Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1238/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 20 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: Par. 2, 3, 6, 7 pkt 1, 2, par. 10 pkt 2, par. 11 ust. 1, 27 ust. 1, 2, 4
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 Art. 16 ust. 3 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Sygn. akt III SA/Kr 1238/12 | | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 marca 2013r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek, Sędziowie WSA Maria Zawadzka, WSA Halina Jakubiec (spr.), , Protokolant Urszula Czerwińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2013r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200,00 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez Z. R. decyzją z dnia 10 lipca 2012 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] 2012 r. nr [...] przyznającą Z. R. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 10 638,20 zł.

Jako podstawę prawną decyzji powołano przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r, Nr 98, poz. 634 z późn. zm.).

Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego:

W dniu 10.05.2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek Z. R. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PRŚ) na 2011 r. Wniosek dotyczył kontynuacji realizacji pakietu "Rolnictwo ekologiczne" w wariancie 2.10 uprawy sadownicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 3,99 ha, w wariancie 2.4 trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na pow. 7,04 ha, i pakietu "Ekstensywne trwałe użytki zielone" w wariancie 3.1.1 ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na pow. 7,04 ha. Wariant 2.10 był realizowany na działkach rolnych A o pow. 0,27ha, C o pow. 2,96 ha, E o pow. 0,61 ha i R o pow. 0,15 ha ), wariant 2.4 był realizowany na działkach rolnych B o pow. 0,26 ha, D o pow. 0,96 ha, H o pow. 3,37 ha, l o pow. 0,59 ha, J o pow. 0,53 ha, M o pow. 0,74 ha, P o pow. 0,18 ha i Q o pow. 0,41 ha. Powyższe działki rolne położone są na działkach ewidencyjnych nr: [...] (A, D, E, F, l), [...] (B, C, P, Q), [...] (H) i [...] (J i M) znajdujących się w powiecie [...], gminie W, obr. ewid K nr [...].

W dniu 12-09-2011 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono kontrolę na miejscu. Podczas wyżej wymienionej kontroli stwierdzono: zawyżenie powierzchni deklarowanej do dopłat (kod błęduDR13+) na działce rolnej C (deklarowana pow. 2,96 ha, stwierdzono 2,53 ha), rozbieżności pomiędzy treścią ortofotomapy a stanem faktycznym w terenie (kod błędu DR28) dotyczące działek rolnych E i H, który to błąd ma wyłącznie charakter informacyjny oraz rozbieżności położenia na załączniku graficznym rowu o szerokości do 2m (kod błędu DR 39) dotyczący działki rolnej D, który to błąd również ma jedynie charakter informacyjny a nie sankcjonujący. Ponadto na działce rolnej B podczas kontroli na miejscu stwierdzono, że producent rolny wykosił całą powierzchnię działki rolnej (nie została pozostawiona wymagana powierzchnia nie wykoszona wynosząca 5-10%) - kod błędu L10. Skarżący nie wniósł zastrzeżeń do wyników kontroli na miejscu zawartych w przesłanej kopii raportu z kontroli na miejscu Nr [...].

Postępowanie zostało zakończone decyzją Kierownika w/w Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] 2012 orzekającą o przyznaniu płatności Z. R. PRŚ do wariantu 2.4 do powierzchni deklarowanej natomiast do wariantu 2.10 i 3.1.1 w pomniejszeniu. W przypadku płatności PRŚ do wariantu 2.10 przyczyną było zawyżenie powierzchni wynoszące powyżej 3%, lecz nie przekraczające 20%. Opierając się na wynikach z kontroli na miejscu jako powierzchnię stwierdzoną dla płatność PRŚ w tym wariancie wskazano obszar 3,56 ha, co oznacza różnicę w stosunku do pow. deklarowanej (3,99 ha) wynoszącą 0,43 ha. Obszar ten stał się postawą do wyliczenia różnicy procentowej pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną wynoszącej zdaniem-organu l instancji 12,08%. Natomiast w przypadku płatności PRŚ do wariantu 3.1.1. kwota zmniejszenia odpowiada 50% płatności PRŚ do działki rolnej B (o pow. 0,26 ha) na której stwierdzono nieprawidłowości.

Podstawę prawną decyzji stanowił przepis art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r., Nr 64, poz. 427 z późn. zm.), art. 16 ust. 3, ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011), § 2, § 3, § 6,.§ 7 pkt 1,2, § 10 pkt. 2, § 11 ust. 1, rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.), § 27 ust. 1, 2, 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.).

Z. R. odwołał się od ww decyzji. Nie zgodził się z ustaleniami organu l instancji dotyczącymi obszaru wykluczonego z płatności. W jego ocenie przy pomiarach powierzchni działki rolnej C kwalifikującej się do płatności, podczas kontroli na miejscu, prawdopodobnie doszło do błędu, gdyż w uprzednio (w 2010 r.) na podstawie pomiarów przeprowadzonych w oparciu o ortofotomapy powierzchnia kwalifikująca się do płatności została określona jako 2,96 ha.

W uzasadnieniu wydanej w następstwie rozpoznania odwołania decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa znalazło się stwierdzenie, że postępowanie wyjaśniające organów ARiMR jest skoncentrowane na ustaleniu, jaka część powierzchni zadeklarowanej przez stronę w jej wniosku o przyznanie w/w wsparcia jest uprawniona do jego przyznania. Organ podkreślił, że wyniki oparto na kontroli na miejscu, mającej znaczenie dla ustalenia, jakie są rzeczywiste charakterystyki terenów zadeklarowanych do w/w płatności. Dalej wskazał, że inspekcja terenowa, zwana kontrolą na miejscu pozwała ustalić pełną kwalifikowalność danej działki rolnej do dopłat, pozwala ustalić jej powierzchnię na dany rok, oraz ustalić poprawność deklaracji rodzaju uprawy oraz przestrzeganie norm. Jest to niezbędne przede wszystkim w przypadku wszelkich płatności powierzchniowych. Organ wyjaśnił, że z powodu corocznej zmiany sposobu użytkowania swoich gruntów rolnych (np. ze względu na płodozmian) powierzchnia kwalifikująca się w kolejnych latach do dopłat może różnić się. Posiadanie działki ewidencyjnej np.: o powierzchni 1,00 ha gruntów rolnych nie oznacza jeszcze, że jest to powierzchnia równa działce rolnej w danym roku na tej działce ewidencyjnej. Równie dobrze może być ona mniejsza - może to wynikać, choćby z obsiania mniejszego areału (np.: 0,95 ha), lub też z zaniedbań rolnika, który dopuścił do zagłuszenia przez chwasty lub krzewy części uprawy. Odnosząc się do ustaleń faktycznych pokontrolnych organ podsumował, że podczas wyżej wymienionej kontroli stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej do dopłat (kod błędu DR13+) na działce rolnej C (deklarowana pow. 2,96 ha, stwierdzono 2,53 ha), rozbieżności pomiędzy treścią ortofotomapy a stanem faktycznym w terenie (kod błędu DR28) dotyczące działek rolnych E i H, który to błąd ma wyłącznie charakter informacyjny oraz rozbieżności położenia na załączniku graficznym rowu o szerokości do 2m (kod błędu DR 39) dotyczący działki rolnej D, który to błąd również ma jedynie charakter informacyjny a nie sankcjonujący. Łącznie powierzchnia stwierdzona dla wariantu 2.10 wyniosła 3,56 ha. Ponadto na działce rolnej B podczas kontroli na miejscu stwierdzono, że producent rolny wykosił całą powierzchnię działki rolnej (bez pozostawienia wymaganej powierzchni nie wykoszonej wynoszącej 5-10%)- kod błędu L10. Rezultaty kontroli utrwalono w protokole Nr [...] i materiale fotograficznym. Skarżącemu został przekazany protokół pokontrolny. Nie wniósł zastrzeżeń do wyników kontroli na miejscu zawartych w przesłanej kopii raportu.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że organ l instancji nie mógł zignorować stanu stwierdzonego podczas czynności kontrolnych, zwłaszcza, że strona została poinformowana o ich wynikach i miała możliwość odniesienia się do nich. Ponadto zarówno analiza raportu z czynności przeprowadzona przez organ II instancji, jak stanowisko Biura Kontroli na Miejscu jednoznacznie wskazują, że raport ten został sporządzony rzetelnie i stanowi odzwierciedlenie stanu opisanych w nim działek rolnych. Jako powierzchnia działki rolnej C została zakwalifikowana cała powierzchnia obsadzona sadem śliwowym. Inspektorzy przeprowadzający kontrolę na miejscu dokonali pomiaru terenu o powyższym charakterze, nie dokonując żadnych wykluczeń (np. z powodu braku dobrej kultury rolnej). Również porównanie granic działki określonych przez stronę w załączniku graficznym do wniosku, z granicami działki rolnej C ustalonymi podczas kontroli na miejscu wskazuje, że działka ta została wyznaczona prawidłowo. Zdaniem organu II instancji nie może być również mowy o nieprawidłowej kwalifikacji części działki rolnej C, jako obszaru należącego do łąki trwałej, zadeklarowanej jako działka rolna Q, bowiem oba te obszary posiadają odmienną charakterystykę i sposób użytkowania. Nie sposób uznać teren, na którym nie występują drzewa owocowe, ani nie służącego bezpośrednio ich hodowli lub zbiorom owoców, za fragment sadu. Organ wyjaśnił także, że w myśl z art. 21 ust 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, natomiast ust. 4 w/w artykułu stanowi, że organ zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Artykuł ten modyfikuje w istotny sposób reguły postępowania dowodowego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego. W związku z tym jak wyjaśnił dalej organ, rolnik powinien postarać się o to, aby dane wskazane we wniosku były zgodne ze stanem faktycznym na dzień jego złożenia, a w przypadku wystąpienia siły wyższej, aby zostały one sprostowane za pomocą oświadczenia, będącego swoistym uzupełnieniem danych wskazanych we wniosku lub usprawiedliwieniem w zakresie zaniedbań dotyczących zadeklarowanych działek. W przypadku nie złożenia właściwych oświadczeń i dowodów, dotyczących faktów, z których wywodzi on skutki prawne, organ uzna je za nieudowodnione.

W skardze na ww decyzję Z. R. ponownie zarzucił organowi dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych, w szczególności różniące się ze sobą pomiary działek z kontroli z 2011 i 2012 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie wyjaśniając, że powyższe różnice nie są wynikiem dokładności pomiarów lecz zmian w zakresie powierzchni wykorzystywanej rolniczo, oraz odmian kwalifikacji gruntu użytkowanego rolniczo znajdującego się na działce ewidencyjnej nr [...], w zakresie jego przynależności do działki rolnej C oraz Q. Jak wynika z porównania granic działek rolnych C i Q ustalonych podczas kontroli na miejscu w 2011r. i w 2012 r. na skutek zmiany sposobu zagospodarowania terenu położonego wzdłuż granicy działki rolnej C (stanowiącego w 2011 r. łąkę trwałą będącą częścią działki rolnej Q ) został zakwalifikowany jako część sadu zadeklarowanego jako działka rolna C. Natomiast teren położony w południowo wschodnim rogu działki rolnej C, ze względu na jego charakterystykę w 2012 r. uznany za część działki rolnej Q. Ponadto w 2012 r. zagospodarowany na cele rolnicze został teren znajdujący się we wschodniej części działki rolnej Q. Organ zwrócił uwagę, że łączna powierzchnia działek rolnych C i Q zmierzona w 2011 r. i w 2012 r. uległa zmianie o 0,04 ha, co jest wynikiem zwiększenia powierzchni użytkowanej rolniczo. Natomiast różnica powierzchni działki rolnej H jest wynikiem uznania podczas kontroli na miejscu w 2011 r, obszaru położonego na groblach za teren użytkowany rolniczo, która to kwalifikacja została podczas kontroli na miejscu w 2012 r, uznana za nieprawidłową. W celu zobrazowania powyższego do odpowiedzi na skargę zostały załączone: wizualizacja pomiarów wykonanych w 2011 r., gdzie zielonym kolorem została oznaczona powierzchnia zmierzona działek rolnych, wizualizacja pomiarów wykonanych w 2012 r., gdzie kolorem czerwonym zostały oznaczone ustalone granice terenu użytkowanego rolniczo w ramach poszczególnych działek rolnych, a także wizualizacja porównawcza obu pomiarów, gdzie zostały one nałożone na siebie, co umożliwia dogodniejszą analizę różnic. Odnosząc się do zarzutu braku homologacji przez urządzenie GPS, którym dokonano pomiarów organ stwierdził, co wynika z zaświadczenia z dnia 23-12-2008 r. wydanego przez Katedrę Geodezji Satelitarnej i Nawigacji, Uniwersytetu [...] na podstawie testów odbiornika Trimble GeoExplorer - GeoXT, że testowany odbiornik uzyskał bufor dokładnościowy kwalifikujący go do uzyskania kategorii B, zgodnie ze znakiem certyfikującym PPP80010 i może być wykorzystywany do kontroli obszarowych IACS. Organ także nie stwierdził problemów z inicjalizacją odbiornika GPS.

Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zmianami dalej p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji sąd bada czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa oraz czy została wydana w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu.

Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga Z. R. zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia zasadniczej okoliczności jaką jest rzeczywista powierzchnia gruntów i prowadzonych na nich upraw, z którymi związane jest prawo skarżącego do otrzymania wnioskowanych przez niego płatności ze środków Unii Europejskiej.

Organy obu instancji zakwestionowały deklarowane przez skarżącego powierzchnie gruntów w sposób powyżej przedstawiony. Przyjmując na podstawie kontroli i pomiarów GPS powierzchnię mniejszą niż zadeklarowana obniżono rolnikowi - skarżącemu wysokość wnioskowanych płatności. Organy nie przyjęły za zasadne zastrzeżeń i uwag rolnika wniesionych w odwołaniu powołując się na prawidłowość przeprowadzonej kontroli.

Zdaniem Sądu nie można zakładać , że skoro skarżący nie wniósł zastrzeżeń w terminie 14 dni od otrzymania kopii protokołu kontroli, to ustalenia tego protokołu są niepodważalne.

Należy zauważyć , że skarżący wskazał we wniosku powierzchnie ustalone w porozumieniu z organem w roku 2010, w którym także był kontrowany.

Sposób sporządzenia protokołu i jego obszerny charakter w gruncie rzeczy nie pozwala rolnikowi na ocenę wyniku tej kontroli. Raport liczy kilkadziesiąt stron i składa się z szeregu kodów co wymaga żmudnych analiz.

Przekonanie skarżącego, że skoro wskazał powierzchnie analogiczne do wyników kontroli w roku ubiegłym , w tym konkretnym przypadku jest usprawiedliwione.

Wyrażony przez organy pogląd, że wyłącznie na rolniku spoczywa ciężar wykazania, że dokonane w toku kontroli pomiary nie są w pełni prawidłowe, nie znajduje uzasadnienia prawnego i narusza zasady przyjęte w tym względzie w systemie prawa krajowego i europejskiego.

Warto przypomnieć, że stosownie do dyspozycji przepisu art.21 ust. 1 powołanej przez organy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. 2013 .173) do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji wydawanych przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy tejże ustawy stanowią inaczej.

Według art. 21 ust. 2 tej ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Reguły sformułowane expressis verbis w przywołanej ustawie stanowią powtórzenie zasad zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, z zaznaczeniem wszakże ich pewnej odrębności. Pierwszą z nich jest zasada praworządności, którą odzwierciedlają postanowienia art. 7 k.p.a. Według zaś reguły drugiej, organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Warto tu przypomnieć, że druga z zasad została ograniczona w stosunku do ogólnej reguły ujętej w art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ na organ został nałożony obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jednakże bez zobowiązania tego organu do podejmowania z urzędu wszelkiej inicjatywy co do zebrania materiału dowodowego. Wprowadzenie takiego uregulowania nie może pozostać bez związku z zasadą rozłożenia ciężaru dowodu.

Rozwiązania przyjęte w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazują, że to strona musi wykazywać się wzmożoną aktywnością w gromadzeniu oraz przedstawianiu dowodów i nie może oczekiwać, że organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie środki dowodowe niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Powyższe uwagi mają bezpośredni związek z trzecią regułą wyrażoną w art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy w/w, według której organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zobowiązane są do udzielania stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Wprowadzone rozwiązania ograniczają obowiązki informacyjne podejmowane z urzędu przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do przypadków, w których to strona żąda udzielenia informacji przez organ. Spostrzeżenie to dotyczy również czwartej reguły ujętej w art. 21 ust. 2 pkt 4 tejże ustawy, tj. zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, która także doznała ograniczenia w porównaniu do zasady wyrażonej w art. 10 k.p.a., skoro obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału przewidziano tylko wówczas, gdy strona zgłosi takie żądanie.

Zgromadzony w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy pozwala przyjąć, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia - przewidzianych expressis verbis w art. 21 ust. 2 ustawy reguł postępowania.

W takim stanie rzeczy nie sposób nie dostrzec zaistniałego w postępowaniu pierwszo -instancyjnym naruszenia - wynikającej z ustawy dyrektywy proceduralnej nakazującej organom administracji publicznej wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w niniejszej sprawie wiązało z wyjaśnieniem dlaczego pomimo ustaleń dotyczących zgłaszanych powierzchni w wyniku kontroli w 2010r., ponowna kontrola przyniosła odmienne rezultaty. Wyjaśnienia odwołujące się do płodozmianu i obniżenia kultury rolnej w tak małym przedziale czasowym i w stosunku do sadu są lakoniczne i nie przekonujące, w konsekwencji arbitralne i nie poddające się kontroli Sądu.

W rezultacie takiego działania organów doszło do naruszenia zasad praworządności, do których odwołuje się ustawodawca w ust. 2 pkt 1 przepisu art. 21, co zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 29.01.2013r. IIGSK1414/13, powoduje konieczność eliminacji zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego .

Wreszcie należy zwrócić uwagę na przepisy prawa europejskiego , które zastosowanie sankcji uzależniają od wykazania, że rolnik swoim zawinionym działaniem dopuścił się nieprawidłowości we wniosku o płatność. Tytułem przykładu należy przypomnieć, że do takiego wniosku prowadzi analiza treści na art. 68 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ( Dz.U.UE L .04.141.18 ) dotyczącego odstąpienia od obniżki i wyłączenia płatności z powodu niezgodności wnioskowanej powierzchni gruntów ze stwierdzoną w wyniku kontroli. Przepis ten stanowi, iż "obniżki i wyłączenia , przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku , gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości". Sformułowanie "nie mają zastosowania" wskazuje na obligatoryjność zastosowania tego unormowania . Nie jest to więc li tylko dopuszczalna i pozostawiona organowi możliwość. Nadto przepis ten określa dwie przesłanki odstąpienia od sankcji , które mogą wystąpić niezależnie od siebie , odrębnie lub łącznie.

W rozpatrywanym przypadku należało zwrócić uwagę na treść przepisu art. 72 powołanego przez organ Rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r ( Dz.U.UE.L.2009.316.65.), który stosowanie zmniejszeń i wykluczeń uzależnia od celowego dopuszczenia się przez rolnika stwierdzonych przez organ niezgodności. Organy przepis ten całkowicie pominęły.

Stanowisko organów w zaskarżonej decyzji oparte zostało na założeniu ,że protokół kontroli jest jedynym wiążącym dowodem, a wina rolnika wynika z samego faktu wskazania we wniosku odmiennych od wskazanych w tym protokole powierzchni upraw. Bezsporne jest jednak, że skarżący wskazał działki i prowadzone na nich uprawy zgodnie ze stanem faktycznym wynikającym z poprzednich kontroli. Celem sankcyjnych uregulowań jest zapobieganie nadużyciom i wyłudzeniom. Jeśli więc rolnikowi nie można przypisać celowego działania , to stosowanie sankcji nie znajduje uzasadnienia.

Odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie znaleźć powinien dorobek orzecznictwa wskazujący, że w sytuacjach gdy dane w ewidencji gruntów są aktualne a ich powierzchnia została podana przez rolnika zgodnie z tą ewidencją we wniosku o przyznanie płatności , to nawet ustalenie ich mniejszej powierzchni w należycie udokumentowany sposób powinno być oceniane jako niezawinione złożenie takiego wniosku w rozumieniu art.68 ust.1 cyt. rozporządzenia Komisji WE teza taka była już formułowana w orzecznictwie sądowym na gruncie poprzednio obowiązującego, tożsamego w tym względzie, stanu prawnego, vide :wyrok NSA z dnia 9.01.2008r. , sygn. akt II GSK 295/07, LEX nr 357499).

Rozpatrując ponownie sprawę organy rozpoznające wniosek skarżącego powinny podjąć czynności procesowe zmierzające do wyeliminowania wykazanych braków w wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych, jak również wziąć pod uwagę unormowanie wynikające wprost z art. 72 rozporządzenia Komisji WE NR 1122/2009 (w/w).

Pominięcie tego przepisu stanowi naruszenie prawa materialnego odpowiadające dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a., a stwierdzone przez sąd istotne naruszenia przepisów postępowania dotyczące organów obu instancji spełniają dyspozycję przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ,dlatego na podstawie powołanych przepisów oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu decyzji obu organów.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na zasadzie art. 200 p.p.s.a.