Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1927/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] z siedzibą w Ż. od decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz [...] z siedzibą w Ż. kwotę 580 zł (słowienie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem sprzeciwu Spółdzielczej Grupy Producentów Owoców "S." z siedzibą w Ż. (zwanej dalej: "Grupą, bądź "Stroną") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej: "Prezesem ARiMR") z dnia [...] r. o numerze (...), mocą której uchylono decyzję w przedmiocie przyznania pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw oraz przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia (...) listopada 2011 r. Marszałek Województwa P. orzekł o wstępnym uznaniu Grupy za grupę producentów owoców i warzyw oraz zatwierdził jej Plan dochodzenia do uznania.

Wnioskiem z dnia [...] r. Grupa wystąpiła o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji za I półrocze II roku realizacji Planu (zwanego dalej: "Planem"), tj. za okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2013 r.

Decyzją z dnia (...) lutego 2014 r. o numerze (...) Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (zwany dalej: "Dyrektorem Oddziału") przyznał Grupie pomoc finansową za I półrocze II roku realizacji Planu w łącznej wysokości 2.818.153,11 zł.

Strona wystąpiła z odwołaniem od powyższej decyzji, po rozpatrzeniu którego, Prezes ARiMR wydał decyzję z dnia (...) czerwca 2014 r. o numerze (...), mocą której uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, decyzją z dnia (...) lipca 2015 r. o numerze (...), Dyrektor Oddziału przyznał Grupie pomoc finansową za I półrocze II roku realizacji Planu w łącznej wysokości 2.818.153,11 zł.

Grupa złożyła kolejne odwołanie po rozpatrzeniu którego, decyzją z dnia (...) grudnia 2015 r. o numerze (...), Prezes ARiMR uchylił decyzję organu I instancji w zakresie dotyczącym odmowy przyznania pomocy, dokonania pomniejszenia płatności i dokonania obniżki, na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania oraz przyznał Grupie pomoc finansową za I półrocze II roku realizacji Planu w łącznej wysokości 2.978.074,11 zł.

Spółka wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r. o sygn. akt V SA/Wa 227/16 uchylił decyzję Prezesa ARiMR z dnia (...) grudnia 2015 r. o numerze (...).

W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż za zasadne uznać należało część zarzutów podniesionych przez Grupę w skardze. W szczególności Sąd podzielił stanowisko Strony w kwestii zakupu działek o nr (...) i (...), który – wbrew stanowisku organu – uznać należało za niezbędny do realizacji inwestycji. Za kwalifikowane Sąd uznał również koszty opłaty notarialnej związanej z zakupem gruntu pod realizację inwestycji.

Sąd wskazał następnie, iż skoro część wydatków uznanych przez organ za niekwalifikowane uznać należało – w jego ocenie – za wskazane prawidłowo we wniosku, zaś co do pozostałych konieczne jest ponowne przeanalizowanie sprawy, to w konsekwencji ich charakter budzi wątpliwości niepozwalające uznać odpowiedzialności Strony w rozumieniu art. 117 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15 czerwca 2011 r., str. 1; zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 543/2011"). Wydatki zasadnie zakwestionowane przez organ zarówno ze względu na ich specyfikę jak i wielkość, na tle całej sprawy, w ocenie Sądu nie mogą spowodować uznania odpowiedzialności Grupy z art. 117 ust. 3 rozporządzenia nr 543/2011.

Za niewyjaśnioną w sposób dostateczny Sąd uznał kwestię rozliczenia gruntu pod budynkami. Jego zdaniem, kluczowe znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu w tej kwestii ma treść sporządzonych w sprawie operatów szacunkowych. Sąd zauważył, iż w zaskarżonej decyzji nie została dostatecznie wyjaśniona kwestia zakresu dokonanych wycen oraz sposobu rozliczenia w ramach kosztów kwalifikowanych nieruchomości zabudowanej o powierzchni 1,81 ha (nr ew. 1568/3). W ocenie Sądu, analiza treści znajdujących się w aktach administracyjnych operatów szacunkowych z dnia 29 czerwca 2012 r. oraz z dnia 30 grudnia 2013 r. budzi wątpliwości, które winny być wyjaśnione w toku ponownego rozpatrywania sprawy przez organ.

Jednocześnie Sąd przychylił się do stanowiska Prezesa ARiMR w zakresie zakwestionowania niektórych kosztów związanych z realizacją inwestycji, w tym kosztów: (-) obsługi wielobranżowego nadzoru inwestycji; (-) przygotowania dokumentacji; (-) odbioru inwestycji (przygotowania dokumentacji odbiorowej); (-) ustalenia zakresu robót na rok 2012 i lata następne uwzględniającego odbiory częściowe i prowadzenie działalności statutowej Strony; (-) nadzoru nad wykonywaniem obowiązków przez uczestników projektu, uczestnictwa przy testowaniu poszczególnych systemów instalacyjnych i dotyczących usług zarządzania inwestycją za I i II kwartał 2012 r. oraz merytorycznej kontroli zadań.

Sąd podniósł przy tym, iż zarzuty skargi odnoszące się do nieuznanych kosztów związanych z realizacją inwestycji były ogólnikowe i lakoniczne, nie zawierały również argumentów mogących stanowić podstawy do zakwestionowania decyzji organu w tym zakresie.

Reasumując Sąd wskazał, iż uchylił zaskarżoną decyzję w całości, bowiem uwzględnienie w toku ponownego rozpoznawania sprawy przez organ stanowiska Sądu spowoduje konieczność ponownego ustalenia kwoty kosztów niekwalifikowanych.

Po zwróceniu sprawy do postępowania administracyjnego, pismami z dnia (...) 2017 r. oraz z dnia (...) 2017 r., Prezes ARiMR poinformował Grupę – na podstawie art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; zwanej dalej: "k.p.a.") – o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, z którego to uprawnienia Strona nie skorzystała.

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) września 2017 r. Prezes ARiMR uchylił decyzję Dyrektora Oddziału z dnia (...) lipca 2015 r. o numerze (...) w zaskarżonej części oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. może wydać decyzję kasacyjną w sytuacji, gdy zakres sprawy niewyjaśniony przez organ I instancji ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w ogóle, lub postępowanie to nie wyjaśniło okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.

Następnie Prezes ARiMR zauważył, iż postanowieniem z dnia (...) maja 2017 r. o sygn. akt (...) Prokuratura Regionalna w W. wszczęła śledztwo w sprawie doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez przedłożenie – między innymi przez Grupę – nierzetelnych dokumentów, w konsekwencji czego Agencja poniosła szkodę w kwocie nie niższej niż 21.302.659,77 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 w zw. z art. 294 § 1 w zb. z art. 297 § 1 w zw. 11 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t. j. Dz. U. z 2017 r. 2204 ze zm.; zwanej dalej: "k.k.").

Zdaniem organu odwoławczego, wszczęcie tego śledztwa oznacza, że Prokuratura uznała, iż zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa m.in. przez Grupę.

Prezes ARiMR podniósł, iż mając na uwadze "zmianę stanu faktycznego skutkującą zmianą stanu prawnego sprawy w postaci wszczęcia postanowieniem z dnia (...) maja 2017 r. śledztwa przez Prokuraturę Rejonową w W.", organ I instancji zobowiązany będzie rozpatrzyć ponownie zebrany w sprawie materiał dowodowy z uwzględnieniem art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011. Prezes ARiMR polecił przy tym, by Dyrektor Oddziału dokonał ustaleń w przedmiocie zasadności przyznania Grupie pomocy finansowej w kontekście wskazanego przepisu.

Grupa wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze sprzeciwem na decyzję Prezesa ARiMR z dnia (...) września 2017 r. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Objętej sprzeciwem decyzji zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie pomimo braku podstaw.

W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, iż sprawa, w której prowadzone jest śledztwo przez Prokuraturę Regionalną w W., dotyczy ponad 20 grup producentów owoców i warzyw oraz zupełnie innego okresu rozliczeniowego (01.01.2012 - 30.06.2012 r.) i została zakończona inną decyzją Dyrektora Oddziału z dnia (...) grudnia 2012 r. o numerze (...).

Strona podniosła przy tym, iż zawiadomienie złożone do Prokuratury wobec Grupy jest całkowicie bezzasadne i skutkujące odpowiedzialnością Prezesa ARiMR z art. 238 k.k., a co najważniejsze, dotyczy zupełnie innej decyzji i zupełnie innego postępowania administracyjnego. W ocenie Grupy, nie dotyczy ono natomiast sprawy niniejszej, w której Strona złożyła wniosek inicjujący postępowanie w dniu 26 września 2013 r., a zatem ponad 4 lata temu. Sprawa do tej pory nie została zakończona, co więcej Prezes ARiMR w tej sprawie nie wykonuje prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zdaniem Strony, Prezes ARiMR nie wskazał w zaskarżonej decyzji zaistnienia przesłanek zawartych w art. 138 § 2 k.p.a., podnosząc jedynie wystąpienie nowych okoliczności faktycznych w sprawie, tj. wszczęcia postępowania dotyczącego Strony. Ponadto nie wykazał, na czym miałoby polegać rażące naruszenie prawa procesowego przez organ I instancji, które miałoby stanowić podstawę do wydania decyzji kasacyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Dyrektorowi Oddziału, jak również istotnych zmian stanu prawnego, które usprawiedliwiałyby zastosowanie normy z art. 138 § 2 k.p.a.

Grupa podniosła także, iż samo wszczęcie postępowania przez Prokuraturę nie oznacza, iż stan faktyczny w sprawie ulegnie zmianie, w szczególności, iż postępowanie to zostało wszczęte wskutek zawiadomienia przekazanego przez ARiMR, który posiada obszerną i całościową dokumentację dotyczącą sprawy. W ocenie Strony, nie sposób uznać, iż podejrzenia organu, których skutkiem było złożenie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa mają moc wyłączającą stosowanie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.").

Końcowo Grupa zarzuciła, iż zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa wystosowane przez Prezesa ARiMR stanowi przejaw dalszego przedłużania postępowania administracyjnego wobec niej. Pięcioletni plan dochodzenia do uznania dotyczący Grupy zakończył się w roku 2016, a grupa złożyła wniosek o przyznanie pomocy na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów w dniu (...) 2013 r. Od tego czasu nieprzerwanie toczy się postępowanie dotyczące przyznania rzeczonej pomocy, które było również przedmiotem skutecznej skargi na bezczynność. Zdaniem Grupy, postępowanie Agencji w niniejszej sprawie, cechujące się dowolną i arbitralną interpretacją norm prawa stosowaną w zamiarze osiągnięcia konkretnego celu, jest niezgodne z zasadą budowania zaufania obywateli do administracji, wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a., a także narusza zasadę szybkości postępowania, wynikającą z art. 12 § 1 i 2 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sprzeciw jest zasadny.

Przed przystąpieniem do oceny prawidłowości decyzji objętej sprzeciwem przypomnieć należy, że decyzja ta została wydana na podstawie 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

Zakres kontroli sadowoadministracyjnej w niniejszej sprawie określony został w art. 64e p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, iż rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw nie jest zatem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasacyjnymi. Sprzeciw jest kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma zatem charakter formalny. Innymi słowy, instytucja sprzeciwu służy jedynie skontrolowaniu, czy decyzja kasacyjna organu drugiej instancji została oparta na przesłankach jej wydania, określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie ma natomiast podstaw prawnych, aby – kontrolując decyzję kasacyjną w tak ustalonym zakresie – odnosić się do zarzutów merytorycznych podnoszonych w skardze. Nie może również zastąpić organu odwoławczego w dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji.

Instytucja sprzeciwu służy zatem wyłącznie skontrolowaniu, czy decyzja kasacyjna organu drugiej instancji została oparta na jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jednocześnie, stosownie do art. 138 § 2b k.p.a. przepisu § 2 nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 136 § 2 lub 3 k.p.a., tj. gdy organ II instancji sam przeprowadzi konieczne postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, na zgodny wniosek wszystkich stron (art. 136 § 2 k.p.a) lub na wniosek jednej ze stron, za zgodą pozostałych stron (art. 136 § 3 k.p.a.).

Pamiętać jednakże należy, iż decyzja organu odwoławczego wydana w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. nie kształtuje stosunku materialnoprawnego, ale stanowi wręcz przeszkodę do jego ostatecznego ukształtowania. Następstwem wydania decyzji kasacyjnej jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem I instancji. Ponowne postępowanie, jakie się będzie przed nim toczyć, nie jest jednak dalszym ciągiem ani "przedłużeniem postępowania" odwoławczego. Sprawa wraca bowiem do poprzedniego stanu i postępowanie przed organem I instancji toczy się od początku. Na nowo zostaje ustalony stan sprawy, zarówno faktyczny, jak i prawny. Z tego też powodu oceny wyrażone w decyzji organu II instancji uchylającej decyzję i kierującej sprawę do ponownego rozpoznania nie wiążą organu I instancji w omawianym aspekcie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 maja 2017 r. o sygn. akt I OSK 2219/15; z dnia 21 lutego 2012 r. o sygn. akt II GSK 9/11 oraz z dnia 26 października 2010 r. o sygn. akt II OSK 1644/09; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać należy, iż organ odwoławczy nie może ingerować w rozstrzygnięcie sprawy przez organ I instancji, jak i nie jest on związany poglądem prawnym sformułowanym w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej, a dotyczącym ewentualnego zastosowania lub wykładni przepisów prawa materialnego. Dopiero bowiem prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie umożliwi organowi I instancji właściwe zastosowanie odpowiednich przepisów prawa materialnego (por. wyroki NSA: z dnia 25 września 2012 r. o sygn. akt II OSK 930/11; z dnia 10 stycznia 2012 r. o sygn. akt II OSK 1998/10; z dnia 1 grudnia 2009 r. o sygn. akt II FSK 1046/08; z dnia 22 marca 2007 r. o sygn. akt II OSK 502/06).

Mając na uwadze powyższe regulacje, stwierdzić należy, iż zasadą jest, że organ odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, co zgodnie z treścią art. 138 § 1 k.p.a. następuje przez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego. Natomiast odstępstwem od tej ogólnej zasady jest, wynikające z art. 138 § 2 k.p.a., uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. Rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego powinno mieć wyjątkowy charakter, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ II instancji ciężar ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji.

Podkreślić przy tym trzeba, iż w sytuacji, gdy nie ma przeszkód do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej i zakończenia jej merytoryczną decyzją drugoinstancyjną, niedopuszczalne – jako niezgodne z zasadą dwuinstancyjności – jest wydanie decyzji kasacyjnej. W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji było dotknięte niewielkimi brakami, które można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 § 1 k.p.a.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze przede wszystkim to, iż decyzja objętą sprzeciwem została wydana przez Prezesa ARiMR po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r. o sygn. akt V SA/Wa 227/16 – decyzji wydanej uprzednio przez ten organ w tej sprawie. Powyższe skutkuje koniecznością stosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy. Jak to się podnosi w orzecznictwie, przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Jednocześnie, w myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Stwierdzić zatem należy, iż na obecnym etapie postępowania, jego istota sprowadzała się do ustalenia, czy Prezes ARiMR wydając decyzję objętą sprzeciwem, wykonał zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawarte w wyroku z dnia 25 stycznia 2017 r. o sygn. akt V SA/Wa 227/16.

Nie budzi wątpliwości Sądu, iż wydając zaskarżoną decyzję w trybie art. 138 § k.p.a. Prezes ARiMR w żadnej mierze nie uwzględnił wiążących go zaleceń Sądu zawartych w uzasadnieniu do wyroku z dnia 25 stycznia 2017 r., co stanowiło naruszenie art. 153 p.p.s.a.

Pamiętać jednakże należy, iż w orzecznictwie wskazuje się, że zasada określona w art. 153 p.p.s.a. doznaje pewnych wyjątków. Mianowicie, ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyroki z NSA z dnia 26 marca 2013 r. o sygn. akt I OSK 2468/12; z dnia 21 marca 2014 r. o sygn. akt I GSK 534/12 ).

W niniejszej sprawie Prezes ARiMR wskazał, iż nastąpiła zmiana stanu faktycznego, co w jego ocenie polegać miało na wszczęciu śledztwa przez Prokuraturę Rejonową w W. w sprawie oszustwa na szkodę Agencji, w czym uczestniczyć miałaby również Grupa. Ponadto organ ten za niezbędne dla sprawy uznał dokonanie przez organ I instancji "ustaleń w przedmiocie zasadności przyznania Grupie pomocy finansowej w kontekście art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011".

Przypomnieć zatem należy, iż kontrolowane postępowanie, które znalazło swój ostateczny wyraz w objętej sprzeciwem decyzji, nie jest postępowaniem prowadzonym w sprawie "zawieszenia" prawa do płatności czy też ich wypłaty. Zgodnie bowiem ze wskazanym przez Prezesa ARiMR przepisem art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011, Państwa Członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatność na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007.

W rozpatrywanej sprawie nie można tracić z pola widzenia przede wszystkim tej okoliczności, że sprzeciwiająca się Grupa, legitymując się – określonym ustawą z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz.U. z 2011 r., nr 145, poz. 868 ze zm.; obecnie ustawy o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (t. j. Dz.U. z 2016 r., poz. 58 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą o organizacji") – statusem wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw, wystąpiła o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania. Innymi słowy rzecz ujmując, niniejsze postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem Grupy z dnia (...) 2013 r. i winno zostać przeprowadzone w trybie i na zasadach określonych zgodnie z art. 103a ust. 1 rozporządzenia nr 1234/2007 oraz art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy o organizacji, a także stosownych regulacji zawartych w przepisach wykonawczych.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 czerwca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1011/14. Wyrok ten zapadł wprawdzie w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego, jednakże podniesione w nim argumenty w pełni zachowują aktualność w niniejszej sprawie, bowiem przyczyną zawieszenia postępowania przez Prezesa ARiMR było wszczęcie śledztwa w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa polegającego na wyłudzeniu dofinansowania na działalność związaną z produkcją płodów rolnych, co w ocenie organu miało znaczenie dla zawieszenia płatności na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011. Dodać można, iż stanowisko zaprezentowane przez NSA jest tym bardziej aktualne dla niniejszej sprawy, bowiem przypuszczać można, że Dyrektor Oddziału – któremu zwrócono zaskarżoną decyzją sprawę – mógłby wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego, do czasu zakończenia postępowania (śledztwa) prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną w W.

Wskazać zatem należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że równoległe prowadzenie postępowania przygotowawczego w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa nie uzależnia rozpatrzenia sprawy z wniosku o przyznanie pomocy finansowej i wydania w tej sprawie decyzji, od uprzednich ustaleń, ocen i wyników tego postępowania przygotowawczego. Przeprowadzenie ustaleń faktycznych oraz dokonanie ich oceny z punktu widzenia adekwatnych norm prawnych (kwalifikacyjnych i konsekwencyjnych) i wydanie na tej podstawie właściwego rozstrzygnięcia stanowi bowiem wyłączną domenę organu administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł również, iż okoliczność, że postępowanie przygotowawcze – z uwagi na jego przedmiot – wykazuje pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji w przedmiocie przyznania wnioskowanej przez stronę pomocy finansowej, o której mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy o organizacji, nie uzasadnia jednak, sama w sobie, zawieszenia postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej z uwagi na ujawnienie się – w ocenie organu – zagadnienia wstępnego. Skoro zatem w ocenie NSA, brak jest podstaw do traktowania prowadzenia śledztwa jako zagadnienia mającego znaczenia dla sprawy o przyznanie płatności oraz do zawieszenia tego postępowania, to tym bardziej – w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie – przyjąć należy, iż brak jest podstaw do uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania celem dokonania przez organ I instancji ustaleń w kontekście art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011.

Co więcej, Sąd podziela również rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż określona w art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 kompetencja Państw Członkowskich nie realizuje się w toku postępowania wywołanego wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej. Tryb, jak i formę rozstrzygania w sprawach możliwości zawieszenia uznania organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów, jak i zawieszenia płatności na ich rzecz, w warunkach określonych hipotezą art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011, reguluje ustawa krajowa, a mianowicie ustawa o organizacji. Przepisy tej ustawy szczegółowo i precyzyjnie określają właściwość i kompetencje wymienionych w niej organów (Państwa Członkowskiego) do załatwiania powierzonych im spraw oraz formę realizacji tych kompetencji, zastrzegając dla rozstrzygnięć podejmowanych w sprawach indywidualnych, formę decyzji administracyjnej (por. art. 2 ust. 1 i ust. 1a, gdy chodzi o załatwiane w drodze decyzji sprawy należące do właściwości marszałka województwa oraz art. 9 ust. 1 i ust. 1a, gdy chodzi o sprawy, w których rozstrzyganie, w drodze decyzji, powierzone zostało dyrektorowi oddziały regionalnego ARiMR). Do właściwego organu, o ile stwierdzi we wszczętym postępowaniu ziszczenie się określonej art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 przesłanki, należy więc wydanie stosownego rozstrzygnięcia w przewidzianej dla niego formie, a mianowicie w formie decyzji administracyjnej.

Reasumując stwierdzić należy, iż Prezes ARiMR wydając objętą sprzeciwem decyzję niesłusznie przyjął, że w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem Grupy z dnia (...) 2013 r. o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji za I półrocze II roku realizacji Planu, okoliczność wszczęcia i prowadzenia postępowania (śledztwa) przez Prokuraturę Regionalną w W.– stanowi element stanu faktycznego tego postępowania. Postępowanie prowadzone w trybie art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 jest bowiem postępowaniem odrębnym od niniejszego postępowania, wszczętego wnioskiem Grupy o przyznanie wskazanej wyżej pomocy i nie może być realizowane w jego ramach.

Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanej decyzji, stwierdzić należy, że wskazane przez organ okoliczności nie uzasadniały zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.

W ocenie Sądu, uzasadniony jest zatem zawarty w sprzeciwie zarzut dotyczący naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem stanowisko organu odwoławczego co do uchylenia decyzji organu I instancji nie mogło zostać uznane za prawidłowe.

Rozpatrując ponownie sprawę Prezes ARiMR zobowiązany będzie – stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. – uwzględnić ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2017 r. o sygn. akt V SA/Wa 227/16.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił sprzeciw i uchylił zaskarżoną decyzję w całości na podstawie art. 151a § 1 w zw. z art. 64d § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł natomiast na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.