Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1124/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1 pkt 2,  art. 143 ust. 2 pkt 4,  ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1131
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Starszy referent Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi S.M. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wykonanie robót geologicznych bez zatwierdzonego projektu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...] Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, po rozpatrzeniu odwołania S. M., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z [...] r. nr [...], naliczającą opłatę podwyższoną za wykonanie w 2015 r. bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych, studni o głębokości 42 m zlokalizowanej na działce nr [...] w miejscowości S., obręb [...], gmina G., powiat [...], województwo [...], w wysokości 40.000 zł.

Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 poz. 1257; dalej Kpa), w związku z art. 140 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1131 ze zm.; dalej Pgg).

W uzasadnieniu odwołano się do okoliczności faktycznych sprawy. W tych zaś ramach podkreślono, że 5 grudnia 2016 r. do Dyrektora OUG wpłynęło pismo w sprawie wykonania bez wymaganego projektu robót geologicznych studni głębinowej zlokalizowanej na pograniczu działek nr [...] i [...] w miejscowości S., obręb [...] gmina G., powiat [...]; a przed Sądem Rejonowym w G. Wydz. I Cywilny toczy się postępowanie z powództwa S. M. o (sygn. akt: [...]), którego przedmiotem jest m.in. wykonanie studni głębinowej o głębokości końcowej około 42 m. W konsekwencji organ 5 stycznia 2017 r. wszczął postępowanie administracyjne, w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za wykonywanie tych robót geologicznych. Pracownicy organu I instancji przeprowadzili 19 kwietnia 2017 r. wizję i pomiary geodezyjne położenia studni; S. M. był nieobecny pomimo prawidłowego zawiadomienia. W dniu wizji wykonano pomiar sytuacyjno-wysokościowy umiejscowienia studni metodą GPS i stwierdzono, że studnia jest odwiercona na działce nr [...] obręb [...] w miejscowości S. Ustalono, że studnia miała służyć do użytku prywatnego, a jej wykonanie nie było dokumentowane; prace prowadzone były na zlecenie Strony; jedyną dokumentację dotyczącą tej roboty, stanowiła umowa i faktura VAT nr: [...] za wiercenie studni. Z zeznań Strony wynikało, że zlecił wykonanie przedmiotowej studni, nie posiada dokumentacji projektowej na jej wykonanie; głębokość studni miała zagwarantować osiągnięcie celu, tj. wystarczającej ilości wody; podmiot wykonujący wiercenie podał mu końcową głębokość studni 42 m i na tej podstawie została wyliczona i zapłacona kwota 12.400 zł; Strona miała uzgodnione wejście w teren z właścicielem działki, a sprawy formalne miała załatwić firma, która wykonywała studnię bo nie zna się na wymogach prawnych związanych z wierceniem studni.

Prezes Sądu Rejonowego w G. w dniu 3 kwietnia 2017 r. przesłał Dyrektorowi Okręgowego Urzędu Górniczego w K. odpisy protokołów rozpraw w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w G., Wydział I Cywilny z powództwa S. M. pod sygn. akt: [...].

Dyrektor OUG [...] r. dopuścił do sprawy wymienione w piśmie tym dowody i wydał decyzję [...] r., którą ustalił dla S. M. opłatę podwyższoną za wykonanie w 2015 r. bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych, studni o głębokości 42 m w wysokości 40.000 zł.

W piśmie z dnia 17 lipca 2017 r. pełnomocnik Strony wystąpił o dopuszczenie jako dowodu projektu robot geologicznych dla pogłębiania istniejącego ujęcia wód podziemnych z utworów trzeciorzędowych studnią wierconą SM-1 zlokalizowaną na dzialce Nr [...], opracowanych przez M. S. - geologa górniczego w marcu 2017 r., na okoliczność rzeczywistej głębokości studni; wskazał na nieprawidłowość doręczenia decyzji, poprzez doręczenie jej stronie, w sytuacji, gdy ustanowiła ona pełnomocnika. W związku z powyższym Dyrektor OUG w dniu [...] r. przesłał swoją decyzję radcy prawnemu S. P. - pełnomocnikowi S. M.

Kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia pełnomocnik Strony wniósł odwołanie od ww. decyzji żądając jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zarzucił:

1 . Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 140 ust. 1 i 3 pkt 2 Pgg poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że oplata podwyższona winna zostać nałożona na posiadacza nieruchomości, podczas gdy z treści przywołanego przepisu wynika jednoznacznie, że podmiotem, na który winna zostać nałożona ewentualna oplata podwyższona pozostaje podmiot prowadzący działalność - a więc realizujący roboty geologiczne.

2. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 Kpa w zw. z art. 77 Kpa poprzez brak wyjaśnienia okoliczności sprawy, polegający na braku jednoznacznego ustalenia głębokości studni wykonanej na podstawie zlecenia udzielonego przez skarżącego i przyjęcie na podstawie danych z faktury, że studnia ta ma głębokość 42 m, podczas gdy dokonane na potrzeby wykonania projektu robót geologicznych pomiary wskazują, że studnia ma głębokość 28,5 m, który to stan rzeczy ma kluczowe znaczenie dla wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Organ II instancji nie zgodził się z zarzutami odwołania i zaskarżoną decyzją podzielił ocenę wyrażoną w decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu stwierdził, że Strona zlecając wykonanie studni (otworu) na działce, której była użytkownikiem, stała się podmiotem wykonującym działalność w zakresie prac geologicznych w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 8 Pgg; a zgodnie z art. 79 Pgg prace geologiczne z zastosowaniem robót geologicznych mogą być wykonywane tylko na podstawie projektu robót geologicznych. Powołując się na art. 140 ust. 1 i art. 143 ust, 2 pkt 4 Pgg skonstatował, że oplata podwyższona powinna być nałożona na podmiot, który zlecił wykonanie robót geologicznych, bez decyzji zatwierdzającej projekt tych robót. Zatem pierwszy zarzut odwołania nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ I instancji prawidłowo ustalił stronę postępowania. Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazał, że w postępowaniu pierwszo instancyjnym organ podjął próby ustalenia rzeczywistej głębokości wykonanej studni - jednak w czasie obu wizji studnia była zamknięta na kłódkę, co uniemożliwiało dokonanie pomiarów; Strona nie stawiła się mimo prawidłowego zawiadomienia. Zatem zasadnie wobec braku dokumentacji dotyczącej wykonanego w 2015 r. na zlecenie Strony otworu wiertniczego (studni) na działce nr [...] organ I instancji uznał, że głębokość końcowa otworu wynosi 42 m jako wskazana została przez S. M. w postępowaniu w Okręgowym Urzędzie Górniczym w K., w zeznaniach w Sądzie Rejonowym w G. oraz wynika również z faktury za wykonanie tego otworu – co potwierdziła w trakcie rozprawy przed Sądem Rejonowym w G. świadek J. K. - właścicielka firmy, która wykonała studnię.

Na zakończenie organ odwoławczy zauważył, że w odwołaniu pełnomocnik odwołującego wskazuje jako kluczowe znacznie dla sprawy na fakt, że na potrzeby wykonania projektu robót geologicznych opracowanego przez uprawnionego geologa mgr inż. M. S. dokonany został w dniu 3 marca 2017 r. pomiar wykonanej na nieruchomości studni, w wyniku którego ustalono, że studnia ma głębokość 28,5 m, zaś jej wydajność nie pozwala na zasilenie gospodarstwa domowego S. M., którego zapotrzebowanie jest oceniane na około 2 m3/dobę. Pełnomocnik odwołującego podnosi, że przedmiotowy dokument został opracowany w celu umożliwienia pogłębienia studni istniejącej na działce nr [...] do głębokości 45 m. jednak postanowieniem z [...] r. Prezes WUG odmówił dopuszczenia powyższego jako dowodu i szczegółowo w nim uzasadnił swoje stanowisko.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną Strona wniosła o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji oraz przeprowadzenie dowodu z projektu robót geologicznych dla pogłębienia istniejącego ujęcia wód podziemnych z otworów trzeciorzędowych studnią wierconą SM-1 zlokalizowaną na działce nr [...] opracowaną przez M. S. - geologa górniczego na okoliczność rzeczywistej głębokości studni.

Zarzuciła naruszenie przepisów:

1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - tj.: art. 140 ust. 1 i 3 pkt 2 Pgg poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że opłata podwyższona winna zostać nałożona na posiadacza nieruchomości, podczas gdy z treści przywołanego przepisu wynika jednoznacznie, że podmiotem, na który winna zostać nałożona ewentualna opłatą podwyższona pozostaje podmiot prowadzący działalność, czyli realizujący roboty geodezyjne;

2. naruszenie przepisów postępowania tj.:

- art. 7 Kpa w związku z art. 77 Kpa poprzez brak wyjaśnienia okoliczności sprawy, polegający na braku jednoznacznego ustalenia głębokości studni wykonanej na podstawie zlecenia udzielonego przez skarżącego i przyjęcie na podstawie danych z faktury, że studnia ta ma głębokość 42 m, podczas gdy dokonane na potrzeby wykonania projektu robót geologicznych pomiary, wskazują, że studnia ma głębokość 28,5 m, który to stan rzeczy ina kluczowe znaczenie dla wydanego w sprawie rozstrzygnięcia;

- art. 80 Kpa w związku z art. 107 § 3 Kpa, w szczególności poprzez brak wyjaśnienia istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego starannego i wszechstronnego postępowania dowodowego oraz brak właściwego uzasadnienia decyzji w zakresie ustalenia zaistnienia okoliczności, stanowiących podstawę obowiązku nałożonego na stronę;

- art. 78 Kpa poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego z projektu robót geologicznych, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem wskazuje na głębokość studni na podstawie dokonanego jej pomiaru, którego żaden z organów prowadzących postępowanie w sprawie samodzielnie nie przeprowadził.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 3169, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z powyższego wynika, ze jedynym kryterium rozpoznania sprawy jest zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, jej legalność. Sąd przy tej ocenie kieruje się jedynie prawem, a nie zasadami celowości, czy słuszności albo sprawiedliwości społecznej. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przechodząc do meritum sprawy należy dokonać w pierwszym rzędzie analizy przepisów prawnych regulujących kwestię prowadzenia robót geologicznych bez dokumentacji oraz sankcji za nieprzestrzeganie obowiązujących w tym zakresie rygorów. Zatem stosownie do definicji ustawowej z art. 6 ust. 1 Pgg w jej rozumieniu pkt 8 pracą geologiczną - jest projektowanie i wykonywanie badań oraz innych czynności, w celu ustalenia budowy geologicznej kraju, a w szczególności poszukiwania i rozpoznawania złóż kopalin, wód podziemnych oraz kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla, określenia warunków hydro-geologicznych, geologiczno-inżynierskich, a także sporządzanie map i dokumentacji geologicznych oraz projektowanie i wykonywanie badań na potrzeby wykorzystania ciepła Ziemi lub korzystania z wód podziemnych. Jednakże prace te z zastosowaniem robót geologicznych mogą być wykonywane tylko na podstawie projektu robót geologicznych, który zatwierdza właściwy organ. Stronami postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowych, w granicach których mają być wykonywane roboty geologiczne (art. 80 ust. 3 Pgg).

W przypadku zaś niedochowania powyższych wymogów z mocy art. 140 Pgg nakładana jest opłata podwyższona tj. ust. 1 stanowi, że działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej; zgodnie z ust. 3 opłatę podwyższoną za: pkt 2) wykonywanie robót geologicznych ustala się w wysokości 40.000 zł za każdy kilometr kwadratowy powierzchni terenu objętego taką działalnością, przy czym rozpoczęty kilometr kwadratowy powierzchni terenu liczy się jako cały. Status strony w tym postępowaniu określa art. 143 i zgodnie z jego ust. 2 stroną postępowania jest m.in. – pkt 4) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych. Jednak w przypadku braku podmiotu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 i 4, stroną postępowania jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona ta działalność lub roboty geologiczne (ust. 3).

Konkludując przedstawione uwarunkowania prawne należy więc stwierdzić, że w sytuacji naruszenia określonych powyższymi normami wymagań właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala działającemu nielegalnie opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 2 stronie z art. 143 ust. 2 pkt 4 Pgg, gdyż odnośnie kwestii prowadzenia robót geologicznych zaakcentować należy sztywny reżim prawny, którego niedochowanie skutkuje stosowną sankcją. Art. 140 statuuje naliczanie opłaty podwyższonej w sytuacji, gdy działalność wykonywana jest bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektowi robót geologicznych.

Przenosząc powyższe uregulowania prawne na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd zauważył, że organ I instancji prawidłowo po uzyskaniu informacji o wykonywaniu bez wymaganego projektu robót geologicznych w postaci wykopu otworu - wszczął stosowne postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za ich wykonanie w 2015 r. tj. - studni głębinowej zlokalizowanej na działce nr [...], przy granicy z działką [...] w miejscowości S. na zlecenie S. M.

Konkludując stwierdzić więc należy, że z całości ustalonych okoliczności faktycznych jednoznacznie wynika, że Skarżący nie miał zatwierdzonej dokumentacji na wykonanie otworu studni, nie podejmował żadnych starań w tym zakresie; nie zawiadomił organu nadzoru górniczego o zamiarze jej realizacji. Zatem zarówno strona postępowania – zleceniodawca wykonania konkretnych robót, jak i przedmiot – wykop studni głębinowej bez właściwie zatwierdzonej dokumentacji ustalono prawidłowo. Tym samym chybione są zarzuty skargi naruszenia prawa materialnego.

Przechodząc do kwestii procesowych i zarzutów podnoszonych w skardze wskazać należy, że Sąd nie podziela argumentów strony skarżącej także w tym zakresie. Organ bowiem przeprowadził konieczne i niezbędne czynności wyjaśniające w spornym zakresie – tj. wizję w terenie 19 kwietnia 2017 r., pomiary geodezyjne położenia studni, pomiar sytuacyjno-wysokościowy umiejscowienia studni metodą GPS wskazujący, że studnia jest odwiercona na działce nr [...] obręb [...] w miejscowości S. Jednak z uwagi na nieobecność Strony, pomimo prawidłowego zawiadomienia, niemożliwe było dokonanie innych czynności.

Poza tym organ także prawidłowo ustalił, że przedmiotowa studnia miała służyć do użytku prywatnego, a jej wykonanie nie było dokumentowane; prace prowadzone były na zlecenie Strony – co potwierdza umowa i faktura VAT za wiercenie studni.

Podważanie przez stronę skarżącą głębokości studni również nie znajduje żadnego uzasadnienia ani w twierdzeniach ani we wnioskowanym dowodzie w postaci projektu robót geologicznych dla pogłębienia istniejącego ujęcia wód podziemnych (jak twierdzi Strona do 45m) z otworów trzeciorzędowych studnią wierconą SM-1 zlokalizowaną na działce nr [...] opracowaną przez M. S. - geologa górniczego na okoliczność rzeczywistej głębokości studni.

Po analizie materiału dowodowego skład orzekający tut. Sądu w pełni podziela argumenty organu odwoławczego co do ustalenia głębokości otworu na poziomie 42 m. Poziom ten wskazywał sam S. M. w postępowaniu w Okręgowym Urzędzie Górniczym w K. oraz w Sądzie Rejonowym w G. (dowód: protokół rozprawy przed Sądem Rejonowym w G. Wydział Cywilny z dnia [...] r., sygn. akt [...], s. 3; protokół przesłuchania świadka z dnia [...] r., s. 2). Nadto głębokość studni wynikała także z faktury za wykonanie tego otworu, co w trakcie rozprawy przed Sądem Rejonowym w G. świadek J. K. - właścicielka firmy, która wykonała studnię – potwierdziła po okazaniu jej faktury, gdy stwierdziła: "Koszt wiercenia jednego metra netto wynosił 240 zł i aby ustalić głębokość wiercenia należałoby podzielić kwotę wynikającą z faktury na cenę jednego metra". Zatem skoro na fakturze wystawionej przez podmiot wykonujący studnię podano kwotę netto 10.080,00 zł; to iloraz wychodzi 42m.

Natomiast wnioskowane przez stronę skarżącą opracowanie ma charakter dokumentu prywatnego, nieobiektywnego, sporządzonego w 2017 roku czyli już po upływie 2 letniego okresu od faktycznych robót. Strona w trakcie postępowania nie uczestniczyła w wizji, uniemożliwiła zbadanie otworu studni poprzez zamknięcie jej na kłódkę, nie współdziałała z organem celem jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy i wszystkich jej okoliczności. Natomiast materiał zebrany, na którym oparł się organ przy kwestionowanych wyliczeniach jest pełny, spójny i wyczerpuje nakazy zasad procesowych.

W świetle więc przytoczonych już regulacji prawnych nie budzi wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia takiej okoliczności na organie nadzoru górniczego ciąży obowiązek wydania decyzji wymierzającej osobie fizycznej dokonującej nielegalnego wykonywania robót geologicznych podwyższoną opłatę. Należy bowiem zauważyć, że udzielenie koncesji czy zatwierdzanie projektu robót może nastąpić na wniosek podmiotu, który spełni rygorystyczne warunki określone w przepisach ustawy Prawo geologiczne i górnicze do ich uzyskania.. Powyższe ma na względzie charakter takich robót czy działalności o skomplikowanym charakterze, wymagającej wiedzy specjalistycznej, a jej prowadzenie w sposób niewłaściwy niesie poważne zagrożenie.

W konsekwencji powyższego zarzuty i argumenty skargi nie mogły odnieść skutku. Organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył powołanych w skardze przepisów prawa, a jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał prawidłową normę art. 140 Pgg.

Wobec powyższego w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów, gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewniony czynny udział w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę