Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1068/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Joanna Skiba, Protokolant ref. staż. Agata Abramowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2018 r. sprawy ze skargi H. A. i A. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku H. A. oraz A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1994 r. nr [...], stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 31 601 m2 oraz odpłatne nabycie prawa własności budynków, budowli i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie, w części dotyczącej działek o nr [...] i nr [...].

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 1994 r. na podstawie art. 2 ust 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (t.j. z 1992 r. Dz. U. Nr 91, poz. 455) stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości.

H. A. oraz A. K. pismem z dnia [...] listopada 2015 r. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 1994 r. w części dotyczącej części obecnych działek o nr: [...] i [...], podnosząc, że w momencie wydania decyzji uwłaszczeniowej przez Wojewodę [...] w obrocie prawnym pozostawał nierozpatrzony wniosek "dekretowy" dotyczący przedmiotowych gruntów. Po jego rozpatrzeniu Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. umorzył przedmiotowe postępowanie o stwierdzenie nieważności. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu nieważnościowym.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, H. A. oraz A. K. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazali, że Minister Infrastruktury i Budownictwa błędnie zbadał stan faktyczny i prawny co do istnienia przesłanek uwłaszczenia przedmiotowej nieruchomości i w konsekwencji błędnie uznał, że wnioskodawcy nie legitymują się interesem prawnym, a więc nie mają przymiotu strony do zainicjowania postępowania nieważnościowego. Zdaniem wnioskodawców, ostateczne rozpatrzenie wniosku dekretowego potwierdza zasadność ich roszczeń do uwłaszczonego gruntu zgłoszonych na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Minister stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że H. A. i A. K. są następcami prawnymi S. A., byłego właściciela działek nr [...] i nr [...], które weszły w skład działek nr [...] i nr [...], a obecnie zostały scalone i stanowią działkę nr [...]. Swój interes prawny wywodzą z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy z uwagi na nierozpoznane w dacie uwłaszczenia, tj. w dniu 5 grudnia 1990 r., roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego spornej nieruchomości. Z akt niniejszej sprawy wynika jednak, że decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił H. A. przyznania prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego część działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], położonego przy ul. [...] (obecnie ul. [...], ul. [...], ul. [...]). Decyzja ta nie została zaskarżona w ustawowym terminie do Wojewody [...], a zatem stała się ostateczna. Oznacza to, że w dniu [...] października 2013 r. ostateczną decyzją rozstrzygnięto o roszczeniach przedwojennych właścicieli nieruchomości warszawskiej. W tej sytuacji w dacie składania wniosku o stwierdzenie nieważności (pismo z dnia [...] listopada 2015 r.) rozstrzygnięto już ostateczną decyzją o prawach i roszczeniach przedwojennych właścicieli nieruchomości. Powoduje to, że w dacie składania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej skarżący nie mogli już powoływać się na roszczenia, w przedmiocie których zapadła ostateczna decyzja. Zatem aktualnie skarżący nie mogą powoływać się na roszczenia wywodzone z art. 7 dekretu warszawskiego, a tym samym na prawa i roszczenia do przedmiotowej nieruchomości. Nawet ustalenie, że w dniu 5 grudnia 1990 r. takie roszczenia przysługiwały skarżącym, nie powoduje, że aktualnie przysługuje im interes prawny we wszczęciu i prowadzeniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Zakończenie postępowania i wydanie przez Prezydenta [...] decyzji z dnia [...] października 2013 r. odmawiającej przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu przesądziło o braku legitymacji do ubiegania się o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1994 r. i pozbawiło wnioskodawców możliwości powoływania się na przysługujące roszczenia do spornej nieruchomości. W niniejszej sprawie zaszła zatem przeszkoda do merytorycznego rozpoznania sprawy w postaci braku legitymacji wnioskodawców, a więc konieczne było jej umorzenie na podstawie art. 105 § 1 kpa.

Na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli H. A. i A. K.. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego, czyli:

- art. 105 § 1 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że z uwagi na brak interesu prawnego skarżących w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej nadzorcze postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe i w związku z tym podlega umorzeniu, podczas gdy z uwagi na fakt, że w dniu 5 grudnia 1990 r. wniosek dekretowy poprzednika prawnego skarżących pozostawał nierozpoznany, legitymują się oni stosownym interesem prawnym do wszczęcia postępowania nadzorczego wobec decyzji uwłaszczeniowej, a w sprawie zachodzą okoliczności pozwalające na stwierdzenie, że w sprawie doszło do wydania decyzji uwłaszczeniowej z rażącym naruszeniem prawa,

- art. 6 i art. 7 w związku z art. 156 kpa poprzez ich niezastosowanie polegające na niewszczęciu postępowania nadzorczego wobec decyzji uwłaszczeniowej z urzędu wobec negatywnego rezultatu badania interesu prawnego skarżących na dzień złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności lub wydania zaskarżonej decyzji, podczas gdy organ nadzoru, wobec przedłożenia mu dokumentów i okoliczności wskazujących na oczywistą wadliwość decyzji uwłaszczeniowej, winien był wszcząć postępowanie nadzorcze wobec decyzji uwłaszczeniowej z urzędu, pomimo negatywnego rezultatu badania interesu prawnego skarżących na dzień złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności lub wydania zaskarżonej decyzji,

- art. 107 § 3 w związku z art. 140 i art. 127 § 3 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na braku ustosunkowania się przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2017 r. co do braku możliwości zweryfikowania przez organ nadzoru faktycznego występowania w dniu 5 grudnia 1990 r. praw osób trzecich w postaci roszczeń zgłoszonych w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przed wydaniem ostatecznej decyzji dekretowej przez powołane do tego organy; podczas gdy Minister Infrastruktury i Budownictwa powinien był odnieść się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do ww. zarzutów i ocenić prawidłowość wskazanej przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. kolejności procedowania wniosku dekretowego oraz wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej, a także wskazanych zależności pomiędzy postępowaniem dekretowym oraz postępowaniem nadzorczym wobec decyzji uwłaszczeniowej i w końcu możliwości potwierdzenia faktu istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. praw osób trzecich w postaci roszczeń zgłoszonych w trybie art. 7 ust. 1 dekretu przez organ nadzoru przed wydaniem ostatecznej decyzji dekretowej, w której to decyzji dopiero dochodzi do potwierdzenia spełnienia lub niespełnienia formalnych wymagań stawianym wnioskom dekretowym,

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, czyli:

- art. 2. ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej należy uwzględniać wyłącznie stan faktyczny i prawny istniejący w dniu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej oraz istniejący w momencie rozpatrzenia takiego wniosku, w wyniku czego organ błędnie stwierdził, iż w stosunku do skarżących - w momencie składania przez nich wniosku o stwierdzenie nieważności - w obrocie prawnym funkcjonowała już ostateczna decyzja dekretowa odmownie rozpoznająca wniosek dekretowy ich poprzednika prawnego i tym samym w momencie złożenia wniosku nie legitymowali się oni prawami osób trzecich w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, podczas gdy w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej uwzględniać należy jedynie stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r., a wszelkie zdarzenia następujące po tej dacie i skutkujące nawet utratą praw osób trzecich w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej (jak na przykład wydanie odmownej decyzji dekretowej) są irrelewantne dla badanego przez organ naruszenia praw osób trzecich, które nastąpić musiało już w dacie 5 grudnia 1990 r.,

- art. 28 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że skarżącym nie przysługiwały w dniu 5 grudnia 1990 r. do uwłaszczonej nieruchomości prawa osób trzecich w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, co skutkowało przyjęciem, że wszczęte nadzorcze postępowanie administracyjne nie dotyczyło interesu prawnego Skarżących, w wyniku czego organ błędnie stwierdził, iż Skarżący nie mają przymiotu strony w nadzorczym postępowaniu administracyjnym; podczas gdy z przedłożonych do akt postępowania dokumentów jednoznacznie wynika, że w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawał nierozpoznany wniosek dekretowy poprzednika prawnego skarżących wskazujący na istnienie w dniu 5 grudnia 1990 r. do uwłaszczonej nieruchomości praw osób trzecich w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, co z kolei świadczy o interesie prawnym skarżących determinującym ich przymiot strony w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej,

- art. 2. ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ nadzoru w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej byłby upoważniony do badania zasadności istniejących w dniu 5 grudnia 1990 r. roszczeń do uwłaszczonego gruntu zgłoszonych w trybie art. 7 ust. 1 dekretu, pomimo braku decyzji ostatecznie rozpatrującej wniosek dekretowy dawnych właścicieli; podczas gdy organ nadzoru nie jest umocowany do badania zasadności roszczeń zgłoszonych w trybie art. 7 ust. 1 dekretu, a zatem o rzeczywistym istnieniu roszczeń do uwłaszczonego gruntu warszawskiego w dniu 5 grudnia 1990 r. świadczyć może jedynie ostateczna decyzja dekretowa wydana przez właściwy organ, dopiero na podstawie której organ nadzoru może oceniać faktyczne występowanie w dniu 5 grudnia 1990 r. praw osób trzecich do uwłaszczonego gruntu, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej.

Uzasadniając skargę, skarżący podkreślili, że w ich ocenie, z uwagi na fakt, że w dniu 5 grudnia 1990 r. wniosek dekretowy pozostawał nierozpoznany, mieli oni interes prawny determinujący ich przymiot strony w nadzorczym postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 kpa, bez względu na moment rozpatrzenia owego wniosku dekretowego. Ostateczne rozpatrzenie wniosku dekretowego, które miało miejsce po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej i przed wszczęciem w stosunku do niej postępowania nadzorczego, pozwoliło na potwierdzenie zasadności roszczeń do uwłaszczonego gruntu zgłoszonych w trybie art. 7 ust. 1 dekretu i tym samym na stwierdzenie rzeczywistego istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. praw osób trzecich do uwłaszczanej nieruchomości. Tak więc zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili również dalsze argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Kluczowe zagadnienie, które wystąpiło w niniejszej sprawie, stanowi kwestia materialnoprawna. W sprawie należy bowiem rozstrzygnąć, czy następca prawny byłego właściciela tzw. nieruchomości warszawskiej, któremu właściwy organ, prawomocną i ostateczną decyzją, wydaną na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej, posiada interes prawny, by (po wydaniu odmownej decyzji "dekretowej") wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej, opartej na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79 poz. 464, ze zm.) w sytuacji, gdy przedmiotem obu decyzji jest ten sam grunt.

W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie natomiast z art. 28 kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego nie zostało przy tym zdefiniowane ustawowo, ale doczekało się bogatego orzecznictwa, które przyjmuje, że jest to pojęcie o charakterze materialnoprawnym. Interes prawny warunkujący posiadanie przez dany podmiot przymiotu strony w określonym postępowaniu, musi zatem wynikać z przepisu prawa materialnego, czyli z normy prawa, stanowiącej podstawę ustalenia praw lub obowiązków. Innymi słowy musi istnieć norma prawa, przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania decyzji. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że posiadanie interesu prawnego w danym postępowaniu administracyjnym wymaga, by ten interes był: osobisty, własny, indywidualny, konkretny, aktualny i dający się obiektywnie stwierdzić. Od tak pojmowanego interesu prawnego odróżnia się natomiast interes faktyczny, polegający na tym, że dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem określonej sprawy administracyjnej, ale nie może jednak tego zainteresowania oprzeć na konkretnym przepisie prawa, mającym stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.

Odnosząc powyższe do rozpatrywanego w niniejszej sprawie stanu faktycznego, wskazać należy, że zawarte w skardze zarzuty dotyczące zarówno naruszenia przez organ nadzoru zarówno przepisów postępowania (art. 6 i art. 7 w związku z art. 156 kpa, art. 28 kpa i art. 105 § 1 kpa), jak i prawa materialnego (art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy) uznać należy za niezasadne.

W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości uwłaszczenie następuje z mocy prawa, według stanu prawnego obowiązującego w dniu 5 grudnia 1990 r. i oznacza przekształcenie istniejącego prawa zarządu w prawo rzeczowe wymienione w powołanym przepisie, przy czym uwłaszczenie to nie mogło naruszać praw osób trzecich. W związku z powyższym, w sytuacji, w której została wydana decyzja o uwłaszczeniu obejmującym dawną nieruchomość warszawską, nie ulega wątpliwości, że były właściciel tej nieruchomości lub jego następca prawny ma interes w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, gdy została ona wydana przed rozpatrzeniem tzw. wniosku dekretowego. Takie prawo daje mu fakt posiadania roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu dawnej nieruchomości, mającego swoje źródło we wspomnianym wyżej art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Jednakże w sytuacji, kiedy prawomocną i ostateczną decyzją, wydaną na podstawie art. 7 ust. 1 powołanego dekretu, organ odmówi byłemu właścicielowi (jego następcy) prawa użytkowania wieczystego, to osoba taka nie może już wylegitymować się żadnym prawem rzeczowym (ekspektatywą takiego prawa) do przedmiotowego gruntu. Z tego powodu osoba taka powinna jeszcze w trakcie trwania postępowania wywołanego tzw. wnioskiem dekretowym wystąpić o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej i dopiero po pozytywnym dla niej zakończeniu tego postępowania nadzorczego kontynuować postępowanie dotyczące ustanowienia użytkowania wieczystego (dawniej własności czasowej). W rozpoznawanej sprawie sytuacja wyglądała jednak odmiennie. Dopiero bowiem po zakończeniu postępowania z wniosku dekretowego ostateczną decyzją Prezydent [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...], którą organ odmówił H. A. przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu, skarżący (pismem dnia [...] listopada 2015 r.) zdecydowali się zainicjować postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Taka kolejność działań musiała w tym przypadku skutkować wydaniem przez organ nadzoru na podstawie art. 105 § 1 kpa decyzji umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1994 r. ze względu na brak przymiotu strony podmiotów wnioskujących o wszczęcie tego postępowania. Strona skarżąca utraciła bowiem ewentualny status strony w postępowaniu, które obecnie chciała zainicjować. W dacie wniesienia żądania skarżący nie mogli już bowiem wskazać żadnego przepisu prawa materialnego, z którego wynikałby ich interes prawny w postępowaniu nadzorczym. Zatem wbrew stanowisku skarżących nie można było w analizowanym przypadku twierdzić, że na dzień złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej posiadali oni tytuł prawnorzeczowy do przedmiotowych działek, a zatem że są oni osobą trzecią w rozumieniu art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. Skoro na dzień złożenia wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego roszczenie oparte na przepisie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. po stronie skarżących już nie istniało, to fakt pozostawania w obrocie prawnym decyzji uwłaszczeniowej nie miał już żadnego wpływ na ich sytuację prawną. Przypomnieć w tym miejscu wypada, że interes prawny musi być aktualny i konkretny, a nie tylko hipotetyczny. Oznacza to, że niezasadny jest zawarty w skardze pogląd, że organ nadzoru niesłusznie odmówił skarżącym statusu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej z 1994 r.

Oznacza to, że podstawy takiego interesu prawnego w sprawie nie może stanowić art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ponieważ decyzja uwłaszczeniowa nie naruszyła praw skarżących, albowiem w stanie z dnia rozpoznania wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej wiadome jest, że brak było podstaw (również na dzień 5 grudnia 1990 r.) do ustanowienia na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego gruntu, o czym przesądza decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] października 2013 r. Poza granicami niniejszej sprawy pozostaje zaś rozstrzyganie przez sąd administracyjny o legalności tej decyzji, od której strony nie wniosły odwołania. Wobec posiadania przez nią przymiotu ostateczności i pozostawania w obrocie prawnym, jej skutków nie może pominąć ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny, godziłoby to bowiem w art. 16 § 1 i art. 269 kpa, jak też w chronioną w państwie prawnym pewność obrotu prawnego (art. 2 Konstytucji). Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości rzeczywiście niedopuszczalne było uwłaszczenie osób prawnych, jeżeli do gruntu pozostającego w ich zarządzie nie został rozpoznany wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej, jednak wynika to z faktu, że uwłaszczenie to nie mogło naruszać praw osób trzecich, a rozpoznanie wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy mogło prowadzić do stwierdzenia istnienia takich praw osób trzecich. W niniejszej sprawie jest zaś wiadome z ostatecznej i wywołującej skutki prawne decyzji z dnia [...] października 2013 r., że takie prawa osób trzecich nie istniały, gdyż tzw. wniosek dekretowy został rozpatrzony odmownie.

Z powyższych względów aktualnej i realnej podstawy interesu prawnego wnioskodawców nie stanowił także art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Regulacja ta stanowiła podstawę aktualnego i realnego interesu prawnego w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] października 2013 r. Jednak wobec rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowych działek, nie sposób na podstawie przepisów dekretu formułować twierdzeń o uprawnieniu spadkobierców byłego właściciela do tego gruntu tak długo, dopóki decyzja z dnia [...] października 2013 r. wywołuje skutki prawne. Skutkiem prawnym zaś tej decyzji jest to, że skarżący aktualnie nie posiadają prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu ani roszczenia o jego ustanowienie. Nie mogą zaś opierać swojego interesu prawnego na hipotetycznym założeniu, że wzruszenie decyzji uwłaszczeniowej doprowadzić może w dalszej kolejności do czynności prawnych prowadzących do uzyskania uprawnień do nieruchomości, gdyż świadczy to jedynie o interesie przyszłym i niepewnym, nie zaś aktualnym i realnym.

Przedstawione zapatrywanie Sądu orzekającego koresponduje ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyrokach z dnia: 15 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 332/15, 17 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 841/15, 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1741/15 oraz 21 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3155/15.

Podsumowując, stwierdzić należy, że cechą interesu prawnego jest jego realność, tzn. musi on istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes hipotetyczny, przeszły czy przyszły. Wynik postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej musi mieć wpływ na sytuację prawną byłych właścicieli (ich spadkobierców), tj. na ich roszczenia do ustanowienia użytkowania wieczystego. Interes prawny byłych właściciele nierozerwalnie wiąże się więc z dochodzeniem roszczeń dekretowych, wykazywaniem, że uwłaszczenie narusza ich prawa tym przedmiocie. W niniejszej sprawie decyzja uwłaszczeniowa, w chwili rozpatrywania wniosku przez organ nadzoru, nie mogła mieć już żadnego wpływu na prawa wnioskodawców do ustanowienia użytkowania wieczystego, skoro sprawa ta została już ostatecznie (negatywnie dla wnioskodawców) rozstrzygnięta. Oznacza to, że posiadali oni ewentualny interes prawny jedynie do momentu ostatecznego negatywnego rozpatrzenia wniosku dekretowego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) orzekł jak w sentencji.