Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 23/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7
journal: Dz.U. 2005 nr 163 poz 1361
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw
article: art. 33 ust. 4, art. 33 (1) ust. 3, art. 33 (9), art. 33 (10)
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz 145
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek (spr.) Sędziowie NSA Zofia Borowicz Urszula Raczkiewicz Protokolant Grażyna Zboralska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 września 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1148/06 w sprawie ze skargi J. M. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów radcowskich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 25 września 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1148/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...] stanowiącą sprzeciw tego organu od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] o wpisie J. M. B. na listę aplikantów radcowskich.

Sąd I instancji orzekał w następująco przedstawionym stanie sprawy.

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. Komisja Konkursowa, powołana uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. Nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r., po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego na aplikację w dniu [...] grudnia 2005 r. stwierdziła, iż J. M. B. uzyskując 179 punktów, na wymagane 190 z testu egzaminacyjnego, otrzymał negatywny wynik z tego egzaminu.

W związku z wątpliwościami dotyczącymi prawidłowości rozumienia przez kandydatów pytań egzaminacyjnych, Krajowa Rada Radców Prawnych w dniu [...] grudnia 2005 r. podjęła uchwałę Nr [...] zobowiązującą Zespół do spraw przygotowania pytań (dalej powoływany jako Zespół) do wydania w dniu [...] grudnia 2005 r. komunikatu o uznaniu za prawidłowe także innych odpowiedzi, niż to wynika z arkusza prawidłowych odpowiedzi (dalej nazywanego także komunikatem).

Ogłoszenie komunikatu stało się podstawą do sprostowania wyników egzaminów, w tym osiągniętego przez J. M. B. ze 179 punktów do 185 punktów, o czym został on poinformowany pismem z dnia [...] stycznia 2006 r.

Następnie skutkiem postanowień Komisji Konkursowej z dnia [...] stycznia 2006 r., po kolejnej weryfikacji wyników konkursu ustalono, iż J. M. B. uzyskał z egzaminu wymagane 190 punktów, co dało podstawę Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. do podjęcia uchwały Nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. o wpisie J. M. B. na listę aplikantów radcowskich.

Nie zgadzając się z wymienioną uchwałą o wpisie, Minister Sprawiedliwości decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. złożył sprzeciw.

W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, iż dokonując weryfikacji odpowiedzi egzaminacyjnych i w związku z tym wyników egzaminu w oparciu o uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych Nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. i jej komunikat z dnia [...] grudnia 2005 r. J. M. B. nie osiągnął wymaganej ilości punktów, bowiem stwierdzono uzyskanie jedynie 185 na 190 wymaganych punktów. Dokonana w dniu [...] stycznia 2006 r. przez Komisję Egzaminacyjną następna weryfikacja odpowiedzi, w wyniku której stwierdzono, iż J. M. B. uzyskał 190 punktów − zdaniem Ministra Sprawiedliwości − nastąpiła z przekroczeniem upoważnienia wynikającego z uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych Nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. oraz niezgodnie z podanym w komunikacie z dnia [...] grudnia 2005 r. wykazem dodatkowych odpowiedzi uznanych za prawidłowe − skoro komisja dokonała ponownej analizy testu na podstawie własnych zastrzeżeń do pytań i odpowiedzi, innych niż wskazanych w tym komunikacie.

Takie zaś działanie w ocenie Ministra Sprawiedliwości było sprzeczne z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Rada OIRP w O. dokonała bowiem drugiej weryfikacji na podstawie własnych ustaleń, które nie mogły być brane pod uwagę, przy ocenie wyników egzaminu, w pozostałych izbach.

Składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. od decyzji o sprzeciwie, J. M. B. zarzucił jej naruszenie art. 33 ust. 3 w związku z art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j.t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.), dalej powoływanej jako ustawa o radcach prawnych − poprzez stwierdzenie, iż skutkiem błędnych pytań testu należało uznać, iż nie osiągnął on wymaganej ilości punktów. Skarżący postawił też zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 i art. 65 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP.

Według wywodów skargi, uchwała KRRP z dnia [...] grudnia 2005 r. nie obejmowała wszystkich błędnych pytań, a brak ustawowej możliwości odwołania się od wyniku egzaminu rażąco naruszał zasadę równości wobec prawa. Nadto skarżący podniósł naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy dotyczących istnienia 21 wadliwych pytań testu oraz błąd w ustaleniach faktycznych przez uznanie, że jedynie Rada OIRP w O. dokonała ponownej weryfikacji pytań i odpowiedzi.

Wskazując na art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych skarżący podniósł, iż nie można uznać za prawidłowo oceniające wiedzę kandydata odpowiedzi zawartych w kluczu odpowiedzi, w sytuacji kiedy w kluczu odpowiedzi były odpowiedzi faktycznie błędne. Uchwała KRRP z dnia [...] grudnia 2005 r. nie obejmowała wszystkich błędnych pytań, a Zespół który je przygotowywał był zainteresowany ujawnieniem najmniejszej ilości błędów popełnionych przy redagowaniu testu. Minister Sprawiedliwości nie zwracając na to uwagi naruszył art. 7 k.p.a.

Zdaniem skarżącego, analogicznie jak KRRP, jako organ odpowiedzialny za powołanie Zespołu do przygotowania pytań, upoważniona była do wydania uchwały o ich weryfikacji, tak i Rada OIRP w O., jako odpowiedzialna za powołanie Komisji Egzaminacyjnej, miała umocowanie w zakresie zobowiązania tej komisji do dokonania powtórnej weryfikacji wyników testów złożonych przed tą komisją.

W ocenie skarżącego, Minister Sprawiedliwości wnosząc sprzeciw, przerzucił w konsekwencji na skarżącego odpowiedzialność za nierzetelność przygotowania testu, którą to okoliczność organ administracji publicznej pominął.

Skarga akcentowała dodatkowo, że ustawa nie przewidywała możliwości zaskarżenia wyników egzaminu, a sprzeciw ministra wykluczył, z naruszeniem art. 65 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, możliwość weryfikacji prawidłowości testu przez Radę OIRP w O.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie. Wskazując na art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. w powiązaniu z art. 5 ust. 3 ustawy o radcach prawnych oraz z przepisami ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy − Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361), dalej ustawa z 30 czerwca 2005 r., Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż nie był uprawniony do dokonywania oceny poprawności testu egzaminacyjnego, a zatem i własnych ustaleń w zakresie wyników egzaminu. W związku z tym zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. jest nieuzasadniony.

Z tego zaś, że Rada OIRP w O. na podstawie art. 7 ust. 12 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. odpowiedzialna była za powołanie Komisji Konkursowej nie wynika, że była upoważniona do zobowiązywania tej komisji do powtórnej weryfikacji wyników egzaminu. To bowiem Zespół do przygotowania pytań, stosownie do art. 7 ust. 10 ww. ustawy, upoważniony był wyłącznie do ustalenia klucza prawidłowych odpowiedzi, chociaż w ramach art. "60 ust. 3" ustawy o radcach prawnych w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z 30 czerwca 2005 r. KRRP mogła zobowiązać Komisje Konkursowe do weryfikacji wyników egzaminów.

Minister Sprawiedliwości powtórzył też swe zastrzeżenia co do naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz uznał za nietrafne powoływanie się na jego apel z dnia [...] grudnia 2005 r. Apel ten bowiem − jak podniesiono − nie przyznawał komisjom konkursowym, podobnie jak i wskazywany komunikat, prawa interpretowania pytań i ustalania odpowiedzi ponad to co wynikało z treści uchwały KRRP z dnia [...] grudnia 2005 r.

Co do braku możliwości odwołania się od wyników egzaminu w roku 2005 r. − to według odpowiedzi na skargę − nie powodował on również upoważnienia do samodzielnego weryfikowania wyników testu przez poszczególne rady okręgowe izb radców prawnych.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. podniósł, iż powtórne ustalenie wyników egzaminu dokonane w pkt 3 protokołu posiedzenia Komisji Konkursowej z dnia [...] stycznia 2006 r. − wprawdzie naruszyło art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych z powodu braku zachowania formy uchwały − jednakże naruszenie to nie mogło mieć takiego wpływu na wynik sprawy, który uzasadniałby oddalenie skargi.

Przedmiotowy dokument wydała bowiem i podpisała Komisja Konkursowa w pełnym składzie, ustalając jednocześnie dla skarżącego pozytywny wynik złożonego przez niego egzaminu. Sąd I instancji podkreślił, że w stanie prawnym dotyczącym przedmiotowej sprawy uchwała podejmowana przez komisję konkursową nie była zaskarżalna. Brak dochowania zatem wymaganej formy dla ustalenia wyników egzaminu nie spowodował także naruszenia przepisów postępowania oraz praw skarżącego. Stosownie zatem do art. 33 ust. 4 ustawy o radcach prawnych, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. nie mogła odmówić skarżącemu wpisu na listę aplikantów, gdyż spełniał on warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-5 omawianej ustawy oraz uzyskał pozytywny wynik z egzaminu konkursowego.

W zakresie zarzutu dotyczącego braku kompetencji Komisji Konkursowej do dokonania drugiej weryfikacji odpowiedzi udzielonych przez zdających ze znajdującymi się na arkuszu pytań i odpowiedzi oraz związanej z tym weryfikacji wyników egzaminu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zwrócił uwagę, że Komisja Konkursowa została powołana stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. przez właściwą radę okręgową izby radców prawnych, a w jej skład zgodnie z pkt 13 wymienionego przepisu wchodziło trzech radców prawnych i dwóch przedstawicieli Ministra Sprawiedliwości (w konkretnym przypadku sędziów sądu okręgowego). Poza wątpliwościami jest posiadanie zatem przez skład Komisji Konkursowej kompetencji właściwych i wiedzy dla dokonania oceny prawidłowości odpowiedzi udzielonych przez kandydatów.

Komisja Konkursowa zaś zgodnie z niekwestionowaną posiadaną wiedzą oceniła, że odpowiedzi udzielone przez niektórych zdających, aczkolwiek niepokrywające się z odpowiedziami na arkuszach pytań i odpowiedzi, były prawidłowe.

Sąd I instancji podniósł nadto, iż Krajowa Rada Radców Prawnych - zobowiązując Zespół do wydania komunikatu, na podstawie którego została dokonana weryfikacja wyników egzaminu, oraz Minister Sprawiedliwości - publikując swój apel z dnia [...] grudnia 2005 r. uznali, iż ustalenie wyników egzaminu, o którym mówi art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, nie musi być czynnością jednorazową, tym bardziej że ustalenie to nie było zaskarżalne.

W tych okolicznościach podkreślanie i podnoszenie do rangi istotnego naruszenia prawa dokonania drugiej weryfikacji wyników egzaminu przez Komisję Konkursową i uzasadnianie przede wszystkim tą okolicznością złożenia sprzeciwu, nie może stanowić przesłanki determinującej oddalenie skargi.

Wcześniej bowiem także Zespół do spraw przygotowania tychże pytań stwierdził co do innych odpowiedzi ich poprawność, chociaż odpowiedzi te nie pokrywały się ze wskazanymi na arkuszu pytań i odpowiedzi. W tych okolicznościach Komisja Konkursowa przy drugiej weryfikacji dokonała ustalenia prawdy co do prawidłowości odpowiedzi udzielonych przez dodatkową grupę zdających. Nie można za uzasadnioną przyjąć tezy, że w państwie prawa w sytuacji poważnego egzaminu warunkującego dostęp do zawodu, udzielenie odpowiedzi nieprawidłowej, lecz zgodnej ze wykazaną na arkuszu Zespołu, odpowiadałoby prawdzie odnośnie prawidłowej oceny kwalifikacji zdającego. Egzamin konkursowy, zgodnie ze stanem prawnym dotyczącym przedmiotowej sprawy (art. 7 ust. 1 pkt 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. w związku z art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych) polegał na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego, a nie na sprawdzeniu zgodności udzielonych odpowiedzi ze wskazanymi na arkuszu pytań i odpowiedzi.

Komisja Konkursowa powołana została zaś do przeprowadzenia egzaminu, mając na uwadze wiedzę jej członków. Nie można przyjmować natomiast założenia, iż do zakresu działania tej komisji pozostawiono sprawy wyłącznie natury technicznej, jak np. sprawdzenie tożsamości kandydatów, rozdanie testów i sprawdzenie wyników poprzez przyłożenie "klucza" odpowiedzi do odpowiedzi udzielonych przez zdających. Gdyby Komisja Konkursowa miała ograniczać się tylko do czynności technicznych, to jej skład mógłby być dowolny i wymóg fachowości członków potraktować należałoby za zbędny. W takim przypadku Komisja Konkursowa nie przeprowadzałaby w istocie egzaminu, ale dokonałaby tylko porównania udzielonych odpowiedzi z podanymi przez Zespół.

Ustawodawcy nie chodziło jednak o tak pojmowaną Komisję Konkursową i nie w takie jedynie czynności ją wyposażył. Prawidłowe odczytanie art. 339 ust. 2 ustawy o radcach prawnych to przyjęcie, że Komisja Konkursowa ocenia poprawność udzielonych odpowiedzi i to właśnie nastąpiło w konkretnym przypadku.

Co do zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, to w ocenie Sądu I instancji nie wskazano tożsamości faktycznej skarżącego ze zdającymi przed innymi komisjami konkursowymi. Nie wiadomo bowiem na jakie pytania zdający przed innymi komisjami odpowiadali. Nie można było zaś domniemywać istnienia takich samych stanów faktycznych.

Konkludując, Sąd I instancji orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku Minister Sprawiedliwości zarzucił temu zaskarżonemu w całości orzeczeniu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 7 ust. 1 i 12 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. oraz art. art. 33 ust. 4, art. 331 ust. 3, 339 ust. 2 i 3 oraz art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 7 ust. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r.

Wniosek skargi kasacyjnej zmierzał do uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania z zasądzeniem kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że fachowy skład Komisji Konkursowej oraz zapis art. 339 ust. 2 ustawy o radcach prawnych nie mogą prowadzić do uznania, iż do kompetencji wymienionej Komisji należało także po dostrzeżeniu błędów w teście uwzględnienie tych uchybień przy ustalaniu wyników konkursu. Dokonywanie bowiem przez poszczególne Komisje Konkursowe takiej oceny samodzielnie i w oparciu o odmienne kryteria nie jest wyłącznie oceną poprawności odpowiedzi. W rzeczywistości oznacza przeprowadzenie weryfikacji wyników konkursu w różnym zakresie.

Minister Sprawiedliwości przyznał przy tym, że w stanie prawnym wiążącym w niniejszej sprawie nie przewidziano w ogóle procedury prostowania wyników egzaminu w sytuacji wadliwego opracowania testu ani procedury odwoławczej od wyniku egzaminu.

W takiej sytuacji w kwestii "ustalenia organu i trybu właściwego do usunięcia wadliwości testu wchodziła w grę przede wszystkim wykładnia celowościowa".

Zgadzając się z poglądem wypowiedzianym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 855/06, skarga kasacyjna akcentowała, iż przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. zmierzały do skupienia uprawnień do przygotowania pytań na egzamin konkursowy w jednym ręku, tj. Zespołu do przygotowania pytań na aplikację radcowską. Zespół ten ustalił, iż niewłaściwe sformułowanie pytań dotyczy 10 pytań a pozostałe 32 zgłoszone zastrzeżenia dziekanów niektórych rad okręgowych izb radców prawnych nie zasługiwały na uwzględnienie. Ustalenia te znalazły wyraz w komunikacie Zespołu z dnia [...] grudnia 2005 r., który łącznie zgodnie z uchwałą Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2005 r. Nr [...] stanowił podstawę do sprostowania wyników egzaminu.

Samodzielne decydowanie przez poszczególne Komisje Konkursowe o tym, które z odpowiedzi na poszczególne pytania testu są prawidłowe i ocenianie na tej podstawie prac oraz ustalanie wyników egzaminu, prowadziłoby do naruszenia zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. Zważyć należy przy tym, że inne Komisje Konkursowe (działające przy innych izbach) ograniczyły się do sprostowania wyników egzaminu na podstawie komunikatu Zespołu z dnia [...] grudnia 2005 r. (nie dokonywały dalszej weryfikacji).

Skarga kasacyjna polemizowała również z poglądem zawartym w zaskarżonym wyroku, iż brak zachowania formy uchwały przy ponownym ustalaniu wyników egzaminu przez skarżącego "nie miało tak istotnego wpływu na wynik sprawy, uzasadniającego oddalenie skargi".

Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 4 ustawy o radcach prawnych, uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego stanowi jedną z przesłanek wpisu na listę radców prawnych. Stosownie zaś do art. 3310 ust. 1 wymienionego aktu prawnego w związku z art. 7 ust. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r., wynik kandydata jest ustalany w formie uchwały komisji konkursowej i przepisy nie przewidują alternatywnej formy i tylko uchwała jest dokumentem wykazującym spełnienie jednej z przesłanek wymaganych do wpisu. Dokumentem takim nie był zatem protokół z dnia [...] stycznia 2006 r.

Również Prezydium Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. w dniu [...] stycznia 2006 r. stwierdziło uzyskanie pozytywnego wyniku testu w formie protokołu. Takiej formy ustalania wyniku egzaminu nie przewidywał żaden z przepisów omawianej ustawy. Uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych bądź jej Prezydium nie mogły zastąpić dokumentów warunkujących wpis, które winny być dołączone do wniosku przez zainteresowanego w postępowaniu wpisowym.

Odpowiadając na skargę kasacyjną J. M. B. wniósł o jej oddalenie z zasądzeniem kosztów postępowania według norm przepisanych.

Podtrzymując dotychczas przekazane w sprawie stanowisko skarżący zwrócił uwagę, że organ administracji publicznej, który wniósł sprzeciw, zarówno w tej decyzji, jak w toku postępowania sądowego nie odniósł się merytorycznie do oczywistej wadliwości klucza odpowiedzi do testu egzaminacyjnego. Według odpowiedzi na skargę ta wadliwość nie mogła zostać ograniczona do weryfikacji stwierdzonej przez ten sam podmiot, który układał pytania. Był on bowiem zainteresowany wykryciem jak najmniejszej ilości nieprawidłowości. Celem przeprowadzenia egzaminu było sprawdzenie wiedzy kandydata, a ta oceniana winna być według obiektywnych kryteriów. Negując kompetencję Komisji Konkursowej, Minister Sprawiedliwości nie dostrzega, że przy takim podejściu również pierwsza weryfikacja dokonana przez Zespół winna być zanegowana. W sytuacji braku rzetelnej weryfikacji przez Zespół Komisje Konkursowe mogły podjąć działania, aby wyeliminować dalsze zaistniałe błędy.

Takie działania winny być podjęte w każdej izbie i pretensje mieć należy raczej do tych komisji konkursowych, które nie wzięły pod uwagę dalszych uchybień w kluczu odpowiedzi, a nie do tych komisji konkursowych, które dostrzegły dalsze błędy w kluczu odpowiedzi i zaliczyły odpowiedzi obiektywnie prawidłowe.

Inne podejście sprzeciwiałoby się w istocie deklarowanej przez Ministra Sprawiedliwości idei otwarcia zawodów prawniczych i przeciwdziałania blokowania dostępu do nich przez korporacje zawodowe.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazano też na trafność argumentacji Sądu I instancji w zakresie oceny braku zachowania formy uchwały przez Komisję Konkursową przy ustalaniu pozytywnego dla kandydata wyniku egzaminu, akcentując zwłaszcza, iż w tej sytuacji nienaruszone zostały żadne prawa kandydata.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała.

Nie było też podstaw działania z urzędu poprzez zastosowanie art. 189 p.p.s.a. − zważywszy zwłaszcza, że w związku z uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r. sygn. akt II GPS 3/07 rozstrzygającą zagadnienie prawne przedstawione w postanowieniu z dnia 12 czerwca 2007 r. wydanym w rozpoznawanej sprawie przyjąć należało, iż wniesienie skargi do sądu administracyjnego przewidzianej w art. 311 ust. 3 ustawy o radcach prawnych nie wymaga wyczerpania środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a.

Wynik sprawy w drugiej instancji w konkretnym postępowaniu sądowoadministracyjnym uzależniony był zatem wyłącznie od ustosunkowania się do zawartych w treści skargi kasacyjnej zarzutów.

Minister Sprawiedliwości oparł przedmiotową skargę kasacyjną tylko na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucając wyrokowi Sądu I instancji naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 7 ust. 1 i 12 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. oraz art. art. 33 ust. 4, 331 ust. 3, 339 ust. 2 i 3 i 3310 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 7 ust. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r.

Ustosunkowując się do przedmiotowej skargi kasacyjnej wypada na wstępie zauważyć, iż dotyka ona problematyki podobnej w istocie do tej, która jako sporna ujawniła się także w innych sprawach i była w nich już wcześniej przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. zwłaszcza wyroki NSA z dnia 14 listopada 2007 r. sygn. akt II GSK 94/07 i sygn. akt 140/07 oraz wyrok NSA z dnia 22 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 22/07, skoro zapadły one w sprawach związanych z kwestionowaniem przez Ministra Sprawiedliwości wpisów na listę aplikantów radcowskich dokonanych także przez Radę Okręgową Izby Radców Prawnych w O. uchwałami z dnia [...] stycznia 2006 r. i co do osób objętych stanowiskiem Komisji Konkursowej z dnia [...] stycznia 2006 r. o pozytywnym wyniku egzaminu − ale vide także wypowiedzi NSA w wyrokach z dnia 21 grudnia 2006 r. sygn. akt II GSK 331/06, z dnia 12 czerwca 2007 r. sygn. akt II GSK 42/07, z dnia 19 kwietnia 2007 r. sygn. akt II GSK 362/06 i II GSK 325/06, z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. akt II GSK 64/07, i inne).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela argumentację, która zaważyła o kierunku orzecznictwa ukształtowanym i utrwalonym już w wymienionych wyżej, zbliżonych tematycznie sprawach.

Odsyłając zatem w pełni do wywodów zawartych we wskazanych orzeczeniach, podnieść należy w szczególności, iż nie jest trafny prezentowany przez Ministra Sprawiedliwości w skardze kasacyjnej pogląd kwestionujący kompetencje Komisji Konkursowej, co do dokonanej w sprawie weryfikacji wyników egzaminu.

Zgodzić się natomiast trzeba, że rola komisji egzaminacyjnych składających się z wysokokwalifikowanych pracowników, w sytuacji wystąpienia błędów w sformułowaniu pytań egzaminacyjnych i wskazaniu odpowiedzi na nie, której to sytuacji wprost nie przewidział ustawodawca, nie mogła być sprowadzana − przy prawidłowo wykładanym art. 7 ust. 12−14 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. − do jedynie technicznych czynności sprawdzania przygotowanego przez Zespół testu niezależnie od jego jakości, a postrzegana winna być jako konieczność sprawdzania prawidłowości odpowiedzi udzielanej przez kandydata w sposób obiektywny, przy eliminowaniu tym samym przy ustalaniu wyników egzaminu możliwości powstania konsekwencji błędów w przygotowanym teście.

Nie można przecież kwestionować, że egzamin poprzedzający nabór na aplikację radcowską musiał być przeprowadzony rzetelnie a jego wynik odzwierciedlać musiał rzeczywisty stan wiedzy kandydata.

Takie wnioski dają się wyprowadzić z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), jak również z art. 7 i 8 k.p.a.

Zważyć przy tym wypada, iż sam Minister Sprawiedliwości zwrócił się w dniu [...] grudnia 2005 r. z apelem do komisji konkursowych o rozstrzyganie na korzyść uczestników konkursu wątpliwości stwierdzonych w toku weryfikowania jego wyników.

Z brzmienia pisma Ministra Sprawiedliwości nie wynikało zaś zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczenie sugestii co do rozstrzygania na korzyść uczestników wątpliwości stwierdzonych w toku weryfikowania wyników konkursu jedynie do zakresu ujętego w ogłoszonym kilka dni wcześniej komunikacie Zespołu (apel w ogóle do niego nie nawiązuje, a jedynie do faktu zaistnienia nieprawidłowości w teście sporządzonym przez Zespół).

Naczelny Sąd Administracyjny uważa przy tym, iż Minister Sprawiedliwości słusznie zwrócił uwagę na cel w postaci zapewnienia jednolitego w skali całego kraju oceniania wyników egzaminu dla kandydatów na aplikantów radcowskich.

Jednolitość tę można osiągnąć poprzez kontrolę prawidłowości ocen dokonywanych przez komisje egzaminacyjne, gdy budzą one według Ministra Sprawiedliwości wątpliwości. Wskazaną kontrolę Minister Sprawiedliwości może realizować w ramach postępowania w sprawie wyrażenia sprzeciwu od uchwały rady okręgowej izby radców prawnych na podstawie art. 311 ust. 2 ustawy o radcach prawnych przy udziale członków Zespołu.

Podjęcie jednak przez Ministra Sprawiedliwości decyzji w sprawie wyrażenia sprzeciwu od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] o wpisie J. M. B. na listę aplikantów radcowskich nastąpiło bez merytorycznego zbadania w ten sposób treści uchwały i wykazania jej wadliwości, było zatem przedwczesne i naruszało prawo.

Minister Sprawiedliwości trafnie też podniósł w skardze kasacyjnej znaczenie zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. Tyle tylko, że zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego respektowanie tej zasady zapewni stosowanie przez Ministra Sprawiedliwości jednolitych kryteriów w ramach wszystkich postępowań, które ten organ może podjąć na podstawie art. 311 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Poza tym zważyć wypada, że powoływanie się na zasadę równości nie może prowadzić do tolerowania działań władzy publicznej podważających inne standardy państwa prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny ocenia zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do konsekwencji braku zachowania w sprawie formy uchwały przy ustalania wyniku egzaminu.

Sąd I instancji trafnie przyjął, brak zastosowania w niniejszej sprawie wymagań formalnych wynikających w tej mierze z art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych było uchybieniem, które nie miało w istocie wpływu na wynik sprawy. Uchwały komisji konkursowych nie miały bowiem w świetle stanu prawnego wiążącego w niniejszej sprawie samodzielnego prawnie charakteru, a stanowiły jedynie przesłankę podjęcia uchwały rady okręgowej izby radców prawnych co do wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Ponadto samo nienazwanie ustaleń zawartych w protokole Komisji Konkursowej podjętych w protokole z dnia [...] stycznia 2006 r. uchwałą nie zmienia wymowy treści zawartego w nim rozstrzygnięcia i jego charakteru. Istotą uchwały przewidzianej w art. 3310 ust. 1 było zaś kolegialne ustalenie i potwierdzenie na piśmie przez wszystkich członków komisji konkursowej wyniku egzaminu, a tego w sprawie dokonano.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 184 p.p.s.a.