Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 447/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13 § 1, art. 28b § 1, art. 29, art. 59 § 1 pkt 2, art. 81 § 4
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędziowie NSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 11 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Op 373/17 w sprawie ze skargi M.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 28 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia środków pieniężnych wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M.S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Op 373/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę M.S. (dalej jako "Skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 28 lipca 2017 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia środków pieniężnych wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym.

Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. prowadzi wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 11 grudnia 2015 r., obejmujących zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2010 r.

Zawiadomieniem z dnia 11 grudnia 2015 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego Skarżącej. Bank [...] S.A. Oddział w O. - jako dłużnik zajętej wierzytelności, przekazał w dniu 14 marca 2016 r. z zajętego rachunku bankowego Skarżącej na rzecz organu egzekucyjnego kwotę 29 000 zł, a następnie w dniu 16 marca 2016 r. kwotę 500 zł.

Pismem z dnia 21 marca 2016 r. Skarżąca złożyła w trybie art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", skargę na czynności egzekucyjne. Podniosła też zarzuty naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 i 7 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia 20 maja 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną oraz w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, wskazując na uchybienie terminu do wniesienia obu tych środków ochrony prawnej.

Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącej, postanowieniem z dnia 15 lipca 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Realizując zalecenia organu nadzoru, Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do Skarżącej o sprecyzowanie żądania zawartego w "skardze" z dnia 21 marca 2016 r. W odpowiedzi Skarżąca poinformowała, że żądanie dotyczy "zwolnienia spod zajęcia przelanych przez zobowiązaną na jej rachunek bankowy środków pieniężnych, przeznaczonych na wypłaty dla pracowników oraz uregulowanie należności publicznoprawnych", które to środki zostały wyegzekwowane w dniu 14 marca 2016 r. Postanowieniem z dnia 19 września 2016 r. organ egzekucyjny odmówił zwolnienia środków pieniężnych wyegzekwowanych z rachunku bankowego na zaspokojenie wierzytelności.

Postanowieniem z dnia 16 listopada 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Uwzględniając zalecenia organu nadzoru, Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 26 stycznia 2017 r. ponownie wezwał Skarżącą do sprecyzowania żądania zawartego we wniosku z dnia 21 marca 2016 r. i konkretne wskazanie, na jakie cele miały być przeznaczone środki, o których zwolnienie wnioskuje. Skarżąca została też zobowiązana do dostarczenia dokumentów potwierdzających celowość wydatkowania środków zgromadzonych na rachunku bankowym.

W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca podała, że wniosek z dnia 21 marca 2016 r. dotyczy zwolnienia spod zajęcia wyegzekwowanych środków pieniężnych, ponieważ były one przeznaczone na wypłaty dla pracowników oraz uregulowanie należności publicznoprawnych. W załączeniu przekazała listę płac pracowników za styczeń 2017 r.

Ponieważ wniosek o zwolnienie spod egzekucji wyegzekwowanych środków został złożony w marcu 2016 r., a przedłożona lista płac obejmowała należności za styczeń 2017 r., organ egzekucyjny pismem z dnia 2 marca 2017 r. wystąpił do Skarżącej z zapytaniem, czy wypłaciła swoim pracownikom wynagrodzenia za okres od marca do grudnia 2016 r.

W piśmie z dnia 10 marca 2017 r. Skarżąca wyjaśniła, że wszystkie wynagrodzenia i należności publicznoprawne za wskazany okres zostały wypłacone. Oświadczyła, że w chwili obecnej do wypłaty pozostały należności publicznoprawne oraz wynagrodzenia za luty 2017 r. Na potwierdzenie tego faktu przekazała listę płac za ww. miesiąc.

Po ostatecznym zakwalifikowaniu wniosku z dnia 21 marca 2016 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia i postanowieniem z dnia 21 marca 2017 r. odmówił zwolnienia środków pieniężnych wyegzekwowanych z rachunku bankowego. Uznał bowiem, że Skarżąca nadal posiada znaczne zaległości w podatku od towarów i usług, a środki wyegzekwowane z rachunku bankowego stanowią jedyny znany organowi egzekucyjnemu majątek, z którego można choćby w części zaspokoić dochodzone należności. Dodał, że Skarżąca nie wskazała innych składników majątkowych, z których można by skutecznie prowadzić egzekucję. W tej sytuacji zwolnienie spod egzekucji ww. składnika majątkowego doprowadziłoby do udaremnienia podstawowego celu egzekucji, powodując jej bezskuteczność.

Ponadto organ egzekucyjny zauważył, że wynagrodzenia za pracę, na które miały zostać przeznaczone środki pieniężne zwolnione spod egzekucji, zostały przez Skarżącą wcześniej wypłacone. Ostatecznie więc stwierdził, że wyegzekwowanie z rachunku bankowego środków pieniężnych nie zachwiało w znaczącym stopniu kondycją finansową prowadzonej przez Skarżącą firmy. Tym samym, jego zdaniem, w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka w postaci "ważnego interesu", o którym mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia 28 lipca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia zaznaczył, że żądając zwolnienia spod zajęcia rachunku bankowego, Skarżąca swój ważny interes uzasadniała koniecznością uregulowania wynagrodzeń swoich pracowników oraz należności publicznoprawnych, których zaspokojenie jest zagrożone wskutek zajęcia środków przeznaczonych bezpośrednio na ten cel.

Odnosząc się do tych argumentów organ odwoławczy wyjaśnił, że wyłączenie spod zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych nie jest zależne od woli organu egzekucyjnego. Podkreślił, że stosownie do art. 81 § 4 u.p.e.a., wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat, m.in. na bieżące wynagrodzenia za pracę. Natomiast na mocy art. 81 § 5 tej ustawy, § 4 stosuje się również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia. Z przepisów tych wynika więc, że zobowiązany ma prawo dysponowania środkami na zajętym rachunku bankowym na ww. cele bez zgody organu egzekucyjnego, jednak warunkiem tego jest złożenie w banku stosownych dokumentów, o których mowa w art. 81 § 4 i 5 ustawy. W świetle powyższego organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z akt sprawy nie wynika, by Skarżąca po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego dopełniła formalności, o których mowa w ww. przepisie i złożyła w banku listy płac, na podstawie których możliwa byłaby wypłata środków na wynagrodzenia pracowników i na należności publicznoprawne. Z tych względów, zdaniem organu odwoławczego, okoliczności wskazane przez Skarżącą we wniosku z dnia 21 marca 2016 r., tj. konieczność wypłaty wynagrodzeń i uregulowania należności publicznoprawnych, nie uzasadniają zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a.

Ponadto organ odwoławczy podzielił wnioski organu pierwszej instancji, że okoliczności sprawy nie wskazują, by wyegzekwowanie z rachunku bankowego środków pieniężnych zachwiało w znaczącym stopniu kondycją finansową firmy prowadzonej przez Skarżącą.

Za nieuzasadnione organ odwoławczy uznał również zarzuty dotyczące niedopuszczalności egzekucji z uwagi na konieczność wystawienia nowych tytułów wykonawczych (po uchyleniu decyzji wymiarowej, będącej ich podstawą) i powinność umorzenia w konsekwencji postępowania, na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

W skierowanej do Sądu skardze Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 13 § 1, art. 28b § 1, art. 29, art. 59 § 1 pkt 2 oraz art. 81 § 4 u.p.e.a.

Sąd pierwszej instancji uzasadniając wydane orzeczenie wskazał na wstępie, że ramy i kierunek postępowania dowodowego determinowały w niniejszej sprawie przesłanki określone w materialnoprawnej podstawie rozstrzygnięcia, tj. art. 13 § 1 u.p.e.a. Sąd podkreślił, że organy obu instancji słusznie wywiodły, że z regulacji tej wynika, iż podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". Zwrócił też uwagę, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem, zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych. Dodał również, że rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia danych składników majątku z egzekucji opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Zatem nawet stwierdzenie przesłanek do zastosowania tej instytucji nie zobowiązuje organu do wydania rozstrzygnięcia na korzyść wnioskodawcy.

Sąd podał, że w rozpoznawanej sprawie złożony przez Skarżącą wniosek motywowany był koniecznością uregulowania przez nią wynagrodzeń pracowników oraz należności publicznoprawnych. Zaznaczył, że rozpatrując przedstawione przez Skarżącą okoliczności i dowody organ egzekucyjny uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku, albowiem przesłanka ważnego interesu zobowiązanego nie została spełniona. Sąd nadmienił, że na poparcie powyższego stanowiska organ nadzoru posłużył się argumentacją wskazującą z jednej strony na możliwość skorzystania przez Skarżącą z uprawnień przewidzianych w art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a., z drugiej zaś, że konsekwencje zajęcia konta bankowego nie były na tyle dotkliwe, by zachwiać w znaczącym stopniu kondycją finansową jej firmy. Akcentował też, że zwolnienie spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego doprowadziłyby do sytuacji, w której spłata zaległości objętych tytułami wykonawczymi nie byłaby w żaden sposób zabezpieczona.

Po dokonaniu oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy Sąd stwierdził, że stanowisko to jest prawidłowe, a wydane postanowienie odpowiada prawu. Dodał, że Skarżąca nie wykazała argumentów, które w wystarczający sposób przemawiałyby za zwolnieniem z egzekucji.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ nadzoru trafnie zauważył, że jeśli chodzi o wyłączenie spod zajęcia bieżącego wynagrodzenia, organy egzekucyjne nie są władne ani odmówić, ani przyznać prawa do zwolnienia spod egzekucji środków przeznaczonych na te cele. W tym miejscu Sąd odwołał się do art. 81 § 4 u.p.e.a. oraz podał, że jedynym warunkiem zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego tej części zdeponowanych na nim środków pieniężnych, które mają być przeznaczone na bieżące wynagrodzenia pracowników, jest poinformowanie o tym banku poprzez złożenie listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Zaznaczył, że z akt sprawy nie wynika jednak, aby Skarżąca takie działania podjęła.

Sąd zwrócił uwagę, że na akceptację zasługuje też ocena, zgodnie z którą na przeszkodzie zwolnieniu zajętej wierzytelności z rachunku bankowego stała także konieczność uwzględnienia możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z okoliczności faktycznych sprawy wynikało bowiem, że na Skarżącej ciążą zaległości, których wartość wielokrotnie przewyższa wyegzekwowane dotychczas sumy - zaległości z tytułu podatku VAT wynoszą 152 881,64 zł samej należności głównej, podczas gdy z zajętego rachunku bankowego wyegzekwowano ok. 30 000 zł. Trudno wobec tego było zaprzeczyć wnioskom, że skoro Skarżąca nie wskazała innych składników majątkowych, z których egzekucja byłaby skuteczna, zwolnienie zajętych wierzytelności z rachunku bankowego równałoby się niemożności wyegzekwowania ciążących na niej zaległości podatkowych.

Nie znajdują, w ocenie Sądu, uzasadnionych podstaw również zarzuty skargi dotyczące niedopuszczalności egzekucji, w związku z działaniami wierzyciela w trybie art. 28b u.p.e.a., po uchyleniu w części decyzji wymiarowej, będącej podstawą wystawionych tytułów wykonawczych i konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślił, że wbrew zarzutom Skarżącej organ egzekucyjny nie był zobowiązany do wystawienia nowych tytułów wykonawczych, a jedynie, w związku z określeniem przez organ odwoławczy w decyzji z dnia 30 grudnia 2016 r. niższej wysokości zobowiązania, do sporządzenia zmienionych tytułów wykonawczych. Sąd podał, że z akt sprawy wynika, iż obowiązki wierzyciela nałożone art. 28b u.p.e.a. zostały spełnione.

W skardze kasacyjnej Skarżąca, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżyła wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 13 § 1 u.p.e.a., poprzez ich niezastosowanie w sprawie, pomimo że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, konieczna do zwolnienia środków pieniężnych przelanych przez zobowiązaną na jej rachunek bankowy;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 28b § 1 u.p.e.a., poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na brak dostrzeżenia przez Sąd, że organ nie sporządził nowego tytułu wykonawczego wobec wydania decyzji zmieniającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, co w konsekwencji uniemożliwiło kontynuację egzekucji i odmowę zwolnienia środków pieniężnych przelanych przez zobowiązaną;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 29 u.p.e.a., poprzez ich niezastosowanie ze względu na brak dostrzeżenia przez Sąd, że organ odwoławczy nie zbadał z urzędu kwestii dopuszczalności egzekucji administracyjnej w związku z wydaniem decyzji zmieniającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz nie sporządził nowego tytułu wykonawczego, a w konsekwencji kontynuował egzekucję w oparciu o nieobowiązujące tytuły wykonawcze;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez ich niezastosowanie ze względu na brak dostrzeżenia przez Sąd, że organ odwoławczy zaniechał umorzenia postępowania, pomimo że obowiązek stał się niewymagalny z uwagi na niewydanie nowych tytułów wykonawczych;

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 81 § 4 u.p.e.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przez Sąd ze względu na błędne wskazanie, że konieczność wypłat przez Skarżącą wynagrodzenia i uregulowania należności publicznoprawnej nie uzasadnia zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a., gdyż Skarżąca mogła wystąpić w trybie art. 81 § 4 u.p.e.a. do banku, bez zgody organu o wypłatę pracownikom wynagrodzenia za pracę i należności publicznoprawnych, podczas gdy na rachunku bankowym nie znajdowała się już, wskutek zajęcia organu, żadna kwota, która mogłaby zostać wypłacona, pomimo zakazu wypłat nałożonego przez organ;

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 81 § 4 u.p.e.a., poprzez błędną wykładnię art. 81 § 4 u.p.e.a. skutkującą naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, z uwagi na zupełne pominięcie przez Sąd tego, że środki przeznaczone na bieżące wypłaty wynagrodzenia zwolnione są z mocy ustawy z zakazu wypłat z rachunku bankowego, a wystarczające do tego jest złożenie przez zobowiązanego listy płac, a z kolei organ egzekucyjny pozbawił Skarżącą jej uprawnienia ustawowego, gdyż natychmiastowo przekazał środki zwolnione z zakazu wypłat organowi egzekwującemu, co w konsekwencji uniemożliwiło skuteczne złożenie przez Skarżącą listy płac bankowi.

Na tej podstawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjne jest bezzasadna.

W pierwszym zarzucie tej skargi Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 13 § 1 u.p.e.a., poprzez ich niezastosowanie w sprawie, pomimo że została spełniona przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, konieczna do zwolnienia środków pieniężnych przelanych przez zobowiązaną na jej rachunek bankowy.

Ten ostatni przepis stanowi, iż organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub w części określone składniki majątkowe zobowiązanego.

Pomijając już kwestię, czy art. 13 § 1 u.p.e.a. rzeczywiście stanowi regulację o charakterze procesowym, jak przyjęto to w skardze kasacyjnej, z przepisu tego w sposób jednoznaczny wynika, że niezbędnym warunkiem ewentualności jego zastosowania jest zaistnienie wymienionej w nim przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego". Tej też kwestii dotyczy istota sporu w rozpoznawanej sprawie. Przesłanka ta została nakreślona przez ustawodawcę w sposób ogólny i nieostry. Nie ma przy tym podstaw do przyjęcia, że istnieje określony katalog okoliczności, zdarzeń, czy też powodów (ani też z góry określona ich hierarchia), którymi należy kierować się przy rozstrzyganiu spraw na podstawie tego przepisu. Jak wskazuje się w orzecznictwie, przesłanka "ważnego interesu zobowiązanego" stanowi swoistą klauzulę generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. Podkreśla się również, że o istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Zwraca się także uwagę, iż wprawdzie przepis ten ma na celu ochronę zobowiązanego, ale nie może prowadzić do "pokrzywdzenia wierzyciela", poprzez unicestwienie prowadzonej egzekucji, czy też doprowadzenie do jej bezskuteczności. Stąd też to zobowiązany powinien przedstawić nie tylko argumentację przemawiającą za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wskazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji z innych jego składników majątkowych (por. wyroki NSA: z dnia 16 października 2009 r. sygn. akt II FSK 789/08, z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 154/15, z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. akt II FSK 3609/15).

W rozpoznawanej sprawie Skarżąca powołując się na powyższy przepis domagała się zwolnienia z egzekucji wyegzekwowanych z jej rachunku bankowego pieniędzy przez organ egzekucyjny w marcu 2016 r., a jako argumenty przemawiające za zaistnieniem w jej przypadku "ważnego interesu" wskazywała, że pieniądze te były przeznaczone na wypłaty dla pracowników i regulowanie należności publicznoprawnych.

W wydanych postanowieniach organy odmawiając uwzględnienia wniosku Skarżącej podały prawne i faktyczne powody, z jakich uznały, że analizowany przepis, tj. art. 13 § 1 u.p.e.a., nie może znaleźć zastosowania, odnosząc się również do argumentów podawanych tej mierze przez Skarżącą. Również Sąd pierwszej instancji w ramach sprawowanej kontroli sądowoadministracyjnej odniósł się w zaskarżonym wyroku w sposób wnikliwy i wszechstronny do racji prezentowanych w sprawie przez obie strony sporu uznając, że zaskarżone do tego Sądu postanowienie nie narusza prawa. Stanowisko to ocenić należy jako prawidłowe, a skarga kasacyjna nie dostarczyła argumentów, które pozwoliłyby dojść do odmiennego wniosku.

Organy dokonując oceny zaistnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego w kontekście argumentów podanych przez Skarżącą wskazały, m.in. na przyznany przez nią fakt, że należności, na które miałyby być przeznaczone zwolnione z egzekucji środki finansowe zostały już przez nią uregulowane, a zatem zajęcie tych środków na rachunku nie pozbawiło ją finansowych możliwości uregulowania tychże należności oraz dodatkowo powołały się na inne uregulowania zawarte w u.p.e.a. - art. 81 § 4 u.p.e.a., dotyczące możliwości i uwarunkowań wypłaty z zajętego rachunku bankowego, m.in. wynagrodzeń za pracę.

Słusznie również organy, a także Sąd, zwracały uwagę, że prowadzona wobec Skarżącej egzekucja dotyczyła jej zaległości z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie ponad 150 000 zł samej należności głównej, podczas gdy z zajętego rachunku bankowego wyegzekwowano ok. 30 000 zł, a Skarżąca domagając się zastosowania wobec niej art. 13 § 1 u.p.e.a., nie wskazała zarazem innych składników majątkowych, z których egzekucja byłaby skuteczna, co sprawiałoby, że zwolnienie zajętych wierzytelności na rachunku bankowym równałoby się niemożności wyegzekwowania ciążących na niej zaległości podatkowych, a więc powodowałoby bezskuteczność egzekucji, co byłoby sprzeczne z celem tego postępowania i ustawowymi obowiązkami organów egzekucyjnych w tym zakresie. Poza tym, w sytuacji, gdy jak już wspomniano, postępowanie egzekucyjne, w ramach którego został złożony wniosek o zwolnienie z egzekucji, dotyczy zaległości podatkowych, których Skarżąca dobrowolnie nie uregulowała, przyjmując za punkt odniesienia zobiektywizowane kryteria, a nie samo subiektywne przekonanie zobowiązanej, trudno za szczególnie przekonujący co do zaistnienia ważnego interesu zobowiązanego, uznać jej argument, że środki finansowe, których dotyczył wniosek, miały być przeznaczone, m.in. na uregulowanie należności publicznoprawnych. Podobnie, jak nie mogą stanowić rzeczowego argumentu, wywody Skarżącej nawiązujące do uregulowań zawartych w art. 81 § 4 u.p.e.a. Skarżąca twierdzi, że nie mogła efektywnie skorzystać z możliwości, jakie stwarza ten przepis w odniesieniu do dysponowania środkami przeznaczonymi na wypłatę wynagrodzeń, gdyż wniosek o zwolnienie z egzekucji złożyła już po wyegzekwowaniu przez organ egzekucyjny kwot znajdujących się na rachunku bankowym. To, czy i kiedy zobowiązany (pracodawca) skorzysta z możliwości, jakie stwarza ten przepis w odniesieniu do dysponowania środkami przeznaczonymi na bieżące wynagrodzenia dla pracowników, zależy od niego samego. Warunkiem skorzystania z tej możliwości jest złożenie bankowi przez zobowiązanego - pracodawcę odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Złożenie takich dokumentów jest już możliwe po zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, co w niniejszej sprawie nastąpiło już w grudniu 2015 r., o czym, jak podaje organ podatkowy, Skarżąca została poinformowana w dniu 14 grudnia 2015 r., poprzez doręczenie dorosłemu domownikowi odpisu zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych, natomiast wyegzekwowanie środków z rachunku bankowego nastąpiło w marcu 2016 r.

Niezależnie od powyższego należy ponadto wskazać, że w ujęciu Skarżącej owo postulowane przez nią w jej wniosku zwolnienie z egzekucji, na czas oznaczony lub nieoznaczony określonego składnika majątkowego, o czym stanowi art. 13 § 1 u.p.e.a., miałoby w istocie rzeczy przybrać postać zwrotu wyegzekwowanych już z jej rachunku bankowego i zarachowanych na zaległości podatkowe środków finansowych.

Trafne są poczynione w tym zakresie dodatkowe uwagi Sądu, w których wskazano, że przewidziane w art. 13 § 1 u.p.e.a. zwolnienie z egzekucji nie może służyć "niwelowaniu skutków dokonanych już czynności egzekucyjnych" i odnosić się do środków finansowych, które zostały już wyegzekwowane. Zwolnienie z egzekucji oznacza bowiem, jak wskazał dalej Sąd pierwszej instancji, niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji z całości lub części składników majątkowych zobowiązanego, natomiast nie można zwolnić tego, co nie jest już przedmiotem egzekucji, bo przeszło na rzecz wierzyciela.

Całkowicie gołosłowne i jako takie bezzasadne są twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej, w których Skarżąca wskazuje, że "organ drugiej instancji nie rozważył w ogóle możliwości zwolnienia części majątku zobowiązanego spod egzekucji celem zaspokojenia należności publicznoprawnych, co nie zostało nota bene ocenione przez Sąd pierwszej instancji". Twierdzenia takie pozostają w oczywistej sprzeczności z treścią wydanych w sprawie postanowień, których istotę stanowiły rozważania dotyczące tej właśnie kwestii, przy czym, co jest oczywiste w świetle treści art. 13 § 1 u.p.e.a., gdzie mowa jest o wniosku zobowiązanego, organy kwestię tę rozważały jedynie w granicach złożonego przez Skarżąca wniosku, czyli w odniesieniu do tych składników majątkowych, których wniosek ten dotyczył i nie były uprawnione do czynienia z urzędu dalej idących rozważań co do innych jeszcze składników majątkowych Skarżącej.

Nie są też zasadne te argumenty skargi kasacyjnej, które odnoszą się do kwestii przekroczenia granic uznania administracyjnego.

Przejście do tego etapu rozstrzygania sprawy, który polega na uznaniu administracyjnym, możliwe jest dopiero wówczas, gdy zostanie spełniona określona w przepisie pozytywna przesłanka - tu ważny interes zobowiązanego, warunkująca możliwość podjęcia w ramach tego uznania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Natomiast nie jest objęte takim uznaniem samo ustalanie i stwierdzenie, czy przesłanka taka w danym przypadku zaistniała.

W rozpoznawanej sprawie w wydanych postanowieniach uznano, że nie została spełniona przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, co wykluczało czynienie dalszych rozważań na zasadzie uznania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe, nie zasługuje na uwzględnienie analizowany zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 13 § 1 u.p.e.a.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej na wstępie należy zwrócić uwagę, że w toku postępowania administracyjnego organ odwoławczy dwukrotnie uchylał postanowienia organu pierwszej instancji i przekazywał mu sprawę do ponownego rozpoznania w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia zakresu żądania strony, co - jak wskazał organ odwoławczy, było koniecznym warunkiem dla wyboru właściwego trybu rozpoznania wniosku Skarżącej.

Skarżąca precyzując swoje żądanie konsekwentnie obstawała przy stanowisku, że jej wniosek dotyczy zwolnienia z egzekucji na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a. W związku z tym zarówno postępowanie jak i wydane w sprawie postanowienia dotyczyły wyłącznie kwestii wnioskowanego przez Skarżącą zwolnienia przedmiotów majątkowych z egzekucji na podstawie tego przepisu. Zwrócił na to uwagę, w kontekście określenia zakresu niezbędnego postępowania dowodowego, również Sąd pierwszej instancji stwierdzając, że w rozpatrywanej sprawie ramy i kierunek postępowania dowodowego determinowały przesłanki określone w materialnoprawnej podstawie rozstrzygnięcia, które na gruncie tej sprawy wyznaczał art. 13 § 1 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 134 P.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę. W orzecznictwie podkreśla się, że sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, "ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi [...] wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 1997 r. sygn. akt SA/Łd 2572/95). W podobny sposób ujęto tę kwestię w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 1997 r. (OPS 12/96, ONSA z 1997 r. nr 3, poz. 104), w której stwierdzono, że w postępowaniu sądowadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowane przez uprawniony podmiot.

Granice sprawy wyznacza przedmiot zaskarżenia do sądu administracyjnego.

Jak już o tym wspomniano, niniejsza sprawa dotyczy zwolnienia z egzekucji na wniosek Skarżącej określonych składników majątkowych, a podstawę prawną wniosku oraz wydanych w tej sprawie postanowień organów obu instancji stanowił art. 13 § 1 u.p.e.a. W tak też wyznaczonych granicach sprawy mógł orzekać Wojewódzki Sąd Administracyjny. Dlatego też takie kwestie, jak: prawidłowość tytułów wykonawczych, na podstawie których realizowano egzekucję (art. 28b § 1 u.p.e.a.), dopuszczalność samej egzekucji (art. 29 u.p.e.a.), zaistnienie przesłanek do jej umorzenia (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), czy też wreszcie naruszenie uregulowań zawartych w art. 81 § 4 u.p.e.a., co do którego to przepisu Skarżąca sama przyznaje w skardze kasacyjnej, że nie mógł on mieć zastosowania w sprawie, mogłyby być ewentualnie przedmiotem innych środków prawnych dostępnych zobowiązanemu w ramach postępowania egzekucyjnego, natomiast nie mogły być przedmiotem oceny w ramach trybu uruchomionego na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a.

Dotyczące bezpośrednio tych kwestii pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie przynależą zatem do sprawy i z tego powodu są bezprzedmiotowe i jako takie bezzasadne.

Mając powyższe uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).