Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1674/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-01-09 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 243, 244, 245, 246 w zw. z art. 258
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2015r na posiedzeniu niejawnym wniosku J. T. i K. F. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26 września 2014r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 18 grudnia 2014r. skarżący K. F. i J. T., działając przez swego profesjonalnego pełnomocnika, złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję WINB w K. z dnia 26 września 2014r. wydaną w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.

Skarżący domagają się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu swego wniosku podają, iż ponoszenie kosztów związanych ze sprawą powoduje uszczerbek w ich domowym budżecie. J. T. wskazuje, iż pogorszyła się jego sytuacja życiowa z uwagi na niską pensję, zaś skarżąca K. F. wskazuje na okoliczność dużej ilości kredytów do spłacenia.

Zdaniem orzekającego, wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie wraz z dwiema małoletnimi córkami. Między małżonkami panuje rozdzielność majątkowa, co jednak nie ma wpływu na wzajemną pomoc między małżonkami wynikającą z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Źródłem utrzymania rodziny są dochody osiągane z tytułu wynagrodzenia za pracę skarżącego w kwocie1900,00 zł oraz dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżąca w kwocie 27 000,00 zł. Łącznie zatem dochody 4 – osobowej rodziny wynoszą 28 900,00 zł.

Z oświadczenia skarżących, znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż skarżący nie ma żadnych własnych nieruchomości, natomiast małżonka – skarżąca K. F. posiada mieszkanie o pow. 72 m2, lokal usługowy o pow. 94 m2, działkę o pow. 0,0861 ha, 500 00 zł oszczędności oraz samochód osobowy [...] z 2008r.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżących należy stwierdzić, że uiszczenie solidarne przez strony aktualnie wymaganych kosztów sądowych jest możliwe bez uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. W ocenie orzekającego, skarżący nie wykazali w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie są w stanie uiścić wpisu sądowego należnego od złożonej skargi na decyzję WINB w K. bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny w wysokości 28 900 zł, pochodzących ze stałych źródeł jakimi są wynagrodzenie za prace, dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, posiadany cenny majątek nieruchomy ( mieszkanie, lokal usługowy, działka, zasoby pieniężne, cenny samochód osobowy [...] ) - nawet przy uwzględnieniu zwyczajowych kosztów utrzymania i konieczności utrzymania dwójki małoletnich dzieci - nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych.

Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów tj. stałego dochodu rodziny skarżących przy faktycznej możliwości jego dysponowania, posiadanym majątku, braku nadzwyczajnych okoliczności obciążających budżet domowy, jak np. nadzwyczajne koszty związane ze specjalistycznym leczeniem członków rodziny itp., - nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych.

Orzekający ponadto pragnie zaznaczyć, iż fakt spłaty przez skarżąca kredytów - co podnosi skarżąca w swoim wniosku - nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte zaś przez stronę kredyty świadczą o jej zdolnościach płatniczych, a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy ( post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05 ). Należy ponadto zaznaczyć, iż zgodnie z powszechnie obowiązującym poglądem w doktrynie i orzecznictwie, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, a jak wskazano powyżej, strony mają łącznie stałe miesięczne dochody przewyższające ustalone minimalne wynagrodzenie miesięczne za pracę. Wymagany natomiast na obecnym etapie postępowania sądowego wpis sądowy nie narazi skarżących na znaczny uszczerbek, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, iż dochody miesięczne wnioskodawców znacznie przewyższają jego wysokość.

Skarżący ponoszą koszty utrzymania, jednakże twierdzeń tych nie poparli żadnymi dokumentami je potwierdzającymi. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych np. z zakupem leków czy utrzymaniem, dodatkowymi nadzwyczajnymi kosztami obciążającymi budżet domowy- argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego ( post. NSA z 3.03.2005r. OZ 1692/04 ).

Skarżący działają też przez profesjonalnego pełnomocnika, mimo, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obligatoryjny. Okoliczność ta sama w sobie nie wyłącza jeszcze przyznania prawa pomocy, jednakże jest oceniana w całokształcie przesłanek warunkujących otrzymanie tejże pomocy i budzi wątpliwości co do trudnej sytuacji majątkowej stron działających przez profesjonalnego pełnomocnika ( orzecz. SN z 6.11.1953r. I C 1427/53, OSN 1954/2/52 ).

Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, ze względu na wykazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należą. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżących zwolnienie ich od kosztów sądowych byłoby niezasadne. Konieczność zaś poniesienia solidarnie przez wnioskodawców kosztów sądowych w formie wpisu należnego od złożonej skargi, które to koszty na tym etapie postępowania są wymagane, nie naraża skarżących na pogorszenie ich warunków bytowych, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).