Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1122/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 3
law: Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia  rodzinne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak /sprawozdawca/, Protokolant Referent – stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją znak [...] z dnia [...] lipca 2014 r. Wójt Gminy P (dalej: "Wójt", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3, art. 16a, art. 20 ust. 3, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm., zwana dalej "u.ś.r."), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012, poz. 959) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013, poz. 267, ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), orzekł o odmowie przyznania W K (dalej: "skarżąca", "strona") specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad H K (dalej: "matka", "uprawniona").

Organ I instancji wskazał, że wnioskiem z 27 czerwca 2014 r. skarżąca wystąpiła o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką H K, ur. [...] r. Uprawniona legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności Nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe. Jest osobą samotną (wdowa), jej małżonek zmarł 9 grudnia 1988 r. Uprawniona posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha przeliczeniowych. Skarżąca również posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha przeliczeniowych, nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Z przedstawionych przez stronę świadectw pracy wynika, że ostatnio była zatrudniona od 3 stycznia 2009 r. w L Sp. z o.o. W na podstawie umowy o pracę, która została rozwiązana z upływem okresu, na który była zawarta, tj. 7 maja 2009 r. Od maja 2009 r. jest zarejestrowana

w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Skarżąca mieszka z matką i faktycznie sprawuje nad nią stałą opiekę. Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny.

Łączny dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego, określonego

w art. 5 ust. 2 u.ś.r., czyli kwoty 623 zł na osobę, bowiem miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł.

Organ I instancji wskazał, iż w związku z faktem, że ostatnie zatrudnienie strony ustało na skutek rozwiązania umowy o pracę z upływem czasu na jaki była zawarta, tj. z dniem 7 maja 2009 r., a znaczny stopień niepełnosprawności u uprawnionej został orzeczony w dniu 25 lutego 2013 r., nie istnieje związek między ustaniem zatrudnienia,

a koniecznością sprawowania opieki. Tym samym, nie została spełniona ustawowa przesłanka rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W odwołaniu wniesionym na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wskazała, że jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy, bez prawa do zasiłku. Z uwagi na niepełnosprawność uprawnionej, nie może podjąć zatrudnienia, ponieważ sprawuje całodobową opiekę nad matką. Pozostaje zatem bez jakichkolwiek środków do życia.

Decyzją znak [...] z dnia [...] września 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu sprawy, Kolegium wskazało, że prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, ustalonego zgodnie z art. 16a u.ś.r., ustala się na okres zasiłkowy od 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że uprawniona legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności

w R z dnia 25 lutego 2013 r. nr 8211/35178/13 o zaliczeniu jej na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności. W orzeczeniu tym wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 8 stycznia 2013 r. Uprawniona jest wdową, natomiast skarżąca jest panną, osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP w Zwoleniu bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, mieszka z matką, innych dochodów nie posiada. Nie podejmuje prac dorywczych z powodu sprawowania osobistej, całodobowej opieki nad chorą przewlekle matką. Na niej, jako córce osoby wymagającej opieki, ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki.

Dochód miesięczny rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł i nie przekroczył kwoty ustawowego kryterium dochodowego, tj. 623 zł.

Oceniając powyższe Kolegium stwierdziło, że zostały spełnione niektóre przesłanki wskazane w art. 16a ust. 1 i ust. 2 u.ś.r.: matka skarżącej legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, skarżąca sprawuje stałą opiekę nad matką, obciąża ją obowiązek alimentacyjny wobec matki, dochód w przeliczeniu na osobę nie przekroczył progu dochodowego wynoszącego 623 zł. Jednakże strona nie spełniła przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku

z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.

Organ odwoławczy podał w tym zakresie, iż jak wynika z akt sprawy niniejszej, ostatnim miejscem zatrudnienia skarżącej była L Sp. z o.o. w W, gdzie była zatrudniona od 3 stycznia 2009 r. do 7 maja 2009 r. Stosunek pracy ustał

w wyniku rozwiązania umowy o pracę z upływem okresu, na który była zawarta, zgodnie z art. 30 § 1 pkt 4 Kodeksu pracy. Z kolei jak wynika z orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności, znaczny stopień niepełnosprawności u uprawnionej datuje się od 8 stycznia 2013 r. W dacie ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności dla uprawnionej, skarżąca od 2009 r. nie pracowała.

Kolegium oceniło więc, że w czasie ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy na matkę oraz w czasie uzyskania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności skarżąca nie pozostawała w zatrudnieniu, ani nie wykonywała innej pracy zarobkowej rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Zatem strona nie zrezygnowała z zatrudnienia z powodu konieczności stałej opieki nad niepełnosprawną matką.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił orzeczenia sądów administracyjnych potwierdzających jego stanowisko.

Odnosząc się natomiast do argumentów odwołania wskazał, że przepisy u.ś.r. określają warunki i sposób ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego,

a decyzja w tym przedmiocie nie ma charakteru uznania administracyjnego. Niespełnienie jednej z przesłanek skutkuje odmową przyznania tego zasiłku. Sprawowanie przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką i pozostawanie bez środków do życia nie mogą zmienić rozstrzygnięcia.

Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożyła skarżąca, wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji. Strona wskazała na ustalenia Kolegium, które uznało, że skoro zaprzestała zatrudnienia w 2009 r., to nie jest osobą, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku

z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Tymczasem właśnie tak jest, że strona świadomie rezygnuje z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką, która ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności i wymaga stałej całodobowej opieki innej osoby. Nie może zatem podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bo nie ma osoby, która mogłaby się opiekować matką. Wobec tego błędna wykładnia "rezygnacji

z zatrudnienia" doprowadziła organy administracji do błędnej, zdaniem skarżącej, decyzji o odmowie przyznania przedmiotowego zasiłku.

Wskazała, iż wedle definicji zawartej w słowniku PWN - Warszawa 1983, słowo "rezygnacja" znaczy "odstępowanie dobrowolne od czegoś, dawanie za wygraną zrzekanie się czegoś dobrowolnie". A więc wykładnia językowa przemawia na korzyść strony. Również wykładnia celowościowa potwierdza słuszność żądania. Celem powołanego przepisu jest bowiem rekompensata dla osób, które muszą sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i z tego powodu rezygnują, również na przyszłość, z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na czas sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, która jest konieczna w konkretnej sytuacji.

Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą

w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż specjalny zasiłek opiekuńczy jest świadczeniem, wprowadzonym do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) zmieniającej tę ustawę z dniem

1 stycznia 2013 r. Przesłanki nabycia specjalnego zasiłku opiekuńczego zostały sformułowane w art. 16a ust. 1 i ust. 2 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem – według jego brzmienia w dacie wydania zaskarżonej decyzji - specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439, zwana dalej: "k.r.o.") ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Poza tym specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r., tj. kwoty 623 zł. Przepisy art.

5 ust. 4-9 tej ustawy stosuje się odpowiednio.

Jednocześnie art. 16a ust. 8 u.ś.r. wskazuje, że zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa

w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; 4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa

w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego,

o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa

w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny spełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wynikającej

z ust. 1 art. 16a u.ś.r. Bezsporne bowiem jest, że na skarżącej, jako córce osoby legitymującej się znacznym stopniem niepełnosprawności, ciąży - zgodnie z przepisami k.r.o. obowiązek alimentacyjny. Spełnione zostało też kryterium dochodowe, a rodzinny wywiad środowiskowy wskazuje, że skarżąca, zamieszkując z matką, faktycznie sprawuje nad nią stałą opiekę.

Podkreślić należy, że w znowelizowanej ustawie o świadczeniach rodzinnych nie ma przepisu wykluczającego osobę bezrobotną od możliwości uzyskania świadczenia,

o jakim mowa w art. 16a ust. 1. Przytoczony powyżej przepis art. 16a ust. 8 u.ś.r. zawiera przesłanki wyłączające prawo do omawianego świadczenia, wyliczając

w sposób enumeratywny kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Katalog tych osób ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych

z mocy ustawy świadczenia, o jakim mowa w art. 16a ust. 1, nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia.

Treść analogiczną do wyrażonej w art. 16a ust. 8 u.ś.r. zawiera też art. 17 ust. 5 u.ś.r. Również w tej regulacji, dotyczącej zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca uregulowane tym przepisem świadczenie. Obydwie te instytucje prawne zbliża do siebie fakt, że skuteczność starań o obydwa te świadczenia została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 i art. 16a ust. 1 u.ś.r.).

Uregulowanie zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.

o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.), definiując pojęcie bezrobotnego wskazuje, że jest to osoba, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania.

Ocena spełnienia przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego powinna odbywać się wyłącznie na gruncie ustawy

o świadczeniach rodzinnych. W dotychczasowym orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że treść art. 17 ust. 5 u.ś.r. nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkuje natomiast w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia, stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (zob. wyrok WSA z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 312/13, publ. cbosa).

Status osoby bezrobotnej nie może więc eliminować takiej osoby z grona tych, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 u.ś.r., który określa w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07 (publ. cbosa) trafnie wskazał, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, to z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Oznacza to, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., a dopiero fakt pobrania takiego świadczenia pozbawia ją statusu bezrobotnego.

Powyższe uwagi zachowują swą aktualność także w stosunku do art. 16a u.ś.r., bowiem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest przesłanką przyznania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (zob. wyrok WSA z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 463/13, wyrok WSA z dnia 8 sierpnia 2013 r. , sygn. akt II SA/Go 555/13, wyrok WSA z dnia 3 grudnia 2013 r., II SA/Łd 1026/13; także wyrok WSA z dnia 27 listopada 2013 r., IV SA/Po 965/13, publ.cbosa).

Te generalne uwagi poczynione na tle podobieństw instytucji specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego nie mogą jednak abstrahować również od różnic w zakresie ich regulacji. Otóż o ile świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje w sytuacji, gdy osoba wskazana w art. 17 ust. 1 u.ś.r. zarówno nie podejmuje, jak i rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, o tyle specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje wtedy (według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji), gdy osoby wskazane w ustawie rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki. Ustawodawca rozróżnia zatem przesłankę "niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" od przesłanki "rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Wykładnia systemowa ustawy nakazuje zatem zweryfikować językowe znaczenie zwrotu "rezygnuje

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", które mogłoby być w tym znaczeniu rozumiane zarówno jako rezygnacja z możliwości podjęcia zatrudnienia lub pracy zarobkowej, jak i jako rezygnacja z zatrudnienia rzeczywiście wcześniej istniejącego. Skoro jednak ustawodawca w jednym akcie normatywnym regulującym różne świadczenia rodzinne przewidział przesłankę "niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" i nie wprowadził tej przesłanki w regulacji specjalnego zasiłku opiekuńczego, to należy przyjąć, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego przesłanka "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" powinna być rozumiana jak rezygnacja z zatrudnienia rzeczywiście wcześniej istniejącego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Powyższa wykładnia dostrzegalna w orzecznictwie sądów administracyjnych jest jednak korygowana przez Naczelny Sąd Administracyjny rezultatami wykładni celowościowej. W wyroku z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt I OSK 1442/14 NSA wskazał, że art. 16a ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.ś.r. zawiera tożsamy hipotetyczny stan faktyczny – sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z ww. wskazaniami. Występuje zatem tożsamy hipotetyczny stan faktyczny w zakresie zabezpieczenia prawa człowieka do egzystencji w zachowaniu przyrodzonej godności człowieka. Tożsamość hipotetycznego stanu faktycznego stanowi podstawę do konstytucyjnej wykładni przesłanki różnicującej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego – przesłanki zakresowo ograniczającej – "rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Przy wykładni tego uregulowania należy odrzucić przyjętą wykładnię językową, wyłączającą z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, która nie podejmuje zatrudnienia. Zasadniczy element normy prawnej regulującej specjalny zasiłek opiekuńczy i świadczenie pielęgnacyjne wyłącza różnicowanie sytuacji osób, które nie podejmują zatrudnienia od osób, które rezygnują z zatrudnienia przy przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wykładnią zatem pojęcia "rezygnuje z zatrudnienia" należy objąć również stan faktyczny "nie podejmuje zatrudnienia". Taka wykładnia ma pełne umocowanie w wartościach przyjętych w preambule Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gwarantującej godność człowieka pozbawionego zdolności do samodzielnej egzystencji, w konstytucyjnej zasadzie demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej oraz konstytucyjnej zasadzie równości wobec prawa.

Takie wartości przyświecają wprowadzeniu zmiany art. 16a ust. 1 ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), który w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2015 r. stanowi, iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej –

w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jako zasadniczą przyczynę odmowy przyznania dochodzonego świadczenia organy orzekające w sprawie podały okoliczność, że wnioskująca o powyższe skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu opieki nad matką, bowiem jej stosunek pracy

w L Sp. z. o.o. w W, trwający od 3 stycznia 2009 r., ustał 7 maja 2009 r. z upływem okresu, na który była zawarta umowa. Natomiast niepełnosprawność jej matki, zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R z dnia 25 lutego 2013 r. nr 8211/35178/13 o zaliczeniu na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności, datuje się od 8 stycznia 2013 r.

W realiach niniejszej sprawy i w świetle prokonstytucyjnej wykładni art. 16a ust. 1 u.ś.r., z powyższym stanowiskiem organów administracji nie można się zgodzić. Wprawdzie formalnie skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia, gdyż rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło na skutek upływu czasu, na jaki umowa została zawarta,

a w dacie rozwiązania stosunku pracy matka skarżącej nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, która jak wskazano wyżej została orzeczona dopiero od 8 stycznia 2013 r., to jednak brak aktywności zawodowej skarżącej po ustaniu zatrudnienia pozostawał w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką i powinien być kwalifikowany jako "niepodejmowanie zatrudnienia" uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Odmowa przyznania tego świadczenia z przyczyn wskazanych w uzasadnieniach decyzji obydwu instancji stanowiła – w stanie faktycznym niniejszej sprawy - wyraz niewłaściwej wykładni, a w konsekwencji wadliwego zastosowania art. 16a ust. 1 u.ś.r., co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowało treść zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy uwzględnią wskazaną wyżej ocenę prawną w zakresie wykładni art. 16a ust. 1 u.ś.r.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. (punkt 2 wyroku).