Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 159/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 128,129 ust.5 pkt. 3 , art. 233
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie WSA Krystyna Daniel / spr. / Mariusz Kotulski Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2011 r. sprawy ze skargi A.T. , T.T. i K.T. na decyzję Wojewody z dnia 26 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących A.T. kwotę 457 /czterysta pięćdziesiąt siedem/ złotych, T.T. kwotę 457 /czterysta pięćdziesiąt siedem/ złotych, K.T. kwotę 457 /czterysta pięćdziesiąt siedem / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z 27 października 2009 r, na podstawie art. 128 ust. 1 i art. 129 ust. 5, w zw. z art. 130, art. 132, art. 134 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 póz. 2603 ze zm.) orzekł w punkcie:

1. o ustaleniu odszkodowania w wysokości 665 702,00 zł za część działki nr [....] obr. [....] o pow. 960 m2, aktualnie odpowiadającą: części działki nr [....] o pow. 26 m2, części działki nr [....] o pow. 686 m2 i części działki nr [....] , o pow. 248 m2 położonych w obrębie [....] jedn. ewid. [....] m. K. , stanowiących własność Gminy K. ;

2. o wypłacie kwoty 659 923,72 zł na rzecz następujących osób:

- A.T. za udział wynoszący 1/3 część - 219 974,76 zł

- K.T. za udział wynoszący 1/3 części - 219 974,76 zł

- T.T. za udział wynoszący 1/3 części - 219 974,76 zł;

3. o zobowiązaniu Gminy K. , reprezentowanej przez Prezydenta Miasta K. do zapłaty wskazanej w punkcie 1 kwoty odszkodowania, w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja, stanie się wykonalna;

4. o tym, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się przepisy kodeksu cywilnego;

5. o tym, że wskazana w punkcie 2 wysokość odszkodowania podlega waloryzacji na dzień zapłaty;

6. o tym, że odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego jeżeli osoba uprawniona odmawia jego przyjęcia albo wypłata odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody.

W uzasadnieniu organ l instancji podał, że pismem z [....] października 2003 r.A.T. , T.T. i K.T. wystąpili z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania wraz z odsetkami za przejętą na rzecz Skarbu Państwa część działki nr [....] o pow. 2034 m2 obr. [....] w związku z decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta z 21 lipca 2003 r. nr [....] i z 23 września 2003 r. nr [....] .

Będąca przedmiotem postępowania działka nr [....] znajdowała się w terenie położonym w obrębie ulic: [....] , [....] i projektowanej ulicy [....] oraz rzeki R. zwanym dalej "terenem budowlanym", który

Naczelnik Dzielnicy [....] objął swym Zarządzeniem Nr 17 z 14 maja 1975 r. w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego osiedla "[....] " i jego podziału na działki budowlane, wydanym w trybie art. 2 ustawy z 6. 07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, ogłoszonym 6. 06. 1975 r. w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej m. K. Nr [....] , póz. [....] . Wskazany teren zgodnie z art. 5 ust. 2 cytowanej ustawy z 6. 07. 1972 r. z mocy prawa został przejęty na rzecz Skarbu Państwa po upływie dwóch miesięcy od dnia ogłoszenia Zarządzenia Naczelnika Dzielnicy [....] tj. z dniem 7 sierpnia 1975 r.

Starosta K. wskazał, że zgodnie z rejestrem parcelowym nieruchomości przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne na osiedlu "[....] ", który wraz z projektem podziału nr [....] stanowił załącznik do Zarządzenia Nr 17 Naczelnika Dzielnicy [....] z 19 maja 1975 r. działka nr [....] stanowiła współwłasność: A.T. w 1/3 cz., T.N. w 1/3 cz. i K.T. w 1/3 cz. Zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego w K. z 2.1 lipca 1977 r. sygn. akt l Ns 1423/77 spadek po zmarłym T.N. nabył T.T. w całości.

Organ l instancji wskazał, iż decyzją z 29 grudnia 1978 r. nr [....] Naczelnik Dzielnicy [....] orzekł o nieodpłatnym zachowaniu prawa własności działki nr [....] o pow. 758 m2 na rzecz współwłaścicieli tj. A.T. , T.T. i K.T. oraz ustalił jednocześnie odszkodowanie w kwocie 36 612 zł za część nieruchomości oznaczonej nr [....] o pow. 2034 m2 w związku z jej przejęciem na rzecz Skarbu Państwa. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezydenta Miasta K. z 10 marca 1979 r. nr [....]. Następnie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z 21 lipca 2003 r. nr [....] oraz wydaną na skutek ponownego rozpoznania sprawy decyzją z 23 września 2003 r. nr [....] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta K. nr [....] z 10 marca 1979 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy [....] nr [....] z 29 grudnia 1978 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] obr. [....] , włączonej do terenu osiedla "[....] " o pow. 2034 m2.

Wartość przedmiotowej nieruchomości zgodnie z operatem szacunkowym opracowanym przez rzeczoznawcę majątkowego została określona na kwotę 665 702

zł. Od powyższej kwoty do wypłaty została odjęta kwota 5778,28 zł stanowiąca zwaloryzowane odszkodowanie jakie zostało przyznane i wypłacone poprzednim właścicielom na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy [....] z 29 grudnia 1978 r.

Od ww. decyzji odwołanie złożyła Gmina Miejska K. , reprezentowana przez Prezydenta Miasta K. , domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisu art. 9, art. 107 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 36 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 34 ust. 3 ustawy przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych i art. 5 pkt 21 póz. 1 lit a i g ustawy z 17. 05. 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004 r., Nr 261, póz. 2603 ze. zm.).

Wojewoda [....] decyzją z 26 listopada 2010 r. znak: [....] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem l instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że z uwagi na fakt, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w 1975 r., organ l instancji błędnie zastosował jako podstawę prawną decyzji przepis art. 129 ust. 5 obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stosuje się bowiem do stanów faktycznych mających miejsce przed wejściem w życie tej ustawy, a zatem do spraw, w których przed tą datą wydano decyzję o wywłaszczeniu albo przejęto nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania. Do takiego stanowiska upoważnia m.in. ogólna zasada dotycząca obowiązywania aktu prawnego -wchodzi on w życie z dniem ogłoszenia albo w innym wskazanym terminie i ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych od tego dnia. Skoro omawiana ustawa weszła w życie 1 stycznia 1998 r., a żaden jej przepis nie rozszerzył zakresu obowiązywania art. 129 ust. 5 powołanej ustawy na wzór jej art. 216 dotyczącego zwrotu nieruchomości, to w zakresie ustalania odszkodowań (rozdział 5 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami) ma ona zastosowanie wyłącznie do stanów faktycznych zaistniałych od tej daty. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych. Konkludował, że brak jest materialno-prawnej podstawy orzekania w tej kwestii, czego konsekwencją winno być

umorzenie postępowania w sprawie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody [....] wnieśli A.T. , T.T. i K.T. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1) naruszenie prawa materialnego w postaci przepisu art. 129 ust. 5 pkt. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną jego wykładnię polegającą na nieuprawnionym przyjęciu, że przepisu tego nie stosuje się do stanów faktycznych mających miejsce przed wejściem w życie tej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., podczas gdy:

a) wniosku takiego nie da się wyciągnąć z treści tego przepisu,

b) wniosek taki pozostaje w sprzeczności z wyrażoną w art. 64 Konstytucji RP zasadą ochrony własności oraz z konstytucyjną zasadą gwarantującą wywłaszczonemu prawo do odszkodowania (art. 21 ust. 1 Konstytucji RP),

c) wniosek taki jest sprzeczny z art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego 20. 03. 1952 r., ratyfikowanego przez Polskę 10.10.1994 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 26, póz. 175);

2) naruszenie prawa materialnego tj. art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie będące konsekwencją pominięcia przez organ administracji, że w wyniku stwierdzenia nieważności (wywołującego skutki prawne ex tunć) decyzji Prezydenta Miasta K. z 10. 03. 1979 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy [....] z 29. 12. 1978 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości powstała sytuacja, w której przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa, lecz z tego tytułu nie zostało ustalone stosowne odszkodowanie. Nastąpiło zatem otwarcie na nowo sprawy administracyjnej, która w części dotyczącej odszkodowania pozostaje do dzisiaj niezałatwiona, która to sytuacja mieści się w dyspozycji art. 233 ustawy stanowiącego, iż sprawy wszczęte i nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów;

3) naruszenie prawa procesowego w postaci przepisów art. 110 k.p.a. i art. 16

k.p.a. polegające na ich pominięciu i nie wzięciu pod uwagę faktu związania Wojewody [....] jego własną, wcześniejszą decyzją wydaną w niniejszej sprawie w dniu 13. 10. 2005 r. , w której uznał on co do zasady prawo skarżących do otrzymania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość właśnie na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ww. ustawy.

4) naruszenie prawa procesowego tj. art. 8 k.p.a. formułującego fundamentalną zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa poprzez całkowitą zmianę poglądu prawnego prezentowanego przez organ administracji do tej pory w sprawie i wyrażonego z obszernym uzasadnieniem w decyzji Wojewody [....] z 13. 10.2005 r.

5) naruszenie prawa procesowego w postaci przepisu art. 105 § 1 k.p.a, będące konsekwencją przyjęcia przez organ administracji błędnego poglądu w kwestii wykładni art. 129 ust. 5 pkt. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, polegające na nieuprawnionym umorzeniu postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego.

W uzasadnieniu skarżący argumentowali, że linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii wykładni art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami uległa zmianie i obecnie prezentowane jest stanowisko, że do stanów faktycznych sprzed wejścia ww. ustawy w życie przepis ten również ma zastosowanie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.

Skarga jest zasadna, bowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest możliwość przyznania odszkodowania za nieruchomość w oparciu o przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, póz. 2603 ze zm.) w sytuacji gdy do przejęcia przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa doszło w 1975 r. w oparciu o przepis art. 5 ust. 2 ustawy z 6. 07 . 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.

Odnosząc się do ww. kwestii spornej należy stwierdzić, że przejęcie przez Skarb Państwa z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 5 ustawy z 6 lipca 1972 r. wiązało się z przyznaniem odszkodowania. Odszkodowanie takie zostało przyznane osobom uprawnionym tj, A.T. , K.T. i T.T. w decyzji Naczelnika Dzielnicy [....] z 29. 12. 1978 r. nr [....] , którą orzeczono o nieodpłatnym zachowaniu prawa własności działki nr [....] o pow. 758 m 2 na rzecz właścicieli tj. A.T. , T.T. K.T. oraz o odszkodowaniu w kwocie 36612 zł za część działki nr [....] w związku z przejęciem jej z mocy prawa przez Skarb Państwa w 1975 r. Powyższą decyzję utrzymał w mocy Prezydent M. K. decyzją z 10 marca 1979 r. Zarazem podnieść należy, że na skutek wznowienia postępowania Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z 21 lipca 2003 r. - po ponownym rozpoznaniu sprawy - stwierdził nieważność decyzji z 10 marca 1979 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 29 grudnia 1978 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za część działki nr [....] .

Mając na uwadze fakt stwierdzenia nieważności ww. decyzji z 29.12.1978 r. i z 10. 03. 1979 r. w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną w trybie art. 5 ust. 2 ustawy 6.07.1972 r. część przedmiotowej działki nr [....] trzeba zauważyć, że oznacza to, iż złożenie w dniu [....] 10. 2003 r. wniosku o ustalenie przedmiotowego odszkodowania przez skarżących :A.T. , T.T. i K.T. nie inicjuje nowej sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania w związku z utraconą w 1975 r. z mocy prawa własnością nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, ale stanowi kontynuację postępowania rozpoczętego w 1975 r. Należy podkreślić, że stwierdzenie nieważności decyzji z 10 marca 1979 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 29 grudnia 1978 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną część działki nr [....] -przewidzianego dyspozycją z art. 10 ust. 1 cyt. ustawy z 6. 07. 1972 r. - oznacza, że sprawa w zakresie ustalenia należnego odszkodowania nie zastała zakończona decyzją ostateczną ponieważ decyzja ta została uchylona z mocą ex tunc ( była nieważna od

chwili wydania) decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 21. 07. 2003 r. utrzymaną w mocy decyzją tego samego organu z 23.09.2003 r.

W konsekwencji - ze względu na treść art 233 obowiązującej od 1 stycznia 1998 r. ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - stanowiący, że sprawy wszczęte i nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy tj. 1 stycznia 1998 r. prowadzi się na podstawie jej przepisów - nie ma przeszkód do rozstrzygnięcia w kwestii przedmiotowego odszkodowania w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami, tak jak to uczynił organ l instancji. Powyższy przepis stanowi bowiem, że starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wydaje odrębną decyzję gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Skoro zatem odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną w 1975 r. nie zostało przyznane osobom uprawnionym to nic nie stoi na przeszkodzie aby w oparciu o art. 129 ust. 5 ust 3 cyt. ustawy odszkodowanie takie zostało przyznane. W ocenie Sądu nje zasługuje na uznanie pogląd zaprezentowany przez organ odwoławczy/który przyjął, iż warunkiem zatasowania art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest okoliczność aby stan faktyczny, do którego przepis ten miałby być zastosowany, zaistniał najwcześniej w dacie wejścia ustawy w życie tj. 1 stycznia 1998 r. Przeciwnie - w szczególności w związku z faktem stwierdzenia nieważności wydanych wcześniej decyzji w części, w której orzekały o odszkodowaniu prawidłowe jest zastosowanie dyspozycji z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami także do stanów faktycznych, które miały miejsce przed dniem 1 stycznia 1998 r.

Za ustaleniem odszkodowania w trybie obowiązującej ustawy przemawia także cyt. art. 233 ustawy. Nadto podkreślić należy, że instytucja wywłaszczenia zawsze łączy się z obowiązkiem odszkodowania. Wynika to przede wszystkim z Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, która w art. 21 ust. 2 przewiduje wywłaszczenie jedynie za słusznym odszkodowaniem. Zasadę tę precyzuje dodatkowo art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z powyższym ponieważ - po stwierdzeniu nieważności decyzji z 10 marca 1979 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 29 grudnia 1978 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za część działki nr [....] - nie została wydana odrębna decyzja o ustaleniu odszkodowania za przedmiotową działkę, to powinna ona być wydana w trybie art. 129 ust. 5 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przyjęcie odmiennej interpretacji art. 129 ust. 5 oraz art. 233 cyt. ustawy skutkowałoby bowiem nie tylko naruszeniem dyspozycji z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, ale także

konstytucyjnej zasady ochrony własności z art. 64 Konstytucji. Należy także się zgodzić ze skarżącymi, że brak przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość naruszałby nadto przepis art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 20 marca 1952 r. , ratyfikowanego przez Polskę 10.10.1994 r. (Dz. U. z 1995 r. nr 26, póz. 175), zgodnie z którym zachodzi konieczność utrzymania uzasadnionego prawnie zaufania obywateli do Państwa i prawa pochodzącego od Państwa, jako elementu składającego się na zasadę praworządności i zobowiązującego władze do eliminowania dystynkcyjnych regulacji i naprawiania pozaprawnych praktyk.

Nadto trzeba wskazać, że Sąd podziela w całości pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony m. in. w wyroku z 21 grudnia 2009 r. (sygn. akt l OSK 1111/08, Lex nr 582460), zgodnie z którym NSA wskazuje, iż nie można przyjąć poglądu, że warunkiem zastosowania przepisu art. 129 ust. 5 u.g.n. jest okoliczność, aby stan faktyczny, do którego przepis ten miałby być zastosowany, istniał w dacie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

A zatem mając powyższe na uwadze należało uznać, że organ II instancji wadliwie zastosował dyspozycję z art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ przedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz skarżących nie było bezprzedmiotowe, poprzez co naruszył przepisy postępowanie administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W tej sytuacji pozostałe zarzuty skargi nie mają znaczenia.

W tych warunkach, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy p.p.s.a. stanowiący, że sąd l instancji uchyla decyzję w całości lub w części jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c), orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.