Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 253/87
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1987-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wywłaszczanie nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 155
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: poz. 99
journal: Dz.U. 1985 nr 2 poz. 2
Teza: Uchylenie w trybie art. 155 Kpa decyzji ostatecznej, określającej wysokość odszkodowania za nieruchomość przejętą na własność Państwa, wywołuje taki skutek, że odszkodowanie musi być ustalone od nowa w pełnym zakresie, to jest co do wszystkich składników nieruchomości.

TEZY

Uchylenie w trybie art. 155 Kpa decyzji ostatecznej, określającej wysokość odszkodowania za nieruchomość przejętą na własność Państwa, wywołuje taki skutek, że odszkodowanie musi być ustalone od nowa w pełnym zakresie, to jest co do wszystkich składników nieruchomości.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Janiny Danuty W. na decyzję Głównego Geodety Wojewódzkiego w Ostrołęce z dnia 27 stycznia 1987 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą na własność Państwa i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w W., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od organu stopnia wojewódzkiego kwotę złotych dwa tysiące tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 lipca 1985 r. Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w Ostrołęce, wskazując jako podstawę prawną art. 155 Kpa uchylił ostateczną decyzję nr 85 Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia 16 czerwca 1983 r. ustalającą odszkodowanie w wysokości 631.847 zł na rzecz Janiny Danuty W. za nieruchomość przejętą na własność Państwa w 1966 r. w trybie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach /Dz.U. nr 31 poz. 138 ze zm./. Przyczyną uchylenia wskazanej decyzji z dnia 16 czerwca 1983 r. było to, że ustalone odszkodowanie nie obejmowało wszystkich obiektów na nieruchomości i wobec tego sprawa wymagała ponownego rozpoznania.

Na podstawie powyższej decyzji Janinie Danucie W. wypłacono sumę 631.847 zł.

Następnie decyzją z dnia 11 lutego 1986 r. Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Miasta i Gminy w W. ustalił odszkodowanie na rzecz Janiny W. za obiekty i urządzenia budowlane oraz roślinność na wskazanej nieruchomości w wysokości 729.871 zł. Decyzja ta stała się ostateczna. Z jej uzasadnienia wynika, że wymieniona kwota obejmuje tylko te części składowe nieruchomości, które pominięto w decyzji z dnia 16 czerwca 1983 r.

W kolejnych pismach, w tym w piśmie z dnia 30 czerwca 1986 r., Janina W. podnosiła, że otrzymała zbyt niskie odszkodowanie za budynek mieszkalny i domagała się podwyższenia tego odszkodowania. Żądanie to zostało załatwione decyzją z dnia 26 listopada 1986 r. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w W., którą odmówiono wznowienia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz Janiny Danuty W za przejętą na własność państwa nieruchomość.

Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji Główny Geodeta Wojewódzki w Ostrołęce decyzją z dnia 27 stycznia 1987 nr G.IV-8220/6/84/86 utrzymał ją w mocy, przedstawiając w uzasadnieniu swej decyzji przebieg sprawy, a w szczególności to, że skoro Janina Danuta W. pobrała odszkodowanie za grunt i budynek mieszkalny w 1983 r. to odszkodowanie za to nie może być ustalone ponownie według aktualnie obowiązujących cen. Oznacza to brak podstaw do wznowienia postępowania.

Decyzję organu odwoławczego z dnia 27 stycznia 1987 r. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Janina Danuta W., której zarzuty sprowadzają się w istocie do tego, że jej zdaniem sprawa została rozstrzygnięta z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, a zwłaszcza art. 96 ust. 1 tej ustawy. Według skarżącej, uchybienie decyzji z dnia 16 czerwca 1983 r. określającej wysokość odszkodowania, wywołało ten skutek, że odszkodowanie za wszystkie składniki nieruchomości powinny być ustalone na podstawie zasad wynikających z przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., a więc także za te składniki, których dotyczyła uchylona decyzja z dnia 16 czerwca 1983 r.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jakkolwiek w aktach sprawy przedstawionych Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nie ma decyzji Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia 16 czerwca 1983 r. /Sąd zapoznał się z odpisem tej decyzji, okazanym na rozprawie przez skarżącą/, to jednak można stwierdzić, że ustalone tą decyzją odszkodowanie na rzecz Janiny Danuty W. obejmowało odszkodowanie za grunt i budynek mieszkalny przy ul. P.A.W.P. nr 93 w W. Na skutek uchylenia tej decyzji powstał taki stan, że przestało obowiązywać jakiekolwiek rozstrzygnięcie o odszkodowaniu na rzecz Janiny Danuty W. za nieruchomość przejętą na własność Państwa. Uchylenie decyzji z dnia 16 czerwca 1983 r. w przedmiocie odszkodowania otworzyło na nowo sprawę orzekania o odszkodowaniu, w tym także o odszkodowaniu za grunt i budynek mieszkalny. Powstała zatem taka sytuacja, jak gdyby sprawa nie była w ogóle rozstrzygana. Uchylenie dotychczasowej decyzji ostatecznej sprawiło, że sprawa wymagała rozstrzygnięcia w pełnym zakresie, i to na podstawie przepisów obowiązujących w dniu orzekania. Nie było żadnych podstaw, ażeby przy ustalaniu odszkodowania pominąć te składniki nieruchomości, które były brane pod uwagę przy ustalaniu odszkodowania określonego w uchylonej decyzji, ograniczając się tylko do tych składników nieruchomości, które pominięto przy wydawaniu uchylonej decyzji. Za przyjęciem takiego sposobu ustalenia odszkodowania nie może przemawiać, to że skarżąca pobrała pieniądze na podstawie uchylonej decyzji. Okoliczność ta pociągała za sobą jedynie ten skutek, że kwota już wypłacona skarżącej podlegała zaliczeniu na poczet ponownie ustalonego odszkodowania za grunt i wszystkie części składowe. Również to, że przyczyną uchylenia tej decyzji było pominięcie pewnych składników nieruchomości, nie mogło prowadzić do ograniczenia ponownego postępowania tylko do ustalenia odszkodowania za te pominięte składniki. Oznaczałoby to bowiem, że będzie obowiązywała decyzja ustalająca odszkodowanie za niektóre tylko elementy nieruchomości /ogrodzenie, ganek, garaż, studnia/, a brak będzie decyzji ustalającej odszkodowanie za grunt i budynek mieszkalny.

Należy więc stwierdzić, że uchylenie w trybie art. 155 Kpa decyzji ostatecznej, określającej wysokość odszkodowania za nieruchomość przejętą na własność Państwa, wywołuje ten skutek, że odszkodowanie musi być ustalone od nowa w pełnym zakresie /co do wszystkich składników nieruchomości/. Podobnym zagadnieniem prawnym, dotyczącym skutków uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania, zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 1984 r. I SA 86/84 /ONSA 1984 nr 1 poz. 59/.

W takiej sytuacji, skoro po uchyleniu decyzji z dnia 16 czerwca 1983 r. wydana została decyzja z dnia 11 lutego 1986 r. określająca wysokość odszkodowania tylko za niektóre składniki spornej nieruchomości /pominięto w tej decyzji grunt i budynek mieszkalny/, to domaganie się przez Janinę Danutę W. w kolejnych pismach wyższego odszkodowania za budynek mieszkalny /do tego sprowadza się w istocie żądanie weryfikacji operatu szacunkowego/ powinno być zakwalifikowane jako domaganie się wzruszenia wadliwej decyzji z dnia 11 lutego 1986 r. Tego rodzaju żądanie skarżącej powinno być rozpatrzone przede wszystkim w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 11 lutego 1986 r., gdyż treść tego żądania w okolicznościach faktycznych sprawy zdaje się wyraźnie wskazywać, że chodzi tu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 11 lutego 1986 r. z powodu rażącego naruszenia prawa, polegającego na tym, że w decyzji tej - wbrew zasadzie pełnego i jednorazowego odszkodowania - ustalono wysokość odszkodowania z pominięciem tak zasadniczych elementów nieruchomości, jak grunt i budynek mieszkalny.

Nie ulega przy tym kwestii, że skoro została uchylona decyzja z dnia 16 czerwca 1983 r. i postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość na rzecz skarżącej nie zostało zakończone do dnia 1 sierpnia 1985 r., to jest do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości/ /Dz.U. nr 22 poz. 99/, to wobec tego sprawa ta powinna być prowadzona nadal według przepisów tej ustawy /art. 96 ust. 1 wymienionej ustawy/. Zasada ta ma zastosowanie nie tylko do gruntów, które przejęte zostały na własność Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./, ale także do nieruchomości przejętych na własność Państwa, między innymi na podstawie przepisów o terenach budownictwa jednorodzinnego w miastach i osiedlach.

Nie było zatem żadnych podstaw do rozpatrzenia żądań Janiny Danuty W., wysuwanych przez nią po otrzymaniu decyzji z dnia 11 lutego 1986 r., jako wniosku o wznowienie postępowania w tej sprawie. Nie wskazywała na to w szczególności treść jej pism, ani też stan postępowania. Rozpatrzenie przeto jej żądań przez wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania i utrzymanie tej decyzji w mocy przez organ odwoławczy stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Nie została bowiem wyjaśniona istota żądań skarżącej, a sprawa została rozpatrzona w innym trybie, aniżeli wskazywało na to żądanie skarżącej i stan sprawy.

Uzasadnia to uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu I instancji na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa. O zwrocie wpisu sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 208 Kpa.