Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 139/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par 1 pkt 2, 7
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Protokolant Referent Ewelina Piskorek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi L. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [..] Dyrektor Izby Skarbowej w L., po rozpatrzeniu zażalenia L. Z. (dalej jako "skarżący"), na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [..] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [..], od [..] do [..], od [..] do [..], [..], od [..] do [..], [..], [..], od [..] do [..], od [..] do [..], [..], [..], od [..] do [..], od [..] do [..], od [..] do [..], od [..] do [..] oraz od [..] do [..], zaś w części dotyczącej postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [..] oraz [..] uchylił zaskarżone postanowienie, przekazując w tej części sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Uzasadniając postanowienie organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy wskazując między innymi, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wystawił na skarżącego szereg tytułów wykonawczych, którymi objęto zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług. W celu wyegzekwowania ww. zaległości organ egzekucyjny doręczył skarżącemu odpisy tytułów wykonawczych, a następnie zastosował wobec skarżącego środek egzekucyjny w postaci egzekucji z pieniędzy poprzez zajęcie świadczenia rentowego w ZUS.

W dniu [..] Sąd Rejonowy w Z. VI Wydział Ksiąg Wieczystych - na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. dokonał wpisu hipoteki przymusowej na kwotę 24.805,83 zł w księdze wieczystej nr [..] prowadzonej dla należącej do skarżącego nieruchomości położonej w miejscowości K., gmina S.

Wnioskiem z dnia [..] (uzupełnionym następnie pismem z dnia [..]) skarżący wystąpił do organu pierwszej instancji o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podnosząc przedawnienie dochodzonych należności. Jednocześnie wniósł o uchylenie dokonanych w toku tego postępowania czynności egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia [..] organ pierwszej instancji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wszystkich wskazanych tytułów wykonawczych. Jego zdaniem należności objęte wskazanymi tytułami wykonawczym nie uległy przedawnieniu, gdyż w toku postępowania skutecznie stosowano środki egzekucyjne, przerywające bieg terminu ich przedawnienia, a ponadto w dniach [..] i [..] na podstawie wszystkich ww. tytułów dokonano wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości należącej do skarżącego.

Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, zarzucając organowi błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na bezpodstawnym przyjęciu, iż zobowiązany został skutecznie zawiadomiony przez organ egzekucyjny o zastosowanych środkach egzekucyjnych, powodujących przerwanie biegu terminu przedawnienia dochodzonych należności. W tym zakresie wskazał, iż zawiadomienia o stosowanych środkach egzekucyjnych przesyłano na jego stary adres, przy ul. K. w Z., natomiast od 2002 r. zamieszkuje on przy ul. P. w Z. - o czym jak zaznaczył - organ egzekucyjny był skutecznie zawiadomiony. Z tego powodu zastosowane środki egzekucyjne, zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej nie przerywały biegu terminu przedawnienia egzekwowanych należności.

Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia przywołanym na wstępie postanowieniem organ odwoławczy uchylił postanowienie organu egzekucyjnego w części dotyczącej postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [..] i [..] przekazując w tej części sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji zaś w pozostałej części utrzymał je mocy.

W uzasadnieniu postanowienia, organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotem prowadzonego wobec skarżącego na podstawie ww. tytułów wykonawczych postępowania egzekucyjnego są zaległości z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych. Termin płatności tych zobowiązań podatkowych przypadał odpowiednio w latach 1998 - 2004. W świetle art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Oceny przedawnienia dokonuje się natomiast na podstawie art. 70 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności. Organ opisując kolejne zmiany treści tego przepisu wskazał, że od dnia 1 września 2005 r., zastosowanie środka egzekucyjnego zawsze przerywa bieg terminu przedawnienia i bieg terminu przedawnienia może być przerywany wielokrotnie. Zasada ta ma zastosowanie również do zobowiązań podatkowych powstałych i nieprzedawnionych przed ww. datą.

Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ilekroć w ustawie jest mowa o środku egzekucyjnym - rozumie się przez to m.in. egzekucję z pieniędzy, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej. W myśl art. 67 § 1 ww. ustawy podstawę zastosowania tych środków egzekucyjnych stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, sporządzone według wzoru. W przypadku natomiast zastosowania egzekucji z pieniędzy zobowiązanego - stosownie do art. 68 § 1 ww. ustawy - poborca skarbowy wystawia pokwitowanie odbioru pieniędzy.

Odnosząc powyższe uregulowania do okoliczności faktycznych sprawy, organ stwierdził, że dochodzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [..], od [..] do [..], od [..] do [..], [..], od [..] do [..], [..], [..], od [..] do [..], od [..] do [..], [..], [..], od [..] do [..], od [..] do [..], od [..] do [..], od [..] do [..] oraz od [..] do [..] należności podatkowe nie uległy przedawnieniu. Bieg terminu przedawnienia należności podatkowych objętych ww. tytułami wykonawczymi został skutecznie przerwany wskutek zastosowania następujących środków egzekucyjnych:

- na podstawie tytułu wykonawczego nr [..] obejmującego zryczałtowany podatek dochodowy za grudzień 1997 r. (którego termin przedawnienia upływał z dniem 31 grudnia 2004 r.) w dniu 8 października 2003 r. dokonano zajęcia świadczenia rentowego w ZUS, o czym zawiadomiono skarżącego w dniu 21 października 2003 r. W związku z tym 5-letni termin przedawnienia zaczął biec na nowo od dnia 9 października 2003 r.

- na podstawie tytułów wykonawczych o nr [..], [..], od [..] do [..] obejmujących podatek od towarów i usług za miesiące: marzec, maj, sierpień, wrzesień i październik 1999 r. (których termin przedawnienia upływał z dniem 31 grudnia 2004 r.) w dniu 5 kwietnia 2004 r. - dokonano pobrania pieniędzy oraz zawiadomieniem z dnia 27 sierpnia 2004 r. dokonano zajęcia świadczenia rentowego w ZUS, Zawiadomienie o tym doręczono w trybie zastępczym w dniu 15 września 2004 r. Tym samym 5-letni bieg terminu przedawnienia ww. należności zaczął biec na nowo od dnia 16 września 2004 r.

Analogicznie nowy 5-letni termin przedawnienia zaczął biec od nowa również w sprawach prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr [..] (w dniu 28 maja 2004 r. dokonano egzekucji z pieniędzy oraz zawiadomieniem z dnia 27 sierpnia 2004 r. dokonano zajęcia świadczenia rentowego w ZUS), nr od [..] do [..] (w dniu 9 lipca 2004 r. dokonano pobrania pieniędzy oraz zawiadomieniem z dnia 27 sierpnia 2004 r. dokonano zajęcia świadczenia rentowego w ZUS), nr [..], [..], [..], [..] i [..] (zawiadomieniem z dnia 27 sierpnia 2004 r. dokonano zajęcia świadczenia rentowego w ZUS), nr od [..] do [..], od [..] do [..], [..], [..], [..], [..], [..], od [..] do [..], od [..] do [..] (zawiadomieniem z dnia 27 sierpnia 2004 r. dokonano zajęcia świadczenia rentowego w ZUS). Bieg terminu przedawnienia ww. spornych należności został przerwany odpowiednio w dniach 9 października 2003 r. i 16 września 2004 r., w konsekwencji czego 5-letni termin przedawnienia upływał z dniem 9 października 2008 r. i 16 września 2009 r.

Ponadto w dniu [..], na podstawie ww. tytułów wykonawczych Sąd Rejonowy w Z. VI Wydział Ksiąg Wieczystych, na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. - dokonał wpisu hipoteki przymusowej na należącej do skarżącego nieruchomości. Natomiast bieg terminu przedawnienia należności egzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [..] do [..] został przerwany w dniu 19 września 2007 r. wskutek dokonania zajęcia świadczenia rentowego w ZUS - zawiadomienie z dnia 14 września 2007 r. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 4 października 2007 r. w trybie art. 44 k.p.a. Natomiast, dnia 2 grudnia 2011 r. m.in. w oparciu o przedmiotowe tytuły wykonawcze - Sąd Rejonowy w Z. VI Wydział Ksiąg Wieczystych dokonał wpisu hipoteki przymusowej na ww. nieruchomości. W tej sytuacji sporne należności zabezpieczone hipoteką przymusową, zgodnie z zasadą zawartą w art. 70 § 8 O.p., nie uległy przedawnieniu, co oznacza, iż w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych nie wystąpiła przewidziana przepisem art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej przesłanka warunkująca jego zakończenie poprzez umorzenie.

Za bezpodstawny organ odwoławczy uznał zarzut niepowiadomienia zobowiązanego o zastosowanych środkach egzekucyjnych. Pobranie pieniędzy każdorazowo potwierdzone było wystawionymi przez poborcę skarbowego pokwitowaniami. Również odbiór zawiadomienia o zajęciu świadczenia rentowego w ZUS z dnia 3 października 2003 r. został skarżącemu doręczony osobiście. Natomiast zawiadomienia o zajęciu z dnia 27 sierpnia 2004 r. oraz z dnia 14 września 2007 r. zostały doręczone za pośrednictwem poczty na wskazany w tytułach adres ul. [..] w Z. odpowiednio w dniach: 15 września 2004 r. i 4 października 2007 r. w trybie art. 44 k.p.a. Nie znajduje przy tym potwierdzenia fakt zawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca zamieszkania na ul. P. w Z., o czym skarżący miał obowiązek powiadomić organ zgodnie z art. 36 § 3 ustawy egzekucyjnej. Pouczenie o tym obowiązku zawarte jest każdorazowo w tytule wykonawczym w części G. Dokumenty, na które powołuje się zobowiązany dołączone do zażalenia, nie potwierdzają, że powiadomił on organ egzekucyjny o zmianie adresu, gdyż nie dotyczą one prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego. Wniosek z dnia 2 września 2004r. złożony został do Izby Skarbowej w L. OZ w Z., zaś postanowienie z dnia [..] dotyczyło postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J. Z. W toku czynności egzekucyjnych prowadzonych na podstawie niektórych tytułów wykonawczych zobowiązany osobiście uczestniczył pod adresem przy ul. [..] w Z. i adres ten wskazany został przez niego w składanych do Urzędu Skarbowego dokumentach rejestracyjnych VAT-1 z dnia [..] VAT –Z z dnia [..]., czy NIP-3 z dnia [..].

Natomiast w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [..] oraz [..], zdaniem organu odwoławczego podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Jak bowiem wynika z akt sprawy czynności egzekucyjne podejmowane na podstawie tych tytułów wykonawczych zostały dokonane po upływie terminu przedawnienia wymaganych należności. W takiej sytuacji również ustanowiona na podstawie tych tytułów wykonawczych w dniu 31 stycznia 2005 r. hipoteka przymusowa na nieruchomości skarżącego, dokonana była po przedawnieniu przedmiotowych należności. Jednocześnie w aktach sprawy brak informacji wskazujących na wystąpienie innych, niż zastosowane środki egzekucyjne przesłanek z art. 70 O.p. W związku z tym niezbędne jest wyjaśnienie, czy w sprawie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 70 § 2, 3, 6 i 7 O.p.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. L. Z., zarzucając naruszenie art. 59 ust. 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 70 § 8 O.p. poprzez odmowę umorzenia postępowania w sytuacji gdy upłynął termin przedawnienia zobowiązań podatkowych a organ egzekucyjny prowadzi egzekucję ze świadczenia przysługującego zobowiązanemu z ZUS, wniósł o jego uchylenie.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że egzekwowane należności dotyczą podatków za lata 1999-2002. Natomiast ostatni środek egzekucyjny zastosowano 19 września 2004 r. Termin przedawnienia ostatniego zobowiązania najpóźniej upłynął więc we wrześniu 2009 r. Jednocześnie nie wiadomo jakie należności zostały zabezpieczone hipoteka przymusową. Ponadto zgodnie z art. 70 § 8 O.p. egzekucję wolno było stosować jedynie z nieruchomości zabezpieczonej hipoteką. Tymczasem organ egzekucyjny prowadzi egzekucję, której przedmiotem jest wierzytelność dłużnika wobec ZUS, co jest niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2013r. pełnomocnik skarżącego popierając skargę wywodził, że skarżący nie jest już dłużnikiem rzeczowym Urzędu Skarbowego i na tę okoliczność złożył akt notarialny z dnia [..] Rep. [..].

Na podstawie art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd dopuścił dowód z tego dokumentu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii właściwego terminu przedawnienia zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi nr, nr: [..], od [..] do [..], od [..] do [..], [..], od [..] do [..], [..], [..], od [..] do [..], od [..] do [..], [..], [..], od [..] do [..], od [..] do [..], od [..] do [..], od [..] do [..], od [..] do [..] oraz [..] i [..].

Ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Zgodnie bowiem z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej - u.p.e.a.) postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Na ten właśnie przepis powoływał się skarżący w toku postępowania.

Zobowiązanie podatkowe wygasa wskutek miedzy innymi przedawnienia (art. 59 § 1 pkt 9 O.p.), która to instytucja uregulowana jest przepisami O.p.

Zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem prowadzonego wobec skarżącego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych postępowania egzekucyjnego są zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych. Termin płatności tych zobowiązań podatkowych przypadał odpowiednio na lata 1998-2004. Tym samym najwcześniejszy z terminów przedawnienia rozpoczął bieg z dniem 31 grudnia 1998 r.

Obowiązujący wówczas art. 70 § 3 O.p. stanowił, iż bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne (art. 70 § 4 O.p.). Jak natomiast wynikało z treści § 5 przerwanie biegu terminu przedawnienia wskutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego mogło nastąpić tylko jeden raz. Ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. nr 169, poz. 1387) zmieniony został art. 70 § 4 O.p. i przepis ten uzyskał następujące brzmienie – "Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne". Ustawodawca zachował rozwiązanie, które eliminowało możliwość przerwania biegu terminu przedawnienia kolejnym wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W art. 20 ustawy zmieniającej wskazano, iż do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, chyba że dotychczasowe przepisy określały korzystniejsze zasady i terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych. Ostatnia nowelizacja art. 70 O.p. nastąpiła ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 Nr 143, poz. 1199), która weszła w życie 1 września 2005 r. Zmianie uległa między innymi treść § 4, który stanowi, iż bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Art. 21 ustawy stanowi z kolei, iż do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepis art. 70 § 4 O.p. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą.

Powyższe oznacza, iż do oceny zdarzeń prawnych, jakie wystąpiły w przedmiotowej sprawie (egzekucja z pieniędzy, zajęcie świadczenia z zabezpieczenia emerytalnego, wpis hipoteki przymusowej), dokonywanych przez pryzmat zarzutu przedawnienia, zastosowanie miał art. 70 § 4 O.p. w brzmieniu nadanym przez ostatnią z nowelizacji.

Analizowany przepis przewiduje dwie przesłanki przerwania biegu terminu przedawnienia: zastosowanie środka egzekucyjnego i zawiadomienie o tym podatnika.

Katalog środków egzekucyjnych określa art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Wśród nich wymieniona jest egzekucja należności z pieniędzy, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i z nieruchomości. W tym kontekście, analizując stan faktyczny sprawy bezspornym jest, iż obydwa ze wskazanych warunków skutkujących przerwaniem biegu terminu przedawnienia zostały spełnione.

I tak w stosunku do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [..] dot. podatku dochodowego za grudzień 1998 r. (omyłkowo organ wskazał grudzień 1997 r.), którego termin przedawnienie upływał z dniem 31 grudnia 2004 r. organ egzekucyjny przed tym dniem dokonał zajęcia świadczenia z ZUS, o czym poinformował skarżącego w dniu 21 października 2003 r. W związku z tym od dnia następnego od tej daty zaczął biec nowy 5-letni termin przedawnienia.

W stosunku do tytułów wykonawczych nr [..], nr [..], i nr od [..] do [..] obejmujących podatek VAT za pięć miesięcy 1999 r. (których termin przedawnienia upływał z dniem 31 grudnia 2004 r.) organ egzekucyjny w dniu 5 kwietnia 2004 r. dokonał pobrania pieniędzy, a następnie zawiadomieniem z dnia 27 sierpnia 2004 r. dokonano zajęcia świadczenia z ZUS, Zawiadomienie o tym zajęciu doręczono skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.) w dniu 15 września 2004 r. W związku z tym od dnia następnego od tej daty zaczął biec kolejny 5-letni termin przedawnienia.

Również w stosunku do postępowań zainicjowanych wystawieniem tytułów wykonawczych nr [..], nr od [..] do [..], nr [..], [..], [..], [..] i [..], nr od [..] do [..], od [..] do [..], [..], [..], [..], [..], [..], od [..] do [..], od [..] do [..] organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 27 sierpnia 2004 r. dokonał zajęcia świadczenia z ZUS. Zawiadomienie to doręczono skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.) w dniu 15 września 2004 r. W związku z tym nowy okres przedawnienia rozpoczął bieg 16 września 2004 r.

Skoro zatem okres przedawnienia zaległości wymagalnych na podstawie ww. tytułów egzekucyjnych rozpoczął nowy bieg odpowiednio 22 października 2003 r. i 16 września 2004 r., to w konsekwencji ulegałby on zakończeniu 22 października 2008 r. i 16 września 2009 r.

Należało jednak zważyć, że na Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości gruntowej należącej do skarżącego, położonej w miejscowości K., gm. S., objętej księgą wieczystą nr [..]. Sąd Rejonowy pismem z dnia 31 stycznia 2005 r. zawiadomił, iż dokonał wpisu hipoteki. Od powyższego wpisu skarżący złożył apelację, która wyrokiem Sądu Okręgowego w Z. z dnia 31 marca 2005 r. została oddalona.

Termin przedawnienia został również skutecznie przerwany w stosunku do zaległości objętych tytułami nr od [..] do [..]. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 14 września 2007 r. dokonano zajęcia świadczenia z ZUS. Zawiadomienie to doręczono skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.) w dniu 4 października 2007 r. W związku z tym nowy okres przedawnienia rozpoczął bieg 5 października 2007 r. Odnośnie tych zobowiązań w dniu 2 grudnia 2011 r. Sąd Rejonowy w Z. na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. dokonał również wpisu hipoteki przymusowej na ww. nieruchomości.

W tych okolicznościach błędne jest twierdzenie skarżącego, że wyżej wymienione zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu. Bezspornym bowiem jest, że ustanowienie hipoteki zabezpieczającej przedmiotowe zobowiązania podatkowe L. Z., nastąpiło przed upływem okresu ich przedawnienia.

Odnośnie zaś kolejnego terminu przedawnienia biegnącego od ustanowienia hipoteki, słusznie organy wskazały, iż zgodnie z art. 70 § 8 O.p. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Przepis ten przełamuje zatem zasadę zawartą w art. 70 § 1 O.p., stanowiącego, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wyjątek tym przepisem ustanowiony polega na tym, iż zobowiązania podatkowe niezależnie od jakiegokolwiek upływu czasu, w ogóle nie przedawniają się pod warunkiem ich zabezpieczenia hipoteką lub zastawem skarbowym. Upływ terminu przedawnienia dla zobowiązania zabezpieczonego hipoteką przymusową ma jedynie taki skutek, że zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki.

Organy egzekucyjne obu instancji słusznie zatem uznały, iż nie nastąpiło przedawnienie zobowiązań podatkowych skarżącego zabezpieczonych ustanowieniem hipoteki przymusowej.

Konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego nie stanowi również okoliczność przeniesienia prawa własności nieruchomości skarżącego zabezpieczonej hipoteka przymusową na inne podmioty, co skarżący podniósł w toku postępowania przed Sądem, powołując się na umowę darowizny tej nieruchomości z dnia 30 października 2012 r.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, zgodnie z którym poprzez umowę darowizny nieruchomości gruntowej zabezpieczonej hipoteką przymusową na rzecz K. Z. i B. Z., zwolnił się on z długu wobec Skarbu Państwa z tytułu niezapłaconych podatków.

Wskazania bowiem wymaga, iż przeniesienie tego prawa na inny podmiot spowodowało wyłącznie to, że skarżący przestał być dłużnikiem rzeczowym, nadal jednak pozostaje dłużnikiem osobistym. Dłużnikiem rzeczowym staje się w tej sytuacji nabywca nieruchomości, odpowiadający tylko z nieruchomości, oraz in solidum z dłużnikiem osobistym, co oznacza, że zaspokojenie wierzytelności hipotecznej przez jednego z nich zwalnia drugiego ze zobowiązania. Przeniesienie własności nieruchomości nie zwalnia zbywcy z obowiązku spłaty długu zabezpieczonego hipoteką. Zobowiązanym jest nadal zbywca nieruchomości, ponieważ w wyniku tej czynności nabywca nie przejmuje zobowiązań zbywcy wynikających ze stosunku będącego podstawą ustanowienia hipoteki, jeżeli stosownie do treści art. 519 k.c. nie została zawarta umowa przejęcia długu przez nabywcę. W sytuacji jednak gdy zobowiązany osobiście nie wykonuje należnego świadczenia, wierzyciel może wszcząć egzekucję przeciwko dłużnikowi rzeczowemu, przedtem jednak musi uzyskać przeciwko niemu tytuł wykonawczy (por. wyrok SN z 25 sierpnia 2004 r. sygn. akt IV CK 606/03).

Rację ma natomiast skarżący podnosząc, że w sytuacji upływu terminu przedawnienia, kwota zaległości podatkowych, może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki, a nie ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego. Kwestia ta dotyczy jednak zasadności dalszego stosowania środka egzekucyjnego i może być zwalczana innymi środkami prawnymi przewidzianymi w u.p.e.a.

Nie ma racji skarżący, że dalsze prowadzenie egzekucji ze świadczenia emerytalnego wyczerpuje dyspozycję art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Stosownie do tego przepisu prawa postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu.

Nie jest sporna w sprawie wymieniona w tym przepisie przesłanka dopuszczalności egzekucji, ani przesłanka obowiązku doręczenia upomnienia.

Wg skarżącego zastosowany środek egzekucyjny w postaci egzekucji ze świadczenia rentowego w ZUS jest niedopuszczalny, co powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

Jednak w ocenie sądu stanowisko skarżącego nie znajduje uzasadnienia, gdy się zważy, że z zastosowaniem niedopuszczalnego środka egzekucyjnego mamy do czynienia w przypadku wykorzystania środka nieprzewidzianego w ustawie, albo w przypadku użycia środka wprawdzie przewidzianego w ustawie, lecz w odniesieniu do egzekucji obowiązku innego rodzaju.

Taka zaś sytuacja w sprawie nie zachodziła, bowiem zastosowane w stosunku do skarżącego środki egzekucyjne wymienione są w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. w egzekucji należności pieniężnych.

Z tej też przyczyny Sąd odmówił dopuszczenia dowodu z dokumentu w postaci decyzji ZUS z dnia [..]. o waloryzacji należnej skarżącemu renty.

Z przepisu art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wynika, że warunkiem skorzystania z możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu jest wyłącznie potrzeba wyjaśnienia istotnych dla sprawy wątpliwości, a nie jakiekolwiek inne względy.

Sąd również podziela stanowisko organu, co do skuteczności doręczenia w trybie doręczenia zastępczego zawiadomień o zastosowanym środku egzekucyjnym. Nie znajduje bowiem żadnego potwierdzenia w aktach sprawy okoliczność zawiadomienia organu o zmianie adresu przez skarżącego, co skutecznie wywiódł organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu. Organ prawidłowo zatem doręczał korespondencje na znany mu adres wskazany w tytułach wykonawczych. Doręczone zaś tytuły wykonawcze każdorazowo zawierały pouczenie zobowiązanego o obowiązku powiadamiania organu o każdej zmianie miejsca pobytu.

Wreszcie Sąd podtrzymuje argumentacje organu odwoławczego, co do konieczności powtórzenia postępowania w stosunku do tytułów wykonawczych nr [..] i [..]. Wskazane tytuły wykonawcze obejmują bowiem zaległości podatkowe z terminem przedawnienia do 31 grudnia 2003 r., co wskazuje, że zastosowane w czerwcu, lipcu i sierpniu 2004 r. środki egzekucyjne podjęte zostały z przekroczeniem wskazanego terminu przedawnienia.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że zawarte w skardze zarzuty naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 70 § 8 O.p. są bezpodstawne. Sąd nie stwierdził również naruszenia przez organy egzekucyjne art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Wobec tego nie ma żadnych podstaw do uwzględnienia skargi.

Z powyższych względów Sąd działając na podstawię art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012, 270, j.t. ) orzekł jak w sentencji.