Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1095/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
658
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 ust 1, 13 ust 5
journal: Dz.U. 2016 poz 2064
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 25 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt II SAB/Po 88/19 w sprawie ze skargi M. G. na bezczynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] w przedmiocie wydania aktu zgonu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 lutego 2020r., sygn. akt II SAB/Po 88/19, oddalił skargę M. G. na bezczynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] w przedmiocie wydania aktu zgonu.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji M. G. wniosła w dniu [...] lipca 2019 r. do tego Sądu skargę na bezczynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] w przedmiocie wydania aktu zgonu jej ciotki T. G., zamieszkałej w dniu śmierci, w pałacu w [...]. Wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych, przyznanie pełnomocnika oraz o nałożenie na organ grzywny w wysokości 1 miliarda złotych.

W skardze podała, że w dniu [...] kwietnia 2018 r. złożyła do Urzędu Stanu Cywilnego w [...] wniosek o wydanie odpisu aktu zgonu T. G., opisała historię swojej rodziny i podkreśliła, że na akt zgonu czeka od wielu lat.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w księdze zgonów oraz w księdze urodzeń z 1928 r. o numerze historycznym [...] brak jest jakichkolwiek informacji dotyczących zgonu tej osoby. Również akta zbiorowe do ksiąg stanu cywilnego z 1958 r. dotyczące zgonów nie wykazały żadnych informacji związanych ze zgonem T. G. Organ ustalił, że w dniu [...] stycznia 1958 r. Sąd Powiatowy we [...] wydał postanowienie sygn. [...] uznającego zgon T. G. na dzień [...] lipca 1945 r. w [...] ([...]). Organ nie odnalazł jednak żadnych informacji o przekazaniu postanowienia z dnia [...] stycznia 1958 r. o uznaniu T. G. za zmarłą. W związku z powyższym w dniu [...] maja 2018 r. organ przesłał skarżącej wyjaśnienia, że w aktach stanu cywilnego brak informacji na temat zgonu T. G.

W dniu [...] lipca 2018 r., za pośrednictwem skrzynki e-puap, do Urzędu Gminy w [...] wpłynęło pismo skarżącej skierowane do Wojewody [...] w sprawie braku sporządzenia aktu zgonu T. G. Do wniosku zostało załączone pismo J. G. z dnia [...] lipca 1957 r. skierowane do Sądu Powiatowego w [...] dotyczące uznania za zmarłych swych dzieci, to jest L. G., E. G. oraz T. G. Z treści ww. pisma wynika, że T. G. do 1939 r. zamieszkiwała w [...], natomiast w czasie okupacji - Powstania Warszawskiego - w [...] przy ul. [...] skąd została zabrana do obozu w [...], a następnie wywieziona do obozu w [...] ([...]). Ponadto do wniosku przedłożone zostało postanowienie z dnia [...] stycznia 1958r. nr Ns [...] Sądu Powiatowego we [...] uznającego zgon T. G. na dzień [...] lipca 1945 r. w [...] ([...]).

W konsekwencji, z uwagi na brak informacji związanych z zarejestrowaniem postanowienia z dnia [...] stycznia 1958 r., nr [...] Sądu Powiatowego we [...] dotyczącego uznania zgonu T. G. przez ówczesny Urząd Stanu Cywilnego w [...], Urząd Stanu Cywilnego w [...], pismem z dnia [...] września 2018 r. skierował do Sądu Rejonowego we [...] prośbę o przesłanie potwierdzonego za zgodność z oryginałem wskazanego postanowienia. Jednocześnie zwrócił się do sądu z pytaniem, czy w przypadku braku zarejestrowania zgonu T. G. na podstawie tego postanowienia przez Urząd Stanu Cywilnego w [...] przy Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w [...], postanowienie to jest nadal obowiązujące i na jego podstawie, w świetle obecnie obowiązującego prawa dotyczącego między innymi uznania za zmarłego i stwierdzenia zgonu, można zarejestrować zgon T. G.

Ponadto Urząd Stanu Cywilnego w [...] w dniu [...] lipca 2018 r. skierował do Urzędu Stanu Cywilnego [...] Wydziału Archiwalnego Ksiąg Stanu Cywilnego pismo czy w zasobach archiwalnych tamtejszego urzędu znajduje się postanowienie z dnia [...] stycznia 1958 nr [...] Sądu Powiatowego we [...] dotyczące uznania za zmarłą T. G., przesłane przez Urząd Stanu Cywilnego w [...] Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w [...]. W odpowiedzi na ww. zapytanie Urząd Stanu Cywilnego [...] poinformował, że po dokonaniu przeglądu wszystkich posiadanych rejestrów nie odnotował aktu zgonu T. G.

W dniu [...] września 2018 r. Urząd Stanu Cywilnego w [...] skierował do skarżącej pismo informujące, że w sprawie braku sporządzenia aktu zgonu jej ciotki nadal trwa postępowanie wyjaśniające i zakończenie sprawy przewiduje się do [...] września 2018 r.

W dniu [...] sierpnia 2018 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] w przedmiocie wydania aktu zgonu jej ciotki T. G., uznanej za zmarłą postanowieniem Sądu Rejonowego we [...] z dnia [...] stycznia 1958 r., sygn. akt [...], które zostało doręczone do Urzędu Stanu Cywilnego w [...] – poprzednika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] – w dniu [...] maja 1958 r.

W dniu [...] października 2018 r. poinformowano skarżącą, że na podstawie art. 36 K.p.a. postępowanie administracyjne w sprawie braku sporządzenia aktu zgonu T. G., przekazane w dniu [...] lipca 2018 r. przez [...] Urząd Wojewódzki w [...] do Urzędu Stanu Cywilnego w [...], nie może być załatwione w terminie przewidzianym w art. 35 K.p.a. Jednocześnie wskazano nowy termin załatwienia ww. sprawy do [...] listopada 2018 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. Sąd Rejonowy we [...] Wydział I Cywilny przesłał do Urzędu Stanu Cywilnego w [...], potwierdzone za zgodność z oryginałem, postanowienie z dnia [...] stycznia 1958 r., sygn. akt. [...]. Z uwagi na fakt, że na mocy art. 4 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 2064 ze zm.) - dalej: "u.a.c.", rejestracja aktu zgonu osób poległych lub zmarłych związku z działaniami wojennymi należy do kompetencji kierownika urzędu stanu cywilnego właściwego dla miasta stołecznego Warszawy, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] przekazał w dniu [...] listopada 2018 r. do Urzędu Stanu Cywilnego Warszawa-Śródmieście uzyskane postanowienie z dnia [...] stycznia 1958 r., celem zarejestrowania aktu zgonu T. G.

W dniu [...] grudnia 2018 r. Urząd Stanu Cywilnego Warszawa I Wydział Rejestracji Stanu Cywilnego, Obrotu Zagranicznego oraz Zmiany Imion i Nazwisk poinformował Urząd Stanu Cywilnego w [...], że akt zgonu T. G. został zarejestrowany.

Organ zwrócił uwagę, że pismem z dnia [...] lipca 2018 r. skierowanym za pośrednictwem skrzynki e-puap do Urzędu Gminy w [...], skarżąca wnosiła jedynie o sporządzenie aktu zgonu T. G. Dopiero w dniu [...] czerwca 2019 r. skarżąca wniosła o wydanie jej tego aktu zgonu.

W związku z powyższym w dniu [...] lipca 2019 r. kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] wezwał skarżącą, w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma, do wykazania interesu prawnego uprawniającego do otrzymania odpisu aktu zgonu T. G. oraz o dołączenie do akt sprawy dokumentu potwierdzającego istnienie takiego interesu (pismo odebrane w dniu [...] lipca 2019 r.).

W dniu [...] lipca 2019 r. do Urzędu Stanu Cywilnego w [...] wpłynęły wyjaśnienia skarżącej (pismo opatrzone datą [...] lipca 2017 r.), do których załączono wniosek skierowany do Sądu Rejonowego we [...] I Wydziału Cywilnego o stwierdzenie nabycia spadku między innymi po T. G. W przedmiotowych wyjaśnieniach brak było dokumentu potwierdzającego wpływ ww. wniosku do Sądu Rejonowego we [...] I Wydziału Cywilnego, na podstawie którego, zgodnie z art. 45 u.a.c., Urząd Stanu Cywilnego w [...] mógł wydać skarżącej akt zgonu T. G.

W dniu [...] sierpnia 2019 r. wysłano do skarżącej zawiadomienie, że na podstawie art. 36 K.p.a. postępowanie administracyjne w sprawie wydania aktu zgonu T. G. nie może być załatwione w terminie przewidzianym w art. 35 K.p.a. Jednocześnie wskazano nowy przewidywany termin załatwienia sprawy na dzień [...] września 2019 r.

W dniu [...] sierpnia 2019 r. Sąd Rejonowy we [...] I Wydział Cywilny potwierdził, że sprawa o stwierdzenie nabycia spadku po T. G., wpłynęła do sądu w dniu [...] lipca 2019 r. Tym samym skarżąca wykazała interes prawny uprawniający do otrzymania aktu zgonu T. G., o którym mowa wart. 45 u.a.c..

W związku z powyższym w dniu [...] sierpnia 2019 r. wydano skarżącej przedmiotowy akt zgonu

Wyrokiem z dnia 5 września 2019 r. sygn. II SAB/Po 100/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. G. z dnia [...] sierpnia 2018 r. na bezczynność i przewlekłość Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] w przedmiocie wydania aktu zgonu i rejestracji zgonu. Wyrok jest prawomocny.

W międzyczasie, tj. w dniu [...] lipca 2019 r. skarżąca wniosła, opisaną we wstępie skargę na bezczynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] w przedmiocie wydania aktu zgonu jej ciotki T. G. W skardze tej zawarto, w odróżnieniu od skargi na bezczynność i przewlekłość wniesionej [...] sierpnia 2018 r., wniosek o zasądzenie grzywny. Wobec tego sprawy te Sąd meriti rozpoznał oddzielnie.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za niezasadną. W uzasadnieniu podniesiono, że po pierwsze w momencie wyrokowania stan bezczynności nie istniał, gdyż skarżącej wnioskowany dokument wydano w dniu [...] sierpnia 2019 r. Po drugie zaś prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 5 września 2019 r. sygn. akt II SAB/Po 100/18 oddalono skargę M. G. na bezczynność i przewlekłość Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] w przedmiocie wydania aktu zgonu i rejestracji zgonu T. G. Sąd Wojewódzki w wyroku tym wskazał, że Kierownik USC w [...], będąc organem niewłaściwym w sprawie rejestracji zgonu T. G., podejmował jedynie czynności wyjaśniające stan faktyczny sprawy, i w momencie wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłość, nie prowadził formalnego postępowania w przedmiocie rejestracji aktu zgonu. Dopiero w chwili uzyskania potwierdzonego za zgodność z oryginałem postanowienia w przedmiocie uznania za zmarłą T. G. (z dnia [...] stycznia 1958 r.), organ był zobligowany podjąć działania mające na celu przekazanie sprawy organowi właściwemu (tj. Urzędowi Stanu Cywilnego Warszawa – Śródmieście), co też uczynił w dniu [...] listopada 2018 r. Jak wynika z akt sprawy dopiero w dniu [...] grudnia 2018 r. Urząd Stanu Cywilnego w [...] został poinformowany o rejestracji aktu zgonu T. G. Na dzień wyrokowania, tj. [...] września 2019 r. Sąd stwierdził, że Kierownik USC w [...] nie dopuścił się bezczynności, ani przewlekłego prowadzenia sprawy zarówno w zakresie rejestracji jak i wydania aktu zgonu T. G. Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a." orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Uwzględniając powyższe Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ nie dopuścił się bezczynności w sprawie dotyczącej wydania aktu zgonu T. G. na jej wnioski z [...] kwietnia 2018 r. i [...] lipca 2018 r.

Sąd meriti zwrócił również uwagę, że skarżąca pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. wniosła o wydanie aktu zgonu T. G. Postępowanie to, jak uznał Sąd w sprawie zakończonej wyrokiem z 5 września 2019 r., zakończone zostało formalnie pismem organu z [...] maja 2018 r. (informacja o braku aktu zgonu). Pismem z dnia [...] lipca 2018 r. skarżąca wniosła o sporządzenie aktu zgonu swojej ciotki, do czego USC w [...] nie był właściwy a kolejnym pismem z [...] czerwca 2019 r. o wydanie jej odpisu aktu zgonu. Sąd meriti uznał więc, że niniejsza sprawa dotyczy wniosku skarżącej z dnia [...] czerwca 2019 r. i oceny czy organ pozostawał w bezczynności w jego rozpoznaniu. Stwierdził, że organ rozpoznał ww. wniosek skarżącej w niecałe dwa miesiące (od [...] czerwca 2019 r. do [...] sierpnia 2019 r., informując [...] sierpnia 2019 r. o przedłużeniu terminu do jego załatwienia, co uczynił po uzupełnieniu braków przez skarżącą pismem z [...] lipca 2019 r.) i nie dopuścił się zarzucanej bezczynności, którą rozumieć należy jako przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 K.p.a., względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 P.p.s.a sprowadza się do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie (por. stanowisko orzecznictwa i doktryny przedstawione m.in. w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2017r., sygn. akt IV SAB/Po 14/17, na stronie: orzeczenia .nsa.gov.pl). W takim ujęciu dochowanie przez organ administracji aktów staranności przewidzianych w art. 36 K.p.a. wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego chronologia zdarzeń wskazuje, że nie można organowi zarzucić bezczynności w niniejszej sprawie. Wniosek skarżącej organ rozpoznał w 52 dni. Jednocześnie, z uwagi na konieczność zwrócenia się do Sądu Rejonowego we [...] w kwestii wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej T. G., było dopuszczalne przedłużenie terminu załatwienia sprawy przez organ. Zgodnie z art. 45 u.a.c. odpis aktu stanu cywilnego wydaje się osobie, której akt dotyczy, lub jej małżonkowi, wstępnemu, zstępnemu, rodzeństwu, przedstawicielowi ustawowemu, opiekunowi, osobie, która wykaże w tym interes prawny. Skarżąca domagając się wydania aktu zgonu cioci zobligowana była do wykazania interesu prawnego, co nastąpiło przez uzyskanie potwierdzenia złożenia przez nią wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. Organ przed wyznaczonym terminem przedłużonego terminu udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej i przesłał jej odpis aktu zgonu. Z uwagi na powyższe Sąd meriti doszedł do przekonania, że Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] nie pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej.

Wobec powyższego nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek skarżącej o wymierzenie organowi grzywny. Ponadto Sąd Wojewódzki zaznaczył, że wniosek skarżącej dotyczył grzywny w wysokości 1 miliarda złotych, tymczasem maksymalna wysokość grzywny wynosi do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. G. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 77 i art. 104 § 2 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego a w szczególności poprzez brak załatwienia sprawy co do istoty i poinformowanie jedynie skarżącej, że w aktach stanu cywilnego brak informacji na temat zgonu T. G., podczas gdy, wniosek skarżącej z dnia [...] kwietnia 2018 r. zawierał wniosek o wydanie i sporządzenie aktu zgonu T. G. i organ tymże wnioskiem zobowiązany był do podjęcia wszelkich czynności i wydania skarżącej aktu zgonu, a skarżąca w swojej skardze na bezczynność skarżyła niepodjęcie działań w związku z wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2018 r. a nie jak przyjmuje sąd wniosku z dnia [...] czerwca 2019 r.

b) art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ przepisu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie zawieszenie postępowania wszczętego na wniosek skarżącej z dnia [...] kwietnia 2018 r. o wydanie i sporządzenie aktu zgonu T. G., podczas gdy, organ w następstwie wskazuje, że załatwienie przez niego sprawy co do istoty było możliwe dopiero po rozstrzygnięciu sprawy przez inny organ;

c) art. 145 § 1 lit. c P.s.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ przepisu art. 35 § 1-3 K.p.a. polegające na niezałatwieniu sprawy w terminie na skutek nieprawidłowego uznania, że wniosek skarżącej z dnia [...] kwietnia 2020 r. nie dotyczył definitywnego załatwienia sprawy a uznaniu, że wystarczające jest przekazanie lakonicznej informacji skarżącej o braku wnioskowanego aktu zgonu i oczekiwanie na kolejne jej wnioski;

d) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez zaniechanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia wyroku, tj. niewskazania, dlaczego podzielił on stanowisko organu i nie uznał wniosku skarżącej z dnia [...] kwietnia 2018 r., jako wniosku o wydanie/sporządzenie aktu zgonu T. G., w sytuacji gdy taka była intencja składającej wniosek - definitywne załatwienie sprawy i uzyskanie aktu zgonu, a nie jedynie otrzymanie lakonicznej informacji o fakcie, że w aktach stanu cywilnego nie znajduje się wnioskowany dokument;

e) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do głównego zarzuty skarżącej która jasno wskazała, iż [...] kwietnia 2018 r. wniosła do USC w [...] wniosek o wydanie aktu zgonu T. G., albowiem jej rodzina od ponad 60 lat nie może otrzymać rzeczonego aktu a ze skargi wynika wprost, że skarżąca zarzuca bezczynność w działaniu co najmniej od [...] kwietnia 2018 r. najpóźniej wtedy organ zobowiązany był podjąć wszelkie czynności zmierzające do załatwienia sprawy i wydania skarżącej aktu zgonu, podczas gdy organ oczekiwał na kolejne wnioski tj. kolejny osobny wniosek o sporządzenie a następnie kolejny o wydanie (fizyczne wydanie skarżącej aktu zgonu T. G.).

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o wydanie orzeczenia, w którym uwzględnia skargę na bezczynność Kierownika USC w [...], alternatywnie na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Administracyjnego w Poznaniu w całości oraz przekazanie temu sądowi sprawy do ponownego rozpoznania; zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika wyznaczonego z urzędu kosztów udzielonej pomocy prawnej nieopłaconej nawet w części. Ponadto, na zasadzie art. 176 § 2 P.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyżej wymienione zarzuty szerzej umotywowano.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i nierozpoznawanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do przepisu art. 183 § 1 i 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie ziściły się za to warunki odstępstwa od zasady jawności i bezpośredniości postępowania, bowiem pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie zrzekł się w jej imieniu rozprawy, a strona przeciwna w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądała przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 P.p.s.a.).

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku.

Zgodnie z treścią art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wyjaśnić przy tym należy, że formułując w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania należy wykazać, że gdyby nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, to treść wyroku byłaby odmienna. Skuteczność zarzutu naruszenia przepisów postępowania zależy od tego, czy autor skargi kasacyjnej wyjaśnia, jaki był możliwy, a istotny wpływ naruszenia wskazanych przepisów na wynik sprawy, a więc na treść wyroku. Zwrot normatywny: "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" zawarty w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. in fine, należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Tego zaś wymogu nie spełnia zawarty w przedmiotowej skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania, skutkiem czego nie może on odnieść skutku.

W prawidłowo ustalonym przez Sąd pierwszej instancji i niezakwestionowanym przez skarżącą w skardze kasacyjnej, stanie faktycznym sprawy, nie można bowiem było postawić Kierownikowi Urzędu Stanu Cywilnego w [...] zarzutu bezczynności w postępowaniu o wydanie aktu zgonu ciotki skarżącej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone z zachowaniem wszelkich wymogów wynikających z art. 141 § 4 P.p.s.a. Formuła tak sporządzonego uzasadnienia z całą pewnością wyjaśnia wyczerpująco i precyzyjnie podstawę zawartego w tym wyroku rozstrzygnięcia. Przede wszystkim, jak wynika z uzasadnienia wydanego wyroku, Sąd pierwszej instancji dokonał oceny terminowości przedmiotowego postępowania, uwzględniając przebieg wszystkich etapów postępowania w przedmiotowej sprawie rozumianej materialnie. Sąd wziął bowiem pod uwagę, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zapoczątkowane zostało w kwietniu 2018 r., a prawomocnym wyrokiem z dnia 5 września 2019 r., sygn. akt II SAB/Po 100/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. G. z dnia [...] sierpnia 2018 r. na bezczynność i przewlekłość Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] w przedmiocie wydania aktu zgonu i rejestracji zgonu. Objęty tym wyrokiem okres postępowania, od jego wszczęcia w dniu [...] kwietnia 2018 r. do daty orzekania w dniu [...] września 2019 r., nie mógł być zatem ponownie oceniany przez Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie, z uwagi na wynikające z przepisów postępowania skutki wydania prawomocnego wyroku. Prawomocny wyrok sądu administracyjnego korzysta bowiem z waloru prawomocności materialnej (art. 170 P.p.s.a.) oraz powagi rzeczy osądzonej (art. 171 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca określona w tym przepisie oznacza, że wskazane tam podmioty muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Stosownie zaś do treści art. 171 P.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Pierwszy z tych przepisów określa zakres związania prawomocnym wyrokiem, drugi natomiast zakres powagi rzeczy osądzonej. Zakres powagi rzeczy osądzonej, jak i zakres związania prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, odnoszą się do tego, co było przedmiotem rozstrzygnięcia w konkretnej, rozpoznawanej sprawie. Powaga rzeczy osądzonej oznacza moc prawną orzeczenia co do istoty sprawy, wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, która wyklucza ponowne rozstrzyganie tej samej sprawy. W związku z tym nie było dopuszczalne dalsze badanie kwestii rozstrzygniętych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 września 2019 r., sygn. akt II SAB/Po 100/18. Stąd też nie było możliwe ponowne badanie całego okresu, w jakim toczyło się postępowanie w przedmiotowej sprawie, czyli od dnia [...] kwietnia 2018 r. do dnia [...] sierpnia 2019 r.

W realiach sprawy Sąd pierwszej instancji prawidłowo uwzględnił dalsze czynności podejmowane przez organ administracji, po złożeniu przez skarżącą wniosku z dnia z [...] czerwca 2019 r. do zakończenia postępowania w dniu [...] sierpnia 2019 r., kiedy to przesłano skarżącej odpis zupełny żądanego przez nią aktu zgonu. Ponadto, Sąd pierwszej instancji przeanalizował, pod względem celowościowym i czasowym, konkretne czynności podejmowane przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...], które to w ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazują, że organowi temu nie można przypisać bezczynności w prowadzeniu postępowania w niniejszej sprawie. Czynności te podejmowane były w rozsądnych granicach czasowych i wynikały przy tym ze specyfiki przedmiotowego postępowania. Podkreślić bowiem należy, że oprócz zasady szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.) organ jest związany zasadą prawdy obiektywnej, która wyraża się w obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 K.p.a.). Rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postępowanie samych stron oraz właściwych organów. W niniejszej sprawie postępowanie było prowadzone z właściwą dynamiką, czynności podejmowane były bez zbędnej zwłoki i znajdowały swoje uzasadnienie. Nadto, nie miały przymiotu pozorności i wynikały z przepisów regulujących przebieg postępowania. Wprawdzie zasada sformułowana w art. 6 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwienia spraw określonych w art. 35 K.p.a., to jednak obowiązek załatwienia sprawy pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i art. 8 K.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa. Dlatego, wbrew zarzutom skargi, uznać należało, że Sąd pierwszej instancji dokładnie i rzetelnie przeanalizował stan faktyczny sprawy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności jej towarzyszących, a swoją ocenę uzasadnił w sposób wyczerpujący. Z tego też powodu, Sądowi temu nie można zarzucić naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze kasacyjnej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie została oparta na uzasadnionych podstawach, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Jednocześnie, uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od obciążenia skarżącej kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a.