Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1070/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Bącal (sprawozdawca) Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska Sędzia WSA (del.) Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 1088/19 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 22 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 6 grudnia 2019 r., III SA/Wa 1088/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę C. M. sp. z o.o. w likwidacji (dalej: Skarżąca, Spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: DIAS) z 22 lutego 2019 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

2. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przytaczając dotychczasowy przebieg postępowania wskazał, m.in., że w dniu 20 sierpnia 2018 r. Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "NUS") wydał decyzję dotyczącą rozliczeń C. M. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. (dalej: "Spółka", "Skarżąca") w podatku od towarów i usług za miesiące od września 2015 r. do stycznia 2016 r. Powyższa decyzja została uznana za doręczoną Spółce w dniu 6 września 2018 r., w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz. 800, ze zm. dalej: "O.p."). W dniu 14 grudnia 2018 r. Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, nadała w polskiej placówce pocztowej odwołanie od decyzji NUS. Jednocześnie z odwołaniem pełnomocnik złożył wniosek z 14 grudnia 2018 r., w którym zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek strony został załatwiony odmownie zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem Dyrektora IAS z 22 lutego 2019 r.

2.1. Rozpatrując skargę na powyższe postanowienie Sąd pierwszej instancji uznał, że odpowiada ono prawu. W szczególności Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów podatkowych, że wskazane we wniosku o przywrócenie terminu i następnie w skardze argumenty Spółki w żadnym wypadku nie wyczerpują przesłanki ujętej w art. 162 § 1 O.p. Skarżąca niewątpliwie nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.

2.2. Za niezasadną w tym zakresie Sąd pierwszej instancji uznał argumentację Skarżącej, że o braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania świadczy, w jej ocenie, fakt, że decyzja NUS, a także wcześniejsza korespondencja w toku postępowania podatkowego została niewłaściwie skierowana bezpośrednio do Spółki, a niezależnie od powyższego w istocie korespondencja ta nie dotarła do "biura wirtualnego", bowiem jego przedstawiciele nie poinformowali Spółki o przesyłkach. W konsekwencji Skarżąca nie miała wiedzy wydaniu decyzji przez NUS w dnu 20 sierpnia 2018 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w sprawie odmowy przywrócenia terminu Strona nie może kwestionować prawidłowości doręczenia decyzji NUS, albowiem zarzut ten nie przyniesie oczekiwanego rezultatu w ramach badania przesłanek przywrócenia uchybionego terminu.

2.3. Sąd pierwszej instancji za nieuzasadnione uznał również stanowisko Skarżącej, która jako okoliczność świadcząca o braku winy w niezachowaniu terminu wskazała m.in. pominięcie pełnomocnika spółki w przedmiotowej sprawie, brak przekazywania spółce korespondencji przez "biuro wirtualne" oraz informacja spółki o przesyłkach kierowanych na ten adres.

3. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka, zarzucając wydanie wyroku z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej: P.p.s.a.) poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli działalności publicznej i niedostrzeżenie naruszeń przez DIAS w toku postępowania art. 162 §1 i § 2 O.p. oraz art. 120 i 121 O.p.

3.1. W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, alternatywnie – w oparciu o art. 188 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Spółka wniosła również o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

3.2. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4. Skarga kasacyjna, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu.

4.1. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do kwestionowania przez Spółkę legalności zaskarżonego w sprawie rozstrzygnięcia DIAS z 22 lutego 2019 r. odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUS z 20 sierpnia 2018 r. W ocenie Spółki wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ naruszył przepisy procedury podatkowej (art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 120 i art. 121 O.p.), a brak dostrzeżenia tych naruszeń przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku świadczy o wadliwym wykonaniu przez ten Sąd obowiązku kontroli działalności publicznej, o którym mowa w art. 3 §1 i 2 P.p.s.a.

4.2. Przed przystąpieniem do oceny zasadności tak sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej, należy wskazać, że Spółka, oprócz złożenia wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania (co jest przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej), zakwestionowała także prawidłowość rozstrzygnięcia organu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do złożenia odwołania od decyzji NUS z 20 sierpnia 2018 r. (postanowienie DIAS z 22 lutego 2019 r.). Kontrola sądowoadministracyjna w tej odrębnej sprawie sądowoadministracyjnej potwierdziła prawidłowość rozstrzygnięcia zaskarżonego rozstrzygnięcia DIAS (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2020 r., I FSK 1067/20).

4.3. Powyższa okoliczność jest istotna dla rozstrzygnięcia sporu w rozpatrywanej sprawie z dwóch względów. Po pierwsze, co słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji, warunkiem złożenia wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 162 O.p. jest jego uchybienie. Wniosek w tym zakresie, złożony mimo braku uchybienia terminowi, byłby niedopuszczalny. Po drugie, wzajemna konkurencyjność środków zaskarżenia, które umożliwiają stronie kwestionowanie rozstrzygnięć administracji dotyczących bądź to stwierdzenia uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności bądź też rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności, mają istotny wpływ na sposób oceny podniesionych zarzutów, w oparciu o odrębne kryteria – czego autor skargi kasacyjnej zdaje się nie dostrzegać.

4.4. Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

4.5. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji z obowiązujących przepisów wynikają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić kumulatywnie. Po pierwsze, zainteresowany musi uprawdopodobnić brak jego winy w uchybieniu terminu; musi więc uwiarygodnić, że nie dotrzymał terminu bez własnej winy. Po drugie, zainteresowany musi złożyć do właściwego organu wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Po trzecie, wniosek ten musi być wniesiony z zachowaniem zawitego (nieprzywracalnego) terminu wynoszącego 7 dni, licząc od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Po czwarte, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona jest zobowiązana dokonać czynności, dla której termin ten był ustanowiony.

4.6. W rozpatrywanej sprawie autor skargi kasacyjnej kwestionuje prawidłowość dokonanej przez Sąd pierwszej instancji kontroli sądowoadministracyjnej uznającej za zgodne z prawem odmowne rozpoznanie wniosku Spółki o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ze względu na brak wykazania braku winy w uchybieniu terminowi do dokonania tej czynności.

4.6. Odnosząc się do okoliczności mających świadczyć w ocenie Spółki o braku winy, a w konsekwencji powodujących wadliwość wydanego rozstrzygnięcia poprzez naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów O.p., należy stwierdzić, iż powołana w tym zakresie argumentacja Spółki nie może być podzielona.

4.7. Za całkowicie nieuzasadnione i niewłaściwe należy uznać odwołanie się przez Spółkę do okoliczności wskazujących na pominięcie pełnomocnika w postępowaniu a w konsekwencji błędne doręczenie decyzji NUS na adres Spółki. Podobnie za nieuzasadnione należy uznać te zarzuty, które dotyczą rzekomego braku przekazywania dokumentacji adresowanej do spółki przez pracowników ‘biura wirtualnego’ czy też w ogóle braku prawidłowego doręczenia przesyłek na ten adres. Argumentacja ta w istocie zmierza bowiem do zakwestionowania prawidłowości doręczenia, co – z samej istoty – nie może być przedmiotem postępowania w sprawie przywrócenia terminu (zob. np. wyrok NSA z 25 kwietnia 2019 r., I FSK 776/17).

4.8. Dodatkowo należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wskazane przez Spółkę przeszkody w odbiorze korespondencji do niej kierowanej nie mogą stanowić okoliczności wyłączającej winę w niezachowaniu terminu do dokonania czynności procesowej. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, zarówno chronologia zdarzeń w rozpoznawanej sprawie jak i uwzględnienie zasad doświadczenia życiowego uzasadniało podjęcie odpowiednich działań w celu realizacji obowiązku takiego ukształtowania stosunków podmiotu z profesjonalnym pełnomocnikiem, by w odpowiedni sposób zadbać o zachowanie wymaganego stopnia staranności, gwarantującego właściwe realizowanie przysługujących stronie uprawnień procesowych.

4.9. Za niezasadne należy uznać ponadto argumenty zawarte w skardze kasacyjnej, które brak winy Strony upatrują w rzekomym obowiązku organów kierowania zapytań, czy też wniosków dotyczących ewentualnego udziału pełnomocnika w odrębnym postępowaniu, w którym nie jest on uprawniony do reprezentacji Spółki. Należy w tym zakresie podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organ podatkowy nie może zastępować pełnomocnika w realizacji jego obowiązku. To w interesie Skarżącej jest wykazanie prawidłowego pełnomocnictwa, które wskazuje na właściwą reprezentację, zwłaszcza, że przepisy O.p. umożliwiają szczegółowe określenie zakresu i treści pełnomocnictwa w sposób odzwierciedlający zakres współpracy uzgodniony przez stronę z profesjonalnym pełnomocnikiem.

4.10. W świetle powyższych ustaleń za prawidłowe należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, że okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu i następnie w skardze w żadnym wypadku nie wyczerpują przesłanki ujętej w art. 162 § 1 O.p.

4.11. W konsekwencji, przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji stanowiska odmiennego od prezentowanego przez skarżącego nie oznacza, że dokonana w tym zakresie kontrola sądowoadministracyjna dokonana została z naruszeniem art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 oraz 162 O.p.

5. W świetle powyższego, na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.