brzegu rzeki W. w bezpośrednim sąsiedztwie jazu. Obniżenie piętrzenia poniżej 19,80 m n.p.m. stanowi zagrożenie wyłączenia przepławki z pracy, co przyczynić mogłoby się do zachwiania biologicznych stosunków w środowisku wodnym a tym samym dobrego stanu wód i charakterystycznych dla rzeki W. biocenoz. Utrzymanie piętrzenia na jazie w P. jest też konieczne przede wszystkim ze względów przyrodniczych.

W wyniku odwołania wniesionego przez M. C., Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. decyzją z [...] stycznia 2016 r. zreformował decyzję Starosty w części dotyczącej punktu IV, nakładającego na uprawnionego obowiązek prowadzania kontroli stanu technicznego jazu oraz utrzymywania dobrego stanu wód rzeki W. i utrzymywania jej wód w zasięgu cofki piętrzenia, rozszerzając go o obowiązek wykonania prac zabezpieczających przed oddziaływaniem piętrzenia wód na działkę nr [...], stanowiącą własność Strony. W części dotyczącej nałożonych obowiązków, decyzja Dyrektora RZGW S. została przez Zarząd zaskarżona do WSA w Szczecinie, który wyrokiem z 15 września 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 284/16 WSA w Szczecinie przedmiotową decyzję Dyrektora RZGW w S. uchylił. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że nie ustosunkował się do całości rozstrzygnięcia, stwierdzając jej wadliwość w świetle przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem organ odwoławczy nie zawarł żadnego rozstrzygnięcia dotyczącego pozostałych punktów decyzji oraz nie wyjaśnił z jakich względów przyjęty zakres prac uznał za najwłaściwszy. W wyniku skargi kasacyjnej złożonej przez Dyrektora RZGW w S., NSA w Warszawie w wyroku z dnia 4 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 530/17 nie dopatrzył się naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., i powyższy wyrok WSA w Szczecinie uchylił, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy WSA w Szczecinie, wyrokiem z dnia 16 maja 2019 r. sygn. akt SA/Sz 125/19 przedmiotową decyzję Dyrektora RZGW w S. uchylił. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że podstawę materialnoprawną do wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 128 ust. 1 pkt 7a Prawa wodnego z 2001 r. w świetle którego organ winien wykazać na czym polegają szkody lub negatywne oddziaływanie, w odniesieniu do przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i możliwości jej wykorzystania, a tego nie uczynił. Okolicznością istotną z punktu widzenia nałożenia obowiązku wykonania określonych urządzeń zapobiegających szkodom, Sąd uznał również sprawę legalizacji lub usunięcia ścianki szczelnej ubezpieczającej działkę nr [...] stanowiącą własność M. C.

Wobec uchylenia decyzji Dyrektora RZGW S., koniecznym stało się ponowne rozpatrzenie odwołania Strony. Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2019 r. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z [...] lipca 2015 r. nr [...] o udzieleniu [...] Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w S. (dalej: "Zarząd") pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód polegające na piętrzeniu śródlądowych wód powierzchniowych rzeki W. za pomocą istniejącego jazu zlokalizowanego w km 49+305 w miejscowości P. (działki geodezyjne nr [...] obręb [...] i [...] obręb W., gmina S.) w ramach zamierzenia "[...]". W jej uzasadnieniu organ II instancji skoncentrował się w dużej mierze na podnoszonych przez Stronę zastrzeżeniach, uznając je jednak za bezzasadne, przede wszystkim z uwagi na fakt, że piętrzenie nie powoduje podniesienia lustra wód podziemnych ponad poziom przewidziany w decyzjach obowiązujących w czasie, gdy Strona nabywała działkę nr [...]. Nie znaleziono podstaw do nakładania obowiązków przewidzianych w art. 128 ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r., ponieważ wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub zmniejszających negatywne skutki ma dotyczyć skutków powodowanych wykonywaniem udzielonego pozwolenia wodnoprawnego. Tymczasem skutki piętrzenia wód rz. W. jazem zlokalizowanym w km 49+305 tej rzeki powstały kilkadziesiąt lat temu, gdy udzielono pozwolenia na wykonanie budowli tworzących węzeł wodny w P. (kanał M. i jazy piętrzące), w wyniku czego działka nr [...] znalazła się w widłach cieków i w ich zasięgu, z możliwością użytkowania wyłącznie jako teren istniejącego urządzenia wodnego, co znajduje potwierdzenie w zapisach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Udzielone pozwolenie nie dotyczy wykonania urządzeń wodnych, które mogłyby wywołać dodatkowe skutki w kształtowaniu zasobów wodnych, a jedynie utrzymuje skutki dotychczasowe, usankcjonowane wcześniejszymi pozwoleniami wodnoprawnymi. Ponadto część podnoszonych przez stronę zarzutów znajduje się poza granicami niniejszego postępowania, dotyczącego wydania pozwolenia wodnoprawnego. Finalnie Prezes uznał, że brak było podstaw do odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, a nałożone na zakład warunki wykonywania uprawnienia wyczerpują obowiązki wynikające z przepisu art. 128 Prawa wodnego z 2001 r., wobec czego zasadnym było utrzymanie decyzji Starosty w mocy.

Od powyższej decyzji M. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej stwierdzenie jej nieważności w całości, alternatywnie o jej uchylenie w całości. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:

– art. 156 § ust 1 i 2 k.p.a. nieważność postępowania polegającą na rażącym naruszeniu prawa tj. art. 545 ust 4 Prawa wodnego z 2017 r. w zw. z art. 397 ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r., co skutkowało tym, że w niniejszej sprawie w kwestii udzielania zgód wodnoprawnych wnioskowanych przez Wody Polskie orzekać powinien minister właściwy do spraw gospodarki wodnej w celu zapobieżenia orzekania przez Wody Polskie we własnej sprawie, a orzekał Prezes Wód Polskich, co narusza nie tylko przepisy o właściwości ale również nie daje gwarancji bezstronności organu;

– art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i niezawiadomienie skarżącego M. C. o możliwości końcowego zapoznania się z aktami sprawy i złożenia dalszych wyjaśnień i zastrzeżeń, podczas gdy organ poczynił daleko idące ustalenia faktyczne, nieznane dotychczas stronie a dotyczące m.in. bezprawnego montażu na jego działce "odciągów na głębokości około 1 m." mających stanowić zabezpieczenie brzegów jego działki oraz dołączył do akt dyskietkę zawierającą dokumenty dotyczące ubezpieczenia brzegów działki skrzącego, z którymi to dokumentami strona nie mogła się zapoznać;

– art. 7 w zw. z 77 § 1 k.p.a oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez brak ustalenia i wyjaśnienia okoliczności podnoszonych przez Skarżącego w odwołaniu a mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy tj. wpływu korzystania z pozwolenia wodnoprawnego na środowisko, niszczenie działki [...], brak należytego zabezpieczenia działki, co w kontekście art. 128 ust 1 ustawy Prawo wodne z 2001 r. powinno zostać określone i uwzględnione w pozwoleniu wodnoprawnym;

– art. 89 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy pomimo wniosku strony w tym zakresie, co mogło przyczynić się do dokładnego wyjaśnienia spawy w szczególności zajęcia stanowiska oraz zgłoszenia wniosków dowodowych przez Skarżącego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono w pierwszej kolejności, że Prezes orzekał w swojej własnej sprawie. Wnioskodawcą inicjującym postępowanie był bowiem Zarząd, natomiast zgodnie z art. 526 Prawa wodnego z 2017 r. z dniem wejścia w życie tej ustawy, Wody Polskie wykonują zadania (...) marszałków województw związane z utrzymaniem wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną, a także inwestycjami w gospodarce wodnej. Oznacza to zdaniem Skarżącego, że w drodze sukcesji generalnej wnioskodawcą jest obecnie właściwy dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich co wynika z art. 545 ust. 6 Prawa wodnego. Stosownie do art. 397 ust. 2 Prawa wodnego z 2017 r. jeżeli wnioskodawcą w zakresie uzyskania pozwolenia wodnoprawnego są Wody Polskie organem właściwym jest minister właściwy do spraw gospodarki wodnej. W niniejszej sprawie zatem doszło do sytuacji, gdzie naruszono przepisy określające właściwość organu a ponadto doszło do sytuacji, gdzie wnioskodawcą oraz organem wydającym decyzję jest ten sam podmiot tj. Wody Polskie, co z całą pewnością wyklucza jego bezstronność.

W dalszej kolejności podniesiono, że Prezes nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 10 k.p.a., co uniemożliwiło Skarżącemu wypowiedzenie się co do ustaleń faktycznych nieznanych mu dotychczas oraz odniesienie się do załączonej do akt dokumentacji na dyskietce, z którą nie mógł się on zapoznać przed wydaniem decyzji. W zaistniałym stanie rzeczy doszło zdaniem Skarżącego do odebrania stronie prawa wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów oraz powołania dalszych wynikających z tego wniosków dowodowych.

W odpowiedzi na skargę Prezes wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018, poz. 2107 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2018, poz.1302 t.j. – zwanej dalej "p.p.s.a.")

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga była zasadna. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości.

Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która uchyliła obowiązującą dotychczas ustawę Prawo wodne z 2001 r. (art. 573 ustawy Prawo wodne z 2017 r). Przedmotowe postępowanie administracyjne zostało wszczęte w 2013 r., a więc jeszcze podczas obowiązywania ustawy Prawo wodne z 2001 r. Przepisy prawa materialnego tej ustawy mają zatem zastosowanie w tej sprawie, zgodnie z regułą intertemporalną z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. Stosownie bowiem do art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 2017 r., "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej".

Przepisy te należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2015 r., II OW 54/15 i II OW 55/15 oraz z 20 lipca 2018 r. II OW 14/18). W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych - na nowy organ gwarantuje "podążanie" kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami. Akceptacja tego stanowiska ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu dotychczas właściwego w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2015 r., II OW 101/15).

Organy właściwe do wydania pozwolenia wodnoprawnego zostały wskazane w art. 397 ustawy Prawo wodne z 2017 r. Wnioskodawcą w tej sprawie był Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w S., a więc wojewódzka samorządowa jednostka organizacyjna realizująca zadania marszałka województwa w zakresie określonym przepisami Prawa wodnego z 2001 r. Zgodnie z art. 526 Prawa wodnego z 2017 r., z dniem wejścia w życie tej ustawy, Wody Polskie wykonują zadania dotychczasowego Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, dotychczasowych dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw związane z utrzymaniem wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną, a także inwestycjami w gospodarce wodnej. Oznacza to, że w drodze sukcesji generalnej wnioskodawcą jest obecnie właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich, co wynika z art. 545 ust. 6 Prawa wodnego z 2017 r. Stosownie do art. 397 ust. 2 Prawa wodnego z 2017 r., jeżeli wnioskodawcą są Wody Polskie, organem właściwym w sprawie zgód wodnoprawnych jest minister właściwy do spraw gospodarki wodnej. Oznacza to, że na gruncie obowiązujących przepisów organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla przedmiotowego urządzenia wodnego jest minister właściwy do spraw gospodarki wodnej (por. postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2019 r. II OW 13/19). W chwili wydawania decyzji odwoławczej przez Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie był nim Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, co wynikało z § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2015 r. w sprawie utworzenia Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 2078). Obecnie jest nim Minister Klimatu i Środowiska zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 października 2020r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Klimatu i Środowiska (Dz. U. z 2020r., poz 1720).

Zaskarżona decyzja z [...] grudnia 2019 r. została wydana przez Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, a zatem organ niewłaściwy w świetle powyższych norm. Celem regulacji z art. 397 ust. 2 Prawa wodnego z 2017 było uniknięcie sytuacji, gdy wnioskodawcą i zarazem organem rozstrzygającym sprawę administracyjną jest ten sam podmiot, w tym wypadku Wody Polskie. Z uwagi na powyższe zaskarżona decyzja jest nieważna w myśl art. 156 § 1 pkt 1 kpa. W konsekwencji stwierdzonego naruszenia prawa o charakterze kwalifikowanym, przedwczesnym na tym etapie postępowania byłoby odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.