Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 133/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie: NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) WSA Włodzimierz Kubik Protokolant stażystka Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2004 r. sprawy ze skargi K. C. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie obowiązku przedłożenia dokumentacji w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające go postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia [...] i orzeka, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia [...] S. i T. J. domagali się sprawdzenia legalności istnienia budynku gospodarczego zlokalizowanego na posesji K. C. przy ul. [...] w B. Po przeprowadzeniu w dniu [...] oględzin tego budynku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art.81c ust.1 pkt 1, art.80 ust.2 pkt 1, art.81 i art.83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz.1126 ze zm., obecnie Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz.2016 – zwanej dalej prawem budowlanym z 1994 r.) nakazał K. C. przedłożyć w terminie do [...] wymienione w tym postanowieniu dokumenty celem rozpatrzenia możliwości uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego budynku gospodarczego. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że objęty postępowaniem obiekt o wymiarach 5,80 x 5,00 m i wysokości 2,80 m został wybudowany według jego wyglądu kilkadziesiąt lat temu. Według właściciela posesji K. C. budynek ten został wzniesiony w [...] za zgodą Gminy S. Na tą okoliczność nie przedłożył on jednak żadnych dokumentów twierdząc, że ze względu na upływ czasu od zakończenia budowy uległy one zniszczeniu. Dalej organ orzekający podał, że zgodnie z ustawą z dnia 24.10.1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz.229 ze zm. – zwanej dalej prawem budowlanym z 1974 r.) budowa takiego budynku wymagała pozwolenia na budowę, które właściciel obiektu miał obowiązek przechowywać przez okres istnienia obiektu (wraz z zatwierdzonym planem realizacyjnym). Wobec braku takich dokumentów brak jest podstaw do przyjęcia "legalności" wybudowania tego obiektu. Nałożone obowiązki przedłożenia dowodu dysponowania nieruchomością na cele budowlane, planu zagospodarowania działki, inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wraz z orzeczeniem technicznym o stanie technicznym budynku oraz protokołu kontroli instalacji elektrycznej w budynku mają na celu doprowadzenie budynku do zgodności z obowiązującymi przepisami.

W zażaleniu na to postanowienie K. C. wniósł o jego uchylenie twierdząc, że objęty nim budynek wybudował zgodnie z prawem i wymaganiami Urzędu Gminy w S. W czasie budowy budynku był właścicielem gospodarstwa rolnego, budynek wchodził w skład zagrody tego gospodarstwa i z uwagi na jego powierzchnię zabudowy (do 30 m2) nie wymagał pozwolenia na budowę tylko zgłoszenia, które to zgłoszenie zostało przez niego dokonane. Lokalizacja budynku została uzgodniona w Urzędzie Gminy S. i nie naruszała własności sąsiadów. O zakończeniu budowy zgłosił razem z informacją o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zażalenia tego nie uwzględnił i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się na treść art.138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art.81 ust.1 i art.84 prawa budowlanego z 1994 r. W uzasadnieniu postanowienia podtrzymał ustalenia i stanowisko organu niższej instancji. Stwierdził także, iż żalący się nie może powoływać się na zniszczenie dokumentów dotyczących budowy obiektu skoro zgodnie z treścią art.63 prawa budowlanego ma on obowiązek ich przechowywania przez okres istnienia obiektu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. C. wniósł o uchylenie w/w postanowienia organu odwoławczego jako wydanego z naruszeniem prawa budowlanego z 1974 r. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1974 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz.U. Nr 8, poz.48 ze zm. – zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego). Uzasadniając to żądanie podtrzymał w ogólnym zarysie twierdzenia zawarte wcześniej w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. Dodatkowo powołał się na treść § 44 pkt 3 i 4 oraz § 28 pkt 4.1 w/w rozporządzenia oraz podał, że budynek jest użytkowany zgodnie z jego przeznaczeniem a jego lokalizacja nie narusza praw osób trzecich.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i przeprowadzając analizę wymienionych w skardze przepisów rozporządzenia w sprawie nadzoru architektoniczno-budowlanego. Powołał się nadto na treść § 34 w zw. z § 55 tego rozporządzenia zgodnie z którym spoczywał na skarżącym obowiązek przechowywania planu realizacyjnego i projektu spornego obiektu. Podał również, że realizacja nałożonych na skarżącego obowiązków ma na celu m.in. zapewnienie bezpieczeństwa korzystających z obiektu osób.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Postanowienia organów obu instancji ostać się nie mogą aczkolwiek z innych niż powołanych w skardze powodów, które Sąd nie będąc związany zarzutami skargi wziął pod rozwagę z urzędu (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 – zwanej dalej ustawą p.s.a.) w zw. z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 – zwanej dalej ustawą p.w.u.p.). W orzeczeniach organów obu instancji nie zostało wprost wypowiedziane, czy organy te przyjęły, że objęty postępowaniem obiekt budowlany został wybudowany bez wymaganego prawem pozwolenia na jego budowę. Należy się jedynie domyślać takiego ich stanowiska. Skoro jednocześnie zostało ustalone, iż obiekt ten został wybudowany w [...] to do jego legalizacji będą miały zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art.103 § 2 prawa budowlanego z 1994 r. W pierwszej kolejności należało więc zbadać określone w art.37 prawa budowlanego z 1974 r. przesłanki wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego. Dopiero w dalszej kolejności

mogą być podejmowane czynności i wydawane orzeczenia zmierzające do legalizacji takiego obiektu. Bezprzedmiotowe byłoby bowiem np. przeprowadzenie inwentaryzacji architektonicznej obiektu i badanie jego stanu technicznego w sytuacji gdyby m.in. został on wybudowany na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie był i nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę (art.37 ust.1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r.). W takiej bowiem sytuacji nie byłoby możliwości legalizacji tego obiektu wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Podobna sytuacja miałaby miejsce gdyby np. sporny obiekt powodował niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art.37 ust.1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r.). W tym kontekście należałoby zatem m.in. ustalić (w przypadku wcześniejszego wykluczenia zaistnienia przesłanek z art.37 ust.1 pkt 1) usytuowanie przedmiotowego budynku w odniesieniu do granicy działki oraz istniejących w sąsiedztwie zabudowań oraz oddziaływanie obiektu na korzystanie z tych zabudowań i działek sąsiednich.

Dopiero w dalszej kolejności mogłaby być wydana decyzja oparta na treści art.40 prawa budowlanego z 1974 r. Z decyzji takiej powinno jednak wynikać z jakich to konkretnie przepisów prawa nałożone taką decyzją obowiązki wypływają. Tylko bowiem wówczas zasadne będzie stwierdzenie, iż realizacja tych obowiązków ma na celu doprowadzenie obiektu budowlanego lub terenu nieruchomości do stanu zgodnego z przepisami w rozumieniu tej normy prawnej (art.40). Decyzji opartej na treści art.40 prawa budowlanego z 1974 r. nie może zastąpić postanowienie oparte na treści art.81c ust.1 prawa budowlanego z 1994 r. Z postanowienia takiego powinno wynikać zresztą także realizacji jakich to konkretnie obowiązków mających swoje źródło w konkretnych przepisach materialnoprawnych ma służyć jej wykonanie (tego postanowienia), który to wymóg również nie został spełniony. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak jest też zdaniem Sądu dostatecznych podstaw do przyjęcia, że nałożone na skarżącego zaskarżonym postanowieniem obowiązki miały przygotować "materiał" do wydania decyzji opartej na treści art.40 prawa budowlanego z 1974 r. (pomijając już wcześniejsze wykluczenie zaistnienia przesłanek z art.37 tego prawa). Po pierwsze z nałożonych postanowieniem organu I instancji obowiązków tylko dwa tj. obowiązek przedłożenia orzeczenia o stanie technicznym obiektu oraz obowiązek przedłożenia protokołu kontroli instalacji elektrycznej są objęte hipotezą art.81c prawa budowlanego z 1994 r. i to nie ust.1 pkt 1 a ust.2 tej normy prawnej (który to przepis nie został przez organy orzekające w ogóle podany). Pozostałe obowiązki nie dotyczą bowiem dokumentów związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego w rozumieniu art.81c ust.1 pkt 1 tego prawa. Po drugie skoro nie zostało wcześniej ustalone, że w obiekcie funkcjonuje instalacja elektryczna to niedopuszczalne było nałożenie obowiązku (nawet warunkowo) przedłożenia protokołu jej kontroli. Po trzecie zaś, organy orzekające w żaden sposób nie wykazały, że istnieją jakieś uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego tak prostego obiektu, które to wątpliwości dawałyby ewentualnie podstawy do nałożenia obowiązku sporządzenia w tym przedmiocie przez uprawnioną osobę orzeczenia. Być może wystarczyłyby odpowiednio opisane w protokole, oględziny obiektu.

Wobec niewyjaśnienia i nierozważenia sprawy w przedstawionych wyżej kierunkach, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy postanowienia organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art.145 § 1 pkt 1c i art.135 w zw. z art.134 § 1 ustawy p.s.a.

Wytyczne co do dalszego kierunku postępowania wynikają wprost z przedstawionych wyżej uchybień.

Odnosząc się zaś do zarzutów skarżącego co do bezpodstawności postępowania sprawdzającego legalność wybudowania przez niego spornego budynku, to nie zasługują one zdaniem Sądu na akceptację. W szczególności nie jest wystarczające jego twierdzenie, nie poparte żadnymi obiektywnymi dowodami, że budynek ten został wybudowany w oparciu o dokonane w Urzędzie Gminy S. i wymagane wówczas zgłoszenie. Jak to bowiem słusznie zwrócono uwagę w zaskarżonym postanowieniu oraz w odpowiedzi na skargę, na skarżącym spoczywał obowiązek przechowywania dokumentów dotyczących tego obiektu przez okres jego istnienia (art.63 prawa budowlanego z 1994 r. oraz § 34 ust.2 w zw. z § 55 rozporządzenia w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego). Skarżący nie wykazał przy tym aby ewentualnie do utraty tych dokumentów doszło bez jego winy. Wbrew twierdzeniom skarżącego z przepisów Działu 3 przedmiotowego rozporządzenia nie wynika także aby objęty postępowaniem obiekt mógł być wzniesiony bez wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę. Wreszcie organ nie mógł też zwolnić skarżącego z obowiązku uzyskania takiego pozwolenia skoro nie zostało wykazane a nawet podnoszone, że jest to obiekt według projektu typowego lub powtarzalnego w rozumieniu § 44 ust.9 tego rozporządzenia. Należy podzielić przy tym zawartą w odpowiedzi na skargę analizę przepisów tego rozporządzenia – powołanych w skardze. W konsekwencji budowa tego obiektu wymagała zgodnie z treścią art.28 ust.1 w zw. z art.2 i art.3 prawa budowlanego z 1974 r. oraz § 44 ust.1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, pozwolenia na budowę.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art.55 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz.368 ze zm.) w zw. z art.97 § 2 ustawy p.w.u.p., zaś o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art.152 ustawy p.s.a.

SW