Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 593/01
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 2002-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Powołane przepisy: article: art. 31 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1997 nr 123 poz. 776
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
article: art. 86
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196
law: Obwieszczenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
article: par. 9
journal: Dz.U. 1997 nr 162 poz. 1117
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew lub krzewów.
Teza: Opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska nie mogą być uznane za nie podatkowe należności budżetowe, ponieważ nie wpływają do budżetu Państwa, a są przeznaczone na odrębny fundusz celowy, a mianowicie Fundusz Ochrony Środowiska.

TEZY

Opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska nie mogą być uznane za nie podatkowe należności budżetowe, ponieważ nie wpływają do budżetu Państwa, a są przeznaczone na odrębny fundusz celowy, a mianowicie Fundusz Ochrony Środowiska.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółdzielni Inwalidów "S." w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sz. z dnia 29 stycznia 2001 r. (...) w przedmiocie opłaty za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 listopada 2000 r., (...) wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa Z. Dyrektor Departamentu Rolnictwa Rozwoju Wsi i Środowiska ustalił dla Spółdzielni Inwalidów "S." Zakład Pracy Chronionej w W. wysokość nie wniesionej opłaty za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza za III kwartał 1999 r. w kwocie łącznej 80,05 zł. W uzasadnieniu tej decyzji podano, iż wysokość opłaty ustalono na podstawie przepisów ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew i krzewów /Dz.U. nr 162 poz. 1117 ze zm./ oraz własnych ustaleń dokonanych w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Do decyzji dołączono - jako jej integralną części obliczenia opłat za poszczególne rodzaje emisji zanieczyszczających powietrze.

Od przedmiotowej decyzji, działając odwołanie złożyła Spółdzielnia Inwalidów "S." ZPCh wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu odwołania strona podała m.in., że uzasadnienie decyzji poza jednym zdaniem niczego nie zawiera, co narusza przepisy kodeksu postępowania administracyjnego odnośnie decyzji. Jednocześnie strona wskazała na brak konsekwentności w orzecznictwie organu I instancji, który w decyzji dotyczącej ustalenia wysokości nie wniesionych opłat za umieszczenie odpadów na składowisku odpadów oraz za czas ich składowania z dnia 19 września 2000 r. (...) odstąpił od pobrania opłat powołując się na ustawę o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, na podstawie której stwierdzono, że zakład pracy chronionej jest zwolniony z tych opłat. Odwołująca się strona zarzuca zaskarżonej decyzji nie zastosowanie art. 31 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zgodnie z którym Spółdzielnia Inwalidów jako zakład pracy chronionej powinien być zwolniony z tego typu opłat.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sz. decyzją z dnia 29.01.2001 r. (...), wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło argumentów skargi uznając, iż zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, jednostki organizacyjne ponoszą opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian, w tym m.in. za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza. Opłaty te, jednostki organizacyjne ustalają we własnym zakresie i wnoszą bez wezwania na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska. Ponadto, w myśl art. 86b ust. 3 i 5 ustawy, jednostki organizacyjne obowiązane są do prowadzenia aktualizowanej co kwartał, ewidencji zawierającej wykaz rodzajów i ilości zanieczyszczeń wprowadzonych do powietrza oraz dane, na których podstawie określono te ilości. Przedmiotowe ewidencje oraz opłaty powinny zostać przekazane do marszałka województwa, do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału.

Spółdzielnia Inwalidów "S." ZPCh nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku wniesienia opłaty i złożenia informacji w związku z czym Urząd Marszałkowski wszczął postępowanie w sprawie ustalenia wysokości nie wniesionych opłat za zanieczyszczanie powietrza i wydał stosowną decyzję. Przy określeniu wysokości nie wniesionej opłaty oparł się o uzyskane w trakcie postępowania ewidencje, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania, zgodnie z art. 86b ust. 7 ustawy. Odwołująca się strona nie zakwestionowała wysokości określonych w decyzji opłat.

Ustosunkowując się do zarzutu strony dot. nie zastosowania art. 31 ust. 1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych /Dz.U. nr 123 poz. 776 ze zm./, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sz. stwierdza, iż w myśl tego przepisu prowadzący zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej jest zwolniony w stosunku do tego zakładu, z zastrzeżeniem ust. 2:

1. z podatków,

2. z wpłat do urzędu skarbowego należności z tytułu podatku od towarów i usług, z uwzględnieniem zasad określonych w odrębnych przepisach,

3. z niepodatkowych należności budżetowych.

Punkt 3 mówi o niepodatkowych należnościach budżetowych, których to definicji nie zawiera ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ ani ustawa z dnia 28 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./. Posiłkowe można tu przywołać definicję niepodatkowej należności budżetowej jaką przyjęto w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 sierpnia 2000 r. w sprawie zasad rachunkowości i planu kont dla prowadzenia ewidencji podatków i niepodatkowych należności budżetowych przez urzędy skarbowe jako organy podatkowe /Dz.U. nr 77 poz. 876/: "niepodatkowe należności budżetowe to inne niż podatki, realizowane przez urząd skarbowy należności, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej".

W myśl art. 87b wpływy z tytułu opłat i kar pieniężnych pobieranych na podstawie ustawy i odrębnych przepisów stanowią dochód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, powiatowych funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz gminnych funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej Zgodnie z art. 62 ustawy o finansach publicznych, przychody i wydatki państwowych funduszy celowych nie są objęte zakresem przedmiotowym budżetu państwa Niezależnie od tego, aby opłaty za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza mogły podlegać rygorowi Ordynacji podatkowej, muszą być ustalane lub określane przez organy podatkowe. W świetle art. 86b ust. 7 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska organem uprawnionym do wydania decyzji jest marszałek województwa który nie znalazł się w katalogu organów podatkowych określonym w art. 13 Ordynacji podatkowej.

Nie można zatem uznać opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza za niepodatkowe należności budżetowe, które podlegałyby zwolnieniu od ich pobrania w stosunku do zakładu pracy chronionej jakim jest Spółdzielnia Inwalidów "S.".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sz. po przeanalizowaniu materiału dowodowego podzieliło zarzuty strony dotyczące braków w uzasadnieniu decyzji. Zaskarżona decyzja, nie spełnia wymagań stawianych przez przepis art. 107 Kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło też, iż organ I instancji naruszył zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania poprzez uniemożliwienie stronie, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie oraz zgłoszonych żądań - art. 10 par. 1 Kpa. W związku z tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sz. pismem z dnia 22 stycznia 2001 r. poinformowało stronę o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 par. 1 Kpa. Strona z prawa tego jednak nie skorzystała.

Powyższą decyzję Spółdzielnia Inwalidów "S." zaskarżyła skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzuca naruszenie art. 31 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnienie osób niepełnosprawnych i oparcie jej na wytycznych Ministra Ochrony Środowiska zamiast na wytycznych Ministerstwa Finansów z których wynika, że wymierzone wobec skarżącej opłaty są bezpodstawne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi dotyczą nieprawidłowego zastosowania przez organy administracji normy prawa materialnego w wyniku błędnej interpretacji przepisów.

Problem sprowadza się do zagadnienia czy strona skarżąca jako zakład pracy chronionej jest na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy zwolniona od opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian, określonych w art. 86 cyt. ustawy o ochronie środowiska i wydanym z upoważnienia tej ustawy rozporządzeniu wykonawczym.

Rozpatrując sprawę Sąd podzielił stanowisko prawne organów administracji samorządowej. Art. 31 ust. 1 pkt 3 zwalnia zakłady pracy chronionej m.in. z nie podatkowych należności budżetowych.

W świetle obowiązującego ustawodawstwa opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska nie mogą być uznane za nie podatkowe należności budżetowe, ponieważ nie wpływają do budżetu Państwa, a są przeznaczone na odrębny fundusz celowy, a mianowicie Fundusz Ochrony Środowiska. Ponadto należy powiedzieć, że inny jest cel i charakter przepisów ustawy o ochronie środowiska, której rozwiązania mają charakter dyscyplinujący, czego dowodem jest fakt, że par. 9 cyt. rozporządzenia w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew i krzewów nie wymienia zakładów pracy chronionej.

Stanowisko, że przedmiotowe opłaty nie są niepodatkowymi należnościami budżetowymi znajduje także potwierdzenie w przepisach ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego /Dz.U. nr 150 poz. 983 ze zm./. W myśl art. 19 tej ustawy każda gmina otrzymuje z budżetu państwa m.in. kwotę rekompensującą dochody utracone bezpośrednio z tytułu ulg i zwolnień określonych w różnych ustawach m.in. wymienionych w art. 31 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej. Chodzi tu jednak o rekompensaty z kwot które wpływają do budżetu państwa. Natomiast w przedmiotowej sprawie kwoty z opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska nie wpływają do budżetu, a zatem nie są niepodatkową należnością budżetową.

Naruszenie przez organ I instancji przepisów art. 107 par. 1 Kpa oraz art. 10 Kpa nie miało wpływu na wynik sprawy. Uchybienie to zostało zresztą naprawione decyzją wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu wobec czego skarga, jako nieuzasadniona podlega oddaleniu - zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.