Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 238/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2010 nr 217 poz 1427
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Wojewoda [...] (dalej "Wojewoda"), po rozpatrzeniu odwołania J. W. (dalej "Skarżącego"), reprezentowanego przez adw. E. M., od decyzji Prezydenta [...] (dalej "Prezydenta") z [...] czerwca 2017 r. nr [...], orzekającej o wymeldowaniu Skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] (dalej "spornego lokalu") – utrzymał decyzję Prezydenta w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Wojewodę zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] listopada 2017 r., przedstawia się następująco:

1. Postępowanie w przedmiocie wymeldowania Skarżącego ze spornego lokalu zostało wszczęte na wniosek E. W. (dalej "Wnioskodawczyni") – byłej żony Skarżącego. We w/w wniosku Wnioskodawczyni wskazała, że Skarżący nie zamieszkuje w lokalu od września 2015 r.

2. Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Prezydent orzekł o odmowie wymeldowania Skarżącego z pobytu stałego w spornym lokalu. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania Wnioskodawczyni, uchylił w/w decyzję organu Prezydenta w całości i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.

3. Decyzją z [...] czerwca 2017 r. Prezydent orzekł o wymeldowaniu Skarżącego z pobytu stałego w spornym lokalu, uznając iż Skarżący opuścił ten lokal trwale i dobrowolnie, czym wypełnił ustawową przesłankę wymeldowania, wynikającą z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (dalej "ustawy ewidencyjnej").

4. Pełnomocniczka Skarżącego wniosła do Wojewody odwołanie od w/w decyzji Prezydenta, zarzucając organowi dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych w sprawie.

III. Utrzymując w mocy decyzję Prezydenta, Wojewoda wskazał w szczególności, co następuje:

1. W myśl art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (właściwy ze względu na położenie lokalu), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 (posiadających tytuł prawny do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie zaś z art. 25 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia lokalu przez zainteresowaną osobę, stanowiącego dotychczasowe miejsce pobytu stałego, następuje wówczas, gdy jest ono trwałe i dobrowolne, tj. wynika z własnej woli. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może przy tym nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Dla kwestii istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu, w którym dana osoba jest zameldowana, istotne znaczenie ma również okoliczność długotrwałego okresu zamieszkiwania w innym mieszkaniu. Jeżeli przez dłuższy czas dana osoba, będąc zameldowana w spornym lokalu, mieszkała w innym lokalu, to tym samym dała wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynce wbrew przepisom ustawy jest nadal zameldowana. Ponadto możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez właściciela, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w art. 35 ustawy o ewidencji ludności (któremu odpowiadał obowiązujący do 28 lutego 2015 r. art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Jeżeli osoba, której dotyczy postępowanie, nie podejmowała środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu lub okażą się one nieskuteczne i nie powróci do lokalu, to obowiązkiem organu administracji jest jedynie ustalenie, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się, (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 13 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 249/14 i powołane tam wyroki).

2. W niniejszej sprawie ustalono, co następuje:

(i) Najemcami przedmiotowego lokalu są wnioskodawczyni oraz Skarżący (umowa najmu, k. 3-6). Zgodnie z wyrokiem rozwodowym Sądu Okręgowego dla [...] w W., [...] Wydział Cywilny z [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...], Skarżący może korzystać z mniejszego z dwóch pokoi w lokalu, a Wnioskodawczym z większego. Z pozostałych pomieszczeń byli małżonkowie mogą korzystać wspólnie (wyrok sądu, k. 10-11).

(ii) Uzasadniając wniosek z [...] kwietnia 2016 r. o wymeldowanie byłego męża Wnioskodawczyni wskazała, że Skarżący nie zamieszkuje w lokalu od września 2015 r., a wcześniej przebywał tam sporadycznie.

Składając [...] kwietnia 2016 r. wyjaśnienia Wnioskodawczyni oświadczyła, że były mąż nadal ma w miejscu stałego zameldowania rzeczy osobiste. Zajmował w mieszkaniu jeden pokój, który w dalszym ciągu pozostaje do jego dyspozycji, chociaż przestał z niego korzystać. Sąd nie orzekł o jego eksmisji, lecz złożyła w tej kwestii apelację od wyroku. Wnioskodawczym nadmieniła także, że nie ma ze Skarżącym żadnego kontaktu i nie wie, gdzie obecnie przebywa (k. 9).

W dniu [...] września 2016 r. Wnioskodawczyni uzupełniła swoje wyjaśnienia dodając, że były mąż wyprowadził się dobrowolnie i zamieszkuje na należącej do swojego brata działce pod R. Był w mieszkaniu [...] września 2016 r., ale nie nocował wtedy. Po raz ostatni nocował tam jesienią 2015 r. Przesyła jej pieniądze na opłaty za mieszkanie, lecz Wnioskodawczym ich nie odbiera. Odwołała się od wyroku sądu i chce, by orzeczono eksmisję byłego męża z lokalu. Do opłat czynszowych zgłoszona jest tylko ona oraz jej synowie. Nie utrudnia byłemu mężowi dostępu do mieszkania, jednak on w nim nie przebywa. Ponadto Wnioskodawczyni ma założoną "niebieską kartę" (k. 40).

Z oświadczenia o ilości osób w przedmiotowym lokalu, znajdującego się w Zakładzie Gospodarowania Nieruchomościami w [...] [...], wynika, że w lokalu mieszkają: Wnioskodawczyni, D. L. oraz T. W. Za te osoby naliczana jest też opłata czynszowa (pismo z [...] sierpnia 2016 r.; k. 31).

(iii) W dniu [...] lipca 2016 r. Skarżący oświadczył, że nie wyprowadził się ze spornego lokalu, posiada do niego klucze oraz przechowuje w nim swoje rzeczy. Przebywa w nim czasami codziennie, a czasami nie ma go w nim przez tydzień lub dłużej. Jego nieobecność w mieszkaniu jest związana z pracą. Przychodzi do lokalu około godziny 20:00, a wychodzi z niego około godziny 6:00. W mieszkaniu zajmuje jeden, zamykany na klucz pokój (k. 23). W pisemnym oświadczeniu z [...] sierpnia 2016 r. wyjaśnił też, że przekazuje pocztą opłaty za mieszkanie byłej żonie, lecz ona ich nie odbiera. Pozostali domownicy zabraniają korzystać mu w mieszkaniu z wody i gazu, kiedy w nim przebywa. Przyczyną jego częstych nieobecności jest natomiast wykonywanie za granicą oraz poza [...] pracy. Dodał, że często nie jest wpuszczany przez Skarżącą do mieszkania i czeka kilkadziesiąt minut na klatce (k. 29).

W dniu [...] września 2016 r. oświadczył, że unika przebywania w spornym lokalu z obawy o swoje życie. Ostatni raz w mieszkaniu był przed [...] września 2016 r. Nie nocował wtedy w lokalu, uczynił to tydzień temu. Nocuje w mieszkaniu 2-3 razy w miesiącu. Stara się w tym lokalu nie przebywać, ale jak musi, to się i tak do niego dostanie. Ma w nim mały pokój z wersalką, ławą, telewizorem, komodą i ubraniami. Po powrocie z miesięcznego pobytu za granicą zamierza częściej w przedmiotowym lokalu przebywać. Nie zwrócił się z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Potwierdził, że była żona złożyła apelację od wyroku rozwodowego, regulującego sposób korzystania z mieszkania. Sam również planuje złożyć apelację (k. 51). Do akt postępowania załączył kopię apelacji złożonej przez byłą żonę i zaświadczenia z Ośrodka Pomocy Społecznej z [...] marca 2016 r. (k. 41-50).

(iv) Przesłuchana w dniu [...] września 2016 r. w charakterze świadka Z. Z. (siostra Skarżącego) zeznała, że brat nie mieszka w spornym lokalu. Mieszka na działce pod R., której właścicielem jest jej drugi brat, W. W., w przyczepie kempingowej lub w samochodzie pod blokiem przy ul. [...] w [...] Nie może od kilku miesięcy mieszkać w miejscu stałego zameldowania, ponieważ nie ma dostępu do mieszkania. Była żona nie wpuszcza go do środka. Brat mówił jej, że płaci za lokal (k. 39).

Świadek W. K. zeznał zaś, że w spornym lokalu mieszka małżeństwo z dwoma synami. Nie utrzymuje ze swoimi sąsiadami kontaktów i nie był w stanie stwierdzić, czy Skarżący zamieszkuje w przedmiotowym mieszkaniu. Ostatnio widział sąsiadów półtora miesiąca temu. [...] kwietnia 2017 r. zeznał natomiast, że nie spotyka wymienionego często. Ostatni raz widział go dwa tygodnie temu przy skrzynce na listy. Nie widuje go wchodzącego i wychodzącego z niniejszego lokalu. Potwierdził, że mieszka tam Wnioskodawczyni wraz z synami. Dodał, że wymieniony zwrócił się do niego o potwierdzenie faktu zamieszkiwania w spornym lokalu, ale świadek poinformował go, że nie będzie się wtrącać w sprawy rodzinne (k. 67, 104).

Świadek S. S. zeznał [...] kwietnia 2017 r., że w spornym lokalu zamieszkuje małżeństwo państwa W. z dwójką chłopców. Skarżącego zna z widzenia. Nie widuje go od około roku i z tego powodu przypuszcza, że chyba nie mieszka w przedmiotowym mieszkaniu. Nie może tego jednak z całą pewnością stwierdzić. Skarżącego widział ostatnio zimą 2017 r., jak wychodził z piwnicy (k. 105).

Świadek D. L. (syn Wnioskodawczyni) zeznał natomiast, że od [...] kwietnia 2017 r. nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Skarżący wyprowadził się zaś z niego około półtora roku temu. Świadek nie widział, żeby potem wymieniony przychodził do mieszkania. Wcześniej także rzadko w nim przebywał. Ma w lokalu pokój, który jest zamknięty (k. 106).

Świadek S. H. (sąsiadka) zeznała, że przychodzi do przedmiotowego mieszkania i zna Skarżącego, który w lokalu nie mieszka. Ma tam swój pokój. Ostatni raz widziała go w wakacje 2016 r. w okolicach budynku, a nie w lokalu. Jest przekonana, że nie nocuje w przedmiotowym lokalu. Nie widuje też, by samochód należący do niego był parkowany w okolicy. W przedmiotowym mieszkaniu zamieszkuje Wnioskodawczyni z dwoma synami (k. 107-108).

Świadek A. B. oświadczyła [...] maja 2017 r., że zna Skarżącego od 2000 r. Do spornego lokalu przychodzi raz na 1-2 tygodnie, odwiedzając Wnioskodawczynię i jej syna T. Skarżący nie mieszka tam od września 2015 r. Ma tam swój pokój. Ostatni raz widziała byłego męża swojej koleżanki w dniu przeprowadzonych przez organ I instancji oględzin, jednak zaraz po ich zakończeniu opuścił on lokal. Wcześniej widziała go w wakacje 2015 r. Nie zna aktualnego miejsca zamieszkania Skarżącego (k. 124).

(iv) Przeprowadzone w dniu [...] kwietnia 2017 r. oględziny lokalu wykazały, że przedmiotowy składa się on z dwóch pokoi, przedpokoju, w pełni wyposażonej kuchni, łazienki i WC. W jednym z pokoi zastano Skarżącego, który udostępnił go pracownikom organu. Pokój ten zamykany jest na klucz. Znajdują się w nim: ława, dwa fotele, wersalka, telewizor i szafka. W szafce wymieniony wskazał nieliczne sztuki bielizny, a część ubrań porozkładana była na fotelach. Na wersalce znajdowała się pościel. Wymieniony wyjaśnił, że nie przechowuje w pokoju żywności, nie korzysta też z kuchni ani łazienki. Nie przygotowuje posiłków w domu, nie ma też czajnika elektrycznego. Wskazał, że nie robi tego ze względu na swoje bezpieczeństwo. Telewizor jest od dwóch lat nieczynny, a na stole leżał nieużywany laptop. Skarżący okazał ponadto swoje dokumenty. W dalszej części lokalu znajdują się rzeczy należące do pozostałych domowników. Przeprowadzone oględziny zostały uzupełnione zdjęciami z przeprowadzonych czynności (k. 109-114).

(v) Pismem z [...] kwietnia 2017 r. Wydział Prewencji Komendy Rejonowej Policji [...] poinformował, że w czasie kilkukrotnie wykonanych kontroli meldunkowych w spornym lokalu funkcjonariusze Policji nie zastali w nim Skarżącego. Jego była żona wskazała, że wymieniony nie mieszka tam od 2015 r. Rozpytani sąsiedzi oświadczyli, że od listopada 2015 r. nie był widziany w przedmiotowym lokalu (k. 123).

(vi) W związku z tym, że Skarżący podważał dobrowolność opuszczenia miejsca stałego zameldowania, Wojewoda przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające w tym zakresie.

(vii) W piśmie z [...] października 2017 r. Pełnomocniczka Skarżącego wyjaśniła, że wymieniony składał różnego rodzaju zawiadomienia do różnych instytucji. Powyższe zawiadomienia, pisma i postanowienia organów ścigania jednoznacznie wskazują, że Skarżący był nękany przez swoją żonę i sygnalizował to wielokrotnie. Jego przebywanie w spornym mieszkaniu było utrudniane przez osoby trzecie. Co więcej, należy wskazać, że Wnioskodawczyni czyniła wszystko, aby uniemożliwić Skarżącemu spokojne zamieszkiwanie w lokalu. Skarżący jest stroną pokrzywdzoną, albowiem Wnioskodawczyni usiłuje przejąć sporny lokal wyłącznie dla siebie. Załączone przez Pełnomocniczkę do akt sprawy kopie zawiadomień Skarżącego do Policji i prokuratury oraz kopia pisma do sądu i Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wskazują na to, że w lokalu dochodziło do interwencji policji, a między stronami istnieje sytuacja konfliktowa. Wymieniony skarżył się na znęcanie psychiczne i utrudnienia, jakich doznawał ze strony Wnioskodawczyni w zamieszkiwaniu w spornym lokalu. Z przekazanych przez Pełnomocniczkę kopii dokumentów wynika ponadto, że w prowadzonych z zawiadomienia Skarżącego postępowaniach dot. m.in. nękania i psychicznego znęcania się (z art. 190a § 1, z 207 § 1, z art. 276 z art. 13 § 1 w zw. z art. 286 § 1 kodeksu karnego) prokuratura odmawiała wszczęcia dochodzenia lub umarzała dochodzenie (postanowienia z: [...] marca 2013 r., [...] września 2013 r., [...] lutego 2014 r., [...] marca 2015 r., [...] kwietnia 2017 r.).

(viii) Z pisma Komendy Rejonowej Policji [...] z [...] września 2017 r. wynika natomiast, że w okresie od sierpnia 2015 r, (tj. od czasu, kiedy odwołujący nie mieszka w spornym lokalu) do [...] sierpnia 2017 r. odnotowano jedną interwencję. W dniu [...] czerwca 2017 r. Skarżący zgłosił podejrzenie próby kradzieży z włamaniem do piwnicy. Policja nie potwierdziła takiego zdarzenia. Wymieniony wcześniej, od stycznia 2016 r. do września 2016 r., kilkukrotnie zgłaszał dzielnicowemu, że Wnioskodawczyni prowokuje go do kłótni i zabiera mu korespondencję (pismo w aktach postępowania odwoławczego).

(ix) W dniu [...] października 2017 r. Skarżąca oświadczyła przed organem II instancji, że były mąż od września 2015 r. ani razu nie nocował w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] Wpada do mieszkania raz na jakiś czas, na 5 minut. Nie uiszcza żadnych opłat za lokal. Swoim zachowaniem utrudnia zamieszkiwanie pozostałym domownikom i składa na nią fałszywe zawiadomienia do policji oraz innych organów. Wymieniona w przedmiotowym lokalu mieszka sama z synem i nie utrudnia Skarżącemu wejścia do lokalu. Wnioskodawczyni przedłożyła do akt postępowania kopię wyroku rozwodowego wydanego przez Sąd Okręgowy dla [...] w [...], [...] Wydział Cywilny z [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...] i wyroku Sądu Apelacyjnego w [...], [...] Wydział Cywilny z [...] lipca 2017 r., sygn. akt [...]. Z dokumentów tych wynika, że sądy obu instancji nie przychyliły się do wniosku Wnioskodawczyni o eksmisję Skarżącego. Dodatkowo sąd apelacyjny nie zmienił orzeczenia sądu okręgowego w części dotyczącej określenia sposobu korzystania z mieszkania. Uznał bowiem, że kwestia opuszczenia mieszkania przez Skarżącego jest sporna i podlega rozstrzygnięciu w postępowaniu meldunkowym. Niesporne jest jednak, że nie zabrał on z lokalu swoich rzeczy i nadal dysponuje przydzielonym mu, zamykanym na klucz, pokojem.

3. W/w materiał dowodowy upoważnia do formułowania następujących wniosków:

Między stronami niniejszego postępowania istnieje długotrwały konflikt (co najmniej od 2012 r.), jednak żaden ze zgromadzonych dowodów nie wykazał, że podejmowane przez odwołującego środki prawne były skuteczne i doprowadziły do jego stałego zamieszkania w spornym lokalu.

Uznać należy, że Skarżący trwale i dobrowolnie opuścił sporny lokal. Tym samym spełnione zostały przesłanki wymeldowania wskazane w art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

Jak wynika z wyjaśnień stron postępowania i złożonych przez nie kopii dokumentów, zeznań świadków, przeprowadzonych oględzin oraz ustaleń Policji Skarżący opuścił sporny lokal, samodzielnie się z niego wyprowadzając jesienią 2015 r. Od tego czasu, pomimo tego że Skarżący posiada w mieszkaniu swój pokój, nie jest on miejscem jego pobytu stałego, w którym skoncentrowane miałby sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. W tym miejscu podkreślić należy, że nie spełnia kryteriów zamieszkiwania na pobyt stały jedynie okazjonalne odwiedzanie miejsca, w którym jest się zameldowanym. A taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem czasami Skarżący przychodzi do miejsca stałego zameldowania. Zauważalny jest również konflikt istniejący między stronami postępowania. Jednak, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2008 r., sygn. akt. II OSK 140/07, (publ. Lex Polonica 2082615), sam fakt istnienia konfliktu między członkami rodziny nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Nie traci bowiem co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych. Sam Skarżący wskazał podczas postępowania wyjaśniającego, że unika przebywania w spornym lokalu z obawy o swoje życie. Stara się w tym lokalu nie przebywać, ale jak musi, to się i tak do niego dostanie. Wprawdzie Skarżący kwestionuje dobrowolność opuszczenia miejsca stałego zameldowania, to jednak żaden z podejmowanych przez niego kroków prawnych nie był skuteczny i nie wykazał, że Wnioskodawczyni uniemożliwiła zamieszkiwanie w spornym lokalu.

Instytucja zameldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny. Ewidencja ludności polega zaś na rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób, czyli służy jedynie zbieraniu informacji o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Oznacza to, że powinna odzwierciedlać istniejący stan faktyczny poprzez wskazanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a wpisem z ewidencji ludności niezbędne jest więc, aby organy meldunkowe mogły poprzez własne rozstrzygnięcia zastępować czynności, których nie podjął obywatel (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2003 r., sygn. akt V SA 3657/02). Nieodłącznym elementem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, tj. formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny. Instytucja zameldowania nie może służyć podtrzymywaniu fikcji przebywania w określonym lokalu. Posiadanie aktualnych informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia bowiem racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego.

Obowiązek meldunkowy służy zarówno prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, jak i ochronie interesów samych zainteresowanych meldunkiem oraz ochronie praw osób trzecich.

Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało jednoznacznie, że Skarżący nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały i nie wykonał dotąd obowiązku meldunkowego, dlatego decyzję orzekającą o jego wymeldowaniu, jako słuszną i zasadną, należało utrzymać w mocy.

Natomiast, na mocy art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, odwołujący ma obowiązek zameldować się w miejscu, w którym obecnie przebywa na pobyt stały lub czasowy, w zależności od charakteru pobytu. Jeśli zatem Skarżący wróci i ponownie zamieszka w spornym lokalu, to będzie zobowiązany tam wykonać obowiązek meldunkowy. Zgodnie z powyższym przepisem obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca.

IV. Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. pełnomocniczka Skarżącego wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2017 r., zarzucając orzeczeniu odwoławczemu:

I. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 35 ustawy o ewidencji ludności, polegające na niewłaściwym zastosowaniu i przyjęciu, iż Skarżący dobrowolnie i trwale opuścił sporny lokal podczas gdy nie nastąpiło to ani dobrowolnie ani na stałe, co skutkowało błędnym zastosowanie ww. przepisu i niezasadnym wymeldowaniem Skarżącego z przedmiotowego lokalu mieszkalnego.

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

(-) naruszenia art. 7 k.p.a., polegającego na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów, w tym w szczególności:

- nieuwzględnienia stanowiska i dowodów przedstawionych przez Skarżącego, potwierdzających, że Skarżący nie opuścił lokalu mieszkalnego przy ul. [...] nr [...] dobrowolnie, iż jego czasowe przebywanie poza miejscem pobytu jest trwałe, podczas gdy Skarżący przebywa w mieszkaniu, kiedy tylko ma ku temu możliwości.

- oparciu decyzji wyłącznie na fakcie, iż Skarżący nie przebywa na stałe w spornym lokalu oraz, iż jest to jego dobrowolna decyzja, podczas gdy Skarżącemu uniemożliwiono korzystanie z lokalu poprzez zastraszanie i nękanie przez pozostałych lokatorów, jak również nie wzięcie pod uwagi faktu, iż Skarżący przebywa w mieszkaniu, kiedy tylko istnieje taka możliwość.

(-) naruszenia art. 8, 9 i 107 § 3 k.p.a. poprzez:

- nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na nie wzięcie pod uwagę okoliczności mających niewątpliwy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie, że Skarżący nie opuścił spornego lokalu dobrowolnie ani trwale, a jedynie z uwagi na sytuacje rodzinną jest zmuszony m. in. do nocowania w samochodzie w okolicach lokalu mieszkalnego czy też u znajomych,

- naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie przedmiotowej decyzji bez zapoznania Skarżącego z argumentami przemawiającymi za wymeldowaniem go z pobytu stałego poza faktem, iż Skarżący nie przebywa stale w spornym lokalu z uwagi na zachowanie wnioskodawczyni oraz wykonywane prace dorywcze na terenie całego kraju,

(-) naruszenia art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art.11 k.p.a poprzez utrzymanie decyzji Prezydenta w mocy oraz niedostateczne i niepełne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania jej w mocy, z którego wynikałoby dlaczego Skarżący został wymeldowany z pobytu stałego w spornym lokalu pomimo wskazywania przez Skarżącego, że jest niewpuszczany do lokalu mieszkalnego przez innych lokatorów, że jest przez nich zastraszany, co było wielokrotnie zgłaszane do organów ścigania, jak również nie nastąpiło trwałe opuszczenie lokalu, gdyż Skarżący przebywa w mieszkaniu, kiedy istnieje taka możliwość, nie znalazł również żadnego lokalu zastępczego, przechowuje tam swoje rzeczy osobiste.

III. Błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie, w jakim organ odwoławczy przyjął, że Skarżący trwale i dobrowolnie opuścił lokal mieszkalny, a nie z powodu przyczyn od niego niezależnych, jak również iż nie jest to trwałe opuszczenie lokalu.

W związku ze sformułowanymi zarzutami pełnomocniczka Skarżącego wniosła o: 1) uchylenie decyzji organów obu instancji w całości względnie, 2) zobowiązanie Wojewody do wydania w określonym przez Sąd terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od uprawomocnienia się wyroku wydanego w niniejszej sprawie decyzji wskazując jej rozstrzygnięcie poprzez orzeczenie o zmianie decyzji Wojewody i odmowę wymeldowania Skarżącego z pobytu stałego w spornym lokalu, 3) zasądzenie na rzecz Skarżącego Pana kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zarzutów i wniosków skargi wskazano w szczególności, że stan faktyczny niniejszej sprawy nie upoważnia do przyjęcia, iż Skarżący opuścił sporny lokal w rozumieniu tego pojęcia przyjętym w orzecznictwie sądowym, wymagającym w szczególności: 1) dobrowolności tego opuszczenia przez osobę zameldowaną, 2) uzewnętrznienia woli takiego trwałego opuszczenia w sposób wyraźny, nie pozostawiający wątpliwości co do intencji w/w osoby (uzewnętrznienie tego rodzaju woli winno przyjąć formę bądź oświadczenia bądź odpowiedniego zachowania), 3) wykazania dążenia przez osobę zameldowaną do urządzenia centrum spraw życiowych w nowym miejscu. Skarżący nie posiada innego ośrodka osobistych i majątkowych interesów, nie miał również zamiaru opuszczenia lokalu, tym bardziej w sposób stały i trwały, przebywa w spornym lokalu. Posiada tam swoje osobiste rzeczy. Nie posiada innego lokalu mieszkalnego. Chce mieć możliwość spokojnego zamieszkiwania i swobodnego korzystania z mieszkania.

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia [...] stycznia 2018 r., Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Wojewody z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2016 r., poz.1066 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2017 poz.1369 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Wojewody jest zgodna z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej wydania.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W ocenie Sądu naruszenia, o których mowa powyżej nie wystąpiły w niniejszej sprawie.

VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Wojewody prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było rozstrzygnięcie, czy w odniesieniu do Skarżącego, zameldowanego dotąd w spornym lokalu na pobyt stały, zachodzą przesłanki do wymeldowania, wynikające z art.35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, tj. czy Skarżący, będący obywatelem polskim opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Orzekając w sprawie w drugiej instancji, Wojewoda podzielił ocenę Prezydenta, iż hipoteza w/w przepisu została w odniesieniu do Skarżącego spełniona, co skutkowało koniecznością wymeldowania Skarżącego z pobytu stałego w spornym lokalu. Ocenę tę Sąd uznaje za słuszną, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi.

2. Ściśle powiązane ze sobą instytucje zameldowania na pobyt stały w danym lokalu i wymeldowania z takiego pobytu zostały uregulowane w przepisach ustawy meldunkowej z dnia 24 września 2010 r., jak też mają do nich zastosowanie gruntowne analizy, poczynione w orzecznictwie sądowym na gruncie poprzedniej ustawy regulującej reżim meldunkowy, tj. ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, z późn. zm.). Punktem wyjścia do ustalenia istoty prawnej tych instytucji jest okoliczność, że w świetle art.28 ust.4 ustawy meldunkowej, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Z powyższego wynika, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie rozstrzyga zatem ani o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim.

W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 14 maja 2001 r., sygn.akt V SA 1496/00, publ. LEX nr 54454) pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art.10 ust. 1 w zw. z art.6 ust. 1 starej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz w zw. z art. 25 k.c.).

Miejscem koncentracji życiowych interesów zameldowanego jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd.

Z art.35 nowej ustawy meldunkowej wynika, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00). Jednakże za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2005 r. sygn. II OSK 127/99 - LEX nr 201427; z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3078/00 - LEX nr 78937; z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. V SA 1424/99 - LEX nr 79243).

O istnieniu przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu można mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał na to, iż lokal w którym osoba ta była na stałe zameldowana i który był miejscem koncentracji jej interesów życiowych utracił taki charakter.

3. Odnosząc powyższe uwarunkowania prawne do stanu faktycznego niniejszej sprawy, ustalonego przez organy obu instancji w oparciu o dowody z: (-) przesłuchania stron i świadków, (-) oględzin przedmiotowego lokalu oraz (-) dokumentów, należy stwierdzić, co następuje:

(i) Skarżący zaprzestał zamieszkiwania w spornym lokalu na co najmniej kilkanaście miesięcy poprzedzających datę wydania decyzji odwoławczej, pomimo posiadania ku temu stosownych uprawnień, potwierdzonych wyrokiem rozwodowym. Fakt w/w zaprzestania zamieszkiwania dostatecznie potwierdzają w pierwszej kolejności zeznania siostry Skarżącego Z. Z. (która zaznaczyła, iż fakt ten miał wynikać z postawy Wnioskodawczyni), a następnie świadków S., H., B. i L.

(ii) Nie można wykluczyć, iż Skarżący utrzymuje kontakt z lokalem, tj. co jakiś czas odwiedza go, niemniej działania te należy zakwalifikować jako wyłącznie okazjonalne. Zeznając przed organem w dniu [...] września 2016 r., Skarżący zeznał, iż nocuje w mieszkaniu 2-3 razy w miesiącu, a co do zasady stara się w tym lokalu nie przebywać. Odnotować należy, iż zeznania te stoją w sprzeczności ze złożonymi miesiąc wcześniej (tj. w dniu [...] lipca 2016 r.), w których Skarżący sugerował, iż kontakty te mają daleko większą częstotliwość, i że w istocie polegają na regularnym zamieszkiwaniu lokalu z przerwami wynikającymi wyłącznie z podejmowania pracy za granicą. W ocenie Sądu za prawdopodobny należy przyjąć taki stan rzeczy, iż wprawdzie Skarżący sporadycznie odwiedza lokal, niemniej w nim nie nocuje (ewentualnie ma to miejsce jedynie wyjątkowo). Powyższe całkowicie koresponduje zarówno z ustaleniami oględzin lokalu z dnia [...] kwietnia 2017 r., jak i z zeznaniami Skarżącego z dnia [...] lipca 2016 r., w świetle których to dowodów oczywistym jest, iż Skarżący nie przechowuje w swoim pokoju przedmiotów niezbędnych do codziennego funkcjonowania w spornym lokalu i nie korzysta z kuchni i łazienki. Powyższe ustalenia nie pozwalają zatem na przyjęcie, iż sporny lokal stanowi w dalszym ciągu miejsce koncentracji życiowych interesów Skarżącego.

(iii) Wbrew stanowisku Skarżącego obligatoryjnym elementem postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego nie jest ustalenie przez organ miejsca, do którego centrum spraw życiowych zostało przez osobę zameldowaną przeniesione. Jakkolwiek uzyskanie takiej wiedzy przez organ prowadzący postępowanie bezspornie stanowiłoby dodatkowe potwierdzenie faktu opuszczenia przez w/w osobę miejsca dotychczas stanowiącego takie centrum, niemniej właściwym przedmiotem postępowania jest wyłącznie ta ostatnia okoliczność. Przekonujące wykazanie przez organ, iż osoba zameldowana w danym lokalu na pobyt stały, lokal ten opuściła, likwidując umiejscowione tam do tej pory centrum swoich spraw życiowych, wystarcza zatem w zupełności do wymeldowania w/w osoby na zasadzie art.35 ustawy ewidencyjnej, bez konieczności identyfikowania przez organ miejsca służącego jako nowe centrum.

(iv) Zebrany w sprawie materiał dowodowy upoważnia wprawdzie do stwierdzenia, że Skarżący oraz Wnioskodawczyni pozostają ze sobą w długotrwałym sporze, istotnie rzutującym na ich wzajemne relacje, niemniej powyższe nie daje wystarczających podstaw do przyjęcia, iż w rezultacie tego sporu Skarżący został zmuszony przez Wnioskodawczynię do opuszczenia lokalu, tak iż opuszczenie to nie posiadało cechy dobrowolności. Zakładając nawet hipotetycznie, iż sytuacja tego rodzaju wystąpiła w sprawie, to nie upoważniała ona organów do orzeczenia o odmowie wymeldowaniu Skarżącego z pobytu stałego w spornym lokalu, a to z tej przyczyny, iż Skarżący, pomimo braku ku temu jakichkolwiek przekonujących przeszkód, nie podjął żadnych kroków prawnych, umożliwiających mu powrót do lokalu.

W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego tego rodzaju postawę Skarżącego należy bowiem zakwalifikować, niezależnie od formalnych, słownych deklaracji zainteresowanego, jako faktyczne zaakceptowanie przez niego zaistniałego stanu rzeczy, którą to sytuację należy na gruncie art.35 ustawy ewidencyjnej traktować jako równoznaczną w skutkach z taką, w której do opuszczenia lokalu dochodzi całkowicie dobrowolnie. Rozstrzygająca w tym zakresie nie jest bowiem bezsporna naganność ewentualnego działania osób trzecich, polegającego na bezprawnym wymuszaniu na osobie zameldowanej opuszczenia lokalu (przedmiotem postępowania o wymeldowanie nie jest bowiem ukaranie sprawcy tego rodzaju deliktu, któremu to celowi winno służyć postępowanie karne), a utrzymujący się długotrwale i niezwalczany we właściwych trybach prawnych przez osobę zameldowaną stan fikcji meldunkowej, godzący w istotę prawną meldunku.

Z materiału dowodowego sprawy wynika bezspornie, iż pomimo deklarowanej niezgody na wywodzone przez Skarżącego pozbawienie go przez Wnioskodawczynię władztwa nad lokalem (co najmniej w zakresie możliwości zamieszkiwania) Skarżący nie skorzystał ze środków prawnych zapewniających ochronę przed tego rodzaju naruszeniami, przewidzianych w prawie cywilnym, tj. w szczególności nie zwrócił się do sądu powszechnego o ochronę posesoryjną, zapewnianą na zasadach określonych w art.344 k.c., czy też o naturalne w tej sytuacji wyegzekwowanie wyroku rozwodowego, przyznającego Skarżącemu uprawnienie do zajmowania części lokalu. Za całkowicie trafną uznać należy ocenę organu odwoławczego, iż ekwiwalentu tego rodzaju działań nie można upatrywać w oczywiście nieskutecznych czynnościach, jakie Skarżący podejmował na Policji. Skarżący zgłaszał tam mianowicie w różnych okresach (co istotne, w zdecydowanej większości miało to miejsce przed zaprzestaniem zamieszkiwania w lokalu) popełnianie przez Wnioskodawczynię różnego rodzaju przestępstw na jego szkodę, takich jak nękanie i psychiczne znęcanie się nad nim, próba kradzieży z włamaniem do piwnicy, prowokowanie do kłótni i zabieranie korespondencji, jednakże zgłoszenia te nie skutkowały wszczęciem przeciwko Wnioskodawczyni postępowania karnego. Powyższe okoliczności nie tylko uniemożliwiają przyjęcie, iż w obliczu wymuszonego opuszczenia lokalu Skarżący podjął właściwe kroki prawne, mające na celu umożliwienie mu powrotu do lokalu, ale przede wszystkim dowodzą gołosłowności twierdzeń zainteresowanego co do w/w przymusu.

(v) O ile z życiowego punktu widzenia zainteresowanie Skarżącego dalszym posiadaniem meldunku w spornym lokalu jest oczywiście zrozumiałe, o tyle potrzeba tego rodzaju nie może uzasadniać tolerowania przez organ meldunkowy fikcji meldunkowej, tj. stanu, w którym jako osobę zameldowaną w danym lokalu ujawnia się w dalszym ciągu osobę, która dany lokal już opuściła.

Trafnie pouczył Skarżącego organ odwoławczy, iż o ile ponownie zamieszka on w spornym lokalu (np. w następstwie wyegzekwowania we właściwym trybie prawnym uprawnienia do zajmowania części lokalu, przewidzianego w wyroku rozwodowym), to zajdą podstawy do jego ponownego zameldowania na pobyt stały.

Wbrew ocenie skargi w niniejszej sprawie nie doszło zatem do naruszenia art.7, 77 § 1, 85 § 1 i art.80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Tym samym skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, w konsekwencji czego podlega oddaleniu, na podstawie art.151 p.p.s.a.