Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1142/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M.L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 23 czerwca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423), zwanej dalej "u.s.u.s.", § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), odmówił M. L. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 13. 439,93 zł.

Stan faktyczny przedstawia się następująco:

Wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2021 r. M. L. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie pozostałych do spłaty należności. Wnioskodawca podkreślił, że wywiązuje się z zawartej umowy ratalnej, ale obecnie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Wskazał, że realizacja układu ratalnego odbywa się kosztem zakupu leków, czy opłat czynszowych. Wnioskodawca podał, że ma na utrzymaniu żonę i dwoje dzieci, a wszyscy członkowie rodziny mają problemy zdrowotne. Wnioskodawca podał, że zakupił mieszkanie i ma kredyty do spłacenia.

Decyzją z dnia 23 czerwca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wskazał, że wobec strony nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Podkreślono, że wnioskodawca uzyskuje stały dochód ze stosunku pracy w kwocie ok. 3. 500,00 zł, żona zatrudniona jest na czas nieokreślony w wymiarze % etatu, ale do 20 czerwca 2021 r. został jej udzielony urlop wychowawczy. Zatem nie można wykluczyć, że po zakończeniu urlopu wychowawczego żona wróci do pracy. Ponadto pobierane świadczenia (500 plus oraz zasiłek pielęgnacyjny), których miesięczna kwota wynosi 1. 215,00 zł mają wpływ na sytuację materialną.

Organ podkreślił, że w listopadzie 2020 r. wnioskodawca zaciągnął kredyt hipoteczny na zakup mieszkania, w wysokości 400.000,00 zł, co świadczy o zdolnościach kredytowych i możliwościach płatniczych. Ponadto ma on możliwość wystąpienia z wnioskiem o zmianę warunków zawartej z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych umowy o rozłożeniu nieopłaconych składek na raty.

W związku z powyższym organ stwierdził, że nie zachodzi trudna sytuacja materialna, a dalsza spłata należności, w układzie ratalnym, nie zagrozi egzystencji strony i członkom rodziny.

Przy podejmowaniu decyzji organ rozważył również, czy nie wystąpiły przesłanki do umorzenia ze względu na interes publiczny. Interes publiczny należy rozumieć nie tylko, jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów budżetu państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków przeznaczonych na pomoc z opieki społecznej. Wprawdzie strona pobiera świadczenia z pomocy społecznej, ale jednym z nich jest świadczenie 500 +, a drugim zasiłek pielęgnacyjny. Z kolei przyznane dodatki mieszkaniowy i energetyczny nie są świadczeniami przyznawani na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz.1876).

Organ wyjaśnił, że w postępowaniach o umorzenie należności składkowych nie jest wymagane legitymowanie się decyzją o przyznaniu zobowiązanemu pomocy przez MOPS. Jednakże istnienie takiej decyzji powoduje konieczność rozważenia przez ZUS, czy w sprawie nie zachodzi przesłanka interesu społecznego skutkującego umorzeniem należności. Tymczasem pomoc społeczna jest jedną z instytucji polityki społecznej państwa, w ramach której udzielane są świadczenia o charakterze pieniężnym i niepieniężnym. Korzystanie z takiej formy wsparcia, stanowi dodatkowe potwierdzenie, że dochody osoby zobowiązanej nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria, które jak wykazał Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie zostały przez wnioskodawcę spełnione. Żądanie przez stronę umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w świetle spłacania kredytów jest sprzeczne z interesem publicznym.

Organ zaznaczył, że strona osiąga stały dochód z tytułu zatrudnienia. Wobec strony prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne, które zostało zawieszone z uwagi na zawartą umowę o rozłożeniu nieopłaconych składek na raty. Reguluje również swoje zobowiązania wobec pozostałych wierzycieli. W związku z tym podjęcie decyzji o umorzeniu należności byłoby przedwczesne.

Ponadto decyzja odmawiająca umorzenia nie nakłada na stronę żadnych dodatkowych obowiązków, które nie ciążyły na stronie do tej pory i których nałożenie spowodowałoby pogorszenie sytuacji materialnej i osobistej. Rozstrzygnięcie organu odmawia natomiast przyznania "przywileju" polegającego na zwolnieniu z obowiązku opłacania składek. Umorzenie w konsekwencji oznaczałoby uprzywilejowanie względem innych podmiotów, które regulują zobowiązania wynikające z nieopłaconych w terminie składek. Zasada sprawiedliwości i społecznej i równości obywateli wobec prawa nie pozwala ZUS na wydanie decyzji o umorzeniu należności. Zatem wobec wnioskodawcy nie zostały stwierdzone przesłanki całkowitej nieściągalności oraz okoliczności wynikające z rozporządzenia, stąd podjęcie decyzji o umorzeniu należności na tym etapie byłoby przedwczesne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. L. podniósł, że powyższa decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest krzywdząca i narusza jego interes prawny.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem, stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 czerwca 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Materialnoprawną podstawą umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzji art. 28 u.s.u.s. Powołana ustawa w treści wskazanego przepisu daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).

W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca sprecyzował przypadki całkowitej nieściągalności, o której mowa w ust. 2. I tak, całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1. dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe;

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej;

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

O ile regulacja powyższa, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę) pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a), których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3b, aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Działając na mocy powyższego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), w którym to rozporządzeniu zawarta została zasada (§ 3 ust. 1), że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W przypadku obu ww. rodzajów przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (całkowita nieściągalność, ważny interes osoby zobowiązanej) ustawodawca pozostawił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie konieczności zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych.

Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oznacza, że z woli ustawodawcy nawet stwierdzenie istnienia przesłanki w postaci ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia tych należności, której wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ rentowy ma możliwość dokonania swobodnego wyboru w ocenie tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający to umorzenie.

Ulga w postaci umorzenia zaległości składkowych, czy odsetek stanowi niewątpliwie odstępstwo od reguły, jaką jest płacenie składek ubezpieczeniowych, zatem musi ona mieć charakter wyjątkowy, związany z wystąpieniem zdarzeń o takim też charakterze, z reguły od samego zobowiązanego niezależnych. Kontrola sądowa legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organ rentowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie wskazywać mogłyby na ważny interes zobowiązanego oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.

Mając na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, istotnym jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia zasadnym czyniłby bowiem wniosek, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, iż analiza akt sprawy pozwala uznać, że organ rentowy w sposób wyczerpujący zebrał dostępny mu materiał dowodowy i dokonał wszechstronnej jego oceny, wyprowadzając zasadnie z tej oceny wniosek, iż mimo niewątpliwie trudnej sytuacji życiowej, zdrowotnej i majątkowej wnioskodawcy brak jest okoliczności dostatecznie wskazujących na konieczność umorzenia zaległości.

Przede wszystkim nie jest sporne, że w przypadku skarżącego nie można mówić o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Skarżący nie prowadzi działalność gospodarczej. Zgłoszony jest do ubezpieczeń jako pracownik w pełnym wymiarze podstawowego czasu pracy, a wynagrodzenie wynosi około 3. 500,00 zł netto. Według oświadczenia, skarżący jest w posiadaniu mieszkania o pow. 67,54 m2. Nieopłacone przez stronę należności z tytułu składek są objęte przymusowym dochodzeniem, ale z uwagi na zawarty układ ratalny postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Komornik sądowy lub naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne. W związku z tym nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Oceniając z kolei sytuację skarżącego w kontekście przesłanki rozporządzenia, która nakazuje ocenić, czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, należy uznać, że w okolicznościach faktycznych sprawy taka przesłanka nie zaistniała. Nie chodzi w niej bowiem o subiektywne odczucie dolegliwości związanej z posiadaniem długów w ogóle, lecz szczególne okoliczności, które taką sytuację czynią.

Skarżący wyjaśnił, że członkowie rodziny mają problemy zdrowotne. Oświadczył, że żona choruje na cukrzycę i jest pod stałą kontrolą lekarzy, a z tytułu posiadanych schorzeń ma orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Syn Kacper od dzieciństwa choruje na częste zapalenie oskrzeli oraz oczekuje na zabieg. Natomiast syn Oskar cierpi na zaburzenia zachowania, opóźniony rozwój psychoruchowy oraz mowy i z tego tytułu jest pod stałą opieką specjalistów i przyjmuje odpowiednie leki.

Organ podkreślił, że przewlekła choroba zobowiązanego może stanowić podstawę ubiegania się o umorzenie należności z tytułu składek tylko wówczas, gdy pozbawia ona zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu.

Organ podniósł, że pomimo trudnej sytuacji zdrowotnej rodziny skarżący jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem około 3. 500,00 zł netto. W systemie ratalnym reguluje swoje zobowiązania zarówno wobec wierzycieli publicznoprawnych, jak i cywilnoprawnych.

Wskazać należy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozważył również możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia zadłużenia pozbawiałaby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Jak wskazano wyżej, skarżący osiąga dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości około 3. 500,00 zł netto. Prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe, a koszty jego utrzymania oszacował na kwotę 1. 926,07 zł. Zdaniem organu, miernikiem trudnej sytuacji materialnej może być kwota minimum socjalnego ustalana przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, dla konkretnej liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie pracowniczym lub emeryckim. Minimum socjalne ustalone za IV 2020 r. dla gospodarstwa pracowniczego czteroosobowego wynosi 4.063,11 zł. i jest nieznacznie wyższe od osiąganego przez stronę dochodu.

Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, zdaniem organu, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten czas nie tylko minimum socjalnego, ale także minimum egzystencji, a za ziszczenie się przesłanki umorzenia należy uznać taką sytuację, gdy warunki materialne osoby zobowiązanej powodują trwałe zagrożenie dalszej egzystencji. Według danych Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych minimum egzystencji w 2020 r. dla gospodarstwa pracowniczego 4- osobowego wynosiło 2.232,26 zł i jest o wiele niższe od dochodu prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa domowego. Organ odnotował, że żona skarżącego zatrudniona jest na czas nieokreślony w wymiarze 1/4 etatu, ale do dnia 20 czerwca 2021 r. został jej udzielony urlop wychowawczy. W ocenie organu, nie można zatem wykluczyć, że po zakończeniu urlopu wychowawczego żona wróci do pracy. Ponadto pobierane świadczenia (500 plus oraz zasiłek pielęgnacyjny), których miesięczna kwota wynosi 1. 215,00 zł mają wpływ na sytuację materialną skarżącego.

Organ wskazał także, że w listopadzie 2020 r. skarżący zaciągnął kredyt hipoteczny na zakup mieszkania w wysokości 400. 000,00 zł, lecz konieczność spłaty zobowiązań cywilnoprawnych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Aprobowanie takiej sytuacji byłoby nieuprawnionym uprzywilejowywaniem podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I GSK 573/19). Ponadto skarżący ma możliwość wystąpienia z wnioskiem o zmianę warunków zawartej z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych umowy o rozłożeniu nieopłaconych składek na raty.

W związku z powyższym, zdaniem organu, nie zachodzi trudna sytuacja materialna, a dalsza spłata należności w układzie ratalnym nie zagrozi egzystencji skarżącego i członkom jego rodziny. Organ przy podejmowaniu decyzji rozważył również, czy nie wystąpiły przesłanki do umorzenia ze względu na interes publiczny. Interes publiczny należy rozumieć nie tylko, jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów budżetu państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków przeznaczonych na pomoc z opieki społecznej. Organ podniósł, że wprawdzie skarżący pobiera świadczenia z pomocy społecznej, ale jednym z nich jest świadczenie 500 +, a drugim zasiłek pielęgnacyjny. Z kolei przyznane dodatki: mieszkaniowy i energetyczny nie są świadczeniami przyznawani na podstawie ustawy o pomocy społecznej.

Ponadto organ wskazał, że w postępowaniach o umorzenie należności składkowych nie jest wymagane legitymowaniem się decyzją o przyznaniu zobowiązanemu pomocy przez MOPS. Jednakże istnienie takiej decyzji powoduje konieczność rozważenia przez ZUS, czy w sprawie nie zachodzi przesłanka interesu społecznego skutkującego umorzeniem należności. Według organu, o istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria, które jak wykazał Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie zostały przez skarżącego spełnione. Żądanie przez skarżącego umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w sytuacji spłacania kredytów jest sprzeczne z interesem publicznym. Organ zaznaczył, że skarżący osiąga stały dochód z tytułu zatrudnienia. Wobec niego prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne, które zostało zawieszone z uwagi na zawartą umowę o rozłożeniu nieopłaconych składek na raty. Skarżący reguluje również swoje zobowiązania wobec pozostałych wierzycieli. W związku z tym podjęcie decyzji o umorzeniu należności byłoby przedwczesne.

Powyższa ocena, w ocenie Sądu nie narusza prawa. Zważyć bowiem należy, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania.

Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w niniejszej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania należności choćby w części a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie, niemożliwe jest wywiązanie się strony ze zobowiązań wobec ZUS, których zaistnienia zainteresowany nie wykazał, to negatywne dla strony rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne.

Dodać przy tym należy, że konieczność spłaty zobowiązań cywilnoprawnych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Aprobowanie takiej sytuacji byłoby nieuprawnionym uprzywilejowywaniem podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 291/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl)

Mając powyższe na względzie, Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organ zgromadził kompletny materiał dowodowy niezbędny do analizy sytuacji materialnej wnioskodawcy, a zebrany materiał dowodowy ocenił w sposób wyczerpujący. W ocenie Sądu, organ stwierdzając, że w wypadku skarżącego nie zaistniały podstawy do umorzenia należności z tytułu składek, nie naruszył cytowanych przepisów prawa materialnego.

Zaakcentować trzeba, że instytucja prawna umorzenia zaległości służy wsparciu obywateli w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi, chorobą czy innymi niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami tj. w sytuacjach gdy status materialny zobowiązanych nie rokuje pozytywnie w kontekście spłaty ciążącego na nich zobowiązania, bądź też gdy ewentualna próba ściągnięcia należności mogłaby w sposób negatywny odbić się na sytuacji osobistej zobowiązanych czy ich rodzin. Jeśli zatem nie istnieją szczególne przesłanki natychmiastowego umorzenia zaległości tj. zobowiązanemu nie grozi niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, niemożność odbudowania majątku po klęsce żywiołowej czy też konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny – w sytuacji faktycznej skarżącego trudno dopatrywać się przesłanek do całkowitego umorzenia zaległości.

Końcowo, podkreślić należy, iż wniosek o umorzenie należności składkowych na rzecz ZUS nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, a więc może być ponawiany w przypadku zmiany stanu faktycznego lub po uzyskaniu nowych dowodów. Z tego też względu w przypadku pogorszenia się sytuacji majątkowej czy stanu zdrowia skarżącego i w związku z tym powiększeniem się wydatków z tym związanych, skarżący może wystąpić do organu rentowego z nowym wnioskiem uwzględniającym te zmiany.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.