Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 977/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r., wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 z późn. zm.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia 2 sierpnia 2006 r., nałożono na przedsiębiorcę - p. A. W. W. karę pieniężną w kwocie 30.000 zł.

W uzasadnieniu, przypominając stan faktyczny stwierdzono, iż na podstawie przesłuchania przedsiębiorcy w dniu 20 lutego 2006 r. (termin przesłuchania, odraczany przez przedsiębiorcę, umawiano od dnia 24 stycznia 2006 r.) ustalono, że prowadzi on od 1983 r. działalność gospodarczą polegającą na wykonywaniu transportu międzynarodowego. Posiada ok. 10 ciągników siodłowych z naczepami. Z reguły nie zawiera z kierowcami umów o pracę; świadczą oni ją w ramach własnej zgłoszonej działalności gospodarczej (usługi kierowania pojazdem). Ustalono również, że na początku lutego 2006 r. w firmie rozpoczęła się kontrola Urzędu Skarbowego. Przedsiębiorca zobowiązał się zawiadomić [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o zakończeniu tej kontroli, co uczynił pod koniec lutego.

Przedsiębiorca nie był w stanie wyjaśnić dlaczego w dniu kiedy w jego firmie pojawili się inspektorzy brama wjazdowa była zamknięta.

Dnia 8 marca 2006 r. strona odebrała wezwanie, w którym została poproszona o dostarczenie następujących dokumentów: licencji na wykonywanie transportu drogowego wraz z listą pojazdów zgłoszonych do licencji, dowodów rejestracyjnych posiadanych ciągników wraz z polisami OC, umów o pracę lub umów zlecenia wszystkich kierowców zatrudnianych lub wynajmowanych w przedsiębiorstwie w okresie od 1 czerwca 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r., dokumentów ww. kierowców potwierdzających ich uprawnienia zgodnie z ustawą o transporcie drogowym, zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej/KRS, numeru NIP, numeru REGON.

Dnia 17 marca 2006 r. strona dostarczyła do WITD w L. kserokopie (potwierdzone za zgodność z oryginałem) następujących dokumentów: licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego wraz z listą pojazdów do niej zgłoszonych, zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, zaświadczenia o numerze REGON i NIP, 1 umowę o pracę, 6 umów zlecenia, 7 umów o wykonanie usług transportowych (usługa kierowcy), 12 polis ubezpieczenia OC, 4 dowodów rejestracyjnych.

Dnia 6 kwietnia 2006 r. strona odebrała wezwanie o dostarczenie: oryginałów tarcz tachografu z okresu 1 czerwca 2005 – 31 sierpnia 2005 r., kierowców: M.K., A.W., P.K., R.K. oraz brakujących dowodów rejestracyjnych.

Dnia 6 kwietnia 2006 r. strona dostarczyła do WITD w L.: kserokopie dokumentów 8 kierowców, 1 dowód rejestracyjny.

Dnia 14 kwietnia 2006 r. strona dostarczyła do WITD w L. kserokopie 7 dowodów rejestracyjnych i pismo, w którym wyjaśnia, że nie posiada tarcz tachografu gdyż uległy one spaleniu w czasie pożaru, który miał miejsce w siedzibie firmy dnia [...] lutego 2006 r.

Dnia 24 kwietnia 2006 r. komisariat Policji w T. odebrał wniosek o przesłanie dokumentów dotyczących pożaru w siedzibie firmy [...] w S.

Dnia 4 maja 2006 r. do WITD w L. zostały przesłane: notatka urzędowa i postanowienie o umorzeniu dochodzenia.

Z dokumentów tych wynika, że w dniu [...] lutego 2006 r. Komisariat Policji w T. został zawiadomiony przez p. A. W. o popełnionym na jego szkodę uszkodzeniu mienia poprzez pożar. Wobec zaistniałej sytuacji wszczęto dochodzenie, w toku którego ustalono, że do zaprószenia ognia doszło z powodu nieprawidłowej eksploatacji urządzeń grzewczych, w tym przypadku nagrzewnicy elektrycznej, która ustawiona została zbyt blisko materiałów łatwopalnych i pozostawiona bez nadzoru osoby użytkującej. Ponadto przybyła na miejsce grupa dochodzeniowa w toku oględzin nie ujawniła żadnych śladów, które wskazywałyby na działanie osób trzecich. Mając powyższe na uwadze dochodzenie zostało umorzone.

Dnia 24 maja 2006 r. Biuro Obsługi Transportu Międzynarodowego odebrało od WITD w L. pismo z pytaniem o zgłoszenie pojazdów do licencji przez przedsiębiorcę A. W. Dnia 3 lipca 2006 r. BOTM przesłało do WITD w L. pismo, z którego wynika, iż p. A. W. dopełnił obowiązku zgłoszenia do licencji pojazdów, którymi wykonuje transport międzynarodowy.

Wobec zaistniałej sytuacji w dniu 2 sierpnia 2006 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego rozpatrzywszy całość materiału dowodowego sporządził i wysłał do strony protokół kontroli przedsiębiorstwa wraz z załącznikiem.

Ustalono, iż wymieniony w wezwaniu z dnia 24 marca 2006 r. okres zawiera następującą liczbę dni roboczych kierowcy: 1 czerwca – 30 czerwca 2005 . = 22 dni roboczych kierowcy, 1 lipca – 31 lipca 2005 r. = 21 dni roboczych kierowcy, 1 sierpnia – 31 sierpnia 2005 r. = 22 dni roboczych kierowcy, co w sumie obejmuje 65 dni roboczych kierowcy x 4 kierowców = 260 dni.

Do kontroli nie okazano żadnej tarczy tachografu z tego okresu.

Zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE Nr L 370 z 31.12.1985), przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki, ułożone w odpowiednim porządku, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek, ich kopie. Wykresówki są okazywane lub przekazywane na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Zgodnie z art. 72 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2088 z późn. zm.), kontrolowany jest obowiązany umożliwić inspektorowi dokonanie czynności kontrolnych, a w szczególności: udzielić ustnych lub pisemnych wyjaśnień, okazać dokumenty lub inne nośniki informacji oraz udostępnić dane mające związek z przedmiotem kontroli; udostępnić pojazd, a w uzasadnionych przypadkach wynikających z przeprowadzonej kontroli pojazdu na drodze, obiekt, siedzibę przedsiębiorcy oraz wszystkie pomieszczenia, w których przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą bądź też przechowuje mienie przedsiębiorstwa; umożliwić sporządzenie kopii dokumentów wskazanych przez kontrolującego; umożliwić sporządzenie dokumentacji filmowej lub fotograficznej, jeżeli może ona stanowić dowód lub przyczynić się do utrwalenia dowodu w sprawie będącej przedmiotem kontroli; umożliwić przekazanie, za potwierdzeniem odbioru, kopii dokumentów, w tym gromadzonych przez przedsiębiorcę wydruków z tachografu cyfrowego i karty kierowcy, oraz oryginału zapisu urządzenia samoczynnie rejestrującego prędkość jazdy, czas jazdy i postoju lub karty kierowcy, których kontrola będzie dokonywana poza siedzibą przedsiębiorcy.

Stosownie do art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 i ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów (...) 2) o czasie pracy kierowców (...) oraz wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych (...), podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli nie może przekroczyć kwoty: (...) 30.000 złotych - w odniesieniu do kontroli w przedsiębiorstwie.

Jak stanowi przepis ujęty w lp. 11.4.1. załącznika do ww. ustawy, kara pieniężna za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wynosi 500 złotych za każdy dzień pracy kierowcy.

Dnia 11 sierpnia 2006 r. strona odebrała protokół kontroli wraz z załącznikiem, w którym opisano stwierdzone naruszenie. Strona nie udzieliła żadnej odpowiedzi.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła strona wnosząc o jej uchylenie w całości.

W uzasadnieniu stwierdzono, że w toku kontroli stwierdzono, że p. A. W. nie okazał tzw "wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu."

Jak jednoznacznie wynika z protokołu kontroli p. A. W. w sposób bezsporny wykazał, że brak dokumentacji wynika z okoliczności niezależnych - siły wyższej, tj. pożaru. Z akt kontrolnych wynika, że inspektorzy przeprowadzający kontrolę nie zapoznali się z całością materiału dochodzenia zgromadzonego w sprawie pożaru. Ograniczyli się jedynie do sporządzenia pisma do jednostki Policji prowadzącej dochodzenie. Już tylko pobieżna analiza materiału przedmiotowego dochodzenia dowodzi, że brak jest podstaw do nałożenia kary na przedsiębiorcę.

W aktach sprawy znajduje się sporządzona dnia 25 września 2006 r. przez młodszego inspektora Inspekcji Transportu Drogowego, z której wynika m.in., że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż [...] lutego 2006 r. w S. na ul. [...] wybuchł pożar. Na miejsce zdarzenia została wezwana Policja i Straż Pożarna. W wyniku dochodzenia ustalono, iż do pożaru doszło w wyniku nieodpowiedniego zabezpieczenia urządzeń grzewczych znajdujących się w garażu. Obok tych urządzeń stała metalowa szafa, w której znajdowały się tarcze tachografu. Prokuratura z P. umorzyła postępowanie, ponieważ nie ujawniono żadnych śladów, które wskazywałyby na działanie osób trzecich.

Decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2007 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 30.000 (trzydziestu tysięcy) złotych, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy Główny Inspektor Transportu Drogowego po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 2 i 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 z późn. zm.), kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów ustawy o czasie pracy kierowców lub przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.

Konsekwencją powyższego rozwiązania jest lp. 11.4. ust. 1 załącznika do ww. ustawy, godnie z którym nieokazanie wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie jest sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 500 złotych za każdy dzień.

Stosownie do art. 92 ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli nie może przekroczyć kwoty 30.000 złotych w odniesieniu do kontroli w przedsiębiorstwie.

Zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85, przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki, ułożone w odpowiednim porządku, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek, ich kopie. Wykresówki są okazywane lub przekazywane na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Ponadto stosownie do art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 897), kierowca, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd, do którego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia nr 3820/85/EWG, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie, które powinno zawierać w szczególności następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek, o których mowa w art. 15 ust. 7 rozporządzenia nr 3821/85/EWG, miejsce i datę wystawienia, podpis pracodawcy. Zgodnie z ustępem 2, zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, pracodawca wystawia i wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego. W przypadku gdy kierowca w określonych dniach nie prowadził pojazdu w trakcie wykonywania danego zadania przewozowego, pracodawca niezwłocznie wystawia i przekazuje zaświadczenie na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wskazuje, iż do kontroli nie okazano 260 sztuk wykresówek kierowców (M. K., A. W., P. K. i R. K.) z okresu od dnia 1 czerwca 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r.

W dniu 24 stycznia 2006 r. na podstawie wystawionego upoważnienia inspektorzy ITD udali się do siedziby przedsiębiorstwa - ul. [...], R. - celem przeprowadzenia kontroli z zakresu przestrzegania przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz innych aktów prawnych regulujących kwestie transportu drogowego. Jednak wejście na teren przedsiębiorstwa było zamknięte i nie było innej możliwości skontaktowania się z właścicielem.

W dniu 27 stycznia 2006 r. strona odebrała wezwanie z dnia 24 stycznia 2006 r. do osobistego stawienia się w dniu 10 lutego 2006 r. w siedzibie WITD w L. w celu przesłuchania.

W dniu 10 lutego 2006 r. strona telefonicznie poprosiła o przełożenie terminu przesłuchania na dzień 20 lutego 2006 r., co zostało odnotowane w aktach sprawy w formie notatki służbowej.

W dniu 20 lutego 2006 r. przesłuchano p. A. W. W trakcie przesłuchania wyjaśnił, iż prowadzi działalność gospodarczą od roku 1983, że z reguły nie zatrudnia kierowców na umowę o pracę, ale korzysta z usług kierowców prowadzących odrębną działalność gospodarczą, że dysponuje 10 ciągnikami wraz z naczepami. Ponadto strona wyjaśniła, że na początku lutego 2006 r. kontrolę w przedsiębiorstwie rozpoczął Urząd Skarbowy.

Pismem z dnia 1 marca 2006 r. strona została wezwana do przedłożenia określonych dokumentów.

Część z tych dokumentów została w dniu 17 marca 2006 r. przedłożona w formie kserokopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem.

Następnie pismem z dnia 24 marca 2006 r. strona została ponownie wezwana do przedłożenia wykresówek kierowców (M. K., A. W., P. K. i R. K.) z okresu od 1 czerwca 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r.

Pismem z dnia 14 kwietnia 2006 r. strona poinformowała organ, iż nie ma możliwości dostarczenia tarczek tacho (zgodnie z wezwaniem WITD), bowiem spłonęły one w pożarze jaki miał miejsce w dniu [...] lutego 2006 r. na terenie siedziby przedsiębiorstwa.

Dnia 4 maja 2006 r. do siedziby WITD w L. wpłynęły dokumenty przesłane przez Komisariat Policji w T. Wśród tych dokumentów znajduje się także postanowienie z dnia 13 marca 2006 r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie kr [...]. Z treści tego postanowienia wynika, że do zaprószenia ognia doszło z powodu nieprawidłowej eksploatacji urządzeń grzewczych - nagrzewnicy elektrycznej, która została ustawiona zbyt blisko materiałów łatwopalnych i pozostawiona bez nadzoru osoby użytkującej.

W związku ze zgromadzonymi dokumentami organ I instancji ustalił, iż okres od dnia 1 czerwca 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. obejmuje 65 dni roboczych. W odniesieniu do 4 kierowców daje to 260 brakujących wykresówek.

Główny Inspektor Transportu Drogowego zważył, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, iż podczas kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa. W ocenie Głównego Inspektora działanie organu I instancji było prawidłowe i zgodne z prawem.

W rozpatrywanej sprawie mają przede wszystkim zastosowanie przepisy powoływanego art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 nakładające obowiązek i regulujące okres, sposób przechowywania i zasady udostępniania wykresówek. Należy także podkreślić, iż celem przeprowadzonej kontroli była między innymi ocena przestrzegania norm czasu pracy kierowców. Okazała się ona niemożliwa, ponieważ przedsiębiorca nie przedstawił wykresówek z okresu podlegającego kontroli.

Odnosząc się do argumentów strony organ stwierdził, iż tłumaczenie strony, że wszystkie wykresówki uległy zniszczeniu nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że wykresówki uległy zniszczeniu na skutek pożaru wywołanego przez umieszczenie elektrycznego urządzenia grzewczego w pobliżu materiałów łatwopalnych. Natomiast zgodnie z treścią art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85, przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki ułożone w odpowiednim porządku, co najmniej rok po ich użyciu (...). Wykresówki są okazywane lub przekazywane na żądanie każdego uprawnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Podkreślono także, iż decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne za naruszenie przepisów prawnych regulujących sprawy transportu drogowego (tak krajowe, jak i unijne) mają charakter szczególny. Decyzje te są wydawane w ramach tzw. uznania związanego, które nie zezwala organowi administracji na zastosowanie luzów interpretacyjnych. Odpowiedzialność administracyjna za popełnione wykroczenie drogowe, określono zarówno w ustawie o transporcie drogowym, innych przepisach krajowych oraz powoływanym rozporządzeniu Rady (EWG) Nr 3821/85, jest co do zasady oderwana od kwestii winy. Organ orzekający ma obowiązek stwierdzenia czy nastąpiło wykroczenie określone ww. przepisami, bez wnikania jakie były jego przyczyny i kto ponosi winę. Istotne jest stwierdzenie faktu popełnienia wykroczenia i stwierdzenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, niezależnie od jego winy, czy możliwości przyczynienia się do jej powstania. Na podstawie obowiązujących przepisów prawa samo zgłoszone przez stronę zdarzenie losowe jakim jest pożar, jak i jego następstwa nie mają w istocie znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Brak wykresówek spowodowany był niewłaściwą organizacją pracy przedsiębiorstwa.

Organ administracji nie miał obowiązku wnikania w przyczyny pożaru, jak i jego następstwa, dla organu istotnym było stwierdzenie, że niezależnie od przyczyny kontrolowany przedsiębiorca nie był w stanie przedstawić do kontroli wymaganych wykresówek (lub zaświadczeń) dokumentujących czas pracy kierowców – M. Kl., A. W., P. K. i R. K.

Organ odwoławczy wydając niniejsze rozstrzygnięcie kierował się stanem faktycznym sprawy, zgromadzonym materiałem dowodowym oraz treścią wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapadłych w sprawach o analogicznym stanie faktycznym (sygn. akt VI SA/Wa 1240/06, VI SA/Wa 17/06).

Organ odwoławczy wyjaśnił również, iż kary w transporcie drogowym określono w sposób sztywny w ramach poszczególnych przewinień, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter. Natomiast, gdy strona znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kary w orzeczonej wysokości może - w oparciu o art. 42 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) - wystąpić ze stosownym wnioskiem w tym trybie.

Skargę na powołaną wyżej decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedsiębiorca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie utrzymanej przez nią w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że podtrzymuje wszystkie zarzuty podniesione w odwołaniu.

W jego ocenie w toku postępowania przed organami administracji w sposób niekwestionowany ustalono, że przedmiotowe wykresówki, które zgodnie z przepisami prawa wymienionymi w decyzji winien okazać inspektorom Inspekcji Transportu Drogowego spłonęły w pożarze, jaki wybuchł w siedzibie przedsiębiorstwa.

Zdaniem wydającego zaskarżoną decyzję przyczyna nieokazania wykresówek nie ma w sprawie znaczenia. Organ ten w sposób rewolucyjny stwierdził, że popełnienie wykroczenia oderwane jest od pojęcia winy. Po drugie, w uzasadnieniu stwierdził, że do utraty wykresówek doszło wskutek nieprawidłowej organizacji przedsiębiorstwa. Zarzut ten (będący de facto stwierdzeniem nieumyślnej winy skarżącego) został sformułowany całkowicie dowolnie, bez jakiegokolwiek odniesienia się do ustaleń stanu faktycznego; jest więc i nieudokumentowany i bezpodstawny.

Nie można w praworządnym Państwie ukarać obywatela tylko z tego powodu, że wyłącznie wskutek działania siły wyższej nie jest on w stanie spełnić nałożonych prawem obowiązku. W przedmiotowej sprawie organy administracji nie wykazały ani winy umyślnej, ani nieumyślnej, choćby w najlżejszej postaci. Stwierdzenie, iż przedsiębiorca nieprawidłowo zorganizował przedsiębiorstwo jest całkowicie gołosłowne.

Mając na względzie fakt, że organy orzekające pominęły całkowicie niezawinione przyczyny, dla których skarżący nie był w stanie zachować w sposób odpowiadający normom wynikającym z powołanych w zaskarżonej decyzji przepisów, uznać należy, iż zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji są wadliwe i powinny być uchylone, zaś postępowanie w sprawie umorzone.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny jest bezsporny. W trakcie kontroli przeprowadzonej w przedsiębiorstwie wymagane dokumenty nie zostały okazane. W krótkiej skardze strona podnosi argumenty wyartykułowane w odwołaniu. Z uwagi na to wywody zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pozostają aktualne dla potrzeb odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2007 r., utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 30.000 (trzydziestu tysięcy) złotych.

Jedynym przekroczeniem objętym przedmiotowymi decyzjami, wydanymi w następstwie kontroli przedsiębiorstwa skarżącego, było nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie; zarzut ten odnosił się do 4 kierowców i dotyczył braku 260 wykresówek łącznie, z określonych dni, szczegółowo wymienionych w załącznikach do decyzji. Skarżący nie kwestionował w tym zakresie prawidłowości ustaleń organów kontrolujących, dokonanych na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji.

Skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika nie wysunął wobec przedstawionych decyzji zarzutów naruszenia konkretnych przepisów prawa zarówno procesowego, jak i materialnego, mających zastosowanie w sprawie. W odwołaniu i skardze podniósł jedynie, iż skarżący w toku postępowania wyjaśniającego w sposób bezsporny wykazał, że brak dokumentacji wyniknął z okoliczności niezależnych od niego – działania siły wyższej (pożaru) i zarzucił w związku z tym organom, że przed wydaniem decyzji nie zapoznały się szczegółowo ze zgromadzonym materiałem dowodowym, w szczególności dotyczącym pożaru.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie mają przede wszystkim zastosowanie przepisy prawa procesowego, odnoszące się do zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 (zasada prawdy obiektywnej), 8 (zasada pogłębiania zaufania) i 9 (zasada udzielania informacji) K.p.a., a także art. 75 i nast. Kodeksu, regulujące postępowanie dowodowe, jak również przepisy prawa materialnego, stanowiące materialną podstawę zaskarżonej decyzji, a mianowicie art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym w związku z art. 72 ust. 5, art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, a także lp.11.4.1 załącznika do powołanej ustawy.

W rozpatrywanej sprawie podstawowe znaczenie mają zarzuty o charakterze prawno-materialnym, związane z zastosowaniem do oceny stwierdzonego naruszenia powołanych wyżej przepisów – mimo zdarzenia losowego, które, zdaniem skarżącego, powinno wyłączyć ich stosowanie; w tym kontekście zarzuty proceduralne mają charakter pochodny wobec zarzutów naruszenia prawa materialnego i mają na celu wskazać braki, zwłaszcza w sferze dowodowej, przeprowadzonych postępowań.

W związku z powyższym trzeba wskazać, że decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne za naruszenia przepisów prawnych regulujących sprawy transportu drogowego (nie tylko krajowe, lecz również unijne) mają charakter szczególny. Są to mianowicie decyzje wydawane w ramach tzw. uznania związanego, nie stwarzającego właściwym organom administracji praktycznie żadnych luzów interpretacyjnych. Odpowiedzialność administracyjna za popełnione wykroczenia drogowe, określone zarówno w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, innych przepisach krajowych oraz powołanych wyżej przepisach rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r., jest co do zasady oderwana od kwestii winy. Organ orzekający ma obowiązek stwierdzenia, czy nastąpiło wykroczenie określone powołanymi wyżej przepisami, bez wnikania jakie były jego przyczyny i kto ponosi za to winę. W postępowaniu administracyjnym w tego rodzaju sprawach istotne jest bowiem przede wszystkim stwierdzenie faktu popełnienia wykroczenia i stwierdzenie odpowiedzialności za ten czyn – przy założonej odpowiedzialności przedsiębiorcy, niezależnie od jego winy, możliwości przyczynienia się do jej powstania, czy ewentualnych żądań miarkowania wysokości kary. Organ inspekcji drogowej działa w takiej sytuacji w warunkach uznania związanego – stwierdzenie określonego ustawą wykroczenia musi spowodować jego odpowiednią, zgodną z przepisami ustawy kwalifikację, a następnie nałożenie kary w wymaganej tą ustawą wysokości. Te same zasady obowiązują przy kontroli przedsiębiorstwa. Organ nie ma tu żadnych luzów decyzyjnych, żadnej granicy swobodnego uznania.

W świetle tych stwierdzeń Sąd podzielił opinię Głównego Inspektora Transportu Drogowego, że na podstawie obowiązujących przepisów zarówno samo zgłoszone przez stronę zdarzenie losowe (pożar), jak i jego następstwa, nie miały w istocie znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanych przepisów (art. 14 ust. 2 oraz art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. oraz art. 31 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców, art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 11.4.1 załącznika do ww. ustawy) wynika bowiem, że przedsiębiorca ma bezwzględny obowiązek starannego przechowywania wykresówek, a kara za nieokazanie wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wynosi 500 zł za każdy dzień.

Niezależnie od powyższego nie można się zgodzić ze skarżącym, iż brak dokumentacji stanowiącej podstawę nałożenia nań kary pieniężnej wyniknął z okoliczności niezależnych od niego – działania siły wyższej (pożaru). Jak wynika bowiem jednoznacznie z treści postanowienia z dnia [...] marca 2006 r., przesłanego przez Komisariat Policji w T., do zaprószenia ognia doszło z powodu nieprawidłowej eksploatacji urządzeń grzewczych - nagrzewnicy elektrycznej, która została ustawiona zbyt blisko materiałów łatwopalnych i pozostawiona bez nadzoru osoby użytkującej. Za funkcjonowanie przedsiębiorstwa transportowego (wykonywanie transportu drogowego), jego właściwą organizację, co obejmuje również bezpieczne przechowywanie wykresówek, odpowiada wyłącznie przedsiębiorca. W rozpatrywanej sprawie brak wykresówek spowodowany był niewłaściwą organizacją pracy przedsiębiorstwa, co musiało skutkować nałożeniem kary w wysokości przewidzianej w powołanych przepisach.

W przedstawionym kontekście nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty o charakterze proceduralnym. Organy inspekcji drogowej orzekające w sprawie nie miały bowiem obowiązku wnikania w przyczyny pożaru (udowodnienie faktu, wina), jak i jego następstwa (odpowiedzialność, jej ewentualne wyłączenie). Dla organów inspekcji drogowej istotne było stwierdzenie, że niezależnie od przyczyny kontrolowany przedsiębiorca nie był w stanie przedstawić do kontroli wymaganych wykresówek (bądź zaświadczeń) dokumentujących czas pracy zatrudnianych przez niego kierowców. W takiej sytuacji organ miał obowiązek stwierdzić określone naruszenie i nałożyć karę w wysokości przewidzianej w odpowiednich przepisach. Dla organów inspekcji drogowej istotny jest bowiem fakt wystąpienia określonego naruszenia, bez – jak to już wyżej wskazano – wnikania w jego przyczyny oraz kwestie odpowiedzialności i winy. Organy te nie mają natomiast obowiązku dokładnej oceny materiału dowodowego nie związanego bezpośrednio ze stwierdzonym naruszeniem. Nie powinno to też powodować zmniejszenia zaufania do organów Państwa, gdyż zasady odpowiedzialności związane z wykonywaniem transportu drogowego są (lub powinny być) znane osobom wykonującym profesjonalnie działalność w tym zakresie.

Tym bardziej nietrafny jest zarzut skarżącego, iż organ odwoławczy orzekający w sprawie przed wydaniem decyzji nie zapoznał się szczegółowo ze zgromadzonym materiałem dowodowym, w szczególności dotyczącym pożaru. Dla organu miarodajne było postanowienie organu Policji o umorzeniu postępowania w sprawie pożaru, określające jednoznacznie jego przyczynę. Główny Inspektor Transportu Drogowego nie miał ani kompetencji, ani obowiązku prowadzenia odrębnego postępowania w sprawie przyczyn pożaru, które zostały wskazane przez właściwe organy Policji.

Już na marginesie Sąd stwierdza, że z kontrolami przedsiębiorstw transportowych zdają się łączyć różnego rodzaju zdarzenia losowe, a w szczególności pożary, które powodują utratę wykresówek (por. np. sprawę o sygn. akt VI SA/Wa 17/06 czy VI SA/Wa 1240/06).

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.