Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 1/97
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 1998-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.
article: art. 29
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Przeniesienie własności przedmiotu darowizny z powrotem na darczyńcę, na inną osobę lub inne nim rozporządzenie nie ma znaczenia dla zobowiązania podatkowego powstałego w związku z uprzednio zawartą umową darowizny. W odniesieniu zaś do przeniesienia własności przedmiotu darowizny z powrotem na darczyńcę na skutek odwołania przez niego darowizny należy jedynie podkreślić, że odwołanie darowizny ma skutek ex nunc. Nie niweczy więc pierwotnie uczynionej darowizny i jej skutków.

TEZY

Przeniesienie własności przedmiotu darowizny z powrotem na darczyńcę, na inną osobę lub inne nim rozporządzenie nie ma znaczenia dla zobowiązania podatkowego powstałego w związku z uprzednio zawartą umową darowizny. W odniesieniu zaś do przeniesienia własności przedmiotu darowizny z powrotem na darczyńcę na skutek odwołania przez niego darowizny należy jedynie podkreślić, że odwołanie darowizny ma skutek ex nunc. Nie niweczy więc pierwotnie uczynionej darowizny i jej skutków.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 1998 r. sprawy ze skargi Jerzego S. na decyzję Izby Skarbowej w R. z dnia 26 listopada 1996 r. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu podatku od spadków i darowizn - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 26 listopada 1996 r., (...), po rozpatrzeniu odwołania Jerzego S. od decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. z dnia 12 sierpnia 1996 r., (...) w sprawie odmowy zwrotu podatku od spadków i darowizn w kwocie 13.028.000 "starych" złotych, Izba Skarbowa w R. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji podano, iż na podstawie umowy z dnia 28 stycznia 1992 r. Jerzy S. otrzymał w drodze darowizny od swego ojca - Bronisława S. zabudowaną nieruchomość o powierzchni 2.360 m2, położoną w R. przy ulicy W. Wraz z darowizną ustanowiona została na rzecz darczyńcy służebność osobista, polegająca na prawie nieodpłatnego zamieszkiwania w budynkach oraz użytkowania działek. Od wartości darowizny, ustalonej na kwotę zł 147.256.000 /starych/, został pobrany podatek w wysokości zł 13.028.000 /starych/ - na podstawie art. 9 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 207 ze zm./.

Następnie, w myśl ugody, która została zawarta przed Sądem Rejonowym w R. w dniu 23 listopada 1995 r. w sprawie z powództwa Bronisława S. przeciwko Jerzemu S. o odwołanie darowizny, w dniu 17 stycznia 1996 r. Jerzy S. przeniósł własność ww. nieruchomości, która była przedmiotem darowizny, na ojca - Bronisława S.

Z uwagi na powyższe Jerzy S. wniósł do Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. podanie o zwrot podatku w kwocie zł 13.028.000 /starych/, uiszczonego z tytułu nabycia nieruchomości w drodze darowizny, którą ostatecznie zwrócił darczyńcy.

Decyzją z dnia 12 sierpnia 1996 r. Pierwszy Urząd Skarbowy w R. odmówił zwrotu podatku z uwagi na brak podstaw, gdyż darowizna, bez względu na jej trwałość, została dokonana i w związku z tym nie wystąpiła ani nadpłata, ani nienależnie uiszczony podatek, który podlegałby zwrotowi.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji Jerzy S. podniósł, że nie uzyskał żadnych korzyści materialnych, gdyż zwrócił przedmiot darowizny. Nadto wskazał, że w ugodzie ojciec Bronisław S. zobowiązał się pokryć koszty związane z zawarciem umowy przeniesienia na niego własności nieruchomości, co uzasadnia zwrot podatku Jerzemu S. i obciążenie nim ojca.

Izba Skarbowa w R. nie znalazła podstaw do uwzględnienia odwołania, ponieważ opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn na mocy ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 207 ze zm./ podlega nabycie własności rzeczy i praw majątkowych między innymi w drodze darowizny przez osobę fizyczną, zaś obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego. Skoro zatem w dniu 28 stycznia 1992 r. została zawarta przed notariuszem w formie aktu notarialnego umowa darowizny, w myśl której darczyńca Bronisław S. zobowiązał się do przeniesienia własności zabudowanej nieruchomości o powierzchni 2.360 m2 na rzecz syna Jerzego S., a jednocześnie została ustanowiona na przedmiocie darowizny służebność osobista, Jerzy S. prawidłowo uiścił podatek w wysokości zł 13.028.000 /starych/.

W podatku od spadków i darowizn istotny jest fakt nabycia własności rzeczy lub prawa majątkowego, który rodzi obowiązek podatkowy w tym podatku. Wprawdzie przepisy kodeksu cywilnego dopuszczają w pewnych sytuacjach odwołanie darowizny przez darczyńcę, jednak przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn nie dają możliwości zwrócenia przez urząd skarbowy pobranego podatku od darowizny, która została odwołana przez darczyńcę, a następnie mu zwrócona.

Ponieważ w niniejszej sprawie nie nastąpiła ani nadpłata podatku, ani nienależne uiszczenie podatku, brak jest podstaw do zwrotu podatku uiszczonego przez Jerzego S.

Na powyższą decyzję Jerzy S. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie.

Żądając uchylenia zaskarżonej decyzji skarżący podniósł, że jego prośba o zwrot podatku jest w pełni uzasadniona, gdyż w ugodzie, zawartej przed Sądem Rejonowym w R., ojciec jego zobowiązał się do pokrycia wszelkich kosztów związanych z zawarciem umowy ponownie przenoszącej na niego własność nieruchomości, zaś skarżący znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej. Ponadto podatkiem od darowizny skarżący został obciążony przedwcześnie, gdyż w umowie zaznaczono, że do swej śmierci darczyńca jest głównym dysponentem darowizny. W związku z umową darowizny skarżący poniósł jedynie straty.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w R. wniosła o jej oddalenie i podtrzymała argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem /art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa, zaś zarzuty skargi są bezzasadne.

Skoro bowiem w dniu 28 stycznia 1992 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w R. zawarta została w formie aktu notarialnego za numerem repertorium (...) umowa darowizny, mocą której Bronisław S., właściciel nieruchomości o powierzchni 2.360 m2, położonej w R., zabudowanej, opisanej w księdze wieczystej (...) prowadzonej w Państwowym Biurze Notarialnym w R., nieruchomość tę darował Jerzemu S., zaś Jerzy S. darowiznę przyjął ustanawiając na niej służebność osobistą na rzecz darczyńcy, stwierdzić należy, że zaistniało zdarzenie prawne rodzące po stronie obdarowanego, tj. Jerzego S. obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 207 ze zm./, przy czym skarżący podatek ten zapłacił, a jego wysokości nie kwestionował.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że nie nastąpiło ani nienależne uiszczenie podatku, ani też jego nadpłata, co uzasadniałoby żądanie zwrotu zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

Przeniesienie własności przedmiotu darowizny z powrotem na darczyńcę, na inną osobę lub inne nim rozporządzenie nie ma znaczenia dla zobowiązania podatkowego powstałego w związku z uprzednio zawartą umową darowizny. W odniesieniu zaś do przeniesienia własności przedmiotu darowizny z powrotem na darczyńcę na skutek odwołania przez niego darowizny należy jedynie podkreślić, że odwołanie darowizny ma skutek ex nunc. Nie niweczy więc pierwotnie uczynionej darowizny i jej skutków.

W odniesieniu do zarzutów skargi należy ponadto stwierdzić, że argumenty skarżącego odnoszące się do trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej, jako mające charakter pozaprawny, nie mogą, mieć w niniejszej sprawie wpływu na rozstrzygnięcie. Nie ma też znaczenia, iż ojciec skarżącego - Bronisław S. zobowiązał się ponieść koszty związane z powrotnym przeniesieniem na niego własności przedmiotu darowizny, gdyż uzgodnienie to dotyczy czynności prawnej odrębnej od darowizny powodującej dla skarżącego zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn.

Skoro zatem, jak z powyższego wynika, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skarga podlega oddaleniu na zasadzie art. 27 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.