Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1481/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, ust 1, art. 184, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 61 ust 1i ust 2 pkt 1, art. 140 aa ust 1 i  ust 4, pkt 1lit a i b
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1637/14 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1637/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddalił skargę.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.

W dniu [...] października 2013 r., w miejscowości K., na drodze krajowej nr [...] został zatrzymany do kontroli pojazd członowy złożony z ciągnika samochodowego [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą o nr rej. [...], którym kierował M. J. Ustalono, że pojazdem wykonywany był w imieniu strony krajowy transport drogowy rzeczy z C. do S., a przedmiotem przewozu były dachówki ceramiczne (ładunek podzielny), po częściowym rozładunku towaru w O. W wyniku dokonanych pomiarów ustalono, przy nacisku drugiej osi pojazdu silnikowego 11,0 ton, na drodze, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10,0 ton, przekroczenie o 1,0 tonę (przekroczenie o 10 %).

Kierowca zeznał w trakcie kontroli, że towar został załadowany w C. [...] października 2013 r., następnie po dojechaniu do O., część towaru tj. ok. 3 palety dachówek ceramicznych została [...] października 2013 r. rozładowana. Podczas kontroli pojazd został doprowadzony do stanu normatywnego w wyniku przeładowania części towaru.

Decyzją z [...] stycznia 2014 r. Warmińsko – Mazurski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na M. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [A.] z siedzibą w B. (dalej: Strona, Skarżący), karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1 p.r.d., w wysokości: 5.000 zł - za brak zezwolenia kategorii lll -VI, w związku z art. 140ab ust. 2 tej ustawy.

Główny Inspektor Transportu Drogowego (nazywany dalej GITD) decyzją z [...] marca 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.), art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, dalej: p.r.d.) oraz art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260, dalej: u.d.p.), po rozpatrzeniu odwołania M. S. utrzymał w mocy decyzję Warmińsko – Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2014 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5.000 złotych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz.U. z 2012 r. poz. 1061), droga krajowa nr 63 na odcinkach GRANICA PAŃSTWA - WĘGORZEWO - GIŻYCKO - PISZ - KISIELNICA - ŁOMŻA - ZAMBRÓW - CERANÓW - SOKOŁÓW PODLASKI - SIEDLCE /DROGA 2/, RADZYŃ PODLASKI /DROGA 19/ - WISZNICE - SŁAWATYCZE - GRANICA PAŃSTWA została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton.

W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, że stosownie do art. 2 ust. 35 lit. b) p.r.d., ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Brak jest zatem jakichkolwiek wątpliwości, zdaniem organu, co do podzielności przewożonego ładunku. Organ uznał, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii IV.

Organ dodał, że pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych: [...] i [...], które w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu z datą ważności do 28 lutego 2014 r. dla wagi o nr [...] i do 31 października 2014 r. dla wagi o nr [...]. Dokumenty te zostały okazane kierującemu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...] z dnia [...] października 2013 r.

Organ wskazał, że nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. Strona nie dostarczyła także takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o powyższą regulację. GITD stwierdził, że podmiot wykonujący przejazd posiadając wiedzę na temat ładunku który podjął się przetransportować powinien był podjąć kroki celem takiego załadunku, aby pojazd po wykonaniu czynności załadunkowych był normatywny na całej trasie przejazdu. W gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia.

GITD stwierdził, że strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d., jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

M. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), oddalił skargę.

Sąd I instancji wskazał, że w sprawie nie budzi wątpliwości stan faktyczny ustalony przez organ I instancji w zakresie przekroczenia dopuszczalnego nacisku drugiej osi zatrzymanego do kontroli pojazdu członowego o jedną tonę, na drodze krajowej nr 63, po której mogą poruszać się pojazdy o nacisku pojedynczej osi do 10 ton, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

WSA wskazał, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że powyższe przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi stanowiło naruszenie art. 64 ust. 2 p.r.d., zgodnie z którym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. WSA podniósł, że obie kategorie zezwoleń nie miały zastosowani p.r.d., lp. 1, dotyczy dróg gminnych, powiatowych i wojewódzkich, podczas gdy przedmiotowa sprawa dotyczy drogi krajowej, natomiast zezwolenie kategorii II, jak stanowi art. 64b ust. 1 tej ustawy, jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej. Przewożonym ładunkiem były dachówki ceramiczne stanowiące zgodnie z art. 2 pkt 35b p.r.d., ładunek podzielny, czyli ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Pojazd natomiast w świetle art. 2 pkt 35a p.r.d., stanowił pojazd nienormatywny, czyli pojazd, którego nacisk pojedynczej osi wraz z ładunkiem był większy od dopuszczalnych, przewidzianych dla przedmiotowej drogi w przepisach o drogach publicznych.

WSA wskazał również, że organy Inspekcji Transportu Drogowego, prawidłowo ustaliły wysokość nałożonej kary.

Sąd I instancji wskazał, iż skarżący nie kwestionuje wskazanych powyżej ustaleń faktycznych i prawnych organów Inspekcji Transportu Drogowego. Zakwestionował zaś, iż organy nie uznały okoliczności częściowego rozładowania towaru w Olsztynie, jako okoliczności wyłączającej odpowiedzialność skarżącego za naruszenie z art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. WSA wskazał również, że zdaniem skarżącego w wyniku wyładowania, znajdujących się w tylnej części naczepy dwóch palet ładunku o wadze ok. 2 ton, mimo obniżenia całkowitej masy pojazdu, mogło dojść do zmiany wartości nacisku na poszczególnych osiach.

Sąd I instancji wskazał, że nie stwierdził naruszenia art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., przez organy Inspekcji Transportu Drogowego.

WSA podniósł, że w aktach administracyjnych znajduje się protokół z kontroli zawierający podpisane przez kierowcę oświadczenie o tym, że został pouczony o prawie żądania drugiego ważenia. Wyniki ważenia zostały ustalone po dokonaniu odliczenia 2% wartości wagi, jako marginesu błędu, a stwierdzone naruszenie dotyczy przekroczenie dopuszczalnego nacisku na jedną oś, co zostało ustalone w wyniku ważenia nacisku tej osi, a nie w wyniku zliczania wartości wyników ważenia nacisków poszczególnych osi. WSA wskazał, że organy Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania, nie kwestionowały normatywności pojazdu w chwili jego załadunku w Chojnicach, dlatego też WSA wskazał, że w jego ocenie zbędnym byłoby przeprowadzanie, wnioskowanego przez Skarżącego, dowodu z przesłuchania załadowcy.

Sąd nie stwierdził w sprawie naruszenia przez organy Inspekcji Transportu Drogowego przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy jak i naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniósł M. S., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, orzeczenia reformatoryjnie w trybie art. 188 p.p.s.a. i uchylenia zaskarżonych decyzji oraz umorzenie postępowania; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu; oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi Sądu I instancji zarzucił:

a. naruszenie prawa materialnego tj. art. 140aa ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy w stosunku do skarżącego zachodziły przesłanki do zastosowania art. 140aa ust. 4 ustawy prawo o ruchu drogowym.

b. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 140 aa ust. 4 ustawy prawo o mchu drogowym poprzez błędne uznanie, że zachowanie należytej staranności przez przewoźnika ma miejsce, gdy przewoźnik wielokrotnie na różnych etapach przewozu waży pojazd.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie zostałam oparta na podstawie kasacyjnej określonej w art.174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa materialnego przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.

Niewątpliwie w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie jest kwestionowany przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną. W tym zakresie skarga kasacyjna nie formułuje żadnych zarzutów. Natomiast z petitum skargi kasacyjnej wynika, że w ramach naruszenia prawa materialnego kasator zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art.140aa ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchy drogowym poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy w ocenie kasatora zachodziły przesłanki do zastosowania regulacji prawnej zawartej w treści art.140aa ust.4 tej ustawy oraz zarzuca Sądowi I instancji błędną wykładnię art.140aa ust.4 ustawy poprzez wadliwe uznanie, że zachowanie należytej staranności przez przewoźnika ma miejsce, gdy wielokrotnie na różnych etapach przewozu waży pojazd.

Konstrukcja zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej wymaga rozpoznania w pierwszej kolejności zarzutu odnoszącego się do błędnej wykładni art.140aa ust.4 p.r.d, bowiem od prawidłowego rozumienia przepisu określającego przesłanki egzoneracyjne, a więc okoliczności, których wystąpienie skutkuje uwolnieniem przewoźnika od odpowiedzialności za naruszenie prawa związane z realizowanym przewozem, zależy zakres postępowania dowodowego w celu ustalenia tych przesłanek, a także wskazanie podmiotu na którym spoczywa ciężar ich dowodzenia.

W ocenie NSA rozpoznającego skargę kasacyjną w tym składzie, podzielić należy stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 9 czerwca 2016 roku wydanego w sprawie sygnatura akt II GSK 156/15, w którym wskazano, że wobec braku definicji należytej staranności, o której mowa w art.140aa ust.4 pkt 1 lit.a p.r.d., należy posłużyć się regulacją zawartą w art.355 § 2 k.c. wiążącą należytą staranność wymaganą od podmiotów gospodarczych z zawodowym charakterem prowadzonej działalności. Oznacza to, że podmiot wykonujący przewóz jest zobligowany do staranności wymaganej od przewoźnika, czyli staranności profesjonalisty. Zachowanie należytej staranności przez przewoźnika należy wiązać między innymi z właściwą oceną posiadanych informacji o przewożonym ładunku.

Ponadto podkreślić należy, że z treści art.61 ust.1 p.r.d. wynika, iż ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, a przepis art.61 ust.2 pkt 1 wskazuje, że ładunek umieszcza się na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogę. Trafnie podkreśla Sąd I instancji, że kastor posiadając wiedzę wynikającą również z dokumentów przewozowych oraz mając świadomość co do czasu i miejsca częściowego rozładunku pojazdu winien przewidzieć, że może dojść do nierównomiernego rozłożenia ciężaru i nienormatywnego obciążenia osi. Jednocześnie podkreślić należy, że to podmiot odpowiedzialny za naruszenie musi wykazać, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Zasadnie więc Sąd I instancji ocenił, iż skarżący kasacyjnie nie wykazał zaistnienia okoliczności egzoneracyjnych, o których mowa w art.140aa ust.4 pkt 1 lit.a i b p.r.d.

W związku z powyższym, skoro z okoliczności faktycznych, które nie zostały w żaden sposób zakwestionowane w skardze kasacyjnej, wynika jednoznacznie, że w rozpoznawanej sprawie był wykonywany przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym a więc takim, którego nacisk pojedynczej osi wraz z ładunkiem był większy od dopuszczalnych nacisków przewidzianych dla drogi, po której ten przejazd był realizowany oraz fakt, że przejazd ten był wykonywany bez wymaganego zezwolenia, stosownie do treści art.140aa ust.1 skutkuje nałożeniem kary pieniężnej.

W tym stanie rzeczy w ocenie NSA brak jest podstaw do uznania, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa wskazanych w petitum skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. oraz art.204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.