Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 505/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: poz. 4,6,12
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3 i  art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Asesor WSA Magdalena Jankowska - Szostak Protokolant Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 maja 2008 r. sprawy ze skargi A. J. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywanej pracy; II. dalej idącą skargę oddala; III. orzeka, że zaskarżona decyzja w części określonej w pkt I nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając między innymi na podstawie § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294, ze zmianami), w związku z §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dn.30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz.1115) - po rozpatrzeniu odwołania A.J.K. od decyzji wydanych dnia [...]. przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych:

— przewlekłego zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołanego działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym (decyzja Nr [...]),

— zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli (decyzja Nr [...]),

- narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy ([...],

ujęte pozycjami 4, 6, 12 w wykazie chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych - zaskarżone decyzje utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji przytoczył, że odwołujący się - pracował kolejno:

— od 1966 r. do 1967 r. w S. P. E. we W. jako monter,

— od 1967 r. do 1969 r. odbywał służbę wojskową,

- od 1969 r. do 1972 r. w PKP jako elektryk w lokomotywowni,

- od 01.08.1972 r. do 30.04.2000 r. w R. S. R. we W. jako monter kadłubów okrętowych, ślusarz okrętowy, mistrz produkcji z obsługą żurawi i suwnic,

- od 02.10.2000 r. przebywa na zasiłku przedemerytalnym.

Jak ustalono, podczas pracy zawodowej narażony był na działanie dymów spawalniczych, opary rozpuszczalników o wartościach przekraczających NDS, hałas powyżej NDN oraz w 1998 roku na działanie izotopów promieniotwórczych podczas prześwietlania spoin i styków. Wykonywał też prace w wymuszonej pozycji ciała.

Relacjonując przebieg postępowania w sprawie wskazano, że po wykonanych badaniach w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. , wydano w 2002 roku orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u zainteresowanego chorób zawodowych pod postacią - następstw przewlekłego narażenia na rozpuszczalniki, przewlekłego zapalenia oskrzeli, przewlekłego nieżytu błony śluzowej gardła i krtani, następstw narażenia na promieniowanie jonizujące, choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy, uszkodzenia słuchu. Na podstawie tychże orzeczeń lekarskich Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu dnia [...] wydał decyzję znak [...]o braku podstaw do stwierdzenia wymienionych chorób zawodowych. Decyzja ta została w postępowaniu odwoławczym utrzymana w mocy przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., rozstrzygnięciem z dnia [...]. znak [...] W wyniku rozpoznania wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 25 września 2005 r., sygn. akt 3 II SA/WR 1780/03 uchylił zaskarżoną decyzję II instancji oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W., wobec powyższego, organ I instancji przekazał sprawę do D. o Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. celem ponownego zajęcia stanowiska z uwzględnieniem wytycznych zawartych w wyroku Sądu.

Dnia [...] r., D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania chorób zawodowych, swoje stanowisko argumentując następująco:

"W trakcie zbierania wywiadu pacjent złożył pisemne oświadczenie w dokumentacji, iż rezygnuje z badań w kierunku:

— następstw narażenia zawodowego na rozpuszczalniki, zawodowej etiologii przewlekłego nieżytu błony śluzowej gardła i krtani, zawodowej etiologii następstw narażenia na promieniowanie jonizujące, a chce być orzekany w następujących chorobach zawodowych:

— zawodowej etiologii uszkodzenia narządu słuchu /poz. 15/

— zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli /poz. 4/

— choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy /poz.12/.

Pacjent przedłożył bardzo bogatą dokumentację z leczenia od 2003 r., tj. po okresie pierwszego badania w tutejszym Ośrodku. W przeprowadzonych w tutejszym Ośrodku badaniach w 2002 r. i obecnie stwierdzono liczne odchylenia od stanu zdrowia. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. nie neguje wyników tych badań ani konsultacji. Analiza czynników szkodliwych w środowisku pracy, w stosunku do 2002 r., nie uległa zmianie, bowiem pacjent nie pracuje od 2000 r."

W zakresie przewlekłego zapalenia oskrzeli /poz. 4/ - DWOMP stwierdził: "(...) W obecnie przeprowadzonym badaniu gazometrycznym krwi kapilarnej w spoczynku również nie stwierdzono cech niewydolności oddechowej. Jedynie spirometria wykazuje duże zaburzenia wentylacyjne, jednak nie może być brana pod uwagę jako jedyny wynik nieprawidłowy, bowiem obserwowano niewłaściwą współpracę ze strony pacjenta podczas badania (badanie subiektywne), a wynik jest niewiarygodny w porównaniu do gazometrii (badanie obiektywne). Nie bez znaczenia pozostaje również brak udokumentowania wymaganego czasu narażenia na czynniki działające szkodliwe na drogi oddechowe w środowisku pracy". Odmawiając także stwierdzenia zawodowej choroby narządu ruchu /poz. 12/ DWOMP uzasadniał, że: "Choroby narządu ruchu charakteryzują się znacznym zróżnicowaniu pod względem obrazu klinicznego, umiejscowienia zmian i czynników przyczynowych. Występują one z dużą częstością w populacji ogólnej i dlatego ustalenie ich związku przyczynowego z warunkami pracy jest bardzo trudne ze względu na brak obiektywnych kryteriów orzeczniczych. Za choroby zawodowe mogą być uznane jedynie te wymienione, a przy rozpatrywaniu zawodowej etiologii tych chorób konieczne jest uzyskanie opisu pracy z określeniem sposobu jej wykonywania, zakresu, liczby i czasu trwania powtarzanych ruchów lub czynności obciążających określone części narządu ruchu. Odchylenia w narządzie ruchu występujące u osób starszych są często następstwem zużycia biologicznego. Do tego punktu nie mogą być zaliczone zmiany zniekształcająco - zwyrodnieniowe kręgosłupa oraz innych kości i stawów oraz dyskopatie. Wymienione zmiany występują z dużą częstością w populacji ogólnej".

W trybie odwoławczym A. J. K. badany był w Instytucie Medycyny Pracy w S. , który dnia [...]. wydał opinie medyczne o braku podstaw do rozpoznania chorób zawodowych:

- przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego /poz. 4/ - motywując, iż "aktualne badanie spirometryczne nie wykazało zaburzeń sprawności wentylacyjnej płuc, a gazometryczne krwi arterializowanej z płatka usznego hipoksemii w spoczynku. Zgodnie z przyjętymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi brak cech niewydolności oddechowej lub wentylacyjnej nie daje podstaw do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego",

- choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy /poz. 12/ - ze wskazaniem, że "w oparciu o badanie ortopedyczne, neurologiczne oraz analizę dostarczonych radiogramów nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu ruchu. U badanego występują uogólnione zmiany zwyrodnieniowe, nie mają one podłoża zawodowego lecz pourazowe. Obraz radiologiczny stawów kolanowych świadczy o średnim zaawansowaniu zmian zwyrodnieniowych. Część dolegliwości ze strony kolan jest spowodowana koksartrozą. Ponadto poruszanie się chorego na przykurczonych (ustawionych w zgięciu) stawach biodrowych wymusza przykurcz kolan i ich nieprawidłowe obciążenie. Zaawansowane zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne w odcinku szyjnym i lędźwiowym kręgosłupa należą do chorób samoistnych i nie figurują w wykazie chorób zawodowych. Charakter stwierdzanych badaniami zmian nie odpowiada skutkom biologicznym pracy w wymuszonej pozycji ciała. Brak zatem podstaw do rozpoznania u badanego choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy",

- przewlekłego zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy, wywołane działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym /poz. 6/ - albowiem "charakter zmian patologicznych stwierdzanych aktualnie badaniem laryngologicznym w obrębie górnych dróg oddechowych (przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej gardła i ktrani, przewlekłe ropne zapalenia migdałków podniebiennych, skrzywienie przegrody nosa, przewlekłe zapalenie zatok szczękowych) nie uzasadnia przyjęcia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy - brak zatem podstaw do rozpoznania u pacjenta choroby zawodowej górnych dróg oddechowych (rozpoznane schorzenia nie figurują w wykazie chorób zawodowych)".

Na podstawie tych opinii medycznych oraz zgromadzonej dokumentacji, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. wydał m.in. decyzje o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych:

- Nr [...], znak [...]; dot. przewlekłego zanikowego, przerostowego

i alergicznego nieżytu błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołanego działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym /poz. 6/,

- Nr [...], znak [..]; dot. zawodowej etiologi przewlekłego zapalenia oskrzeli /poz. 4/,

- Nr [...], znak [...]; dot. narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy /poz. 12/.

Od tych rozstrzygnięć strona wniosła odwołanie w ustawowym terminie. W toku postępowania odwoławczego Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. dnia [...]. podtrzymał swoją wcześniej wydaną opinię w sprawie, uzasadniając swoje stanowisko tym, iż " po ponownym przeanalizowaniu posiadanej w Instytucie dokumentacji lekarskiej, w tym opinii biegłych sądowych, na które powołuje się Pan K. w swoim piśmie, nie znajdujemy podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy. Podtrzymujemy opinię, o istnieniu u Pana K. uogólnionych zmian zwyrodnieniowych stawów (stawu barkowego, stawów kolanowych, biodrowych, kręgosłupa w odcinku szyjnym i lędźwiowym, dyskopatia szyjna i lędźwiowa), które nie mają żadnego związku ze sposobem wykonywania pracy. Zmiany zniekształcająco-zwyrodnieniowe kręgosłupa oraz innych kości i stawów oraz dyskopatie nie figurują w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. za choroby zawodowe narządu ruchu można uznać tylko choroby wymienione w punkcie 12 wykazu chorób zawodowych, których u Pana K. nie stwierdzono. Biorąc pod uwagę fakt ustania zatrudnienia w październiku 2000 r. (zasiłek przedemerytalny) nie było podstaw do wydawania u Pana K. opinii co do zdolności do pracy".

Ustosunkowując się do powyższego i po przeanalizowaniu całości akt sprawy, dotyczącej choroby zawodowej u Pana A.J. K. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zważył co następuje:

Do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną muszą być spełnione jednocześnie, jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w §1 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, dwa warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy.

W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, warunki powyższe nie zostały spełnione. Odnośnie zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli /poz.4/ potwierdzono wprawdzie, że zainteresowany narażony był na mangan, żelazo, miedź, tlenek azotu i tlenek węgla dla których sumaryczny współczynnik przekraczał NDS na stanowisku spawania, jednakże badania przeprowadzone w 2002 r. w DWOMP i Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz aktualne, przy ponownym prowadzeniu postępowania wykazały brak cech niewydolności oddechowej. Zgodnie z przyjętymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi brak cech niewydolności oddechowej lub wentylacyjnej nie daje podstaw do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. W przedmiocie choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy potwierdzono, że zainteresowany wykonywał ciężką pracę fizyczną, lecz placówki medycyny pracy rozpoznały jedynie zmiany w układzie ruchu bez podłoża zawodowego, które są wynikiem przebytych urazów, choroby zwyrodnieniowej stawów i zmian dyskopatycznych kręgosłupa. Z kolei zdiagnozowany u strony przewlekły nieżyt prosty krtani, przewlekły podsychający nieżyt gardła i ropne zapalenie migdałków podniebiennych nie uzasadnia przyjęcia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy schorzeniem i warunkami pracy - brak jest zatem podstaw do rozpoznania u pacjenta choroby zawodowej górnych dróg oddechowych (rozpoznane schorzenia nie figurują w wykazie chorób zawodowych).

Mając na względzie powyższe opinie medyczne oraz analizując zebrany materiał dowodowy organ odwoławczy przyjął, że przeprowadzona dwustopniowa, pełna diagnostyka medyczna przez upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych placówki medyczne - jednoznacznie wykluczyły uznania wymienionych chorób zawodowych. Wydane orzeczenia lekarskie poprzedzone zostały specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia zainteresowanego. Są obiektywne, szczegółowo umotywowane, spójne oraz przekonujące.

Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na to rozstrzygnięcie – skarżący domagał się uchylenia decyzji obu instancji w całości, zarzucając naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy – tj. obrazę §1 ust. l Rozporządzenia Rady Ministrów poprzez przyjęcie, że skarżący nie spełnia warunków do rozpoznania chorób zawodowych, a także naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływy na wynik sprawy – tj. art. 7,77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Na poparcie skargi podał, że pomimo wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy w ogóle nie ustosunkowały się do przedłożonej przez skarżącego dokumentacji medycznej, w szczególności opinii biegłych sądowych, poprzestając na ich milczącym pominięciu wbrew obowiązkom spoczywającym w tym zakresie na organach administracji na podstawie art.7 , 77§1 i 107§3 kpa. W uzasadnieniu decyzji nie podano dlaczego odmówiono wiarygodności tym dowodom. Tym samym ponownie organ złamał zasadę swobodnej oceny dowodów, zgodnie z którą organ administracji publicznej dokonuje oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu w analizie zebranego materiału dowodowego. Nie wystarczy zatem w uzasadnieniu podać ogólnie, że "na podstawie dokumentacji lekarskiej, w tym opinii biegłych sądowych nie znajduje się podstaw do zmiany decyzji " bez merytorycznego ustosunkowania się do dowodów przedstawionych przez skarżącego (brak polemiki dowodów). Organ w szczególności nie ustosunkował się do dowodów wskazanych w piśmie z dnia [...] tj. opinii biegłych sądowych Sądu Okręgowego z zakresu chirurgu ogólnej i chirurgii urazowo-ortopedycznej z dnia – [...] [...]., [...] w sprawie o sygn. IV U 1142/05 oraz z dnia [...] w sprawie o sygn. IV U 1143/05. Pozycja 12 wykazu chorób zawodowych zalicza do chorób zawodowych przewlekłe choroby narządu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy, nadmiernym przeciążeniem, zapalenie pochewek ścięgnistych i kaletek maziowych, uszkodzenie łękotki, mięśni i przyczepów ścięgnistych, martwicę kości nadgarstka zapalenie nadkłykci kości ramieniowej, zmęczeniowe złamanie kości. Zdaniem skarżącego przedstawione przez niego w toku postępowania administracyjnego opinie biegłych sądowych potwierdzają, zarówno istnienie schorzeń z wykazu poz. 12, jak również związek przyczynowy pomiędzy wymuszoną pozycją ciała (warunki pracy), a rozpoznanymi schorzeniami. Powyższe opinie przekazane zostały D. Wojewódzkiemu Ośrodkowi Medycyny Pracy we W., jak i podczas pobytu w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. od [...]. do [...] dla lekarza prowadzącego, do których nie ustosunkował się organ.

Dopatrując naruszenia norm postępowania w przypadku odmowy uznania zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli, wymienionej w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych, skarżący sformułował zarzut poczynienia błędnych ustaleń faktycznych, w szczególności przez przyjęcie, że dominującą rolę w braku podstaw do rozpoznaniu tej choroby zawodowej odgrywa palenie tytoniu jako czynnika dominującego. Nadto, jak podkreślił skarżący - w przeprowadzonym badaniu spirometrycznym wykazano duże zaburzenia wentylacyjne (orzeczenie lekarskie z [...].). Podobnie w zakresie braku stwierdzenia choroby zawodowej przewlekłego zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołanego działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym, wymienionej w pozycji 6 wykazu, doszło do uchybień proceduralnych. Brak było bowiem orzeczenia w jednostce orzeczniczej I stopnia, gdyż orzeczenie lekarskie nr [...]. nie zawiera badań w kierunku zawodowej etiologii nieżytu błony i śluzowej gardła i krtani. Skarżący nigdy nie zrezygnował z badań w tym kierunku o czym świadczy wniosek o ponowne badanie z dnia [...] oraz pismo z dnia [...]

W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Ponadto, zgodnie z art. 153 tej ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Takie brzmienie cytowanej normy prawnej oznacza, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. powinien był bezwzględnie zastosować się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 29 września 2005 r. (sygn. akt 3 II SA/Wr 1780/03). Z drugiej strony, również skład Sądu orzekający obecnie, jest związany stanowiskiem zawartym w zapadłym wyroku, co oznacza obowiązek zweryfikowania wykonania zaleceń WSA przez organ w toku ponownego rozpatrywania sprawy.

Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga jest częściowo zasadna, a zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego w części orzekającej o braku podstaw do stwierdzenia zawodowej choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy lub nadmiernym przeciążeniem.

W wyroku z dnia 29 września 2005 r., WSA wskazał, że organy (a wcześniej nie uczyniły tego wypowiadające się w sprawie upoważnione placówki służby zdrowia), w ogóle nie ustosunkowały się merytorycznie do treści przedłożonych przez skarżącego w toku postępowania dowodów i nie dokonały istotnej do prawidłowego załatwienia sprawy polemiki, poprzestając na ich milczącym pominięciu, wbrew obowiązkom spoczywającym w tym zakresie na organach administracji z racji postanowień artykułów 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa. W szczególności sprzeniewierzono się wyrażonej w art. 80 kpa zasadzie swobodnej oceny dowodów, która musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. – opierać się należy na całym materiale dowodowym zebranym przez organ (przy czym chodzi tu o dowody zgromadzone nie tylko z inicjatywy dowodowej organu, lecz również wskazane przez strony postępowania) oraz powinna być oparta na wszechstronnym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, co oznacza, że organ nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu w analizie zebranego materiału dowodowego.

Mimo pewnych starań podjętych przez organy, stan faktyczny rozpoznawanej sprawy oraz ocena poszczególnych okoliczności budzą nadal uzasadnione wątpliwości co do jednej z jednostek chorobowych , tzn. wymienionych pod pozycją 12 wykazu chorób zawodowych, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) - przewlekłych chorób narządu ruchu wywołanych sposobem wykonywania pracy, nadmiernym przeciążeniem: zapalenie pochewek ścięgnistych i kaletek maziowych, uszkodzenie łękotki, mięśni i przyczepów ścięgnistych, martwica kości nadgarstka zapalenie nadkłykci kości ramieniowej, zmęczeniowe złamanie kości. Skarżący bowiem, co ewidentnie wynika z lektury akt administracyjnych, w toku postępowania administracyjnego przedkładał pisma i opinie biegłych sądowych - jak twierdzi, z postępowania toczącego się przed sądem powszechnym w sprawach o sygnaturach IV U 1142/05 oraz IV U 1143/05 - powołując się na ich treść, jakoby potwierdzających fakt rozpoznania przez biegłych lekarzy sądowych chorób wymienionych w pozycji 12 wykazu chorób zawodowych. Tymczasem w przesłanych Sądowi aktach w ogóle brak jest powoływanych przez skarżącego dowodów w postaci rzeczonych opinii biegłych sądowych, załączone zostały jedynie pozostałe dowody – głównie zaświadczenia lekarskie i wypisy z leczenia szpitalnego, nadto, ani uprawnione jednostki orzecznicze medycyny pracy, ani organy Inspekcji Sanitarnej nie odniosły się w sposób jasny i wyczerpujący do tychże opinii. Lakoniczna bardzo w tej materii jest wypowiedź Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]. w której stwierdzono, że cyt. "po ponownym przeanalizowaniu posiadanej w Instytucie dokumentacji lekarskiej, w tym opinii biegłych sądowych, na które powołuje się Pan K. w swoim piśmie, nie znajdujemy podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy. Podtrzymujemy opinię, o istnieniu u Pana K. uogólnionych zmian zwyrodnieniowych stawów (stawu barkowego, stawów kolanowych, biodrowych, kręgosłupa w odcinku szyjnym i lędźwiowym, dyskopatia szyjna i lędźwiowa), które nie mają żadnego związku ze sposobem wykonywania pracy." Takie zdawkowe sformułowanie, przytoczone następnie przez organ w zaskarżonej decyzji, bez żadnego dodatkowego odniesienia się, nie wyjaśnia w szczególności, czy istotnie biegli sądowi stwierdzili występowanie u skarżącego któregokolwiek ze schorzeń enumeratywnie wymienionych w pozycji 12 wykazu, a więc czy zachodzi – jak zdaje się utrzymywać skarżący – rozbieżność między rozpoznaniem w tej mierze, poczynionym w ramach toczącego się postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej a diagnozą biegłych sądowych w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Słusznie zatem w skardze podniesiono ponowne naruszenie przez organy norm proceduralnych art. 7, 77 § 1, 107 § 3 oraz art. 80 kpa w zakresie powinności dokładnego wyjaśnienia całokształtu okoliczności stanu faktycznego oraz dokonania analizy wszystkich dowodów zebranych w sprawie, a tym samym brak dostosowania się do zaleceń WSA w poprzednim wyroku, co stanowi obrazę normy art. 153 p.p.s.a. W ponownym postępowaniu rzeczą organu prowadzącego postępowanie będzie włączenie do akt w poczet dowodów tychże "opinii biegłych sądowych", które przedkładał skarżący, oraz ustosunkowanie się do ich treści zgodnie z przytoczonymi wymogami art. 80 i 107 § 3 kpa, w świetle zarzutu skarżącego co do istnienia rozbieżności w rozpoznaniu oraz związku przyczynowo – skutkowego między warunkami pracy skarżącego a występującego u niego schorzeniami narządu ruchu.

W przedmiocie natomiast pozostałych chorób, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stosownie do § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia, chorobą zawodową jest jedna z chorób określonych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia pod warunkiem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W świetle rozporządzenia, choroby zawodowe stwierdza inspektor sanitarny na podstawie orzeczenia jednostek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. Takie dowody w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej nakazuje inspektorowi zgromadzić i ocenić § 10 ust. 1 rozporządzenia. Tylko wówczas, gdy orzeczenie lekarskie uprawnionej jednostki rozpoznaje chorobę zawodową, wymienioną w wykazie, a dochodzenie epidemiologiczne wykazuje, że czynniki szkodliwe występowały w środowisku pracy, przesłanki wymagane do stwierdzenia choroby zawodowej należy uznać za spełnione.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że nie występują przesłanki do stwierdzenia chorób zawodowych ujętych w pozycjach 4 i 6 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do wskazanego powyżej aktu wykonawczego.

Dla uznania choroby zawodowej z tytułu przewlekłych chorób oskrzeli wywołanych działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących (poz. 4 wykazu) wymagane jest bezwzględnie równoczesne stwierdzenie niewydolności narządu oddechowego, o czym mowa wprost w tym przepisie. Niewydolność oddechowa zaś nie została ujawniona u skarżącego podczas przeprowadzanych kilkakrotnie badań lekarskich, o czym mowa wyraźnie i logicznie, w orzeczeniach uprawnionych jednostek medycyny pracy. Jedyne stwierdzone zaburzenie wentylacyjne, miało miejsce tylko podczas jednego badania spirometrycznego w DWOMP, ale nie zostało ono potwierdzone obiektywnym badaniem gazometrii ani późniejszymi badaniami (także spirometrycznym) podczas pobytu w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Przyczyną nieprawidłowości była, jak podał DWOMP – "niewłaściwa współpraca ze strony pacjenta podczas badania (badanie subiektywne), a wynik jest niewiarygodny w porównaniu do gazometrii (badanie obiektywne)."

Organy nie kwestionowały przy tym narażenia na działanie czynników szkodliwych i wbrew przekonaniu wyrażonemu w skardze nie eksponowały jako czynnika sprawczego palenia przez skarżącego tytoniu, co jasno wynika z wydanych orzeczeń lekarskich.

Podobnie, w ogóle nie stwierdzono u skarżącego chorób ujętych w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych, tj. zmian pod postacią cyt: "przewlekłego zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy, wywołanego działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym i uczulającym". Jak bowiem ustalono, skarżący cierpi tylko na przewlekły nieżyt prosty krtani, przewlekły podsychający nieżyt gardła i ropne zapalenie migdałków podniebiennych. Choroby migdałków nie są wcale wyszczególnione w wykazie chorób zawodowych, zaś inne dolegliwości skarżącego w obrębie nosa, gardła i krtani nie mają tego charakteru, jaki jest wymagany brzmieniem normy zawartej w pozycji 6 wykazu, to znaczy – nie są one zanikowe lub przerostowe, tudzież alergiczne. Skoro zaś zdiagnozowane schorzenia nie są objęte wykazem chorób zawodowych, nie zachodzi zatem spełnienie jednej z bezwzględnie wymaganych przesłanek prawnych jaką jest wystąpienie choroby uznawanej przez normodawcę za zawodową, a nie może być za nią uznane jakiekolwiek schorzenie pracownika, nawet jeśli praca była wykonywana w warunkach szkodliwych i zachodzi związek przyczynowy między taką pracą a schorzeniem (niewymienionym w wykazie).

Nie można również podzielić zarzutu skargi w przedmiocie naruszenia uprawnienia skarżącego do dwuinstancyjnego orzekania przez uprawnione jednostki medycyny pracy. Z orzeczenia DWOMP wynika bowiem, że skarżący był jednak poddany w tej placówce badaniom narządu oddechowego, w tym i badaniom laryngologicznym w kierunku zawodowej etiologii nieżytu błony śluzowej gardła i krtani, o czym wnosić należy z jednoznacznej treści przytoczonej na stronie 3 orzeczenia DWOMP z dnia 5.09.2006 r. DWOMP rozpoznał wówczas przewlekły podsychający nieżyt nosa, przewlekły prosty nieżyt krtani oraz przewlekłe ropne zapalenie migdałków bocznych, co odpowiada późniejszym ustaleniom Instytutu Medycyny Pracy w S..

Wypada zauważyć, iż w toku postępowania skarżący, aczkolwiek przedstawił liczne zaświadczenia lekarskie, wypisy etc., jednak nie podważył skutecznie dowodu z wzajemnie zbieżnych ze sobą opinii uprawnionych jednostek medycyny pracy w zakresie chorób wymienionych w pozycjach 4 i 6 wykazu – nie przedłożył bowiem badań z innych jednostek medycznych, które stanowiłyby przeciwdowód, jeśli chodzi o odmienne zdiagnozowanie omawianych zmian chorobowych, Zarzuty skargi w tej mierze nie zostały poparte żadnym dowodem. W tej sytuacji, wyczerpujące w części dotyczącej tych dwóch chorób zawodowych, pełne i nie budzące żadnych wątpliwości orzeczenia lekarskie wydane przez uprawnione jednostki diagnostyczne mają bez wątpienia – jak trafnie przyjęły organy inspekcji sanitarnej - walor opinii biegłych, o których mowa w art. 84 § 1 k.p.a., stanowiąc miarodajny dowód w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., stając się podstawą do wydania prawidłowego pod względem merytorycznym (w omawianej części) rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu w części zaskarżonej decyzji, natomiast na podstawie art. 151 p.p.s.a. dalej idącą skargę oddalił. Orzeczenie jak w pkt III sentencji znajduje wsparcie w art. 152 p.p.s.a.