Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 611/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2019-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [....], po rozpatrzeniu odwołania M.T. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z [...], orzekającej o przyznaniu zasiłku stałego:

1. od 1 do 31 sierpnia 2018 r. w kwocie 350,00 zł miesięcznie,

2. od 1 do 30 września 2018 r. w kwocie 226,73 zł miesięcznie,

3. od 1 do 31 października 2018 r. w kwocie 240,73 zł miesięcznie,

4. od 1 do 30 listopada 2018 r. w kwocie 645 zł miesięcznie,

5. od 1 do 31 grudnia 2018 r. w kwocie 565,30 zł miesięcznie,

6. od 1 stycznia 2018 r. do 31 marca 2019 w kwocie 106,75 zł miesięcznie,

7. od 1 kwietnia 2019 r. do 31 stycznia 2021 w kwocie 224,33 zł miesięcznie,

na podstawie art.138 § 1 pkt 2 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktów 6 i 7 i w to miejsce orzekło o przyznaniu zasiłku stałego na okres:

- od 1 stycznia 2019 r. do 28 lutego 2019 r. w kwocie 106,75 zł,

- od 1 marca 2019 r. do 31 stycznia 2021 r. w kwocie 645,00 zł,

a w pozostałej części utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnianiu Kolegium podało, że wnioskiem z 29 sierpnia 2018 r. M.T. zwróciła się o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego. Zatem organ I instancji zasadnie przyjął dochody do obliczenia dochodu rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. z lipca 2018 r. i analogicznie ustalając wysokość zasiłku stałego na poszczególne miesiące uwzględniając okoliczność utraty dochodu w danym miesiącu. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że do listopada 2018 r. strona gospodarowała wspólnie z córką. Po tej dacie prowadziła jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika również, że na dochód rodziny strony w lipcu 2018 r. składał się zasiłek rodzinny w kwocie 135 zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie 193 zł - łącznie 328 zł.

Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie obowiązujące do 30 września 2018 r. wynosiło 514 zł. W rozpoznawanej sprawie dochód podzielony na dwie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym wyniósł 164 zł (328 zł/2 osoby). Zasiłek stały dla osoby pozostającej w rodzinie należało więc ustalić w wysokości

różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie (514 zł), a dochodem na osobę w rodzinie (164 zł). W sprawie różnica ta wyniosła 350 zł (514 zł-164 zł). I w tej wysokości zasiłek stały został stronie przyznany na okres od 1 do 31.08.2018 r.

Na dochód strony w sierpniu 2018 r., po uwzględnieniu utraty dochodu ze świadczeń rodzinnych, składał się dochód z tytułu umowy zlecenia w kwocie 574,54 zł. Dochód podzielony na dwie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym wyniósł 287,27 zł (574,54 zł/2 osoby). Zasiłek stały dla osoby pozostającej w rodzinie należało ustalić w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie (514 zł) a dochodem na osobę w rodzinie (287,27 zł). Różnica ta wyniosła 226,73 zł (514,00 zł - 287,27 zł) i w tej wysokości zasiłek stały został stronie przyznany na okres od 1 do 30.09.2018 r.

Organ odwoławczy zauważył, że od 1 października 2018 r. uległa zmianie wysokość kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1358). Zgodnie z tym rozporządzeniem kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wyniosło 701 zł, a dla osoby w rodzinie wynosi 528 zł. Maksymalna kwota zasiłku stałego wyniosła 645 zł.

Na dochód rodziny we wrześniu 2018 r. składał się dochód z tytułu wynagrodzenia strony z umowy zlecenia w kwocie 574,54 zł. Zatem dochód podzielony na dwie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym wyniósł 287,27 zł (574,54 zł/2 osoby). Zasiłek stały dla osoby pozostającej w rodzinie należało ustalić w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie (528 zł) a dochodem na osobę w rodzinie (287,27 zł). W niniejszej sprawie różnica ta wyniosła 240,73 zł (528,00 zł-287,27 zł). I w tej wysokości zasiłek stały został stronie przyznany na okres od 1 do 31.10.2018 r.

W listopadzie 2018 r. nastąpiła zmiana sytuacji rodzinnej strony, która zaczęła prowadzić jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na dochód strony w październiku 2018 r. składał się dochód z tytułu wynagrodzenia z umowy zlecenia w kwocie 635,92 zł. Z uwagi na utratę dochodu z tytułu umowy zlecenia zawartej do 24.10.2018 r. zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej przysługiwał stronie w maksymalnej kwocie 645,00 zł na okres od 1 do 30.11.2018 r.

W listopadzie 2018 r. na dochód strony składał się dochód z tytułu zasiłku dla

bezrobotnych w kwocie 135,70 zł. Zatem zasiłek stały należało ustalić w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (701 zł) a dochodem tej osoby (135,70 zł). Różnica ta wyniosła 565,30 zł (701 zł - 135,70 zł). I w tej wysokości zasiłek stały został stronie przyznany na okres od 1 do 31.12.2018 r.

W grudniu 2018 r. na dochód strony składał się dochód z tytułu zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 594,25 zł. Zatem zasiłek stały należało ustalić w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (701 zł), a dochodem tej osoby (594,25 zł). Różnica ta wyniosła 106,75 zł (701 zł - 594,25 zł) i w tej wysokości zasiłek stały został stronie przyznany na okres od 1 do 31.01.2019 r.

Następnie cytując treść art. 106 ust. 3a ustawy o pomocy społecznej, Kolegium podniosło, że ponieważ różnica w dochodzie uzyskanym przez stronę w okresie od stycznia 2019 r. do lutego 2019 r. nie przekroczyła 10% kryterium osoby samotnie gospodarującej, czyli 70,10 zł, to wysokość zasiłku stałego za ten okres nie ulega zmianie i wynosi 106,75 zł. Zatem zasiłek stały na okres od 1.01.2019 r. do 28.02.2019 r. przysługuje w kwocie 106,75 zł.

W marcu 2019 r. na dochód strony składał się zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 476,67 zł. Jednak na etapie odwołania do Kolegium wpłynęła kopia decyzji Starosty z [...], na mocy której orzeczono o utracie przez wnioskodawczynię statusu osoby bezrobotnej oraz o utracie zasiłku dla bezrobotnych od 20 marca 2019 r. Okoliczność tę Kolegium zobowiązane było uwzględnić. Z uwagi zatem na utratę w marcu 2019 r. dochodu z tytułu zasiłku dla bezrobotnych oraz oświadczenie strony z 7 maja 2019 r., że jej sytuacja nie zmieniła się, zasiłek stały dla strony jako osoby samotnie gospodarującej należało ustalić w maksymalnej kwocie 645 zł, od 1.03.2019 r. do 31.01.2021 r. W tej sytuacji Kolegium uchyliło punkt 6 i 7 zaskarżonej decyzji. Ponadto strona została pouczono o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu I instancji o każdej zmianie w jej sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczenia.

Odnosząc się do argumentów odwołania Kolegium podkreśliło, że treść art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności użycie w nim zwrotu "zasiłek stały przysługuje" wskazuje na to, że decyzja o przyznaniu tego zasiłku nie jest decyzją uznaniową i to zarówno co do faktu jego przyznania lub nie przyznania, jak i co do jego wysokości. Wysokość ta uzależniona jest od faktycznie uzyskiwanego

dochodu i stanowi uzupełnienie dochodu osób uprawnionych, do określonego w przepisach kryterium. Zatem każda zmiana wysokości dochodu będzie miała bezpośredni wpływ na wysokość kwoty zasiłku stałego.

Nadto Kolegium zaznaczyło, że przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie prawa strony do zasiłku stałego na okres od 1.08.2018 r. do 31.01.2021 r., dlatego też Kolegium nie może odnieść się do poruszonych w odwołaniu zdarzeń z przeszłości jak pozbawienie strony świadczeń rodzinnych, kwestii ubezpieczenia w latach 2016-17. Nadto, Kolegium uznało za nietrafny zarzut naruszenia art. 10 kpa.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia, M.T. stwierdziła, że nie jest z tej decyzji zadowolona.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie zgadza się w kwestii ubezpieczenia od grudnia 2016 r. do 20 kwietnia 2017 r. Wskazała, że w styczniu 2017 r. pozbawiono jej uczącą się córkę zasiłku rodzinnego i dodatku. W tym czasie do 27 marca 2017 r. była pozbawiona środków do życia i ubezpieczenia. Podała, że pracownicy socjalni przychodzili z policją, na wywiadzie powiedzieli jej, aby podpisała oświadczenie, że nie będzie starać się o zasiłek stały. Dodała, że od 26 października 2018 r., była zarejestrowana w Urzędzie Pracy z prawem do zasiłku. Jednak zasiłku jej odmówiono z powodu braku współpracy, bo do 29 kwietnia 2018 r. była na zwolnieniu lekarskim.

Zdaniem skarżącej powinna ona mieć uregulowane zaległe okresy ubezpieczenia i odszkodowanie za utratę ubezpieczenia i zasiłku dla bezrobotnych, a przede wszystkim zdrowia. Dodała, że nie pozwolono jej zdecydować, czy chce być ubezpieczona w urzędzie pracy, czy przejść na zasiłek stały.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Na wstępie należy podnieść, że sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego

wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie rozstrzygającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Przeprowadzona w powyższym zakresie kontrola nie wykazała, aby zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a., co powoduje, że skarga nie mogła zostać uwzględniona.

W niniejszej sprawie skarżąca we wniosku z 29 sierpnia 2018 r., domagała się przyznania jej zasiłku stałego.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. z daty wydawania Dz. U. z 2018 r. poz. 1508, ze zm. obecnie Dz.U.2019.1507), zwanej dalej "ustawą", zasiłek stały przysługuje:

1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

2. Zasiłek stały ustala się w wysokości:

1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 645 zł 7 miesięcznie;

2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.

3. Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie.

Z kolei art. 8 ust. 3 ustawy stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z kolei ust. 4 zawiera katalog przychodów, których nie wlicza się do dochodów ustalonych zgodnie z ust. 3.

Z przedstawionych regulacji zatem wynika, że zasiłek stały z pomocy społecznej przysługuje osobie pełnoletniej samotnie gospodarującej i osobie pełnoletniej pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy. Nie było w sprawie kwestionowane, że skarżąca spełnia powyższe kryterium sytuacyjne. Dodać należy, że ponieważ skarżąca legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności (umiarkowanym) wydanym do 31 stycznia 2021 r., to omawiany zasiłek zasadnie został przyznany właśnie na okres obowiązywania orzeczenia o niepełnosprawności.

Idąc dalej przyznanie prawa do zasiłku stałego wymaga również spełnienia kryterium dochodowego wskazanego w cytowanym wyżej art. 8 ust. 1 ustawy. Osoba samotnie gospodarująca musi wykazać dochód niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W drugim przypadku dochód osoby uprawnionej oraz dochód na osobę w rodzinie musi być niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wysokość zasiłku ustala się, odejmując od kryterium dochodowego dochód osoby samotnie gospodarującej lub odpowiednio dochód na osobę w rodzinie, przy czym w odniesieniu do osób samotnie gospodarujących została również określona maksymalna kwota zasiłku stałego.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca wniosek o przyznanie zasiłku stałego złożyła w sierpniu 2018 r., zatem organ do obliczenia dochodu rodziny przyjął dochody z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Ustalając wysokość omawianego zasiłku za poszczególne miesiące, organy wzięły pod uwagę zmieniające się składniki wpływające na ustalenie wysokości dochodu i okoliczność utraty dochodu w danych miesiącach oraz zmianę sytuacji rodziny polegającej na

tym, że skarżąca zaczęła od listopada 2018 r. gospodarować jednoosobowo. Istotnym jest także to, że organy obu instancji przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy zauważyły, że od 1 października 2018 r. uległa zmianie wysokość kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Kolegium, rozpatrując odwołanie uwzględniło też fakt, że skarżąca od 20 marca 2019 r. utraciła status osoby bezrobotnej oraz zasiłek dla bezrobotnych, co spowodowywało uchylenie punktu 6 i 7 decyzji organu I instancji i ustalenie nowej wysokości zasiłku w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 stycznia 2021 r. Mimo braku przy tym wyraźnego wskazania w zaskarżonej decyzji, że przyznanie M.T. zasiłku stałego w określonych kwotach na okres od dnia 1 stycznia do 28 lutego 2019 r. oraz na okres od 1 marca 2019 r. do 31 stycznia 2021 r. dotyczy świadczenia należnego co miesiąc, nie może być wątpliwości, że taka w istocie jest treść tego rozstrzygnięcia. Wynika to bowiem zarówno z treści art. 37 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, gdzie wskazano, że ten rodzaj świadczenia z pomocy społecznej ma charakter cykliczny i przysługuje właśnie w okresach miesięcznych, jak i z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w którym powołano się między innymi na oba wskazane wyżej przepisy, a także wyliczono należny stronie zasiłek stały za poszczególne okresy jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym, a miesięcznym dochodem skarżącej.

Stwierdzić należy, że zarówno wszystkie powyższe czynniki wpływające zarówno na przyznanie zasiłku stałego jak i jego wysokość zostały należycie ustalone. W tym miejscu należy dodać, że dokładne, dokonane przez organ odwoławczy obliczenia arytmetyczne, a także konkretne składniki dochodu, czy też dochodu utraconego zostały przedstawione w części wstępnej niniejszego uzasadnienia, a ponieważ są poprawne, nie było potrzeby ich powtarzania. Warto również dodać, że powyższe okoliczności nie są kwestionowane przez skarżącą, która wprawdzie w skardze wskazuje, że nie jest z zaskarżonej decyzji zadowolona, ale żadnych konkretnych nieprawidłowości, co do tej decyzji nie podaje.

Odnosząc się do dołączonej do skargi decyzji Wojewody z dnia [...], którą uchylona została wspomniana wyżej decyzja Starosty z [...] pozbawiająca M.T. statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych od 20 marca 2019 r. i umorzono postępowanie organu I instancji (k. 9), należy zauważyć, że nie mogła mieć ona wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji, skoro zapadła po dacie wydania zaskarżonej decyzji. Sąd bowiem co do zasady ocenia zaskarżoną decyzję według stanu faktycznego istniejącego w dacie jej wydawania. Ponadto z uzasadnienia decyzji Wojewody z dnia [...] wynika, że powodem rozstrzygnięcia zapadłego w tamtej sprawie w II instancji była przedwczesność pozbawienia M.T. statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych, wynikła z braku przymiotu ostateczności decyzji MGOPS z [...] przyznającej stronie zasiłek stały między innymi na okres od 1 marca 2019 r. do 31 stycznia 2021r. Ponieważ jednak w dacie wydawania przez Wojewodę wspomnianej decyzji z dnia [...], przyznanie stronie zasiłku stałego na okres między innymi od 1 marca 2019 r. do 31 stycznia 2021 r. stało się już ostateczne na skutek wydania w dniu [...] przez SKO zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, nie można przy ocenie uprawnienia skarżącej do zasiłku stałego kierować się treścią wspomnianej decyzji Wojewody nie uwzględniającej faktu ostatecznego jednak charakteru przyznania stronie zasiłku stałego. Ponadto uwzględnienie skutków wynikających z decyzji Wojewody z dnia [...] spowodowałoby wydanie orzeczenia na niekorzyść skarżącej, czemu sprzeciwia się treść art. 134 § 2 p.p.s.a.

Co do treści skargi stwierdzić należy, że odnosi się ona do różnych zdarzeń z przeszłości, tj. sprzed daty złożenia wniosku wszczynającego postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją, przez co nie mogły one być uwzględnione w niniejszym postępowaniu dotyczącym przyznania zasiłku stałego na wniosek skarżącej z 29 sierpnia 2018 r. Obie badane w tej sprawie decyzje nie rozstrzygały również w przedmiocie ubezpieczenia zdrowotnego oraz w kwestii pozbawienia skarżącej statusu osoby bezrobotnej i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W związku z tym ocena takich zarzutów pozostawała poza granicami rozpoznania niniejszej sprawy, przez co nie mogły one być przedmiotem rozpatrywania przez Sąd.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.