Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 796/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 2 pkt 5,  art. 16 ust. 1,  art. 16 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Protokolant Marta Michta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2010 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z [...] stycznia 2010 roku wydaną na podstawie art. art. 220 § 2 i 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej O.p. oraz art. 16 ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 roku nr 142, poz. 1514 ze zm.), zwaną dalej u.p.s.d. po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, Pani M. F. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] października 2009 roku ustalającej Skarżącej oraz F. C. wysokość solidarnego zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w kwocie 9.576 zł z tytułu darowizny zawartej w dniu [...] września 2006 roku utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Jak wynika z uzasadnienia powyższej decyzji wydana została ona w następującym stanie faktycznym i prawnym.

2. Aktem notarialnym z dnia [...] września 2006 roku Rep. [...] Nr [...] Pan F.C. i Pani W. C. dokonali na rzecz Skarżącej, będącej ich wnuczką, darowizny nieruchomości zabudowanej położonej w W. przy ul. [...]. Wartość przedmiotu darowizny została przez strony określona na kwotę 260.000 zł (w tym wartość budynku mieszkalnego 180.000 zł), wobec czego wartość darowizny od F. C. (½ części nieruchomości) na rzecz obdarowanej wyniosła 130.000 zł (w tym wartość darowizny w zakresie budynku mieszkalnego - 90.000 zł).

Skarżąca złożyła oświadczenie o spełnianiu warunków do skorzystania z tzw. ulgi mieszkaniowej, określonej w art. 16 u.p.s.d. wskazując m.in., że w nabytym budynku mieszkalnym będzie zamieszkiwała przez okres co najmniej 5 lat licząc daty umowy darowizny. Notariusz z podstawy opodatkowania wyłączył wartość budynku mieszkalnego objętego ulgą oraz pobrał podatek w łącznej wysokości 3.018 zł.

3. Pismem z 31 marca 2009 roku Skarżąca poinformowała organ podatkowy pierwszej instancji, że w dniu [...] lutego 2009 roku na mocy ugody sądowej zawartej w toku sprawy o odwołanie darowizny przeniosła z powrotem na rzecz małżonków F. i W. C. własność nieruchomości zabudowanej położonej w W. przy ul. [...] i pod wskazanym adresem już nie zamieszkuje.

4. Postanowieniem z [...] maja 2009 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie podatku od spadków i darowizn od umowy darowizny oraz wezwał Strony do podwyższenia wartości jej przedmiotu, wskazując jednocześnie, że wartość ta według własnej wstępnej wyceny wynosi 310.490 zł.

5. Decyzją z [...] października 2009 roku, Naczelnik Urzędu Skarbowego W., ustalił Skarżącej oraz F. C. zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu darowizny w kwocie 9.576 zł. Organ ustalił, że wartość przedmiotu umowy darowizny podana w akcie notarialnym nie odpowiada jej wartości rynkowej. Przyjmując za podstawę opodatkowania wartość ½ części nieruchomości darowanej przez Pana F. C. tj. 155.245 zł, pomniejszoną o kwotę wolną od podatku w I grupie podatkowej w wysokości 9.637 zł ustalił podatek w wysokości 9.576 zł. Organ uznał podatek pobrany od tej części darowizny przy sporządzeniu aktu notarialnego w kwocie 1.509 zł, do zapłaty pozostała kwota 8.067 zł.

6. Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej opodatkowania budynku mieszkalnego i nie pozbawiania jej prawa do korzystania z ulgi mieszkaniowej. W ocenie Skarżącej, została ona pozbawiona ulgi mieszkaniowej o której mowa w art. 16 u.p.s.d. na skutek przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz jej poprzednich właścicieli. Pozbawienie możliwości zamieszkiwania w budynku objętym ulgą, a tym samym spełnienia warunku zawartego w art. 16 ust. 2 pkt 5 u.p.s.d. nie było uzależnione od jej woli, została do niego zmuszona.

7. Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 roku Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ ustalił, że Skarżąca przenosząc w dniu [...] lutego 2009 roku własność darowanej nieruchomości na rzecz F. i W. C., dokonała zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat licząc od dnia sporządzenia umowy darowizny, tj. od dnia [...] września 2006 r.

Organ wskazał, że ustanowiona w art. 16 u.p.s.d. tzw. "ulga mieszkaniowa" ma na celu bezpośrednie i niezwłoczne zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych nabywcy mieszkania lub budynku mieszkalnego i przysługuje osobom łącznie spełniającym warunki wymienione w ust. 2 pkt 1-5 wspomnianego artykułu. Dla skorzystania z ulgi istotnym jest, aby został spełniony m.in. warunek zamieszkania w nabytym budynku przez 5 lat, jeżeli nabywca mieszka w nim w chwili nabycia. Niedotrzymanie tych warunków powoduje utratę prawa do ulgi. Jednocześnie jednak w ust. 7 art. 16 u.p.s.d. przewidziano sytuację, która stanowiąc odstępstwo od wymogu zamieszkiwania w nabytym lokalu lub budynku mieszkalnym w podanym terminie, nie powoduje utraty ulgi. Taką sytuacją jest, zgodnie z treścią powołanego przepisu, zbycie lokalu lub budynku mieszkalnego, jeżeli było ono uzasadnione koniecznością zmiany warunków mieszkaniowych, a nabycie innego budynek lub uzyskać pozwolenie na jego budowę albo nabycie innego lokal nastąpiło nie później niż w ciągu 6 miesięcy od dnia zbycia.

Skarżąca nie dotrzymując warunków koniecznych do zachowania ulgi mieszkaniowej określonych w art. 16 ust. 2 pkt 5 i ust. 7 u.p.s.d. utraciła do niej prawa.

8. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła do tutejszego sądu skargę, w której wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie norm postępowania społecznego.

W uzasadnieniu powyższego zarzutu Skarżąca wskazała, że od ponad roku nie jest już właścicielką darowanej nieruchomości. Ponadto po trzech latach musi dopłacać kwoty podatku od "wirtualnej" darowizny. Zarzuciła, że pozbawienie jej prawa do korzystania z tzw. ulgi mieszkaniowej, przeczy wszelkim zasadom sprawiedliwości społecznej. Dodatkowo wyjaśniła, że aby otrzymać przedmiotową darowiznę, podarowała dotychczasowe mieszkanie synowi – S. F. Jest pozbawiona wszelkiej własności lokalowej a jej zarobki nie są zbyt duże. Posiada na utrzymaniu dwoje małych dzieci i dlatego nie posiada środków na dopłatę podatku od nieruchomości, którą zwróciła z dobrego serca swoim dziadkom.

Uzasadniając zwrot nieruchomości wskazała, iż dokonała tego z powodu miłości jaką darzy dziadków. Wyjaśniła, że dom który został jej podarowany był dorobkiem ich życia i biorąc pod uwagę wiek i stan zdrowia dziadków zdecydowała, ze oddając dom, zapewnie im poczucie bezpieczeństwa i spokojnej starości.

9. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

10. Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 §1 i 2 ustawy 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 256 poz. 1269). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zmianami, zwana dalej p.p.s.a.) podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd ich niezgodności z prawem.

Skarga analizowana z uwzględnieniem powyższych kryteriów okazała się nieuzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja nie naruszała przepisów prawa materialnego ani procesowego. Sąd nie stwierdził również, by decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania ani też by dotknięta była wadą nieważności.

11. Sąd wskazuje na wstępie, że stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydanego rozstrzygnięcia ustalony został przez organy prawidłowo, z uwzględnieniem zasad określonych w art. 122, 187 §1 i 191 o.p. Organy prawidłowo przyjęły, że dla rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest ustalenie, czy Skarżąca wypełniła warunki o których mowa w art. 16 ust. 2 u.p.s.d. jak również czy nie zachodzą okoliczności o których mowa w art. 16 ust. 7 powołanej ustawy. W toku postępowania dowodowego organy prawidłowo ustaliły, że Skarżąca nie wypełniła warunku o którym mowa w art. 16 ust. 2 pkt 5) ustawy, gdyż nabywszy [...] września 2006 roku w drodze darowizny nieruchomość przeniosła prawo własności powyższej nieruchomości na darczyńców ugodą sądową z [...] lutego 2009 roku, czyli przed upływem pięciu lat od dnia sporządzenia darowizny i przestała zamieszkiwać na tejże nieruchomości.

Podzielając ustalenia faktyczne dokonane przez organ Sąd rozważyć musiał, czy organ postąpił prawidłowo wydając decyzję ustalającą wysokość solidarnego zobowiązania podatkowego z tytułu umowy darowizny.

12. Na wstępie wskazać należy, że ulga mieszkaniowa, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.p.s.d. jest ulgą przysługującą z ustawy i organ podatkowy nie ma kompetencji do wydawania w tym zakresie decyzji warunkowej, bo nie jest ona przewidziana w ustawie. W konsekwencji, stwierdzając, że podatnik nie spełnił warunków od których uzależnione było skorzystanie z ulgi mieszkaniowej, organ zobowiązany był do wszczęcia postępowania mającego na celu wydanie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn.

Podstawowym argumentem Skarżącej w toku postępowania podatkowego jak również w postępowaniu przed sądem administracyjnym było twierdzenie, że do przeniesienia własności nieruchomości doszło wbrew woli Skarżącej, na skutek wszczęcia przez darczyńców sprawy o odwołanie darowizny.

Przepis art. 16 ust. 2 u.p.s.d. wskazuje jasno warunki, jakie muszą zostać spełnione, by obdarowany skorzystać mógł z ulgi podatkowej. Jedynie w art. 16 ust. 7 i 8 wskazane zostały sytuacje, w których pomimo nie spełnienia warunku o którym mowa w art. 16 ust. 2 nie dojdzie do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn bez uwzględnienia ulgi. Sytuacje to zbycie udziału w budynku lub lokalu na rzecz innego ze spadkobierców lub obdarowanych oraz zbycie budynku lub lokalu, jeżeli było ono uzasadnione koniecznością zmiany warunków mieszkaniowych, a nabycie innego budynku lub uzyskanie pozwolenia na jego budowę albo nabycie innego lokalu nastąpiło nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia oraz zbycie budynku lub lokalu przed rozpoczęciem zamieszkiwania ze względu na konieczność zmiany warunków lub miejsca zamieszkania, a nabycie innego budynku lub uzyskanie pozwolenia na jego budowę albo nabycie innego lokalu nastąpiło nie później niż w ciągu 6 miesięcy od dnia zbycia.

Wobec powyższego, przyczyny dla których dokonano zbycia nieruchomości inne niż wskazane w ust. 6 i 7 art. 16 u.p.s.d. nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia organów podatkowych w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. W konsekwencji, również ewentualny brak "winy" Skarżącej w przeniesieniu własności otrzymanej w drodze darowizny nieruchomości uznać należy za pozostający bez wpływu na treść rozstrzygnięcia organów.

Wobec faktu, że decyzja ustalająca wysokość zobowiązania w podatku od spadków i darowizn ma charakter decyzji konstytutywnej, organ podatkowy, po stwierdzeniu nie wypełnienia warunków uprawniających do skorzystania z ulgi o której mowa w art. 16 ust 1 u.p.s.d. zobowiązany był do wszczęcia postępowania podatkowego mającego na celu wydanie decyzji ustalającej wysokość podatku. Następnie, wobec braku przepisu pozwalającego na odstąpienie od ustalenia podatku z uwagi na okoliczności takie jak wszczęcie postępowania sądowego którego celem było odwołanie darowizny i ewentualne zawarcie ugody sądowej w toku tego postępowania, organ zobowiązany był do wydania decyzji ustalającej wysokość podatku.

13. Sąd wskazuje w tym miejscu, że stosownie do treści przepisów obowiązujących w dacie dokonania darowizny, obowiązek podatkowy ciążył solidarnie na obdarowanym i darczyńcy. W konsekwencji, organy podatkowe działały zgodnie z prawem wydając decyzje ustalające wysokość zobowiązania podatkowego solidarnie w stosunku do S. i F. C. oraz w stosunku do Skarżącej i W. C. Decyzje te doręczone zostały wszystkim stronom postępowania, F. i W. C. nie skorzystali z możliwości złożenia odwołania ani skargi do sądu administracyjnego.

14. Wobec powyższego, stosownie do treści art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.