Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3097/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 140aa ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2015 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania M. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...] (dalej także "skarżący" lub "strona"), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2015 r. [...] o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 15.000 złotych. Jako podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm. dalej także "p.r.d.") oraz art. 41 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.).

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.

W dniu 8 maja 2015 r. na ul. [...] w [...] na drodze krajowej nr 79 zatrzymano siedmioosiowy pojazd członowy składający się z ciągnika samochodowego marki [...] wraz z jednoosiową naczepa ciężarową marki [...] i trzyosiowej naczepy marki [...]. Pojazdem członowym kierował J. W., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem dwóch kontenerów 20 stopowych (ładunek podzielny) w imieniu skarżącego. Przebieg kontroli utrwalono protokołem kontroli nr [...] z dnia [...] maja 2015 r.

Podczas kontroli stwierdzono, że kontrolowany zespół pojazdów składał się więcej niż z dwóch pojazdów. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi, dopuszczalnej masy całkowitej, dopuszczalnej długości, szerokości, czy wysokości pojazdu.

Powołując się na powyższe ustalenia faktyczne [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] lipca 2015 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych.

Strona odwołała się od powyższej decyzji. Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż przejazd pojazdem członowym o nr rej. [...],[...]wymagał uzyskania zezwolenia kategorii VII, gdyż podczas czynności kontrolnych nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi, dopuszczalnej masy całkowitej, ani innych parametrów kontrolowanego pojazdu. Strona nie zgodziła się z oceną organu, że liczba pojazdów z których składał się pojazd członowy była większa od liczby określonej w art. 62 ust. 4 p.r.d. Strona wskazała, że naczepa o nr rej. [...] składała się z dwóch części, z których jedna posiadała jedną oś, natomiast druga część tej naczepy posiadała trzy osie. Łącznie naczepa posiadała cztery osie. W jej ocenie druga część naczepy nie może być traktowana jako osobny pojazd, a część ta nie posiada odrębnego dowodu rejestracyjnego. Może ona utworzyć pojazd jedynie w przypadku połączenia jej z drugą częścią naczepy. Ponadto w dowodzie rejestracyjnym naczepy o nr rej. [...] został zamieszczony wpis, iż pojazd składa się z dwóch części. W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji.

Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając odwołanie dokonał analizy treści zezwoleń od kategorii I do kategorii VII i stwierdził, że organ I instancji prawidłowo dokonał kwalifikacji pojazdu członowego. Wyjaśnił, że kwestię wykonywania przejazdu zespołem pojazdów składającym się z 3 pojazdów w sposób jednoznaczny uregulował ustawodawca w treści art. 62 p.r.d. Zespół pojazdów może składać się najwyżej z 3 pojazdów, np. z ciągnika rolniczego i dwóch przyczep, a generalnie zespół ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny - z 2 pojazdów, tj. z pojazdu samochodowego i przyczepy.

Organ podkreślił, że z powyższej regulacji wynika, że 2 (dwie) przyczepy mogą być ciągnięte tylko przez ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny. Natomiast przejazd zespołu pojazdów złożonego z liczby pojazdów większej niż określona w ust. 4 lub o długości większej niż określona w ust. 4a ww. przepisu wymaga zezwolenia, o którym mowa w art. 64d p.r.d. Organ podkreślił, że ustawodawca w art. 140aa ust. 3 wskazał, że karę pieniężną w wysokości 15000 złotych nakłada się w pozostałych przypadkach, a więc również w sytuacji, gdy naruszeniu nie można przypisać przekroczenia wartości procentowej. W związku z powyższym przejazd zespołu pojazdów innego niż ciągnik rolniczy, pojazd wolnobieżny złożonego z więcej niż 2 pojazdów wymaga zezwolenia kategorii VII. Zezwolenie kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego jest wydawane na jednokrotny lub wielokrotny przejazd po drogach publicznych w wyznaczonym czasie, na trasie wyznaczonej w zezwoleniu. Zezwolenie wydaje się dla pojazdu, którego ruch, ze względu na jego wymiary, masę lub naciski osi, nie jest możliwy na podstawie zezwoleń kategorii I-VI.

Główny Inspektor Transportu Drogowego zauważył, że przedmiotem kontroli był zespół pojazdów składający się z trzech pojazdów: ciągnika samochodowego o nr rej. [...], naczepy o nr rej. [...] oraz naczepy [...]. w jego ocenie organ I instancji w sposób obszerny przedstawiał swoje stanowisko, poparte m.in. stanowiskiem Instytutu Transportu Samochodowego w piśmie z dnia 9 czerwca 2015 r. Z treści tego pisma jednoznacznie wynika, że naczepa marki [...] i naczepa marki [...], to odrębne pojazdy na które wydano dwa dowody rejestracyjne, pojazdy te posiadają także inne numery identyfikacyjne i indywidulane dane techniczne każdego z nich.

Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, art. 8 oraz art. 77 k.p.a., nie naruszył przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

W związku z powyższym organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, a kara pieniężna została nałożona zgodnie z prawem.

Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r.

W ocenie strony podczas kontroli drogowej pojazdu członowego o nr rej. [...] / [...] przeprowadzonej w dniu 8 maja 2015 r., organ I instancji dokonał niewłaściwej oceny stanu faktycznego, przez co kontrolowany pojazd zakwalifikował jako nienormatywny, którego przejazd po drodze publicznej wymagał uzyskania zezwolenia kat. VII. Jej zdaniem brak jest podstawy do uznania, że kontrolowany pojazd członowy składał się rzeczywiście z trzech niezależnych pojazdów, tj. ciągnika samochodowego i dwóch naczep. Naczepa kontenerowa o nr rej. [...], wchodząca w skład kontrolowanego pojazdu członowego faktycznie składa się z dwóch części, z których pierwsza część posiada jedną oś, natomiast druga część tej naczepy posiada trzy osie. Łącznie ww. naczepa posiada cztery osie.

Pierwsza część ww. naczepy posiada swój numer rejestracyjny - [...] i może być używana samodzielnie - po zespoleniu jej bezpośrednio z ciągnikiem samochodowym, ponieważ - jako naczepa kontenerowa z jedną osią jest wyposażona we wszystkie niezbędne mechanizmy i spełnia wymagania stawiane pojazdom. Pojazd ten posiada też dowód rejestracyjny, który to dokument jest niezbędny wyłącznie w przypadku, gdy po zespoleniu z ciągnikiem samochodowym naczepa jednoosiowa o nr rej. [...] byłaby używana do przewozu drogowego, tworząc pojazd członowy, składający się z ciągnika samochodowego i naczepy jednoosiowej. Druga część naczepy natomiast nie może być traktowana jako osobny pojazd. Część ta nie posiada też odrębnego dowodu rejestracyjnego. Może ona utworzyć pojazd - naczepę kontenerową z czterema osiami - wyłącznie w przypadku połączenia jej z częścią pierwszą. Po połączeniu dwóch części tej naczepy, nie istnieje już pojazd (naczepa) o nr rej. [...], ponieważ część ta wchodzi w skład naczepy czteroosiowej o nr rej. [...]. Nie posiada też mechanizmów, umożliwiających jej bezpośrednie zespolenie z ciągnikiem samochodowym. Mechanizmy zespalające umożliwiają wyłącznie połączenie drugiej części z pierwszą częścią naczepy i utworzenie w ten sposób pojazdu - naczepy o nr rej. [...].

Skarżący wskazał, że w dowodzie rejestracyjnym naczepy o nr rej. [...], wystawionym przez organ administracji publicznej, zamieszczony został wpis urzędowy, że pojazd ten składa się z dwóch części. Wartości masy i ładowności ww. pojazdu, określone w dowodzie rejestracyjnym, nie kwalifikują tego pojazdu do pojazdu nienormatywnego. Oznacza to, że kontrolowany pojazd członowy o nr rej. [...] / [...], składał się faktycznie z dwóch pojazdów, a nie z trzech, a zatem, stwierdzenie naruszenia przez organ, w ww. zakresie przepisów jest nieuzasadnione.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należało uznać, że skarga ma uzasadnioną podstawę dla jej uwzględnienia.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Stosownie zaś do treści art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1pP.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd, a także na podmioty wykonujące inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. (art. 140aa ust. 3 p.r.d.).

W przedmiotowej sprawie karę za przejazd pojazdem nienormatywnym nałożono na przewoźnika (skarżącego) uznając, że nastąpiło naruszenie dopuszczalnych norm transportu drogowego, w wyniku stwierdzonego przekroczenia przepisów, tj. art. 62 ust. 4b p.r.d., który nakazuje uzyskanie zezwolenia kat. VII na przejazd zespołu pojazdów o liczbie większej niż 2 pojazdy, z wyjątkiem ciągnika rolniczego i zespolonych z nim pojazdów. Kara za brak takiego zezwolenia wynosi 15 000 zł, stosownie do dyspozycji art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d.

Z przytoczonych wyżej regulacji wynika, że w sprawach o nałożenie kary pieniężnej w pierwszej kolejności ustalenia wymagało, czy rzeczywiście miał miejsce przejazd pojazdem nienormatywnym, tj. czy w analizowanym przypadku prawidłowo został ustalony stan faktyczny przez organ, zgodnie z którym stwierdzono dokonanie przejazdu zespołem pojazdów o liczbie pojazdów przekraczającej dopuszczalne przepisami p.r.d. normy. Kwestia ta stanowi także istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy.

Organ I instancji dokonując w tym zakresie ustaleń, z uwagi na istotne wątpliwości, zwrócił się o opinię do Instytutu Transportu Samochodowego, którego stanowisko z dnia 9 czerwca 2015 r, zostało załączone do akt administracyjnych sprawy (s.18). Organ tę opinię uznał za rozstrzygającą w kwestii, iż kontrolowany zespół pojazdów składał się więcej niż z dwóch pojazdów, w związku z czym przejazd takim zespołem pojazdów wymagał stosownego zezwolenia. Organ II instancji zaakceptował powyższe stanowisko bez dokonywania jakikolwiek dalszych ustaleń w tym zakresie.

Zdaniem Sądu ww. okoliczności nie zostały w sposób jednoznaczny w postępowaniu administracyjnym stwierdzone. Ze zgromadzonych w aktach sprawy dowodów wynika, iż w dowodzie rejestracyjnym naczepy o nr rej. [...], wystawionym przez organ administracji publicznej, zamieszczony został wpis urzędowy, że pojazd ten składa się z dwóch części i ten sam dowód rejestracyjny dotyczy obu części naczepy. Z dokumentów rejestracyjnych pojazdu wynika także, że naczepa (dwuczęściowa) posiada cztery osie, co wskazuje na jej złożoną konstrukcję, która nie została we właściwy sposób odzwierciedlona w dokumentach rejestracyjnych. Potwierdza to wyżej wspomniana opinia Instytutu Transportu Samochodowego, w której (na s. 2) wskazuje się, iż w takim przypadku, w adnotacjach dowodu rejestracyjnego naczepy powinny być podane dane techniczne zespołu pojazdów, a nie odwrotnie jak to miało miejsce.

Ponadto na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. skarżący przedłożył kserokopię oceny technicznej z dnia 22.02.2016 r. rzeczoznawcy PZM (s.22-24) akt sądowych, potwierdzającą okoliczność istnienia dwuczęściowej konstrukcji naczepy samochodowej. Oświadczył również, iż użytkując pojazdy o takiej właśnie konstrukcji naczepy był wcześniej poddawany kontroli organów Inspekcji Transportu Drogowego, w wyniku których nie stwierdzono niezgodności z przepisami p.r.d.

W tych okolicznościach sprawy, kiedy wysokość kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnych parametrów zespołu pojazdów jest wprost zależna od wyniku ustaleń mających charakter nie tylko oceny prawnej, ale w szczególności ustalenia stanu faktycznego w sposób nie pozostawiający istotnych wątpliwości, Sąd nie może dokonać kontroli skarżonej decyzji administracyjnej bez należytego wyjaśnienia istniejących wątpliwości co do spornej kwestii ilości pojazdów wchodzących w skład kontrolowanego zespołu pojazdów. Obowiązkiem organu jest zapewnić niebudzącą wątpliwości rzetelność ustaleń faktycznych w tym przypadku i wykazać prawidłowość poczynionych w tym względzie ustaleń przy pomocy dostępnych środków dowodowych. Jeżeli okaże się to konieczne organ może także zasięgnąć opinii biegłego.

Dokonując ponownej oceny w powyższym zakresie organ rozważy także, czy w analizowanym przypadku nie znajdują zastosowania przesłanki z art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Skarżący bowiem dokonując spornego przewozu niewątpliwie działał w zaufaniu do organu administracji dokonującego wpisu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu (naczepy) i należy także w tym kontekście dokonać oceny jego wpływu na stwierdzone naruszenie.

W tych okolicznościach sprawy należało uznać, że zachodzi potrzeba ponownej oceny wyników kontroli z dnia 8 maja 2015r. spornego przejazdu. Organ nie wyjaśnił bowiem kwestii przekroczenia przez skarżącego norm transportu drogowego w jednoznaczny sposób, wymagany przez art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., a naruszenie ww. przepisów postępowania mogło mieć w ocenie Sądu istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozważenie w tym kontekście przesłanek z art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd rozstrzygnął jak sentencji wyroku.