Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 907/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 30 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 3 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda- Lenczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 roku sprawy ze skargi H. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania H. O., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.), art. 1 ust. 3, art. 2, art. 23a ust. 9, art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114 – dalej jako: ustawa) utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] w sprawie przypisania do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego za okres od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 31 października 2012 r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, na dziecko J. O. za okres od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 31 października 2012 r. oraz jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rok szkolny 2012/2013.

Opisana decyzja wydana została po ustaleniu, iż H. O. wraz z dzieckiem mieszka w Polsce, w okresie od dnia 23 czerwca 2010 r. do dnia 31 marca 2013 r. strona była aktywna zawodowo, nadto od dnia 25 lipca 2009 r. jest uprawniona do renty rodzinnej na dziecko z ZUS I Oddział w Warszawie. Od tego też dnia – 25 lipca 2009 r. – strona ma również przyznane świadczenie z ustawodawstwa brytyjskiego po zmarłym mężu. W oparciu o informacje nadesłane przez instytucję brytyjską organ ustalił, iż zasiłek z tytułu śmierci męża został przyznany H. O. od dnia 25 lipca 2009 r. na podstawie art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/04/WE. I co istotne, świadczenie to należy doliczyć do dochodu rodziny zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy, który stanowi, iż ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także dochody uzyskiwane za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, pomniejszone odpowiednio o zapłacone za granicą Rzeczypospolitej Polskiej: podatek dochodowy oraz składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne i obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne. Uwzględniając powyższe organ stwierdził, iż brytyjskie świadczenie o nazwie Beravement Payment pobierane przez H. O. jest rentą rodzinną (umieszczone jest bowiem w brytyjskim systemie zabezpieczenia społecznego w dziale rent rodzinnych przyznawanych w związku ze zgonem współmałżonka bądź zarejestrowanego partnera cywilnego). Należy je zatem doliczyć do dochodu, co organ uczynił po ustaleniu, iż rodzina strony składa się z dwóch osób. Dochód osiągnięty przez członków rodziny w roku kalendarzowym 2010 stanowiącym podstawę do ustalenia uprawnień do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2011/2012 wyniósł 17389,84 zł oraz dochód w wysokości 2100 zł osiągnięty w okresie od dnia 23 czerwca 2010 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Organ stwierdził, iż dochód rodziny w okresie od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 31 października 2012 r. wyniósł 1624,15 zł miesięcznie co w przeliczeniu daje kwotę 812,07 zł miesięcznie na jednego członka rodziny, jest zatem kwotą wyższą od kryterium dochodowego uprawniającego do świadczenia o kwotę 308,07zł. Wobec powyższego w dniu 5 lutego 2015 r. Marszałek Województwa [...] orzekł o odmowie przyznania H. O. świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 31 października 2012 r. oraz o odmowie przyznania jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2012/2013. Następnie poinformował stronę o wszczęciu postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i w dniu 19 marca 2015 r. Marszałek Województwa [...] orzekł o uznaniu za nienależnie pobrany przez stronę zasiłek rodzinny za okres od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 31 października 2012 r. wraz z dodatkami do tego zasiłku z uwagi na zaistnienie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego powstałej od dnia 25 lipca 2009 r. od którego to dnia stronie przyznane zostało świadczenie z ustawodawstwa brytyjskiego wliczane do dochodu rodziny. Organ wyjaśnił, iż w okresie od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 31 października 2012 r. strona pobierała świadczenia rodzinne nie będąc do nich uprawnionym podmiotem, ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Organ zaznaczył, iż konsekwencją stwierdzenia, iż strona nienależnie pobrała świadczenia rodzinne było orzeczenie o zwrocie tych świadczeń, do czego organ I instancji zobowiązał stronę na mocy decyzji z dnia [...]. Wprawdzie od tego rozstrzygnięcia strona odwołała się, jednakże przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wskazując na regulację art. 30 ustawy i ustalony stan faktyczny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi H. O. zarzuciła naruszenie art. 7-10, art. 77 k.p.a., art. 21, art. 23a ust. 9, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 7 ustawy oraz nierozpatrzenie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie i mających znaczenie dla rozstrzygnięcia. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając skarżąca zakwestionowała kwalifikację uzyskanego od instytucji brytyjskiej świadczenia jako renty rodzinnej, co za tym zaliczenie uzyskanych kwot do dochodu rodziny. Podkreśliła, iż nigdy nie otrzymała od organu I instancji żadnych dokumentów wystawionych przez instytucję brytyjską, na które organ powołuje się w uzasadnieniu decyzji. Wskazała nadto na wyprowadzone przez sądy administracyjne rozróżnienie pomiędzy świadczeniem nienależnym i świadczeniem nienależnie pobranym podkreślając, iż nie działała w złej wierze zatem nie powinna zostać obciążona obowiązkiem zwrotu pobranych świadczeń.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a.

W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...], który orzekł o przypisaniu skarżącej do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego za okres od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 31 października 2012 r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, na dziecko J. O. za okres od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 31 października 2012 r. oraz jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rok szkolny 2012/2013.

Dla wydania zaskarżonej decyzji istotne bowiem było ustalenie, iż w obrocie prawnym pozostaje decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] orzekająca o uznaniu za nienależnie pobrane opisane świadczenia rodzinne. Co więcej, decyzja ta w toku kontroli międzyinstancyjnej została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...]. Nadto nie była poddana kontroli sądowej, gdyż strona skarżąca nie wystąpiła ze stosowną skargą do sądu administracyjnego. I co istotne na obecnym etapie, w aktualnie zakreślonym przedmiocie sprawy, nie może być przedmiotem sporu okoliczność, iż strona skarżąca nienależnie pobrała świadczenia rodzinne. Oznacza to, iż argumentacja skarżącej co do wadliwej kwalifikacji pobranego przez stronę świadczenia rodzinnego jako nienależnie pobranego nie może na obecnym etapie odnieść oczekiwanego skutku. Jak zostało już wywiedzione, sprawa orzeczenia o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne została już ostatecznie zakończona i nie podlega kontroli w tym postępowaniu.

Ostateczna decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane wiąże nie tylko organ przy rozstrzyganiu o obowiązku zwrotu tych świadczeń ale również sąd administracyjny. Aby można było nakazywać zwrot określonych świadczeń, to najpierw należy przesądzić, że były to świadczenia pobrane nienależnie. Dopiero po uprawomocnieniu się decyzji uznającej świadczenie rodzinne za nienależnie pobrane jest możliwe orzekanie w przedmiocie jego zwrotu przez osobę, która je pobrała. Inny jest zakres obu tych postępowań. W postępowaniu o ustalenie nienależnie pobranych świadczeń należy zbadać, czy zachodzą przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt 1-4 ustawy, natomiast w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranych świadczeń bada się między innymi przesłanki z art. 30 ust. 3 i 5 (kwestie terminów). Tym samym stwierdzić należy, że zakres pojęciowy decyzji ustalającej, że świadczenie zostało pobrane nienależnie, a decyzji nakazującej zwrot nienależnie pobranego świadczenia, nie jest tożsamy i o czym innym rozstrzygają takie decyzje (tak WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 200/14 - dostępny, jak i pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl)

Zdaniem Sądu, po wtóre podkreślić należy, iż konsekwencją powyższego jest niedopuszczalność ponownej analizy, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istniały przesłanki do uznania pobranego przez stronę skarżącą świadczenia za świadczenie nienależnie pobrane. Obecnie bowiem organ administracji publicznej zasadnie rozstrzygnął mając na względzie przepis art. 30 ust. 1 ustawy, który jednoznacznie wskazuje, iż osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.

Decyzja o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, podejmowana na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy, poza tym, że może być podjęta dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu świadczenia za nienależne, stanowi jej bezpośrednią konsekwencję i ma charakter związany. Innymi słowy, wobec tego, iż decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane stała się ostateczna, organ jest zobligowany do wydania decyzji o jego zwrocie, zaś niedopuszczalne byłoby wówczas ponowne weryfikowanie, czy świadczenie to spełnia znamiona świadczenia nienależnie pobranego w rozumieniu art. 30 ust. 2 ustawy skoro zagadnienie to zostało już rozstrzygnięte ostateczną decyzją administracyjną (wyrok WSA w Lublinie z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 770/13).

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki do zastosowania przez organy administracji powyższego przepisu i nakazania skarżącej zwrotu wypłaconych jej w okresie od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 31 października 2012 r. świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami. Wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone wnikliwym ustaleniem stanu faktycznego i prawnego, co znajduje odzwierciedlenie w prawidłowej i wyczerpującej argumentacji organu sformułowanej w sposób wymagany przez przepisy procedury administracyjnej. W konsekwencji Sąd uznał działanie organów administracji w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.

LS