Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 199/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. b,
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
article: art. 55 ust. 7
journal: Dz.U. 1989 nr 29 poz 154
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej.
article: art. 145 par. 1 pkt 1.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Marian Jaździński Sędzia WSA Marzena Kowalewska Protokolant: Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Sygn. aky ISA/Sz 199/05

U Z A S A D N I E N I E

Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie: art.233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania S. W. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z [...] Nr [...] w sprawie określenia zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r. w wysokości [...]zł., decyzją z [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że w wyniku przeprowadzonej przez Urząd Skarbowy w K. kontroli podatkowej, a następnie wszczętego postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r., stwierdzono nieprawidłowości w zakresie odliczenia od dochodu z tytułu darowizn.

Ustalono bowiem, że podatnik dokonał 23.12.2001r. darowizny w kwocie [...] na cele charytatywno - opiekuńcze kościelnej osoby prawnej, którą to kwotę w oparciu o art. 55 ust7 ustawy z dnia 17.05.1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. Nr 29, poz.154 z późn.zm./ odliczył w pełnej wysokości od dochodu do opodatkowania. Na okoliczność wykorzystania tej darowizny w sprawozdaniu z 30.03.2003r. proboszcz obdarowanej Parafii podał, że zgodnie z wolą darczyńcy Caritas Parafialna (działająca w imieniu Parafii) przyznała kwotę [...] dwóm rodzinom. Organ I instancji biorąc pod uwagę wysokość dochodów osiąganych przez wsparte rodziny oraz wysokość otrzymanych przez, te osoby kwot (po [...]) ocenił, że wsparcie to nie stanowi działalności o znamionach działalności charytatywno -opiekuńczej Kościoła. Z tych względów organ I instancji stwierdził, że podatnik nie nabył prawa do odliczenia od dochodu darowizny w pełnej wysokości w oparciu o w/w przepis art.55 ust.7, lecz jedynie miał prawo do skorzystania z odliczenia z tytułu darowizn na cele charytatywno -opiekuńcze do wysokości nie przekraczającej 10% dochodu, tj. według limitu określonego wart. 26 ust. 1 pkt 9 lit. b ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W odwołaniu podatnik zarzucił decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. naruszenie przepisów:

- art.26 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

- art.55 ust7 ustawy z dnia 17.05.1989r. o stosunku Państwa do Kościoła

Katolickiego w RP /Dz.U. Nr 29, poz.154 z późno zm./,

- art. 121 §1, art. 122, art.180 i art. 187 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm./,

wnosząc o jej uchylenie w całości. Podatnik zarzucił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy na okoliczność rzeczywistego wykorzystania przekazanej przez niego kwoty nie został oceniony wnikliwie, przez co wydana decyzja jest dla niego krzywdząca.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, zdaniem odwołującego, nie ma upoważnień do decydowania o tym, co jest działalnością charytatywno -opiekuńczą Kościoła. Decyzje o przyznaniu wsparcia lub pomocy finansowej określonym osobom podejmowane są przez Caritas Parafialną, a organ podatkowy nie ma podstaw prawnych do zanegowania tych decyzji. Wymienione w sprawozdaniu o przeznaczeniu darowizny dwie rodziny nie żyją w dostatku, przy czym Caritas Parafialna udzieliła X wsparcia finansowego na pokrycie istniejącego zadłużenia, a Y - na leczenie specjalistyczne.

Podana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczność, że osoby, które otrzymały pomoc, są spokrewnione z Proboszczem obdarowanej Parafii, nie miała wg podatnika znaczenia przy podejmowaniu przez Caritas Parafialną decyzji o przyznaniu tym osobom wsparcia finansowego,

Dyrektor Izby Skarbowej podzielając stanowisko organu pierwszej instancji wskazał, że przepisy ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, w części dotyczącej darowizn na działalność charytatywno-opiekuńczą prowadzoną przez kościelne osoby prawne, stanowią przepisy szczególne w odniesieniu do regulacji zawartej w art. 26 ust 1 pkt 9 lit.b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zakres pojęciowy powołanego przepisu ustawy podatkowej obejmuje darowizny na działalność charytatywno opiekuńczą prowadzoną przez wszystkie jednostki wykonujące taką działalność, natomiast regulacja zawarta w ustawie o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego odnosi się jedynie do darowizn na działalność charytatywno - opiekuńczą prowadzoną przez kościelne osoby prawne.

Z materiału dowodowego sprawy wynika zdaniem organu odwoławczego, że aktem darowizny z dnia 23.12.2001r. podatnik przekazał na rzecz Parafii Rzymsko-Katolickiej [...] w K. darowiznę pieniężną w wysokości [...] z przeznaczeniem na cele charytatywno-opiekuńcze Kościoła, a pokwitowaniem z tego dnia Proboszcz obdarowanej Parafii potwierdził jej odbiór.

Na okoliczność przeznaczenia przez Parafię darowanej kwoty podatnik przedłożył sprawozdanie z 30.03.2003r., w którym Proboszcz podał, że zgodnie z wolą darczyńcy Caritas Parafialna przyznała kwotę [...] dwóm rodzinom X oraz Y, jako pomoc "na życie" wyjaśniając, iż X są bez pracy i utrzymują dwójkę dzieci, a Y są nauczycielami na połówkach etatów, każda z tych rodzin otrzymała w 2002r. kwotę [...] płatną w ratach. W sprawozdaniu tym Proboszcz ponadto dodał, że dokładniejsze dane i pokwitowania znajdują się w archiwum biura Parafii i są dostępne dla odpowiednich władz skarbowych.

Do protokołu kontroli przeprowadzonej przez pracowników Pierwszego Urzędu Skarbowego w Parafii Rzymsko-Katolickiej [...] w K. na okoliczność przekazanych w latach 1999-2001r. przez S. W. darowizn - Proboszcz Parafii potwierdził treść w/w sprawozdania oraz złożył wyjaśnienia, że Caritas Parafialna przyznała w 2002r. częściową pomoc wypłaconą w 10 ratach po [...] rodzinie X na pokrycie zadłużenia czynszowego w związku z grożącą eksmisją, a rodzinie Y na sfinansowanie kosztów leczenia. W trakcie kontroli nie okazano kontrolującym ksiąg rejestrujących wartość otrzymanych i wydanych darowizn.

Na wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. Proboszcz Parafii przesłał 09.04.2004r. kserokopie oświadczeń w/w obdarowanych osób.

W celu dalszego zbadania, czy darowana przez podatnika kwota [...] została rzeczywiście wykorzystana przez Parafię na działalność charytatywno-opiekuńczą, zostały przesłuchane w charakterze świadków wsparte osoby.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że udzielone przez Parafię w/w rodzinom wsparcie finansowe nie nosi charakteru pomocy charytatywno-opiekuńczej. Wskazując na działalność charytatywną Kościoła określoną przykładowo w art.39 ustawy o stosunku Państwa do kościoła Katolickiego w RP organ odwoławczy podniósł, że cele te mogą być realizowane przez Kościół w różnym zakresie. Jednakże cechą wspólną działalności charytatywno-opiekuńczej jest niesienie pomocy osobom, ubogim, chorym, potrzebującym opieki. Wymienione w sprawozdaniu obdarowanej Parafii rodziny posiadają własne źródła dochodów. Poziom ich dochodów jest co najmniej porównywalny ze średnimi dochodami. Według tego organu nie można więc uznać, że wsparcie to miało charakter charytatywno- opiekuńczy. Nie został zatem spełniony warunek określony w art. 55 ust.7 w/w ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP, przez co podatnik nie nabył prawa do odliczenia od dochodu darowanej w 2001r. pełnej kwoty [...].

Zdaniem tego organu nie ma jednak przeszkód do skorzystania przez podatnika z odliczenia od dochodu z tytułu darowizny w kwocie [...] zł, tj. według limitu określonego wart. 26 ust.1 pkt 9 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Odliczeniu na mocy tego przepisy podlegają bowiem kwoty darowizn na cele, jakie zostały w umowie darowizny wskazane niezależnie od tego, czy darowizna ta rzeczywiście została przeznaczona przez obdarowanego na wskazany cel.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wskazaną wyżej decyzję skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa tj.

- art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 90 z późniejszymi zmianami),

- art. 55 ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29 poz. 154), art. 121, 122 i 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 z późniejszymi zmianami).

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił dotychczasowy stan sprawy wskazując ponadto, że ze sprawozdania o przeznaczeniu darowizny na cele charytatywno opiekuńcze wynika, że Caritas Parafialna przyznała wsparcie finansowe dwóm rodzinom:

a) X w wysokości [...] zł głównie na pokrycie zadłużenia czynszowego w związku z grożącą eksmisją. Państwo X posiadają dwoje małych dzieci. Pani X - położna, w latach 2000 - 2002 nie osiągała żadnych dochodów, posiadała status osoby bezrobotnej, nie otrzymywała też zasiłku dla bezrobotnych, natomiast Jej mąż w pewnych okresach miał trudności ze znalezieniem pracy, też był bezrobotnym ,ale w sumie średnio w roku uzyskiwał ze stosunku pracy wynagrodzenie w granicach [...] zł netto.

b) Y w wysokości [...] zł przede wszystkim na pokrycie drogiego leczenia specjalistycznego.

Według skarżącego nie wiadomo na jakiej podstawie prawnej organ podatkowy decyduje komu należy się wsparcie i pomoc finansowa ze środków Caritasu parafialnego, a komu nie. Jeżeli organ podatkowy miał pewne zastrzeżenia co do zasadności udzielonego wsparcia finansowego zainteresowanym rodzinom mógł zwrócić się do Caritas Parafialnego z prośbą o podanie informacji i przesłanek, jakimi kierowała się Caritas przyznając przedmiotową pomoc.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14 poz. 176 ze zm. odliczeniu od dochodu przed opodatkowaniem podlegają darowizny na cele kultu religijnego i na działalność charytatywno –opiekuńczą, bezpieczeństwa publicznego, obrony narodowej, ochrony środowiska, dobroczynne, a także na cele związane z budownictwem mieszkaniowym dla samorządu terytorialnego i na budowę strażnic jednostek ochrony przeciwpożarowej, w rozumieniu przepisów o ochronie przeciwpożarowej oraz ich wyposażenie i utrzymanie – łącznie do wysokości nie przekraczającej 10 % dochodu. Ustawa ta określa więc limit odliczeń wydatków na wskazane wyżej cele.

Wyjątek od tej zasady przewidziany został między innymi w art. 55 ust. 7 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29 poz. 154 ze zm. ). Zgodnie bowiem z tym przepisem darowizny na kościelną działalność charytatywno - opiekuńczą są wyłączone z podstawy opodatkowania darczyńców podatkiem dochodowym i podatkiem wyrównawczym, jeżeli kościelna osoba prawna przedstawi darczyńcy pokwitowanie odbioru oraz w okresie dwóch lat od dnia przekazania darowizny – sprawozdanie o przeznaczeniu jej na tę działalność. Ten ostatni przepis nie zawiera limitu odliczeń od dochodu darowizn na wskazane w nim cele. W związku z tym w orzecznictwie istniały rozbieżności, czy po wejściu w życie przepisów ustawy z 26 lipca 19991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych darowizny na działalność charytatywno- opiekuńczą kościelnych osób prawnych podlegają odliczeniu od dochodu wg zasad przewidzianych w ustawach regulujących stosunek Państwa do tych Kościołów, czy też wg zasad określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. W uchwale całej Izby Finansowej z 14 marca 2005 r. sygn. akt FPS 5/04 ( ONSA i WSA 2005 Nr 3 (6) poz. 49 ) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w przypadku dokonania w latach 1995 – 2003 darowizny na działalność charytatywno - opiekuńczą kościelnych osób prawnych darowizna taka, stosownie do art. 55 ust. 7 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29 poz. 154 ze zm.) oraz art. 40 ust. 7 ustawy z 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego ( Dz. U. Nr 66 , poz. 287 ze zm.), była wyłączona z podstawy opodatkowania darczyńcy podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jak wynika z tej uchwały do darowizn kościelnych nie stosuje się limitu odliczeń przewidzianego w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP w art. 55 ust.7 zawiera warunki do wyłączenia z podstawy opodatkowania darczyńców darowizn na kościelną działalność charytatywno – opiekuńczą tj. istnienie pokwitowania odbioru, przedstawionego przez kościelną osobę prawną oraz w okresie dwóch lat od dnia przekazania darowizny przedstawienie przez kościelną osobę prawną sprawozdania o przeznaczeniu jej na tę działalność.

Organy podatkowe nie kwestionowały tego, że skarżący dysponował pokwitowaniem odbioru darowizny oraz sprawozdaniem Proboszcza Parafii określającym przeznaczenie darowanej przez skarżącego kwoty, uznały jednak, że rodziny, którym kościelna osoba prawna udzieliła wsparcia, nie wymagały faktycznie pomocy, a wobec tego darowizna uczyniona przez skarżącego nie została przeznaczona na działalność charytatywno – opiekuńczą kościoła.

Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP w art. 39 określa przykładowo, co obejmuje działalność charytatywno-opiekuńcza Kościoła . W pkt 4 tego przepisu wskazano, że na działalność tę między innymi składa się organizowanie pomocy znajdującym się w trudnym położeniu materialnym lub zdrowotnym rodzinom i osobom. Ze złożonego przez proboszcza obdarowanej Parafii sprawozdania wynika, że kwota otrzymana od skarżącego przekazana została dwom rodzinom, jednej na pokrycie zadłużenia czynszowego, drugiej na leczenie specjalistyczne. Wskazano przy tym w tym sprawozdaniu sytuację obu tych rodzin. Cel określony w sprawozdaniu zdaniem Sądu mieści się w działalności charytatywno-opiekuńczej określonej w art. 39 pkt 4 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, skoro - jak wynika z tego sprawozdania - jedna z rodzin miała zadłużenie czynszowe, druga wymagała drogiego leczenia specjalistycznego. To, czy faktycznie osoby obdarowane przez Parafię wymagały wsparcia ze względu na swą faktyczną sytuację materialną, nie może - wbrew temu co przyjęły organy podatkowe - podlegać weryfikacji przez organy podatkowe. Weryfikację taką mogliby ewentualnie przeprowadzić przełożeni kościelnej osoby prawnej.

Wobec tego, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 55 ust. 7 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP, a inna ocena sytuacji materialnej osób, którym parafia udzieliła wsparcia nie może mieć zdaniem Sądu wpływu za zasadność wyłączenia z podstawy opodatkowania całej darowanej kwoty, to tym samym uznać należy, że zaskarżona decyzja narusza wskazany wyżej przepis w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego należało na podstawie art. 145 §1 pkt 1 a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzec jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 tej ustawy orzeczono o wstrzymaniu zaskarżonej decyzji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 . 205 §1 i 209 tej ustawy.