Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 573/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2016 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2015 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na przestrzenny znak towarowy oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "organ", "UP RP") decyzją

z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], działając na podstawie art. 164 w związku

z art. 131 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1410; dalej jako "p.w.p."), art. 105 § 1 Kpa.

w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p. oraz art. 100 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., po rozpoznaniu wniosku Z. L. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...] Z. L." (dalej "wnioskodawca") o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy przestrzenny o nr [...] udzielonego na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą

w [...] (dalej: "spółka", "skarżąca"), unieważnił prawo ochronne na ww. znak towarowy w części dotyczącej towarów z klasy 9, tj. radiokomunikacja (aparatura) przenośna będąca antenami, osprzęt do urządzeń telekomunikacyjnych będący antenami, anteny: anteny radiowe, anteny samochodowe, anteny CB, anteny telekomunikacyjne oraz usług z klasy 35, tj. eksponowanie towarów pozwalające nabywcy je oglądać i kupować w sklepie internetowym z artykułami, urządzeniami i przyrządami elektrycznymi, elektronicznymi, do transmisji i reprodukcji dźwięku będącymi antenami, urządzeniami radiowo-telewizyjnymi oraz osprzętem do nich będącymi antenami, antenami CB, osprzętem do radioodbiorników CB będącym antenami w pozostałym zakresie postępowanie umorzył.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

W dniu [...] czerwca 2013 r. do UP RP wpłynął wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy przestrzenny o numerze [...] udzielonego

na rzecz skarżącej spółki, przeznaczonego do oznaczania towarów i usług z klas 9, 35 i 38, takich jak: radiokomunikacja (aparatura) przenośna, radia dwukierunkowe, włączając radia CB, radia o krótkim zasięgu z tunerem AM/FM oraz opcją informującą o pogodzie oraz o sytuacji na drogach, radia GMRS o większym zasięgu, radia dla statków, odbiorniki i akcesoria GPS, modemy, pagery, osprzęt do urządzeń telekomunikacyjnych, anteny: anteny radiowe, anteny samochodowe, anteny CB, anteny telekomunikacyjne; eksponowanie towarów pozwalające nabywcy je oglądać i kupować w sklepie internetowym z artykułami, urządzeniami i przyrządami elektrycznymi, elektronicznymi, fotograficznymi, żeglarskimi, pomiarowymi, sygnalizacyjnymi, kontrolnymi, urządzeniami do nagrywania, transmisji i reprodukcji dźwięku i obrazu, nawigacją satelitarną, urządzeniami radiowo - telewizyjnymi oraz osprzętem do nich, urządzeniami podłączanymi do komputera, sprzętem komputerowym oraz osprzętem komputerowym, antenami CB, radioodbiornikami CB i osprzętem do nich; usługi reklamy; zarządzanie w działalności handlowej, administrowanie działalności handlowej; usługi agencji reklamowej; profesjonalne sporządzanie statystyk, także on-line; sondaże, badania opinii publicznej, doradztwo i sporządzanie opinii handlowych, informacja handlowa; dostarczanie informacji przez sieci telekomunikacyjne i Internet w celach reklamowych i handlowych; dystrybucja towarów w celach reklamowych, rozpowszechnianie ogłoszeń reklamowych, wynajmowanie powierzchni na cele reklamowe oraz ogłoszenia handlowe i reklamowe; wypożyczanie materiału reklamowego; pośrednictwo w umowach kupna i sprzedaży towarów, także odpłatne wykonywanie usług przyjmujących postać danych, tekstu, obrazu i/lub dźwięku przy zastosowaniu sieci komputerowych lub telekomunikacyjnych; marketing bezpośredni, marketing, doradztwo w zakresie zbytu i zakupu; powyższe usługi również dostarczane on-line z elektronicznych lub komputerowych baz danych lub Internetu; materiały reklamowe, publikowanie tekstów reklamowych, uaktualnianie materiałów reklamowych, bezpośrednia reklama on-line w sieci komputerowej i telekomunikacyjnej, oferowanie usług aukcyjnych w formie promocji; opracowywanie interaktywnego panelu informacyjnego do dystrybucji, promocji, sprzedaży; bezpośrednia usługa zamawiania towarów i usług za pośrednictwem komputera, telefonu, radioodbiorników CB; usługi telekomunikacyjne: komunikacja wykorzystująca terminale komputera, przekazywanie danych, tekstu, dźwięku i obrazu, przekazywanie wiadomości i obrazów przy pomocy komputera, usługi radiowe w zakresie przekazywania wiadomości, zbieranie, zestawianie, udostępnianie, przesyłanie i dostarczanie wiadomości i informacji w szczególności do baz danych dostępnych publicznie, do sieci przesyłu danych, takich jak Internet lub

na zapotrzebowanie per faxpolling, przesyłanie telekopii, przesyłanie danych on-line, transmisja satelitarna dźwięku i obrazu, usługi agencji prasowej i domu mediowego, obsługa telekonferencji, poczta elektroniczna, ogłoszenia elektroniczne, dostarczanie dostępu do elektronicznych tablic ogłoszeń on-line, przesyłanie, dystrybucja

i transmisja sygnałów telewizyjnych, radiowych, telekomunikacyjnych przez bezprzewodową i/lub kablową sieć cyfrową i analogową włącznie z operacjami

on-line i off-line, także przez komputer, transmisja danych drogą satelitarną on-line przez globalną sieć komputerową; przesyłanie informacji, przesyłanie informacji tekstowej i obrazowej przez komputery, łączność poprzez terminale komputerowe, łączność radiowa, łączność telefoniczna, łączność poprzez sieć światłowodów, poczta elektroniczna, przekaz satelitarny, telefonia komórkowa, wypożyczanie modemów, wypożyczanie telefonów, wypożyczanie urządzeń do przesyłania informacji, wypożyczanie urządzeń telekomunikacyjnych, zlecenia przywoławcze poprzez radio, telefon lub inne środki łączności elektronicznej.

Wnioskodawca uzasadniając interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego prawa wskazał, że został wezwany przez uprawnionego (spółkę)

do zaniechania naruszeń znaków towarowych do niego należących. Stwierdził,

że uprawniony dokonał zgłoszenia spornego znaku towarowego działając w złej wierze. Podał, że spółka doskonale orientuje się na rynku produktów branży CB, znając konkurentów oraz ich asortyment. Wnioskodawca uznał, że celem zgłoszenia spornego znaku było rozporządzenie nabytym prawem z pokrzywdzeniem konkurentów i ich zablokowanie w udziale w rynku produktów branży CB. Ponadto wnioskodawca stanął na stanowisku, że sporne oznaczenie pozostaje tylko

i wyłącznie towarem o kształcie zdeterminowanym naturą towaru, a dodatkowo nie nadaje się do odróżnienia towarów w obrocie.

W piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. wnioskodawca uzupełnił swoje stanowisko, wskazując jako podstawę prawną przepis art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p.

Spółka w odpowiedzi na wniosek wniosła o jego oddalenie. Oświadczyła,

że kształt anten do radia CB będący przedmiotem zgłoszenia przestrzennego znaku towarowego za numerem [...], na które otrzymała prawo ochronne, został zaprojektowany i wyprodukowany przez [...] w połowie lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Stwierdziła, że kształt spornego znaku towarowego został tak pomyślany przez konstruktorów, by zawierał elementy oryginalne, nie zestawiane dotychczas razem i nie występujące w takiej formie

w branży. Zespół elementów składających się na kształt opracowanego modelu miał w założeniu wskazywać i identyfikować jego źródło pochodzenia. Wskazała, że

do istotnych elementów omawianej formy przestrzennej należą, obok charakterystycznej przezroczystej tulei, w środku której widoczny jest walec

z nawiniętym drutem koloru złotego, również – niebieski pierścień pod cewką, znajdujący się na promienniku talerzyk – dysk oraz dodatkowa spirala

ze srebrzystego drutu. Przezroczysta cewka prototypowej "Missouri" będącej

na początku lat 90-tych ubiegłego wieku rozwiązaniem nowatorskim i oryginalnym ukształtowała "rodzinę" modeli CB President: "alabama", "dakota", a obecnie

od ponad roku również "missouri export". Spółka stwierdził, że to właśnie kształt legendarnego modelu "missouri" stał się wyróżnikiem przedsiębiorstwa.

Uprawniona spółka stwierdziła, że w wyniku używania w obrocie kształt spornego znaku stał się na przestrzeni ponad 15 lat na tyle odróżniający, że

w warunkach polskich jego odróżnialność można porównać z odróżnialnością innego znaku przestrzennego występującego co prawda w innym asortymencie towarów

- a mianowicie z kształtem batonu Toblerone z trójkątnymi kawałkami czekolady przedstawiającymi szczyt Matterhornu.

Spółka, podsumowując swoje stanowisko, stwierdziła, że sporny znak towarowy posiada dostateczne znamiona odróżniające pozwalające na korzystanie przez niego z ochrony ustawy – Prawo własności przemysłowej ze względu

na dystynktywny i pozbawiony opisowości charakter, w tym charakterystyczne elementy dominujące, kształt nie wynikający z natury towaru, jak i nie posiadający charakteru technicznego. Zdaniem spółki, niezależnie od wymienionych wyżej cech znaku, sporny znak nabrał w następstwie używania jeszcze przed datą zgłoszenia

w UP RP charakteru odróżniającego wskazującego na pochodzenie

od uprawnionego w przeciętnych warunkach obrotu, to jest, że zostały spełnione przesłanki z art. 130 p.w.p. Ponadto, w ocenie spółki, zgłoszenie spornego znaku nie nastąpiło w złej wierze, gdyż to właśnie uprawniona, nie zaś wnioskodawca może wykazać się dowodami autorstwa formy i kształtu kwestionowanego znaku towarowego [...], a także ponad 15-letnim rzeczywistym i intensywnym używaniem znaku w obrocie na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

Na rozprawie przed UP RP w dniu [...] listopada 2013 r. wnioskodawca podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Przedłożył wezwania do zapłaty w celu wykazania dążeń uprawnionej spółki do wyeliminowania wnioskodawcy z rynku anten CB, poprzez kierowanie akcji przedsądowych nakierowanych na zaniechanie sprzedaży przez [...] anten modelu CB [...].

W piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. uprawniona spółka podtrzymała swoje stanowisko w sprawie. Podniosła, że w zgłoszeniu do rejestracji, w podejmowanych działaniach ochronnych (wezwania do zaprzestania naruszeń, listy ostrzegawcze, etc) mających na celu niedopuszczenie do deprecjonowania renomy znaku uprawniona wykonywała i wykonuje nadal przysługujące jej ustawowo uprawnienie. Zakwalifikowanie przez wnioskodawcę wykonywania przez uprawnioną swych ustawowych uprawnień jako "dążenie spółki uprawnionego do wyeliminowania wnioskodawcy z rynku anten CB" jest, zdaniem spółki, niezrozumiałe i sprzeczne

z istotą ochrony przewidzianą w Prawie własności przemysłowej.

Spółka dodała, że powołane przez wnioskodawcę dowody, takie jak faktury

i przyjęcia eksportowe (zakupu towarów dokonywano w Chinach) wskazują, że to wnioskodawca podejmował działania mające na celu upodobnienie swoich produktów do znaku przestrzennego uprawnionej w celu przechwycenia jej klienteli

i renomy budowanej z sukcesem na blisko 15 lat przed zgłoszeniem znaku

na terytorium RP.

Na rozprawie w dniu [...] czerwca 2014 r. świadek – syn wnioskodawcy oświadczył, że zajmuje stanowisko wiceprezesa w firmie [...] i w 2005 r. był odpowiedzialny za wprowadzanie różnego typu urządzeń elektrycznych

i elektronicznych, w tym do jego obowiązków należał segment CB. Funkcje te pełni nadal. Oświadczył, iż w 2006 r. firma zaczęła zlecać produkcję głównie w Chinach. Była to firma [...]. Tej firmie zlecono produkcję pierwszych anten CB, które wprowadzono na rynek, m.in. antena [...]. Jest to antena niemalże identyczna jak sporna. W lipcu 2009 r. firma wnioskodawcy wprowadziła antenę identyczną z anteną sporną, tj. [...]. W roku 2008 przez firmę wnioskodawcy została wprowadzona antena [...], która również jest niemalże identyczna albo bardzo zbliżona do anteny spornej. Świadek ponadto oświadczył, że na przełomie lat 2006-2010 wnioskodawca wprowadził do obrotu minimum 20 do 25 modeli anten, które w swojej budowie są dość podobne. Stwierdził, że spotkał się z antenami konkurencji. Najbardziej znane mu modele to produkty marki [...],[...],[...] i [...]. Wszystkie te firmy oferowały podobne bądź takie same konkurencyjne produkty. Świadek zeznał, że w 2010 r. produkty identyczne bądź podobne do spornego znaku były powszechnie używane na rynku. Świadek oświadczył, że nie istnieją żadne różnice między kształtem anteny objętym spornym prawem a kształtem anteny wnioskodawcy model [...] poza kolorystycznym wykończeniem.

Wnioskodawca przedłożył między innymi pozew spółki o zaniechanie naruszenia znaku towarowego i zapłatę. Wskazał, że cechy funkcjonalne dominują

w zarejestrowanej formie przestrzennej [...] i odzwierciedlają w sposób dosłowny kształt rynkowy anten CB, co wyklucza antenę [...] z rejestracji jako znak towarowy. Dodatkowo podkreślił, że oznaczenie [...] nie zawiera informacji o pochodzeniu tak oznaczonych towarów (anten CB) z jednego i tego samego źródła (od tego samego przedsiębiorcy) w znaczeniu przyjętym przez przepisy ustawy p.w.p. Zdaniem wnioskodawcy, dla przyjęcia zdolności odróżniającej danego znaku (zarówno pierwotnej, jak i wtórnej), kryterium rozstrzygającym jest nie to, czy znak posiada jakiekolwiek znamiona odróżniające, lecz to, czy ma on dostateczne znamiona odróżniające pozwalające na identyfikację źródła pochodzenia towaru. W przeciwnym wypadku rejestracja formy przestrzennej o cechach powszechnie znanej konfiguracji elementów konstrukcyjnych, oczywistej dla anten CB, jako znaku towarowego miałaby w efekcie skutek antykonkurencyjny (odwzorowanie funkcjonalnych właściwości towaru w znaku towarowym skutkowałoby brakiem możliwości produkowania przez innych przedsiębiorców własnych towarów w kształcie zarejestrowanym jako znak towarowy), co nie jest okolicznością pożądaną.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. wnioskodawca podtrzymał swoje stanowisko, że uprawniona spółka dokonała zgłoszenia spornego znaku towarowego w złej wierze, bowiem w zamiarze nagannym z punktu widzenia zasad uczciwości kupieckiej dokonała zgłoszenia anteny uznawanej przez uprawnioną za "znak towarowy", która to antena (zarówno antena CB [...], jak i antena

CB [...]) przed datą zgłoszenia "znaku towarowego" w ilości wielotysięcznej była już przedmiotem obrotu handlowego dokonywanego przez wnioskodawcę. Wnioskodawca podtrzymał również, że uprawnionej spółce udzielono prawa ochronnego na oznaczenie, które nie może być znakiem towarowym i które nie ma dostatecznych znamion odróżniających (art. 129 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 p.w.p.). Podniósł, że samodzielność znaku towarowego względem towaru jest podstawowym kryterium jego zdolności do odróżniania. Towar jako taki nie może być swoim własnym instrumentem identyfikacyjnym. Forma towaru aby mogła pełnić funkcję znaku musi być czymś innym niż istota towaru. W efekcie, na gruncie niniejszej sprawy, wnioskodawca podniósł, że kwestionowanemu "znakowi towarowemu" brakuje wystarczającej dystynktywności (charakteru odróżniającego), z uwagi na to, że znak ten nie "odstaje na tle zwyczajnie stosowanych na rynku alternatywnych form towarów tego samego rodzaju", a przy tym przyjęte przez uprawnioną spółkę oznaczenie nie jest czymś odrębnym, niezależnym wobec towaru, który ma oznaczyć, co prowadzi do wniosku, że brak jest ustawowych warunków wymaganych do ochrony przestrzennego znaku towarowego spółki. W ocenie wnioskodawcy,

antena CB – model [...], której przyznano prawo ochronne nie jest identyfikowana przez odbiorców jako znak towarowy, a wyłącznie jako postać anteny CB, co oznacza, że taki znak towarowy w ogóle nie spełnia podstawowej funkcji wymaganej dla znaku towarowego, tj. odróżnienia towarów w obrocie.

W piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. spółka podniosła, że o fakcie kojarzenia kształtu spornego znaku towarowego z przedsiębiorstwem uprawnionej świadczą powoływane już dowody o przesyłaniu na adres przedsiębiorstwa uprawnionej uszkodzonych anten CB o kształcie zbliżonym lub imitującym kształt spornego znaku towarowego. Anteny te były (i nadal są) wysyłane przez ich nabywców w celu dokonania napraw gwarancyjnych, mimo że pochodziły z przedsiębiorstw naruszycieli – naśladowców. Do chwili obecnej tego typu anteny są nadal przesyłane do przedsiębiorstwa uprawnionej spółki. Co więcej, na przesyłanych

antenach CB widnieją oznaczenia innych przedsiębiorców, a mimo to ich kształt kojarzony jest i identyfikowany z przedsiębiorstwem [...]. Spółka wskazała,

że zgłoszenia reklamacji anten o budowie zbliżonej czy naśladującej kształt spornego znaku towarowego przestrzennego, w szczególności zaś zgłoszenie z dnia [...] lipca 2014 r., a więc blisko 5 lat od zgłoszenia do UP RP spornego przestrzennego znaku towarowego, świadczy jednoznacznie, iż zarówno w momencie zgłoszenia, jak i do chwili obecnej kształt spornego znaku towarowego przestrzennego nadal wskazuje źródło pochodzenia, którym jest przedsiębiorstwo uprawnionej spółki.

Na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2015 r. wnioskodawca podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Podkreślił, że spółce udzielono prawo ochronne

na oznaczenie, które nie może być znakiem towarowym, bowiem towar jako taki (antena) nie może być swoim własnym instrumentem identyfikacyjnym. Ponadto, jak wskazał wnioskodawca, kształt anteny CB model [...] nakierowany

na zwiększenie atrakcyjności formy i znaczne podniesienie wartości towaru eliminuje możliwość jego rejestracji jako znaku towarowego.

Zdaniem spółki, wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał na czym miałaby polegać większa atrakcyjność anteny o kształcie odpowiadającym spornemu oznaczeniu. W zakresie art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. podniosła, że nie zostały wykazane żadne okoliczności świadczące o złej wierze spółki, która była pierwsza na rynku od lat 90-tych.

UP RP w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał na wstępie, że wnioskodawca posiada interes prawny wyłącznie w zakresie towarów objętych klasą 9 oraz usług z klasy 35. Dodał, że towary należące do wspominanych klas oraz ich sprzedaż należy uznać za odpowiadające rodzajem, funkcją oraz przeznaczeniem antenom CB, które są przedmiotem listu ostrzegawczego skierowanego

do wnioskodawcy oraz postępowania w sprawie o naruszenie spornego prawa ochronnego. Jednocześnie jednak wnioskodawca, w ocenie UP RP, nie może powoływać się na istnienie po swojej stronie interesu prawnego w zakresie pozostałych towarów i usług ujętych w zakresie ochrony spornego znaku towarowego. Towary i usługi te są bowiem, jak podkreślił organ, w sposób oczywisty różne od towarów objętych żądaniem uprawnionej spółki.

UP RP wyjaśnił, że pojęcie uwarunkowania towaru wyłącznie jego naturą należy rozumieć jako wymóg samoistności oznaczenia, tj. wyłączona od rejestracji jest forma, bez której towar nie jest w stanie istnieć. Udzielenie takiej ochrony spowodowałoby wyłączenie spod możliwości rejestracji całej kategorii towarów,

np. rejestracja kształtu piłki nożnej, jako znaku towarowego spowodowałaby wyłączenie możliwości rejestracji piłek nożnych przez pozostałych konkurentów,

to samo dotyczy sztućców. Dlatego pojęcie to należy interpretować wąsko. Forma niezbędna do uzyskania efektu technicznego odwołuje się do właściwości funkcjonalnych kształtu towaru.

Analizując znak jako całość organ uznał, że relewantny krąg odbiorców nie skojarzy kształtu anteny z pochodzeniem towarów od konkretnego przedsiębiorcy, lecz z samym produktem. Kształt rozpatrywanej anteny jest banalny, nie zawiera żadnych elementów charakterystycznych, które pozwalałyby na jej utożsamienie

z konkretnym źródłem. Dla potencjalnego odbiorcy sama antena jest informacją, że ma do czynienia ze sprzętem do odbioru fal radiowych. Kształt anteny w całości oraz rozmieszczenie jej poszczególnych elementów są uwarunkowane funkcjonalnie tak żeby możliwe było odbieranie za jej pomocą fal radiowych podczas jazdy samochodem. W związku z powyższym kształt tej anteny jest uwarunkowany technicznie tak, by można było przymocować ją do dachu samochodu, miała ona odpowiednią elastyczność i długość pozwalającą na przemieszczanie się

w przestrzeniach o nisko osadzonym stropie.

Jak przypomniał UP RP, uprawniona spółka stanęła na stanowisku, że mimo, iż sporny kształt posiada elementy techniczne, niezbędne do prawidłowego działania urządzenia, to zastosowany w nich kształt i dobór elementów nie jest typowy

i właśnie użycie tych szczególnych w kształcie i formie elementów składających się na całość oznaczenia stanowi o jego dystynktywności. Spółka wskazała między innymi, że niebieski pierścień jest montowany na wszystkich modelach anten

i stanowi znak rozpoznawczy spółki. Promiennik anteny również został fantazyjnie zaprojektowany i obudowany elementami z tworzywa sztucznego. Promiennik jest wykonany z drutu koloru srebrnego, który na około 1/3 długości został zwinięty

w spiralę stanowiącą dodatkową cewkę. Pod nią osadzono podłużny element z tworzywa sztucznego. Na promienniku, pomiędzy mocowaniem promiennika oraz zwojem został zamontowany dysk z tworzywa sztucznego. Sam promiennik jest natomiast osadzony na stożku. W ocenie uprawnionej spółki, zestawienie powyższych elementów w kształcie modelu "[...]" stanowiącego obecnie przestrzenny znak towarowy [...] miało na celu wyróżnienie tego modelu wśród innych anten występujących w branży i miało być kojarzone jednoznacznie

z przedsiębiorstwem [...]. Jednocześnie spółka nie zanegowała faktu, że poszczególne elementy kwestionowanego znaku występowały wcześniej w sposób odrębny w innych modelach anten CB.

UP RP stwierdził, że forma przedmiotowego znaku nie ma charakteru samodzielnego względem towaru, który ma identyfikować. Forma anteny CB wymuszona jest parametrami transmisji – długość anteny, uzwojenie cewki

i promiennika, warunkami użytkowania – okrągła podstawa, osłona na cewkę, sprężynowy bat – promiennik. Nie może zatem być znakiem towarowym dla anten CB. Wymienione cechy to właściwości techniczne jakie wprost wynikają z założeń techniczno-projektowych oraz wymogów dla urządzeń służących do transmisji dźwięku lub obrazu. Okrągła podstawa zapewnia stabilne podparcie urządzenia

w toku użytkowania, a pozbawienie jej narożników wyklucza uszkodzenie karoserii pojazdu pochodzące od przeciążenia krawędzi podstawy i nagromadzenie naprężeń w miejscu pod ewentualnie występującym narożnikiem. Co więcej, jak podał organ, podstawa musi być odporna na podmuchy wiatru, dlatego też musi być pozbawiona krawędzi i płaszczyzn tworzących zawirowania powietrza zmniejszające jej stabilność. Osłona cewki ma chronić uzwojenie przed uszkodzeniami mechanicznymi, ale także w związku z potencjalnym narażeniem anteny na wyładowania atmosferyczne ma zapewniać swobodną ocenę wizualną stanu cewki. Elastyczne krążki i tuleje znajdujące się bezpośrednio za cewką anteny służą ochronie obudowy cewki przed uszkodzeniami mechanicznymi będącymi następstwem drgań promiennika, przy jednoczesnym zapewnieniu elastyczności promiennika anteny pod naporem wiatru lub podczas przejeżdżania przez niskie pomieszczenia. Promiennik anteny wykonany jest ze sprężystego drutu o okrągłym przekroju, co pozwala na odkształcanie się go pod wpływem wiatru, naporu powietrza albo w skutek kontaktu z przeszkodami.

Niebieski pierścień umieszczony nad podstawą anteny nie może, w ocenie

UP RP, wpłynąć na odmienne stanowisko organu co do przesłanek unieważnienia spornego prawa. UP RP wskazał, że znak towarowy zobrazowany w rejestrze znaków towarowych zawiera pierścień w kolorze niebieskim bez dodatkowych oznaczeń graficznych czy słowno-graficznych. Zaprezentowana część anteny przez uprawnioną w piśmie z dnia [...] września 2013 r. odbiega wizualnie

od zarejestrowanego oznaczenia, bowiem zawiera oznaczenie słowno-graficzne "PRESIDENT", co zmienia znacząco istotę znaku.

UP RP odnosząc się do kwestii możliwości uzyskiwania praw wyłącznych

na oznaczenia składające się z kolorów podał, że niebieski pierścień nakładany przy podstawie anteny nie nadaje znakowi oryginalności, ponieważ obramowanie takie nie jest w stanie przyciągnąć uwagi odbiorców, w stopniu umożliwiającym zindywidualizowanie źródła komercyjnego pochodzenia towaru.

Zdaniem UP RP, sporne oznaczenie nie odbiega w wyraźny sposób

od kształtu anteny niezbędnego od uzyskania efektu technicznego. Elementy spornego oznaczenia są niezbędne do odegrania roli pełnowartościowego produktu. Ponadto oznaczenie to nie posiada cech odróżniających, fantazyjnych, dekoracyjnych oraz nie odznacza się niebanalnym, wyjątkowym wzornictwem.

UP RP przeanalizował sposób postrzegania oznaczenia przez odbiorców biorąc pod uwagę element oceny jakim jest występowanie na rynku większej lub mniejszej liczby podobnych form występujących na rynku. Organ wziął pod uwagę stopień zorientowania potencjalnych odbiorców oraz warunki zbytu w analizowanej grupie towarów. UP RP stwierdził, że przy zakupie towarów będących przedmiotem niniejszego postępowania stopień uwagi odbiorców jest dość wysoki, gdyż nie chodzi w tym przypadku o artykuły konsumpcji masowej, lecz o produkt kupowany rzadko, który ma służyć przez długi czas. W odniesieniu do takich towarów krąg odbiorców zwraca raczej uwagę na jakość towaru, jego parametry oraz na reputację producenta, którego logo znajduje się na towarze. W sytuacji gdy nie zachodzi okoliczność nabywania towarów w systemie samoobsługowym, lecz towar podaje sprzedawca, wyłącznym elementem branym pod uwagę będą dane techniczne produktu, marka oraz producent. Jak podał organ, świadczą o tym również komentarze zamieszczone na forach internetowych. Internautów głównie interesuje zasięg anteny. Internauci ponadto doceniają, że antena model [...] jest krótka, lecz nie z uwagi na walory estetyczne lecz ze względu na wygodę – nie muszą zdejmować anteny przy wjeździe do garażu. Również sposób promocji produktów należących do spółki, który przejawił się w publikacji artykułów w czasopismach branżowych jest raczej skoncentrowany na walorach technicznych reklamowanych anten, a nie estetycznych.

Jak stwierdził UP RP pomimo, że na rynku występują różne kształty anten, analizowany kształt nie może stanowić znaku towarowego, który zgodnie z ustawą ma pełnić funkcję gwarancyjną, to jest ma być gwarantem, że produkt oznaczany tym znakiem ma niezmienioną jakość. O ile znak towarowy Missouri czy PRESIDENT może taką funkcję pełnić, o tyle w przypadku samego gołego kształtu anteny odbiorca może mieć wątpliwości, czy na pewno ta antena pochodzi

od poszukiwanego producenta. W ocenie UP RP, odbiorca, biorąc do ręki taką antenę, nawet jeśli już wcześniej widział ten kształt i był zadowolony z produktu, będzie jednak szukał informacji potwierdzającej, że ta antena ma tę samą jakość jak poprzednia. Taką informacją, która rozwieje wątpliwości konsumenta, będzie umieszczony na opakowaniu znak towarowy Missouri lub PRESIDENT. W opinii organu, ujrzawszy oznaczenia słowno-graficzne, konsument nie poszukuje już

na opakowaniu informacji dotyczącej podmiotu wprowadzającego produkt do obrotu.

W konkluzji UP RP wskazał, że potencjalny odbiorca nie dostrzeże w kształcie anteny informacji o pochodzeniu produktu, zaś rozpatrywana forma stanowiąca kształt anteny dla potencjalnego odbiorcy będzie wyłącznie informacją, że antena ta to antena CB przeznaczona do odbioru fal radiowych. Wobec podniesionych przez spółkę przykładów rejestracji oznaczeń przestrzennych organ wskazał, że nie są mu znane okoliczności przyznania praw wyłącznych na te znaki, w oparciu o które OHIM zarejestrował te oznaczenia. Jednocześnie UP RP podkreślił, że kwestię zdolności rejestrowej znaku Urząd ocenia indywidualnie, uwzględniając każdy przypadek oddzielnie, a nie w oparciu o analogię. Nadto organ wskazał, że nie jest możliwe powoływanie się na nabycie wtórnej zdolności odróżniającej przez oznaczenia wyłączone od rejestracji na podstawie art. 131 p.w.p. Wyłączenie tych kategorii oznaczeń od rejestracji ze względu na ochronę interesu podmiotów działających w obrocie jest bezwzględne i nie podlega żadnym ograniczeniom. W szczególności, jak podał organ, stosownie do art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p., nie mogą nabyć wtórnej zdolności odróżniającej oznaczenia, które stanowią formę towaru, uwarunkowaną wyłącznie jego naturą, niezbędną do uzyskania efektu technicznego lub znacznie zwiększającą wartość towaru. Jak podkreślił organ, oznaczenie przestrzenne, nawet jeżeli stanowi kształt towaru, może nabyć wtórną zdolność przez używanie, o ile nie jest kształtem uwarunkowanym efektem technicznym, naturą towaru lub stanowiącym oznaczenie znacznie zwiększające wartość towaru.

Spółka zaskarżyła powyższą decyzję UP RP w części dotyczącej pkt 1 decyzji, w której unieważniono prawo ochronne na przestrzenny znak towarowy

o numerze [...] w części dotyczącej towarów z klasy 9, tj.: radiokomunikacja (aparatura) przenośna będąca antenami, osprzęt do urządzeń telekomunikacyjnych będący antenami, anteny: anteny radiowe, anteny samochodowe, anteny CB, anteny telekomunikacyjne oraz usług z klasy 35, tj.: eksponowanie towarów pozwalające nabywcy je oglądać i kupować w sklepie internetowym z artykułami, urządzeniami

i przyrządami elektrycznymi, elektronicznymi do transmisji i reprodukcji dźwięku będącymi antenami, urządzeniami radiowo-telewizyjnymi oraz osprzętem do nich będącym antenami, antenami CB, osprzętem do radioodbiorników CB będącym antenami.

Skarżąca spółka zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie następujących przepisów postępowania, a mianowicie:

- art. 255 ust. 4 p.w.p. oraz art. 61 i 63 § 2 Kpa., poprzez rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu spornym poza granicami sprawy wytyczonymi wskazanymi przez wnioskodawcę podstawami faktycznymi, uznając, że sporne oznaczenie jako całość stanowi formę towaru niezbędną do uzyskania efektu technicznego, podczas gdy z argumentacji przedstawionej przez wnioskodawcę w toku postępowania wynikało, że w ramach podstawy prawnej art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p. żąda on unieważnienia prawa ochronnego z uwagi na zwiększenie wartości towaru,

- art. 2 Konstytucji oraz 8 Kpa., poprzez rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o stan faktyczny innego postępowania toczącego się przed UP RP, a mianowicie sprawy o sygnaturze [...] co skutkowało naruszeniem zasady zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasady równego traktowania stron,

- art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa., poprzez ustalenie stanu faktycznego w oderwaniu od zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie nieprawidłowej oceny, że sporne oznaczenie stanowi formę towaru, która jest uwarunkowana wyłącznie jego naturą oraz jest niezbędna do uzyskania efektu technicznego, podczas gdy spornej antenie towarzyszą elementy dodatkowe wykraczające poza formę konieczną anteny CB, a zdecydowana większość istotnych elementów anteny nie jest niezbędna do uzyskania efektu technicznego,

- art. 84 § 1 Kpa., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, mimo że w sprawie występowały widomości specjalne, których organ nie posiadał,

- art. 80 oraz art. 107 § 3 Kpa., poprzez brak odniesienia się do twierdzeń skarżącej odnośnie budowy oraz elementów składających się na kształt spornego przestrzennego znaku towarowego, które nie tylko nie są podyktowane ani uwarunkowane charakterem anten CB, ani też nie służą do osiągnięcia jakiegokolwiek rezultatu technicznego, a mianowicie do zawartej w piśmie z dnia

[...] września 2013 r. analizy elementów składających się na kształt spornego znaku towarowego oraz zawartego w piśmie [...] lipca 2014 r. komentarza do zeznań świadka M. L. i dokonanie oceny stanu faktycznego z pominięciem tych okoliczności w sprawie, które to naruszenia przepisów, w ocenie skarżącej, mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania w taki sposób, że skutkowały niewłaściwym zastosowaniem art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p., polegające na nieuzasadnionym rozszerzeniu zakresu tego przepisu na oznaczenie zawierające poza cechami funkcjonalnymi elementy niefunkcjonalne oraz kolor, podczas gdy wykładnia art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p. powinna kierować się duchem Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/95/WE z dnia 22 października 2008 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych i uwzględniać brzmienie art. 3 ust. 1 lit. e) ii), z którego wynika, że zakaz rejestracji dotyczy oznaczeń składających się wyłącznie z kształtu towaru niezbędnego do uzyskania efektu technicznego.

Wobec postawionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej pkt 1, przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów, a mianowicie, wniosku o unieważnienie znaku towarowego [...]

z dnia [...] sierpnia 2012 r. w sprawie toczącej się przed UP RP pod sygn. [...], opinii z dnia [...] września 2015 r. wydanej przez dr inż. M. M. "Opinii dotyczącej właściwości technicznych i cech wizualnych anteny [...] firmy [...]".

W obszernym uzasadnieniu skargi spółka rozwinęła postawione wyżej zarzuty, powtarzające i uzupełniające argumentację prezentowaną na etapie postępowania przed organem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 8 września 2016 r. zarówno skarżąca jak i uczestnik postępowania złożyli pisma procesowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego nie narusza prawa.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd w niniejszej sprawie była skarga [...] Sp. z o.o. na decyzję Urzędu Patentowego RP w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy przestrzenny o numerze [...]. Znak ten został unieważniony w części dotyczącej towarów z klasy 9 oraz usług z klasy 35 i skarga została skierowana jedynie na pkt 1 decyzji w części dotyczącej unieważnienia.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem Pana Z. L. o unieważnienie przedmiotowego znaku towarowego.

Sprawa o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy rozpatrywana jest przez Urząd Patentowy w trybie postępowania spornego (art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p.).

Zgodnie natomiast z art. 164 p.w.p. warunkiem wszczęcia postępowania i występowania jako strona w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy jest posiadanie interesu prawnego.

Interes prawny uznawany jest za potrzebę ochrony prawnej znajdującą uzasadnienie (oparcie) w przepisach prawa materialnego. Pytanie o istnienie interesu prawnego w żądaniu unieważnienia lub stwierdzenia wygaśnięcia prawa własności przemysłowej jest więc pytaniem o to, czy istnieje i może zostać zastosowana norma prawa materialnego, która potwierdza po stronie danego podmiotu potrzebę żądania wydania przez organ administracji takiego rozstrzygnięcia. Chodzi zatem o to, czy zastosowanie normy odnoszącej się do ustania prawa jest niezbędne dla realizacji interesu wynikającego dla strony z normy prawa materialnego. Ta cecha ma odróżniać interes prawny od interesu faktycznego, który nie znajduje uzasadnienia w zidentyfikowanej normie prawnej. Interes prawny w tym ujęciu jest zatem także wyraźnym odwołaniem się do koncepcji strony w postępowaniu administracyjnym na gruncie art. 28 k.p.a. z oczywistym wskazaniem na tzw. obiektywną teorię strony. Jak stanowi art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istnienie interesu prawnego podmiotu żądającego wszczęcia postępowania musi być ustalane na tle okoliczności faktycznych sprawy i odpowiadających tym okolicznościom przepisów prawa materialnego przy uwzględnieniu charakteru stosunków administracyjnoprawnych, których wniosek dotyczy.

Jak zwraca się uwagę w literaturze, dotychczas nie stworzono uniwersalnej definicji interesu prawnego w znaczeniu materialnym, obejmującej kompleksowo sytuacje uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o unieważnienie prawa wyłącznego. To z kolei oznacza, iż każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny. W uchwale z dnia 22 września 2014 r. sygn. II GPS 1/14 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "Prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w charakterze strony jest warunkowane interesem prawnym indywidualnego podmiotu, nie zaś konkretną normą prawną, przyznającą taki status. (...). Należy przypomnieć, że interes prawny stanowiący podstawę przyznania legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym jest kategorią materialnoprawną. W piśmiennictwie prawniczym i w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowana jest teza, że o charakterze interesu (prawny czy faktyczny) przesądza treść przepisów prawa materialnego (szerzej na ten temat: A. S. Duda, Interes prawny w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2008, s. 74 i nast. oraz podany tam przegląd stanowisk wyrażanych w literaturze). Mogą to być również przepisy, z których nie wynikają wprost konkretne uprawnienia dla strony ale wynika "sytuacja jakoś przez prawo chroniona, np. jakaś korzyść, której prawo pozwala oczekiwać, możność dążenia do jakiegoś skutku prawnego, możność obrony przed ograniczeniem zdobytych już uprawnień itd." (J. Zimmermann: Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego [w:] Gospodarka, Administracja, Samorząd, Księga jubileuszowa profesor Teresy Rabskiej, red. H. Olszewski, B. Popławska, Poznań 1997, s. 610)."

W orzecznictwie nie budzi raczej wątpliwości teza, iż źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet ogólne normy prawne kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, a wcześniej art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej). Interes prawny w unieważnieniu patentu mają w szczególności nie tylko konkurenci uprawnionego z patentu, którzy zamierzają wytwarzać takie przedmioty lub stosować taką technologię, jak opisana w dokumencie patentowym, ale również - przykładowo - pozwany o naruszenie patentu, czy też osoba, której oddalono wniosek o stwierdzenie, że produkcja, którą prowadzi lub zamierza prowadzić, nie jest objęta danym patentem.

Dla istnienia interesu prawnego norma prawna nie musi przyznawać podmiotowi wywodzącemu z niej swój interes prawny konkretnych uprawnień lub obowiązków, bo wtedy interes prawny przekształciłby się w roszczenie prawne lub publiczne prawo podmiotowe; wystarczy, że daje możliwość ochrony w sformalizowanym postępowaniu i powoduje, że podmiot, którego sfery prawnej bezpośrednio dotyczy, może skutecznie domagać się wydania orzeczenia administracyjnego (szerzej patrz dr Andrzej Kisielewicz "Interes prawny w sprawach własności przemysłowej" - materiał przygotowany na konferencje pn. Wzory w praktyce Urzędu Harmonizacji Rynku Wewnętrznego i Urzędu Patentowego RP. Wzory w orzecznictwie Unii Europejskiej i Polski, Warszawa 8-9 listopada 2006 r., wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2007 r. sygn. VI SA/Wa 1944/06 LEX 299739, z dnia 20 marca 2007 r. sygn. VI SA/Wa 1998/06 LEX 322691, z dnia 26 czerwca 2007 r. sygn. VI SA/Wa 635/07 LEX nr 355519, z dnia 29 sierpnia 2006 r. sygn. VI SA/Wa 867/06 LEX 246145).

W wyroku NSA z dnia 5 lipca 2007 r. sygn. akt II GSK 92/07 stwierdzono, że "3. Interes prawny w żądaniu unieważnienia patentu ma "realny" konkurent uprawnionego z patentu, którego zamiar wytwarzania przedmiotów lub stosowania technologii opisanej w dokumencie patentowym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności zarobkowej czy zawodowej".

Udzielenie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, który nie jest nowy i nie ma indywidualnego charakteru narusza interes prawny w postaci swobody prowadzenia działalności gospodarczej podmiotów, które prowadzą produkcję wg tego wzoru (wyrok WSA z dnia 27 stycznia 2010 r. VI SA/Wa 1851/09). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 października 2007 r. II GSK 183/07 ONSAiWSA 2009/1/12, sam fakt uzyskania prawa z rejestracji wzoru przemysłowego w sytuacji, gdy inny producent wprowadził wcześniej na rynek produkt o cechach podobnych do zarejestrowanego wzoru przemysłowego, stanowi wystarczającą przesłankę do uznania istnienia po stronie tego producenta interesu prawnego w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji wzoru.

Za osobę mającą interes prawny w żądaniu eliminacji prawa ochronnego uważa się m.in. osobę, wobec której uprawniony z prawa dochodzi roszczeń o naruszenie lub jeszcze ich co prawda nie dochodzi, ale wysłał tzw. pismo ostrzegawcze. Interes prawny będzie także istnieć nawet wówczas, jeśli uprawniony nie podjął żadnych kroków sądowych lub przedsądowych wobec osoby wnioskującej o unieważnienie lub wygaszenie, ale wnioskodawca ten korzysta z chronionego rozwiązania/dobra, względnie wykaże, że ma zamiar z niego korzystać. Można wówczas powiedzieć, że interes prawny ma konkurent uprawnionego, przy czym konkurent ten powinien spełniać cechy tzw. konkurenta realnego. Realny konkurent zaś, to taki, którego zamiar wytwarzania przedmiotów lub stosowania technologii opisanej w dokumencie patentowym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności zarobkowej czy zawodowej, konkurent, którego zamiar stosowania rozwiązania objętego patentem jest wiarygodny, albowiem wynika z obiektywnej oceny okoliczności faktycznych danej sprawy (wyr. NSA w Warszawie z 5 lipca 2007 r., II GSK 92/07 Legalis).

Organ zasadnie, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie przyjął, że po stronie uczestnika postępowania istnieje interes prawny w domaganiu się unieważnienia przedmiotowego znaku towarowego. Strony niniejszego postępowania są konkurentami na rynku, ponadto skarżący wystąpił przeciwko uczestnikowi postępowania z powództwem z tytułu naruszenia prawa do spornego znaku i zapłatę (pozew z 21 listopada 2013 r. tom II k 241 a/a). Jak słusznie zauważył organ istnienie spornego prawa ogranicza uczestnikowi postępowania swobodę wykonywania działalności gospodarczej w zakresie produkcji i oferowania anten CB (art. 6 ust. 1 o swobodzie działalności gospodarczej).

Organ podkreślił również, że interes prawny uczestnika dotyczy tylko części towarów i usług dla jakich przedmiotowy znak towarowy został zarejestrowany. Mianowicie prawidłowo przyjął organ, że interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy uczestnik posiada jedynie w części dotyczącej towarów i usług dotyczących anten CB oraz ich oferowania tj. dotyczącej towarów z klasy 9, tj.: radiokomunikacja (aparatura) przenośna będąca antenami, osprzęt do urządzeń telekomunikacyjnych będący antenami, anteny: anteny radiowe, anteny samochodowe, anteny CB, anteny telekomunikacyjne oraz usług z klasy 35, tj.: eksponowanie towarów pozwalające nabywcy je oglądać i kupować w sklepie internetowym z artykułami, urządzeniami i przyrządami elektrycznymi, elektronicznymi, do transmisji i reprodukcji dźwięku będącymi antenami, urządzeniami radiowo-telewizyjnymi oraz osprzętem do nich będącymi antenami, antenami CB, osprzętem do radioodbiorników CB będącym antenami.

Powyższe ustalenie organ poczynił w oparciu o wezwanie o zaprzestanie naruszeń z dnia [...] października 2012 r. (a/a k 13).

W niniejszej sprawie jako podstawę wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy uczestnik wskazał art. 131 ust. 2 pkt 1, art. 129 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 129 ust. 2 pkt 1 p.w.p. oraz art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p.

Organ dokonał unieważnienia przedmiotowego prawa na znak towarowy w zakresie wskazanym w decyzji w oparciu o art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p.

Zgodnie z tym przepisem nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy, jeżeli stanowi on formę bądź inną właściwość towaru, która jest uwarunkowana wyłącznie jego naturą, jest niezbędna do uzyskania efektu technicznego lub zwiększa znacznie wartość towaru.

Sąd podziela stanowisko zgodnie z którym z art. 120 ust. 1 p.w.p. wynika, że znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić graficznie, które nadaje się do odróżnienia towarów/usług jednego przedsiębiorcy od towarów/usług innego przedsiębiorcy. W konsekwencji znakiem towarowym może być również kształt danego przedmiotu, jeżeli posiada elementy dystynktywne.

Podkreślenia jednak wymaga, że w art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p. ustawodawca wskazał na pewne ograniczenia związane z rejestracją znaków towarowych. Nie udziela się bowiem prawa ochronnego z rejestracji na oznaczenia, które stanowią formę bądź inną właściwość towaru lub opakowania, która:

- jest uwarunkowana wyłącznie jego naturą,

- jest niezbędna do uzyskania efektu technicznego lub zwiększenia znacznie wartości towaru.

W niniejszej sprawie prawidłowo w ocenie Sądu Urząd Patentowy przyjął, że kształt anteny tj. forma przedmiotowego znaku nie ma charakteru samodzielnego względem towaru, który ma identyfikować i wymuszona jest parametrami transmisji, w konkluzji uznał, że powyższa forma – kształt anteny jest niezbędny do uzyskania efektu technicznego.

Ocenie Sądu poddana została więc prawidłowość zastosowania przeszkody rejestracyjnej – "formy niezbędnej do uzyskania efektu technicznego" w stosunku do przestrzennego znaku towarowego przedstawiającego antenę CB [...].

"Istotę powyższej przeszkody rejestracyjnej oddaje zasada, że nie powinno być udzielone prawo ochronne na znak towarowy tam gdzie uzasadniona jest ochrona patentowa lub ochrona wzoru użytkowego. Podkreślenia wymaga w tym miejscu fakt, że ochrona na znak towarowy przy uiszczaniu opłat w terminie może trwać bardzo długo, gdy tymczasem ochrona patentowa jest znacznie krótsza. Interes publiczny, a szczególnie swoboda konkurencji na rynku, wymaga aby określone rozwiązania techniczne, najczęściej uwarunkowane naturą lub przeznaczeniem towaru pozostawały poza monopolem nadanym przez znaki towarowe. W praktyce forma każdego zaprojektowanego towaru spełnia jakąś formę techniczną" (art. Przegląd Prawa Handlowego lipiec 2004 r. O przeszkodach funkcjonalnych w rejestracji trójwymiarowych znaków towarowych Lavina Brancus – Cieślak).

Oceniając zastosowaną przez organ przeszkodę rejestracyjną z art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p., nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które stanowi formę bądź inną właściwość towaru lub opakowania, która jest niezbędna do uzyskania efektu technicznego. W ocenie składu orzekającego w pierwszej kolejności należy wyjaśnić jak należy rozumieć pojęcie "niezbędne".

Jak wskazano w wyżej przytoczonym artykule można tu postawić następującą tezę:

1) "Forma jest niezbędna do uzyskania efektu technicznego, jeżeli na rynku brakuje alternatywnych form, rozwiązań mających za cel uzyskanie tego samego technicznego rezultatu?" – interpretacja wąska (wyr. ETS 18.06.2002 r. Philips v. Remington C-299/99),

2) Jeżeli analiza zgłoszonej formy dowodzi, że służy ona jedynie uzyskaniu efektu technicznego niezależnie od tego, czy ten sam rezultat może być (lub nawet jest) osiągnięty dzięki stosowaniu równoważnych form, to należy tę formę traktować jako niezbędną do uzyskania efektu technicznego i wyłączyć ją od rejestracji.

Sąd orzekający w tej sprawie przychyla się do drugiego rozwiązania, a więc forma – kształt jest niezbędna do uzyskania efektu technicznego, chociaż ten sam rezultat może być uzyskany przy użyciu innych form – kształtu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy na wstępie należy udzielić sobie odpowiedzi na jeszcze jedno pytanie jak będzie przebiegać ocena w przypadku gdy znak składa się nie tylko z formy koniecznej do uzyskania efektu technicznego ale również z dodatkowych elementów.

Skład orzekając w niniejszej sprawie stanął na stanowisku, że decydujące przy ocenie będą elementy o podstawowym znaczeniu dla danego towaru, a więc te które warunkują efekt techniczny.

Podobne stanowisko zostało wyrażone w wyroku ETS z 18 czerwca 2002 r. Philips v. Remington C – 299/99. Jeżeli więc zasadnicze właściwości funkcjonalne formy są uwarunkowane wyłącznie efektem technicznym, to takie oznaczenie, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, wyłączone jest z rejestracji.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że organ patentowy dokonał prawidłowej analizy przedmiotowego znaku towarowego R. 237212 w kontekście treści art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p.

Na wstępie należy zauważyć, że badanie zdolności odróżniającej danego oznaczenia stanowi punkt wyjścia w procesie ustalania zdolności odróżniającej danego znaku. Pogląd ten jest bowiem odzwierciedleniem podstawowej zasady leżącej u podstaw systemu ochrony znaków towarowych stanowiącej, że rejestrowane mogą być tylko te oznaczenia, które nadają się do odróżnienia w obrocie towarów jako pochodzących od różnych przedsiębiorców. W konsekwencji znakiem towarowym nie może być oznaczenie pozbawione zdolności rejestracyjnej.

Ustawodawca Unijny jak i krajowy kierując się ogólnym pojęciem interesu publicznego wprowadził pewne ograniczenia rejestracyjne, co w konsekwencji powoduje, iż pomimo zdolności odróżniającej oznaczenie nie może być zarejestrowane jako znak towarowy (np. interesujący nas art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p.) – o czym była mowa powyżej.

W niniejszej sprawie Urząd Patentowy wskazał, że "przedmiotowa forma znaku, nie ma charakteru samodzielnego względem towaru, który ma identyfikować. Forma anteny CB wymuszona jest parametrami transmisji – długość anteny, uzwojenie cewki i promiennika, warunkami użytkowania – okrągła podstawa, osłona na cewkę, sprężynowy bat promiennika. Nie może zatem być znakiem towarowym dla anteny CB, gdyż wymienione cechy to właściwości techniczne jakie wprost wynikają z założeń techniczno-projektowych oraz wymogów dla urządzeń służących do transmisji dźwięku i obrazu".

Powyższa konstatacja Urzędu prowadzi do wniosku, że zarejestrowana w postaci znaku towarowego przestrzennego [...] antena CB posiada kształt uwarunkowany wyłącznie efektem technicznym, co w konsekwencji prowadzi do konieczności unieważnienia znaku towarowego. Powyższe stanowisko Sąd orzekający w tej sprawie w pełni podziela.

Wskazać jednak należy za TS (wyrok TS z dnia 14 września 2010 r. C – 48/09 rejestracja kształtu klocka LEGO), że kształt uwarunkowany wyłącznie efektem technicznym, nie oznacza, iż dana forma przestrzenna nie ma innych właściwości, które nie są zasadnicze i nie spełniają funkcji technicznych. Istotne bowiem dla oceny jest to, czy zasadnicze właściwości danego kształtu spełniają funkcję techniczną.

Podkreślenia wymaga również fakt, że oznaczenie stanowiące kształt uwarunkowany wyłącznie efektem technicznym może mieć też właściwości inne niż techniczne, ale pozostają one bez znaczenia dla oceny zdolności rejestrowej.

W niniejszej sprawie przedmiotowy znak towarowy przestrzenny [...] antena CB składa się z wielu elementów tj.:

1. plastikowa końcówka promiennika,

2. promiennik,

3. dysk ("talerzyk"),

4. srebrzysty stożek,

5. tuleja plastikowa z ożebrowaniem,

6. cewka indukcyjna,

7. element z tworzywa sztucznego rozdzielający zwoje cewki,

8. przezroczysta osłona cewki indukcyjnej,

9. połączenie podstawy w postaci zaokrąglonego lejka,

10. niebieski pierścień,

11. podstawa,

12. element z tworzywa sztucznego,

13. sprężyna promiennika.

Jednak to zasadnicze elementy anteny CB tj. podstawa anteny, przewód antenowy – sprężynowy bat, cewka anteny, osłona cewki, promiennik antenowy, mając właściwości zasadnicze decydujące o efekcie technicznym i właśnie na te elementy, efekt techniczny wskazał organ.

Jak wskazał TS w wyroku C – 48/09 "Lego" "obecność nawet kilku drugorzędnych elementów będących przejawem inwencji twórczej w oznaczeniu trójwymiarowym, w którym wszystkie zasadnicze elementy wynikają z rozwiązania technicznego, którego oznaczenie to stanowi wyraz, nie podważa stwierdzenia, że wspomniane oznaczenie jest tworzone wyłącznie przez kształt towaru niezbędny do uzyskania efektu technicznego".

W tym miejscu podkreślić jednak należy, że wszystkie zasadnicze właściwości oznaczenia muszą mieć charakter funkcjonalny.

Jak wskazał TSUE we wskazanym powyżej rozstrzygnięciu sformułowanie "zasadnicze właściwości" musi być rozumiane jako odniesienie do najbardziej istotnych elementów oznaczenia.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższy pogląd. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdza, że Urząd Patentowy RP dokonał prawidłowej analizy przedmiotowego znaku towarowego [...] – anteny CB w kontekście treści art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p.

Organ prawidłowo ustalił zasadnicze elementy wynikające z rozwiązania technicznego (anteny CB), którego oznaczenie to stanowi wyraz. Organ uzasadnił dlaczego to właśnie te elementy mają charakter funkcjonalny. Sąd orzekający w tej sprawie w pełni podziela stanowisko Urzędu Patentowego zaprezentowane w decyzji w tym zakresie.

Reasumując należy wskazać, że w ocenie organu, którą to ocenę Sąd akceptuje, wszystkie zasadniczo właściwości danego kształtu spełniają funkcję techniczną, co powoduje konieczność unieważnienia przedmiotowego znaku [...] na podstawie art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p.

W tym miejscu należy również podkreślić, że przedmiotowy znak zawiera również inne właściwości (elementy), które nie są zasadnicze i nie spełniają funkcji technicznej (nie mają charakteru funkcjonalnego), jednak w niniejszej sprawie te elementy znaku jak niebieski pierścień nie mają żadnego znaczenia, gdyż nie odgrywają one istotnej roli we wspomnianym kształcie (antena CB).

Skład orzekający w tej sprawie podkreśla, że art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p. (kształt uwarunkowany wyłącznie efektem technicznym) ma zastosowanie tylko w tym wypadku, gdy wszystkie zasadnicze właściwości (elementy) oznaczenia mają charakter funkcjonalny. W sytuacji gdy dany kształt towaru zawiera niebagatelny element, który takiego charakteru nie ma (element ozdobny, fantazyjny), a odgrywa on zasadniczą rolę w kształcie towaru przesłanka z art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p. nie ma zastosowania.

W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił zasadnicze elementy (właściwości) znaku dokonując analizy wzrokowej powyższego oznaczenia oraz posługując się dokumentacją techniczną znajdującą się w aktach sprawy (k. 72 – 102 rysunki techniczne a/a).

Z orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości (C-48/09 i C–299/99) wynika, że w przeciwieństwie do hipotezy art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz. U. 1994) według której sposób postrzegania oznaczenia przez docelowy krąg odbiorców musi być brany pod uwagę obligatoryjnie, gdyż jest fundamentalny dla oceny, czy oznaczenie zgłoszone do rejestracji jako znak towarowy pozwala na odróżnienie danych towarów lub usług jako pochodzących z określonego przedsiębiorstwa, tego typu obowiązku nie można nałożyć w kontekście art. 7 ust. 1 lit. e), czyli wypadku zaistnienia przeszkody rejestracyjnej dotyczącej kształtu towaru niezbędnego do uzyskania efektu technicznego.

W niniejszej sprawie Sąd stanął na stanowisku, że w wypadku, gdy zaistnieje przeszkoda rejestracyjna z art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p. jak w przedmiotowym przypadku nie jest konieczne badanie sposobu postrzegania danego oznaczenia przez docelowy krąg odbiorców, gdyż o niemożności rejestracji decyduje sama przesłanka – "kształt uwarunkowany efektem technicznym", a nie jego sposób postrzegania przez przeciętnego odbiorcę.

Ocena zasadniczych właściwości oznaczenia nie jest bowiem badaniem zdolności odróżniającej, co oznacza, że badanie nie musi być dokonywane w sposób właściwy dla badania zdolności odróżniającej i odwołania się do sposobu postrzegania oznaczenia przez relewantny krąg odbiorców.

W niniejszej sprawie organ dokonał badania przedmiotowego oznaczenia poprzez sposób postrzegania go przez docelowy krąg odbiorców, jednak w ocenie Sądu nie miało to wpływu na wynik rozstrzygnięcia, gdyż uprzednio w sposób prawidłowy organ wykazał zaistnienie przesłanki z art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p. Sposób postrzegania oznaczenia przez przeciętnego konsumenta może co najwyżej stanowić element oceny, która będzie pomocna dla właściwego organu w ustaleniu zasadniczych właściwości tego oznaczenia.

W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 255 ust. 4 p.w.p. tj. wyjścia przez organ poza granice wniosku.

Organ rozpatrzył sprawę zgodnie z wnioskiem tj. unieważnił w części przedmiotowe prawo ochronne na podstawie art. 131 ust. 2 pkt 6 p.w.p., który to przepis został wskazany przez wnioskodawcę w piśmie z dnia [...] lipca 2013 r., którym to pismem uzupełniono stanowisko w sprawie. W postępowaniu spornym wszczętym wnioskiem nie ma znaczenia kiedy pojawiła się podstawa prawna wniosku. Jak słusznie zauważył organ z całej argumentacji zawartej w aktach sprawy, która dotyczyła wszystkich podniesionych przez wnioskodawcę przepisów p.w.p. poza argumentami, że towar uzyskał większą wartość bez problemu dało się wyselekcjonować zarzut, iż oznaczenie sporne stanowi formę towaru uwarunkowaną jego naturą i koniecznością uzyskania efektu technicznego. Skarżący podniósł, iż wnioskodawca po raz pierwszy i jedyny w całym postępowaniu spornym wskazał na przeszkody rejestracji w postaci uwarunkowania znaku efektem technicznym dopiero w dniu [...] czerwca 2014 r. Stwierdzić należy, iż było to co prawda rok po złożeniu wniosku lecz na prawie rok przed zamknięciem rozprawy. Jednakże jak wspomniano, nie ma znaczenia moment postawienia zarzutu i przedłożenia materiałów dowodowych, o ile zostaną przedłożone przed zamknięciem rozprawy.

Sąd nie podziela również zarzutu, że organ przytoczył argumentację zawartą w innym postępowaniu. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie argumentacja organu przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znajduje pełne potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Również zarzutu dotyczącego braku wykształcenia technicznego przez ekspertów orzekających w tej sprawie Sąd nie podziela. Eksperci Urzędu Patentowego są osobami o ogromnej wiedzy i tylko w wyjątkowej sytuacji wymagającej wiedzy specjalistycznej, którą nie dysponuje ekspert wyznaczony do załatwienia sprawy, konieczne jest powołanie biegłego.

W tym miejscu warto zaznaczyć, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy, w ocenie Sądu materiał zgromadzony w niniejszej sprawie pozwalał na dokonanie oceny, czy sporne oznaczenie ma kształt niezbędny do osiągnięcia efektu technicznego.

Sąd podkreśla ponadto, że wśród wielu wniosków dowodowych skarżącej nie było wniosku o powołanie biegłego, a jak wiadomo postępowanie sporne to postępowanie kontradyktoryjne, w którym to strony zgłaszają dowody i wnioski, a organ sam nie gromadzi materiału dowodowego.

Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącą w skardze ponieważ nie było to konieczne z uwagi na fakt, iż postępowanie administracyjne wyjaśniło wszystkie wątpliwości tej sprawy. Uwzględnienie załączonych opinii nie było również możliwe, ponieważ Sąd nie dokonuje oceny dokumentów, które nie były przedstawione w postępowaniu spornym. Na marginesie Sąd zauważa, że opinia M. M. nie różni się od oceny dokonanej przez Urząd Patentowy.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania tj. art. 7 i 77, 84 k.p.a.

Biorąc powyższe pod rozwagę działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.