Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 290/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3 ust. 1 pkt 19, art. 26 ust. 1 i  ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 701
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2020 r. sprawy ze skargi R. Spółki Jawnej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. Nr [...], na podstawie art. 62 i 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 i art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach ( Dz. U. z 2019 r. poz. 701) w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 roku w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10) Wójt Gminy [...]: 1. nakazał z urzędu spółce "R." Spółka Jawna, jako posiadaczowi nielegalnie składowanych na terenie działek o numerach ewidencyjnych: [...], odpadów o kodach 16 01; 16 01 03; 16 01 19; 16 01 20; 16 01 22; 16 01 99; 17 01 01; 17 01 02; 17 01 03; 17 01 07; 17 01 80; 17 02 01; 17 02 02; 17 02 03; 17 03 80; 17 04 10; 17 08 02; 17 09 04; płyty faliste azbestowo-cementowe o zawartości 10-13 % do pokryć dachowych oraz płyty prasowane- płaskie o zawartości 10-13 %, - kod odpadu powstającego z wyrobu 17 6 05 zgodnie z przepisami obowiązującego w tym zakresie prawa; 2. ustalił 12- miesięczny okres wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt. 1 począwszy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna; 3. określił sposób usunięcia odpadów poprzez ich przekazanie do instalacji przetwarzania odpadów w celu odzysku lub unieszkodliwienia, zgodnie z obowiązującymi zasadami postępowania z odpadami i wymogami ochrony środowiska określonymi w przepisach prawa, w szczególności w art. 17 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach oraz przedłożenie do Urzędu Gminy kopii kart przekazania odpadów ze wskazaniem ich ilości, daty przekazania oraz nazwy odbiorcy w terminie 7 dnia od daty jednorazowego i całkowitego wykonania nałożonego na stronę obowiązku. W przypadku usuwania odpadów w sposób sukcesywny w okresie nałożonego obowiązku należy każdorazowo przedkładać kopię karty przekazania stanowiącej potwierdzenie częściowego wykonania prac w terminie 7 dni od daty ich usunięcia.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] grudnia 2017 r. wszczęte zostało postępowanie w sprawie nakazu usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania z terenu działek o numerach ewidencyjnych [...], które to w toku postępowania, w następstwie wyłączenia i rozszerzenia postępowania, miało za przedmiot działki [...]. Organ wskazał, że decyzją z [...] listopada 2017 roku Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchyliło w całości poprzednio wydaną w sprawie przez organ I instancji decyzję z dnia [...] lipca 2017 roku znak: [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wójt Gminy, stosując się do zaleceń organu odwoławczego przeprowadził postępowanie dowodowe i na jego podstawie, decyzją z dnia [...] czerwca 2019 roku nr [...] znak: [...] nakazał z urzędu spółce "R.,' Spółka Jawna jako posiadaczowi nielegalnie składowanych na w.w. działkach odpadów usunięcie z terenu wskazanych działek zgromadzonych odpadów o kodach 16 01; 16 01 03; 16 01 19; 16 01 20; 16 01 22; 16 01 99; 17 01 01; 17 01 02; 17 01 03; 17 01 07; 17 01 80; 17 02 01; 17 02 02; 17 02 03; 17 03 80; 17 04 10; 17 08 02; 17 09 04; płyty faliste azbestowo-cementowe o zawartości 10-13 % do pokryć dachowych oraz płyty prasowane- płaskie o zawartości 10-13 %, - kod odpadu powstającego z wyrobu 17 6 05 zgodnie z przepisami obowiązującego w tym zakresie prawa wyznaczając na wykonanie obowiązku odpowiedni okres i wskazując sposób jego wykonania. Na skutek wniesionego przez spółkę odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją znak: [...] z [...] sierpnia 2019 roku uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji. Zespół orzekający orzekł, że organ wydał decyzję z pominięciem udziału w postępowaniu, w tym w czynnościach dowodowych, Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, Delegatura WIOŚ, który winien uczestniczyć w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony. Organ odwoławczy wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy uwzględnić fakt, iż WIOŚ działa na prawach strony i powtórzyć czynności dowodowe, w szczególności ponownie przeprowadzić oględziny działek z udziałem WIOŚ. W tym miejscu organ I instancji zaznaczył, iż podniesiony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji zarzut, jakoby przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego nastąpiło bez uprzednio wydanego postanowienia w tej materii jest bezpodstawny. Stosowne postanowienie zostało wydane w dniu [...] lutego 2018 i znajduje się w aktach sprawy na pozycji 254 metryki sprawy. Postanowieniem z dnia [...] października 2019 roku Organ I instancji dopuścił dowód z dokumentów, informacji, notatek oraz pism znajdujących się w aktach sprawy [...] na kartach od nr 1 do 217 na okoliczność ustalenia posiadacza odpadów na działkach o numerach ewidencyjnych [...]. Mając na względzie, że decyzja administracyjna musi zostać wydana w warunkach aktualnego stanu prawnego i faktycznego, jak również z uwagi na to, że poprzednio wydana opinia biegłego z zakresu ochrony środowiska przyrodniczego znajdująca się w aktach sprawy datowana jest na dzień [...] czerwca 2018 roku, Organ I instancji z dniem [...] października 2019 roku postanowił dopuścić dowód z uzupełniającej opinii biegłego z dziedziny ochrony środowiska P.D. na okoliczność ustalenia stanu zanieczyszczenia na działkach nr [...] oraz ustalenia, czy nastąpiła zmiana w zakresie ilościowym, jakościowym i rodzajowym zdeponowanych na w.w. działkach odpadów od daty poprzednio sporządzonej opinii, doręczając odpis w.w. postanowienia stronom postępowania. W dniu [...] listopada 2019 roku zostały przeprowadzone oględziny terenu w.w. działek gruntu, w których uczestniczył biegły, przedstawiciele Organu oraz przedstawiciele Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska. W toku oględzin stwierdzono, że stan ilościowy odpadów nie uległ zmianie, na nieruchomościach stanowiących przedmiot oględzin nadal występują ogniska odpadów komunalnych, jak również zwrócono uwagę na pojawienie się nowych odpadów, których dotychczas nie było. Podkreślono również, że cześć odpadów została wywieziona przez Gminę. Celem potwierdzenia ustaleń kontrolnych sporządzono dokumentację fotograficzną. Protokół został podpisany przez osoby uczestniczące w czynności oględzin. Następnie pismami z dnia [...] listopada 2019 roku przesłano protokół z oględzin biegłemu oraz Wojewódzkiemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska. W dniu 9 grudnia 2019 r. do Organu wpłynęła opinia z dnia [...] listopada 2019 r. biegłego z zakresu ochrony środowiska przyrodniczego dr P.D. W sporządzonej opinii biegły w całości podtrzymał treść i wnioski opinii wydanej w 2018 r. Biegły wskazał, że "stan ilościowy odpadów, w skład których wchodzą osłonki pokablowe PE i PCV nie uległ zmianie od czasu oględzin w 2018 roku (...) stwierdzono podczas oględzin nowe ogniska składowania odpadów komunalnych oraz mniejszą ilość odpadów komunalnych zalegających działki o nr ewidencyjnych [...] - wywiezionych przez Gminę."

W wyniku przeprowadzonego postępowania, Organ ustalił następujący stan faktyczny w sprawie. Właścicielem działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] był pierwotnie L.K. Decyzją z [...] października 1993 roku Wójt Gminy wydał zezwolenie L.K. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą Zakład Tworzyw Sztucznych "G." na budowę tymczasowego składowiska surowców wtórnych i tymczasowego składowiska odpadów poprodukcyjnych na okres 2 lat na działkach położonych w [...], oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...]. L.K. w latach 1990-1996 sprowadzał z terenu Niemiec odpadowe kable energetyczne na potrzeby poddania ich rozbiórce celem odzysku miedzi, aluminium, stali, ołowiu, PCV oraz polietylenu. Pozostałości z przeprowadzanego procesu rozbiórki były składowane na terenach przyległych do zakładu należącego do L.K., na działkach [...]. Po upływie dwuletniego terminu L.K. nie podjął żądnych czynności zmierzających do usankcjonowania stanu prawnego składowiska odpadów odpowiadającemu powszechnie obowiązującym przepisom prawa, co w konsekwencji spowodowało, że od tego momentu składowisko było nielegalne. W wyniku prowadzonych kontroli w 1995 roku Państwowy Inspektor Ochrony Środowiska wydał 4 decyzje dotyczące wymierzenia L.K. kar pieniężnych za składowanie odpadów w miejscach na ten cel nieprzeznaczonych. Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2004 roku Sąd Rejonowy Wydział Karny, w sprawie o sygn. akt: [...] uznał L.K. winnym popełnienia czynu z art. 183 § 2 kodeksu karnego i wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 3 lata. Pomimo skazania, L.K. w dalszym ciągu utrzymywał stan bezprawny. Na terenie, na którym nielegalnie składowano odpady kilkakrotnie dochodziło do pożarów, w tym do największego, który miał miejsce w lipcu 2000 roku i spowodował spalenie ok 2/3 nagromadzonych na składowisku odpadów. Pismem z dnia [...] lutego 2002 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska poinformował Wójta Gminy, że teren działek położonych w [...] oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] wymaga rekultywacji i jednocześnie wystąpił z wnioskiem o podjęcie stosownych działań zmierzających do usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, zgodnie z dyspozycją art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach. Mając na względzie fakt, że L.K. od kilku lat przebywał za granicą i nie odbierał korespondencji, Wójt Gminy podjął działania zmierzające do efektywnego rozwiązania przedmiotowej kwestii. Znaleziono firmę zainteresowaną bezpłatnym uprzątnięciem wszystkich odpadów za możliwość ich pozyskania i zagospodarowania, W związku z tym, że L.K. zażądał opłaty za znajdujące się na działkach odpady, przedsiębiorca wycofał swoją propozycję zagospodarowania odpadów. Wójt Gminy zwracał się do Starostwa Powiatowego o wszczęcie postępowania na podstawie art. 102 ust 4 pkt. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska, które doprowadziłoby w pierwszej kolejności do usunięcia odpadów w postaci osłon kablowych, a następnie do rekultywacji terenu. W związku z tym, iż w ocenie Starosty zgromadzone odpady nie spełniały warunków umożliwiających ich rekultywację Starosta pozostawił sprawę bez rozpoznania. Wystąpieniem z dnia [...] sierpnia 2007 roku skierowanym do Wójta Gminy Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie usunięcia odpadów pochodzących z działalności byłego Zakładu "G.". Z uwagi na bezskuteczność podjętych działań [...] grudnia 2007 Wójt Gminy wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie wydania decyzji nakazującej L.K. usunięcie odpadów składowanych w miejscach do tego nieprzeznaczonych. Pismem z dnia [...] grudnia 2007 roku Wójt Gminy zawiadomił Prokuraturę Rejonową o podejrzeniu popełnienia przez L.K. przestępstwa stypizowanego w art. 183 § 1 kodeksu karnego. W styczniu 2008 roku L.K. w toku przeprowadzonych czynności zeznał, iż z powodu choroby i leczenia od wielu lat przebywał za granicą, co uniemożliwiało mu likwidację składowiska, kontrolę i zabezpieczenie terenu. Celem zminimalizowania ilości znajdujących się na działkach odpadów zawarł umowę dzierżawy z "O.", która miała się zajmować odzyskiem surowców i zabezpieczeniem terenu przed dowozem odpadów. Z uwagi na niewywiązywanie się z obowiązków, L.K. rozwiązał umowę dzierżawy. Na potrzeby toczącego się postępowania przygotowawczego biegły sądowy z zakresu sporządzania ocen oddziaływania na środowisko sporządził w kwietniu 2008 roku opinię. W wyniku oględzin nieruchomości biegły stwierdził, iż na działkach o numerach ewidencyjnych [...] znajdują się pozostałości po działalności prowadzonej przez L.K. w postaci osłonek i izolacji kabli, papieru parafinowanego, kartonu smołowego, sznura smołowanego, kartonu zwykłego. Dodatkowo biegły wskazał na obecność substancji niewiadomego pochodzenia, a powstałych w wyniku działalności człowieka takich, jak: odpadów folii polietylenowej, papierów, linek z tworzywa sztucznego, gruzu oraz zużytych opon. Wyrokiem z [...] września 2009 r. Sądu Rejonowego, Wydział Karny w sprawie o sygn. akt: [...] L.K. został uznany winnym popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 183 § 1 kodeksu karnego, za który wymierzono mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat. Nadto oddano skazanego pod dozór kuratora i zobowiązano do usunięcia w okresie próby składowanych na działkach nr [...] osłonek i izolacji kabli, papieru parafinowanego, kartonu smołowego, sznura smołowego i kartonu zwykłego zaliczanych do odpadów kategorii Q 8. Wyrok ten został utrzymany przez Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia [...] listopada 2009 roku w sprawie o sygn. akt: [...]. Wobec powyższego pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. Sąd Rejonowy Wydział Wykonania Orzeczeń i Należności Sądowych wezwał skazanego L.K. do wykonania nałożonego na niego obowiązku z zakresie usunięcia składowanych odpadów i informowanie kuratora co 6 miesięcy o zakresie wykonania nałożonego obowiązku. W sprawozdaniu z przebiegu dozoru za okres od dnia [...] maja do [...] listopada 2010 r. Kurator oświadczyła, iż skazany czyni kroki celem wykonania obowiązku usunięcia szkodliwych substancji. Nadto dozorowany poinformował kuratora o postępowaniu egzekucyjnym, w toku którego przedmiotowe nieruchomości zostaną zlicytowane. W karcie czynności dozoru ze stycznia 2011 roku skazany wskazał, że licytacja odbyła się [...] stycznia 2011 r. i zakończyła się sprzedażą ww. działek. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Sąd Rejonowy Wydział Egzekucyjny w sprawie o sygn. akt: [...] postanowił przybić prawo własność nieruchomości gruntowej składającej się z działki o numerze ewidencyjnym [...] na rzecz nabywców licytacyjnych W.R., J.P. i J.O. w udziałach po 1/3. Z kolei postanowieniem z [...] maja 2011 r. w sprawie o sygn. akt: [...] przysądzono prawo własności nieruchomości gruntowej składającej się z niezabudowanych działek o nr ewidencyjnym [...] na rzecz nabywcy licytacyjnego J.O. Pismem z dnia [...] maja 2011 r. J.O. wezwał L.K. do usunięcia składowanych na działkach surowców produkcyjnych pod rygorem zastępczego wykonania w.w. prac i obciążenia L.K. kosztami jego wykonania.

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011 r. ustalono warunki zabudowy dla ww. działek. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. wprowadzono do operatu ewidencji gruntów i budynków zmianę wynikającą ze scalenia działek o numerach ewidencyjnych [...] w działkę o numerze ewidencyjnym nr [...]. Z kolei decyzją z dnia [...] marca 2012 r. wydano decyzję zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości oznaczonej numerem ewidencji gruntów [...], w wyniku którego powstało 21 działek o numerach ewidencyjnych [...]. Przedmiotowa decyzja została wydana pod warunkiem ustanowienia służebności drogowej lub sprzedaży wewnętrznej drogi dojazdowej - dz. Nr [...] na rzecz nabywców wydzielanych działek. Działki o nr ewidencyjnych [...] zostały przeznaczone pod zabudowę jednorodzinną, a działka nr [...] została przeznaczona pod wewnętrzną drogę dojazdową. Nadto, decyzją z dnia [...] lipca 2014 roku zatwierdzono projekt podziału działki położonej w miejscowości [...] oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], w wyniku którego powstało pięć działek o numerach ewidencyjnych [...] pod warunkiem sprzedaży działek oznaczonych numerami [...] odpowiednio na rzecz właścicieli działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...]. Na mocy umowy z dnia [...] lipca 2011 r. sporządzonej w formie aktu notarialnego J.O. sprzedał W.R. i J.P. udziały wynoszące po 1/3 części każdemu z nich zabudowanej nieruchomości rolnej oznaczonej działkami o numerach ewidencyjnych [...]. W dniu [...] sierpnia 2011 r. w.w. osoby zawiązały Spółkę pod firmą "R." Spółka Jawna. [...] grudnia 2011 r. dokonano zmiany umowy Spółki poprzez nadanie nowego brzmienia treści § 6 i § 7 pierwotnej umowy dotyczącej wkładów wspólników i ich udziałów kapitałowych. Zgodnie z nowym zapisem każdy ze wspólników tj. J.O., J.P. i W.R. wniósł do Spółki udział wynoszący 1/3 część w nieruchomości położonej w [...], stanowiące działki nr [...] o łącznej powierzchni 3,36 ha, dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [...] oraz udział wynoszący 1/3 część w działkach nr [...] o łącznej powierzchni 14.5668 ha położonych w [...], dla których Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]. Jednocześnie wspólnicy przenieśli na rzecz Spółki swoje udziały w działkach nr [...] i zobowiązali się przenieść udziały w działkach nr [...] w terminie do 31 grudnia 2011 r. Na mocy aktu notarialnego z [...] grudnia 2011 r., nr [...] J.O., W.R. oraz J.P. przenieśli na rzecz Spółki wszystkie swoje udziały w nieruchomościach oznaczonych działkami nr [...].

W dniu [...] sierpnia 2012 r., na skutek wniosku Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, Organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania i magazynowania z terenu działek o numerach ewidencyjnych [...] i działek [...]. Przeprowadzone w dniu [...] października 2012 r. oględziny pozwoliły ustalić, że znajdujące się na terenie w.w. działek składowisko odpadów stanowi 1/3 pojemności dotychczas tam znajdujących się odpadów. Nadto, wspólnik reprezentujący spółkę – W.R. poinformował, że znajdujące się na działkach odpady są sukcesywnie usuwane i wskazał dwuletni termin, w którym Spółka zamierza zlikwidować znajdujące się na terenach działek składowisko. Spółka złożyła oświadczenie, że od momentu nabycia nieruchomości usuwa odpady osłon po kablowych znajdujących się na ich terenie (podkreślając, iż fakt znaczącego zmniejszania się znajdujących się na składowisku odpadach został zauważony przez pracownika Urzędu) i zadeklarowała prowadzenie dalszych czynności w celu zlikwidowania składowiska i uporządkowania terenu. W wyniku oględzin działek o numerach ewidencyjnych [...] przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2015 r. ustalono, iż na dzień przeprowadzenia wizji lokalnej ilość odpadów znajdujących się na w.w, działkach stanowiła 1/3 objętości składowiska z 2012 r. Reprezentujący Spółkę wspólnicy podkreślili, iż w dalszym ciągu zamierzają porządkować teren, w tym wywozić wszystkie nieczystości, albowiem ww. nieruchomości zamierzają przekształcić w działki o przeznaczeniu na budownictwo mieszkalne. Niezależnie od powyższego stwierdzono, że na terenach kontrolowanych działek, za wyjątkiem znajdującego się tam dotychczas nielegalnego składowiska, składowane są również odpady komunalne przez nieustalonego sprawcę.

Na spotkaniu w dniu [...] listopada 2015 r. reprezentujący Spółkę W.R. wskazał, że na dzień spotkania wywieziono ok 2/3 odpadów, a koszt całego przedsięwzięcia stanowił ok 100.000 zł, na dowód czego przedłożył karty zdania odpadów. Z przedłożonych dokumentów wynika, iż ich wywóz odbywał się w latach 2011-2012 podczas których wywieziono łącznie 536,34 Mg(ton) odpadów. Ponadto wskazał, iż Spółka prowadzi rozmowy z potencjalnym nabywcą, których przedmiot obejmuje nabycie gruntów wraz ze znajdującymi się na nich odpadami. Spółka została zobowiązana do przeprowadzenia wyników próbek gleby i wód gruntowych. Pomimo obustronnych ustaleń ww. nie zostały dokonane. Oględziny z dnia [...] maja 2016 r. wykazały, że ilość odpadów pokablowych pozostała bez zmian w stosunku do roku 2015. Zwrócono również uwagę, że sukcesywnie powiększa się ilość pozostałych odpadów, pośród których znajdowały się m.in. opony samochodowe, butelki i słoiki szklane, butelki plastikowe, elementy foliowe, kanapa, składane plastikowe krzesła. Jednocześnie wspólnik reprezentujący Spółkę wskazał termin końca września 2016 r., jako ostateczną datę usunięcia odpadów. W skutek oględzin przeprowadzonych [...] listopada 2016 r. ustalono, iż Spółka nie wywiązała się z uprzednio zadeklarowanego zobowiązania, a co więcej nie poczyniła kroków zmierzających do jego częściowego wykonania. Przeprowadzona wizja pozwoliła ustalić, iż na nieruchomościach należących do Spółki znajdują się kolejne skupiska odpadów składające się głownie z odpadów samochodowych.

Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. Spółka wniosła o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji nakazującej usuniecie odpadów przedstawiając jednocześnie harmonogram usunięcia odpadów zakładający ich roczny wywóz w ilości ok. 100 ton, jak i wskazując na możliwość przyspieszenia procesu usuwania odpadów w przypadku zbycia części działek. Postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. Wójt Gminy zawiesił postępowanie w sprawie wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów na okres trzech lat licząc od daty zawieszenia postępowania tj. do dnia [...] kwietnia 2020 roku. Postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie o zawieszeniu postępowania.

Decyzją nr [...] z [...] lipca 2017 r. Wójt Gminy nakazał z urzędu "R." Spółka Jawna, jako posiadaczowi działek o numerach ewidencyjnych [...] usunięcie z ich terenu nielegalnie zgromadzonych odpadów w terminie 24 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Jak już zostało wskazane, ww. decyzja została zaskarżona prze Spółkę, a Organ wyższego stopnia uchylił ją w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. Kierownik Zespołu Kuratorskiej Służby Sądowej poinformował Organ o tym, iż dozór kuratora prowadzony w sprawie [...] wobec skazanego L.K. zakończył się [...] lutego 2014 r. Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. Wydział Wykonania Orzeczeń i Należności Sądowych Sądu Rejonowego poinformował Organ, że w sprawie [...] dotyczącej L.K. nie zarządzono wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności. Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 roku Sąd Rejonowy Wydział Rodzinny i Nieletnich ustanowił dla nieobecnego L.K. kuratora w osobie E.Z. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r., skierowano zawiadomienie o rozszerzeniu prowadzonego postępowania administracyjnego o działki o numerach ewidencyjnych [...] z uwagi na ujawnienie na w.w. zdeponowanych odpadów.

Podczas oględzin, które odbyły się [...] kwietnia 2018 r., nastąpiło okazanie biegłemu terenu, jak i omówienie z biegłym zakresu niezbędnych do przeprowadzenia prac. W trakcie wizji, obecnemu na oględzinach wspólnikowi "R.’ Spółka Jawna J.P. zwrócono uwagę na stały wzrost ilości odpadów znajdujących się na terenie nieruchomości należących do Spółki, jak i zaniechania Spółki w zakresie ogrodzenia ww. terenu w celu uniemożliwienia dalszego wwozu odpadów. J.P. stwierdził, że nie miał wiedzy odnośnie stanu panującego obecnie na w.w. nieruchomości, zadeklarował, że niebawem zostanie zamontowany monitoring oraz zostaną przedsięwzięte czynności celem wywiezienia odpadów pochodzących z warsztatów samochodowych. W dniu 7 czerwca 2018 roku do Urzędu wpłynęła opinia biegłego w zakresie ochrony środowiska naturalnego. Po przeprowadzeniu oględzin działek biegły stwierdził, iż na działkach oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] znajdują się odpady w postaci osłonek i izolacji kabli, odpady betonu oraz gruz betonowego z rozbiórek i remontów, zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadów materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia, tworzywa sztuczne, szkło, zużyte opony, odpadowa papa. Nadto biegły wskazał, iż na ww. oraz działkach nr [...] znajdują się odpady w postaci płyt azbestowo- cementowych o zawartości 10-13 % azbestu do pokryć dachowych oraz płyty prasowane-płaskie o zawartości 10-13 % azbestu; odpady w postaci osłonek i izolacji kabli, i odpady z grupy 16 i 17. Na ww. działkach znajdują się również odpady w postaci rozpuszczalników, farb, lakierów, detergentów, opakowania plastikowe i papierowe oraz szereg substancji chemicznych używanych w mieszkaniach i ogrodach. Biegły bezspornie wskazał, że znajdujące się na działkach o numerach ewidencyjnych [...] odpady z grupy 16 i 17 zostały przywiezione na teren działek w latach 2017- 2018, na co wskazują ślady po pojazdach dowożących ww. odpady.

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. znak: [...] Wójt Gminy umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie niewłaściwego składowania odpadów na działkach o numerach ewidencyjnych [...], prowadzone względem L.K.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 roku nr [...] znak: [...] organ nakazał z urzędu spółce "R." Spółka jawna, jako posiadaczowi nielegalnie składowanych na ww. działkach odpadów usunięcie z terenu wskazanych działek zgromadzonych odpadów o kodach 16 01; 16 01 03; 16 01 19; 16 01 20;16 01 22; 16 01 99; 17 01 01; 17 0102; 170103; 17 01 07; 17 01 80; 17 02 01; 17 02 02; 17 02 03; 17 03 80; 17 04 10; 170802;17 09 04; płyty faliste azbestowo-cementowe o zawartości 10-13 % do pokryć dachowych oraz płyty prasowane- płaskie o zawartości 10-13 %, - kod odpadu powstającego z wyrobu 6 05 zgodnie z przepisami obowiązującego w tym zakresie prawa wyznaczając na wykonanie obowiązku odpowiedni okres i wskazując sposób jego wykonania. Ww. decyzja została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylona i przekazana do ponownego rozpoznania Organowi I instancji.

Dalej organ wskazał, że podstawę materialnoprawną obowiązku usunięcia bezprawnie składowanych odpadów stanowi art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (Dz. U z 2018 r. poz. 701) dalej również – u.o.o., zgodnie z którym posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku nieusunięcia odpadów wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usuniecie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami. Ustawa o odpadach wprowadziła legalną definicję odpadów, zgodnie z którą za odpad rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest zobowiązany. Za posiadacza odpadów, w myśl art. 3 ust 1 pkt. 19 ww. ustawy, rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów, przy czym domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. W słowniku pojęć zdefiniowanych ustawą o odpadach znajduje się również termin wytwórca odpadów, za którego uznaje się każdego, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawania odpadów (pierwotny wytwórca odpadów) oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów, przy czym wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej. Ustawa o odpadach nie zawiera jednak definicji pojęcia "władającego powierzchnią ziemi" . Pojęcie to precyzuje natomiast ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r., poz. 1396), która za władającego powierzchnią ziemi rozumie właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne - ujawniono inny podmiot władający gruntem, podmiot ujawniony jako władający. Domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości zostało wprowadzone przez ustawodawcę w ustawie o odpadach w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości. Tym samym domniemanie to może być obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. W konsekwencji oznacza to, że władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wskazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów (por. wyrok WSA w Gdańsku z 06.06.2018 r, sygn. akt: II SA/Gd 198/18; wyrok WSA w Szczecinie z 28.04.2016 r., sygn. akt: II SA/Sz 1374/15).

Organ stwierdził, że bezspornym w sprawie jest, iż pierwotnym wytwórcą i posiadaczem odpadów w postaci osłonek i izolacji kabli, papieru parafinowanego, kartonu smołowego i sznura smołowego oraz kartonu zwykłego znajdujących się na działkach nr [...] był L.K. Na ww. kilkakrotnie nakładano kary pieniężne za nielegalnie zdeponowanie odpady oraz wzywano do ich usunięcia, zarówno na mocy decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (wcześniej Państwowy Inspektorat Ochrony Środowiska), jak i prawomocnych wyroków Sądu Rejonowego, z [...] kwietnia 2004 r. w sprawie o sygn. akt: [...] oraz z [...] września 2009 r. w sprawie o sygn. akt: [...]. Pomimo tak ukształtowanego obowiązku, żadna z powyższych instytucji nie była w stanie wyegzekwować skutecznej jego realizacji. Postanowieniem z października 2013 r. Sąd Rejonowy Wydział Wykonania Orzeczeń i Należności Sądowych zwolnił skazanego od dozoru, a tym samym od obowiązku usunięcia odpadów. W międzyczasie L.K. wyprowadził się do [...], gdzie na stałe przebywa. L.K. jest bezrobotny i przewlekle chory.

Organ ustalił, iż w przedmiotowej sprawie domniemanie ustanowione w art. 3 ust. 1 pkt. 19 ustawy o odpadach nie zostało w pełni skutecznie obalone, wobec czego pozostaje ono aktualne. Organ zatem przyjął, że posiadaczem odpadów znajdujących się na działkach o numerach ewidencyjnych [...] jest właściciel nieruchomości, na której znajdują się nielegalnie składowane odpady - w okolicznościach przedmiotowej sprawy - "R." Jawna i dlatego w.w. Spółka została adresatem niniejszej decyzji i określonego w jej treści obowiązek. Na poparcie prezentowanego w tym względzie stanowiska organ wskazał, że po pierwsze nabycie nieruchomości w toku postępowania egzekucyjnego jest przykładem nabycia pierwotnego na podstawie ustawy, po wtóre, zgromadzone w toku postępowania materiały dowodowe przeczą twierdzeniom wspólników "R." Spółka Jawna, jakoby posiedli oni wiedzę o znajdujących się na działkach odpadach dopiero w 2013 r. Mianowicie już [...] maja 2011 r. J.O. skierował do L.K. pismo wzywające do usunięcia składowanych odpadów. Nadto, od momentu wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. od 2012 roku wspólnicy oświadczali, że usuwają zdeponowane odpady od chwili nabycia nieruchomości, przedkładając jako dowód stosowne pokwitowania za okres 2011-2012 r. Deklarowali również, że Spółka będzie sukcesywnie wywozić odpady i wskazywali dwuletni termin, w którym zamierzali zlikwidować znajdujące się na działkach składowisko i uporządkować teren. Aktywność Spółki w tym zakresie potwierdziły nadto pierwsze oględziny działek przeprowadzone w październiku 2012 r., podczas których ustalono, że znajdujące się składowisko odpadów stanowi 1/3 dotychczasowego. Z kolei w trakcie ponownych oględzin stwierdzono, że skład ilościowy zdeponowanych odpadów ulega odpowiedniemu zmniejszeniu w stosunku do uprzednio wykazanego.

W następnej kolejności należy podnieść, iż skład ilościowy i przedmiotowy zdeponowanych odpadów zmieniał się na przestrzeni lat. O ile Spółka jest w stanie wskazać pierwotnego wytwórcę części odpadów tj. L.K., o tyle nie potrafiła i nie potrafi obalić domniemania, co do pozostałych odpadów zwiezionych i znajdujących się na w.w. działkach, poprzez wskazanie ich wytwórcy. Porównanie składu i rodzaju zdeponowanych odpadów w sposób bezsprzeczny wskazuje na to, że na przestrzeni lat uległ on zasadniczej zmianie, zarówno rodzajowej, jak i ilościowej. Z opinii biegłego z kwietnia 2008 r. sporządzonej dla Prokuratury Rejonowej, na potrzeby prowadzonego postępowania w sprawie o sygn. akt: [...] wynika, że w 2008 r. na działkach nr [...] (a więc stanowiących przedmiot niniejszego postępowania) znajdowały się odpady w postaci: osłonek i izolacji kabli, papieru parafinowanego, kartonu smołowego i sznura smołowanego oraz kartonu zwykłego. Ww. materiały zalicza się do odpadów kategorii Q8 tj. stanowiących pozostałość z procesów przemysłowych. Oprócz tego stwierdzono występowanie innych substancji powstałych w wyniku działalności człowieka tj. odpady folii polietylenowej, papierów, linków z tworzywa sztucznego, gruzu, zużytych opon i innych. Zgodnie z treścią opinii szacowana powierzchnia zajmowana przez ww. składowisko odpadów wynosiła ok 900 m2, a wysokość hałdy wahała się między 1 do 2 metrów, miejscami 2,5 metra. W opinii ujawniono nadto, że w skutek pożarów, które miały miejsce na terenie ww. działek większa część składowanych tam kartonów smołowanych, sznurów smołowanych i papieru parafinowanego uległa spaleniu. Pożar z 2000 roku spowodował spalenie ok. 2/3 nagromadzonych na nim odpadów. Zgodnie z treścią wskazaną w opinii, "obecne oględziny składowiska wykazały, że spalone i nadtopione resztki przykryte są świeżą warstwą kabli i innych odpadów tj. osłonki i izolacje kabli, papier parafinowany, karton smołowy, sznur smołowany, karton zwykły". Z kolei w opinii biegłego sporządzonej dnia [...] czerwca 2018 r. po przeprowadzeniu stosownych oględzin stwierdzono zaleganie na działkach o numerach ewidencyjnych [...] następujących odpadów z grupy 16 i 17: osłonki i izolacje kabli; zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy; odpady z demontażu, przeglądu i konserwacji pojazdów; odpady betonu i gruzu betonowego z rozbiórek i remontów; zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych, i elementów wyposażenia; odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia; tworzyw sztucznych; szkła; zużytych opon; odpadowej papy; materiały budowlane zawierające gips; usunięte tynki, tapety, okleiny; zmieszane odpady z betonu, gruzu; zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione; tworzywa sztuczne; płyty faliste azbestowo-cementowe o zawartości 10-13% azbestu do pokryć dachowych oraz płyty prasowane -płaskie o zawartości 10-13% azbestu; drewno; osłonki i izolacje kabli. Biegły wykazał nadto, że łączne pole powierzchni działki zajętych przez odpady wynosi 4097 m2. Co więcej wysokość składowanych hałd wynosi w zależności od działek i rodzajów składowanych odpadów od 1-3,5 metrów. Treść ww. opinii i zawarte w niej wnioski zostały w pełni podtrzymane przez biegłego w opinii uzupełniającej z dnia [...] listopada 2019 r. sporządzonej na potrzeby bieżącego postępowania. Co więcej, wskazano w niej na nowe, nie zauważone wcześniej, ogniska odpadów na nieruchomości. Analiza porównawcza sporządzonych opinii wskazuje, że pomiędzy kwietniem 2008 r., a kwietniem 2018 r. i następnie listopadem 2019 r. powierzchnia składowanych odpadów wzrosła o 3.197 m2. Wytwórcą ujawnionej różnicy nie był bynajmniej L.K. - w tym okresie przebywał już na stałe w [...]. Znajdujące się aktualnie na działkach odpady nie korespondują ilościowo i strukturalnie z tymi, które znajdowały się na działkach, gdy ich właścicielem był L.K. Porównanie treści trzech opinii wykazało, że pozostałość odpadów po działalności L.K. stanowią osłonki i izolacje kabli. W opinii z 2018 r., a tym samym i w aktualnej (albowiem twierdzenia i wnioski zostały przez biegłego podtrzymane) brak jest odpadów w postaci: papierów parafinowanych, kartonów smołowych, sznurów smołowanych i kartonów zwykłych. Brak jest również odpadów folii polietylenowej oraz papierów. Mając na względzie, iż oględziny które odbywały się na działkach w latach 2012-2015 wykazywały zmniejszanie się ilości zdeponowanych odpadów w stosunku do tej zaobserwowanej w 2008 r. stwierdzić należy, że musiały one zostać nawiezione w okresie późniejszym, na co zresztą wskazuje biegły w swoje opinii stwierdzając jednoznacznie, że "ujawnione podczas oględzin odpady z grupy 16 i 17 znajdujące się na działkach nr [...] zostały przywiezione w roku 2017 i 2018. Na ten fakt wskazują ślady po pojazdach, które dowiozły na ww. działki odpady." Przyjąć zatem należy, że większość odpadów znalazła się na działkach w momencie, w którym nieruchomości te stanowiły własność "R." Spółka Jawna, a wcześniej poszczególnych jej wspólników i dalej, mając na względzie twierdzenia zawarte w opinii z dnia [...] listopada 2019 r. sukcesywnie się zwiększa tworząc nowe to ich ogniska.

Powyższe utwierdziło Organ w przekonaniu, iż posiadaczem odpadów znajdujących się na działkach o numerach ewidencyjnych [...] jest "R." Spółka Jawna i że to ów podmiot, zgodnie z regulacją zawartą w ustawie o odpadach winien być adresatem obowiązku w zakresie usunięcia z w.w. działek nielegalnie składowanych odpadów. Z uwagi na to, że Spółka nie wskazała na innego ich posiadacza, nie obaliła tym samym domniemania zawartego w ustawie o odpadach i to ona, jako wykazany właściciel winna wykonać obowiązek wskazany w ustawie o odpadach. Dowodzenie podejmowane przez Spółkę, że wytwórcą odpadów był L.K. nie ma większego znaczenia, albowiem nie prowadzi to do ustalenia innego faktycznego posiadacza odpadów mogącego ponieść ciężar ich usunięcia. Dla sprawy nie ma znaczenia, że władający powierzchnią ziemi nie wytworzył odpadów skoro nie prowadzi to do ustalenia tożsamości innego ich posiadacza. Spółka nie posiada bowiem wiedzy na temat pochodzenia przedmiotowych odpadów ani tego, kto faktycznie nawiózł je na ten teren. Ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania spoczywa na władającym powierzchnią ziemi, Spółka nie podjęła jednak wystraczających środków celem jego obalenia. Należy przy tym pamiętać, iż rolą Organu nie jest segregacja znajdujących się na terenie nieruchomości odpadów, a następnie ustalanie którą część usunie Spółka, a którą część usunie L.K. Wydanie decyzji w niniejszym kształcie, w ocenie Organu, realizuje w pełni nadrzędne cele ustawy o odpadach.

Organ zauważył, że za wydaniem decyzji o takiej treści przemawia również interes publiczny określony w ustawie o odpadach, który w przedmiotowej sprawie oceniony został jako nadrzędny wobec interesu prywatnego Spółki. Zdaniem Organu celem ustawodawcy nie było utrzymanie domniemania w takich warunkach, jak w przedmiotowej sprawie. Domniemanie prawne z zasady broni dobrej wiary. Powoływanie się na nie przez Spółkę, po upływie 7 lat od nabycia nieruchomości, po dokonywaniu czynności prawnych mających za przedmiot w.w. działki, po częściowym przedsięwzięciu czynności zmierzających do usunięcia odpadów, po wieloletnich zapewnieniach o zamiarze uporządkowania terenu, po faktycznej ilościowej i rodzajowej zmianie dotychczas znajdujących się na działkach odpadów stanowi, w ocenie Organu, nadużycie prawa i nie zasługuje na ochronę.

Organ przyjął, że 12 - miesięczny okres wykonania obowiązku usunięcia nielegalnie zdeponowanych odpadów jest z jednej strony wystarczający do wykonania obowiązku, a z drugiej niezwłoczny w celu uporządkowania terenu i wprowadzenia stanu zgodnego z przepisami obowiązującego prawa.

Od powyższej decyzji Wójta Gminy dnia [...] stycznia 2020 roku nr [...] spółka R." Spółka Jawna wniosła odwołanie. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, gdyż organ dokonał błędnej wykładni przepisów i ustalenia stanu faktycznego i pomimo potwierdzenia, że wytwórcą odpadów w znanym zakresie jest L.K. obowiązkiem usunięcia całości odpadów obciążył spółkę R." Spółka Jawna. Skarżąca zarzuciła organowi, że: a) nie wykonał ciążącego obowiązku w związku z uchyleniem w całości decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w 2017 roku Znak: [...], w której stwierdzono, że Organ przed wydaniem kolejnej decyzji ma przeprowadzić wszechstronne postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia wytwórcy odpadów oraz powielenie tych samych błędów przy wydaniu decyzji Nr [...] przy jednoczesnym nie wykonaniu zobowiązania określonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Decyzji Znak: [...] z 2019 r. uchylającej w całości decyzji Nr [...], b) wskazane do wykonania obowiązki przez Organ odwoławczy zostały określone wadliwie, gdyż Organ miał uwzględnić wszystkie przedstawione uwagi, a ponadto powtórzyć czynności, a w szczególności dokonał oględzin (bez udziału biegłego), a na podstawie przesłanego Protokołu z oględzin do biegłego włączył opracowaną w trybie zaocznym Opinię uzupełniającą, jako kluczowy dowód, Spółka składała obszerne zastrzeżenia do sporządzonej Opinii, które w całości zostały zignorowane, c) stanowisko Organu w decyzji stanowi w istocie kolejną interpretację i odmienną merytoryczną ocenę istotnych w sprawie zagadnień. Nadto decyzji Organu I instancji skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że do skarżącej Spółki ma zastosowanie domniemanie zawarte w ww. przepisie, tj. iż jej wspólnicy - jako władający powierzchnią przedmiotowej nieruchomości, są posiadaczami odpadów znajdujących się na jej terenie, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy obala to domniemanie. Organ wbrew ustawowym definicjom wprowadza własną interpretację pojęć: "posiadacz odpadów", "wytwórca odpadów", "domniemanie, że władający jest posiadaczem odpadów", a ponadto wprowadza nowe nie zdefiniowane przez ustawodawcę pojęcie " pierwotnego wytwórcy i posiadacza odpadów", które wyłącza odpowiedzialność takiego wytwórcy i daje podstawę do uznania, że domniemanie nie zostało w pełni obalone, 2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez brak należytego zgromadzenia materiału dowodowego i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz brak dążenia do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony postępowania, w szczególności przez: a) ograniczenie rozpoznania sprawy wyłącznie do przyjęcia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, pominięcie faktu, że Organ sam stwierdza, iż do nabycia nieruchomości opisanych powyżej doszło w 2011 r. Uprzednim właścicielem działek był Pan L.K., który to na przełomie lat 80 i 90 prowadził działalność gospodarczą zarejestrowaną wówczas pod adresem [...] o nazwie Przetwórstwo [...]. zajmującą się głównie recyklingiem odpadów z tworzyw sztucznych oraz rozbiórką odpadowych kabli energetycznych, celem odzysku metali kolorowych, a także osłonek z tworzywa sztucznego i to on wytworzył przedmiotowe odpady, b) pominięcie faktu, że Decyzją z [...].10.1993 r. Wójt Gminy wydał zezwolenie L.K. na budowę tymczasowego składowiska surowców wtórnych i tymczasowego składowiska odpadów poprodukcyjnych na okres 2 lat i że po upływie dwuletniego terminu L.K. nie podjął żadnych czynności zmierzających do usankcjonowania stanu prawnego odpadów, co nie zmienia tego, że Organ miał świadomość jakie skutki w degradacji terenu powstaną wskutek wydania zezwolenia na prowadzenie składowiska, c) pominięcie faktu, że po otrzymaniu dnia 04.02.2002 r. pisma z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska informującego, że teren wymaga rekultywacji i zobowiązał Wójta Gminy do podjęcia stosownych działań zmierzających do usunięcia odpadów Gmina znalazła firmę zainteresowaną bezpłatnym uprzątnięciem wszystkich odpadów za możliwość ich pozyskania i zagospodarowania, a gdy L.K. zażądał opłaty i firma się wycofała Gmina pozostawiła temat nielegalnie składowanych odpadów na kolejne kilka lat, d) pominięcie faktu, że pismami z dnia [...].02.2005 r. Wójt Gminy wystąpił do Starostwa Powiatowego o wszczęcie postępowania w kierunku rekultywacji zanieczyszczonego przez L.K. terenu i dalej w uzasadnieniu decyzji stwierdza, że Starosta pozostawił sprawę bez rozpoznania. Należy dodać, że obowiązujący w tamtym stanie prawnym art. 102 ust. 4 pkt. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska zobowiązywał Starostę do dokonania rekultywacji, jednak Wójt Gminy nie podjął żadnych dalszych działań, aby ten obowiązek wyegzekwować, e) pominięcie faktu, że [...].12. 2007 r. Wójt Gminy wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie wydania decyzji nakazującej L.K. usunięcie odpadów składowanych w miejscach do tego nieprzeznaczonych. W toku prowadzonego postępowania przygotowano projekt decyzji: znak: [...]. Brak wyjaśnienia dlaczego postępowanie wszczęte z urzędu zakończyło się projektem decyzji, a nie decyzją administracyjną z obowiązkiem bezwzględnego jej wykonania, f) pominięcie faktu, że [...].01.2008 r. w siedzibie Organu stawił się L.K. oświadczył, że zawarł umowę dzierżawy z "O.", a następnie z kolejnymi dzierżawcami wymieniając ich z nazwiska na wykonanie odzysku surowców i likwidację odpadów, a Organ posiadając sporządzoną decyzję administracyjną w grudniu 2007 r. jej nie doręczył wytwórcy odpadów, czym działał na szkodę środowiska, nie egzekwując jej wykonania, g) pominięcie faktu, że w zakresie wytworzenia odpadów niebezpiecznych przez L.K. zapadł wyrok skazujący i zobowiązujący do ich usunięcia, czyli bezsprzecznie ustalono wytwórcę i odpowiedzialnego za odpady. Organ analizując ten stan doszedł do absurdalnych wniosków albowiem uznał, że skoro dozór kuratora wobec skazanego decyzją Kierownika Zespołu Kuratorskiej Służby Sądowej zakończył się [...].02.2014 r. to tym samym został zwolniony on od obowiązku usunięcia odpadów, g) połączenie w jednej decyzji sprawy powstałych odpadów niebezpiecznych, głównie osłonki i izolacje kabli z powstałymi po roku 2011 odpadami komunalnymi oraz powstaniem "dzikiego" wysypiska, za powstanie którego obarcza się Spółkę, a nie mieszkańców Gminy i bezczynność Organu w zakresie obowiązku usuwania odpadów z terenów nie zamieszkałych, nieskutecznego organizowania przez Gminę legalnych punktów odbioru odpadów o dużych gabarytach, brak stanowiska Gminy w sprawie dostępu do nieruchomości Spółki poprzez zamkniecie nieformalnej drogi będącej własnością Spółki, która stanowi jedyne skomunikowanie dwóch dróg publicznych, a jej dostępność oprócz korzyści komunikacyjnych jest przyczyną nawożenia przez mieszkańców odpadów , o których mowa w decyzji. Organ pomija zupełnie to, że obowiązują przepisy dzięki którym gminy mogą pokryć koszty likwidacji "dzikich wysypisk" z opłat za wywóz śmieci pobieranych od swoich mieszkańców, h) wydanie Postanowienia w dacie [...].10.2019 r. na podstawie którego Organ dopuścił dowód ze zgromadzonych dokumentów, czym działał wbrew zakreślonym obowiązkom w wydanej [...].08.2019 r. Decyzji SKO, i) wydanie Postanowienia w dacie [...].10.2019 r. o dopuszczeniu dowodu z uzupełniającej opinii biegłego, a oględziny miały być w dacie [...].11.2019 r., czyli Organ włączył dowód, którego w tej dacie nie było, j) uznanie, że przystąpienie do usuwania odpadów przez Spółkę w 2011 r. stanowi potwierdzenie uznania że Spółka jest posiadaczem odpadów odpowiedzialnym za ich usunięcie, czemu zaprzecza treść sprawozdania z dozoru L.K. za okres od dnia [...].11.2010 r. do [...].05.2011 r., gdzie zapisano, że ... po sprzedaży działek w drodze licytacji L.K. otrzymał od nabywcy działek pismo wzywające do usunięcia odpadów pod rygorem obciążenia kosztami wywozu zanieczyszczeń ( str.8 Decyzji Organu), a to potwierdza pismo z dnia [...].05.2011 r. , w którym J.O. wezwał L.K. do usunięcia składowanych na działkach surowców produkcyjnych w terminie 7 dni pod rygorem zastępczego wykonania ww. prac i obciążenia L.K. kosztami jego wykonania. Przyjęcie oświadczeń przedstawicieli Spółki o zamiarze sukcesywnego usuwania odpadów było tylko i wyłącznie deklaracją zastępczego wykonania. Bezsporne jest, że Spółka nie była wytwórcą odpadów. Wiadomo, że właściciele nieruchomości nie posiadali dokumentacji i wydawanych decyzji przez Organ, k) pominięcie faktu, że 19.12.2017 roku Organ zawiadomił L.K. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów, czyli już po dacie uchylenia przez SKO Decyzją z dnia [...].11.2017 r. Decyzji Organu z dnia [...].7.2017 r. Organ w tym działaniu wszczął postępowanie wobec wytwórcy odpadów potwierdzając tym samym, że posiada w tym zakresie pełną dokumentację. Spółka w dacie 21.12.2017 r. złożyła oświadczenie dot. udostępnienia nieodpłatnie nieruchomości w celu usunięcia odpadów przez wytwórcę odpadów, a w przypadku wykonania zstępczej decyzji - organowi egzekucyjnemu, a Organ poinformował, że jest to przedwczesne, gdyż prowadzi postępowanie w kierunku wydania Decyzji (w domyśle wobec L.K. skoro wydano Postanowienie w tej spławie), l) wydanie w dacie [...].06.2019 r. przez Organ Decyzji Nr [...], w której Wójt Gminy umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie odpadów wytworzonych przez L.K. i równolegle w tej samej dacie tj. [...].06.2019 r. Decyzję Nr [...] nakazującą Spółce usunięcie odpadów. Umorzeniem postępowania Organ zignorował dowody potwierdzające ustalenia dotyczące wytwórcy odpadów, a były one kluczowe dla sprawy zastosowania prawidłowego adresata decyzji, ł) art. 80 k.p.a. przez ponowne wydanie decyzji w oparciu o domniemanie i uznanie, że nie doszło do jego obalenia, brak uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego, który prawidłowo oceniony winien doprowadzić do konkluzji, że wyłączną odpowiedzialność za istnienie odpadów ponosi wytwórca tych odpadów oraz organ, który wskutek swojej bezczynności i tolerowania stanu ciągłego wytwarzania odpadów przez L.K. w tamtym czasie, obecnie dąży do przerzucenia odpowiedzialności na wspólników Spółki. Wszystkie czynności wprawdzie nieskuteczne przez organy władzy były kierowane do L.K., co jednoznacznie potwierdza, że nikt nie miał wątpliwości co do wytwórcy odpadów, m) naruszenie przepisów art. 77 § 1 i 80 kpa Organ bowiem nie wyjaśnił dlaczego pomimo potwierdzenia, że wytwórcą odpadów jest L.K. obciąża obowiązkiem ich usunięcia Spółkę.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na treść art. 26 ust. 1 i ust. 2 u.o.o. Następnie Kolegium podniosło, że myśl przywołanego art. 26 ust. 1 i 2 u.o.o. podmiotem zobowiązanym do usunięcia odpadów jest ich posiadacz. Zgodnie definicją legalną pojęcia "posiadacz odpadów" ustaloną w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. posiadaczem odpadów jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Ustawa o odpadach nie zawiera definicji pojęcia "władającego powierzchnią ziemi". Pojęcie to definiuje natomiast ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396), zwanej dalej "p.o.ś." Stosownie do art. 3 pkt 44 p.o.ś. pod pojęciem "władającego powierzchnią ziemi" rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający". Za zastosowaniem powyższej definicji na gruncie ustawy o odpadach przemawia wykładnia systemowa. Domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości zostało wprowadzone przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Tym samym, domniemanie to może być obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. W konsekwencji oznacza to, że władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów (por.: W. Radecki, Ustawa o odpadach Komentarz, Warszawa 2008, s. 327, oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie II OSK 1721/06, z dnia 26 września 2013 r. w sprawie II OSK 330/12). W świetle definicji ustawowej "posiadacza odpadów" zobowiązanym do usunięcia odpadów zdeponowanych w miejscu nieprzeznaczonym do ich magazynowania i składowania jest przede wszystkim wytwórca odpadów, bądź osoba fizyczna, która jest w posiadaniu odpadów. Powołując się na orzecznictwo sądowe Kolegium stwierdziło, że adresatem obowiązku i nakazu uregulowanego w art. 26 ust. 1 i 2 u.o.o. jest aktualny posiadacz odpadów, a nie "najwcześniejszy znany posiadacz odpadów". Z powyższych przepisów wynika, że do zastosowania środka nadzorczego w postaci decyzji nakazującej usunięcie odpadów wymagane jest ustalenie następujących okoliczności: 1. istnienia odpadów w rozumieniu ustawy, 2. składowania tych odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania i magazynowania, 3. podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów (posiadacza odpadów) (vide : wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2018 r. w sprawie II SA/Gd 198/18).

Dalej Kolegium podało, że w świetle zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów z oględzin przeprowadzonych na działkach o numerach ewidencyjnych [...] w dniu [...] listopada 2019 r., opinii biegłego z dnia [...] listopada 2019 r. i z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz dokumentacji fotograficznej, nie budzi wątpliwości Kolegium, iż Wójt Gminy zobligowany był do nałożenia nakazu usunięcia odpadów ze wskazanych nieruchomości, albowiem ziściły się przesłanki przewidziane w art. 26 ust. 2 u.o.o. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.o. przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo wykazał, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że Spółka będąc właścicielem działek o numerach ewidencyjnych: [...], jest również posiadaczem nielegalnie składowanych na tych działkach odpadów o kodach 16 01; 16 Oł 03; 16 01 19; 01 20; 16 01 22; 16 01 99; 17 01 01; 17 01 02; 17 01 03; 17 01 07; 17 01 80; 17 02 01; 17 02 02; 17 02 03; 17 03 80; 17 04 10; 17 08 02; 17 09 04; tj. płyty faliste azbestowo-cementowe o zawartości 10-13 % azbestu do pokryć dachowych oraz płyty prasowane - płaskie o zawartości 10-13 % azbestu, - kod odpadu powstającego z wyrobu 17 06 05. W ocenie Kolegium, zaliczenie wskazanych przedmiotów do odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.o. nie budzi wątpliwości, podobnie jak ich klasyfikacja poczyniona przez organ I instancji. Ustalenia te zostały dokonane w oparciu o opinię biegłego z dnia [...] czerwca 2018 r. i potwierdzone następnie w opinii biegłego z dnia [...] listopada 2019 r. Powyższe ustalenia są zgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 10). Dalej organ zauważył, że z akt sprawy wynika co prawda, iż właścicielem działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] był pierwotnie (do stycznia 2011 r.) L.K. Z akt sprawy wynika jednak również, że wskazane nieruchomości nabyte zostały w postępowaniu egzekucyjnym w 2011 r. przez wspólników skarżącej. Następnie prawo własności w.w. działek zostało wniesione tytułem wkładu wspólników do Spółki umowami przeniesienia własności nieruchomości zawartych w formie aktów notarialnych (vide : akt notarialny [...] z dnia [...].12.2011 r., akt notarialny [...] z dnia [...].12.2011 r.).

Dalej organ II instancji zauważył, że z akt spraw wynika, iż decyzją Starosty z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...] wydaną w związku z wnioskiem Spółki dotyczącej połączenia działek o nr ewid. [...], wprowadzono do operatu ewidencji gruntów i budynków zmianę wynikającą ze scalenia działek o numerach ewidencyjnych [...] w działkę o numerze ewidencyjnym nr [...]. Z kolei decyzją z dnia [...] marca 2012 r., znak: [...] Wójt Gminy na wniosek Spółki zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej numerem ewidencji gruntów [...], w wyniku którego powstało 21 działek o numerach ewidencyjnych [...] pod warunkiem ustanowienia służebności drogowej lub sprzedaży wewnętrznej drogi dojazdowej dz. nr [...] na rzecz nabywców wydzielonych działek. Nadto, decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. znak: [...] Wójt Gminy zatwierdził projekt podziału działki położonej w miejscowości [...] oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], w wyniku którego powstało pięć działek o numerach ewidencyjnych [...] pod warunkiem sprzedaży działek oznaczonych numerami [...] odpowiednio na rzecz właścicieli działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...]. Co więcej fakt, że to Spółka jest właścicielem nieruchomości gruntowych tj. działek o numerach ewidencyjnych : [...] potwierdza również znajdujący się w aktach sprawy wypis z ewidencji gruntów Starosty z dnia [...].06.2018 r. i powyższe ustalenia nie są kwestionowane przez Spółkę w toku postępowania. Dalej, w ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że Spółka nie obaliła domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o., dotyczącego zwolnienia z odpowiedzialności za odpady. Kolegium podkreśliło, że ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. spoczywa przy tym na władającym powierzchnią ziemi, którym w niniejszej sprawie jest Spółka. Jak wcześniej podano, władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób, wykazując, iż odpadem włada, lub władał, faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Tak więc obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym (vide : wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2019 r. w sprawie II OSK 816/18, LEX nr 2651027). Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż skład ilościowy i przedmiotowy zdeponowanych odpadów na przedmiotowych nieruchomościach zmieniał się na przestrzeni łat. Na gruncie niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Spółka nie obaliła domniemania, co do pozostałych odpadów zwiezionych i znajdujących się na działkach o numerach ewidencyjnych [...] poprzez wskazanie ich wytwórcy. Jak wynika z akt sprawy porównanie składu i rodzaju zdeponowanych odpadów w sposób bezsprzeczny wskazuje na to, iż na w.w. nieruchomościach stanowiących własność Spółki w ostatnich latach uległ on zasadniczej zmianie, zarówno rodzajowej, jak i ilościowej. Należy zaznaczyć, że ze znajdującej się w aktach sprawy opinii biegłego z kwietnia 2008 r. sporządzonej dla Prokuratury Rejonowej, w prowadzonym postępowaniu przygotowawczym w sprawie o sygn. akt: [...] wynika, iż w 2008 r. na działkach nr [...] (a więc stanowiących przedmiot niniejszego postępowania) znajdowały się odpady w postaci: osłonek i izolacji kabli, papieru parafinowanego, kartonu smołowego i sznura smołowanego oraz kartonu zwykłego. W.w. materiały zalicza się do odpadów kategorii Q8 tj. stanowiących pozostałość z procesów przemysłowych. Niezależnie od powyższego stwierdzono również występowanie innych substancji powstałych w wyniku działalności człowieka tj. odpady folii polietylenowej, papierów, linków z tworzywa sztucznego, gruzu, zużytych opon i innych. Na podstawie treści opinii szacowana powierzchnia zajmowana przez ww. składowisko odpadów wynosiła ok. 900 m2, a wysokość hałdy wahała się między 1 do 2 metrów, miejscami 2,5 metra. Dodatkowo w opinii ujawniono, że w skutek pożarów, które miały miejsce na terenie ww. działek większa część składowanych tam kartonów smołowanych, sznurów smołowanych i papieru parafinowanego uległa spaleniu. Wskazano, że pożar z 2000 r. spowodował spalenie ok. 2/3 nagromadzonych na nim odpadów. Zgodnie z treścią opinii, "obecne oględziny składowiska wykazały, że spalone i nadtopione resztki przykryte są świeżą warstwą kabli i innych odpadów tj. osłonki i izolacje kabli, papier parafinowany, karton smołowy, sznur smołowany, karton zwykły". Należy wskazać, że w opinii biegłego uzupełniającej z dnia [...] listopada 2019 r. podtrzymano w ustaleniach w całości opinię biegłego wydaną w dniu [...] czerwca 2018 r. w której podano, iż po przeprowadzeniu stosownych oględzin stwierdzono zaleganie na działkach o numerach ewidencyjnych [...] następujących odpadów z grupy 16 i 17 tj. osłonki i izolacje kabli; zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy; odpady z demontażu, przeglądu i konserwacji pojazdów; odpady betonu i gruzu betonowego z rozbiórek i remontów; zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia; odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia; tworzyw sztucznych; szkła; zużytych opon; odpadowej papy; materiały budowlane zawierające gips; usunięte tynki, tapety, okleiny; zmieszane odpady z betonu, gruzu; zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione; tworzywa sztuczne; płyty faliste azbestowo-cementowe o zawartości 10-13% azbestu do pokryć dachowych oraz płyty prasowane -płaskie o zawartości 10-13% azbestu; drewno; osłonki i izolacje kabli. Biegły w opinii z [...] czerwca 2018 r. wykazał nadto, że łączne pole powierzchni działki zajętych przez odpady wynosi 4.097 m2, a objętość odpadów zdeponowanych to 7.027,55 m3. W opinii tej wskazano, że co więcej wysokość składowanych hałd wynosi w zależności od działek i rodzajów składowanych odpadów od 1-3,5 metrów. Dodatkowo w opinii uzupełniającej z dnia [...] listopada 2019 r. wskazano na nowe, nie zauważone wcześniej, ogniska odpadów na nieruchomościach. Jak wynika z akt sprawy pomiędzy kwietniem 2008 r., a kwietniem 2018 r. i następnie listopadem 2019 r. powierzchnia składowanych odpadów wzrosła o 3.197 m2. Organ słusznie podał, że wytwórcą ujawnionej różnicy nie był bynajmniej L.K. - w tym okresie przebywał już na stałe w [...]. Co więcej Kolegium zauważa, że z akt sprawy w tym z opinii biegłego z dnia [...] czerwca 2018 r. i wniosku kuratora zawodowego o zwolnieniu skazanego od dozoru z dnia [...].08.2013 r. skierowanego do Sądu Rejonowego Wydział Wykonania Orzeczeń wynika, iż kupując działki od L.K., nowi właściciele posiadali wiedzę na temat ciążącego na nich obowiązku usunięcia szkodliwych odpadów, a pomimo to nabyli od niego wskazane w orzeczeniu Sądu działki (vide : strona 5 opinii biegłego z dnia [...] czerwca 2018 r.). Wójt Gminy prawidłowo podkreślił, że znajdujące się aktualnie na działkach odpady nie korespondują ilościowo i strukturalnie z tymi, które znajdowały się na działkach, gdy ich właścicielem był L.K. Należy bowiem stwierdzić, że porównanie treści trzech opinii biegłego wykazało, że pozostałość odpadów po działalności L.K. stanowią osłonki i izolacje kabli. Z kolei w opinii biegłego z 2018 r., oraz tym samym i w aktualnej brak jest odpadów w postaci: papierów parafinowanych, kartonów smołowych, sznurów smołowanych i kartonów zwykłych. Słusznie organ podał, że brak jest również odpadów folii polietylenowej oraz papierów. Z oględzin które odbywały się na działkach w latach 2012-2015 wynika, że nastąpiło zmniejszanie się ilości zdeponowanych odpadów w stosunku do tej zaobserwowanej w 2008 r. Podkreślić zatem należy, że odpady te musiały zostać nawiezione w okresie późniejszym, na co zresztą wynika z opinii biegłego z dnia [...] października 2019 r. i z dnia [...] czerwca 2018 r. stwierdzając jednoznacznie, iż ujawnione podczas oględzin odpady z grupy 16 i 17 znajdujące się na działkach nr [...] zostały przywiezione w roku 2017 i 2018. Z w.w. opinii biegłego wynika także, że na ten fakt wskazują ślady po pojazdach, które dowiozły na ww. działki odpady. Przyjąć zatem należy, że większość odpadów znalazła się na działkach w momencie, w którym nieruchomości te stanowiły własność Spółki, a wcześniej poszczególnych jej wspólników i dalej, mając na względzie twierdzenia zawarte w opinii z dnia [...] listopada 2019 r., ich ilość sukcesywnie się zwiększała tworząc nowe ogniska. W związku z powyższym stwierdzić należy, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż posiadaczem odpadów znajdujących się na działkach o numerach ewidencyjnych [...] jest Spółka i że ona, zgodnie z regulacją zawartą w ustawie o odpadach winna być adresatem obowiązku w zakresie usunięcia nielegalnie składowanych odpadów. Niezrozumiałym, zdaniem organu II instancji, jest zarzut wydania postanowienia w dacie [...].10.2019 r. o dopuszczeniu dowodu z uzupełniającej opinii biegłego, gdyż oględziny miały być w dacie [...].11.2019 r., czyli organ włączył dowód, którego w tej dacie nie było. Z akt sprawy wynika bowiem, że w.w. postanowieniem Wójt Gminy dopuścił jedynie dowód z opinii biegłego i następnie pismem z dnia [...] listopada 2019 r. zlecił wykonanie opinii uzupełniającej.

Organ I instancji stosując się do zaleceń zawartych w decyzji Kolegium z dnia [...].08.2019 r. uwzględnił również w czynnościach postępowania Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, jako podmiot na prawach strony. Za zasadne Wójt Gminy przyjął zastrzeżenia dotyczące oględzin terenu działek i braku uczestnictwa w tej czynności przez przedstawicieli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, dlatego podjął decyzję o powtórzeniu tej czynności z udziałem biegłego, umożliwiając Spółce i Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska, czynny w niej udział.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 r. spółka "R." Spółka Jawna wniosła skargę. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy:

1) art. 7 w zw. z art. 10 § 1, art. 77 § 1 oraz 107 § 3 K.p.a., polegających na zaniedbaniu obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz dowolnej ocenie dowodów niezbędnych do rzetelnego rozpatrzenia niniejszej sprawy co do jej istoty; w szczególności poprzez:

pominięcie przesłuchania przedstawiciela spółki w charakterze strony, w szczególności na okoliczność:

zakresu prowadzonej działalności, w kontekście ustalenia wytwórców poszczególnych odpadów objętych obowiązkiem określonym w decyzji organu I instancji,

przyczyn braku ogrodzenia nabytych przez spółkę działek, w kontekście możliwości zabezpieczenia nieruchomości przed porzucaniem dodatkowych odpadów przez osoby trzecie,

elementu wolutantywnego (woli) posiadania odpadów znajdujących się na działkach należących do spółki, w kontekście ustalenia faktycznego posiadacza odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy od odpadach,

brak precyzyjnego ustalenia ilości (wagi, rozmiaru, objętości) poszczególnych odpadów podlegających usunięciu,

brak ustalenia przyczyn niewykonania orzeczonego w wyroku Sądu Rejonowego w sprawie [...] wobec L.K. środka karnego w postaci nakazu usunięcia składowanych na działkach nr [...], osłonek i izolacji kabli, papieru parafinowanego, kartonu smołowego, sznura smołowego i kartonu zwykłego zaliczanych do opadów kategorii Q8.

a)art. 8 w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający świadomość prawną obywateli, w szczególności poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia do argumentów wskazywanych przez Spółkę w odwołaniu do zaskarżonej decyzji wskazujących na liczne uchybienia organu gminy w działaniach podejmowanych wobec poprzedniego właściciela nieruchomości L.K.,

II. przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy:

a) naruszenie art. 26 ust. 1 i 2 w z. z art. 3 ust. 1 pkt 6 i 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U z 2020 r. poz. 797 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że to skarżąca jest posiadaczem odpadów znajdujących się na działkach ujętych w decyzji Wójta Gminy, a tym samym jest obowiązana do ich usunięcia

III. w przypadku przydania skarżącej statusu posiadacza odpadów – naruszenie przepisów prawa powodującą nieważność wydanej decyzji administracyjnej t.j.:

naruszenie art. 26 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach poprzez brak precyzyjnego określenia nałożonego obowiązku usunięcia odpadów, w szczególności brak dokładnego zdefiniowania ilości (rozmiaru, wagi, objętości, powierzchni) odpadów podlegających usunięciu, skutkujące trwałą niemożnością wykonania wydanej decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt. 5 K.p.a.,

naruszenie art. 26 ust. 3a ustawy dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach poprzez wydanie decyzji tylko w stosunku do skarżącej, z pominięciem L.K., który jest co najmniej współposiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości należącej do spółki, co stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a.

Zgłaszając powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:

uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy,

zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów złożenia pełnomocnictwa.

Ewentualnie wniosła o:

stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy,

zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów złożenia pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w organ I instancji poza określeniem rodzaju odpadów oraz sposobu i terminu ich utylizacji nie ustalił przynajmniej szacunkowej wielkości (ilości, wagi, objętości) odpadów podlegających usunięciu. Decyzja administracyjna winna mieć charakter indywidualny i konkretny, tak aby jej adresat bez żadnych wątpliwości mógł wykonać nałożony przez organ obowiązek. Tymczasem organ (pomimo korzystania z wiedzy biegłego) w żaden sposób nie dookreślił nakładanego obowiązku w tym zakresie. Zgodnie z art. 26 ust 6 ustawy o odpadach w decyzji o której mowa w ust. 2 określa się w szczególności: termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów i sposób usunięcia odpadów. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "w szczególności" należy rozumieć, iż przytoczony katalog ma charakter otwarty, co oznacza, iż to od uznania organu i przede od wszystkim okoliczności sprawy zależy sposób dookreślenia wydanej w tym zakresie decyzji. Organ prawidłowo ustalił, że działki, na której są składowane odpady, stanowią w przeważającej większości las, który nie jest ogrodzony i do którego sukcesywnie są dorzucane inne dodatkowe odpady pochodzące m.in. od okolicznych warsztatów samochodowych.

W tym stanie rzeczy z uwagi na specyfikę położenia odpadów oraz brak możliwości ogrodzenia nieruchomości (brak możliwości ogrodzenia lasu, przez który dodatkowo przechodzi droga publiczna), co z kolei powoduje realne prawdopodobieństwo dalszego gromadzenia innych "dzikich odpadów", istnieje duże ryzyko, że wydana w sprawie decyzja będzie miała zastosowania również do opadów, które pojawią się w lesie już po wydaniu decyzji organu I instancji, nawet gdy będzie można ustalić ich posiadacza. Innymi słowy wykonanie decyzji będzie powodować obowiązek wykonywania przez skarżącą również dodatkowych czynności, w postaci usunięcia odpadów, które powstały po dniu jej wydania. W tym sensie decyzja ma charakter blankietowy. Na etapie wykonania będzie się odnosić do wszelkich odpadów o (licznych) kodach wskazanych w jej sentencji, w tym również tych, które nie były objęte postępowaniem poprzedzającym wydanie decyzji.

Jednocześnie nie można pominąć faktu, iż podczas wcześniej przeprowadzonych oględzin, organ I instancji potrafił prawidłowo określić skład ilościowy zdeponowanych odpadów (str. 13 uzasadnienia), chociażby przez określenie powierzchni i wysokości hałdy składowiska.

W konsekwencji skarżąca stwierdziła, że brak określenia ilości odpadów podlegających usunięciu (brak precyzyjności decyzji) powoduje, że zaskarżona decyzja jest niewykonalna i wyczerpane są przesłanki stwierdzenia jej nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a.

Dalej skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 26 ust. 3a u.o.o. decyzję, o której mowa w ust. 2 (nakazującą usunięcie odpadów), wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za j gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie. Stąd przy kontrfaktycznym przyjęciu, że to skarżąca jest posiadaczem (wbrew argumentacji zawartej w dalszej części skargi) odpadów określonych w decyzji, należy wskazać, iż wówczas będzie miała miejsce sytuacja, w której organ niewątpliwie błędnie pominął fakt, że L.K. winien uzyskać przynajmniej tytuł współposiadacza znajdujących się na nieruchomości odpadów, co z kolei obligowałoby organ do zastosowania regulacji zawartej w art. 26 ust. 3a u.o.o. O takim stanie rzeczy przesądza przede wszystkim wydany w sprawie [...] wyrok karny, który jednoznacznie potwierdza, że L.K. był posiadaczem odpadów jpokablowych. Ustaleniami wynikającymi z tego wyroku Sąd jest związany w oparciu o art. 11 p.p.s.a. Co więcej, nałożony w wyroku obowiązek usunięcia odpadów był wymagalny również po zbyciu nieruchomości, co potwierdzają próby jego wyegzekwowania od skazanego przez uprawione podmioty w tym zakresie. W konsekwencji brak wydania decyzji również w stosunku do L.K. powoduje, iż doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez ukształtowane obowiązków stron postępowania sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w przepisie prawnym tj. art 26 ust. 3a, który wprost nakazywał wydanie decyzji w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami. W tej sytuacji, w ocenie skarżącej, wyczerpane są przesłania stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Niezależnie od powyższych zarzutów dotyczących nieważności postępowania, zdaniem skarżącej, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie wydanej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W niniejszej sprawie w toku postępowania dowodowego organ przede wszystkim zaniechał przeprowadzenia dowodu z przesłuchania przedstawiciela spółki w charakterze strony, co stoi w sprzeczności z podstawowymi dyrektywami prawa administracyjnego, a zwłaszcza było kluczowe do ustalenia istotnych dla sprawy faktów, w celu pozyskania dodatkowych informacji niezbędnych do prawidłowego rozpoznania sprawy.

Po pierwsze, organ nie powziął informacji dotyczących zakresu prowadzonej działalności przez spółkę, co pozwoliłoby jednoznacznie ustalić, iż nie mogła być ona wytwórcą jakichkolwiek odpadów znajdujących się na terenie nieruchomości ujętych w decyzji, co ma niebagatelne znaczenie w kontekście ustalenia ich posiadacza. Przedmiotem działalności spółki jest szeroko pojęta gospodarka leśna oraz handel nieruchomościami. Stąd nie sposób przyjąć, że spółka mogłaby być wytwórcą zarówno odpadów pokablowych jak i stale przybywających odpadów komunalnych pochodzących w większości z warsztatów samochodowych i innych podmiotów świadczących tego typu usługi.

Po drugie, pozyskanie dodatkowych informacji o spółce pozwoliłoby również na właściwe ustalenie treści nakładanego obowiązku, w szczególności terminu wykonania decyzji. Jak wynika z danych z Krajowego Rejestru Sądowego obecnie spółka zawiesiła działalność gospodarczą. W rezultacie na dzień dzisiejszy spółka nie posiada środków, które umożliwiły utylizację odpadów zgodnie z wydaną decyzję i w zakreślonym terminie.

Po trzecie, w ramach przesłuchania stron organ I instancji mógłby poczynić istotne ustalenia co do realnej możliwości zabezpieczenia nieruchomości (lasu) przed wwozem odpadów. W szczególności chodzi tu o to, że łączna powierzchnia działek wynosi kilkanaście ha lasu, a dodatkowo las przecina droga publiczna. W rezultacie spółka nie miała i nie ma jakichkolwiek możliwości aby dokonać ogrodzenia nieruchomości.

Po czwarte, i najważniejsze, tylko w drodze przesłuchania stron możliwe było ustalenie, czy skarżąca posiadała wolę posiadania odpadów podlegających usunięciu. Aby bowiem można było kogoś uznać za posiadacza, to muszą zostać spełnione dwie obligatoryjne przesłanki tzw. corpus possesionis (faktyczne posiadanie - przesłanka i obiektywna) oraz animus possidendi (wola posiadania - przesłanka subiektywna). Tylko w ramach przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony możliwe byłoby ustalenie występowania przesłanki woluntatywnej posiadania. Organy obu instancji zaś zaniechały I przeprowadzenia takiego dowodu.

Organ I instancji pomimo dokonywania wcześniejszych ustaleń, zaniechał ostatecznego ustalenia ilości (wagi, rozmiaru, objętości) poszczególnych odpadów podlegających usunięciu, co miało wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji Co więcej, z uzasadnienia decyzji wyraźnie wynika, że dotyczy ona również odpadów komunalnych. Zgodnie z przepisami ustawy o odpadach oraz ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U z 2019 r. poz. 2010) w momencie wytworzenia odpadu komunalnego jego właścicielem staje gmina. Tym samym, przyjmując, że część odpadów na działce spółki została wytworzony przez L.K., a część przez i osoby trzecie należałoby bardziej precyzyjnie ustalić jaka część odpadów powinna być zaliczona do określonej kategorii i kto może, a kto nie być ich posiadaczem(współposiadaczem). Organ ograniczył się do ustalenia, iż bezspornie pierwotnym wytwórcą i posiadaczem tzw. odpadów kablowych był poprzedni właściciel nieruchomości L.K., wobec którego wyrokiem Sądu Rejonowego sprawie [...] orzeczono środek karny w postaci nakazu usunięcia składowanych na działkach nr [...], osłonek i izolacji kabli, papieru parafinowanego, kartonu smołowego, sznura smołowego i kartonu zwykłego zaliczanych do opadów kategorii Q8. Ponadto ustalono, iż pomimo nakładanych kar administracyjnych oraz prawomocnego wyroku karnego żadna z instytucji nie była w stawie wyegzekwować nałożonego na niego obowiązku.

Skarżąca wskazała, że zarówno organ administracyjny jak i sąd administracyjny badający legalność wydanej decyzji administracyjnej, są związane ustaleniami treści wyroku wydanego w sprawie karnej. W niniejszej sprawie organ prawidłowo ustalił, że Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...] września 2009 r. w sprawie o sygn. akt [...], uznał L.K. za winnego popełnienia czynu z art. 183 § 1 K.k. w związku z czym wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat. Jednocześnie oddano skazanego pod dozór kuratora oraz zobowiązano go do usunięcia w okresie próby składowanych na działkach [...] osłonek i izolacji kabli, papieru parafinowanego, kartonu smołowego, sznura smołowego i kartonu zwykłego zaliczanych do opadów kategorii Q8. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia [...] listopada 2009 r w sprawie o sygn. akt [...].

W ocenie skarżącej ustalenia dokonane w wydanym wyroku karnym, nie powinny, budzić wątpliwości, że doszło do obalenia domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o., w kontekście uznania, że posiadaczem wszelkich odpadów pokablowych jest L.K. Należy podkreślić, że w wydanej decyzji organ przytacza treść wydanego wyroku karnego, a także wyroki sądów administracyjnych, które wskazują na przesłanki obalenia domniemania posiadacza odpadów. Organ sam stwierdza, iż w niniejszej sprawie bezspornym jest, że wytwórca i posiadaczem odpadów pokablowych jest L.K.

Stąd, zdaniem skarżącej, całkowicie niezrozumiałe jest przypisanie odpowiedzialności za usunięcie odpadów skarżącej, zwłaszcza mając na uwadze orzeczony wobec L.K. środek karny w postaci nakazu usunięcia tych odpadów, który jak ustalono nie został przez niego wykonany w jakiejkolwiek części.

Nie można również uznać, że spółka jest posiadaczem pozostałych odpadów, które pojawiły się po przejęciu nieruchomości od L.K. Z ustalonego przez organ w sprawie stanu faktycznego, wyraźnie wynika, że odpady te zostały bezpośrednio wwiezione na teren nieruchomości przez osoby trzecie. W wydanej na potrzeby sprawy opinii biegły stwierdza iż "ujawnione podczas oględzin odpady z grupy 16 i 17 znajdujące się na działkach [...] zostały przywiezione w roku 2017 i 2018. Na ten fakt wskazują ślady po pojazdach, które dowiozły na w.w działki opady". Organ stwierdził również, że odpady te w znacznej większości pochodzą z warsztatów samochodowych, co także potwierdza fakt, iż chociażby ze względu na swój profil działalności spółka nie mogła być wytwórcą tych odpadów. Skoro więc nie budził wątpliwości organu fakt, że to nie spółka jest wytwórcą przedmiotowych odpadów należało przyjąć, iż domniemanie zostało obalone, a organ powinien przynajmniej podjąć odpowiednie kroki w celu ustalenia podmiotów odpowiedzialnych za ich wytworzeni, będących ich faktycznymi posiadaczami. Domniemanie, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. z całą pewnością nie może powodować sytuacji, w której to właściciel gruntu będzie odpowiadał za wszelkie odpady wwożone przez osoby trzecie, zwłaszcza uwzględniając fakt, iż ze względu na specyfikę nieruchomości (las, przez który przebiega droga publiczna) nie ma możliwości jej odpowiedniego zabezpieczenia przed takimi praktykami.

Niezależnie od powyższego zarówno w przypadku odpadów pozostawionych przez L.K. jak i pozostałych nieustalonych wytwórców organ błędnie ustalił, że doszło do przejścia posiadania odpadów na rzecz skarżącej spółki. W sprawie bezsporne jest, że spółka nie była wytwórcą odpadów ujętych w decyzji organu gminy. Tym samym, aby stała się ona ich posiadaczem, musiałoby dojść do skutecznego przejścia posiadania, tj. ich wytwórcy na rzecz skarżącej.

Skarżąca nie zgadza się z poglądem polegającym na uznaniu, iż władanie odpadami jest równoznaczne z ich posiadaniem. Zgodnie z przyjętą na gruncie prawa cywilnego zasadą, aby faktycznie można było uznać kogoś za posiadacza rzeczy (samoistnego jak i zależnego) muszą łącznie wystąpić dwie przesłanki tj. element obiektywny (corpus possesions), czyli wspomniane władanie, ale również i subiektywny (animus rem sibi habendi).Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że organ całkowicie pominął w postępowaniu dowodowym kwestię czy po stronie spółki wystąpiła wola posiadania (animus) odpadów ujętych w decyzji Wójta. Organ zupełnie bezpodstawnie przyjął, że kupując przedmiotową nieruchomość spółka godziła się na objęcie w posiadania znajdujących się na niej odpadów. Tymczasem dla ustalenia woli nie ma żadnego znaczenia okoliczność czy spółka i jej wspólnicy nabywając nieruchomość wiedzieli o znajdujących się tam odpadach. Jednocześnie jak ustalono w zgromadzonym materiale dowodowym już [...] maja 2011 r. (2 tygodnie po przysądzeniu prawa własności) J.O. skierował do L.K. pismo wzywające do usunięcia składowanych odpadów, co jednoznacznie wskazuje, iż po stronie spółki nie było jakiejkolwiek woli objęcia ich w posiadanie. Tym samym nie ulega wątpliwości, że spółka mogła być co najwyżej dzierżycielem odpadów znajdujących na działkach w rozumieniu art. 338 K.c., czyli władała nimi w interesie L.K. Ta sama sytuacja dotyczy także pozostałych odpadów pozostawionych na działce przez osoby trzecie. Skarżąca nigdy nie wyraziła woli objęcia w posiadanie wwożonych na działki odpadów, co przesądza o braku możliwości nałożenia obowiązku ich usunięcia w oparciu o art. 26 ust. 1 u.o.o.

W kontekście powyższego nie znajduje również uzasadnienia stanowisko organu wskazujące, że nabywając w toku egzekucji sądowej działki, spółka weszła w posiadanie znajdujących się na nich odpadów. W myśl art. 998 i nast. K.p.c. przysądzenie własności jest ostatnim stadium egzekucji z nieruchomości. Jest to akt procesowy, który sąd wydaje z urzędu po uprawomocnieniu się postanowienia o przybiciu. Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów. Wraz z przeniesieniem własności nieruchomości na nabywcę przechodzą wyłącznie określone w przepisach Kodeksu cywilnego rzeczy trwale związane z nieruchomością. Zgodnie z art. 191 K.c. własność nieruchomości rozciąga się na jedynie na taką rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową. Z kolei definicję części składowej nieruchomości zawiera art. 47 § 2 K.c., który stanowi, iż częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Natomiast art. 48 K.c. wskazuje, iż do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Kodeks Cywilny wprowadza również pojęcie przynależności, za które uznaje się rzeczy ruchome potrzebne do korzystania z innej rzeczy (rzeczy głównej) zgodnie z jej przeznaczeniem, jeżeli pozostają z nią w faktycznym związku odpowiadającym temu celowi.

Z powyższych względów, zdaniem skarżącej, należy stwierdzić że znajdujące się na przejętych przez skarżącą działkach opady, nie stanowią części składowych nieruchomości ani nawet ich przynależności. W konsekwencji zmiana właściciela nieruchomości do jakiej doszło w niniejszej sprawie nie miała żadnego znaczenia dla zmiany statusu właścicielskiego, a nawet posesoryjnego znajdujących się na nieruchomości odpadów.

Jednocześnie nie można uznać, iż doszło do przeniesienia posiadania odpadów na rzecz spółki w drodze jakiejkolwiek innej czynności prawnej. Brak jest podstaw do uznania, że za wydaniem zaskarżonej decyzji przemawiał również interes publiczny określony w ustawie o odpadach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Przedmiotem kontroli w przedmiotowej sprawie jest decyzja nakładająca na skarżącą spółkę obowiązek usunięcia odpadów z działek o numerach ewidencyjnych: [...], w stosunku do których skarżącej przysługuje prawo własności.

Skarga podlegała oddaleniu albowiem nałożony na skarżącą jako właścicielkę nieruchomości zanieczyszczonej odpadami obowiązek ich usunięcia, jest zgodny z prawem. Stanowiący podstawę materialnoprawną kwestionowanego obowiązku przepis art. 26 ust. 1 u.o.o. nakłada na podmiot nazwany "posiadaczem odpadów" obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W ustępie drugim omawiany przepis art. 26 zobowiązuje wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w przypadku zaniechania wykonania obowiązku usunięcia odpadów, do nakazania posiadaczowi odpadów ich usunięcia. Decyzja nakazująca usunięcie odpadów odpowiadać winna warunkom ogólnym przewidzianym art. 107 K.p.a. oraz zawierać elementy wymienione w ustępie 6 - tym art. 26 ustawy o odpadach tj. określać termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów, sposób usunięcia, przy czym wyliczenie w przepisie tym zawarte ma charakter otwarty, na co wskazuje użycie sformułowania "w szczególności". Jednocześnie ustawa o odpadach wprowadziła legalną definicję "posiadacza odpadów". W art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawodawca uznał za "posiadacza odpadów" ich wytwórcę lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będącą w posiadaniu odpadów, przy czym definicja wprowadziła domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Analiza słownika pojęć zdefiniowanych ustawą o odpadach wskazuje na zdefiniowanie "wytwórcy odpadów" (art. 3 ust. 1 pkt 32 ), za którego uznaje się każdego, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotnego wytwórcę odpadów) oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów, przy czym wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej. Ustawa o odpadach nie definiuje natomiast "władającego powierzchnią ziemi", co nakazuje poszukiwanie wyjaśnienia tego pojęcia w innych ustawach stosownie do systemowego kontekstu przepisów każdej ustawy, funkcjonującej w powiązaniu z przepisami innych ustaw tworzących zwarty system powiązanych aktów prawnych. Pojęcie " władającego powierzchnią ziemi" definiuje ustawa z 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2012r., poz. 1232 ze zm.) stanowiąc, że jest nim właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - jest nim ujawniony jako władający.

Domniemanie prawne, że władający powierzchnią ziemi zanieczyszczonej odpadami jest posiadaczem odpadów, a w konsekwencji podmiotem zobowiązanym do ich usunięcia, służy uniknięciu sytuacji niemożności dotarcia do wytwórcy odpadów wymienionego na pierwszym miejscu jako posiadacz odpadów obciążony obowiązkiem ich usuwania z miejsc nieprzeznaczonych do składowania odpadów. Bez wprowadzonego domniemania utrudniona, a nawet niemożliwa, stałaby się realizacja celów ustawy. Celem ustawy jest między innymi określenie środków służących ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegających i zmniejszających negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi, będący następstwem wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi (vide: art. 1 ustawy o odpadach). Efektywność realizacji celów ustawy wymaga określenia w sposób właściwy środków chroniących środowisko. Dodać należy, że rozwiązanie prawne polegające na wprowadzeniu domniemania, że posiadaczem odpadów jest między innymi władający powierzchnią ziemi zanieczyszczonej odpadami, nie jest rozwiązaniem nowym. Funkcjonowało ono także pod rządami poprzedniej ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001r. (art. 3 ust. 3 pkt 13 tej ustawy). Wypracowane przy stosowaniu poprzedniej ustawy orzecznictwo sądów administracyjnych jednolicie wskazywało, że obalenie domniemania prawnego mogło nastąpić tylko w jeden sposób, mianowicie poprzez wskazanie że odpadem władał faktycznie inny podmiot (vide: wyroki WSA w Lublinie sygn. IISA/Lu 889/10 i NSA o sygn. II OSK 1721/06 i II OSK 330/12). Również na tle nowej ustawy o odpadach w orzecznictwie wypowiedziany został tożsamy pogląd w kwestii przesłanek obalenia omawianego domniemania prawnego. W tezie wyroku z dnia 27 listopada 2013r. sygn. IISA/Gd 692/13 (Lex nr 1413135), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że władający powierzchnią ziemi może zwolnić się z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Dla sprawy nie ma zatem znaczenia dowodzenie, że władający powierzchnią ziemi nie wytworzył odpadów, skoro nie prowadzi to do ustalenia tożsamości innego ich posiadacza.

Skład Sądu orzekającego w niniejszej sprawie w pełni podziela wypracowaną linię orzecznictwa. Skarżąca będąca właścicielką położonej w [...] nieruchomości o numerach ewidencyjnych [...], na której zalegają odpady, jest ich posiadaczem w rozumieniu ustawy o odpadach, na którym ciąży obowiązek usunięcia odpadów. Obowiązek skarżącej wynika z domniemania prawnego odpowiedzialności władającego powierzchnią ziemi zanieczyszczoną odpadami. Domniemania powyższego skarżąca w toku postępowania nie obaliła. W ocenie Sądu wskazanie na L.K. jako wytwórcę odpadów nie doprowadziło do obalenia domniemania wynikającego z art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach. Z akt sprawy wynika bowiem, że na przestrzeni lat zmieniła się ilość oraz rodzaj składowanych odpadów. W 2008 r. na w.w. działkach (po podziale) znajdowały się odpady o kategorii Q8 tj. stanowiące pozostałość z procesów przemysłowych oraz stwierdzono występowanie innych substancji powstałych w wyniku działalności człowieka (m.in. odpady folii polietylenowej, papierów, gruzu, zużytych opon). Szacowana powierzchnia gruntu jaką zajmowały odpady wynosiła wówczas 900 m2. Pożar jaki nastąpił w 2000 r. spowodował spalenie znacznej części zgromadzonych odpadów. Na spalonej warstwie odpadów stwierdzono występowanie świeżej warstwy kabli i innych odpadów. W 2012 r. skarżąca usunęła część odpadów zalegających daną nieruchomość. Oględziny nieruchomości przeprowadzone w 2018 r. wykazały, zaleganie odpadów z grupy 16 i 17 tj. osłonki i izolacje kabli, zużyte lub nie nadające się do użytkowania pojazdy, odpady z demontażu i przeglądu pojazdów, odpady z betonu i gruz betonowy z rozbiórek i remontów, odpadowe materiały ceramiczne i elementy wyposażenia oraz inne. Łączna powierzchnia nieruchomości zajmowana przez odpady w 2018 r. wynosiła wówczas 4.097 m2. Powyższe okoliczności wynikają z opinii biegłych sporządzonych w kwietniu 2008 r., z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz z opinii uzupełniającej z dnia [...] listopada 2019 r. Wskazać należy, że L.K. od ok. 2008 r. przebywa na stałe w [...], choruje, jest osobą bezrobotną.

Zdaniem Sądu ocena zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz jego kwalifikacja prawna zostały przez organ orzekający w sprawie przeprowadzone prawidłowo. Wytwórcą ujawnionej różnicy co do ilości i rodzaju odpadów zalegających daną nieruchomość nie mógł być L.K., jednocześnie skarżąca spółka, w celu obalenia domniemania wynikającego z art. 3 pkt 19 u.o.o., nie wskazała podmiotu będącego wytwórcą lub posiadaczem odpadów złożonych w okresie, w którym L.K. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej ( tj. lata 1993 – 1995) nie sprowadzał już i nie składał odpadów na danej nieruchomości. Jako chybione należy ocenić wskazanie Gminy jako posiadacza odpadów komunalnych. Podnieść należy, że gmina staje się posiadaczem odpadów komunalnych przekazanych jej w sposób i na zasadach określonych przez przepisy prawa.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi wskazać należy, że nie jest fizycznie możliwa do przeprowadzenia segregacja i podział odpadów zalegających daną nieruchomość, w zależności od ich rodzaju i daty złożenia. Ponadto zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym przede wszystkim opinie biegłych oraz wynikające z ich treści dane dotyczące struktury oraz okresu składowania odpadów, nie dawał podstaw do wydania w powyższym zakresie formalnego stanowiska w sentencji decyzji.

W tym miejscu wskazać należy, że wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, zdejmuje z organów obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów. Na gruncie rozpatrywanej sprawy oznacza to, że organ nie miał obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia wytwórcy lub posiadacza odpadów składowanych na przedmiotowej nieruchomości na przestrzeni poszczególnych lat. Skoro właściciel gruntu, jako władający powierzchnią ziemi, nie wskazał podmiotu (podmiotów) składających odpady na jego nieruchomości, to organ administracyjny nie był władny do czynienia z urzędu ustaleń w powyższym kierunku. Jak wyżej zaznaczono, w zakresie ustaleń dotyczących posiadacza odpadów, domniemanie z art. 3 pkt 19 u.o.o. przerzuca ciężar dowodu na władającego powierzchnią ziemi. Wskazać przy tym należy, że przytoczona przez skarżącą argumentacja odnosząca się do Gminy jako podmiotu odpowiedzialnego za zaistniały obecnie stan rzeczy na przedmiotowych nieruchomościach skarżącej ma raczej charakter roszczeń odszkodowawczych. Przyjęta w ustawie o odpadach konstrukcja odpowiedzialności za składowanie odpadów zmierza do tego, aby władający powierzchnią ziemi mieli świadomość obowiązku dbałości o porządek na swoich nieruchomościach i odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia ich nieruchomości.

Z powyższych względów wnioskowane przez skarżącą przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego poprzez przesłuchanie w charakterze świadków wspólników skarżącej spółki na okoliczności wskazane w skardze nie miałoby dla sprawy zasadniczego znaczenia. Wskazać należy, że kwestia ukształtowania danego terenu oraz związanych z tym trudności w jego ogrodzeniu, nie mogą usprawiedliwiać stanu składowania odpadów bez wymaganego zezwolenia i w miejscu do tego nie przeznaczonym, a zatem zanieczyszczania środowiska. Okoliczności te są irrelewantne z punktu widzenia wykładni art. 26 ust. 1 i 2 u.o.

W myśl art. 78 § 1 i § 2 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.

Z przytoczonego przepisu wynika, że obowiązkiem organu jest przeprowadzenie zawnioskowanych przez stronę dowodów w sytuacji, gdy strona wskazuje na określone źródło informacji (środek dowodowy) w celu wykazania istotnych dla sprawy okoliczności, przeczących tezie przyjętej przez organ administracji, chyba że wynikają z nich okoliczności już udowodnione lub znane organowi z urzędu.

Podnieść należy, że w rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka w toku postępowania nie złożyła formalnego wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków w osobach W.R., J.P. i J.O., natomiast jak wyżej zauważono, okoliczności których skarżąca zamierzała dowieść poprzez przeprowadzenie w.w. dowodów, z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, nie były dla sprawy istotne, w rozumieniu art. 78 kpa.

Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca odpowiadają przepisom prawa procesowego, również w toku postępowania poprzedzającego ich wydanie nie naruszono przepisów prawa procesowego w stopniu skutkującym konieczność ich uchylenia. Dopuszczenie jako dowodu w sprawie opinii biegłego sporządzonej w kwietniu 2008 r. na potrzeby postępowania karnego prowadzonego przeciwko L.K. nie narusza procedury administracyjnej, która opiera się na zasadzie otwartego sytemu dowodowego, w myśl której jako dowód należy dopuścić wszystko co nie jest sprzeczne z prawem, a może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1 kpa). Jak wyżej zaznaczono bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji pozostaje argumentacja skargi odnosząca się do rodzaju i ukształtowania terenu na którym zalegają przedmiotowe odpady, okoliczności te są irrelewantne z punktu widzenia wykładni art. 26 ust. 1 i 2 u.o.

W myśl art. 11 p.p.s.a ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2004 r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego Wydział Karny L.K. z został uznany winnym popełnienia czynu z art. 183 § 2 kk. w zw. z art. 12 kk, natomiast wyrokiem z dnia [...] września 2009 r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego Wydział Karny L.K. został uznany winnym popełnienia czynu z art. 183 § 1 kk. Zauważyć należy, że zarzucany oskarżonemu czyny polegające na składowaniu odpadów wbrew przepisom prawa obejmowały okresy kolejno: od 1995 r. do 1997 r. oraz od pażdziernika 2004 r. do stycznia 2008 r. Orzeczone w.w. wyrokami Sądu Rejonowego warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności upłynęły bez zarządzenia jej wykonania.

Treść powyższych wyroków wobec L.K. nie może mieć zasadniczego wpływu na ustalenia dotyczące stanu faktycznego i stanu prawnego analizowanej sprawy. Okoliczność nielegalnego składowania odpadów na danej nieruchomości przez L.K., we wskazanych powyżej okresach czasu, pozostaje bowiem w sprawie poza sporem. Do zagadnienia rodzaju, struktury oraz ilości odpadów składowanych przez L.K. odniesiono się w opinii biegłego sporządzonej na potrzeby postępowania karnego oraz w opinii biegłego sporządzonych w toku niniejszej sprawy administracyjnej. Istota problemu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się natomiast do ustalenia aktualnego posiadacza odpadów na w.w. nieruchomości. W wyroku z dnia 4 lutego 2020 r. sygn. akt II OSK 803/18 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym adresatem obowiązku i nakazu uregulowanego w art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z 2012 r. o odpadach jest aktualny posiadacz odpadów, a nie "najwcześniejszy znany posiadacz odpadów". NSA wskazał, że zasadniczym celem regulacji zawartej w art. 26 ust. 1 i 2 jest skuteczne i szybkie usuwanie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Odpady zalegające w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania stanowią zagrożenie dla środowiska oraz zdrowia i życia ludzi. Z tego powodu ustawodawca przewidział obowiązek prawny posiadacza odpadów do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Poszukiwanie "najwcześniejszego znanego posiadacza odpadów" byłoby sprzeczne z obowiązkiem niezwłocznego usunięcia odpadów wynikającym z art. 26 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Treść obowiązku wynikającego z tego przepisu jest konsekwencją obowiązywania domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Przepis ten wprowadza zatem domniemanie prawne, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. może nastąpić tylko poprzez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot. Ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. spoczywa przy tym na władającym powierzchnią ziemi.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę powyższy pogląd podziela. Z materiału dowodowego niniejszej sprawy wynika, że L.K. od ok. 2008 r. przebywa na stałe w [...], od 2011 r. nie posiada żadnych praw w stosunku do nieruchomości na której zalegają odpady, a która od 2011 r. stanowi własność skarżącej spółki, nie wydawał dyspozycji w stosunku do przedmiotowych odpadów. Okoliczności dotyczące ilości, rodzaju oraz struktury odpadów jakie znajdują się na danej nieruchomości przemawiają za uznaniem, że według stanu faktycznego aktualnego na datę orzekania w rozpatrywanej sprawie L.K. nie jest wytwórcą przedmiotowych odpadów.

Mając powyższe na uwadze skarga podlegała oddaleniu (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).