Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 197/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 216 ust. 2, art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. G., A. M. i T. G. na decyzję Wojewody z dnia 8 lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Będąca przedmiotem niniejszej sprawy skarga J. G., T. G. i A. M. na decyzję Wojewody z dnia 8 lutego 2017 r. wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 4 grudnia 2015 r. skarżący złożyli w Urzędzie Miasta wniosek o ustalenie, na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 216 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania za przejętą od ich poprzednika prawnego nieruchomość oznaczoną w dacie przejęcia jako działki nr: [..]-[..], k.m. 51 oraz jako działki nr: [..]-[..], k.m. [..],o łącznej pow. 23 862 m2.

Prezydent Miasta wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, pismem z dnia 8 grudnia 2015 r., zawiadomił strony o wszczęciu postępowania na wniosek skarżących.

Rozpoznając złożony wniosek, Prezydent Miasta ustalił, że aktem notarialnym z dnia 17 maja 1954 r. Rep. Nr [..] J. G., działając na podstawie art. 13 ustawy z dnia 25 kwietnia 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz.U. nr 35, poz. 240 z 1948 r.), złożył Skarbowi Państwa ofertę bezpłatnego oddania i przeniesienia własności terenu przeznaczonego pod ulice i zieleńce o łącznej powierzchni około 23 739 m2, wyznaczając termin 12 miesięcy na jej przyjęcie. Wobec nieprzyjęcia przez Skarb Państwa złożonej oferty, aktem notarialnym z dnia 18 stycznia 1971 r. Rep. A Nr [..], J. G. ponowił ofertę bezpłatnego odstąpienia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości zapisanej w KW nr [..] i wyraził zgodę na przyjęcie złożonej oferty w dowolnym czasie. Aktem notarialnym z dnia 4 grudnia 1971 r. Rep. A Nr [..], Skarb Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej przyjął ofertę złożoną w dniu 18 stycznia 1971 r. Z zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego z dnia 14 grudnia 1971 r. wynika, że w dniu 13 grudnia 1971 r. do KW nr [..], utworzonej dla działek nr: [..]-[..] k.m. [..] oraz działek nr: [..] k.m. [..], jako właściciel został wpisany Skarb Państwa.

Prezydent ustalił także, że działki nr: [..]-[..] oraz działki nr: [..]-[..], znajdują się obecnie w granicach działek nr: [..]-[..] (obr. [..]) oraz działek nr: [..]-[..] (obr. [..]).

Ponadto, w oparciu o postanowienie Sądu Powiatowego, Wydział II Cywilny z dnia 31 sierpnia 1971 r. sygn. [..], Prezydent ustalił, że wnioskodawcy są spadkobiercami J. S. G.

Następnie, decyzją z dnia 8 lipca 2016 r. nr [..], wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., Prezydent Miasta wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, Prezydent wskazał, że art. 216 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nakazuje odpowiednie stosowanie m.in. do nieruchomości przejętych w trybie art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli ale tylko przepisów rozdziału 6 działu III ustawy, a więc dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych. Nie odwołuje się natomiast do rozdziału 5 działu III, który reguluje kwestię odszkodowań z tytułu wywłaszczenia. Z kolei, brak jest w ustawie o gospodarce nieruchomościami przepisu na wzór art. 216 ust. 1 i 2, który nakazywałby odpowiednie stosowanie przepisów tej ustawy z zakresu odszkodowań do przypadków przejęcia nieruchomości o innym charakterze niż wywłaszczenie (a takie jest właśnie ratio legis przepisu art. 216 ust. 1 i 2). W przedmiotowej sprawie nie można zaś mówić o wywłaszczeniu nieruchomości w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi bowiem że wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. W przedmiotowej sprawie przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie nastąpiło w oparciu o decyzję administracyjną, lecz w trybie złożenia oferty przez właściciela (w dniu 18 stycznia 1971 r., jako ponowienie oferty z dnia 17 maja 1954 r.) i jej przyjęcia przez Skarb Państwa (w dniu 4 grudnia 1971 r.). W tej sytuacji zastosowania w niniejszej sprawie nie może znaleźć art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w myśl którego wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Również, art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, choć posłużono się w nim pojęciem pozbawienia praw do nieruchomości, z uwagi na umieszczenie go w rozdziale 5 – Odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, znajduje zastosowanie tylko wówczas, jeśli dany stan faktyczny mieści się w definicji wywłaszczenia określonej w art. 112 ust. 2 ustawy. Ponadto, jak wskazał Prezydent, przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie może stanowić samodzielnej podstawy żądania ustalenia odszkodowania i materialnoprawny obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych i obowiązujących podstaw prawnych. W niniejszej sprawie brak jest zaś podstawy materialnej do zastosowania dyspozycji art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brak możliwości zakwalifikowania nabycia przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa jako wywłaszczenia powoduje, że brak jest przepisu prawa materialnego, który mógłby stanowić podstawę żądania ustalenia odszkodowania. Brak przepisu materialnego, na którym może zostać oparte żądanie ustalenia odszkodowania skutkować musi z kolei umorzeniem niniejszego postępowania. Sprawa administracyjna jest bowiem bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego.

Od decyzji z dnia 8 lipca 2016 r. odwołanie wnieśli skarżący domagając się jej uchylenia i podnosząc, że wydana została ona z rażącym naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. - poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie, oraz art. 104 k.p.a. - poprzez jego nieuzasadnione pominięcie przy załatwieniu sprawy.

Uzasadniając podniesione zarzuty, skarżący wskazali, że całkowicie błędne jest rozumowanie organu, który uznał, że nabycie (przejęcie) nieruchomości w trybie art. 13 ustawy z dnia 25 kwietnia 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli, nie było wywłaszczeniem w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także, że żaden przepis tejże ustawy nie przewiduje ustalenia odszkodowania za taki sposób przejęcia nieruchomości. Art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwarza możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania w takich przypadkach, gdzie przewidziane przez akt normatywny będący, podstawą wywłaszczenia odszkodowanie nie zostało ustalone, a mamy do czynienia z wywłaszczeniem w rozumieniu obecnej Konstytucji oraz obecnie obowiązujących przepisów o wywłaszczaniu.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 8 lutego 2017 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej z dnia 8 lipca 2016 r.

W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda wyjaśnił, że podstawę prawną aktów notarialnych dotyczących przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości stanowił przepis art. art. 13 ustawy z dnia 25 kwietnia 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz.U. nr 35, poz. 240 z 1948 r.), zgodnie z którym właściciel nieruchomości podlegającej podziałowi, obowiązany jest odstąpić bezpłatnie na własność gminy gruntu – przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego pod ulice, place, drogi – na cele użyteczności publicznej, jak również na cele przyszłej polityki terenowej osiedla w ilości, nie przekraczającej 20 % wartości wszystkich działek, obliczonej w myśl art. 16, przy czym bezpłatne odstąpienie gruntów na własność gminy wolne jest od podatku od nabycia praw majątkowych, a koszty sporządzenia umów o przeniesieniu własności obciążają gminę. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego, Wojewoda stwierdził, że Prezydent prawidłowo uznał wniosek skarżących o ustalenie odszkodowania za bezprzedmiotowy, bowiem utrata własności nieruchomości w wyniku zawarcia umowy cywilnoprawnej nie daje podstaw do ubiegania się o ustalenie w postępowaniu administracyjnym odszkodowania z tytułu utraty prawa własności, na podstawie przepisów dotyczących wywłaszczenia nieruchomości. Brak jest podstawy prawnej do ustalenia w postępowaniu administracyjnym odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, w związku z utratą własności nieruchomości w wyniku umowy cywilnoprawnej. Gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości.

Jednocześnie, Wojewoda wskazał, że wyroki powołane w odwołaniu dotyczą odmiennego stanu faktycznego niż w niniejszej sprawie, bowiem nie mówią o przejściu prawa własności nieruchomości w drodze cywilnej, tylko o jej wywłaszczeniu w drodze decyzji lub z mocy prawa.

We wniesionej do Sądu skardze skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, podnosząc, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem: art. 138 § 2 k.p.a. – poprzez uchylenie się od jego zastosowania, w sytuacji gdy stan faktyczny sprawy nakazywał organowi odwoławczemu uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, a także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – poprzez błędne jego zastosowanie, z całkowitym pominięciem sytuacji określonej przepisem art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Uzasadniając podniesione zarzuty, skarżący stwierdzili, że nieruchomość została przejęta przez Skarb Państwa na podstawie aktu notarialnego w trybie art. 13 ustawy z dnia 25 kwietnia 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz.U. nr 35, poz. 240 z 1948 r.). Odszkodowanie nie zostało jednakże ustalone, gdyż zgodnie z treścią tegoż art. 13 właściciel nieruchomości obowiązany był odstąpić bezpłatnie na własność gminy grunty przeznaczone pod ulice, place i drogi w ilości nie przekraczającej 20 % wartości wszystkich działek. Skarżący wskazali, że zgodnie z art. 216 ust. 2 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomości nabyte na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 kwietnia 1948 r. traktować należy jako nieruchomości wywłaszczone w stosunku, do których winien mieć zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto, w ocenie skarżących, art. 129 ust.5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nakazuje ustalenie odszkodowania za każdą nieruchomość, noszącą cechę nieruchomości wywłaszczonej, także wtedy, gdy jej wywłaszczenie, przejęcie lub nabycie dokonane zostało przed dniem 1 stycznia 1998 r., a odszkodowanie za odjęcie prawa własności nieruchomości nie zostało ustalone, niezależnie od przyczyn jego nieustalenia, tj. także wtedy, gdy przepis będący podstawą wywłaszczenia nie przewidywał odszkodowania za nieruchomość. Organ odwoławczy, nie dokonując w ogóle analizy treści przepisu art. 129 ust.5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i pomijając powinność jego uwzględnienia w niniejszej sprawie, całkowicie niezasadnie uznał, iż sprawa ma charakter cywilny, podlegający kognicji sądów powszechnych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja Wojewody z dnia 8 lutego 2017 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej z dnia 8 lipca 2016 r., są zgodne z prawem.

Podstawę prawną wydanych decyzji stanowił art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Postępowanie wszczęte na wniosek skarżących o ustalenie odszkodowania za przejętą bezpłatnie przez Skarb Państwa od ich poprzednika prawnego aktami notarialnymi z 1971 roku nieruchomość, oznaczoną w dacie przejęcia jako działki nr: [..]-[..] oraz jako działki nr: [..]-[..], o łącznej pow. 23 862 m2 - jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.

Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2016 r., str. 491). Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2225/01, Lex nr 82196). Przy czym, bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z istnienia przesłanki podmiotowej bądź też przesłanki przedmiotowej w prowadzonym postępowaniu. W szczególności, gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania, można mówić o braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia. Podobnie jest w przypadku braku przesłanki podmiotowej, a więc w sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt. VIII SA/Wa 537/16, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, które uznały, że brak jest podstaw prawnych do przyznania skarżącym odszkodowania za przejętą bezpłatnie przez Skarb Państwa od ich poprzednika prawnego nieruchomość, na podstawie art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz.U. z 1948 r., nr 35, poz. 240).

Instytucję odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości reguluje obecnie ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147) w rozdziale 5 działu III (art. 128 – art. 135). Brak jest jednakże w tej ustawie przepisu, który uprawniałby do zastosowania przepisów rozdziału 5 działu III powołanej ustawy w stosunku do gruntów odstąpionych bezpłatnie na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r.

Art. 216 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi bowiem, że jedynie przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie: art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. poz. 240 oraz z 1957 r. poz. 172). Przepis ten odsyła więc jedynie do odpowiedniego stosowania przepisów normujących zwrot wywłaszczonych nieruchomości.

Również zakresem normy prawnej określonej w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zostały objęte sytuacje odjęcia prawa własności do nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli. Zgodnie bowiem z tym przepisem przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwo rolne na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przeszły na własność państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych właścicieli, prowadzący gospodarstwo, zostali pozbawieni faktycznego władania wspomnianym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r. (ust. 1). Przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.

Dlatego też, również art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie z tym przepisem starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się ponadto, że art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma jedynie charakter procesowy, a nie materialnoprawny, nie jest zatem samoistną podstawą do ustalenia odszkodowania. Obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych podstaw prawnych. Zatem ustalenie odszkodowania może nastąpić, jeżeli obecnie obowiązujące przepisy prawa materialnego przewidują przyznanie odszkodowania za określony sposób lub formę pozbawienia praw do nieruchomości w przeszłości. W każdym przypadku należy ocenić, czy pozbawienie praw przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nastąpiło w takiej formie prawnej lub przy zastosowaniu takiej instytucji prawnej, która znajduje odzwierciedlenie w obecnie obowiązującej formie przejmowania praw do nieruchomości. Warunkiem zastosowania instytucji, o której mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 jest uprzednie stwierdzenie, że doszło do pozbawienia prawa własności, za które należało się odszkodowanie. Jeżeli do wywłaszczenia doszło w oparciu o przepis, który przewidywał przejęcie na własność Skarbu Państwa określonego mienia bez odszkodowania, to nie można do skutków takiego przejęcia stosować art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 11/15, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Norma art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stworzona została przede wszystkim po to, aby stworzyć możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania w takich przypadkach, gdzie przewidziane przez akt normatywny będący podstawą wywłaszczenia odszkodowane nie zostało ustalone a mamy do czynienia z wywłaszczeniem w rozumieniu obecnej Konstytucji i obowiązującej od 1 stycznia 1998 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami ale także do przypadków, kiedy obowiązujący akt prawny przewidywał takie wywłaszczenie bez odszkodowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt I OSK 90/14, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ustawa z dnia 25 czerwca 1948 o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli nie zawierała przepisu mogącego stanowić podstawę do wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte na podstawie art. 13 tej ustawy. Przepis ten stanowił zaś, że właściciel nieruchomości, podlegającej podziałowi, obowiązany jest odstąpić bezpłatnie na własność gminy grunty - przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego pod ulice, place, drogi - na cele użyteczności publicznej, jak również na cele przyszłej polityki terenowej osiedla w ilości, nie przekraczającej 20% wartości wszystkich działek, obliczonej w myśl art. 16 (ust. 1). Bezpłatne odstąpienie gruntów na własność gminy wolne jest od podatku od nabycia praw majątkowych, a koszty sporządzenia umów o przeniesieniu własności obciążają gminę (ust. 2).

Co więcej, nie tylko ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. nie daje podstaw do rozstrzygnięcia o żądaniu przyznania odszkodowania lecz również regulacje prawne obowiązujące po utracie mocy ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. (co miało miejsce w dniu 1 września 1972 r. tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach), a przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., nie przewidywały możliwości zwrotu czy zadośćuczynienia za grunty utracone w oparciu o art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 941/11, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy uznać należy, że w aktualnym porządku prawnym nie ma podstaw prawnych do wydania orzeczenia w przedmiocie odszkodowania za grunty odstąpione bezpłatnie na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. i tym samym do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku strony o jego ustalenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 498/12, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Żadne przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami w tym art. 129 ust. 5 pkt 3, nie rozszerza zakresu stosowania jej przepisów dotyczących ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości do nieruchomości odstąpionych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli, tak jak ma to miejsce w przypadku przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 710/08, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał wniesioną skargę za niezasadną i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł o jej oddaleniu.