Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 246/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 101 ust. 2 i 7
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 6 czerwca 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy Ż. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Burmistrzem Gminy Ż. a Burmistrzem Miasta B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku R. K. o przyznanie pomocy i objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym postanawia: wskazać Burmistrza Miasta B. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 4 grudnia 2018 r. Burmistrz Gminy [..] wniósł o rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny sporu o właściwość między nim a Burmistrzem Miasta [..] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. K. o objęcie świadczeniem opieki zdrowotnej i finansowej.

W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu Burmistrz Gminy [..] wskazał, że w dniu 25 października 2018 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [..] wpłynął wniosek R. K. o objęcie świadczeniem opieki zdrowotnej i finansowej. Postanowieniem z [..] października 2018 r. Burmistrz Miasta [.] przekazał wniosek do rozpatrzenia do Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [..] w oparciu o przepis art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Zdaniem organu przekazującego, na terenie miasta [..] wnioskodawca przebywa jedynie czasowo.

Wnioskodawca wskazał także, że R. K. nie tyle czasowo przebywa na terenie miasta [.], co wręcz tam zamieszkuje. We wniosku z 25 października 2018 r. R. K. wskazał bowiem, że "zamieszkały obecnie w [..] ul. [..]". Tym samym właściwym do rozstrzygnięcia sprawy jest Burmistrz Miasta [..], na terenie którego działania zamieszkuje wnioskodawca (art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej).

W odpowiedzi na wniosek, Burmistrz Miasta [.]. powołał się na treść art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1510), zgodnie z którym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Oznacza to, że o właściwości organu decyduje wyłącznie miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym.

Organ wskazał, że z dokumentów złożonych przez R. K. wraz z wnioskiem z 25 października 2018 r. wynika, że jego miejsce zamieszkania znajduje się w miejscowości [..]. Wynika to z zapisów dokumentacji medycznej – skierowania do szpitala, skierowania do poradni specjalistycznej, karty informacyjnej jak również z oświadczenia R. K., że na terenie Miasta [.] przebywa, a nie zamieszkuje. W takiej sytuacji zasadne było uznanie, że Burmistrz Miasta [..] nie jest organem właściwym do załatwienia wniosku R. K. o objęcie prawem do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i przekazanie zgodnie z właściwością.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór zaistniały na gruncie rozpoznawanej sprawy ma charakter negatywny, gdyż zarówno Burmistrz Gminy [..], jak i Burmistrz Miasta [..] uznają się za organy niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku R. K. o przyznanie pomocy objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.

Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy (art. 101 ust. 1 ustawy), chyba że jest to osoba bezdomna, to wówczas jest to ostatnie miejsce jej zameldowania (ust. 2).

Powołana ustawa nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a zatem przy jego ustaleniu należy posłużyć się uregulowaniem zawartym w art. 25 kc, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że miejscem pobytu stałego osoby fizycznej jest miejscowość, w której koncentrują się jej czynności życiowe, bez względu na adres zameldowania. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny, tj. przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wewnętrzny, tj. wola, zamiar stałego pobytu. Oba te elementy muszą występować łącznie. Nie stanowi zatem o miejscu zamieszkania w rozumieniu tego przepisu fakt, że występuje jedna ze wskazanych w nim przesłanek, polegająca na samym tylko zamieszkaniu w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu. O stałym pobycie osoby fizycznej na danym terenie decyduje założenie w danej miejscowości centrum swoich spraw osobistych i majątkowych. W ten sposób uzewnętrzniany jest zamiar stałego pobytu w danej miejscowości.

Z przedstawionych wcześniej okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że rozstrzygnięcie sporu o właściwość w pierwszej kolejności wymaga ustalenia, czy R.K. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, a jeśli nią nie jest należy ustalić miejsce jego zamieszkiwania. Zgodnie z w/w przepisem osoba bezdomna to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

Sytuacja życiowa R. K. nie pozwala uznać go za osobę bezdomną w świetle przesłanek zawartych zarówno w pierwszej, jak i w drugiej części cytowanego przepisu. Jak bowiem wynika z dokumentacji nadesłanej wraz z wnioskiem, zainteresowany jest zameldowany na pobyt stały w domu rodzinnym w [..], ul. [..]. Zwrócić należy uwagę, że swój wniosek z dnia 25 października 2018 r. skierował do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [..], choć zaznaczył, że zamieszkuje w [..], ul. [..]. Takie same dane zostały przez niego wskazane do karty pobytu szpitalnego w [..] sp. z.o.o., w którym był hospitalizowany w okresie od 27 września do 22 października 2018 r. Z przekazanego Sądowi materiału dowodowego wynika, że zainteresowany dysponuje lokalem mieszkalnym położonym na terenie Miasta [..], w którym zamieszkuje. Z akt sprawy nie wynika także, aby został definitywnie pozbawiony możliwości powrotu do domu w [..], lecz nie traktuje tego miejsca jako miejsce swojego pobytu.

Analiza stanu faktycznego prowadzi do wniosku, że R.K., pomimo zameldowania na pobyt stały w rodzinnej miejscowości, tj. [..] przy ul. [..], nie przebywa tam i od kilku lat koncentruje swoje życie w Gminie [..], gdzie podejmował się różnych drobnych prac dorywczych, zaś aktualne miejsca pobytu traktuje jako ośrodek interesów życiowych i wiąże z nim swoje plany na przyszłość. W czasie choroby nie powrócił do miejsca zameldowania. Zwrócić należy uwagę, iż w chwili doznania urazu rozpoczął leczenie w szpitalu położonym na terenie Miasta [..]. W trudnych sytuacjach życiowych, a taką bez wątpienia jest choroba, naturalnym zachowaniem człowieka, jest poszukiwanie pomocy w miejscu, które uznaje on za centrum swojego życia, w którym koncentrują się jego sprawy, znajomi i inne osoby bliskie mogące zapewnić mu wsparcie. Do przekonania takiego prowadzi posługiwanie się adresem pod którym aktualnie przebywa. Podwójne dane adresowe R. K. wskazał we wniosku z 25 października 2018 r. oraz podał do karty informacyjnej ze szpitala.

Biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, iż na gruncie niniejszej sprawy zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organem właściwym do rozpatrzenia sprawy R.K. jest Burmistrz Miasta [..].

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.