Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2106/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust 2 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat- Rembelska Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 214/14 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Jana L. na rzecz Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 214/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę J. L. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.

Skarżący złożył w dniu [...] maja 2012 r. wniosek o przyznanie płatności na 2012 r., w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do wszystkich deklarowanych działek rolnych o łącznej powierzchni wynoszącej 10,23 ha, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) do działek rolnych o powierzchni 4,32 ha i uzupełniającej płatności obszarowej do upraw przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) do powierzchni 5,44 ha.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. odmówił skarżącemu przyznania płatności.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując, że skarżący nie spełnił warunków do przyznania pomocy, gdyż w 2012 roku nie posiadał ani nie użytkował rolniczo wskazanych we wniosku działek. Z oświadczenia skarżącego oraz zeznań świadków M. C. i P. M. wynika, że w 2012 roku przedmiotowe działki były w posiadaniu K. L. - syna skarżącego. Natomiast skarżący służył tylko pomocą w pracach prowadzonych na tych gruntach.

Zdaniem organu bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy był fakt przesłania do skarżącego spersonalizowanego wniosku o przyznanie płatności na 2012 r. ARiMR na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. z 2012 r. poz. 1164 ze zm. – dalej ustawa o płatnościach) jest zobowiązana do przesłania formularza oraz materiału graficznego rolnikowi lub udostępnienia ich na stronie internetowej Agencji, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009. Przesłanie formularza dotyczy rolnika, który złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych w poprzednim roku. Wraz z formularzem rolnik otrzymuje instrukcję wypełnienia wniosku, materiał graficzny oraz pismo przewodnie, w którym Agencja informuje, że wniosek został częściowo wypełniony w części dotyczącej danych osobowych, działek ewidencyjnych oraz działek rolnych, prosząc o sprawdzenie aktualności tych danych, ich ewentualne uzupełnienie, czy skorygowanie występujących niezgodności. Stąd w gestii rolnika leży zweryfikowanie i uaktualnienie wszystkich danych zawartych we wniosku spersonalizowanym. Organ podkreślił, że to rolnik, jako podmiot wykonujący działalność zawodowo i na swój rachunek, ponosi odpowiedzialność za merytoryczną treść wniosku.

W ocenie organu prawidłowo zastosowano w sprawie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE nr L 316 z dnia 2 grudnia 2009 r. str. 65, dalej jako rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009), będący normą o charakterze materialnym określającym przesłanki odstąpienia od stosowania sankcji finansowych. Skarżący skutecznie bowiem wykazał, że wyżej wymienione nieprawidłowości nie były jego celowym działaniem polegającym na wyłudzeniu środków unijnych, a wynikały jedynie z braku dostatecznej wiedzy co do sposobu ubiegania się o nie.

J. L. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., który zaskarżonym wyrokiem skargę oddalił.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że poza sporem w sprawie jest fakt, iż skarżący w okresie objętym wnioskiem z [...] maja 2012 r. nie użytkował działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych o numerach wskazanych we wniosku, które przekazał w użytkowanie synowi K. L. Powyższa okoliczność z uwagi na treść art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, przesądza o braku możliwości przyznania jednolitej płatności do działek, które nie były w użytkowaniu skarżącego na dzień 31 maja 2012 r. Zdaniem Sądu I instancji organy podjęły niezbędne działania w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. W celu ustalenia podmiotu, który faktycznie użytkował ww. działki rolne przesłuchano świadków M.C. i P. M., którzy potwierdzili fakt posiadania w 2012 r. tych działek rolnych przez syna skarżącego. Powyższe przyznał również sam skarżący w złożonym oświadczeniu z 19 marca 2013 r. (k. 44 akt adm.). Potwierdził to także K. L. w piśmie z [...] listopada 2012 r. (k. 26 akt adm.). Materiał dowodowy został należycie zgromadzony i oceniony. Tym samym zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach okazały się niezasadne.

Sąd nie zgodził się z zarzutem, że przesłanie przez ARiMR spersonalizowanego wniosku o płatność na 2012 r. należy traktować jako wprowadzenie w błąd wnioskodawcy. Pomimo posiadanych informacji o przekazaniu działek rolnych na rzecz syna organ nie mógł z góry wykluczyć, że faktycznym ich użytkownikiem na dzień 31 maja 2012 r. był skarżący, a nie jego syn. Powołując się na utrwaloną linię orzeczniczą (por. wyroki NSA o sygn. II GSK 260/07, II GSK 311/08, baza orzeczeń nsa.gov.pl), Sąd I instancji wskazał, że warunkiem otrzymania dopłat unijnych jest okoliczność posiadania i rolniczego użytkowania działek rolnych, a nie tytuł prawny do gruntów. Dlatego też przy przyznawaniu dopłat ważne jest ustalenie podmiotu, który faktycznie użytkuje działki rolne.

Zdaniem Sądu obowiązek przesłania rolnikowi częściowo wypełnionego formularza wynika z art. 25 ust. 2 ustawy o płatnościach. Wraz z wnioskiem rolnik otrzymuje instrukcję wypełnienia wniosku, materiał graficzny oraz pismo przewodnie, w którym Agencja informuje, że wniosek został częściowo wypełniony w części dotyczącej danych osobowych, działek ewidencyjnych oraz działek rolnych, prosząc o sprawdzenie aktualności tych danych, ich ewentualne uzupełnienie, czy skorygowanie występujących niezgodności. Niewątpliwie obowiązkiem rolnika jest zatem zweryfikowanie i uaktualnienie wszystkich danych zawartych we wniosku spersonalizowanym, który składa do Agencji. To rolnik odpowiada bowiem za merytoryczną treść wniosku i ponosi konsekwencje zgłoszenia nieprawidłowych danych. Odpowiedzialność ta nie może być przerzucana na organ przyjmujący wniosek, bowiem oznaczałoby to w istocie konieczność każdorazowego przeprowadzenia postępowania sprawdzającego. Podważałoby to sens przepisów dyscyplinujących wnioskodawców w zakresie żądanych dopłat, w tym przewidujących finansową odpowiedzialność producentów rolnych z tytułu ubiegania się o pomoc nieznajdującą koniecznych podstaw faktycznych i prawnych. Sąd I instancji zwrócił uwagę na sprzeczność stanowiska skarżącego, który raz twierdził, iż wniosek o płatność złożył w imieniu i na rzecz syna w ramach posiadanego upoważnienia, zaś innym razem wywodził, że działał w błędnym przekonaniu.

Sąd wskazał, że twierdzenie o działaniu z upoważnienia syna nie znajduje żadnego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, a stanowi w istocie tylko próbę pozyskania płatności na rzecz syna skarżącego K. L., w sytuacji gdy nie złożył on w tym zakresie wniosku. Sąd podkreślił, że skarżący składając w dniu [...] maja 2012 r. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego niewątpliwie złożył ten wniosek we własnym imieniu. Świadczą o tym jednoznaczne dane osobowe zawarte we wniosku oraz podpis (jako wnioskodawcy) złożony na wniosku przez skarżącego. Także K. L. w piśmie z [...] listopada 2012 r. wyjaśnił, że wniosek o przyznanie płatności obszarowych został złożony przez jego ojca. Stąd organ I instancji nie miał jakichkolwiek podstaw, by uznać, że wnioskodawcą jest inny podmiot, niż określony we wniosku.

Sąd I instancji uznał za chybiony zarzut naruszenia przez organy art. 9 k.p.a. z uwagi na treść art. 3 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o płatnościach oraz to, że z akt sprawy nie wynika, iż skarżący wystąpił do organów z żądaniem udzielenia mu niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, podniesiony w skardze z uwagi na jego niezastosowanie, gdyż pojęć "zmniejszeń i wykluczeń", o których mowa w tym rozporządzeniu nie należy identyfikować z odmową przyznania jednolitej płatności na 2012 r. do działek, które nie kwalifikowały się do przyznania wnioskowanych płatności, bowiem nie były w użytkowaniu skarżącego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. L., który zaskarżył go w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy,

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. - poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przepisów przez organ administracji, polegającego na zaniechaniu wyjaśnienia istotnych okoliczności i wątpliwości w sprawie co do faktów i ich znaczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy - w związku z:

a) art. 7 k.p.a. oraz art. 3 ust 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach - poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, zinterpretowanie wszelkich niejasności i niedopowiedzeń na niekorzyść strony oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego, skutkujące wydaniem błędnej względem skarżącego decyzji, pomimo iż J. L., dysponując ustnym upoważnieniem syna, złożył wniosek o płatności na rok 2012 na jednym formularzu w odniesieniu do przekazanego gospodarstwa rolnego w imieniu i na rzecz syna i w tym stanie rzeczy decyzja winna być wydana w zakresie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 na rzecz K. L.;

b) art. 8 k.p.a. statuującego naczelną zasadę pogłębiania zaufania obywateli w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, poprzez wprowadzenie w błąd wnioskodawcy, polegający na przesłaniu przez ARiMR spersonalizowanego wniosku o płatność na 2012 rok bezpośrednio skarżącemu, w sytuacji, w której ARiMR posiadała wiedzę oraz wszelkie dokumenty świadczące o przekazaniu ziemi na rzecz syna wnioskodawcy już w 2011 roku;

c) art. 9 k.p.a. w zw. z art. 3 ust 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach - poprzez brak należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania poprzez wysłanie wniosku spersonalizowanego do J. L. i przyjęcie, że J. L. był wnioskodawcą w przedmiotowej sprawie, pomimo że organ posiadał wiedzę, iż właścicielem i użytkownikiem gospodarstwa rolnego jest K. L., w związku z czym to on winien złożyć wniosek o dopłaty do gruntów;

d) art. 77 k.p.a. oraz 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach poprzez zaniechanie należytego rozpatrzenia kwestii w czyjej intencji został faktycznie złożony przedmiotowy wniosek o przyznanie płatności;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak dostatecznego rozważenia całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;

3) art. 151 p.p.s.a. przez jego zastosowanie (oddalenie skargi) zamiast zastosowania art. 150 tejże ustawy, zgodnie z którym skargę należało uwzględnić.

Wskazując na powyższe uchybienia skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, odwołując się do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a w szczególności art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach zarzucono, że to na organie spoczywa obowiązek przeprowadzenia całego postępowania, co do wszystkich istotnych okoliczności i nie może być on przerzucany na stronę, bowiem ciężar dowodu na mocy art. 77 § 1 k.p.a. spoczywa w pełni na organie administracyjnym. Z mocy art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach na ARiMR nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów mających wspierać stanowisko strony, jednak w związku z jej twierdzeniami i zarzutami organy winny zgromadzić takie dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie prawdziwości jej twierdzeń.

Podkreślono, że w aktach sprawy znajdują się wyjaśnienia skarżącego oraz jego syna, z których jednoznacznie wynika, iż złożenie wniosku przez skarżącego było efektem błędu Agencji, polegającego na doręczeniu skarżącemu spersonalizowanego wniosku o płatność na 2012 rok. Zarzucono, że w 2012 roku zarówno skarżący, jak i jego syn nie zostali prawidłowo poinformowani przez ARiMR o przysługujących im prawach i obowiązkach, a wręcz zostali wprowadzeni w błąd. Nikt nie poinformował syna skarżącego, że ma on możliwość, czy obowiązek złożyć wniosek o dopłaty na grunty w 2012 roku, mimo że organy dysponowały dokumentami, z których wynikało, iż przejął on w 2011 roku przedmiotowe grunty. Tym samym naruszono art. 8 k.p.a. Skoro skarżący otrzymał spersonalizowany wniosek, to on złożył wniosek o płatność. Skarżący miał uzasadnioną nadzieję, że wniosek złożony przez niego (posiadając ustne upoważnienie od syna) zostanie potraktowany jako wniosek syna, albowiem otrzymane płatności i tak zostaną wykorzystane na potrzebny przekazanego gospodarstwa rolnego.

Organy naruszyły art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach oraz art. 9 k.p.a. poprzez wprowadzenie skarżącego w błąd i nie ma znaczenia z uwagi na okoliczności tej sprawy, że skarżący nie wystąpił z żądaniem udzielenia mu stosownych wyjaśnień. Całokształt okoliczności sprawy dowodzi o naruszeniu art. 80 k.p.a.

Pełnomocnik organu na rozprawie w dniu [...] maja 2015 r. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej przede wszystkim trzeba podkreślić, że ustawa o płatnościach w art. 3 ust. 2 ma regulacje odmienne od przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego zawartych w rozdziale 2 działu I. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Natomiast art. 3 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 tej ustawy stanowi, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Porównanie przytoczonej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w KPA wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W art. ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Ustawodawca w art. 3 ust. 2 pkt 3 tej ustawy ograniczył też stosowanie zasady informowania stron przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.).

Co też istotne w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach nałożono na strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązki przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążono obowiązkami udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. Tym samym w postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., co oznacza, że to nie organ administracji publicznej, a posiadacz (faktycznie korzystający) gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Jak z powyższego wynika, w art. 3 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o płatnościach nastąpiło wyłączenie zasady zawartej w art. 7 k.p.a. i odejście od zasady zawartej w art. 77 § 1 k.p.a. oraz ograniczenie stosowania zasady informowania stron przez organ administracji publicznej zawartej w art. 9 k.p.a. Oznacza to, że całkowicie chybione jest zarzucanie w skardze kasacyjnej naruszenie przez Sąd I instancji art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. a także art. 9 k.p.a., gdyż nie mogły mieć one zastosowania w sprawie.

Brak też podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji naruszył art. 3 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 ustawy o płatnościach w zw. z art. 8 k.p.a. i 80 k.p.a. w zakresie sformułowanym w omawianych zarzutach kasacyjnych.

Należy bowiem zauważyć, że na gruncie przepisów wyznaczających kompetencje organu w sprawach dotyczących wsparcia dla producentów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obowiązuje zasada działania organu na wniosek zainteresowanego (art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach). Wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej zawiera oświadczenie i zobowiązanie związane z płatnością, której dotyczy. Oświadczenia te obejmują przede wszystkim powierzchnię działek ewidencyjnych, w stosunku do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności oraz informacje o sposobie wykorzystania działek rolnych. Na organie przyjmującym wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności objętej ustawą z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach. Jednakże za treść merytoryczną wniosku, w tym w szczególności w zakresie żądania płatności, odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Obowiązki organu wynikające z art. 3 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 ustawy o płatnościach, nie mogą być tak dalece posunięte, aby organ miał ponosić odpowiedzialność za stronę merytoryczną wniosku producenta rolnego. Dlatego należy podzielić ocenę Sadu I instancji, iż w sprawie nie zostały naruszone powyższe przepisy ustawy o płatnościach. Inne rozumienie zakwestionowanych norm postępowania oznaczałoby, że organ w istocie musiałby podejmować czynności z urzędu, prowadzące do konwalidacji niezgodnego z prawdą oświadczenia wnioskodawcy, a to nie należy do obowiązków organu. Trafnie więc zauważył Sąd I instancji, że takie działanie organów podważałoby sens przepisów dyscyplinujących wnioskodawców w zakresie żądanych dopłat, w tym przewidujących finansową odpowiedzialność producentów rolnych z tytułu ubiegania się o pomoc nieznajdującą koniecznych podstaw faktycznych i prawnych.

Nie są w związku z tym trafne zarzuty, że skarżący został wprowadzony w błąd przez fakt przesłania mu przez Agencję formularza wniosku na 2012 rok.

Z art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach wynika, że rolnikowi, który ubiegał się o płatności w poprzednim roku Agencja przesyła formularz wraz z materiałem graficznym, o którym mowa w art. 19 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników .... (Dz.U. UE z dnia 31 stycznia 2009 r. L 30 s. 16 ze zm.). W świetle tego przepisu Agencja była uprawniona przesłać skarżącemu formularz wniosku, skoro w poprzednim roku, tj. 2011 r., o płatności te on się ubiegał. Tego faktu skarżący w toku postępowania przed organami prowadzącymi postępowanie nie kwestionował. Z okoliczności podnoszonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wynika jedynie, że w dniu [...] kwietnia 2011 r. została wydana na rzecz syna skarżącego decyzja o przyznaniu pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", zaś w sierpniu 2011 r. doręczono ARiMR akt notarialny umowy darowizny przekazania przez skarżącego synowi działek objętych wnioskiem o płatności na 2012 rok. Nie oznacza to jednak, że płatności do tychże gruntów na rok 2011 zostały przyznane synowi skarżącego. Zresztą tego rodzaju zarzuty nawet nie zostały sformułowane na żadnym etapie postępowania administracyjnego ani też postępowania sądowoadministracyjnego. Co przy tym istotne, Agencja wraz z formularzem wniosku na 2012 rok przesłała skarżącemu także pismo informacyjne z pouczeniem, że rolnik jest zobowiązany zaktualizować lub dokonać korekty wniosku, o ile w tym zakresie nastąpiły zmiany mające znaczenie dla przyznania płatności. Takie standardowe pismo informacyjne Agencji zawierało także informacje pod jakim adresem rolnik mógł uzyskać dodatkowe wyjaśnienia związane z wypełnieniem wniosku. Skarżący nigdy nie kwestionował faktu, że tego rodzaju pisemną informację otrzymał wraz z formularzem wniosku na 2012 rok.

Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, ARiMR pomimo posiadanych informacji o przekazaniu działek rolnych przez skarżącego na rzecz syna, nie mogła wykluczyć, że faktycznym ich użytkownikiem na dzień 31 maja 2012 roku był skarżący, a nie jego syn, gdyż warunkiem otrzymania płatności jest fakt rolniczego użytkowania gruntów, a nie tytuł prawny do nich. Nie miała tym samym obowiązku informowania syna skarżącego o możliwości złożenia przez niego wniosku o płatności na 2012 rok. Należy pamiętać o dobrowolności uczestnictwa obywateli w poszczególnych programach wsparcia finansowego. Organ będący dysponentem funduszy pochodzących z budżetu Unii Europejskiej posiada środki przeznaczone w założeniu na dopłaty dla rolników, nie jest jednak uprawniony do podejmowania czynności reglamentacyjnych w tym zakresie z urzędu (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt II GSK 222/09 baza orzeczeń nsa.gov.pl).

Z tych więc przyczyn zarzuty o wprowadzeniu skarżącego w błąd, czy też nieudzielania zarówno jemu, jak i jego synowi niezbędnych informacji i pouczeń co do tego kto jest uprawnionym do ubiegania się o płatności do gruntów na 2012 rok, należało uznać za bezzasadne.

Nie są też usprawiedliwione zarzuty co do tego, że organy nie zebrały całego niezbędnego materiału dowodowego oraz że dokonały jego wadliwej oceny.

Stanowisko, iż to skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na 2012 rok we własnym imieniu, a także, że nie posiadał żadnego upoważnienia do działania w tym zakresie w imieniu syna, znajduje pełne oparcie w zgromadzonym materiale zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach i ocenionym stosownie do art. 80 k.p.a. Ten stan rzeczy wynika jednoznacznie z treści przedmiotowego wniosku oraz pisemnego wyjaśnienia syna skarżącego. W oświadczeniu z dnia [...] listopada 2012 r. syn skarżącego K. L. napisał wprost, że: "W 2012 roku omyłkowo złożono wniosek o przyznanie płatności obszarowych na J. L. (...) pomimo faktycznego przejęcia i prowadzenia gospodarstwa przeze mnie w lipcu 2011 r. Od dnia przejęcia gospodarstwa jestem jego rzeczywistym użytkownikiem, a błąd przy składaniu wniosku o przyznanie płatności obszarowych spowodowany został niedopatrzeniem i automatycznym wypełnieniem wniosku spersonalizowanego, który został przysłany przez ARiMR. W zaistniałej sytuacji, w przypadku pozytywnego rozpatrzenia moich wyjaśnień, ojciec mój J. L. dokona zwrotu otrzymanych za 2012 płatności lub wycofa swój wniosek" (k. 26 akt adm.). Wobec tej treści wyjaśnień syna skarżącego nie można uznać, że stanowisko Sądu I instancji w omawianej kwestii jest wadliwe. Trafnie też zauważył Sąd I instancji, że stanowisko skarżącego co do tego kto w istocie złożył wniosek o płatności na 2012 rok jest wzajemnie sprzeczne. Nie można jednocześnie twierdzić, że wnioskodawcą był skarżący, a także, że w ten sposób działał z upoważnienia syna, gdy w aktach sprawy brak dowodu na dysponowanie w tym zakresie jakimkolwiek pełnomocnictwem. Argumentacja ta została także przedstawiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zatem z oczywistych względów nie może być uznana za usprawiedliwioną.

Z przyczyn wyżej wskazanych zarzut sformułowany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za chybiony.

Nie są trafne dalsze zarzuty skargi kasacyjnej. Nie można zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który to przepis określa z jakich elementów powinno składać się uzasadnienie zaskarżonego wyroku, kwestionować, że Sąd I instancji dostatecznie nie rozważył całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nietrafność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. wynika z bezzasadności zarzutów zawartych w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej.

Skoro Sąd I instancji prawidłowo oddalił skargę, to nie może być uznany za trafny zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. Zaś przepis art. 150 p.p.s.a. ma zastosowanie w sprawach skarg na akty i czynności niewymienione w art. 145-148 (które w tej sprawie nie były przedmiotem skargi) i to tylko w razie uwzględnienia skargi.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wynika z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.