Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 363/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 235 1, art. 235 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Protokolant: Kinga Najdek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2023 r. w Wydziale IV sprawy ze skargi A. F. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 19 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości. , , , , , , , , , ,


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu zgłoszenia podejrzenia u skarżącej A. F. choroby zawodowej wymienionej pod. poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. (dalej: PPIS, organ pierwszej instancji) wszczął postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy, tj. zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Na podstawie sporządzonej karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej ustalono, że miejscami zatrudnienia, w których wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej są:

- A. Sp. z o.o., R. (obecnie: I. Sp. z o. o., W.), gdzie w okresie od 10.06.1997 r. do 26.04.2007 r. strona była zatrudniona na stanowisku szwaczki (praca polegała na szyciu odzieży ochronnej);

- C. Sp. z o.o., W. – gdzie strona od 07.05.2007 r. do 06.08.2007 r. oraz od 27.08.2007 r. do 05.02.2011 r. pracowała jako sprzątaczka (W trakcie pracy sprzątała pomieszczenia biurowe i socjalne) ;

- Przedsiębiorstwo Usługowe J.Sp. z o.o., L.-od 14.03.2011 r. do 31.12.2011 r. oraz od 19.10.2012 r. do 30.06.2013 r. gdzie strona wykonywała pracę odpowiednio na stanowiskach: młodszy wartownik-sprzątaczka i pracownik gospodarczy. Do jej obowiązków należała ochrona obiektu, sprzątanie biur, pomieszczeń pracowniczych oraz hali;

- T. Sp. z o. o. W. - od 29.05.2014 r. do 28.08.2014 r. gdzie była zatrudniona jako pomocnik operatora, a następnie od 29.08.2014 r. do nadal jako operator. Podczas pracy na stanowiskach pomocnika operatora, operatora w Dziale Szwalni zajmowała się szyciem elementów pokrowców samochodowych. Natomiast w Dziale N. - montażem kabli, prasowaniem, klejeniem mat, pobieraniem komponentów.

W sprawie, na podstawie orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydanych przez - Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W.- Oddział w L. i O. Medycyny Pracy w Ł. oraz na podstawie oceny narażenia zawodowego , Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. nie stwierdził u strony choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

W wydanej w tym przedmiocie decyzji PPIS z dnia 23 lutego 2022 r. wynika, że wydane w sprawie orzeczenia jednostek diagnostyczno-orzeczniczych zostały poprzedzone następującymi ustaleniami: w wywiadzie strona wskazywała na występujące od około 6 lat dolegliwości bólowe odcinka szyjnego kręgosłupa, bóle karków, utrudniony chwyt dłoni prawej. Według dostępnej dokumentacji medycznej bóle w odcinku szyjnym kręgosłupa z drętwieniem palców ręki zostały opisane w karcie zdrowia i choroby poradni neurologicznej pierwszy raz na wizycie 29.09.2011 r. Pierwszy wynik badania ENeG/EMG stwierdzający występowanie obustronnego zespołu cieśni nadgarstka został sporządzony w dniu 29.10.2012 r. Pacjentka była początkowo leczona farmakologicznie i zabiegami rehabilitacyjnymi, jednak w kolejnych badaniach ENeG/EMG ujawniało się nasilenie zaburzeń neuroprzewodnictwa (styczeń 2018 r. neuropatia nerwu pośrodkowego prawego w stopniu ciężkim; wrzesień 2019 r. neuropatia nerwu pośrodkowego lewego w stopniu umiarkowanym).

Pacjentka w 2019 r. przebyła leczenie operacyjne zespołu cieśni nadgarstka po prawej stronie, a w 2020 r. leczenie operacyjne zespołu cieśni nadgarstka po lewej stronie.

Z dostępnej dokumentacji medycznej wynikało , że strona z powodu dolegliwości bólowych odcinka szyjnego kręgosłupa i stawów barkowych oraz odcinka L-S leczona była od 2011 r. W styczniu 2013 r. przebyła wypadek komunikacyjny z urazem odcinka szyjnego kręgosłupa, bez złamań. Leczona była zachowawczo, m.in. kołnierzem Schanza.

W wykonanym w trakcie diagnostyki w Dolnośląskim Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy – Oddział w L. badaniu neurologicznym stwierdzono znaczne ograniczenie ruchów bocznych i skrętu w odcinku szyjnym kręgosłupa, wzmożone napięcie mięśni karku.

Na podstawie wyniku uzyskanego w nadaniu EM postawiono rozpoznanie - po stronie prawej - łagodne uszkodzenie nerwu pośrodkowego prawego w odcinku dystalnym, odpowiadające elektro-fizjologicznym kryteriom zespołu cieśni nadgarstka w stopniu łagodnym. Po stronie lewej elektro-fizjologiczne cechy zespołu cieśni nadgarstka w stopniu umiarkowanym.

Jednostka orzeczniczo-diagnostyczna I stopnia stwierdziła, że wskazany w kartach oceny narażenia zawodowego zakres czynności zawodowych na ostatnio zajmowanym stanowisku oraz w latach poprzednich wiązał się z obciążeniem całego układu ruchu. Wykonywana przez Panią A. F. praca nie wiązała się z długotrwałym obciążeniem obu nadgarstków wykonywaniem ruchów monotypowych z uciśnięciem na nerw pośrodkowy obu dłoni. Choroba wynika niewątpliwie z licznych zmian w zakresie kręgosłupa, potwierdzonych w badaniach radiologicznych".

Z orzeczenia jednostki orzeczniczo-diagnostycznej II stopnia wynikało, że analiza przebiegu klinicznego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego strony wykazała, że rozwój i rozpoznanie choroby wystąpiło w okresie zatrudnienia w CM3 - Polska Sp. z o.o., gdzie badana była zatrudniona na stanowisku sprzątaczki. Analizując narażenie zawodowe nie stwierdzono jednak konieczności wykonywania przez pacjentkę przez większą część zmiany roboczej ruchów sprawczych dla rozwoju neuropatii nerwu pośrodkowego tj. wykonywania chwytu pęsetowego, albo powtarzalnych naprzemiennych ruchów zginania i prostowania nadgarstka w ich maksymalnym zakresie szczególnie w wymuszonym, szybkim tempie, co generowałoby niekorzystny ładunek biomechaniczny wywierany na kanał nadgarstka i w ten sposób oddziaływało na rozwój neuropatii nerwu pośrodkowego. Nie wystąpiło więc zawodowe uwarunkowanie sprawczości choroby zespołu cieśni nadgarstka

Po zapoznaniu się z uwagami jakie strona wniosła do tych treści tych opinii, jednostka orzeczniczo-diagnostyczna I i II stopnia podtrzymały wydane sprawie opinie.

W nawiązaniu do zgłoszonych przez stronę uwag wyjaśniono, że brak sporządzonej przez PPIS w B. karty oceny narażenia zawodowego nie miało i nie ma wpływu na treść wydanego przez tutejszy Ośrodek w dniu 28.02.2020 r. orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Informacja dotycząca narażenia zawodowego na stanowisku sprzątaczka wskazana była przez pracodawcę [...] sp. z o. o., a także wynika z szerokiej wiedzy posiadanej przez lekarzy orzeczników w tym zakresie. Sprzątanie pomieszczeń biurowych przy użyciu szczotki, wiadra, ścierki, środków czystości bez mopa sznurkowego czy też wózka, jak podniosła pacjentka, nie ma żadnego wpływu na merytoryczną zmianę uzasadnienia powyższego orzeczenia. Sposób wykonywania pracy związany ze sprzątaniem pomieszczeń biurowych i sanitariatów obejmował różnorodne czynności, angażował różne grupy mięśniowo-szkieletowe, a tempo pracy nie było wymuszone. Ponowna szczegółowa analiza nadesłanej dokumentacji nie zmienia naszego stanowiska w przedmiotowej sprawie".

W decyzji z dnia 19 kwietnia 2022 r. Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. (dalej: DPWIS, organ drugiej instancji) powołując się na art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 195 ze zm., art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 ze zm., dalej: k.p. ) oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 ze zm.), jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego [dalej: k.p.a.] (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji organ drugiej instancji wskazał, że dwie niezależne placówki diagnostyczno-orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych wydały w sprawie spójne i wyczerpująco uzasadnione orzeczenia lekarskie, w których nie kwestionowano rozpoznania u strony schorzenia pod nazwą zespół cieśni nadgarstka, ale wykluczono związek przyczynowo-skutkowy tego schorzenia z warunkami pracy. Odwołując się do stanowiska lekarzy orzeczników organ drugiej instancji wskazał, że analiza przebiegu klinicznego zdiagnozowanej u strony choroby zespołu cieśni nadgarstka doprowadziła lekarzy orzeczników do wniosku, że rozwój i rozpoznanie tej choroby nastąpiło w okresie zatrudnienia strony w spółce [...] sp. z o.o., gdzie strona wykonywała pracę jako pracownik sprzątający. Jednocześnie, lekarze orzecznicy wykluczyli zawodową etiologię zespołu cieśni w obrębie nadgarstka w przypadku strony.

DPWIS wyjaśnił, że według wiedzy medycznej wystąpienie zespołu cieśni nadgarstka, jako skutku narażenia zawodowego, związane jest z przeciążeniem struktur znajdujących się w kanale nadgarstka w stopniu prowadzącym do wystąpienia stanu zapalnego, co w konsekwencji prowadzi do ucisku na nerw pośrodkowy. Duża powtarzalność wykonywanych czynności ręcznych na stanowisku pracy jest czynnikiem ryzyka zespołu cieśni nadgarstka. Mechanizmem wywołującym zespół cieśni nadgarstka jest wzrost ciśnienia w kanale i niedokrwienie nerwu pośrodkowego. Prostowanie nadgarstka (zgięcie grzbietowe) napina ścięgna mięśni zginaczy i nerw pośrodkowy zwiększając ucisk na jego powierzchnię grzbietową. Ciśnienie w kanale nadgarstka dodatkowo zwiększa zginanie palców i rośnie ono wraz ze zwiększeniem siły. Zgięcie ręki w nadgarstku powoduje, że ścięgna zginacza palców uciskają dłoniową powierzchnię kanału nadgarstka. Nerw pośrodkowy znajduje się między tymi ścięgnami. Przeciążenie mięśni zginaczy, brak przerw wypoczynkowych, są przyczyną braku równowagi pomiędzy zginaczami i prostownikami, co prowadzi do wzrostu ciśnienia w części dłoniowej kanału nadgarstka.

Wskazał również, że zespół cieśni nadgarstka może mieć wieloczynnikową etiologię a wśród przyczyn wymienia się zaburzenia metaboliczne – cukrzyca, zmiany zwyrodnieniowe stawów rąk i kręgosłupa szyjnego, urazy – złamania, zaburzenia endokrynne – choroby tarczycy, otyłość, skutki uboczne działania leków m.in. leki przeciwbólowe z grupy NLPZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych), choroby tkanki. Na tle tych uwag organ drugiej instancji zaakcentował, że potwierdzenie zawodowego tła zespołu cieśni nadgarstka wymaga nadto wykluczenia innych możliwych przyczyn tej neuropatii.

Na tle tych uwag DPWIS wskazał, że zdaniem lekarzy orzeczników, analiza zakresu czynności zawodowych wykonywanych przez stronę na stanowisku pracy w spółce [...] sp. z o.o., narażenia zawodowego, wskazuje, że praca strony we wspomnianej spółce nie wiązała się z obciążaniem obu nadgarstków w taki sposób, aby mogło to doprowadzić do rozwoju rozpoznanego schorzenia. W trakcie zmiany roboczej strona wykonywała czynności różnorodne i nie były one monotypowe tzn. wielokrotnie powtarzalne w czasie zmiany roboczej, pod postacią ruchów ręki w maksymalnym zgięciu i wyproście nadgarstka, zwłaszcza połączonych z dużym naciskiem i przez długi czas, które stwarzałyby możliwość ucisku na pnie nerwów pośrodkowych. Nie wystąpiło więc zawodowe uwarunkowanie sprawczości choroby zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego.

Nadto organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że w jednostkach medycznych I i II stopnia wykonano szereg badań diagnostycznych (m.in. konsultacja neurologiczna, EMG), których wyniki, zgodnie z wiedzą specjalistyczną, wykluczają rozpoznanie choroby zawodowej. Według lekarzy specjalistów, szereg towarzyszących stronie schorzeń dodatkowo wyklucza zawodowe tło choroby. W tym kontekście DPWIS podniósł, że analiza dokumentacji medycznej wskazuje na istnienie u strony dolegliwości w obrębie kręgosłupa (zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa szyjnego (odcinek L-S) oraz stawów barkowych. W nawiązaniu do tych dolegliwości odnotował, że zdaniem lekarzy orzeczników, w/w schorzenia są czynnikami rozwoju zespołu cieśni w obrębie nadgarstka pochodzenia pozazawodowego.

W uzasadnieniu wydanej decyzji SPWIS przedstawił także zasady obowiązujące w postępowaniu prowadzonym w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej i wyjaśnił, że rozpoznanie choroby zawodowej może nastąpić jedynie w drodze orzeczenia lekarskiego wydanego przez upoważnioną placówkę diagnostyczno-orzeczniczą w zakresie chorób zawodowych. Organ inspekcji sanitarnej jest związany opinią uprawnionych placówek służby zdrowia, co oznacza, że nie może sprzecznie z tą opinią dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej.

Decyzja ostateczna Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego stała się przedmiotem skargi, jaką strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Nie zgadzając się z decyzją organu drugiej instancji strona wniosła o powołanie biegłych lekarzy z dziedziny neurologii i ortopedii oraz zawarła wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

W odpowiedzi na skargę DPWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko obszernie wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ drugiej instancji podkreślił, że orzekające w sprawie dwie niezależne placówki diagnostyczno-orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych, tj. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W.- Oddział w L. oraz Ośrodek Medycyny Pracy w Ł. nie kwestionują rozpoznania u strony choroby – obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, natomiast wykluczają związek przyczynowo-skutkowy tego schorzenia z warunkami pracy skarżącej w okresie aktywności zawodowej. Organ drugiej instancji powołując się na stanowisko wyrażone w sprawie przez lekarzy orzeczników podniósł, że analiza przebiegu klinicznego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego u strony wykazała, że rozwój i rozpoznanie choroby wystąpiło w okresie zatrudnienia strony w [...] sp. z o.o., gdzie strona wykonywała pracę w charakterze osoby sprzątającej. Wskazał jednocześnie, że analiza zakresu czynności zawodowych na tym stanowisku oraz analiza narażenia zawodowego nie wykazały tego, żeby wykonywana praca wiązała się z obciążeniem obu nadgarstków w taki sposób, aby mogło to prowadzić do rozwoju rozpoznanego schorzenia. W trakcie zmiany roboczej skarżąca wykonywała różnorodne czynności i nie były one monotypowe, tzn. wielokrotnie powtarzalne w czasie zmiany roboczej pod postacią ruchów ręki w maksymalnym zgięciu i wyproście nadgarstka, zwłaszcza połączonych z dużym naciskiem i przez długi czas, które stwarzałyby możliwość ucisku na pnie nerwów pośrodkowych. Nie nastąpiło więc zawodowe uwarunkowanie sprawczości choroby zespołu cieśni w obrębie obu nadgarstków.

Organ drugiej instancji wskazał również, że analiza dokumentacji medycznej strony wskazuje na istnienie u skarżącej dolegliwości w obrębie kręgosłupa, tj. zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa szyjnego (odcinek L-S) oraz stawów barkowych. Zdaniem lekarzy orzeczników, te schorzenia są czynnikami rozwoju zespołu cieśni w obrębie nadgarstka pochodzenia pozazawodowego.

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o powołanie biegłych lekarzy z zakresu neurologii i ortopedii organ wniósł o oddalenie tego wniosku podnosząc, że orzeczenie lekarskie wydawane przez uprawnione jednostki diagnostyczno-orzecznicze jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, wydana w przedmiocie odmowy stwierdzenia u strony skarżącej choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy, tj. zespołu w obrębie cieśni nadgarstka, odpowiada prawu.

W sprawie bezspornym jest, że u skarżącej zdiagnozowana została choroba o nazwie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Bezspornie również, wymieniona jednostka chorobowa została wymieniona (pod pozycją 20.1.) w wykazie chorób zawodowych ujętych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych).

Co wymaga na wstępie wyraźnego zaakcentowania, w załączniku do wspomnianego rozporządzenia znajduje się nie tylko wykaz chorób zawodowych, albowiem do każdej choroby zawodowej prawodawca przyporządkował określony okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. W przypadku przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, okres ten, zgodnie z załącznikiem do wspomnianego rozporządzenia, wynosi rok.

Skoro według dostępnej w sprawie dokumentacji medycznej strony skarżącej, bóle w odcinku szyjnym kręgosłupa z drętwieniem palców ręki zostały po raz pierwszy opisane w karcie zdrowia i choroby poradni neurologicznej na wizycie z dnia 29 września 2011 r., zaś pierwszy wynik badania ENeG/EMG, stwierdzający występowanie obustronnego zespołu cieśni nadgarstka został sporządzony w dniu 29 października 2012 r., to zasadnie w sprawie przyjęto, że rozwój i rozpoznanie choroby wystąpiło w okresie zatrudnienia strony w [...] sp. z o.o., w której to spółce strona była zatrudniona w charakterze osoby sprzątającej. Z niespornych ustaleń faktycznych wynika, że w tym charakterze strona była zatrudniona w spółce [...] sp. z o.o. w okresie od 7 maja 2007 r. do 6 sierpnia 2007 r. oraz od 27 sierpnia 2007 r. do 5 lutego 2011 r. Do jej obowiązków należało sprzątanie pomieszczeń biurowych i socjalnych.

W ramach uwag wprowadzających trzeba także podnieść, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym, oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Wspomniany związek należy rozumieć w ten sposób, że przyczyną wywołującą chorobę zawodową może być tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter oraz warunki wykonywania.

Zgodnie z art. 2351 ustawy kodeks pracy (dalej: k.p.) za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Zgodnie z art. 2352 k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Z uwagi na brzmienie obu wymienionych przepisów k.p., a także uregulowania ujęte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, w sprawie tak istotne było poczynienie ustaleń odnośnie do tego, czy ze względu na sposób wykonywania pracy w spółce [...] sp. z o.o. strona była narażona na powstanie jednostki chorobowej o nazwie zespół cieśni nadgarstka, jakie również, czy wystąpił związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy (potencjalnym) narażeniem strony na powstanie tej jednostki chorobowej a zachorowaniem.

Wskazać w tym miejscu jednocześnie trzeba, że sama procedura obowiązująca w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej w istotny sposób rożni się od reguł obowiązujących w klasycznym postępowaniu administracyjnym. Jakkolwiek bowiem gospodarzem postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest organ inspekcji sanitarnej (do którego to kompetencji należy wydawanie decyzji w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej) to samo rozpoznanie choroby zawodowej może nastąpić jedynie w drodze orzeczenia lekarskiego wydanego przez upoważnioną placówkę diagnostyczno-orzeczniczą w zakresie chorób zawodowych. Ocenę narażenia i ustalenie związku przyczynowo-skutkowego między narażeniem zawodowym a rozpoznanym schorzeniem, dokonuje lekarz orzecznik dysponujący wiedzą specjalistyczną, która pozwala na ocenę prawdopodobieństwa, że środowisko pracy leży u podstaw rozpoznanej jednostki chorobowej.

W podsumowaniu dotychczasowych rozważań trzeba stwierdzić, że dla stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie trzy warunki:

Po pierwsze, choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych.

Po drugie, choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy.

Po trzecie, wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Okoliczności sporne w sprawie dotyczyły oceny wystąpienia tej drugiej przesłanki. W ocenie Sądu, analiza akt sprawy nie dawała podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji.

W sprawie zachowana została procedura związana z koniecznością wypowiedzenia się w sprawie rozpoznania choroby zawodowej przez uprawioną placówkę służby zdrowia. W aktach sprawy znajdują się dwa orzeczenia lekarskie, tj. orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 28 lutego 2020 r. wydane przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Oddział w L. oraz orzeczenie nr [...] z dnia 22 lutego 2021 r., wydane przez Instytut Medycyny Pracy w Ł.. W obu orzeczeniach uprawnione placówki służby zdrowia zgodnie orzekły o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W orzeczeniu wydanym przez jednostkę orzeczniczą I stopnia, na podstawie analizy informacji pomieszczonych w kartach oceny narażenia zawodowego, stwierdzono, że zakres czynności zawodowych strony na ostatnio zajmowanym stanowisku oraz w latach poprzednich wiązał się z obciążeniem całego układu ruchu, jednak wykonywana praca nie wiązała się z długotrwałym obciążeniem obu nadgarstków i wykonywaniem ruchów monotypowych z uciśnięciem na nerw pośrodkowy obu dłoni. W orzeczeniu tym odnotowano, ze choroba strony, wymieniona pod poz. 20.1. wykazu chorób zawodowych wynika niewątpliwie z licznych zmian w zakresie kręgosłupa, potwierdzonych w badaniach radiologicznych.

W następstwie złożenia przez stronę do jednostki orzeczniczej II stopnia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania, także i ta jednostka zajęła swoje stanowisko w sprawie, nie znajdując – jak już wspomniano- przesłanek do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy. W wydanym w sprawie orzeczeniu, jednostka orzecznicza II stopnia stwierdziła, że analiza przebiegu klinicznego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego wykazała, że rozwój i rozpoznanie choroby wystąpiło w okresie zatrudnienia w [...] sp. z o.o., gdzie badana była zatrudniona w charakterze osoby sprzątającej. Instytut Medycyny Pracy w Ł. analizując narażenie zawodowe badanej nie stwierdził jednak konieczności wykonywania przez stronę przez większą część zmiany roboczej ruchów sprawczych dla rozwoju neuropatii nerwu pośrodkowego, tj. wykonywania chwytu pęsetowego albo powtarzalnych, naprzemiennych ruchów zginania i prostowania nadgarstka w ich maksymalnym zakresie, szczególnie w wymuszonym, szybkim tempie, co generowałoby niekorzystny ładunek biomechaniczny wywierany na kanał nadgarstka i w ten sposób oddziaływało na rozwój neuropatii nerwu pośrodkowego.

W świetle treści przywołanych orzeczeń lekarskich z dnia 28 lutego 2020 r. i 22 lutego 2021 r. wymaga ponownego podkreślenia, że choć organ inspekcji sanitarnej prowadzi postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej i wydaje decyzje o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej, to jednak samo rozpoznanie choroby zawodowej należy do jednostek orzeczniczych I lub II stopnia. Organ inspekcji sanitarnej jest związany treścią tych orzeczeń, co oznacza, że nie może wydać decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej wbrew treści orzeczenia lekarskiego. Jak zwraca się uwagę w orzecznictwie sądowym, orzeczenia lekarskie wydawane przez jednostki orzecznicze I i II stopnia w ramach postępowania prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej mają walor opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nimi związany. Związanie to oznacza, że organ prowadzący postępowanie nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, że stanowi ono podstawowy, wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Związanie organu orzeczeniem właściwej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, tym niemniej nie oznacza to możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06).

Organ ma natomiast obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji, organ drugiej instancji, wydane w sprawie (przez jednostki orzecznicze I i II stopnia) orzeczenia lekarskie (wraz z opiniami uzupełniającymi) poddał wnikliwej analizie pod względem tego, czy uwzględniono w nich pełny stan faktyczny sprawy, a nadto również, pod względem ich spójności oraz pod względem przekonującego uzasadnienia.

Dokonując weryfikacji orzeczeń lekarskich pod tym kątem organ drugiej instancji stwierdził, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie (wraz z opiniami uzupełniającymi) spełniają wymogi wskazane w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych oraz że zostały poprzedzone specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia skarżącej, nadto również, analizą zgromadzonej w sprawie dokumentacji.

Organ drugiej instancji ocenił, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie są logiczne, spójne, wyjaśniają wszystkie istotne okoliczności, posiadają walor kompletności, nie budzą żadnych wątpliwości, są przekonujące i wyczerpująco umotywowane. Nadto DPWIS dostrzegł również, że ocena narażenia zawodowego sporządzona przez lekarza orzecznika była spójna z oceną organu pierwszej instancji, którą podzielił także DPWIS jako organ drugiej instancji.

Zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji ocenę orzeczeń lekarskich Sąd podziela. Jak wynika z akt sprawy, orzeczenia lekarskie zostały wydane po analizie kart narażenia zawodowego , a także po dogłębnej analizie dokumentacji medycznej skarżącej. O dowolności przyjętych w sprawie wniosków nie może stanowić okoliczność, że karta oceny narażenia zawodowego jaką sporządziła spółka C. sp. z o.o. początkowo nie zawierała opisu adekwatnego sprzętu, jakiego strona używała podczas pracy jako osoba sprzątająca w tej spółce. Przypomnieć w tym miejscu należy, że na tę nieścisłość zwróciła uwagę skarżąca w zastrzeżeniach do opinii lekarskiej sporządzonej przez Instytut Medycyny w Ł. (złożonych po zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym), gdzie zaprzeczyła temu jakoby wykonywała pracę przy użyciu "mopa, froterki, odkurzacza przemysłowego i wózka z akcesoriami". Zgodnie z jej wyjaśnieniami, podczas pracy w charakterze osoby sprzątającej używała ona tylko wiadra (a więc nie posługiwała się wózkiem oraz mopem sznurkowym). Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 18 maja 2021 r. PPIS zwrócił się do spółki C. sp. z o.o. o ponowne wypełnienie karty oceny narażenia zawodowego zwracając uwagę, że w toku postępowania strona zakwestionowała rodzaje sprzętu i narzędzi do sprzątania podane przez tę spółkę. W piśmie tym organ prowadzący postępowanie zwrócił także uwagę na to, że w karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez pracodawcę ujęty został niecały okres zatrudnienia strony w tej spółce. Jak również wynika z akt, w/w spółka, zgodnie z wezwanie PPIS, ponownie wypełniała kartę oceny narażenia zawodowego, podając pełny okres zatrudnienia, ponownie przedstawiając charakterystykę i obowiązki strony na stanowisku osoby sprzątającej w spółce (w częściach biurowych: zamiatanie i ręczne mycie podług, usuwanie zabrudzeń oraz kurzu z mebli biurowych i pozostałego wyposażenia biurowego i elementów dekoracyjnych, usuwanie zabrudzeń z przeszkleń, mycie okien ogólnodostępnych, opróżnianie koszy na śmieci i bieżąca wymiana worków na odpady; w sanitariatach: ręczne mycie i dezynfekcja armatury i urządzeń sanitarnych, usuwanie zabrudzeń z luster, płyt i ścian, uzupełnianie środków higienicznych), a także skorygowała rodzaj sprzętu używanego przez stronę podczas prac porządkowych w częściach biurowych i sanitariatach. Korektę okresu zatrudnienia oraz wyjaśnienie, że strona nie posługiwała się odkurzaczem i wózkiem na akcesoria do sprzątania spółka przedstawiła także w oświadczeniu pisemnym z dnia 8 lipca 2021 r.

Jak również wynika z akt sprawy, w piśmie z dnia 11 sierpnia 2021 r. skierowanym do jednostek orzeczniczych I i II stopnia PPIS poinformował o tym, że przeprowadził uzupełniające dochodzenie, podczas którego uzyskał od spółki [...] sp. z o.o. zweryfikowaną kartę oceny narażenia zawodowego oraz oświadczenie spółki w zakresie sprzętu stosowanego przez stronę. W odpowiedzi na to pismo, jednostka diagnostyczna I stopnia podtrzymała swoje stanowisko. Podobnie, także i jednostka diagnostyczna II stopnia uznała, że ponowna analiza nadesłanej przez PPIS dokumentacji nie może wpłynąć na zmianę stanowiska wyrażonego w sprawie przez tę jednostkę. Jak wyjaśnił Instytut Medycyny Pracy w Ł., sprzątanie pomieszczeń bez użycia mopa sznurkowego czy też wózka nie ma żadnego wpływu na merytoryczną zmianę uzasadnienia orzeczenia z dnia 22 lutego 2021 r. Jak nadto wskazał w przedstawionych wyjaśnieniach, sposób wykonywania pracy związany ze sprzątaniem pomieszczeń biurowych i sanitariatów obejmował różnorodne czynności, angażował różne grupy mięśniowo-szkieletowe, a tempo pracy nie było wymuszone. Co również wymaga odnotowania, w piśmie z dnia 10 listopada 2021 r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. zwrócił uwagę, że wskazane przez pracodawcę okresy zatrudnienia (po korekcie – przypis Sądu) są zgodne z tymi, jakie zostały wskazane w orzeczeniu lekarskim z dnia 22 lutego 2021 r.

Wymaga w tym miejscu dodania, że także w orzeczeniu jednostki diagnostyczno-orzeczniczej I stopnia prawidłowo podano okres zatrudnienia skarżącej w spółce C.sp. z o.o.

Odnosząc się do podniesionego w toku postępowania zarzutu strony, że PPIS przesłał sporządzoną przez siebie kartę oceny narażenia zawodowego już po wydaniu orzeczenia przez jednostkę diagnostyczno-orzeczniczą I stopnia wskazać trzeba, że w związku z tym zarzutem PPIS zwrócił się o zajęcie stanowiska w sprawie oraz o ewentualne zweryfikowanie orzeczenia lekarskiego. Jednostka diagnostyczno-orzecznicza I stopnia, we wspomnianym już wcześniej piśmie z dnia 7 października 2021 r., podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w orzeczeniu z dnia 28 lutego 2021 r. i zwróciła uwagę, że informacja dotycząca narażenia zawodowego podczas zatrudnienia strony w spółce [...] sp. z o.o. strony była podana przez pracodawcę tj. [...] sp. z o.o. a także wynikała z szerokiej wiedzy, posiadanej w tym zakresie przez lekarzy orzeczników.

W nawiązaniu do stanowiska strony skarżącej, zdaniem której stwierdzony u niej zespół cieśni obu nadgarstków winien być kwalifikowany jako choroba zawodowa podnieść trzeba, że (subiektywna) opinia skarżącej, która nie ma wiedzy specjalistycznej w zakresie istotnym dla sprawy, nie mogła stanowić dla organu (a także i dla Sądu) kontrargumentu wobec stanowiska zajętego w sprawie przez lekarzy specjalistów upoważnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Jak trafnie akcentuje w zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji, lekarz orzecznik wydając orzeczenie lekarskie kieruje się wiedzą medyczną, uwzględnia całość doniesień naukowych i wydaje bezstronne orzeczenie. Subiektywne przekonanie skarżącej o zawodowym tle choroby nie może zatem doprowadzić do obalenia opinii lekarskich wydanych w sprawie przez jednostki orzecznicze I i II stopnia, które to opinie – jak już Sąd wyjaśnił – mają walor opinii biegłego.

W sprawie, do oczekiwanego przez stronę skutku (obalenia orzeczeń lekarzy orzeczników) nie mógł również doprowadzić zawarty w skardze wniosek o powołanie przez Sąd biegłych lekarzy z dziedziny neurologii i ortopedii, który to wniosek Sąd oddalił na rozprawie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.). Ustosunkowując się do tego wniosku wskazać trzeba, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego w takim zakresie jak to ma miejsce przed sądem powszechnym. Sąd administracyjny nie przesłuchuje świadków i co do zasady nie dopuszcza dowodów poza wyjątkiem wskazanym w treści art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Za poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt III FSK 1132/21 powtórzyć trzeba, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Przywołany przepis wyraźnie stanowi o przeprowadzeniu dowodu, a nie o prowadzeniu postępowania dowodowego.

Odnosząc się końcowo do zarzutu strony, że drętwienie rąk strona odczuwała już w 2005 r. podczas pracy w A. sp. z o.o., co nie zostało w sprawie uwzględnione trzeba wskazać, co zostało już zasygnalizowane na wstępie rozważań, że dla stwierdzenia choroby zawodowej istotny jest okres pojawienia się pierwszych udokumentowanych objawów chorobowych, w czasie narażenia zawodowego lub w okresie roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, co reguluje załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W przypadku zespołu cieśni nadgarstka, prawodawca przyjął, że takim decydującym okresem, umożliwiającym uznanie tej choroby za chorobę zawodową jest okres roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. W sprawie, pierwsze udokumentowane objawy choroby zespołu cieśni nadgarstka znajdują się w dokumentacji lekarskiej strony z 2011 r. Skarżąca nie może zatem skutecznie zarzucać, że w sprawie pominięto objawy choroby ujawnione już w 2005 r. Jak już Sąd pokreślił ma wstępie, lekarze orzecznicy uznali, że rozpoznanie i rozwój choroby zespołu cieśni nadgarstka (obu nadgarstków) wystąpił w czasie jej zatrudnienia w spółce [...] sp. z o.o.

Odnosząc się do kwestii innych schorzeń strony, które w ocenie lekarzy orzeczników dodatkowo wykluczają zawodowe tło choroby, trzeba wskazać, że argumentacja lekarzy orzeczników dotycząca innych możliwych przyczyn neuropatii ma charakter jedynie uzupełniający. Zasadniczą bowiem przesłanką odmowy rozpoznania choroby zawodowej był brak zawodowego uwarunkowania sprawczości choroby w postaci zespołu cieśni nadgarstka prawego i lewego. Jak wynika ze stanowiska lekarzy orzeczników analizujących narażenie zawodowe strony w spółce [...] sp. z o.o., podczas pracy w tej spółce strona wykonywała różnorodne czynności, kore nie maiły charakteru ruchów monotypowych. Czynności sprzątania angażowały różne grupy mięśniowo-szkieletowe, a tempo pracy nie było wymuszone. To zatem brak zawodowych uwarunkowań stanowił zasadniczą przesłankę z powodu której odmówiono stronie stwierdzenia choroby zawodowej. Jedynie walor uzupełniający ma zatem argumentacja organu przestawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że brak pracy w narażeniu zawodowym nie był jedyną przesłanką odmowy, albowiem także i przebieg oraz charakter zespołu bólowego kręgosłupa dodatkowo wykluczał uznanie zawodowej etologii schorzenia w postaci zespołu cieśni nadgarstka.

Kierując się zaprezentowaną argumentacją, Sąd oddalił skargę strony, o czym na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.