Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1424/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1 i 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 3 par. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz – Ziętek, Sędziowie WSA Agata Ćwik – Bury (spr.), Adam Nita, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2021 r. sprawy ze skargi B. A. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: Dyrektor) z dnia [...] r., znak: [...] w sprawie uznania zarzutu nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia za niezasadne.

2. Postępowanie przed organami administracji.

2.1. Dyrektor w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez B. A. (dalej: Skarżący) zam. [...] I., [...], przekazał w dniu [...] r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. tytuł wykonawczy o nr [...], obejmujący na dzień [...] r. zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2015 roku do listopada 2019 roku w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę w wysokości [...] zł oraz koszty upomnienia w kwocie [...] zł.

2.2. Skarżący złożył zarzuty do organu egzekucyjnego pismem z dnia 18 maja 2020 r. (data wpływu 19 maja 2020 r.), w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które mieściły się w katalogu zawartym w art. 33 § 1 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. Dz.U.2020.1427, dalej: u.p.e.a.).

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. pismem z dnia [...]r. znak: [...] przekazał wierzycielowi na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. pismo Skarżącego, zakwalifikowane jako zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

2.3. Stanowisko wierzyciela na wniesione przez Skarżącego zarzuty zostało zawarte w postanowieniu Dyrektora z dnia [...] r. znak: [...], w którym uznano zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia jako niezasadne.

W załączeniu do postanowienia została przekazana Skarżącemu kserokopia Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego z dnia 13 kwietnia 2001 r., duplikat Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, kserokopia upomnienia numer [...] z dnia [...] r. oraz dokument elektroniczny wygenerowany w dniu [...] r. z systemu Poczty Polskiej S.A.

2.4. Skarżący pismem nadanym w dniu 19 sierpnia 2020 r. złożył zażalenie na ww. postanowienie wierzyciela wskazując, że nigdy nie dokonał rejestracji żadnego odbiornika telewizyjnego, czy radiowego, a przesłany z postanowieniem wniosek o rejestrację odbiornika nie został przez niego podpisany. Ponadto w okresie od 21 stycznia 1991 r. do 26 grudnia 2013 r. przebywał poza granicami kraju. Skarżący zauważył, że Poczta Polska S.A. nie przesłała mu dowodu potwierdzającego odebranie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

2.5. Stanowisko wierzyciela w sprawie wniesionego zażalenia zostało zawarte w ww. postanowieniu Dyrektora [...] z dnia [...] r., w którym postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] r.

W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, iż obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i opłatami abonamentowymi mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tj.: Dz. U. z 2019, poz. 1801z póżn, zm.). Zgodnie z art. 2 ust.1. ustawy o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Ww. ustawa jest aktualnym aktem prawnym regulującym kwestie związane z opłatami za korzystanie z odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych i jako obowiązująca wskazywana jest w prowadzonych postępowaniach mających na celu wyegzekwowanie należności z tytułu opłat abonamentowych.

Nie oznacza to jednakże, iż postępowania nie mogą być wszczęte wobec osób zobowiązanych, które dokonały rejestracji używanych odbiorników przed dniem wejścia w życie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., bowiem obowiązujące wcześniej ustawy, tj. ustawa z dnia 02 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r., poz. 307 z póżn. zm.), ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1414 z póżn. zm.), i wydane w celu ich wykonania rozporządzenia, także nakładały na użytkowników odbiorników obowiązek ich rejestracji, wnoszenia opłat za korzystanie z nich oraz zgłaszania zmian mających wpływ na dokonaną rejestrację (np. aktualizację danych adresowych, wyrejestrowanie odbiorników, zgłoszenie uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych).

Obowiązek opłacania abonamentu rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 23 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).

Odnosząc się do wniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku wierzyciel w postanowieniu z dnia [...] r. zasadnie wskazał, że na skarżącego została zgłoszona rejestracja odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Dowód w postaci kserokopii "Wniosku o rejestracje odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego" z dnia 13 kwietnia 2001 r. dosłano wraz z zaskarżonym postanowieniem.

Dyrektor wskazał, iż nie leży w jego gestii kwestionowanie wiarygodności złożonego "Wniosku o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych". Wierzyciel nie jest obowiązany przez przepisy prawa do zasięgania opinii biegłego grafologa w przypadku, gdy zobowiązany kwestionuje prawdziwość swojego podpisu. Udowodnienie tej kwestii leży po stronie Skarżącego albowiem to zobowiązany, kwestionuje prawdziwość podpisu. W przypadku zgłoszenia sprawy właściwym organom należy poinformować Pocztę Polską S.A. o podjętych krokach i końcowych ustaleniach.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr. 187 z 2007 r. poz. 1342) skarżącemu przyporządkowany został jako użytkownikowi odbiorników indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Dowód w postaci duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia [...] r. załączono do postanowienia z dnia [...] r.

Rozporządzenie nie anulowało wcześniej zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiło dotychczasowe książeczki opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Tym samym użytkownicy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. Akt II GSK 2262/15 stwierdził, iż "użytkownicy, którym nadano indywidualny numer identyfikacyjny przed dniem 12 grudnia 2008 r, w którym to upływał termin wskazany w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, kontynuują wnoszenie opłat abonamentowych, bez konieczności ponownej rejestracji odbiorników rtv oraz zastosowania trybu o którym mowa w § 2 tego rozporządzenia. Zawiadomienie to, stanowi dowód zarejestrowania odbiorników w rozumieniu przepisu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (...) czytając dalej "należy bowiem zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu skarżącemu, będącemu użytkownikiem odbiorników rtv zarejestrowanych według imiennej książeczki opłaty abonamentowej nr [...], indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], z datą [...] sierpnia 2008r. (a więc przed upływem terminu wskazanego w § 5 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych), podpisanego przez uprawnionego pracownika Operatora publicznego."

Istotnym jest stwierdzenie zawarte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 września 2018 r. sygn. akt I GSK 2271/18 "...Wierzyciel dołączył do akt sprawy duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z datą (...) Aczkolwiek nie załączył do akt dowodu wysłania, to nie ma to znaczenia, gdyż jak już powyżej wyjaśniono dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny (v. wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., sygn. aktu GSK 1297/15). Użytkownicy, posiadający w dniu wejścia wżycie rozporządzenia z 25 września 2007 r. imienną książeczkę opłat abonamentowych, kontynuowali wnoszenie opłat abonamentowych, bez konieczności dokonywania ponownej rejestracji odbiorników rtv.(...) W tym kontekście nie zostały również naruszone przepisy prawa materialnego, tj. § 5 rozporządzenia oraz art. 2 ust. 1-3 ustawy o opłatach abonamentowych."

Poczta Polska S.A. nie jest zobowiązana do legitymowania się potwierdzeniem doręczenia przedmiotowego zawiadomienia, gdyż prawodawca nakazał operatorowi przesłanie zawiadomień, nadto nie wskazał, że zawiadomienia należało wysłać przesyłką rejestrowaną. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Rejestracja odbiorników dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiornika lub dopełnienia formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych

W zaskarżonym postanowieniu wierzyciel zasadnie wskazał również, że wyłącznie podjęcie działań zmierzających do wyrejestrowania odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego, opisanego w powszechnie obowiązujących przepisach, może doprowadzić do ustania obowiązku wnoszenia opłat z tytułu opłat abonamentowych.

Zgodnie z obecnie obowiązującą treścią § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, abonent niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, przez zgłoszenie tego faktu w placówce pocztowej lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia.

W okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym jak również o zaprzestaniu używania odbiorników rtv użytkownik powinien niezwłocznie powiadomić właściwą placówkę Poczty Polskiej poprzez złożenie "Formularza zgłoszenia zmiany danych" (zgodnie z treścią § 4 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązującego do 31 grudnia 2013 r. - Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342).

Wcześniej, zgodnie z § 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 141 z 2005 r., poz. 1190), zmianę danych zawartych we wniosku rejestracyjnym należało zgłosić na odcinku "Z" lub ,,W’ stanowiącym integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych (zasady postępowania w określonych sytuacjach zawarte były na drugiej stronie książeczki radiofonicznej).

Powyższe rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) oraz rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 15 września 1985 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 46, poz.236).

Dalej Dyrektor argumentował, iż nie posiada dokumentu potwierdzającego dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników. Czynność ta pozostaje w obowiązku abonenta na poparcie czego przytacza się wyrok z dnia 16 stycznia 2019 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, I SA/GI 997/18. Na zobowiązanym bowiem spoczywa ciężar dowodu, gdyż to zobowiązany, wnosząc zarzut egzekucyjny, usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie ustaleń w tym zakresie. Sąd podziela w pełni pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażony w wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r. I SA/GI 927/15, że regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać taki dokument, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika.

Ponadto biorąc pod uwagę wskazanie strony na posiadane uprawnienia do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych zasadnie wskazał, że zgodnie z ustawą o opłatach abonamentowych skarżący może uzyskać zwolnienie od opłat. W myśl art. 4 ust. 5 ustawy Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji określa w drodze rozporządzenia rodzaje dokumentów potwierdzających uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych oraz wzór oświadczenia, o którym mowa w ust. 3 ww. ustawy. Wierzyciel nie posiada dokumentu potwierdzającego dopełnienie przez skarżącego formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych.

Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, iż w postanowieniu z dnia [...]r., zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w przedmiotowym tytule wykonawczym wierzyciel prawidłowo uznał za nieuzasadniony.

W zakresie orzeczenia w zaskarżonym postanowieniu co do zarzutu braku doręczenia upomnienia także zajęto prawidłowe stanowisko stwierdzając, iż wierzyciel wypełniając nałożony w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. obowiązek przesłał w dniu [...] r. (za potwierdzeniem odbioru), na adres zameldowania Skarżącego upomnienie [...] Upomnienie odebrane zostało przez Skarżącego w dniu [...] r. Dowód w postaci kserokopii upomnienia [...] z dnia [...]r. oraz kserokopia dokumentu wygenerowanego z systemu Poczty Polskiej S.A. potwierdzającego odbiór przesyłki poleconej zawierającej przedmiotowe upomnienie załączono do zaskarżonego postanowienia.

Wobec powyższego zarzut braku doręczenia upomnienia właściwie uznano za nieuzasadniony.

W zakresie zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Dyrektor zauważył, iż w związku z tym, że egzekucja zobowiązania z tytułu opłat abonamentowych dotyczy jedynie obowiązku pieniężnego, we wniosku złożonym w sprawie Skarżącego do Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. wierzyciel nie wskazał środka egzekucyjnego.

Wierzyciel powinien wskazać w tytule wykonawczym środek egzekucyjny, gdy wniosek dotyczy egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zauważyć przy tym trzeba, iż zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Dobór środka egzekucyjnego zastosowanego w postępowaniu należy do organu egzekucyjnego.

Zgodnie natomiast z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

Wobec powyższego zajęcie stanowiska w kwestii zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w zakresie egzekucji o charakterze pieniężnym pozostaje w kompetencji organu egzekucyjnego

Wierzyciel podkreśla, iż zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli natomiast zgodnie z art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany przede wszystkim w sposób wyczerpujący zebrać rozpatrzyć cały materiał dowodowy (§1).

3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

3.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący na postanowienie Dyrektora z dnia [...] r. Skarżący zaskarżając je w całości, zarzucił:

1. nierozpoznanie przez organ I i II Instancji Istoty sprawy, odnośnie zarzutu Skarżącego, że nie był nigdy abonentem, ponieważ nie podpisywał wniosku o rejestrację odbiornika, nie przebywał wówczas na terytorium RP oraz ma inny charakter pisma niż na załączonym przez organ wniosku o rejestrację;

2. naruszenie § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych - przez niedołączenie i nieokazanie przez Pocztę Polską dowodu nadania i dowodu odbioru dokumentu w postaci "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego",

3. naruszenie przepisów postępowania art. 6-9 K.p.a., art. 10 § 1 i § 3 K.p.a., art. 14 § 1 K.p.a., art. 67 § 1 K.p.a., art. 68 § 1 § 2 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 104 § 1 i 3 K.p.a., art. 109 § 1 K.p.a., poprzez brak należytego i rzetelnego wyjaśnienia sprawy, w ty, prawdy obiektywnej co doprowadziło do utraty zaufania obywatela do organów administracyjnych.

Z uwagi na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenia na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o przedłożenie przez organ oryginału wniosku o rejestrację odbiornika oraz przeprowadzenie dowodu z ekspertyzy grafologicznej na okoliczność tego, iż Skarżący nie złożył podpisu na wniosku o rejestrację odbiornika, a wobec czego nie powstał po jego stronie obowiązek do uiszczania abonamentu.

3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się niezasadna.

4.2. Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

4.3. Przedmiotem skargi jest stanowisko Dyrektora - wierzyciela uznające zarzut nieistnienia obowiązku z tytułu opłat abonamentowych wskazanych w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...]r., obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2015 roku do listopada 2019 roku w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę w wysokości [...] zł oraz koszty upomnienia w kwocie [...] zł.

4.4. Legalność postanowień wierzyciela dotyczących zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podlega także kontroli sądu administracyjnego. Aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. nie wyłącza możliwości wniesienia skargi na postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powołany przepis została zmieniony przez art. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r. (Dz.U.2019.2070) zmieniającej nin. ustawę z dniem 30 lipca 2020 r. Powołany przepis stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

.4.5. Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 33 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Przedstawione w art. 33 § 1 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc zgłoszone w terminie i znajdujące oparcie w jednej z wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki NSA: z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 3 grudnia 2013 r., z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13).

4.6. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu skarżącego dotyczącego nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych za okres objęty postępowaniem egzekucyjnym wskazać należy, że w niniejszej sprawie wierzyciel wykazał, że rejestracja odbiornika telewizyjnego została zgłoszona na imię i nazwisko zobowiązanego (wniosek skarżącego z dnia 13 kwietnia 2001r., przy postanowieniu organu I instancji). Po zgłoszeniu rejestracji została wydana książeczka opłat RTV stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników. Nadto, w chwili wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nadany został zobowiązanej indywidualny nr identyfikacyjny abonenta [...].

Sąd stwierdza, że w aktach administracyjnych przy postanowieniu organu I instancji znajduje się duplikat zawiadomienia skarżącego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, opatrzony podpisem Kierownika Wydziału Abonamentu RTV – I. F. i datą [...] r. Chybiony jest zatem zarzut, iż w niniejszej sprawie nie zgłoszono wniosku o rejestrację odbiornika telewizyjnego. Sąd podziela pogląd Dyrektora, że Skarżący nie wykazał, aby to nie on podpisał wniosek.

Jednocześnie zaznaczyć należy, iż obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie ma wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV. Skutkiem rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. była bowiem utrata wyłącznie mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych.

Poza tym, zgodnie z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r., operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zaakcentowania wymaga, że użyte w § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia wyrażenie "powiadomienie" oznacza, iż przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., II FSK 2116/16).

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w przywołanym przez Dyrektora wyroku z dnia 22 czerwca 2017 r. II GSK 2262/15, iż "użytkownicy, którym nadano indywidualny numer identyfikacyjny przed dniem 12 grudnia 2008 r, w którym to upływał termin wskazany w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, kontynuują wnoszenie opłat abonamentowych, bez konieczności ponownej rejestracji odbiorników rtv oraz zastosowania trybu o którym mowa w § 2 tego rozporządzenia. Zawiadomienie to, stanowi dowód zarejestrowania odbiorników w rozumieniu przepisu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (...) czytając dalej "należy bowiem zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu skarżącemu, będącemu użytkownikiem odbiorników rtv zarejestrowanych według imiennej książeczki opłaty abonamentowej nr [...], indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], z datą [...] sierpnia 2008r. (a więc przed upływem terminu wskazanego w § 5 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych), podpisanego przez uprawnionego pracownika Operatora publicznego."

Tym samym wierzyciel dołączył do akt sprawy duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z datą (...) Aczkolwiek nie załączył do akt dowodu wysłania, to nie ma to znaczenia, gdyż jak już powyżej wyjaśniono dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2018 r. I GSK 2271/18 oraz z 13 grudnia 2016 r., GSK 1297/15). Użytkownicy, posiadający w dniu wejścia wżycie rozporządzenia z 25 września 2007 r. imienną książeczkę opłat abonamentowych, kontynuowali wnoszenie opłat abonamentowych, bez konieczności dokonywania ponownej rejestracji odbiorników rtv.(...) W tym kontekście nie zostały również naruszone przepisy prawa materialnego, tj. § 5 rozporządzenia oraz art. 2 ust. 1-3 ustawy o opłatach abonamentowych."

Z powołanego orzecznictwa należy wyprowadzić konkluzję, że Poczta Polska S.A. nie jest zobowiązana do legitymowania się potwierdzeniem doręczenia przedmiotowego zawiadomienia, gdyż prawodawca nakazał operatorowi przesłanie zawiadomień, nadto nie wskazał, że zawiadomienia należało wysłać przesyłką rejestrowaną. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Tym samym wniosek Skarżącego o przedłożenie oryginału wniosku o rejestrację odbiornika uznać należy za bezzasadny.

Rejestracja odbiorników dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiornika lub dopełnienia formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych

4.7. Następnie wskazać należy, że jak akcentował wierzyciel, zgodnie z § 4 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r., o zmianie danych zawartych we wniosku, o którym mowa w § 2 ust. 2, a także o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników, o których mowa w § 3, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora publicznego poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych (obecnie t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1204), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.

Według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (por. wyrok TK z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83 oraz wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 wskazanej ostatnio ustawy). Również Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania. Zatem, chcąc uwolnić się od tego obowiązku skarżąca zobowiązana była powiadomić urząd pocztowy o zaprzestaniu używania odbiornika, czyniąc to zgodnie z § 4 wskazywanego już wyżej rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. (obowiązującego od dnia 13 grudnia 2007 r.), tj. poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określał załącznik nr 3 do ww. rozporządzenia.

Tożsame rozwiązanie prawne w tym zakresie przewiduje także § 11 oraz § 12 obowiązującego obecnie rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1676).

Jeżeli zatem abonent nie dokona skutecznego prawnie (tzn. w formie przewidzianej przepisami rozporządzenia) wyrejestrowania odbiorników, zobowiązany jest do uiszczania opłat abonamentowych. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. skarżący był zobowiązany do niezwłocznego powiadomienia operatora publicznego (tj. Poczty Polskiej S.A.) o zaprzestaniu używania odbiorników RTV - poprzez złożenie w placówce tego operatora "Formularza zgłoszenia zmiany danych", zgodnie ze wzorem stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia. Potwierdzeniem dokonania wyrejestrowania odbiorników byłby w takiej sytuacji wypełniony i podpisany przez zobowiązaną stosowny formularz (uzupełniony przez pracownika operatora publicznego o datę jego przyjęcia, jego podpis i odcisk datownika), przekazany zgłaszającemu wyrejestrowanie odbiorników.

Skarżący nie przedstawił również dowodu uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych, które Skarżący może uzyskać. W myśl art. 4 ust. 5 ustawy Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji określa w drodze rozporządzenia rodzaje dokumentów potwierdzających uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych oraz wzór oświadczenia, o którym mowa w ust. 3 ww. ustawy. Dla wywołania skutku prawnego w postaci zwolnienia z opłat konieczne jest bowiem zgłoszenie przez abonenta w placówce pocztowej, na podstawie dokumentu uprawniającego do zwolnienia, co należy do obowiązków abonenta.

Tymczasem w niniejszej sprawie wierzyciel nie posiada dokumentu potwierdzającego dopełnienie przez Skarżącego formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych.

Mając na uwadze powyższe zasadnie organy obu instancji uznały, że Skarżący zarejestrował odbiornik telewizyjny, co oznacza, w związku z czym zobowiązany był do uiszczania opłat abonamentowych.

4.8. Zdaniem Sądu również stanowisko Dyrektora w odniesieniu do zarzutu braku doręczenia upomnienia jest prawidłowe. Z akt sprawy wynika bowiem, iż wierzyciel wypełniając nałożony w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. obowiązek przesłał w dniu [...] r. (za potwierdzeniem odbioru), na adres zameldowania Skarżącego upomnienie [...] Upomnienie odebrane zostało przez Skarżącego w dniu [...] r. Dowód w postaci kserokopii upomnienia [...] z dnia [...] r. oraz kserokopia dokumentu wygenerowanego z systemu Poczty Polskiej S.A. potwierdzającego odbiór przesyłki poleconej zawierającej przedmiotowe upomnienie załączono do zaskarżonego postanowienia.

4.9. Odnosząc się do wniosku Skarżącego o przeprowadzenie dowodu z ekspertyzy grafologicznej na okoliczność tego, iż Skarżący nie złożył podpisu na wniosku o rejestrację odbiornika, a wobec czego nie powstał po jego stronie obowiązek do uiszczania abonamentu wskazać należy, że wniosek ten dotyczy w istocie powołania biegłego na wskazaną przez Skarżącego okoliczność. Tymczasem z art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Tym samym wniosek dowodowy jest bezprzedmiotowy.

Niezależnie od powyższego wskazać przyjdzie, że przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2018 r. II FSK 1/17, LEX nr 2616677), a Sąd, przeprowadzając dowód z dokumentu, może jedynie usunąć pewne wątpliwości wyłaniające się na tle sprawy, ale nie może wyręczać organów w realizacji ich obowiązków procesowych. Przyjęcie takiego rozumienia art. 106 § 3 p.p.s.a., które pozwalałoby na przeprowadzanie dowodów pominiętych w toku postępowania przed organami, kłóciłoby się z podstawowymi założeniami dotyczącymi funkcjonowania administracji publicznej i kontroli sądowo-administracyjnej (NSA w wyroku z dnia 27 czerwca 2019 r. I FSK 467/19, LEX nr 2688035).

4.10. Końcowo zauważyć należy, że organy obu instancji w niniejszej sprawie działały na podstawie przepisów prawa. Art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany przede wszystkim w sposób wyczerpujący zebrać rozpatrzyć cały materiał dowodowy (§1). W ocenie Sądu stan faktyczny został ustalony prawidłowo, przepisy prawa właściwie zastosowane, a podjęte rozstrzygnięcia w sposób prawidłowy oraz wyczerpujący uzasadnione i spełnia wymogi określone przepisami prawa. Tym samym nie doszło do naruszenie przepisów postępowania art. 6-9 K.p.a., art. 10 § 1 i § 3 K.p.a., art. 14 § 1 K.p.a., art. 67 § 1 K.p.a., art. 68 § 1 § 2 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a.,., art. 109 § 1 K.p.a., poprzez brak należytego i rzetelnego wyjaśnienia sprawy, w ty, prawdy obiektywnej co doprowadziło do utraty zaufania obywatela do organów administracyjnych.

Ponadto do naruszenia art. art. 104 § 1 i 3 K.p.a dojść nie mogło, albowiem po pierwsze przepis art. 104 k.p.a. dotyczy wyłącznie decyzji administracyjnych, a przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie. Po drugie art. 104 k.p.a. nie posiada jednostki redakcyjnej jaką jest § 3.

Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów krajowych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

4.11. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę