Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 6/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par.2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art.4 ust.8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, asesor sądowy WSA Marcin Kojło, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012 z naruszeniem prawa oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2012 r. W. T. (zwany dalej: "Skarżącym") złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w (ARiMR) w G. wniosek o przyznanie płatności na 2012 r., w którym ubiegał się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania powierzchni 110,44 ha.

Przedmiotowy wniosek został przekazany zgodnie z właściwością miejscową Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w B. celem rozpatrzenia.

W dniu [...] kwietnia 2013 r. Skarżący złożył wycofanie części wniosku zmniejszając powierzchnię deklarowaną do ONW do powierzchni 97,42 ha.

W dniu [...] maja 2013 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu

w zakresie kwalifikowalności powierzchni.

Decyzją z [...] czerwca 2013 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności ONW w części dotyczącej powierzchni wycofanej oraz przyznał Skarżącemu pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do powierzchni stwierdzonej.

W dniu [...] sierpnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: "k.p.a."), wznowił postępowanie administracyjne w sprawie w sprawie przyznania Skarżącemu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2012 r. W tym samym dniu organ I instancji włączył do akt przedmiotowej sprawy dokumenty pozyskane w ramach postępowania za 2013 r., a mające istotne znaczenie w sprawie o przyznanie Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 r.: (-) umowę dzierżawy z [...] marca 2011 r. zawartą pomiędzy A. S.A. a Skarżącym, (-) wypowiedzenie przez A. S.A. umowy dzierżawy z [...] lipca 2013 r., (-) informację o rezygnacji złożona przez Skarżącego w dniu [...] lipca 2013 r., (-) oświadczenie A. S.A. z [...] listopada 2013 r., (-) wyjaśnienia Skarżącego z [...] stycznia 2014 r. i [...] maja 2014 r., (-) protokół z przesłuchania w charakterze świadka Pana W. G. z [...] maja 2014 r., (-) oświadczenie z [...] lipca 2014 r. i protokół z przesłuchania w charakterze świadka P. F. z [...] września 2014 r., (-) protokół z przesłuchania Skarżącego z [...] września 2014 r.

W dniu [...] sierpnia 2015 r. (data nadania) Skarżący złożył wniosek

o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozpoznania przez NSA skarg

w sprawie przyznana płatności za 2013 r. wskazując na tożsamość sprawy.

W dniu [...] listopada 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w B. przekazał akta sprawy zgodnie z właściwością miejscową Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w E. W dniu [...] grudnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w E. postanowił o zawieszeniu postępowania w przedmiotowej sprawie do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skarg w sprawie przyznana Skarżącemu płatności za 2013 r.

W dniu [...] maja 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne Skarżącego na decyzje Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. (zwanego dalej: "Dyrektorem POR ARMiR") w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. (II GSK 2377/15, II GSK 2378/15, II GSK 2376/15).

W dniu [...] grudnia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w B. podjął zawieszone w niniejszej sprawie postępowanie, a w dniu [...] grudnia 2020 r. zawiadomił o prawie do zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu [...] stycznia

2021 r. wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu wydania decyzji nr [...] z [...] czerwca 2013 r. w sprawie przyznania Skarżącemu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2012 r. z naruszeniem prawa.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor POR ARMiR decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W dniu [...] maja 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. postanowił o dopuszczeniu dowodu z pisma odwoławczego z dnia [...] lipca 2014 r.

i dokumentów w zakresie rozliczeń finansowych dokonanych za 2011 r. W dniu [...] maja 2021 r. (data wpływu) pełnomocnik Skarżącego złożył pismo procesowe.

W dniu [...] czerwca 2021 r. organ I instancji odmówił przeprowadzenia dowodu zawartego we wniosku Skarżącego z dnia [...] maja 2021 r. W dniu [...] czerwca

2021 r. został przeprowadzony dowód z przesłuchania świadka P. F.,

o czym Skarżący został zawiadomiony w dniu [...] maja 2021 r. W dniu [...] czerwca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. zawiadomił Skarżącego o możliwości zapoznania z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia.

W dniu [...] lipca 2021 r. (data wpływu) pełnomocnik Skarżącego złożył wyjaśnienia.

Po rozpatrzeniu materiału dowodowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu [...] lipca 2021 r. wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu wydania decyzji z [...] czerwca 2013 r. nr [...] w sprawie przyznania Skarżącemu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2012 r. z naruszeniem prawa.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor POR ARiMR decyzją z [...] listopada 2021 r. nr [...]utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej podniósł, że organ I instancji prawidłowo, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w związku z wykryciem nowych okoliczności, nieznanych organowi w dniu wydania decyzji. Okolicznościami tymi było wejście w posiadanie informacji pozyskanych w trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego w ramach sprawy o przyznanie płatności na rok 2013, w tym informacji o sposobie rozliczania otrzymanych dotacji miedzy stroną, a pełnomocnikiem, będącym jednocześnie wydzierżawiającym- W. G.

Przedmiotem niniejszej sprawy, w ocenie organu odwoławczego, było ustalenie czy organ I instancji zasadnie stwierdził, że decyzja I instancji o przyznaniu pomocy została wydana z naruszeniem prawa w związku z ustaleniem, że Skarżący stworzył on sztuczne warunki wymagane do otrzymania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami wsparcia.

Dyrektor POR ARMiR stwierdził, że ustalenia organu I instancji są prawidłowe. Podniósł, że wnioski przyjęte przez organ I instancji potwierdza analiza treści umowy dzierżawy z dnia [...] marca 2011 r., wypowiedzenie Skarżącemu umowy dzierżawy z dnia [...] lipca 2013 r. przez A. S.A. (której jedynym akcjonariuszem jest A. G. - żona W. G., a członkiem Rady Nadzorczej - W. G. w połączeniu z analizą zeznań Skarżącego z dnia [...] maja 2014 r. i wyjaśnieniami Skarżącego z dnia [...] lipca 2014 r., [...] września 2014 r., w którym ww. sam wskazał na układ ekonomiczny i relacje z W. G., w połączeniu z zeznaniami P. F. oraz weryfikacją innych producentów ubiegających się o płatności, którzy w tym samym dniu, tj. [...] marca 2011 r. wydzierżawili od W. G. bądź od powiązanej z nim spółki A. S. A. grunty rolne na identycznych zasadach, tj. ustanawiając W. G. pełnomocnikiem z prawem do przekazywania realizowanych przez ARiMR płatności na jego rachunek bankowy.

W toku postępowania ustalono, że wszystkie koszty związane z prowadzeniem działalności rolniczej na gruntach zgłoszonych przez Skarżącego ponosił W. G. lub powiązana z nim spółka B. w szczególności koszty paliwa i koszty wynagrodzenia pracowników, koszty usług doradczych i koszty certyfikacji. Skarżący oprócz części przekazywanych przez ARiMR płatności na rachunek bankowy W. G. nie czerpał żadnych korzyści z działalności rolniczej prowadzonej na zgłoszonych gruntach, ponieważ cały plon był przekazywany na pasze dla bydła opasowego firmy B. Sp. z o. o., której jedynym akcjonariuszem jest A. G., a członkiem Rady Nadzorczej - W. G.. Współwłaścicielem B. Sp. z o. o. jest spółka B. S. A., której jedynym akcjonariuszem jest W. G. a Skarżący jest jej pracownikiem.

Organ podniósł, że z zeznań W. G. złożonych w dniu [...] maja 2014 r. wynika, że w stosunku do wszystkich wydzierżawiających M. M., Z. Ł., A. S., C. F. i oczywiście Skarżącego stosowane były te same zasady i, że był ich pełnomocnikiem. Weryfikacja wniosku Skarżącego, a także pozostałych osób dzierżawiących na tych samych zasadach grunty od W. G. lub powiązanej z nim spółki A. S.A. wykazała istnienie ścisłych powiązań nie tylko osobowych, ale przede wszystkim ekonomiczno-technicznych z W. G. i powiązanymi z nim spółkami. W. G. zeznał, że po wpłynięciu dopłat potrącał kwotę należnego czynszu, a pozostałą część przekazywał dzierżawcom. W świetle zebranych dowodów, zdaniem organu, wątpliwe jest jednak, aby zobrazowany mechanizm stanowił jedynie rozliczenie za dzierżawę gruntów. Pożytki z produkcji rolnej dzierżawionego przez Skarżącego gruntu czerpała bowiem powiązana z W. G. spółka B.. Skarżący nie ponosił żadnego ryzyka finansowego jako elementu nieodzownego w każdym rodzaju działalności produkcyjnej. W żaden sposób nie przetwarzał zebranych plonów z deklarowanych do płatności działek rolnych, ponieważ nie prowadził hodowli zwierząt gospodarskich. Nie prowadził też sprzedaży pozyskanych plonów. Cały plon zbierany był maszynami firmy B. i przekazywany tej spółce, która zajmowała się hodowlą bydła. Przeważająca część płatności, o które wnioskował Skarżący była zatrzymywana przez wydzierżawiającego grunty W. G..

Zdaniem organu odwoławczego okazjonalne, osobiste wykonywanie przez Skarżącego zabiegów agrotechnicznych na użyczonym sprzęcie nie świadczy o prowadzeniu działalności rolniczej na własny rachunek, zwłaszcza, że jak ustalono w postępowaniu Skarżący podobnie jak pozostali dzierżawcy, nie uzyskiwali żadnych dochodów z działalności rolniczej.

W ocenie Dyrektora POR ARMiR, analiza powiązań wskazanych osób fizycznych i W. G. oraz powiązanych z nim spółek wykazała, że to W. G. prowadził działalność zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, tj. ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego, spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez podmioty zarejestrowane w ewidencji producentów, jako odrębni producenci rolni. W. G. był producentem rolnym, a wskutek jak zeznał zmiany "koncepcji prowadzonego przez ze mnie gospodarstwa" wszystkie umowy zostały wypowiedziane. Skarżący (str. 167 akt admin.) wyjaśnił, że ubiegając się o dotacje korzystał z wiedzy i doświadczenia W. G.

Powyższe ustalenia, zdaniem organu odwoławczego dowodzą, że Skarżący nie był odrębnym, samodzielnym i samorządnym producentem rolnym i nie prowadził działalności rolniczej w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, bowiem jego celem nie była produkcja roślinna, a jedynie chęć otrzymania dopłat. Nie posiadał on własnego sprzętu, nie ponosił kosztów związanych z prowadzeniem działalności rolniczej oraz nie uzyskiwał żadnych dochodów z działalności rolniczej. W ocenie organu faktury VAT za usługi doradcze za przeprowadzenie kontroli i certyfikacji produkcji rolniczej metodami ekologicznymi z dnia [...] września 2011 r. i z dnia [...] maja 2012 r., nie stanowią dokumentacji potwierdzającej ponoszenie nakładów finansowych związanych z działalnością rolniczą a jedynie wskazują na podejmowanie przez Skarżącego działań polegających na złożeniu wniosku, opracowaniu planu działalności rolnośrodowiskowej oraz uzyskaniu certyfikatu produkcji rolniczej metodami ekologicznymi. Nadto z rozliczenia wynika, że koszty te ponosił W. G. bowiem kwota płatności jaką otrzymywał Skarżący od W. G. za złożenie wniosku była pomniejszona o koszty usług doradczych, koszty kontroli certyfikującej koszty usług geodezyjnych i koszty czynszu dzierżawnego. Tym samym, zdaniem organu, oświadczenie Skarżącego o ponoszonych kosztach (str. 167 akt admin.) jest sprzeczne z przedłożoną przez niego dokumentacją rozliczeniową.

Organ odwoławczy stwierdził, że Skarżący w żaden sposób nie przetwarzał siana zebranego na deklarowanych do płatności działkach rolnych, ponieważ nie prowadził hodowli jakichkolwiek zwierząt gospodarskich, a także nie prowadził sprzedaży pozyskanego siana. Cały plon był natomiast przekazywany spółce B., a jedyną korzyścią dla ww. była część z wnioskowanych płatności, nie przekraczająca 10 % przyznanych płatności. Strona w żaden sposób nie kwestionowała decyzji W. G. o zmianie zagospodarowania posiadanych przez niego gruntów (fikcyjnie wydzierżawionych). Organ odwoławczy nie dał wiary, iż taki zobrazowany powyżej mechanizm stanowił jak twierdzi strona oraz W. G. rozliczenie za dzierżawę gruntów, z tego względu, że oprócz przekazywania części omawianych płatności strona również nie czerpała korzyści z samej produkcji rolniczej, ponieważ pożytkowała ją spółka B., której sprzętem były prowadzone zabiegi koszenia oraz zbioru siana, a której jednocześnie współwłaścicielem jest Spółka B. SA, której jedynym akcjonariuszem jest W. G..

Rozpatrując w przedmiotowym przypadku podział gospodarstwa rolnego

o łącznej powierzchni użytków rolnych zadeklarowanych do płatności na pięć części, pod kątem uniknięcia obciążeń finansowych związanych z prowadzeniem produkcji rolnej na tak dużym obszarze i jednoczesnej rezygnacji przez osoby ubiegające się o płatności z pobierania jakiegokolwiek pożytku z tej produkcji rolnej, zdaniem organu, świadczy o sztucznym dokonaniu podziału około 450 ha gospodarstwa rolnego, tym bardziej, że wszelkie zabiegi agrotechniczne były nieodpłatnie wykonywane przez firmę Sp. z o.o. B., której współwłaścicielem jest Spółka Akcyjna B. należąca do W. G.. Również ta firma, tj. Sp. z o.o. B. czerpała wyłączne korzyści z prowadzonej na wydzierżawionych przez Skarżącego gruntach rolnych, poprzez przeznaczenie zebranej trawy na paszę dla bydła opasowego.

Dokonując stosownych wyliczeń organ zwrócił uwagę, że w wyniku sztucznego podziału gruntów rolnych należących do W. G. oraz powiązanej z nim spółki A. S. A. na konto bankowe Skarżącego została wypłacona płatność ONW w łącznej wysokości 57.314,46 zł, zatem ponad dwukrotnie wyższa od płatności, którą otrzymałby W. G. w normalnych warunkach.

W związku z powyższym zdaniem organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnego wsparcia, w wyniku obejścia kryteriów dostępu do pomocy w ramach danego programu pomocowego w zakresie maksymalnego limitu pomocy dla jednego wnioskodawcy. Otrzymanie przez Skarżącego w takiej sytuacji pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, co w konsekwencji, doprowadziłoby do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z regulacji zawartych w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawne szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystanych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. nr 40, poz. 329 ze zm.), zwane dalej "rozporządzeniem ONW"

Z powyższą decyzją nie zgodził się Skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zaskarżając decyzję Dyrektora POR ARiMR w całości oraz zarzucając jej naruszenie:

I. Przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: "k.p.a."), poprzez nierozpoznanie zarzutów złożonego przez Skarżącego odwołania, a pomimo to utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Organu I instancji w oparciu o niepełny i dowolnie oceniany materiał dowodowy, jak również w oparciu o stan faktyczny ustalony w innych postępowaniach administracyjnych, w których to Skarżący nie posiadał statusu strony postępowania, 2. art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. poprzez wznowienie postępowania

i wydanie decyzji w postępowaniu wznowieniowym -tj. decyzji o stwierdzeniu wydania decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012 z naruszeniem prawa - w sytuacji, gdy w sprawie nie było podstaw do wznowienia postępowania, tj. nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi w dniu wydania decyzji;

3. art. 79 § 2 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. w zakresie prawa do czynnego udziału Skarżącego w postępowaniu oraz zasady bezpośredniości a także art. 6 k.p.a. - zasady praworządności oraz art. 8 § 1 k.p.a. - zasady pogłębiania zaufania do obywateli z uwagi na:

1) oparcie ustaleń w sprawie na dowodach zgromadzonych w innych postępowaniach administracyjnych, w których Skarżący nie był stroną i nie brał w nich udziału, w sytuacji, gdy nie było żadnych przeszkód do przeprowadzenia dowodów bezpośrednich, tj. przesłuchania świadków w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie, zgodnie z wnioskiem dowodowym Skarżącego,

2) oparcie ustaleń na dowodach w ogóle nie włączonych w poczet materiału dowodowego,

- co skutkowało naruszeniem prawa Skarżącego do czynnego udziału w przesłuchaniu świadków, oraz prawa do zadawania im pytań, a w konsekwencji spowodowało oparcie ustaleń na dowodach w ogóle nie dotyczących osoby Skarżącego, pozostających na bardzo dużym poziomie ogólności, dających pole do poczynienia ustaleń niezgodnych z prawdą materialną, nadinterpretacji i arbitralnych sądów o stworzeniu przez Skarżącego sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy;

4. art. 77 § 2 k.p.a. i art. 77 § 4 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania postanowienia w przedmiocie zakresu postępowania dowodowego z wymienieniem dopuszczenia jako środków dowodowych akt innych postępowań administracyjnych, w których Skarżący nie był stroną i nie brał w nich udziału, a które Organ II instancji uznał za podstawę swojego rozstrzygnięcia;

5. art. 78 § 1 k.p.a. poprzez:

1) odmowę przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków zawnioskowanych przez Skarżącego, pomimo tego, że ich zeznania miały wykazać okoliczności mające znaczenie dla sprawy,

2) zaniechanie przeprowadzenia zawnioskowanego przez Skarżącego dowodu z opinii biegłego z zakresu ekonomii rolnictwa na okoliczność wykazania opłacalności modelu gospodarczego prowadzenia działalności rolniczej polegającego na wymianie płodów rolnych uprawianych w sposób ekologiczny, w zamian za świadczone usługi prac polowych, pomimo iż Organy nie dysponują wiadomościami specjalistycznymi w tym zakresie, co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy;

6. art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania swobodnej oceny materiału dowodowego oraz przyjęcie ustaleń wzajemnie sprzecznych, prowadzących w efekcie do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy,

w szczególności poprzez uznanie, że Skarżący nie był odrębnym i samodzielnym posiadaczem rolnym zaś prowadzona przez niego działalność rolnicza była pozorna, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, podczas gdy prawidłowo oceniony materiał dowodowy potwierdza że:

1) Skarżący posiadał gospodarstwo rolne, decydował o rodzaju upraw, zlecał prace połowę w tym gospodarstwie, decydował o sposobie rozliczeń z wykonawcami prac polowych, ponosił ryzyko finansowe i produkcyjne związane z prowadzoną działalnością rolniczą,

2) materiał dowodowy potwierdza, że pomiędzy Skarżącym a W. G. nie występowała zamierzona koordynacja, a celem zawarcia umowy dzierżawy nie była chęć uzyskania płatności sprzecznych z celami wsparcia, lecz zamiar prowadzenia przez Skarżącego na własnych rachunek i ryzyko działalności rolniczej na gruntach oddanych mu w posiadanie;

3) prowadzenie gospodarstwa rolnego nie wiąże się każdorazowo z posiadaniem zwierząt hodowlanych, rozbudową infrastruktury gospodarczej, utworzeniem siedliska, zaplecza technicznego - powszechne jest zawieranie z innymi podmiotami umów na realizację usług niezbędnych do produkcji rolnej bez ponoszenia znacznych nakładów finansowych na zakup kosztownego sprzętu rolniczego, co jest racjonalne zwłaszcza, w przypadku podmiotów prowadzących wyłącznie produkcję roślinną,

- co czyni nieuzasadnionym zarzut stworzenia przez Skarżącego sztucznych warunków w celu uzyskania płatności;

7. Poczynienie nieprawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie rzekomych powiązań pomiędzy W. G., Skarżącym i B. sp. z o.o. oraz celowego wykorzystania tych powiązań z zamiarem stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy, w sytuacji gdy żaden materiał dowodowy tych arbitralnych ustaleń nie potwierdza;

8. art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. i art. 21 list. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez dowolne ustalenie, że zapłata plonami za pracę maszyn z operatorami oraz wykonywanie przez nich prac polowych świadczy o braku posiadania gruntów przez Skarżącego, podczas gdy korzystanie z tego rodzaju usług tego nie wyklucza a zapłata plonami za wykonane usługi jest powszechną praktyką w rolnictwie i według kalkulacji Skarżącego, zamiana ta była dla niego opłacalna, jako w pełni ekwiwalentna i w żadnym razie nie dowodzi stworzenia przez Skarżącego sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy;

II. Przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 30 rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 poprzez jego zastosowanie, tj. oparcie decyzji na niewłaściwej (nieobowiązującej) podstawie prawnej oraz bezpodstawne przyjęcie, że Skarżący sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne

z celami systemu wsparcia, w sytuacji, gdy Skarżący we własnym imieniu i na własny rachunek prowadził działalność rolną w posiadanym gospodarstwie rolnym,

w którego skład wchodziły nieruchomości rolne położone na terenach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania, ponosząc ryzyko produkcyjne

i finansowe z tym związane, wypełnił wszystkie warunki nabycia pomocy, spełniał podstawowe wymogi w zakresie zarządzania oraz zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, realizując tym samym w pełni wskazane powyżej cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich w zakresie pomocy ONW oraz błędne przyjęcie przez organ II instancji, że oparcie rozstrzygnięcia na ww. podstawie prawnej nie powoduje wadliwości zaskarżonej decyzji, ponieważ przedmiotowy przepis ma "podobne " brzmienie sens i znaczenie do przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 25, str. 8 z późn. zm.);

2) § 2 rozporządzenia ONW poprzez jego błędne zastosowanie i orzeczenie, iż Skarżący nie był uprawniony do uzyskania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania" (ONW), w sytuacji, gdy Skarżący we własnym imieniu i na własny rachunek prowadził działalność rolną w posiadanym gospodarstwie rolnym, w którego skład wchodziły nieruchomości rolne położone na terenach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, ponosząc ryzyko produkcyjne i finansowe z tym związane, wypełnił wszystkie warunki nabycia pomocy, spełniał podstawowe wymogi w zakresie zarządzania oraz zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, realizując tym samym w pełni wskazane powyżej cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich w zakresie pomocy ONW.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, jak również

o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które mogło być podstawą uchylenia decyzji Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.

Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania stanowi tzw. tryb nadzwyczajny. Jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie,

w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (por. wyroki NSA z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA 1747/97, LEX nr 41683 i z dnia 15 listopada 1999 r., sygn. akt FSA 1/99, ONSA 2000, z. 2, poz. 45). W uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2002 r.

sygn. akt OPS 11/02 (ONSA 2003, z. 3, poz. 86) wskazano, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie

do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy

albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa. Decyzje wydane po wznowieniu postępowania dotyczą zatem

w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych

w postępowaniu zwykłym.

W przedmiotowej sprawie, podstawą do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego decyzją ostateczną był art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.. Treść tego przepisu stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Omawiana regulacja ma bogaty dorobek orzeczniczy, w którym wskazuje się, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody muszą charakteryzować się przymiotem nowości (nie wystarczy fakt, iż organ ich wcześniej po prostu nie analizował, bądź analizował, ale błędnie), mieć istotne znaczenie dla sprawy (wpływać na zmianę treści decyzji), istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi wydającemu tę decyzję oraz stronie lub będąc znanymi stronie, zostać po raz pierwszy przez nią zgłoszone. Przez "nowe okoliczności faktyczne" należy rozumieć zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu, przy czym, bez znaczenia pozostaje, dlaczego organ nie dysponował wiedzą o tych okolicznościach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 170/04; LEX nr 143703).

Z analizy akt sprawy, w szczególności uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organy potraktowały, jako przesłankę wznowienia postępowania nowe okoliczności, które istniały w dniu wydawania ww. decyzji z [...] czerwca 2013 r. przyznającej Skarżącemu płatności ONW na 2012 r. Z uzasadnienia postanowienia o wznowieniu postępowania z [...] sierpnia 2015 r. wynika, że w toku prowadzonego postępowania w ramach wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 został zebrany liczny materiał dowodowy w postaci: protokołów przesłuchań świadków, umów dzierżawy na grunty zgłoszone do płatności przez Skarżącego, wypowiedzenia umów dzierżawy oraz innych pism składanych przez stronę postępowania, który wskazuje, że także w latach 2011-2012 Skarżący wraz z W. G. stworzyli sztuczne warunki w celu uzyskania wyższych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ONW i płatności rolnośrodowiskowych - ujawniły się zatem nowe okoliczności faktyczne, które istniały w dniu wydawania decyzji przyznających płatności. W decyzji organu odwoławczego wskazano, że organ I instancji prowadząc postępowanie administracyjne z wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 wszedł w posiadanie informacji o sposobie rozliczania czynszu dzierżawnego pomiędzy Skarżącym, a jego pełnomocnikiem - W. G., będącym jednocześnie wydzierżawiającym wszystkie grunty zgłoszone przez Skarżącego we wniosku o przyznanie płatności na 2012 r. co wynikało z umowy dzierżawy zawartej w dniu 1 marca 2011 r. Powyższe wskazuje, że w 2013 r. organ wszedł w posiadanie dowodów, jak też uzyskał informacje odnośnie okoliczności, z których wynikało, że w latach 2011-2012 Skarżący wraz z W. G. stworzyli sztuczne warunki w celu uzyskania wyższych płatności. Wbrew zarzutom Skarżącego, spełniały one wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Były one istotne, gdyż dotyczyły przedmiotu sprawy i miały wpływ na zmianę treści decyzji z [...] czerwca 2013 r. przyznającej płatności rolnośrodowiskowe na 2012 r. Były też nowe, gdyż organ I instancji nie miał o nich wiedzy w dniu wydania decyzji z [...] czerwca 2013 r., zostały uzyskane w postępowaniu administracyjnym w sprawie o przyznanie Skarżącemu płatności na 2013 rok i istniały w dniu wydania decyzji z [...] czerwca 2013 r.

Sąd zauważa, że wydając decyzję przyznającą skarżącemu płatności

ONW na 2012 r. organy nie posiadały jeszcze informacji dotyczących stworzenia sztucznych warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Stwierdzenie takich okoliczności było możliwe po analizie spraw, w których inne podmioty (M. M., Z. Ł., A. S., C. F.) wnioskowały o przyznanie płatności do gruntów, których właścicielem był W. G. (bądź powiązana z nie spółka A.), występujący jednocześnie jako pełnomocnik każdego z tych wnioskodawców. Okoliczności dotyczące stworzenia sztucznych warunków wymagały porównania sposobu działania, powiązań osobowych, wychwycenia mechanizmów działania i treści składanych wniosków. Ustalenie mechanizmów działania mogło nastąpić dopiero po pewnym czasie, po analizie wniosków składanych przez inne osoby na przestrzeni kilku lat, gdy pewien schemat działania nabrał cech powtarzalności. Jak słusznie podkreślono w zaskarżonej decyzji, dopiero dokładna weryfikacja mechanizmów i ich identyczność w pozostałych sprawach o przyznanie płatności, pozwala na zwrócenie uwagi na faktyczny cel skoordynowanych działań, pozwalających na uzyskanie wyższych płatności jakie mógłby uzyskać W. G., czy to jako osoba fizyczna, czy jako ubiegający się o płatności producent o osobowości prawnej poprzez jedną z prowadzonych przez niego spółek. Na moment wydania pierwotnej decyzji w sprawie organy nie posiadały jeszcze takich ustaleń, nie dokonały jeszcze szczegółowego porównania wniosku skarżącego z wnioskami innych osób. Dopiero pełna analiza wniosków o przyznanie płatności składanych przez ww. osoby na przestrzeni kilku lat doprowadziła organy do wychwycenia pewnych schematów, mechanizmów noszących znamiona stworzenia sztucznych warunków i ustalenia, że w sprawie zaistniała przesłanka w postaci nowych okoliczności, nieznanych organowi w momencie wydawania decyzji, a istniejących w dniu wydania tej decyzji ostatecznej.

W świetle powyższych ustaleń zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. okazał się bezzasadny.

W dalszej kolejności spór dotyczy ustalenia, czy organy zasadnie stwierdziły wydanie decyzji z [...] czerwca 2013 r. nr [...] w sprawie przyznania Skarżącemu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2012 r. r. z naruszeniem prawa w związku z ustaleniem, że stworzył on sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami wsparcia.

Zgodnie z § 2 cytowanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia 11 marca 2009 r. w brzmieniu obowiązującym w 2012 r., płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009: 1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w: a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia, albo b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW); 2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; 4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).

Przepis art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE. L 30 z 2009 r. s. 16), definiuje pojęcie "rolnik" jako osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. W myśl art. 2 lit. c tego aktu, "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zgodnie z art. 6.

Dla potrzeb rozpatrywanego przypadku istotne znaczenie ma regulacja zawarta w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 25 z 28 stycznia 2011 r., str. 8), wprowadzająca klauzulę generalną przeciwdziałającą obejściu prawa przez podmioty chcące uzyskać korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. Przepis ten stanowi, że nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Identyczna klauzula była wprowadzona w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.

Interpretacja art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 była przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości UE, który w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W analizowanym przypadku organy uznały, że Skarżący w sposób sztuczny

i pozorny stworzył w porozumieniu z W. G. warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie w takiej sytuacji przez Skarżącego pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia i doprowadziłoby

do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z § 2 rozporządzenia ONW.

Sąd w pełni podziela te ustalenia i stwierdza, że znajdują one potwierdzenie

w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który został oceniony logicznie,

a wnioski przekonująco uzasadnione. Działania organów w tym zakresie uwzględniają wytyczne wynikające z przytoczonego orzeczenia TSUE. Organy wyjaśniły dlaczego, pomimo poprawności formalnej wniosku o płatność, stworzone zostały warunki umożliwiające uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Zweryfikowały, czy wnioskujący o płatność faktycznie użytkował grunty deklarowane do płatności. Wskazując na powiązania między dzierżawcą

i wydzierżawiającym grunty oraz podobieństwa w stosowanych przez wydzierżawiającego mechanizmach dzierżawy z innymi osobami, organ wykazał ponadto wolę uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia, poprzez skoordynowane działania zmierzające do obejścia przepisów prawa przez osoby wnioskujące o płatność do poszczególnych, wydzierżawionych działek.

Z akt wynika, że działki rolne zadeklarowane we wniosku Skarżący dzierżawił na podstawie umowy zawartej w dniu [...] marca 2011 r. z W. G.. W umowie tej określono wysokość czynszu dzierżawnego, a Skarżący wyraził zgodę, aby wydzierżawiający (W. G.) dokonywał potrąceń wymagalnych świadczeń z należnych mu dopłat bezpośrednich oraz środków przyznanych z innych programów pomocowych. W dniu [...] lipca 2013 r. A. S.A.(której jedynym akcjonariuszem jest A. G. - żona W. G., a członkiem Rady Nadzorczej - W. G.) wypowiedziała Skarżącemu umowę dzierżawy.

Powyższe dowody i okoliczności, w połączeniu z analizą zeznań W. G. z [...] maja 2014 r., wyjaśnieniami Skarżącego z [...] września 2014 r. (w którym Skarżący sam wskazał na układ ekonomiczny i relacje z W. G.), w połączeniu z zeznaniami P. F. oraz weryfikacją innych producentów ubiegających się o płatności, którzy w tym samym dniu, tj. [...] marca 2011 r. wydzierżawili od W. G. bądź od powiązanej z nim spółki A. S. A. grunty rolne na identycznych zasadach, tj. ustanawiając W. G. pełnomocnikiem z prawem do przekazywania realizowanych przez ARiMR płatności na jego rachunek bankowy - potwierdzają wnioski przyjęte przez organy administracyjne.

Skarżący nie prowadził działalności rolniczej w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, bowiem jego celem nie była produkcja roślinna, a jedynie chęć otrzymania dopłat. Skarżący nie ponosił żadnego ryzyka finansowego jako elementu nieodzownego w każdym rodzaju działalności produkcyjnej. W żaden sposób nie przetwarzał zbiorów kukurydzy i siana z deklarowanych do płatności działek rolnych, ponieważ nie prowadził hodowli zwierząt gospodarskich. Nie prowadził też sprzedaży pozyskanych plonów. Cały plon zbierany był maszynami firmy B. i przekazywany tej spółce, która zajmowała się hodowlą bydła. Przeważająca część płatności, o które wnioskował Skarżący była zatrzymywana przez wydzierżawiającego grunty (W. G.), wskazanego jednocześnie jako pełnomocnik Skarżącego.

Ponadto w postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że wszystkie koszty związane z prowadzeniem działalności rolniczej na gruntach zgłoszonych przez skarżącego ponosił W. G. lub powiązana z nim spółka B., w szczególności koszty paliwa, koszty wynagrodzenia pracowników, koszty usług doradczych i koszty certyfikacji. Skarżący oprócz części przekazywanych przez ARiMR płatności na rachunek bankowy W. G. - nie czerpał żadnych korzyści z działalności rolniczej prowadzonej na zgłoszonych gruntach, ponieważ cały plon był przekazywany B. Sp. z o. o. na pasze dla bydła opasowego firmy B. Sp. z o. o., której jedynym akcjonariuszem jest A. G., a członkiem Rady Nadzorczej - W. G.. Współwłaścicielem B. Sp. z o. o. jest spółka B. S. A., której jedynym akcjonariuszem jest W. G. a Skarżący jest jej pracownikiem.

Weryfikacja wniosku Skarżącego, a także pozostałych osób dzierżawiących na tych samych zasadach grunty od W. G. lub powiązanej z nim spółki A. S. A. wykazała istnienie ścisłych powiązań nie tylko osobowych ale przede wszystkim ekonomiczno -technicznych z W. G. i powiązanymi z nim spółkami. W. G. bądź spółka z nim powiązana, wydzierżawili grunty rolne na takich samych zasadach jak Skarżącemu, także czterem innym osobom składającym wnioski o przyznanie płatności na swoje nazwisko. Z zeznań W. G. złożonych w sprawie wynika, że w stosunku do wszystkich wydzierżawiających stosowane były te same zasady i że był ich pełnomocnikiem. W. G. wyjaśnił, że po wpłynięciu dopłat potrącał kwotę należnego czynszu, a pozostałą część przekazywał dzierżawcy. W świetle zebranych dowodów wątpliwe jest jednak, aby zobrazowany mechanizm stanowił jedynie rozliczenie za dzierżawę gruntów. Pożytki z produkcji rolnej dzierżawionego przez Skarżącego gruntu czerpała bowiem powiązana z W. G. spółka B..

Ponadto analiza powiązań wskazanych osób fizycznych i W. G. oraz powiązanych z nim spółek wykazała, że to W. G. prowadził działalność zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, tj. ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego, spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez podmioty zarejestrowane w ewidencji producentów, jako odrębni producenci rolni.

Powyższe ustalenia organów, w ocenie Sądu dowodzą, że Skarżący nie był odrębnym, samodzielnym i samorządnym producentem rolnym. Nie posiadał on własnego sprzętu, nie ponosił kosztów związanych z prowadzeniem działalności rolniczej oraz nie uzyskiwał żadnych dochodów z działalności rolniczej. Jak słusznie stwierdziły organy, faktury VAT za usługi doradcze za przeprowadzenie kontroli i certyfikacji produkcji rolniczej metodami ekologicznymi z 26 września 2011 r. i z 9 maja 2012 r., nie stanowią dokumentacji potwierdzającej ponoszenie nakładów finansowych związanych z działalnością rolniczą, a jedynie wskazują na podejmowanie przez Skarżącego działań polegających na złożeniu wniosku, opracowaniu planu działalności rolnośrodowiskowej oraz uzyskaniu certyfikatu produkcji rolniczej metodami ekologicznymi. Skarżący był jedynie jednym z podmiotów zgłaszających do płatności działki rolne będące w faktycznym posiadaniu W. G. lub powiązanej z nim spółki A. Celem Skarżącego nie była produkcja rolna, tylko chęć otrzymania dopłat. Jeszcze raz należy podkreślić, że cały plon był przekazywany na rzecz spółki związanej z W. G. i trudno jest uznać za wiarygodne twierdzenie jakoby stanowiło to jedynie system wynagrodzenia za usługi świadczone na rzecz Skarżącego w zbiorze płodów. Fakt okazjonalnego, osobistego wykonywania przez Skarżącego zabiegów agrotechnicznych na użyczonym sprzęcie, jak to wynika z zeznań P. F. z [...] czerwca 2021 r. i na co wskazuje strona skarżąca, nie świadczy, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, o prowadzeniu działalności rolniczej na własny rachunek zwłaszcza, że Skarżący podobnie jak pozostali dzierżawcy, nie uzyskiwali żadnych dochodów z działalności rolniczej.

W związku z powyższym, Sąd stwierdził że słuszne jest stanowisko organów, iż sztuczne rozdrobnienie gospodarstwa pozwoliło W. G. na ominięcie uregulowań prawnych dotyczących przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Mechanizm podziału gruntu i dzierżawy mniejszych jego działek sprawił, że doszło do obejścia kryteriów dostępu do pomocy w zakresie maksymalnego limitu pomocy dla jednego wnioskodawcy. Potwierdzeniem tego stały się skrupulatne wyliczenia przeprowadzone w zaskarżonej do Sądu decyzji, gdzie organ wykazał, że w wyniku takiego podziału gruntów należących do W. G. oraz powiązanej z nim A. S.A., zostały wypłacone płatność rolnośrodowiskowa oraz płatność ONW ponad dwukrotnie wyższa od płatności, którą otrzymałby W. G. w normalnych warunkach.

W związku z tym, jak wykazał organ, biorąc pod uwagę powierzchnię gruntów rolnych wydzierżawioną od W. G. lub powiązanej z nim spółki

i zadeklarowaną do przyznania płatności przez wszystkich dzierżawców, suma pomniejszeń płatności uzupełniających w oparciu o współczynniki korygujące byłaby mniejsza niż w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności przez jednego faktycznego użytkownika wydzierżawionych gruntów do tej samej powierzchni. To zaś przekonuje o sztucznie stworzonych warunkach w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Zdaniem Sądu, organy wszechstronnie rozważyły spełnienie przesłanek zawartych w tym przepisie, zgodnie ze wskazówkami Trybunału Sprawiedliwości UE w cytowanym wyżej wyroku.

W świetle powyższych ustaleń Sąd stwierdził, że organy nie naruszyły art. 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Należy wskazać, że cytowana ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) modyfikuje, w stosunku do przepisów k.p.a., obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. Zgodnie z art. 21 ust. 1 tej ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W art. 21 ust. 2 ustawy wskazuje się z kolei, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania. Stosownie natomiast do art. 21 ust. 3 ww. ustawy, to na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w toku postępowania Skarżący nie przedstawił wiarygodnych dowodów potwierdzających, że faktycznie użytkował przedmiotowe grunty i prowadził działalność rolniczą w myśl art. 2 lit.c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/20096. Ustalenia organów dotyczące stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności nie zostały skutecznie zakwestionowane przez niego. Organ logicznie i przekonująco ocenił przedkładane przez Skarżącego dokumenty, jak też jego wyjaśnienia i twierdzenia zawarte w pismach oraz uzyskane podczas przesłuchania. Dołączone do akt umowy dzierżawy w wystarczający sposób potwierdzają, że właścicielem działek rolnych deklarowanych do płatności przez Skarżącego jest W. G. bądź A. S.A. Potwierdził to zresztą W. G. podczas przesłuchania. Zeznając wskazał również, że jest właścicielem gruntów rolnych deklarowanych do płatności przez W. T. Dodał ponadto, że te same zasady obowiązywały wszystkie osoby, którym wydzierżawił grunty, tj. A. S. (obecnie M.), Z. Ł.i Skarżącemu. Ustalenia wskazujące, że W. G. lub A. S.A. wydzierżawiła na takich samych zasadach jak Skarżącemu grunty rolne również czterem innym osobom, nie zostały zatem przyjęte na podstawie niepełnego materiału dowodowego. Organ przekonująco wskazał na więzi występujące między tymi osobami a W. G. oraz uczestnictwo tych osób w podobnych mechanizmach, mających na celu pozyskanie wyższych płatności przez wydzierżawiającego im podzielone grunty.

Pozbawiony podstaw jest również zarzut naruszenia art. 79 § 2, art. 78 § 2, art. 6 oraz art. 8 § 1 k.p.a. Strona miała zapewnioną możliwość i korzystała z zasady czynnego udziału w postępowaniu składając wielokrotnie wyjaśnienia w sprawie. Nadto strona mogła bez żadnych przeszkód zgłaszać odpowiednie wnioski dowodowe przed wydaniem w sprawie decyzji przez organ I instancji, jak również

w postępowaniu odwoławczym. Z akt sprawy wynika, że dniu [...] grudnia 2020 r. organ I instancji zawiadomił Skarżącego o prawie do zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia. W dniu [...] czerwca 2021 r. został przeprowadzony dowód z przesłuchania świadka P. F., o czym Skarżący został zawiadomiony w dniu [...] maja 2021 r. W dniu [...] czerwca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. zawiadomił Skarżącego o możliwości zapoznania z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia. W dniu [...] lipca 2021 r. (data wpływu) pełnomocnik Skarżącego złożył wyjaśnienia.

Organy, wbrew zarzutom Skarżącego, oparły swoje ustalenia o dowody włączone w poczet materiału dowodowego. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z 11 sierpnia 2015 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 123 § 1 w zw. z art. 75 k.p.a., do wznowionego postępowania w sprawie: (-) przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012; (-) przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012; (-) przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r., dopuścił następujące dowody: (-) umowę dzierżawy z [...] marca 2011 r. zawartą pomiędzy A. S.A. a Skarżącym, (-) wypowiedzenie przez A. S.A. umowy dzierżawy z dnia [...] lipca 2013 r., (-) oświadczenie A. S.A. z [...] listopada 2013 r., (-) informację o rezygnacji złożona przez Skarżącego w dniu [...] lipca 2013 r., (-) wyjaśnienia Skarżącego z [...] stycznia 2014 r. i [...] maja 2014 r., (-) protokół z przesłuchania w charakterze świadka W. G. z [...] maja 2014 r., (-) oświadczenie z [...] lipca 2014 r. i protokół z przesłuchania w charakterze świadka P. F. z [...] września 2014 r., (-) protokół z przesłuchania Skarżącego z dnia [...] września 2014 r. Wprawdzie organ, jak słusznie wskazuje Skarżący, nie włączył postanowieniem do akt postępowania, m.in. protokołów z zeznań świadków: M. M., Z. Ł., A. S., C. F., jednak nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia. Tym bardziej, że sprawa podziału gospodarstwa rolnego W. G., który wydzierżawił swoje grunty min. Skarżącemu w celu stworzenia sztucznych warunków była przedmiotem oceny dokonanej przez Naczelny Sad Administracyjny w wyrokach z dnia 5 lipca 2017 r. - sygn. akt II GSK 2373/15, II GSK 2374/15, II GSK 2375/15, II GSK 2376/15, II GSK 2377/15, II GSK 2378/15. Tym bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 77 § 2 k.p.a. i art. 77§ 4 k.p.a.

Za bezzasadny Sąd uznał zarzut braku dopuszczenia przez organ I instancji dowodu z zeznań świadków (M. M., Z. Ł., A. S., C. F.), gdyż jak słusznie stwierdził organ odwoławczy kwestia wykonywania prac agrotechnicznych została dostatecznie wyjaśniona przez P. F., który był zarządcą parku maszynowego

w spółce B.. W. G. był zaś przesłuchiwany w sprawie odnoszącej do płatności na 2013 r. i w zeznaniach tych przedstawił także wyjaśnienia dotyczące 2011 r., wskazując, że działki użytkował skarżący od momentu podpisania umowy dzierżawy w 2011 r., i że te same zasady (rozliczanie umów) obowiązywały wszystkie osoby, którym wydzierżawił grunty. Wbrew twierdzeniom skargi, jak prawidłowo stwierdził Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, brak też było podstaw do powołania biegłego z zakresu ekonomii, bowiem kwestia rozliczeń z W. G. została dostatecznie wyjaśniona przez skarżącego. Ponadto kwestia opłacalności działalności rolniczej pozostaje bez wpływu na płatność obszarową.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Organy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Ocena dowodów oraz wnioski

z niej wynikające odpowiadają zasadom logiki i doświadczenia życiowego.

O prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia przekonuje uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z którego jednoznacznie wynika, że Skarżący dopuścił się tworzenia sztucznych warunków gospodarowania celem uzyskania korzyści sprzecznych

z systemami wsparcia. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Nie doszło też do naruszenia art. 84 § 1 k.p.a

Ustalenie we wznowionym postępowaniu istnienia przesłanek, o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 skutkowało prawidłowym uznaniem, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] czerwca 2013 r. w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW na 2012 r., została wydana z naruszeniem prawa. Wypełniając dyspozycję art. 151 § 2 k.p.a. organ wskazał jednocześnie okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji ostatecznej - tj. upływ 5-letniego terminu z art. 146 k.p.a.

Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi. Pomimo, że wynik przeprowadzonego postępowania jest niezgodny z oczekiwaniami skarżącego, nie może to oznaczać, że zaskarżona decyzja narusza prawo, w tym

§ 2 rozporządzenia ONW, art. 30 rozporządzenia Rady nr 73/2009 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wprawdzie w decyzji pierwszoinstancyjnej jako podstawę prawną wskazano art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, nie oznacza to jednak, że decyzja wydana została w oparciu o nieobowiązującą podstawę prawną. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, oba unormowania prawne, tzn. art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 i art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 mają podobne brzmienie, sens i znaczenie. Przepisy te zostały skonstruowane w celu uniemożliwienia przyznawania jakichkolwiek płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności. Błędne przywołanie art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 nie oznaczało, że decyzja Kierownika BP ARiMR została wydana bez podstawy prawnej. Wadę tą dostrzegł organ odwoławczy wyjaśniając, że zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.

Z tych przyczyn sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.