Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1225/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] przyznającą J. P. świadczenie pieniężne w postaci specjalnego zasiłku celowego przeznaczonego na [...] w marcu 2012 r. w kwocie [...] zł.

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wnioskiem z dnia 9 stycznia 2012 r. J. P. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] o przyznanie pomocy finansowej w miesiącu styczniu, lutym i marcu 2012 r. z przeznaczeniem na [...] oraz na [...], których koszt określiła na kwotę [...] zł miesięcznie.

Po przeprowadzeniu w dniu [...] stycznia 2012 r. wywiadu środowiskowego, Prezydent W. decyzjami z dnia [...] lutego 2012 r. przyznał J. P. specjalne zasiłki celowe z przeznaczeniem na:

1. [...] w styczniu i lutym br. w kwocie [...] zł (decyzja nr [...]);

2. [...] w styczniu i lutym br. w kwocie [...] zł (decyzja nr [...]);

3. [...] w marcu br. w kwocie [...] zł (decyzja nr [...]);

4. [...] w styczniu br. w kwocie [...] zł (decyzja nr [...]);

5. [...] w marcu br. w kwocie [...] zł (decyzja nr [...]);

6. [...] w lutym br. w kwocie [...] zł (decyzja nr [...]);

7. [...] na okres dwóch miesięcy (styczeń, luty br.) w kwocie [...] zł (decyzja nr [...]);

8. [...] w marcu br. w kwocie [...] zł (decyzja nr [...]).

Pismem z dnia 12 marca 2012 r. J. P. wniosła odwołanie od decyzji z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] żądając ponownego rozpatrzenia sprawy. W odwołaniu wskazała, że wnioskiem z dnia 9 stycznia 2012 r. wystąpiła o [...] zalecanej od 7 lat przez kilku lekarzy specjalistów. Wskazywana przez specjalistów z dyplomami uczelni medycznych [...] nie mieści się w koszyku NFZ. Przyznana kwota [...] zł pokrywa jedynie w [...] miesięczny koszt [...]. Strona podniosła, że przyznane środki na [...] ([...] zł na 3 miesiące), po [...] zł miesięcznie na [...], po [...] zł miesięcznie na [...], [...] zł na [...], przy jej emeryturze w wysokości [...] zł netto nie wystarczają na pokrycie całości kosztów [...]. Z emerytury musi pokryć również zakup środków czystości, środków higieny osobistej, drobnego wyposażenia gospodarstwa domowego, pralni chemicznej, naprawy odzieży, zakupu bielizny itp. Ciągłe tłumaczenie się z koniecznych kosztów stanowi naruszenie intymności jej życia i jest zaprzeczeniem art. 45 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Strona zakwestionowała również wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji koszty [...].

Po rozpatrzeniu ww. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2012 r., podzielając w pełni stanowisko organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym z kwestionariusza wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w dniu [...] stycznia 2012 r. wynika, że J. P. ma [...] lata, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem dochodu strony jest emerytura w wysokości [...] zł netto miesięcznie. W związku z faktem, że emerytura obciążona jest egzekucją komorniczą, J. P. otrzymuje miesięcznie kwotę [...] zł. Organ stwierdził również, że wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Za zajmowane mieszkanie przy ul. [...] nie opłaca na bieżąco czynszu. Z przedstawionych faktur wynika, że na stałe przyjmuje leki, których koszt wynosił ok. [...] zł miesięcznie. Zgodnie z zaświadczeniem lekarskim z dnia [...] stycznia 2012 r. wymaga [...]. [...] realizuje w klubach fitness i SPA, korzysta systematycznie z [...] w ramach NFZ.

Mając na uwadze, że dochód skarżącej przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), powoływana dalej jako "ups", a wynoszące 477 zł, organ rozważył możliwość udzielenia pomocy na podstawie art. 41 pkt 1 ups, tj. specjalnego zasiłku celowego. Powołując się na treść ww. artykułu uznał, że z uwagi na trudną sytuację wnioskodawczyni zachodzi szczególny przypadek, o jakim mowa w art. 41 ust. 1 ups, jednak uwzględniając możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej oraz fakt, że J. P. pozostaje pod stałą jego opieką, a tym samym ma zabezpieczone podstawowe potrzeby, przyznał zasiłek celowy specjalny na [...] w marcu 2012 r. w kwocie [...] zł. Kolegium zaznaczyło, że nie każdy potrzebujący w każdej trudnej sytuacji może uzyskać całkowite spełnienie oczekiwań.

Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. P. podnosząc argumenty tożsame z zawartymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżąca podkreśliła, że wskazywana przez specjalistów [...] nie mieści się w koszyku NFZ: 60-minutowy [...] oraz [...], na przyrządach [...] w wymiarze: masaż minimum 1 raz w tygodniu 60 minut (koszt [...] zł) przez cały rok, tj. 52 zabiegi oraz ćwiczenia minimum 2,3 razy w tygodniu przez cały rok. Dodała, że w ramach NFZ może korzystać z [...] innego rodzaju niż powyżej wskazana tylko 6 tygodni w roku, tj. 2 turnusy trzytygodniowe na oddziale dziennym. Jednocześnie stwierdziła, że przyznana kwota [...] zł pokrywa jedynie w [...] miesięczny koszt [...].

W skardze z dnia 1 czerwca 2012 r. J. P. zarzuciła organom orzekającym w niniejszej sprawie, że w żaden sposób nie wykazali, iż przyznanie pełnej kwoty na [...] 60-minutowy poza NFZ jest niemożliwy do realizacji ze względu na brak środków w budżecie OPS. Natomiast uzasadnienia organu zarówno I, jak i II instancji, wskazują na emocjonalne podejście decydentek do zabiegu [...] i nie mają żadnego merytorycznego uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę w ramach tak zakreślonej właściwości Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji bądź stwierdzeniem jej nieważności.

Przedmiotowe postępowanie dotyczyło przyznania zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na [...]. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ups zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie pomocy na podstawie tego przepisu uzależnione jest jednak od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ups (w przypadku osób samotnie gospodarujących jest to kwota 477 zł – art. 8 ust. 1 pkt 1 ups). Oznacza to, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych, organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej obowiązany będzie odmówić przyznania zasiłku celowego osobie samotnie gospodarującej, bądź rodzinie, jeśli jej dochód przekroczy ustawowe kryterium dochodowe.

Przekroczenie kryterium dochodowego przez stronę nie oznacza jednak, że nie przysługuje jej już wsparcie państwa w ramach pomocy społecznej. Możliwość taką przewiduje bowiem wprost art. 41 ups, zgodnie z którym osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy, który nie podlega zwrotowi lub zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przesłanką warunkującą przyznanie pomocy jest jednak znajdowanie się wnioskodawcy w sytuacji szczególnej. Zgodnie zaś z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem "szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11).

W niniejszej sprawie organy obu instancji ustaliły, że J. P. znacznie przekroczyła wskazane wyżej kryterium dochodowe, wynoszące [...] zł. W tej sytuacji prawidłowo rozpoznały wniosek skarżącej o udzielenie pomocy finansowej na [...] w oparciu o kryteria określone w powołanym art. 41 ups. Z treści tego przepisu wynika jednak, że organ wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w indywidualnej sprawie wystąpił przypadek uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Wydana na tej podstawie decyzja musi zostać poprzedzona zebraniem i rozpatrzeniem w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie zostać należycie uzasadniona, a organy obowiązane są dokonać oceny, czy zgłoszona potrzeba uzasadniona jest "szczególnymi okolicznościami", do których powyższy przepis nawiązuje.

Aby ocenić, czy wnioskodawca znajduje się w sytuacji uzasadniającej udzielenie mu pomocy niezbędnym jest z kolei przeprowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego, a następnie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący dokumentacji zgromadzonej w sprawie (art. 7 i 77 Kpa). Postępowanie dowodowe ma bowiem na celu ustalenie stanu faktycznego, a co za tym idzie prawdy obiektywnej. Kierując się tymi zasadami, po przeanalizowaniu sytuacji osobistej, zdrowotnej i finansowej skarżącego, organy administracji stwierdziły, że strona spełnia kryteria pomocy w formie zasiłku specjalnego, o którym mowa w art. 41 ups. Tym samym przyznały J. P. zasiłek celowy specjalny na [...] w marcu 2012 r. w wysokości [...] zł. Przyznaną kwotę organy prawidłowo uzasadniły możliwościami finansowymi Ośrodka Pomocy Społecznej podkreślając, że nie każdy potrzebujący w każdej trudnej sytuacji może uzyskać całkowite spełnienie oczekiwań. Organy administracji muszą mieć bowiem na uwadze ograniczone możliwości finansowe, potrzebę zaspokajania w pierwszej kolejności podstawowych potrzeb życiowych, a w realiach niniejszej sprawy również fakt, że skarżąca w tym samym okresie, tj. marcu 2012 r., otrzymała pomoc finansową w postaci specjalnych zasiłków celowych na [...] w kwocie [...] zł oraz [...] w kwocie [...] zł.

W opinii Sądu jeszcze jeden aspekt sprawy wymaga omówienia. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że zgodnie z treścią art. 4 ups osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Nie mogą one poprzestawać na przyjęciu biernej postawy sprowadzającej się tylko do oczekiwania na przyznanie przez organ świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Sąd rozpoznający skargę nie kwestionuje trudnej sytuacji materialnej, finansowej i zdrowotnej skarżącej. Jednakże osoby korzystające z pomocy społecznej nie mogą wykazywać się jedynie roszczeniową postawą wobec organów pomocy społecznej, lecz same, w ramach możliwości, dążyć do rozwiązania własnej trudnej sytuacji życiowej. Jak to było wyżej omówione, przyznanie zasiłku celowego specjalnego mieści się w granicach uznania administracyjnego, a nie ustawowego obowiązku organu. Tymczasem skarżąca jedyne rozwiązanie upatruje w obowiązku Państwa dofinansowania pełnej [...], niemieszczącej się w ramach NFZ (realizowanej w klubach fitness i SPA), nie zwracając uwagi na i tak znaczną pomoc finansową ze strony Ośrodka (w styczniu i lutym w łącznej kwocie [...] zł, zaś w marcu w kwocie [...] zł) w postaci przyznanych specjalnych zasiłków celowych na zaspokojenie jej niezbędnych potrzeb życiowych (nie wliczając przyznanych [...] zł na [...] w okresie styczeń-luty 2012 r.) oraz na fakt, że korzysta systematycznie z [...] w ramach NFZ.

Tym samym za niezasadny Sąd uznał zarzut skargi dotyczący niewykazania przez organy braku środków finansowych na przyznanie pełnej kwoty na leczniczy 60-minutowy [...].

Za niczym nieuzasadniony Sąd uznał również zarzut emocjonalnego podejścia decydentek do zabiegu [...].

Mając na względzie, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów procedury administracyjnej oraz przepisów prawa materialnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.