Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 157/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, 69 ust. 1, 85 ust. 4, 87 ust. 1 i 4 pkt 1 i 93 ust. 1 art. 109 ust. 1 i 5 i art. 110
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 68 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 28, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 215/10 w sprawie ze skargi M. W. P. Spółki z o.o. w Z. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1.oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz M. W. P. Spółki z o.o. w Z. G. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej jako: Prezes NFZ) z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] października 2010 r., stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu i zasądził od Prezesa NFZ na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją Nr [...]Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) z dnia [...] listopada 2009 r., wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) oraz art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej: K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego w imieniu [...] w [...] (przedsiębiorca, skarżący), przez pełnomocnika - radcę prawnego od decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w dniu [...] października 2009 r. w sprawie stwierdzenia, że p. [...] (pracownik) podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresach: od 01.06.2005 r. do 17.06.2005 r., od 20.06.2005 r. do 29.07.2005 r., od 01.08.2005 r. do 31.08.2005 r., od 01.09.2005 r. do 05.10.2005 r., od 06.10.2005 r. do 04.11.2005 r., od 07.11.2005 r. do 30.11.2005 r., od 02.01.2006 r. do 31.01.2006 r., od 02.02.2006 r. do 10.03.2006 r., od 10. 03.2006 do 10.04.2006 r., od 11.04.2006 r. do 25.04.2006 r., od 01.05.2006 r. do 31.05.2006 r., od 01.06.2006 r. do 30.06.2006 r., od 01.07.2006 r. do 11.08.2006 r., od 11.08.2006 r. do 30.09.2006 r., od 01.10.2006 r. do 30.11.2006 r., od 02.11.2006 r. do 10.03.2007 r., od 12.03.2007 r. do 30.04.2007 r., od 02.05. 2007 r. do 31.05.2007 r., od 01.06.2007 r. do 27.07.2007 r., od 01.08.2007 r. do 31.08.2007 r., od 15.08.2007 r. do 30.09.2007 r., od 01.10.2007 r. do 31.10.2007 r., od 01.11.2007 r. do 30.11.2007 r., od 01.02.2008 r. do 05.03.2008 r., od 01.04.2008 r. do 30.04.2008 r., od 01.05.2008 r. do 05.06.2008 r., z tytułu umów cywilnoprawnych o charakterze umów o świadczenie usług, do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu, nazwanych przez strony "umowami o dzieło", zawartych z: [...],[...], umorzono postępowanie odwoławcze.

Powodem umorzenia było to, że w ocenie organu odwoławczego spółka, jako płatnik, nie jest stroną postępowania dotyczącego stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Zdaniem organu, stronami takiego postępowania byli jedynie właściwy miejscowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz [...] Odwołujący się jest płatnikiem składek, a zatem w myśl art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych przedmiotowa decyzja została doręczona mu jako osobie zainteresowanej.

[...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu odwoławczego. Podniosła, że postępowanie administracyjne dotyczyło jej interesu prawnego i obowiązku jako płatnika składek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję za błędne uznał stanowisko organu, iż skarżąca Spółka nie jest stroną postępowania w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahenta [...] z uwagi na brak jej interesu prawnego.

Zdaniem WSA, interesu prawnego nie wywodzi się z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje, lecz z wynikającego z przepisów prawa, rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku miedzy strefą jej indywidualnych praw a prowadzonym postępowaniem.

Sąd I instancji wskazał, że w myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia. Zgodnie z art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia /.../ składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego zamawiający. Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 omawianej ustawy osoby, o których mowa w art. 85 (płatnicy) są obowiązane bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15 dnia następnego miesiąca. Na podstawie art. 87 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy składki na ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia są opłacane i ewidencjonowane w ZUS, który następnie, zgodnie z art. 87 ust. 6, przekazuje je do centrali Funduszu.

Z powyższych uregulowań Sąd I instancji wywiódł, że ustalenie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez NFZ, iż badana umowa ma charakter umowy zlecenia, powoduje dalsze ustalenie w drodze decyzji, że osoba wykonująca pracę na podstawie tej umowy podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Stwierdzenie w drodze decyzji podlegania zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu powoduje jednocześnie, iż zleceniodawca uzyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorcy. Rozstrzygnięcie o podleganiu zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa zatem wprost na sferę prawną zleceniodawcy, gdyż stawia go w pozycji płatnika składek za okres objęty umową i ubezpieczeniem.

Według WSA okoliczność, że wysokość zaległości zostanie określona później odrębną decyzją wydaną w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez ZUS, z udziałem płatnika, nie zmienia faktu, że to w postępowaniu decydującym o statusie ubezpieczonego rozstrzyga się jednocześnie status płatnika. Płatnik ma więc własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu. Tylko w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym badany jest charakter umowy będącej źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Później ta kwestia jest już przesądzona. Ustalenie, że chodzi o umowę, z którą wiąże się obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, pociąga za sobą wydanie decyzji o objęciu strony tej umowy (zleceniobiorcy) ubezpieczeniem zdrowotnym. Ustalenie w drodze decyzji podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa jednak na sfery prawne dwóch podmiotów: zleceniodawcy jako płatnika składek i zleceniobiorcy jako ubezpieczonego. Zleceniodawca staje się płatnikiem składek, zaś ubezpieczony staje się zobowiązanym do sfinansowania składki. Zatem obie strony umowy mają interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu rozstrzygającym o charakterze łączącej je umowy i stwierdzającym o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

W konkluzji Sąd I instancji uznał, że organ administracji z pominięciem powyższych uregulowań prawa materialnego wadliwie ocenił, że płatnik nie ma interesu prawnego do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jego pracownika (kontrahent). Rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania odwoławczego jest w tej sytuacji błędne. Niewłaściwe było również wskazanie dodatkowo jako podstawy prawnej art. 105 § 1 K.p.a. (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 5 lipca 1995 r. w sprawie OPS 16/98, publ. ONSA 1999 4 poz. 119), co samo w sobie nie miało jednak wpływu na uchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej.

Ponadto Sąd I instancji wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ drugiej instancji powinien rozpoznać merytorycznie odwołanie płatnika.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Prezes NFZ, zaskarżając to orzeczenie w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi lub o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1. art. 109 ust. 1 i 5 i art. 110 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej poprzez ich nieuwzględnienie, a z których jednoznacznie wynika, że organy Funduszu rozpatrują indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń, a tym samym, że czym innym jest kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, a czym innym obowiązek płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne - co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

Wyrokowi zarzucono też naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i uchyleniu zaskarżonej decyzji w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenie wyroku w zakresie:

1) pominięcia przez organ art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. "e", art. 69 ust. 1, art. 85 ust. 4, art. 87 ust. 1 i 4 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych skutkujących naruszeniem art. 28 k.p.a. i błędnym przyjęciu że Skarżący miał interes prawny do występowania w charakterze strony w toczącym się przed Prezesem NFZ postępowaniem dotyczącym objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahenta,

2) naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i błędne przyjęcie, że rozstrzygnięcie organu o umorzeniu postępowania było nieuprawnione, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej podniesiono, że stronami postępowania, w wyniku którego wydano zaskarżoną decyzję był [...], którego decyzja dotyczyła oraz ZUS w [...] na wniosek którego wszczęte zostało postępowanie. O ile w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), wydawane przez ZUS decyzje są doręczane osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek, to w postępowaniu przed organami NFZ, płatnik, w tym przypadku [...]., nie była stroną prowadzonego postępowania, gdyż postępowanie nie dotyczyło jej interesu prawnego lub obowiązku, a przepisy prawa materialnego nie wymieniały płatnika wśród podmiotów, które mogły żądać podjęcia przez organ określonej czynności.

Nadto WSA zarzucono, że pominął w wyroku normy art. 109 ust. 1 i 5 oraz art. 110 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, z których wynika, że organy Funduszu rozpatrują indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego i ustalenia prawa do świadczeń, a tym samym, czym innym jest kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, a czym innym obowiązek płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od organu administracji publicznej na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do tego, że Sąd I instancji pominął treść przepisów art. 109 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 110 ustawy o świadczeniach, z których wynika, że organy Funduszu rozpatrują indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, a kwestia składek na to ubezpieczenie należy do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1993 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) i w konsekwencji wadliwie przyjął, że płatnik tych składek ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu dotyczącym kwestii objęcia Kazimierza Ryczkowskiego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.

Naczelny Sąd Administracyjny tych zarzutów nie podziela.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis art. 28 k.p.a. status strony wiąże z pojęciem interesu prawnego. Nie budzi już wątpliwości pogląd, że interes prawny strony postępowania administracyjnego może mieć swoje źródło nie tylko w przepisach prawa administracyjnego materialnego, ale również w innych normach należących do prawa materialnego, w szczególności prawa cywilnego (por. R. Kędziora "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", W-wa 2005, s. 105-106). Nie jest też sporne stanowisko, że "związek normatywny między interesem prawnym lub obowiązkiem danego podmiotu a postępowaniem administracyjnym wyraża się w tym, że postępowanie "dotyczy" interesu prawnego lub obowiązku tego podmiotu. Postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu w tym sensie, że w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu. W pierwszym przypadku postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu w sposób bezpośredni w tym znaczeniu, że decyzja administracyjna rozstrzyga o jego prawach i obowiązkach, w drugim – postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku innego podmiotu w sposób pośredni, bowiem decyzja nie rozstrzyga wprost o jego prawach i obowiązkach lecz jedynie oddziaływa na jego prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z tym podmiotem" (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 258–259; por. też H. Knysiak-Molczyk "Glosa do wyroku NSA z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt II GSK 59/06 opubl. OSP 2007/4/42).

W tej sprawie ustalenie przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w decyzji z dnia [...] października 2009 r., iż [...] podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego powoduje, że [...] w [...] jako płatnik tych składek będzie zobowiązana – na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o świadczeniach – bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne. Przy czym zgodnie z art. 93 ust. 1 tej ustawy składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie będą podlegały ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.

W świetle powyższych regulacji należy więc podzielić pogląd WSA w Warszawie, że postępowanie przed organem Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ma wpływ na prawa i obowiązki płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne. Płatnik ma więc własny i aktualny interes prawny do uczestniczenia w tym postępowaniu, gdyż decyzja stwierdzająca o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa na jego status prawnomaterialny. Okoliczność, że podmiotem finansującym składki jest sam ubezpieczony nie ma tutaj decydującego znaczenia, gdyż wykonawcą obowiązku nałożonego na mocy art. 69 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 4 i art. 87 ust. 1 i ust. 3 ustawy o świadczeniach jest właśnie płatnik. W świetle treści art. 1a pkt 20 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954) w zw. z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych to płatnik jest zobowiązanym do zapłacenia składki m.in. na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny – w składzie orzekającym w niniejszej sprawie – nie podzielił stanowiska prezentowanego w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 378/10, że "z faktu, iż jak wynika z art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych płatnik "oblicza" składki na ubezpieczenie zdrowotne, "odprowadza je", wywieść można jedynie, że są to czynności techniczne, co uzasadnia przyjęcie interesu faktycznego (...)". Skoro bowiem płatnik jest obowiązany bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 87 ust. 1 ustawy), a w przypadku ich nieopłacenia składki te podlegają ściągnięciu w trybie i na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 93 ust. 1 ustawy), to nie można uznać, iż płatnika obciążają jedynie "czynności techniczne".

Statusu płatnika jako strony w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym nie zmienia okoliczność, iż zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w razie sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych Zakład wydaje decyzję osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek, skoro kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ma znaczenie "przesądzające" o obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne. Decyzje, o których stanowi art. 38 ust. 1 ostatnio powołanej ustawy, wydawane są przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i jak wynika z art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c/ tej ustawy dotyczą one wymierzania, pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne i powadzenia rozliczeń z płatnikami składek. Decyzje te mogą być zaskarżane zgodnie z art. 83 ust. 2 tej ustawy tylko w zakresie wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Do kompetencji ZUS nie należą natomiast sprawy dotyczące samego objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W tym zakresie właściwym jest – zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach – dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu.

Jak podkreślił Sąd Apelacyjny w Katowicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 czerwca 2008 r. "skoro istotą sporu pomiędzy stornami dotyczącego obowiązku odprowadzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne pozostawała kwestia występowania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego ubezpieczonej, to przed wydaniem zaskarżonej decyzji wymiarowej koniecznym było uzyskanie przez organ rentowy prawomocnej decyzji dyrektora właściwego oddziału wojewódzkiego Funduszu rozstrzygającej o tej kwestii" (por. wyrok SA w Katowicach z dnia 24.06.2008 r., sygn. akt III AUa 1880/07, opubl. Biul. SAKa 2009/2/34; zbiór lex nr 504167).

W świetle powyższych rozważań należy uznać, że Sąd I instancji trafnie zauważył, iż "(...) w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym badany jest charakter umowy będącej źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Później ta kwestia jest już przesądzona".

W związku z powyższym, skoro stroną tej umowy jest zleceniodawca, czy też zamawiający dzieło, to nie zasługuje na akceptację pogląd, iż nie ma on interesu prawnego w uczestniczeniu w postępowaniu dotyczącym ustalenia treści tej umowy, skoro ustalenia w tym zakresie dotyczą również jego interesów chronionych w odpowiednich przepisach kodeksu cywilnego (umowa zlecenie – art. 734 i nast. k.c., czy też umowie o dzieło – art. 627 i nast. k.c.).

W tej sytuacji WSA trafnie uznał, że [...] w [...]ma status strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez NFZ, mającym na celu ustalenie w drodze decyzji, iż skarżący wykonując umowę o świadczenie usług zawartą z nią podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, gdyż jest ona płatnikiem składek z tego tytułu. Skoro [...] nie brała udziału w charakterze strony, jak również nie zostały jej doręczone decyzje organów I i II instancji, to Sąd I instancji w oparciu o powołane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przepisy zasadnie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

Jedynie na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skoro Sąd I instancji uchylił decyzje organów obu instancji i stwierdził, że nie podlegają one wykonaniu, to organ winien ponownie rozpoznać sprawę, a nie tylko odwołanie skarżącej. Okoliczność ta nie miała jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia albowiem nie została podniesiona w skardze kasacyjnej.

Z tych zatem przyczyn brak było podstaw do uznania zarzutów skargi kasacyjnej za uzasadnione.

Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 204 pkt 2 p.p.s.a.