Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 606/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 par. 1, art. 1a pkt 12b
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Tomasz Świetlikowski, , Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. oddalające wniesione pismem z dnia 08.01.2015 r., zarzuty skarżącej Z. D. na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wystawionych przez wierzyciela (tj. Wojewodę D.) tytułów wykonawczych nr [...] oraz[...] , obejmujących odpowiednio - grzywnę w celu przymuszenia oraz opłatę za wydanie postanowienia nakładającego powyższą grzywnę.

Skarżąca podnosiła, że postanowienie wskazane w tytule wykonawczym jak podstawa prawna należności zostało zaskarżone, co oznacza, że nie jest ostateczne, a co za ty idzie - obowiązek nimi objęty nie jest wymagalny. Ponadto twierdziła, że w 3 listopada 2014 r. wezwała Wojewodę D. do usunięcia naruszenia prawa poprzez uzupełnienie wystawionego upomnienia. W ocenie skarżącej naruszone zostały przepisy o właściwości, gdyż pismem z dnia 04.03.2014 r. Nr[...] , Wojewoda D.i zawiadomił o wszczęciu egzekucji administracyjnej w celu wyegzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym. Z tego zawiadomienia wynika, że postępowanie egzekucyjne jest prowadzone na wniosek Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w .Z. Ponadto zauważyła, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wystawił dwa upomnienia uznając się tym samem za wierzyciela obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. Takie działanie, zdaniem zobowiązanej, jest niezgodne z dyspozycją przepisu art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Zdaniem skarżącej żaden z organów egzekucyjnych, to jest ani Wojewoda D., ani Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., nie zbadał dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Zarzuciła, że zawiadomienie o wszczęciu egzekucji administracyjnej zostało doręczone z pominięciem pełnomocnika a zatem było bezskuteczne.

Naczelnik Urzędu Skarbowego uzyskawszy ostateczne stanowisko wierzyciela (tj. wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia podania - postanowienie Wojewody D. z dnia 25.03.2015 r., nr[...], utrzymujące w mocy swe poprzednie postanowienie z dnia 30.01.2015 r., nr [...] uznające za bezzasadne zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej) opisanym na wstępie postanowieniem oddalił zarzuty. Organ egzekucyjny wyjaśnił w pierwszej kolejności, że zobligowany jest do stosowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, przy czym - w zakresie zarzutów, o których mowa wart. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Jego moc wiążąca rozciąga się również na organ nadzoru.

Odnosząc się do zarzutu wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku - Naczelnik powołując stanowisko wierzyciela wskazał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Wojewoda bowiem postanowieniem z dnia r., nr [...], nałożył na zobowiązaną grzywnę w wysokości 1.500 zł celem przymuszenia do wykonania obowiązku, dodatkowo zobowiązał do zapłaty kwoty w wysokości 68 zł tytułem opłaty za wydanie wymienionego postanowienia. Obie należności powinny być uiszczone w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. Brak zapłaty w tym terminie skutkował skierowaniem sprawy na drogę egzekucji administracyjnej. Dalej stwierdził, że należności z tytułu nałożonej grzywny są wymagalne, pomimo faktu, iż postanowienie w przedmiocie ich nałożenia nie jest ostateczne.

Następnie uznał, że na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut niewykonalności obowiązku. W ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] oraz[...], są dochodzone obowiązki o charakterze pieniężnym, tj. grzywna w celu w przymuszenia, nałożona na zobowiązaną postanowieniem z dnia 11.09.2014 r., nr[...] , w wysokości 1.500,00 zł oraz opłata za wydanie ww. postanowienia w wysokości 68,00 zł. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż zarzut niewykonalności obowiązku może być podnoszony wyłącznie w odniesieniu do obowiązków o charakterze niepieniężnym - organ wyjaśnił - przywołując stanowisko wierzyciela, że brak było podstaw do odniesienia się do tego zarzutu w niniejszym postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, Naczelnik wyjaśnił, że badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje m. in. zweryfikowanie, czy tytuł wykonawczy spełnia wszystkie przewidziane przepisami prawa wymogi oraz, czy zostało doręczone upomnienie. Ponadto organ egzekucyjny wskazał, że wynikająca z postanowienia Wojewody D. z dnia 11.09.2014 r., nr [...], należność jest wymagalna, a termin jej płatności minął. Odnośnie do opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny, organ egzekucyjny również wskazał, że została ona nałożona na podstawie przepisu art. 64a u.p.e.a. Opłata ta należy do grupy kosztów egzekucyjnych uregulowanych w rozdziale 6 powołanej ustawy. Mając na uwadze powyższe, organ egzekucyjny stwierdził, że egzekucja zarówno grzywny w celu przymuszenia, jak i opłaty za wydanie postanowienia, jest dopuszczalna.

W kwestii doręczenia upomnienia Naczelnik podał, że upomnienie zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 30.10.2014 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem. W związku z powyższym, w ocenie organu egzekucyjnego, zachowane zostały wymogi wynikające z przepisu art. 15 § 1 u.p.e.a.

Ustosunkowując się do zarzutu pominięcia ustanowionego pełnomocnika - organ egzekucyjny wyjaśnił, że nie mieści się od w katalogu przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a. w związku z czym nie może on być skutecznie podniesiony. Niemniej wyjaśnił, że zakres znajdującego się w aktach pełnomocnictwa dotyczy wyłącznie postępowania kontrolnego, a nie egzekucji administracyjnej, wobec czego pełnomocnictwo to nie znajduje zastosowania w przedmiotowym postępowaniu.

Za bezzasadny organ egzekucyjny uznał również zarzut niewłaściwości i w tej mierze powołał przepis art. 19 § 1 u.p.e.a.

W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zarzuciła organowi egzekucyjnemu niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej i tym samym. naruszenie przepisu art. 29 u.p.e.a. Strona wskazała, że przepis art. 91 i 92 ustawy - praw budowlane stanowią przepisy szczególne i jest dla nich zastrzeżony tryb egzekucji sądowej a nie egzekucji administracyjnej. Okoliczność skierowania obowiązków na drogę egzekucji administracyjnej stanowi naruszenie przepisu art. 3 § 1 u.p.e.a. Dodatkowo zauważyła, że takie postępowania były prowadzone już trzykrotnie wskazując przy tym, że Sąd Okręgowy w L. wydal prawomocne wyroki (sygn. akt:[...]), którymi uniewinnił skarżącą i jej małżonka. Zobowiązana podkreśliła, Że Wojewoda nie miał prawa wydać postanowienia z dnia 11.09.2014 r., nr[...] , w sprawie nałożenia grzywny z uwagi na fakt, iż tego rodzaju obowiązki wynikające z przepisów ustawy - prawo budowlane nie należą do właściwości wojewodów. Powyższe oznacza, że wydane przez Wojewodę postanowienie z dnia 11.09.2014 r., nr [...], jest obarczone wadą nieważności. To rozstrzygnięcie jest już drugim wydanym przez Wojewodę postanowieniem o nałożeniu grzywny, co stanowi naruszenie przepisu art. 124 § 4 k.p.a. (Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nałożył już grzywnę w celu przymuszenia postanowieniem z dnia 22.10.2013 r.). Następnie, po piśmie Wojewody D. z dnia 25.11.2013 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. wydał postanowienie z dnia 03.02.2014 r., nr[...], którym uchylił własne postanowienie. Postanowieniem z dnia 10.02.2014 r. Nr[...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z., działając w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne.

Po rozpoznaniu zażalenia zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Wskazując na uregulowania art. 33 i 34 u.p.e.a. organ drugiej instancji wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, że rozpoznanie zarzutów wymagało od organu egzekucyjnego uzyskania stanowiska wierzyciela, tj. Wojewody D.. Podkreślił przy tym, że co do części zarzutów, tj. zarzutów wymienionych w przepisach art. 33 § 1 pkt 1, 5 i 7 u.p.e.a. - organ egzekucyjny był związany stanowiskiem wierzyciela. W przypadku pozostałych zarzutów, tj. tych, które zostały wniesione na podstawie przepisów art. 33 § 1 pkt 6 i 9 u.p.e.a., organ egzekucyjny był zobligowany do uprzedniego uzyskania stanowiska wierzyciela, jednakże wyrażone przez niego stanowisko - nie było dla organu egzekucyjnego wiążące.

Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela oznacza, że organ ten, rozstrzygając o zasadności zarzutów w postępowaniu egzekucyjny związany jest wypowiedzią wierzyciela i nie jest uprawniony do prowadzenia w tym zakresie odrębnego postępowania wyjaśniającego, ani do odmiennego od wierzyciela rozstrzygnięcia zgłoszonego zarzutu. Zasada ta dotyczy również organu rozpatrującego zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego, co znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

W tym kontekście, jeżeli chodzi o rozpoznanie zarzutów zgłoszonych na podstawie przepisów art. 33 1 pkt 1, 5 i 7 u.p.e.a. - Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., będąc związanym stanowiskiem wierzyciela, nie mógł postąpić inaczej niż uznać wniesione zarzuty za bezzasadne.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej zarzut wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku należało uznać za chybiony. Obie należności powinny by uiszczone w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. Brak zapłaty w skutkował skierowaniem sprawy na drogę egzekucji administracyjnej. Okoliczność wniesienia zażalenia od postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszenia jest bez znaczenia, ponieważ zaskarżenie postanowienia nie wstrzymuje jego wykonania, co oznacza, że należności z tytułu nałożonej grzywny są wymagalne, pomimo faktu, iż postanowienie w przedmiocie ich nałożenia nie jest ostateczne.

Na uwzględnienie zdaniem organu nie zasługiwał również zarzut niewykonalności obowiązku. W ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wymienionych tytułów dochodzone są obowiązki o charakterze pieniężnym, tj. grzywna w celu przymuszenia, nałożona na zobowiązaną przez Wojewodę postanowieniem z dnia 11.09.2014 r., nr[...], w wysokości 1.500,00 i oraz opłata za wydanie tegoż postanowienia w wysokości 68,00 zł. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż zarzut niewykonalności obowiązku może być podnoszony wyłącznie w odniesieniu do obowiązków o charakterze niepieniężnym – organ uznał, że brak było podstaw do odniesienia się do tego zarzutu w niniejszym postępowaniu.

Organ podzielił również stanowisko Naczelnika w zakresie doręczenia upomnienia.

W kwestii natomiast zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej Dyrektor wyjaśniał, że badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej wiąże się z ustaleniem, czy istnieją przesłanki, które warunkują przystąpienie przez organ egzekucyjny do egzekucji (por. wyrok NSA z dnia 26.08.2011 r" sygn. akt II FSK 368/11). Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje zatem m. in. ustalenie, czy wniosek o wszczęcie egzekucji i dołączone do niego dokumenty spełniają warunki formalne (np. sprawdzenie, czy wierzyciel miał obowiązek doręczenia upomnienia, a jeżeli tak, czy zostało ono doręczone w sposób prawidłowy). Organ egzekucyjny jest zobligowany do weryfikacji powyższego na mocy art. 29 § 1 oraz przepisu art. 15 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Konsekwencją stwierdzenia przez organ egzekucyjny niedopuszczalności egzekucji administracyjnej jest nieprzystąpienie do egzekucji. Ponadto badanie obejmuje zweryfikowanie, czy należność objęta tytułem wykonawczym może być dochodzona w ramach egzekucji administracyjnej, czy też w ramach egzekucji sądowej. Wszakże badanie dopuszczalności nie obejmuje badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co wynika wprost z przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a. Powyższe oznacza, że organ egzekucyjny otrzymując tytuł wykonawczy nie jest ani zobligowany, ani uprawniony do weryfikacji okoliczności wynikających z powołanego wyżej przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a. W przeciwnym bowiem wypadku - naruszyłby powołany przepis prawa.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy Dyrektor stwierdził, że sporne tytuły wykonawcze obejmują obowiązki o charakterze pieniężnym. Zarówno grzywna w celu przymuszenia, jak i opłata podlegają dochodzeniu w trybie egzekucji administracyjnej, w związku z czym zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. zarzut - nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki grzywny i kary pieniężnej wymierzane przez organy administracji publicznej. Oznacza to, że nałożona przez Wojewodę Dolnośląskiego grzywna podlega egzekucji administracyjnej, a nie egzekucji sądowej. Skoro wierzyciel przekazał organowi egzekucyjnemu kompletny, spełniający wszystkie wymogi przewidziane przepisami prawa wniosek o dochodzenie należności, to nie zachodziły podstawy do tego, aby nie przystępować do egzekucji. Jak wynika z powyższego, postępowania egzekucyjne są prowadzone na podstawie dwóch - a nie jak zarzuciła skarżąca - czterech tytułów wykonawczych. Każdy z tytułów wykonawczych obejmuje inną zaległość wobec czego nie sposób uznać, że doszło do rozmnożenia sprawy. Ponadto nie działa na podstawie żadnego z wymienionych tytułów wykonawczych - jest bowiem organem egzekucyjnym. Wymienione tytuły stanowią natomiast podstawę działania Naczelnika Urzędu Skarbowego w Złotoryi, który na ich podstawie jest uprawniony do podejmowania czynności zmierzających do wyegzekwowania obowiązków nimi objętych.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej we W. na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ. Organem bowiem właściwym do dochodzenia tego rodzaju należności o charakterze pieniężnym jest naczelnik urzędu skarbowego, co wynika wprost z przepisu art. 19 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 22 u.p.e.a., właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2a-3a. Terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych został uregulowany rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2013 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbów i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1441). Według załączonego do rozporządzenia wykazu siedzib naczelników urzędów skarbowych Pielgrzymka będąca miejscem zamieszkania skarżącej jest objęta zasięgiem terytorialnym działania właśnie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., który w konsekwencji jest organem rzeczowo i miejscowo właściwym do dochodzenia należności objętych spornymi tytułami wykonawczymi.

Odnosząc się do zarzutu, iż wydane przez Wojewodę postanowienie z dnia 11.09.2014 r., nr[...], jest drugim postanowieniem nakładającym na zobowiązaną grzywnę w celu przymuszenia - Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że postępowanie w sprawie zarzutów jest postępowaniem odrębnym od postępowania jurysdykcyjnego, które było prowadzone przez Wojewodę. Choć postępowania te w istocie są ze sobą powiązane to są prowadzone przez różne organy, na podstawie różnych przepisów prawa i przede wszystkim inny jest przedmiot. Ponadto należy mieć na uwadze, że Dyrektor Izby Skarbowej we W. nie jest organem nadzoru nad Wojewodą D., w związku z czym ingerencja w orzecznictwo tego organu, czy też metodykę prowadzonych przez ten organ postępowań, jest wykluczona.

Jeżeli chodzi o kwestię umorzenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. postanowieniem z dnia 10.02.2014 r., nr [...] postępowania, podniesiono, że przyczyną umorzenia było prowadzenie postępowania egzekucyjnego bez podstawy prawnej. Jak wynika z uzasadnienia tego postanowienia. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. wskutek błędnej interpretacji przepisów prawa uznał się za wierzyciela i wystawiwszy tytuły wykonawcze - wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku małżonków. Jednak obecnie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] oraz [...], obejmujących odpowiednio grzywnę w celu przymuszenia oraz opłatę za wydanie postanowienia nakładającego powyższą karę. Postępowanie to nie zostało umorzone, w związku z czym – i ten argument skarżącej nie został przez Dyrektora uwzględniony.

W skardze (uzupełnionej pismem procesowym z dnia 24 listopada 2015 r.) na to ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie - wnosząc o uchylenie postanowienia, podtrzymując swe dotychczasowe zarzuty formułowane w toku postępowania skarżąca zarzuciła, że sprawa się toczy od 2005 roku i dotyczy kontroli budynku mieszkalnego. Sąd Okręgowy w L. wydał 3 prawomocne wyroki, w tym z dnia 3 marca 2015 r. w których stwierdził brak podstawy prawnej do dokonania wobec małżonków D. w dniu 17 maja 2013 r. działań kontrolnych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Następnie zarzuciła, iż w sprawie wyegzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym nie zostało jeszcze wydane prawomocne postanowienie ostateczne, w szczególności nie zostało zakończone postępowanie prowadzone przed Ministrem Administracji i Cyfryzacji. Tym samym egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym nie została zakończona. Mimo to wojewoda nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia. W ocenie skarżącej - mimo istnienia jednego postanowienia w sprawie obowiązku o charakterze niepieniężnym zostały wydane cztery tytuły wykonawcze, na podstawie których działają dwa wymienione organy – Naczelnik i Dyrektor, co oznacza, że Wojewoda "rozmnożył sprawę" z naruszeniem art. 29 u.p.e.a. Wskazano również na naruszenie przepisu art. 19 k.p.a. wobec braku zachowania właściwości przez wierzyciela, którą to właściwość reguluje art. 82 Prawa budowlanego. W tej mierze w skardze powołano się na przepis art. 92 ust. 2 Prawa budowlanego oraz dostrzeżono naruszenie normy art. 15 k.p.a. w związku z art. 78 Konstytucji RP, a także zwrócono uwagę na przewlekłość postępowania w Ministerstwie Cyfryzacji.

W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że zawiera ona zarzuty rozpatrywane już w toku dotychczasowego postępowania. Zarzuty te nie zostały uznane za zasadne. W tej sytuacji organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Według art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej także w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W wyniku kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy czy w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpatrywanej sprawie nie występują zarzucane w skardze wady i uchybienia. Sąd podziela argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, które zostało oparte na prawidłowo ustalonych faktycznych i prawnych przesłankach. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

W sprawie niniejszej organy trafnie podkreślały przed wszystkim na fakt ich związania stanowiskiem wierzyciela (Wojewody) w sprawie, a to w kontekście brzmienia art. 34 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9, 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Oznacza to, że już z tej racji nie mogły być skutecznie podniesione w tym postępowaniu zarzuty:

- dotyczące wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku (pkt 1),

- niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym (pkt 5) ,

- braku doręczenia upomnienia (pkt 7).

W tej materii zresztą stanowisko wierzyciela wyrażone ostatecznie w postanowieniu Wojewody D. z dnia 25 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało poddane kontroli tutejszego Sądu, który w dniu 5 listopada 2015 r. wyrokiem (nieprawomocnym) o sygnaturze III SA/Wr 377/15 skargę wniesioną na to postanowienie oddalił w całości.

W kwestii natomiast zarzutów niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) i prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) orzekające w sprawie niniejszej organy nadto zasadnie eksponowały okoliczność, pomijaną bezpodstawnie przez skarżącą, że egzekucję administracyjną należności pieniężnych wszczętą na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych należy odróżnić od prowadzonej wobec skarżącej w innym postępowaniu egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Są to dwa odrębne postępowania egzekucyjne, prowadzone przez dwa różne organy egzekucyjne, do których prowadzenia należy odrębnie składać zarzuty. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem egzekucji są więc wyłącznie obowiązki o charakterze pieniężnym (grzywna i opłata). Ani zatem organy egzekucyjne w osobach Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz orzekającego w drugiej instancji Dyrektora Izby Skarbowej, ani Sąd, nie są władne odnosić się do licznych zarzutów podnoszonych przez skarżącą w zakresie materialnoprawnych uwarunkowań sprawy, uregulowanych przez przepisy prawa budowlanego, a także egzekucji obowiązków skarżącej o charakterze niepieniężnym. Są one bowiem przedmiotem odrębnych postępowań prowadzonych przez organy państwowego nadzoru budowlanego.

Tym samym także zarzuty dotyczące niezakończenia postępowań przed tymi organami pozostają bez wpływu na legalność zaskarżonego postanowienia. Analogicznie – z powodu konieczności rozróżnienia odrębnego charakteru obowiązków oraz idącej za tym odrębności procedur, w tym osobnej właściwości organów nadzoru budowlanego oraz organów egzekucyjnych właściwych dla egzekwowania obowiązków niepieniężnych oraz organów egzekucyjnych właściwych dla egzekwowania obowiązków pieniężnej natury wskutek niewywiązania się z prawem przypisanych powinności (czyli dotyczącej grzywny w celu przymuszenia i opłaty za wydanie takiego postanowienia o nałożeniu grzywny) nie można zarzucać organom naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.

Odnośnie do wyczerpującego dyspozycję art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, Sąd stwierdza, że jest on chybiony. Według bowiem art. 19 u.p.e.a. naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Postępowanie, którego celem jest wyegzekwowanie takich należności, także w postaci grzywny w celu przymuszenia i opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny, jest prowadzone przez miejscowo i rzeczowo właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego w

Z. Właściwość rzeczowa naczelnika urzędu skarbowego wynika z art. 19 u.p.e.a. Zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową naczelnika urzędu skarbowego w egzekucji należności pieniężnych ustala się natomiast według miejsca zamieszkania zobowiązanego. W rozpatrywanej sprawie jest to miejscowość Pielgrzymka. Wynika to wprost z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1441), według którego terytorialna właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. obejmuje m.in. miejscowość – P..

Skarżąca kwestionując właściwość wojewody w rozpatrywanej sprawie wskazywała w toku postępowania administracyjnego nietrafnie jako podstawę prawną art. 82 ust. 3 prawa budowlanego. Przepis ten reguluje bowiem zakres właściwości rzeczowej tego organu w sprawach z zakresu administracji architektoniczno-budowlanej. Jak już wskazano, rozpatrywana sprawa dotyczy natomiast egzekucji administracyjnej, gdzie wierzycielem jest wojewoda. Powołany zaś dodatkowo w skardze przepis art. 92 prawa budowlanego reguluje odpowiedzialność karną, gdzie przymusowe wykonywanie orzeczeń podlega egzekucji sądowej. Z uwagi na to, że rozpatrywana sprawa ma bezspornie charakter administracyjnoprawny, a brak jest przepisu szczególnego, o którym jest mowa w art. 3 § 1 u.p.e.a. przewidującego tryb egzekucji sądowej, zarzut skarżącej jest w tym zakresie oczywiście bezzasadny.

Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego jest natomiast wierzycielem innych obowiązków, wynikających bezpośrednio z art. 65 w zw. z art. 62 ust. 4 i art. 81c ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2; art. 81 ust. 4 i art. 81c ust. 1 prawa budowanego w rozumieniu art. 5 § 1 pkt u.p.e.a., w zw. z art. 81c ust. 1 i art. 83 ust. 1 prawa budowlanego. Jego zadaniem jest czuwanie nad wykonywaniem przez zobowiązane podmioty obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. W powyższych sprawach wojewoda jest organem egzekucyjnym właściwym do żądania ich wykonania od zobowiązanych na rzecz wierzyciela (art. 20 § 1 pkt 1 w zw. z art. 22 § 5 pkt 2 u.p.e.a.). Biorąc to pod uwagę powiatowy inspektor nadzoru budowlanego nie jest właściwy do stosowania środków egzekucyjnych wskazanych w tej ustawie. Właściwość powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jako organu egzekucyjnego jest oparta o powołane przepisy i to, że wskazane obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisu prawa. Organy wskazane w art. 20 § 1 pkt 2 - pkt 4 u.p.e.a., do których należy powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, są ponadto właściwe w zakresie egzekucji obowiązków wynikających z wydanych przez nie decyzji administracyjnych.

Zgodnie z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku. W rozpatrywanej sprawie, wojewoda będący organem, który nałożył grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 1.500 zł i żądającym uiszczenia opłaty w kwocie 68,00 zł za dokonane czynności egzekucyjne jest wbrew zarzutom skarżącej wierzycielem, czyli podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku.

Skarżąca podniosła, że w sprawie wyegzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym nie zostało jeszcze wydane postanowienie ostateczne. Egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym nie została zakończona, a mimo to wojewoda nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia. W tej mierze trzeba wskazać, że art. 18 u.p.e.a. odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, który w art. 143 k.p.a. stanowi, że wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia. Zatem wojewoda, który wydał postanowienia o nałożeniu grzywny oraz opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, może wstrzymać jego wykonanie wtedy, gdy uzna to za uzasadnione. Wniesienie zażalenia na postanowienie nakładające grzywnę w celu przymuszenia oraz wzywające do uiszczenia opłaty za jego wydanie nie powoduje wobec tego ustania obowiązku zapłaty nałożonych zobowiązań. W tym stanie rzeczy należności z tytułu nałożonej grzywny oraz opłaty są wymagalne. Mogłoby to ulec zmianie tylko przez wydanie przez wojewodę postanowienia wstrzymującego wykonanie postanowienia nakładającego przedmiotowe należności. Nie miało to miejsca w rozpatrywanej sprawie, a zatem obowiązek zapłaty przez skarżącą obu zobowiązań jest aktualny.

Postanowienia wojewody zostały wydane w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. Odrębnie zaś, w oparciu o art. 1a pkt 12b u.p.e.a. wojewoda nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia mającą na celu wykonanie obowiązków o charakterze niepieniężnym. Sąd nie stwierdził zatem nadmiernej liczby, czy niepotrzebnego mnożenia postanowień, których adresatem była strona skarżąca.

Skoro zaś skarżąca nie wykonała w terminie wynikającego z tych postanowień obowiązku zapłaty grzywny nałożonej w celu przymuszenia oraz opłaty za wydanie postanowienia o jej nałożeniu – zasadnie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego celem wyegzekwowania tych należności na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych[...] .

W konkluzji rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.