Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 847/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1a
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 29
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2006 rok. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...]sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca", "strona", "Spółka"), Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy", "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]maja 2016 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji"). Przedmiotem tych decyzji była odmowa przyznania Spółce płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: "płatność ONW") na rok 2006.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w niniejszej sprawie, zainicjowanej wnioskiem spółki z dnia [...]maja 2006 r., w którym zadeklarowano działki rolne o łącznej powierzchni [...]ha. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia [...]czerwca 2007 r. Kierownik ARiMR przyznał wnioskodawcy płatności ONW w pomniejszonej wysokości. Na skutek odwołania skarżącej, Dyrektor ARiMR decyzją nr [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi strony, wyrokiem z dnia 28 października 2008 r. w sprawie VIII SA/Wa 260/08 oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 stycznia 2010 r.

(II GSK 284/09) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 lipca 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 147/10 uchylił zaskarżoną

i poprzedzającą ją decyzję Kierownika ARiMR z [...]czerwca 2007 r. Sąd I instancji zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia 10 czerwca 2010 r. przeprowadził dowód

z dokumentacji fotograficznej stanowiącej załącznik do protokołu z czynności kontrolnych, żądając uprzednio nadesłania pełnej dokumentacji w tym fotograficznej dotyczącej kontroli terenowej przeprowadzonej w związku z ubieganiem się przez skarżącą o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania – wniosek z dnia [...]maja 2006 r. Stwierdził, iż znajdujące się na płycie CD dane dotyczą producenta oznaczonego nr [...] (numer producenta nadany skarżącej), działki ewidencyjnej [...], działki rolnej [...]. Działka rolna [...] nie była przedmiotem wniosku była nią natomiast działka rolna [...]. Jest to działka położona na terenach, na których nie jest przyznawana płatność z tytułu ONW, w związku z tym ww. działka nie mogła zostać uwzględniona podczas naliczania przedmiotowej płatności. Uznał, iż załączona dokumentacja nie dotyczy kwestionowanych działek co uniemożliwiło sądowi dokonanie oceny przeprowadzonej kontroli terenowej. Dalej Sąd wskazał, iż organy obu instancji nie wyjaśniły, dlaczego przy obliczaniu tolerancji pomiaru przyjmowały szerokość strefy buforowej na [...]m. Wyjaśnienie tej wątpliwości miało wpływ na stwierdzenie powierzchni kontrolowanych działek, a w konsekwencji na sposób dokonania przez organy kompensacji zawyżenia przez skarżącą wielkości gruntów rolnych o wielkość ich niedoszacowania na niektórych działkach.

Sąd I instancji wskazał, iż w czynnościach organów obu instancji, dotyczących kompensacji zaniechano wyjaśnienia wszystkich podnoszonych przez skarżącą wątpliwości. W przypadku działek położonych w obrębie [...]: [...] (nr [...]) i [...] (nr [...]), skarżąca we wniosku wskazała powierzchnię użytkowaną działki [...] na [...]ha, a działki [...] na [...]ha. W trakcie kontroli, podczas wspólnego pomiaru obu działek stwierdzono, że powierzchnia działki [...] wynosi [...]ha, a działki [...] – [...]ha. Zatem stwierdzona różnica w powierzchni działki [...] wynosiła [...]ha. Kod DR- przypisano jedynie działce AM. Następnie skarżąca zweryfikowała powierzchnię działki [...] do [...]ha. O dopłatę w związku z użytkowaniem działki [...] miał ubiegać się także inny producent, co stwierdził organ I instancji. Jednakże powierzchnia deklarowana przez tego producenta miała obejmować [...]ha. W tej sytuacji suma części działki [...] użytkowanej przez skarżącą i drugiego producenta wynosiła [...]ha. Organy nie wyjaśniły, co się stało z różnicą między wartościami wynikającymi:

z protokołu kontroli ([...]ha) i wniosków obu producentów ([...]ha). Nadto w protokole kontroli administracyjnej, m. in. działki [...] w pozycji 31, 42, 44, 51 figurują wykluczające się zapisy. Z kolei co do działki K we wniosku z dnia [...]lipca 2006 r. skarżąca wskazała powierzchnię [...]ha i taka powierzchnia była rozpatrywana podczas kontroli. W protokole kontroli administracyjnej z dnia [...]czerwca 2007 r. również taka powierzchnia działki [...] jest analizowana. Zatem stanowisko organów, że zastosowano sankcje podczas naliczania płatności, nie zostało wyjaśnione.

W odniesieniu do pozostałych działek, za wyjątkiem działek [...],[...],[...] w kwestii dotyczącej śladów worania i zmniejszenia ich areału, organy nie zajęły stanowiska. Sąd zauważył, iż skarżąca w odwołaniu ogólnie odnosiła się do problemu kompensacji. Dopiero w piśmie z dnia [...]października 2008 r. wskazała numery kolejnych działek: [...],[...],[...],[...], co do których nie uwzględniono na korzyść skarżącej tolerancji pomiaru, a rezultacie niezastosowalno kodu DR-. Działki te były przedmiotem wniosku skarżącej i postępowania o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2006 r. Zatem powinny być także przedmiotem rozważań organów.

Decyzją Nr [...]z [...]lutego 2011 r. Kierownik ARiMR, po ponownym rozpoznaniu sprawy, orzekł o przyznaniu skarżącej płatności ONW na rok 2006 w pomniejszonej wysokości ze względu na wykryte nieprawidłowości. Decyzją Nr [...]z [...]czerwca 2011 r. Dyrektor ARiMR orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 czerwca 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 805/11 uchylił ww. decyzje obu organów orzekających. Sąd zobowiązał organy do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, z podaniem właściwych orzeczeń sądów i odniesieniem się do zaleceń, nadto do szczegółowego wskazania zastosowanych sankcje wraz z odniesieniem się do sposobu wyliczenia procentowego, kwotowego w stosunku do przyjętej powierzchni.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania organ I instancji wydał w dniu [...]lipca 2013 r. decyzję Nr [...]. W przedmiotowym postępowaniu organ I instancji skupił się na tzw. sztucznym podziale gospodarstwa i odmówił stronie przyznania płatności ONW wskazując, że w ocenie organu I instancji strona postępowania nie była w roku 2006 posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności gdyż posiadaczem przedmiotowego gospodarstwa był P.M.. Decyzją nr [...]z dnia [...]października 2013 r., organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania organ I instancji na podstawie decyzji nr [...]z dnia [...]marca 2014 r., odmówił stronie przyznania płatności ONW. Dyrektor ARiMR na mocy decyzji nr [...]z dnia [...]sierpnia 2014 r., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia [...]maja 2016 r. Nr [...] Kierownik ARiMR, działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.; dalej: "ustawa PROW"), w związku z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz.657 ze zm.; dalej: "rozporządzenie ONW"), art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EUROATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, art. 29 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r., ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. U. WE nr L 72, z 14.03.2001 r. str., 6; dalej: "rozporządzeniem 1782/2003") odmówił stronie przyznania płatności ONW do gruntów rolnych ze względu na stworzenie sztucznych warunków, o których mowa

w art. 29 rozporządzenia 1782/2003, w celu uzyskania nienależnych płatności poprzez sztuczny podział posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego.

W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji, strona zarzuciła brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów faktycznych, ustaleniach w oparciu o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione pominięcie oceny prawnej i zaleceń sądu administracyjnego, a także realne pozbawienie udziału strony w końcowym, najważniejszym stadium postępowania. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję Kierownika ARiMR z dnia [...]maja 2016 r. przytoczył przepisy regulujące stan prawny sprawy. Wskazał m.in. na regulację § 4 pkt 3 i 4 rozporządzenia ONW oraz przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 20 września 2013 r. Przytoczył użyte w rozporządzeniu definicje: "rolnika", "gospodarstwa", i "działalności rolniczej". Wskazał, iż łączne spełnienie wszystkich warunków daje legitymację do występowania w charakterze rolnika uprawnionego do przyznania płatności. Zgodnie z art. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną, bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków

w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą, zaś gospodarstwo oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego Państwa Członkowskiego.

Z kolei zgodnie z art. 29 ww. rozporządzenia, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, odnośnie których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Ponadto, zgodnie z art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie

w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Zdaniem Dyrektora ARiMR mimo, iż przedstawiony w uprzedniej decyzji stan faktyczny sprawy dotyczy jedynie podmiotu [...] sp. z o.o., to dla wykazania istoty sprawy, jej analizy faktycznej i prawnej konieczne jest przedstawienie [...] sp. z o.o., w powiązaniu z innymi podmiotami, które również w tym samym roku kalendarzowym ubiegały się o płatność. Ustalenie stworzenia sztucznych warunków gospodarowania odnosi się nie tylko do działań samego beneficjenta, lecz również do działań pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne. Przy ocenie "sztucznego stworzenia warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta.

Dyrektor ARiMR wskazał, iż rozpoznając sprawę, dokonał analizy postępowania P. M. który (według stanu na 2006 r.) wspólnie z członkami najbliższej rodziny zawiązał sześć spółek kapitałowych, składających odrębne od niego i (jego ówczesnej małżonki) R. M., wnioski o przyznanie płatności (co przedstawił w formie tabelarycznej). Podniósł, iż w ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż (według stanu na rok 2006) P. i R. M., pozostający wówczas w związku małżeńskim, będąc w posiadaniu odrębnych numerów w ewidencji producentów nadanych osobom fizycznym, utworzyli dodatkowo 6 spółek z o.o., w których są jedynymi współwłaścicielami lub jedno z małżonków jest wspólnikiem, a drugim wspólnikiem jest [...] S.A. lub z niej wyodrębniony [...] Sp. z o. o. Zarówno małżeństwo państwa M. jak i wszystkie pozostałe podmioty, złożyli w roku 2006 odrębne wnioski o przyznanie płatności obszarowych.

Dyrektor ARiMR podniósł, iż spółka [...] sp. z o.o. na podstawie złożonego wniosku na rok 2006 wnioskowała o przyznanie płatności obszarowej, w związku z użytkowaniem gruntów rolnych na powierzchni łącznej wynoszącej [...] ha. Jak wynika z odpisu KRS podmiot ten reprezentuje zarząd w osobie: P. M. - Prezes Zarządu, natomiast wspólnikiem jest P. M. posiadający 500 udziałów oraz R. M. posiadająca 500 udziałów (z tysiąca udziałów o łącznej wartości [...]zł). Jak wynika z danych rejestrowych [...]sp. z o. o., zarejestrowana jest pod adresem ul. [...],[...], a przedmiotem jej działalności jest m.in.: uprawa zbóż, ziemniaków, roślin okopowych, szkółkarstwo leśne oraz działalność usługowa związana z rolnictwem i leśnictwem.

Następnie organ odwoławczy przedstawił strukturę własnościową podmiotów (wnioskujących odrębnie o płatności w 2006 roku) tj. [...]sp. z o.o. oraz [...]sp. z o.o. wskazując, iż z jej analizy wynika, iż bezpośrednio jako wspólnicy występują: P.M.. R. M. oraz [...]SA. Pośrednio, własność udziałów we wszystkich opisanych wyżej spółkach skupiła się głównie w rękach P. M. oraz w niewielkim wymiarze R. M. (ówczesnej małżonki) i M. M. (ojca). Zatem spółki te są jedynie inną formą prawną posiadanego przez P. M. gospodarstwa. Ponadto, wszystkie te podmioty wskazały jako swoją siedzibę ten sam adres tj., ul. [...],[...] oraz taki sam zakres ich działalności (poza powstałym wcześniej [...]).

Organ odwoławczy zauważył, iż przedmiotem ustaleń organu nie jest jednak sam fakt ustalenia praw własności, lecz faktycznego posiadania przez stronę niniejszego postępowania w roku 2006 gruntów rolnych oraz fakt rzeczywistego prowadzenia na nich jako rolnik odrębnego, samodzielnego gospodarstwa rolnego. Dalej wskazał, iż w punkcie I Załącznika do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r., zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów

i okręgów, dotyczących przeglądów struktur gospodarstw rolnych (Dz. Urz. UE. L. 2002.216.1), gospodarstwo rolne określono jako samodzielnie zarządzaną oraz technicznie i ekonomicznie samodzielną jednostkę wytwarzającą produkty rolne, które może także dodatkowo dostarczać inne nierolnicze produkty i usługi. W pkt II tego Załącznika wyszczególniono kryteria definiujące gospodarstwo rolne. Są to: produkcje produktów rolnych; samodzielne zarządzanie, które uznaje się za samodzielne, nawet jeśli jest prowadzone przez działające wspólnie dwie osoby lub więcej; samodzielność techniczna i ekonomiczna, której ogólnym przejawem jest wspólne użytkowanie siły roboczej i środków produkcji (maszyn, budynków lub ziemi itd.). W pkt II 2.1 objaśniono, że za jedno samodzielne gospodarstwo uważane jest gospodarstwo nawet podzielone między dwie lub więcej osób ze względów podatkowych lub innych, ale ciągle posiadające jeden zarząd (jednego wspólnego zarządcę) i które z tego względu można uważać za jedną jednostkę ekonomiczną. Wskazano, że dwa lub więcej oddzielnych i uprzednio niezależnych gospodarstw, zintegrowanych w rękach jednego posiadacza, uważa się za jednego gospodarstwo, jeśli mają obecnie wspólnego zarządcę lub też wykorzystują tę samą siłę roboczą

i urządzenia. Wyjaśniono również (pkt B/1a), że małżonków lub bliskich członków rodziny wspólnie posiadających lub dzierżawiących gospodarstwo należy normalnie uważać za posiadaczy jednego niezależnego gospodarstwa zarządzanego przez jednego posiadacza.

Dyrektor ARiMR wskazał, iż w myśl przepisu § 2 rozporządzenia ONW płatność ONW przyznaje się rolnikowi do określonego limitu powierzchni, tj. do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha. Zgodnie zaś z § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW płatność ONW do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości: 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha, 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha.

W przedmiotowym wniosku [...]sp. z o.o. zadeklarowała do płatności ONW powierzchnię łączną wynoszącą [...]ha. W tym samym roku, tj. w 2006, P. M. zadeklarował do płatności ONW powierzchnię wynoszącą [...]ha, spółka [...] Sp. z o.o. zadeklarowała do płatności ONW powierzchnię gruntów wynoszącą [...]ha, zaś [...] Sp. z o.o. powierzchnię [...] ha. Oddzielne zgłoszenie do płatności ONW przez P. M. oraz 3 wybrane (spośród wielu) i analizowane podmioty, powierzchni łącznej wynoszącej [...] ha, umożliwia ominięcie wskazanych wyżej przepisów modulacyjnych, a zatem jest sprzeczne z unormowanymi celami wsparcia.

Dyrektor ARiMR zauważył, iż w obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, przekłada się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulacyjnych. Działanie takie, zdaniem organu odwoławczego, byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący

o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi.

Zasadnicze wątpliwości organu wzbudził fakt, że wszystkie podmioty w których głównym udziałowcem jest P. M., zajmując tą samą siedzibę tj. ul. [...][...] (woj. [...]), zadeklarowały do płatności grunty rolne położone w innych województwach, dodatkowo w gospodarstwie rozproszonym na kilka powiatów, co oceniając jednostkowo, ze względu na odległość od siedziby, znacząco zwiększa ponoszone koszty ogólne prowadzenia gospodarstwa ekologicznego (ze swojej natury wysokonakładowego) i podważa sens ekonomiczny takiej działalności.

Dyrektor ARiMR zauważył, iż wszystkie grunty rolne zadeklarowane przez stronę do płatności stanowią własność Skarbu państwa (w zasobie ANR) wydzierżawione przez P. M., R. M. lub [...]sp. z o.o., a następnie oddane w poddzierżawę podmiotowi [...]sp. z o.o., bądź też w sporadycznych przypadkach były użytkowane bezumownie. W roku 2006 wśród zadeklarowanych 41 działek ewidencyjnych, 1 stanowiła własność P. M., 40 własność Skarbu Państwa pozostająca w zasobie ANR, w tym: 2 działki wydzierżawione bezpośrednio przez [...]sp. z o.o., 31 działek wydzierżawionych przez P. M., 1 działka wydzierżawiona przez R. M., 2 działki wydzierżawione przez [...]sp. z o.o. oraz 4 działki użytkowane bezumownie. Zdaniem organu odwoławczego, swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy podmiotami nie wskazuje, że były one w posiadaniu przez stronę, gdyż posiadanie powinno mieć charakter trwały. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony. Dyrektor ARiMR zauważył, iż wszystkie grunty rolne zadeklarowane przez stronę w roku 2006, były również deklarowane w latach 2005-2007, w tym część działek było współużytkowanych przez inne podmioty. W roku 2008 [...]sp. z o.o., przekazał posiadanie większości gruntów rolnych zgłaszanych do płatności w latach 2005-2007 (poza dz. ewid.: [...],[...]). W roku 2008 posiadanie wykazanych wyżej gruntów rolnych okazywało już dziesięć innych podmiotów - spółek cywilnych oraz spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...]. We wszystkich tych spółkach (bezpośrednio bądź pośrednio przez inne podmioty) wspólnikiem był P. M.. Wszystkie przekazania gruntów następowały na podstawie "umów przeniesienia posiadania" zawieranych bezpośrednio pomiędzy zainteresowanymi podmiotami.

Po przekazaniu większości gruntów rolnych, w roku 2008 [...] sp. z o.o. zadeklarowała pozostające z lat poprzednich działki ewidencyjne nr [...]oraz [...]a także, wcześniej nie deklarowane działki ewidencyjne nr [...]oraz [...]. Grunty te były deklarowane przez [...]sp. z o.o. również w roku 2009.

W roku następnym nastąpiła kolejna zmiana deklaracji gruntów rolnych przez [...]sp. z o.o. Na podstawie "umów przeniesienia posiadania", w roku 2010 podmiot [...]przejął posiadanie gruntów rolnych od kolejnych spółek cywilnych których jest wspólnikiem tj. [...],[...], a także od [...]sp. z o.o. Działka ewidencyjna [...]została zadeklarowana tylko w roku 2010, działki ewidencyjne [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]były deklarowane również w roku 2011, a pozostałe działki tj. [...], [...], [...], [...], [...]były deklarowane w latach 2010-2012. W kolejnych latach [...] sp. z o.o. nie składało wniosków o przyznanie płatności.

Dyrektor ARiMR podniósł, iż w analizowanym okresie, regularnie zmieniały się podmioty deklarujące konkretne grunty rolne objęte w wnioskiem [...] sp. z o.o., co nie zmienia faktu, że tak czy inaczej działalność na przedmiotowych gruntach nadzorowana i zarządzana (kontrolowana) była przez P. M. jako wspólnika wszystkich wykazanych podmiotów. W ocenie organu, umowy przeniesienia posiadania przedmiotowych gruntów zawierane pomiędzy ww. podmiotami miały stanowić jedynie uzyskanie formalnego tytułu do pozornego wydzielenia gruntów.

Nadto pomimo wezwania organu nr [...]spółka [...]nie wykazała faktu rzeczywistego posiadania w roku 2006 zadeklarowanych gruntów rolnych oraz prowadzenia na nich odrębnej działalności rolniczej.

Dalej organ odwoławczy zauważył, iż wszystkie analizowane podmioty, niezależnie od województwa w którym położone są grunty wykazywane przez poszczególne podmioty, w roku 2006 zleciły wykonanie usług rolnych [...]S.A. (której jedynymi akcjonariuszami byli P. M. oraz M. M.), a w okresie późniejszym (od roku 2007) firmie P. M. [...]

Pomimo wystosowanego przez organ w dniu [...]lutego 2013 r. wezwania nr [...], spółka [...]nie wykazała faktu rzeczywistego posiadania w roku 2006 zadeklarowanych gruntów rolnych oraz prowadzenia na nich odrębnej działalności rolniczej. Pomimo takiego wskazania w wystosowanym wezwaniu, nie okazano jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej posiadanie gruntów objętych deklaracją i odrębne zarządzanie nimi, nie okazano również żadnej dokumentacji dotyczącej posiadania maszyn rolniczych czy też budynków wykorzystywanych do prowadzenia działalności rolnej. Nadto strona nie wykazała jaki konkretny sprzęt był własnością spółki. P. P. M. nie dochował również własnego zobowiązania, do wskazania podmiotów składających odrębne wnioski o przyznanie płatności, w których był wspólnikiem lub w których posiadał udziały.

Zdaniem Dyrektora ARiMR istotna w sprawie jest również wykazana "decyzyjność" P. M.. To P. M. brał udział w załatwianiu wszystkich spraw analizowanych spółek, związanych zarówno z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstw, a także wszelkich spraw formalnych w kontaktach z ARiMR (co wynika chociażby z pism składanych przez P. M. w niniejszej sprawie, a także w sprawach pozostałych analizowanych podmiotów).

Organ odwoławczy zauważył, iż zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym żadnych przepisów krajowych, czy unijnych, jednakże ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej, a także prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w takiej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza, parku maszynowego prowadzi do stwierdzenia, iż [...]sp. z o.o., znajdując się w grupie osób fizycznych lub prawnych zawiązanych przez P. M. prowadzącego jedno, spójne gospodarstwo, nie był w roku 2006 producentem rolnym prowadzącym odrębne od niego gospodarstwo rolne.

Z kolei dokonując analizy powiązań podmiotów, w których P. M. jest wspólnikiem, zarejestrowanych odrębnie w ewidencji producentów, organ uznał, iż to P. M. jest rolnikiem prowadzącym działalność rolniczą w posiadanym przez niego gospodarstwie. Działalność ta była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To P. M. uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, którego część była przedmiotem deklaracji we wniosku złożonym przez stronę niniejszego postępowania.

W świetle powyższego, Dyrektor ARiMR stwierdził, że grunty rolne zgłaszane przez stronę postępowania, są zarządzane przez tą samą osobę – P. M., a grunty zgłaszane do płatności odrębnie przez P. M. oraz spółki, w których jest on wspólnikiem, nie stanowią gospodarstw samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Wręcz przeciwnie, wzajemne powiązania osobowe oraz biznesowe dają podstawy do twierdzenia, że podmioty te zostały zawiązane przez P. M. oraz grupę osób z nim związanych jedynie w celu stworzenia sztucznych warunków do otrzymania nienależnych płatności. Natomiast podejmowane przez wspólnika [...]sp. z o.o. – P. M. czynności, miały na celu obejście przepisów prawa. Jako takie należy rozumieć czynności, które jakkolwiek nie są prawnie zakazane, lecz podejmowane są dla osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo.

Przedstawione powyżej działania P. M., zdaniem organu odwoławczego, świadczą jedynie o tym, iż jest to jedno gospodarstwo rolne prowadzone przez jedną osobę, P. M., zarządzane przez niego, w których on jest główną osobą decyzyjną. Wyodrębnienie innych podmiotów z jednego gospodarstwa rolnego, może jedynie świadczyć o stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania wyższych płatności z UE. Bowiem powiązanie osobowe pomiędzy poszczególnymi spółkami powoduje, że pomimo wielości występujących podmiotów, w proces pozyskiwania płatności z Unii Europejskiej zaangażowane są te same osoby.

Wskazane powyżej podmioty są także powiązane ze sobą organizacyjnie, przez co nie można w ich przypadku mówić o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Co więcej, powiązania organizacyjne pomiędzy spółkami przejawiają się także w swobodnym i niezależnym od miejsca położenia działek przenoszeniu posiadania działek rolnych, poszczególne działki rolne deklarowane są w kolejnych latach przez różne spółki i samego P. M., przy czym potwierdzeniem ewentualnego przeniesienia posiadania działek rolnych mają być oświadczenia, gdzie w imieniu różnych spółek występują te same osoby.

Pomiędzy wymienionymi, w treści decyzji organów orzekających, podmiotami występują powiązania o charakterze osobowym oraz organizacyjnym powodujące, że podmioty te nie prowadzą samodzielnie działalności rolniczej, a jedynym celem ich utworzenia było uzyskanie nienależnych płatności.

Wymienione podmioty powiązane są ze sobą osobowo - poprzez osobę P. M., który we wszystkich ze wskazanych powyżej spółek pełni funkcję umożliwiającą sprawowanie kontroli nad tymi podmiotami - wspólnika, prezesa zarządu, prokurenta bądź pełnomocnika. Ponadto podobne funkcje w spółkach sprawują także członkowie rodziny P. M. m.in. R. M., oraz inne osoby, których nazwiska powtarzają się w większości podmiotów: M. P., M. D., W. K.. Powyższe występuje zarówno bezpośrednio, jak pośrednio, gdzie wspólnikiem spółki występującej o płatności jest, oprócz wymienionych osób, także inna spółka, w której skład osobowy jest zbliżony. Powoduje to, że mimo pozornej wielości podmiotów działalność rolnicza prowadzona jest de facto przez te same osoby.

Zdaniem organu odwoławczego, aplikowanie o pomoc przez te same osoby

w ramach kilkunastu spółek kapitałowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Z przebiegu całego postępowania wynikło, że w sprawie nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej. Powyższe jest sprzeczne z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominiecie przepisów, narusza tym samym art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Pomimo, że istnieje swoboda układania określonych stosunków gospodarczych, to jednak organy są zobowiązane do badania, czy stosunki te me są układane w sposób sztuczny w celu uzyskania korzyści finansowej i w wypadku stwierdzenia takiego faktu, organ winien odmówić przyznania dofinansowania.

W ocenie Dyrektora ARiMR sposób działania P. M. miał na celu ominięcie przepisów modulacyjnych. Spółka została utworzona "sztucznie", tylko

w celu otrzymania wyższych dotacji z UE. Nadto nie sposób nie dostrzec, iż wszystkie podmioty w których głównym udziałowcem jest P. M., zajmując tę samą siedzibę tj. ul. [...][...] (woj. [...]), zadeklarowały do płatności grunty rolne położone w kilku innych województwach, dodatkowo w gospodarstwie rozproszonym na kilka powiatów, co oceniając jednostkowo, ze względu na odległość od siedziby, znacząco zwiększa ponoszone koszty ogólne prowadzenia gospodarstwa (ekologicznego, a więc ze swej natury wysokonakładowego) i podważa sens ekonomiczny takiej działalności.

Zdaniem Dyrektora ARiMR organ I instancji zebrał kompletny materiał dowodowy i na jego podstawie poczynił prawidłowe, niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności utworzenia kolejnej spółki przez P. M., zawierania kolejnych porozumień w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości między spółkami i małżonkami, przeanalizowały szczegółowo istniejące powiązania osobowe, rodzinne, pełnione funkcje, co organ przedstawił w postaci tabelarycznej, a ustalił w oparciu o zebrane w sprawach odpisy KRS. Z powyższego organ zasadnie wywiódł, iż to P. M. wraz członkami rodziny (byłą żoną R. M.) był posiadaczem gospodarstwa rolnego i to on prowadził działalność rolną wykonywaną w sposób zorganizowany, ciągły i na własny rachunek. To P. M. (Prezes i zarazem wspólnik skarżącej spółki) uzyskiwał dochody i ponosił koszty, o czym świadczą przede wszystkim zebrane w aktach faktury VAT (wymienione w treści niniejszej decyzji) oraz to on świadczył usługi rolne poprzez działalność gospodarczą [...]. A więc prowadził jedno spójne gospodarstwo rolne, sztucznie podzielone i zgłaszane oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów zarejestrowanych jako odrębni producenci rolni, działający w formie spółek. Analizy przeprowadzono na podstawie kilku podmiotów wymienionych w decyzji ze względu na obszerność materiału dowodowego. P. M. brał także udział

w załatwianiu wszystkich spraw prowadzonych dla strony postępowania, jak

i wymienionych w decyzji spółek, związanych z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstw rolnych, co potwierdzają wymienione już w uzasadnieniu decyzji dokumenty i oświadczenia, zeznania.

W ocenie organu odwoławczego ustalone przez organ fakty i okoliczności prowadzenia działalności przez skarżącą spółkę (ta sama siedziba, ci sami wspólnicy bądź prezesi, wzajemne przekazywanie sobie posiadanych gruntów, deklarowanie działek rolnych w tych samych obrębach ewidencyjnych) zasadnie wskazują, że spółka ta została zawiązana w celu podzielenia łącznie posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa, celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej według kryteriów wielkości gospodarstwa i zasady, że płatność jest uzależniona od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem.

Organ odwoławczy podzielił także wnioski i oceny, że ustalone

w rozpatrywanej sprawie i wykazane w formie zestawienia tabelarycznego "multiplikowanie" spółek prawa handlowego nie stanowi uzasadnionej okoliczności formy prowadzenia działalności rolniczej, a jest przejawem działania nastawionego na uzyskanie płatności w wyższej niż dopuszczalna kwota i takie działania nie mogą być uznane za pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników prowadzących działalność rolnicza i wnioskujących o przyznanie płatności.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca Spółka, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR. Autor skargi zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucił brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów faktycznych, ustaleniach w oparciu o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione pominięcie oceny prawnej i zaleceń sądu administracyjnego, a także realne pozbawienie udziału strony oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 5 ust. 3 rozporządzenia Rady WE 1975/2006 oraz art. 2 i art. 30 rozporządzenia Rady WE 73/2009. Skarżący wniósł o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Organy w rozpoznawanej sprawie po raz kolejny odmawiają skarżącej przyznania płatności ONW za 2006 r., aktualnie jako podstawę odmowy wskazując niespełnienie warunku posiadania gruntów rolnych w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności w rozumieniu art. 29 rozporządzenia 1782/2003, zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczególnych odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, odnośnie których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Organy orzekające wskazują również na treść art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, zgodnie z którym działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Sąd zauważa, iż przedmiotem ustaleń organów orzekających w sprawie nie był sam fakt ustalenia praw własności, lecz faktycznego posiadania przez stronę niniejszego postępowania w roku 2006 gruntów rolnych oraz fakt rzeczywistego prowadzenia na nich jako rolnik odrębnego, samodzielnego gospodarstwa rolnego

z uwzględnieniem uregulowań ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.; dalej: "ustawa PROW").

Zgodnie z art. 5 ust. 1a ustawy PROW pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub grupy producentów rolnych. Płatność ONW jest udzielana, wstrzymywana, zawieszana lub zmniejszana w drodze decyzji administracyjnej kierownika jednostki organizacyjnej agencji płatniczej, tj. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ust. 2). Zgodnie zaś z § 4 pkt 3 i 4 rozporządzenia ONW płatność do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana

w wysokości: 1.50 % stawki podstawowej — za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha; 2.25 % stawki podstawowej — za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha.

Z kolei zaś ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r., nr 10 poz. 76 ze zm.), w art. 3 pkt 3 definiuje producenta rolnego jako osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego lub rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. (...) lub posiadaczem zwierzęcia, zaś gospodarstwo rolne jako wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 3 0 z 31.01.2009 r., str. 16, ze zm.), według którego "gospodarstwo oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego". Organ nadający numer ewidencyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, co do prawdziwości okoliczności posiadania gospodarstwa rolnego. Tak więc nadanie numeru ewidencyjnego stanowi potwierdzenie, że jego właściciel zgłosił się do organu jako producent rolny i posiadacz gospodarstwa rolnego. Należy pamiętać, że uzyskanie wpisu do ewidencji producentów nie jest równoznaczne z uzyskaniem jakichkolwiek uprawnień do płatności, gdyż to czy podmiot jest uprawniony do uzyskania płatności rozstrzygane jest na gruncie danych przepisów dotyczących przyznania poszczególnych płatności. Rolnik nie dlatego jest producentem rolnym, że został wpisany do rejestru (zgodnie z zapisem ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności) lecz dlatego, że spełnia warunki określone w szczegółowych przepisach prawa materialnego.

Zgodnie z art. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną, bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą, zaś gospodarstwo oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego Państwa Członkowskiego.

Przepisy o płatnościach, zarówno tych bezpośrednich, jak też rolnośrodowiskowych i płatności ONW, nie zawierają definicji posiadania. Dlatego też należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia na gruncie przepisów prawa cywilnego (w szczególności art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121), przy zastrzeżeniu, że posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe. Pojęcie to należy bowiem interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów i rozumieć je jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Tak rozumiane posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie

z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Skoro ustawodawca wiąże przyznanie płatności bezpośrednich z utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze, to nie sposób tego wymogu oddzielić od ich posiadania polegającego na faktycznym władaniu. Płatności mogą być przyznane zatem tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Oceniając posiadanie przez pryzmat faktycznego użytkowania należy mieć przy tym na uwadze różny charakter użytkowania różnych gruntów. Niewątpliwie inny jest zakres, intensywność użytkowania, typowych gruntów rolnych przeznaczonych pod uprawy zbożowe, warzywne czy owocowe, co wymaga wielu zabiegów agrotechnicznych o znacznej intensywności, związane jest z osiąganiem znacznych przychodów z jednostki powierzchniowej, a inna intensywność wykorzystywania łąk, zwłaszcza gdy nie jest na nich prowadzony wypas zwierząt, co przecież nie jest warunkiem ich użytkowania. Mając to na uwadze należy oceniać, czy dany podmiot faktycznie jest posiadaczem gruntów.

Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu faktycznego elementu władania rzeczą (corpus possessionis) oraz psychicznego elementu (animus rem sibi habendi) rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Władztwo faktyczne musi być stanem trwającym przez przynajmniej określony czas (tu: czas adekwatny do sposobu użytkowania, z którym wiąże się prawo do uzyskania płatności),

i polegać na możności korzystania z rzeczy. Z kolei zamiar władania rzeczą dla siebie manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza. W przypadku gruntów rolnych zatem, posiadaczem jest ten kto samodzielnie decyduje o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Psychiczny element posiadania jest więc bardzo istotny. W sposób prosty można odnosić ten element psychiczny do posiadania wykonywanego przez osoby fizyczne, bo przecież w ścisłym tego słowa rozumieniu nie można doszukiwać się motywacji psychicznych u osób prawnych czy jednostek organizacyjnych takich jak spółki cywilne. Podmioty takie działają przez swoich reprezentantów, i to świadomość wola tych reprezentantów musi być oceniana

w kontekście istnienia zamiaru władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi). Dla określenia stanu woli reprezentantów jednostki organizacyjnej czy osoby prawnej konieczne jest więc ustalenie, czy wykonują oni posiadanie dla tej jednostki, czy też dla siebie lub dla innych jednostek. Nie jest przy tym możliwe określenie tego tylko na podstawie obiektywnych okoliczności, bez oceny subiektywnych zamiarów istniejących po stronie osób podejmujących działania w imieniu reprezentowanego podmiotu. Przy czym ocena subiektywnych zamiarów nie musi się ograniczać tylko do deklaracji tych reprezentantów, ale również może brać pod uwagę rzeczywiste, obiektywne przejawy czy efekty ich działań. Niezbędna jest przy tym ocena wiarygodności deklaracji co do zamiarów reprezentantów w konfrontacji

z obiektywnymi okolicznościami. Wykazanie po stronie występującego o płatności beneficjenta braku posiadania gruntu, do którego dopłaty mają być dokonane, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy płatności.

Dopiero, gdy nie można wykluczyć posiadania, należy przejść do oceny, czy nie zachodzą inne przesłanki odmowy płatności, takie jak sztuczne tworzenie warunków do przyznania płatności. Również stworzenie sztucznych warunków nie jest prawnie zdefiniowane. Próba interpretacji tego przepisu była podjęta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond 'Zemedelie' - Razplasztatelna agencja (publ: www.eur-lex.europa.eu).

W wyroku tym Trybunał orzekł, że:

1) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

2) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się

o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

Pogląd wyrażony w tym wyroku Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę

w pełni akceptuje i uważa, że ma on do realiów tej sprawy zastosowanie jako zdefiniowanie sztucznych warunków. Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).

Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków

w rozumieniu art. 29 rozporządzenia 1782/2003, konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samego beneficjenta, tj. utworzonej spółki, ale i podmiotów tworzących tę spółkę

w ewentualnym celu uzyskania korzyści. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokonał analizy przepisu art. 29 rozporządzenia 1782/2003 w obu aspektach: obiektywnym

i subiektywnym, wskazując na ustalenia stanu faktycznego, że działalność gospodarcza skarżącej nie obejmuje samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, jest ściśle powiązana osobowo, rodzinnie i kapitałowo. Została utworzona tylko w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego, stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez wiele podmiotów na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne.

Organy obu instancji, po analizie materiału dowodowego zgromadzonego

w sprawie, zasadnie, zdaniem Sądu, doszły do przekonania, że ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej, a także prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w takiej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza, parku maszynowego prowadzi do stwierdzenia, iż [...]sp. z o.o., znajdując się w grupie osób fizycznych lub prawnych zawiązanych przez P. M. prowadzącego jedno, spójne gospodarstwo, nie był w roku 2006 producentem rolnym prowadzącym odrębne od niego gospodarstwo rolne.

W ocenie Sądu zasadnie, po przeprowadzeniu analizy powiązań podmiotów, w których P. M. jest wspólnikiem zarejestrowanych odrębnie w ewidencji producentów i ich wykazaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy uznał, iż to P. M. jest rolnikiem prowadzącym działalność rolniczą

w posiadanym przez niego gospodarstwie. Działalność ta była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To P. M. uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane

z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, którego część była przedmiotem deklaracji we wniosku złożonym przez stronę niniejszego postępowania.

Sąd aprobuje pogląd Dyrektora ARiMR, że grunty rolne zgłaszane przez stronę postępowania, są zarządzane przez tą samą osobę – P. M.,

a grunty zgłaszane do płatności odrębnie przez P. M. oraz spółki,

w których jest on wspólnikiem, nie stanowią gospodarstw samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Wręcz przeciwnie, wzajemne powiązania osobowe oraz biznesowe dają podstawy do twierdzenia, że podmioty te zostały zawiązane przez P. M. oraz grupę osób z nim związanych jedynie w celu stworzenia warunków do otrzymania nienależnych płatności.

Przemawia za tym również struktura organizacyjna spółek, w których P. M., R.M.(ówczesna małżonka) mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek albo bezpośrednio, będąc jej wspólnikami, bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółek, np. prokurenta lub prezesa zarządu, względnie pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są wymienione osoby. Dodatkowo P. M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Firma ta jest wykonawcą prac agrotechnicznych na deklarowanych przez podmioty działkach.

Organy zebrały kompletny, zdaniem Sądu, materiał dowodowy i na jego podstawie poczyniły prawidłowe, niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące nie tylko sposobu tworzenia spółek, ale i porozumień w sprawie przeniesienia posiadania deklarowanych do płatności działek. Przeanalizowały szczegółowo wskazane wyżej istniejące powiązania osobowe, rodzinne, majątkowe, pełnione przez P. M. funkcje w spółkach, rejestracji tworzonych podmiotów pod kątem wskazywania siedziby spółek tożsamych z miejscem zamieszkania skarżącego. Nadto organy orzekające wskazały na nieograniczoną decyzyjność P. M..

Organy orzekające słusznie wywiodły, iż powiązania organizacyjne pomiędzy spółkami przejawiają się także w swobodnym i niezależnym od miejsca położenia działek przenoszeniu posiadania działek rolnych. Wykazały, iż poszczególne działki rolne deklarowane były w kolejnych latach przez różne spółki i samego P. M., przy czym potwierdzeniem ewentualnego przeniesienia posiadania działek rolnych były oświadczenia, gdzie w imieniu różnych spółek występowały te same osoby. Pomiędzy wymienionymi w treści kontrolowanych rozstrzygnięć podmiotami występują powiązania o charakterze osobowym oraz organizacyjnym, co prowadzi do słusznego stanowiska, że podmioty te nie prowadzą samodzielnie działalności rolniczej, a jedynym celem ich utworzenia było uzyskanie nienależnych płatności.

Działalność spółki w istocie była prowadzona na rachunek P. M., choć pod względem formalnym ryzyko prowadzonej przez nią działalności, jak również przez inne spółki cywilne i spółki z o.o., tworzone przez P. M. oraz osoby powiązane z nim rodzinnie, obciążały te spółki. Działalność rolna P. M. była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To P. M. uzyskiwał bowiem przychody oraz ponosił wydatki związane z przedmiotową działalnością, a więc, jak słusznie wywiodły organy, był on posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni w formie spółek cywilnych i spółek z o.o. Wynikający w tej sprawie mechanizm działania wskazuje, zdaniem Sądu, na zamierzoną już w momencie powoływania spółek koordynację stworzenia sztucznych charakterem warunków wymaganych do otrzymania płatności.

W ocenie Sądu, ww. okoliczności i mechanizm tworzenia spółek przez tę samą grupę osób, które to podmioty występują o te same płatności oraz zamierzona koordynacja pomiędzy tymi podmiotami pozwalają uznać, że oba elementy (obiektywny i subiektywny) stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, o których mowa w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C–434/12, zostały szczegółowo przeanalizowane i stwierdzone przez organy administracji w przedmiotowej sprawie.

Na podstawie materiału dowodowego zebranego organy orzekające zasadnie wywiodły, iż spółka nie była samodzielnym posiadaczem gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą deklarowane do płatności działki rolne, tylko P. M. jest posiadaczem jednego, spójnego gospodarstwa rolnego, podzielonego pomiędzy poszczególne podmioty. To on prowadził działalność rolną wykonywaną w sposób zorganizowany, ciągły i na własny rachunek, uzyskiwał dochody i ponosił wydatki.

W okolicznościach faktycznych tej sprawy należy również zauważyć, iż skarżąca spółka sama nie prowadziła działalności rolniczej, zatrudniała firmę ([...]), której de facto właścicielem był sam P. M., nie wykazała, czy to na jej ryzyko i rachunek były prowadzone prace rolne, nie wykazała też czy plon był zbierany i jakie było jego wykorzystanie.

W ocenie Sądu orzekającego, prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki kapitałowej, nie może stanowić uzasadnienia dla obchodzenia przepisów prawa, regulujących przyznawanie wsparcia producentom rolnym.

W następstwie poczynionych ustaleń zasadnie organy orzekające uznały, że przyznanie wnioskowanej przez [...]sp. z o.o. płatności byłoby sprzeczne ze wskazanymi w treści uzasadnienia wyroku przepisami prawa.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących błędnego ustalenia stanu faktycznego oraz błędnej oceny materiału dowodowego, Sąd uznał że stanowią one polemikę z ustaleniami organów orzekających, które zostały poparte dowodami zgromadzonymi w sprawie i wskazanymi w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji. W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji zwracał się do spółki z wezwaniem do złożenia wyjaśnień i dokumentów na potwierdzenie prowadzenia przez spółkę odrębnego gospodarstwa rolnego, na które strona nie odpowiedziała. Wobec powyższego należy uznać, iż strona nie wykazała, iż to Spółka na własną rzecz, ryzyko i rachunek prowadziła działalność rolniczą, że to ona ponosiła koszty działalności i osiągała przychody.

Zdaniem Sądu organy orzekające zebrały dowody potwierdzające wydane rozstrzygnięcie, natomiast organ odwoławczy ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, zgodnie z art. 80 k.p.a., nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów. W świetle powyższego należy uznać, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skarżąca nie podniosła żadnych zarzutów merytorycznych dotyczących decyzji Nr [...].

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie naruszyły przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy oraz przepisów procesowych w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.