Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1070/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2017 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] marca 2017r. [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców działając na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a, art. 315 ust. 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1990) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatela [...], pana K. A., w sprawie małoletniego syna – J. A., od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...].09.2016r. nr [...] orzekającej o zobowiązaniu w/w. małoletniego cudzoziemca do powrotu w terminie 15 dni, od dnia doręczenia niniejszej decyzji i zakazie jego ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji, terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli małoletni cudzoziemiec w terminie określonym w decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu i orzekł o określeniu terminu dobrowolnego powrotu do 15 dni od dnia doręczenia decyzji. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wobec małoletniego została wydana ostateczna decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy oraz odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i nie opuścił on terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 w/w. ustawy, który stwierdza, że cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona.

Wobec powyższego Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] decyzją z dnia [...].09.2016r. nr [...] orzekł m.in. o zobowiązaniu w/w. małoletniego cudzoziemca do powrotu w terminie 15 dni. Przedmiotowa decyzja została doręczona przedstawicielowi ustawowemu (ojcu panu K. A.) w dniu 03.10.2016 r. W ustawowym terminie, przedstawiciel ustawowy małoletniego złożył za pośrednictwem operatora pocztowego oraz organu I instancji odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i udzielenie jego rodzinie zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. Jednocześnie wskazał on, iż zaskarżona decyzja narusza art. 348 ust. 1 pkt a oraz ust. 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach, poprzez nieprawidłowe uznanie, że zobowiązanie do powrotu do kraju pochodzenia nie stanowiłoby zagrożenia dla życia, zdrowia lub bezpieczeństwa osobistego, a także narusza ona prawa dziecka w rozumieniu Konwencji o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989 r. w stopniu zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Ponadto uznanie przez organ orzekający, że zaskarżona decyzja nie naruszałaby prawa do życia rodzinnego - w oparciu o uznanie - że powrót do [...] nie będzie stanowił zagrożenia, w sytuacji, gdy cała rodzina cudzoziemca przebywa na terenie Polski już od wielu lat, dzieci korzystają z polskiego systemu edukacji, prawidłowo integrując się z polskim społeczeństwem, a w ich sprawach nadal toczą się odrębne postępowania administracyjne i sądowo-administracyjne, jest w jego ocenie niewłaściwa.

Rozpoznając odwołanie na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, że małoletni J. A. przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wraz z w/w. rodzicami oraz trojgiem małoletniego rodzeństwa. Rodzice małoletniego J. A. po raz pierwszy wjechali do Polski w dniu 22.05.2011 r. Podczas przekraczania granicy pan K. A. złożył za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] wniosek o nadanie statusu uchodźcy (aktualnie wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej). Przedmiotowym wnioskiem została objęta wówczas jego małżonka pani E. A. oraz dwoje małoletnich dzieci: A. A. i S. A. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...].08.2011 r. Nr [...] orzekł o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W wyniku złożonego odwołania Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...].01.2012 r. Nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Cudzoziemiec zaskarżył przedmiotową decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 11.04.2012 r. odrzucił skargę.

W dniu [...].01.2012 r. pan K. A. złożył za pośrednictwem Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy (aktualnie wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej). Przedmiotowym wnioskiem została objęta również jego w/w. małżonka oraz dwoje małoletnich dzieci. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...].07.2012 Nr [...] umorzył postępowanie z powodu niedopuszczalności wniosku. Cudzoziemiec nie podjął przesyłki w terminie, gdyż opuścił wbrew przepisom terytorium Polski, udając się do [...], a następnie [...], gdzie również złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy (aktualnie wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej). W dniu [...].11.2012 r. pan K. A. wraz z małżonką i małoletnimi dziećmi został przekazany przez przejście graniczne w [...] stronie polskiej. W dniu [...].11.2012 r. złożył za pośrednictwem Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej trzeci wniosek o nadanie statusu uchodźcy (aktualnie wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej). Przedmiotowym wnioskiem została objęta jego w/w. małżonka oraz dwoje małoletnich dzieci. W związku z faktem, iż w trakcie trwania powyższej procedury urodził się syn cudzoziemca – J. A., zgodnie z ówczesnym art. 25 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 680), został on objęty wnioskiem ojca o nadanie statusu uchodźcy (aktualnie wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej). Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...].03.2013r. Nr [...] umorzył powyższe postępowanie z powodu niedopuszczalności wniosku. W wyniku złożonego odwołania Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...].06.2013 r. Nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Cudzoziemiec zaskarżył przedmiotową decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem sygn. akt IV SAlWA 1906/13 z dnia 10.10.2014 r. oddalił skargę.

W tym miejscu należy wskazać, iż art. 48 ust. 4 pkt 1 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stanowił, że cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy, w przypadku gdy decyzja zawiera orzeczenie o wydaleniu. Pan K. A. nie opuścił jednak wraz z rodziną terytorium Polski, a w dniu [...].07.2013 r. złożył za pośrednictwem Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej kolejny - czwarty wniosek o nadanie statusu uchodźcy (aktualnie wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej). Przedmiotowym wnioskiem została objęta także jego małżonka oraz troje małoletnich dzieci, w tym strona niniejszego postępowania – J. A. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...].07.2014 r. Nr [...] umorzył postępowanie, gdyż cudzoziemiec zadeklarował chęć dobrowolnego powrotu wraz z rodziną do kraju pochodzenia. Pan K. A. nie powrócił jednak wraz z rodziną do [...], lecz wbrew przepisom prawa kolejny raz przekroczył wbrew przepisom granicę udając się do [...], a następnie [...], skąd w dniu [...].03.2016 r. zostali oni przekazani przez przejście graniczne w [...] stronie polskiej. Tego samego dnia cudzoziemiec złożył oświadczenie o dalszym zamiarze ubiegania się o ochronę międzynarodową. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...].09.2016r. Nr [...] postanowił umorzyć postępowanie ze względu na niedopuszczalność wniosku.

W dniu [...].07.2016 r. pan K. A. wraz z małżonką, panią E. A. i małoletnim synem J. A. zgłosił się do Placówki Straży Granicznej w [...]. Wobec cudzoziemców została przeprowadzona kontrola legalności pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w wyniku której stwierdzono, że małoletni J. A., zamieszkały wraz z rodziną w m. [...] k. [...], nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i w przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach.

Zgodnie bowiem z w/w. przepisem, cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni, od dnia w którym decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. Jak zostało wyżej wskazane, w dniu [...].03.2013 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał bowiem decyzję Nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy z powodu niedopuszczalności wniosku, która to decyzja została ostatecznie utrzymana w mocy przez Radę do Spraw Uchodźców decyzją Nr [...] z dnia [...].06.2013 r. Powyższe rozstrzygnięcie organu II instancji zostało skutecznie doręczone przedstawicielowi ustawowemu małoletniego w dniu [...].07.2013 r. W związku ze złożoną skargą, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem sygn. akt IV SA/WA 1906/13 z dnia 10.10.2014 r. oddalił skargę.

W świetle powyższego zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach, organ stwierdził zasadność wydania zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu nie ulega bowiem wątpliwości, że małoletni przebywa wraz z rodzicami w Polsce, pomimo faktu, iż Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję Nr [...] z dnia [...].03.2013 r. o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy z powodu niedopuszczalności wniosku, która to decyzja została następnie utrzymana w mocy przez Radę do Spraw Uchodźców decyzją Nr [...] z dnia [...].06.2013 r. W sprawie została więc wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 16 lit a ustawy o cudzoziemcach.

Jednocześnie organ wskazał, że w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zostały wyszczególnione okoliczności stanowiące negatywne przesłanki w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu.

W ocenie jednak organu w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w tym przepisie. Brak jest bowiem podstaw do uznania, że po powrocie do kraju pochodzenia małoletni cudzoziemiec, będzie narażony na zagrożenia wymienione w powyższych przepisach. Organy administracji publicznej odmówiły nadania rodzicom w/w. małoletniego oraz jego rodzeństwu statusu uchodźcy, odmówiły udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekły o wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W wyniku postępowania przeprowadzonego przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] zapadła zatem decyzja o zobowiązaniu małoletniego do powrotu. Wskazano, iż ani z informacji zawartych w protokole przesłuchania ojca małoletniego, pana K. A., przeprowadzonego przez funkcjonariusza Placówki Straży Granicznej w [...] w dniu [...].07.2016 r., ani też treści odwołania od decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania, nie wynika, aby w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, istniały wobec jego rodziny zagrożenia, o których mowa wart. 348 pkt 1 w/w. ustawy. Cudzoziemiec nie wskazał, aby było tam zagrożone ich prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, ani też aby mogli oni zostać poddani torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu.

W kontekście prawa małoletniego J. A. do ochrony jego życia rodzinnego, o którym mowa art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, organ wyjaśnił, że istotną kwestią jest fakt, iż żaden z tych aktów prawnych nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez rodziców cudzoziemca wyboru kraju, w którym mieliby oni zamieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie w tym kraju rodziny. Powyższe przepisy nie gwarantują prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemców w kraju goszczącym. Przepisy w/w. Konwencji nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania ich pobytu w formie przez nich wybranej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. Dopuszczalność ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego będzie zaś uzależniona od okoliczności konkretnego przypadku. Mając na uwadze okoliczność udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych uwzględnioną w art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach organ wskazał, iż w orzecznictwie ETPCz rozumienie pojęcia "życie rodzinne" co do zasady dopowiada związkom pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np.: małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do twierdzenia, że w przypadku zobowiązania w/w. małoletniego cudzoziemca do powrotu, więzy rodzinne pomiędzy nimi, a pozostałymi członkami jego rodziny, zostaną zerwane lub istotnie ograniczone. W przedmiotowej sprawie istotny jest fakt, że członkowie rodziny małoletniego, tj. jego ojciec, matka, a także dwoje małoletniego rodzeństwa otrzymali decyzję o wydaleniu/zobowiązaniu do powrotu. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, zobowiązanie do powrotu także małoletniego J. A. nie naruszy jego prawa do życia rodzinnego, jak też prawa do życia prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

W ocenie organu orzekającego, ze względu na wiek cudzoziemca (4,5 roku), brak jest podstaw do twierdzenia, że zintegrował się on z polską społecznością na tyle, że powrót do kraju pochodzenia będzie stanowił zagrożenie dla jego rozwoju psychofizycznego. Również fakt, iż jak wynika z treści opinii Nr [...] wydanej przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w [...], małoletni J. A. wymaga wczesnego wspomagania rozwoju, a także objęcia terapią logopedyczną i behawioralną, nie stanowi przesłanki do odstąpienia od orzeczenia o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Jak wynika bowiem z opracowań Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC nr [...] z dnia [...].04.2016 r. oraz nr [...] z dnia [...].05.2016 r. państwo [...] pokrywa prawie w pełni koszty leczenia na poziomie opieki podstawowej oraz większość kosztów leczenia specjalistycznego i szpitalnego. Jednocześnie należy wskazać, iż od 2009 roku w [...] jest prowadzony państwowy, kliniczny program zdrowia psychicznego (dotyczący również dzieci), którego celem jest diagnostyka zaburzeń emocjonalnych i behawioralnych. W związku z powyższym podjęto szereg działań mających na celu przygotowanie lekarzy i innych specjalistów do pracy z osobami z w/w. zaburzeniami rozwojowymi. Z przedmiotowego materiału wynik także, iż w całej [...] działa kilka państwowych, jak i prywatnych ośrodków zajmujących się leczeniem i rehabilitacją osób z zaburzeniami rozwojowymi. W tym miejscu warto wskazać, iż jednym z nich jest [...], które prowadzi filia zakonu duchownego w [...] - [...] w [...]. W centrum tym pracują specjaliści wyszkoleni przez ekspertów europejskich. Jest ono wspierane przez wolontariuszy oraz wyposażone w nowoczesny sprzęt rehabilitacyjny i terapeutyczny. Mając powyższe na uwadze, organ uznał, że małoletni może być poddany odpowiedniej terapii w kraju pochodzenia. Jednocześnie podkreślono, że jak wynika z powyższej opinii wydanej przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w [...], istotnym zaleceniem wobec małoletniego J. A. jest również pedagogizacja jego rodziców, a przez to uświadomienie im potrzeb dziecka, rozwijania jego wiedzy i jej zaspokajania, podejmowania oddziaływań wychowawczych stymulujących jego rozwój społeczno-emocjonalny. W ocenie organu, brak jest podstaw do twierdzenia, ze powyższe działanie nie będzie możliwe do zrealizowania w kraju pochodzenia, gdzie ze względu na tożsamość językową i kulturową, małoletniemu może być dużo łatwiej rozwijać komunikacje werbalną oraz powrócić do właściwego rozwoju społeczno - emocjonalnego.

Biorąc więc pod rozwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, iż sytuacja małoletniego nie uzasadnia udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy pobyt tolerowany, albowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że jego powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z naruszeniem przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego, jak też naruszenia Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie naruszającym jego rozwój psychofizyczny.

Skargę na powyższą decyzję jak również decyzje organu I instancji wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. A. jako przedstawiciel ustawowy małoletniego J. A., domagając się jej zmiany i udzielenia małoletniemu J. A. zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub pobyt tolerowany na terytorium RP oraz cofnięcie zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP . Wydanym decyzjom zarzucił:

1) Naruszenie przepisów proceduralnych tj. art. 7, art. 10 § 1, art. 75 oraz art. 77 ustawy - Kodeks Postępowania Administracyjnego, poprzez nie wzięcie pod uwagę wszelkich wskazywanych przez rodzinę okoliczności mogących stanowić podstawę przyznania nam prawa do pobytu tolerowanego lub prawa do pobytu ze względów humanitarnych na terytorium RP - w sytuacji gdy organ państwowy działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie postępowania oraz biorąc pod uwagę przedstawione przeze nie dowody, a przed wydaniem decyzji rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie,

2) Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 348 ust.1 pkt a) oraz ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 grudnia 20l3r. o cudzoziemcach poprzez nieprawidłowe uznanie, iż zobowiązanie do powrotu do kraju pochodzenia nie stanowiłoby zagrożenia dla życia, zdrowia rodziny, lub bezpieczeństwa osobistego, a także naruszenia praw dziecka w rozumieniu Konwencji o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989r. w stopniu zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu - w oparciu o jednostronne uznanie, że powrót J. A. do [...] nie będzie stanowił żadnego zagrożenia w sytuacji gdy cała nasza rodzina na terenie Polski przebywa już od wielu lat, a dzieci korzystają z polskiego systemu edukacji prawidłowo integrując się z polskim społeczeństwem. Ponadto niesłusznie uznano, że realizacja decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie będzie naruszać prawa do życia rodzinnego w sytuacji gdy cała rodzina przebywa w Polsce, a w sprawie nadal toczą się odrębne postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organy całkowicie pominęły wszelkie przedłożone przez rodziców skarżącego dokumenty na okoliczności związane z zagrożeniem dla rozwoju psychofizycznego dziecka w razie jego powrotu do kraju pochodzenia. Tymczasem tego typu dowody niewątpliwie mają znaczenie z punktu widzenia zapisów art. 348 ust. 1 pkt a) ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach, zgodnie z którymi organ administracyjny winien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności związane z przyznaniem cudzoziemcowi prawa do pobytu ze względów humanitarnych w sytuacji gdy powrót do kraju pochodzenia stanowiłby zagrożenie dla jego życia, zdrowia lub bezpieczeństwa osobistego. Tym samym organ administracyjny naruszył szereg obowiązków związanych z koniecznością podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim doszło do naruszenia obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej, kiedy to organ ustala wszelkie okoliczności mające znaczenie oraz potrzebne dowody (art. 7 k.p.a), a postępowanie organ powinien prowadzić w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a). Ponadto jako dowód organ powinien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a co nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a). Co istotne pouczenia do wydanej decyzji napisane zostały w nieznanym języku ukraińskim. Ponadto wydane decyzje pozostają w sprzeczności z zapisami art. 348 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach. Zgodnie z zapisami ust. 3 tejże ustawy organ administracyjny winien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności związane z ewentualnym naruszeniem rozwoju psychofizycznego małoletnich dzieci mogące nastąpić w konsekwencji ich powrotu do kraju pochodzenia. W przedmiotowej sprawie prowadzonej przez Komendanta Straży Granicznej w [...] przekazano organowi I-instancji szereg dokumentów dotyczących realizacji przez starsze dzieci obowiązku szkolnego, opinii wychowawców, uczestnictwa w zajęciach pozalekcyjnych. Wyjaśniono również, że najmłodszy syn J. ma poważne problemy psychologiczne. Dlatego celem jego rehabilitacji cały czas korzystamy z profesjonalnej pomocy psychologicznej. Organy administracyjne wskazując na w/w okoliczności wyraziły jedynie przekonanie, że okres przebywania dziecka na terytorium RP oraz jego poziom zintegrowania z polskim społeczeństwem nie daje podstaw do przyznania mu prawa do pobytu tolerowanego lub pobytu humanitarnego. Nie wyjaśniono jednak na jakiej podstawie doszło do takich twierdzeń. Czy jest to po prostu opinia organu skutkująca wydaniem decyzji w oparciu o uznanie administracyjne, czy może jednak przy jej wydawaniu posiłkowano się wiedzą fachową z zakresu psychologii i pedagogiki w postaci fachowej więc ustosunkowanie się do wskazanych wyżej kwestii tzn. wyjaśnienie czy i w jakim zakresie tożsamość małoletnich ukształtowana przez ich życie od urodzenia w Polsce i polskim społeczeństwie oraz słaba znajomość języka ojczystego zagrozi dobru dzieci, rozumianemu jako harmonijny rozwój psychofizyczny, czy ewentualne wydalenie do kraju pochodzenia rodziców pozwoli im realizować prawo do nauki. W ocenie strony skarżącej w sprawie organy niesłusznie uznały, że realizacja decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie będzie naruszać prawa do życia rodzinnego całej rodziny, w sytuacji gdy w stosunku do pozostałych członków naszej rodziny toczą się odrębne postępowania administracyjne i sądowo-administracyjne. Tym samym organy obu instancji niesłusznie uznają, że nie ma problemu ewentualnego naruszenia naszego prawa do życia rodzinnego, ponieważ możemy razem zamieszkać w [...]. Taka sytuacja może mieć miejsce, natomiast wymagałoby to od nas rezygnacji z przysługujących nam w Polsce innych uprawnień tj. min. prawa do sądowo-administracyjnej kontroli decyzji organów w przedmiocie procedury uchodźczej.

Za nieuzasadniony w ocenie Strony należy także uznać orzeczenie o zakazie wjazdu na terytorium RP.

W odpowiedzi na skargę organ odniósł się do podniesionych w niej zarzutów i wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowił art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z którym decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej i cudzoziemiec nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i w przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Stosownie zaś do art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy, cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia mu ochrony uzupełniającej ( ... ) stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona.

Z analizy akt sprawy w sposób nie kwestionowany wynika, że małoletni skarżący przebywa wraz z rodzicami w Polsce, pomimo faktu, iż Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję Nr [...] z dnia [...].03.2013r. o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy z powodu niedopuszczalności wniosku, która to decyzja została następnie utrzymana w mocy przez Radę do Spraw Uchodźców decyzją Nr [...] z dnia [...].06.2013 r. W dniu 05 lipca 2013 r., na mocy wyroku, Sygn. akt IV SA/WA 1906/13 z dnia 10 października 2014 r. WSA oddalił skargę. W tym miejscu należy wskazać, iż art. 48 ust. 4 pkt. 1 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 13 czerwca 2003f. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stanowił, że małoletni Cudzoziemiec jest obowiązany (w tej konkretnej sprawie - naturalnie pod opieką rodziców) opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy, w przypadku gdy decyzja zawiera orzeczenie o wydaleniu. Pan K. A. opuścił jednak wraz z rodziną, w tym małoletnim J. A., terytorium Polski. Nie ulega zatem wątpliwości, że małoletni Cudzoziemiec nie wykonał obowiązku wskazanego wart. 299 ust. 6 pkt. 2 ustawy o cudzoziemcach, tj. nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja ostateczna o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia mu ochrony uzupełniającej została doręczona.

W świetle powyższego obligatoryjnym obowiązkiem organów orzekających w sprawie było wydanie zaskarżonych decyzji, chyba, że zastosowanie w sprawie znalazłby art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W przepisie tym zostały bowiem wyszczególnione okoliczności stanowiące negatywne przesłanki w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. I tak zgodnie z tym przepisem, w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1 decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy:

1) posiada status uchodźcy, korzysta z ochrony uzupełniającej lub

2) udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia, lub

3) udzielono mu zezwolenia, o którym mowa wart. 187 pkt. 6 lub 7, lub

4) jest małżonkiem obywatela polskiego albo cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że celem zawarcia związku małżeńskiego lub jego istnienia jest obejście niniejszej ustawy, lub

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy Schengen wydanej w celu, o którym mowa wart. 60 ust. 1 pkt. 23, upoważniającej tylko do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na tym terytorium, zezwolenia, o którym mowa w art. 181 ust. 1, albo zezwolenia, o którym mowa w art. 176, lub

6) udzielono mu zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub

7) posiada zezwolenie pobytowe lub inne zezwolenie uprawniające do pobytu, udzielone przez inne państwo obszaru Schengen, i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że cudzoziemiec nie udał się niezwłocznie na terytorium tego państwa obszaru Schengen po pouczeniu go o obowiązku wyjazdu na terytorium tego państwa, o którym mowa wart. 314, lub

8) jest czasowo oddelegowany w celu świadczenia usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez pracodawcę mającego siedzibę na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej oraz jest uprawniony do przebywania i zatrudnienia na terytorium tego państwa, jeżeli decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu miałaby zostać wydana z uwagi na przebywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim lub ze względu na przekroczenie lub usiłowanie przekroczenia granicy wbrew przepisom prawa, lub

9) może zostać niezwłocznie przekazany do państwa trzeciego na podstawie umowy międzynarodowej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób po uprzednim zatrzymaniu go w związku z przekroczeniem granicy wbrew przepisom prawa, lub

10) może być niezwłocznie doprowadzony do granicy, jeżeli został zatrzymany w strefie nadgranicznej bezpośrednio po nieumyślnym przekroczeniu granicy wbrew przepisom prawa, lub

11) może zostać niezwłocznie przekazany do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej na podstawie obowiązującej w dniu 13 stycznia 2009 r. umowy międzynarodowej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób, lub

12) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zaświadczenia, o którym mowa w art. 170.

13) może zostać przekazany do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej na podstawie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (Dz. Urz. UE L 180 z 29.062013) zwanego dalej "rozporządzeniem 604/2013".

Art. 348 ustawy o cudzoziemcach stanowi z kolei, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.:

a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub b) mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub

c) mógłby być zmuszony do pracy, lub

d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej, lub

2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub

3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

Natomiast zgodnie z art. 351 tej samej ustawy, zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

l) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.:

a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub b) mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub

c) mógłby on być zmuszony do pracy, lub

d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej - w przypadku gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa wart. 349, lub

2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu właściwego do przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i od cudzoziemca, lub

3) może nastąpić jedynie do państwa, do którego wydanie go jest niedopuszczalne na mocy orzeczenia sądu albo z uwagi na rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odmowy wydania cudzoziemca.

W ocenie Sądu wbrew zarzutom podniesionym w skardze, zasadnie organy uznały, że w przypadku Skarżącego nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 303 ustawy o cudzoziemcach, których wystąpienie wykluczałoby wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu. W szczególności w sprawie nie zachodził art. 303 ust. 1 pkt 2, który stanowi, że w przypadkach, o których mowa wart. 302 ust. 1, decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia.

Organy odnosząc się do okoliczności wskazanych w art. 348 pkt 1 ustawy w ocenie Sądu wyjaśniły powyższą kwestię, posiłkując się w tym względzie dowodami zgromadzonymi w toku postępowania o udzielenie m.in. stronie ochrony międzynarodowej jak również posiłkując się dokumentami obrazującymi aktualną sytuację w kraju jej pochodzenia. W konsekwencji w ocenie Sądu zasadnie uznano, że w odniesieniu do strony skarżącej brak było podstaw do uznania, że obecnie zachodzi konieczność przyznania mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Wskazać należy, że warunkiem uznania, iż decyzja o zobowiązaniu do powrotu może naruszać art. 2 do 7 (czy ewentualnie inne) Konwencji Rzymskiej jest stwierdzenie zindywidualizowanego skonkretyzowanego zagrożenia naruszeniem określonych praw poprzez np. wykazanie, że osoba której ona dotyczy znajdzie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia wymienionych w cytowanym artykule zagrożeń w kraju, do którego ma być wydana lub ma wrócić. Przy czym to strona powołując się na zagrożenie naruszenia jej praw chronionych Konwencją Rzymską (art. 2 do 7) powinna wskazać fakty, które czynią jej obawy uzasadnionymi. Nie wystarczy zatem powołanie się na ogólną sytuację w kraju pochodzenia, bez konkretnego, zindywidualizowanego wskazania, iż sytuacja ta w sposób bezpośrednie wpływa na naruszenie praw strony. Innymi słowy, osoba taka winna posiadać określone cechy bądź znajdować się w sytuacji faktycznej bądź prawnej, które warunkować będzie urzeczywistnienie takiego zagrożenia. Sam obraz sytuacji bezpieczeństwa czy też poziomu przestrzegania praw człowieka nie jest w takim przypadku wystarczający, jeżeli nie wykazany zostanie związek z indywidualną sytuacją takiej osoby. Jedynie w przypadku stwierdzenia powszechnego stosowania przemocy bądź innych form poważnego naruszania praw człowieka wobec ludności cywilnej w danym państwie, bez względu na cechy bądź inne czynniki wyróżniające poszczególne osoby możliwe jest uznanie, że cudzoziemiec wydalony do takiego kraju byłby narażony na naruszenia jego praw podstawowych, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Należy podkreślić, iż małoletni Cudzoziemiec, urodził się na terytorium [...] i nigdy nie przebywał w kraju pochodzenia, nie był nigdy prześladowany, w tym prześladowany w warunkach braku możliwości zareagowania władz państwowych na owo prześladowanie. Na ocenę całości sytuacji Cudzoziemca wpływ ma także fakt, że po złożeniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy w RP jego rodzice nielegalnie wyjechali z Polski do innych państw obszaru Schengen, gdzie również zwrócili się o ochronę międzynarodową, co podważa ich wiarygodność jako osób szukających skutecznej ochrony ze strony pierwszego bezpiecznego kraju na swojej drodze. Przedstawiciel skarżącego nie przedstawił także na żadnym etapie postępowania dowodów, które mogłyby potwierdzać istnienie zagrożenia. Można jedynie domniemywać, że zagrożenie to odnosi się do stanu zdrowia psychicznego małoletniego, jednak ze zgromadzonych w tym zakresie dowodów i informacji wynika, że na tym etapie nie zdiagnozowano u skarżącego żadnej, konkretnej choroby, lecz wskazano na szereg zaburzeń związanych z rozwojem relacji społecznych, stabilnością emocjonalną oraz werbalizacją. Z dokumentów załączonych do skargi wynika, że po objęciu go opieką przedszkolną, małoletni robi pewne postępy, co bez wątpienia potwierdza, iż wszczęta terapia przynosi efekty. Jak słusznie jednak wskazał organ odwoławczy, nie ma jednak podstaw do stwierdzenia, aby w kraju pochodzenia, gdzie funkcjonuje system powszechnej edukacji i opieki zdrowotnej, w tym działają ośrodki zajmujące się leczeniem i rehabilitacją osób z zaburzeniami rozwojowymi, nie mogły być kontynuowane podjęta wobec niego działania terapeutyczne. Zasadnie uznano zatem, posiłkując się w tym zakresie danymi z kraju pochodzenia, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielenia małoletniemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych na podstawie art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.

Odnoszące się z kolei do zarzutu naruszenia art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach wskazać należy, że art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie rodziny, konieczności zapewnienia możliwości podtrzymywania stosunków towarzyskich na jego terytorium itd. Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym. Jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie. Należy także nadmienić, że w orzecznictwie ETPCz rozumienie pojęcia "życie rodzinne ogranicza się co do zasady do związków pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np.: małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. W sprawie nie ulega wątpliwości, że małoletni Cudzoziemiec prowadzi w Polsce życie rodzinne z rodzicami i rodzeństwem. Ale wbrew stanowisku zawartemu w skardze, należy wskazać, że z akt sprawy wynika, iż wszyscy członkowie rodziny Skarżącego (rodzice oraz rodzeństwo) zostali już ostatecznymi decyzjami zobowiązani do wyjazdu z Polski. W związku z powyższym, pomimo tego że prowadzi on niewątpliwie w Polsce życie rodzinne, to w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji poprzez wyjazd wraz z rodzicami nie dojdzie do rozdzielenia rodziny. Konsekwentnie nie można uznać aby poprzez zobowiązanie małoletniego Cudzoziemca do powrotu nie zostało naruszone prawo do poszanowania jego życia rodzinnego.

Poprzez zobowiązanie do powrotu małoletniego Cudzoziemca nie zostało naruszone również prawo do poszanowania jego życia prywatnego. Analiza treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wskazuje, że uwzględnił on dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w podobnych sprawach, który wskazuje, że art. 8 Konwencji chroni życie rodzinne jak i życie prywatne rozumiane prawo do ustanowienia i rozwoju relacji z innymi istotami ludzkimi i światem zewnętrznym i niekiedy może obejmować kwestię jednostkowej społecznej tożsamości. Trybunał w przeszłości zaakceptował pogląd, że ogół społecznych więzi pomiędzy osiedlonym imigrantem i społeczeństwem w którym żyje stanowi część pojęcia "życie prywatne". Trybunał podkreślił, że jedynie w niewielu przypadkach osiedlony imigrant nie będzie w stanie wykazać, że jego wydalenie nie będzie ingerowało w jego życie prywatne chronione przez art. 8 Konwencji. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienie z małoletnim, który urodził się podczas pobytu jego rodziców w [...], z uwagi na jego wiek w dacie rozpoznawania sprawy przez organy (4,5 r.) nie można uznać aby zdążył on nawiązać silne więzi z Polską. Jego byt, rozwój uzależniony jest bowiem obecnie od decyzji rodziców. Z akt sprawy nie wynika także aby doszło do integracji z polskim społeczeństwem, na co ma niewątpliwie wpływ wiek Cudzoziemca, jak i problemy rozwojowe. Jego rodzina nie posiada w Polsce majątku trwałego ani źródeł dochodu stanowiących podstawę jej egzystencji, jak wynika z treści skargi przebywał ona w Ośrodku dla Cudzoziemców. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że centrum życiowe małoletniego J. A. i jego rodziny zostało przeniesione do Polski i istnieją obiektywne trudności w powrotnym przeniesieniu go do kraju pochodzenia. Powyższe okoliczności wskazują, że decyzja o zobowiązaniu do powrotu nie narusza jego prawa do poszanowania życia prywatnego. Więzi jakie małoletni Cudzoziemiec ewentualnie nawiązał podczas pobytu w Polsce (np. więzi koleżeńskie w przedszkolu) z uwagi na jego wiek wykluczają możliwość uznania, iż miały one charakter głębszych relacji, wskazujących na wysoki stopień integracji społecznej. Istotne znaczenie ma także fakt związania pobytu Cudzoziemca i jego rodzin w Polsce niemal wyłącznie z postępowaniami w sprawie udzielenia im ochrony międzynarodowej, co wynika z akt sprawy. W przedmiotowej sprawie rodzice małoletniego Cudzoziemca nie mieli zatem realnych podstaw, aby spodziewać się, że będzie mógł on przebywać w Polsce w dłuższej perspektywie czasowej.

Wbrew zarzutom skargi w przedmiotowej sprawie nie zachodzą także przesłanki z art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Zaskarżona decyzja nie narusza praw małoletniego J. A., określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11) w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu. Wprawdzie zgodnie z art. 9 ust. 1 Państwa - Strony zapewnią, aby dziecko nie zostało oddzielone od swoich rodziców wbrew ich woli, jednak ww. regulacja nie może być interpretowana jako bezwzględny zakaz wydalenia cudzoziemca prowadzącego do czasowej separacji z rodzicem. Podobnie art. 3 ust. 1 Konwencji ("we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka"), czy art. 4 ("Państwa-Strony podejmą wszelkie właściwe działania ustawodawczo-administracyjne oraz inne dla realizacji praw uznanych w niniejszej konwencji. Jak zostało już wskazane, w związku z wydaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu rodzice małoletniego Cudzoziemca powinni opuścić terytorium Polski, a zatem nie istnieje ryzyko pozbawienia go kontaktu z rodzicami i opieki rodziców, co niewątpliwie mogłoby wpłyną niekorzystnie na jego rozwój psychofizyczny. Słusznie zatem organy uznały, że powrót do kraju pochodzenia Strony nie będzie miał negatywnego wpływu na jego rozwój psychofizyczny, o ile będzie on nadał przebywał razem z rodzicami. To na nich ciąży bowiem podstawowy obowiązek dbania o prawidłowy rozwój psychofizyczny dzieci. Ani Konwencja o prawach dziecka, ani Konwencja o ochronie praw człowieka nie gwarantują bowiem dzieciom bezwarunkowego prawa do przebywania, nauki w miejscu wybranym przez ich rodziców, tym bardziej w sytuacji gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie nie zalegalizowali oni swojego pobytu na terytorium RP. Należy także zwrócić uwagę, że przesłanka określona wart. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach warunkuje możliwość udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych jedynie jeżeli zobowiązanie do powrotu naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Z opinii nr [...] wydanej przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w [...] o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju z dnia [...] grudnia 2016 r., jak i dołączonych do przedmiotowej skargi dokumentów, wynika zaś, że J. A. cierpi na zaburzenia rozwojowe, jest poddawany terapii i trwa proces diagnozowania jego schorzenia tak przez lekarzy, jak i psychologów. Niemniej jednak informacji z Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UDSC nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. dot. funkcjonowania opieki zdrowotnej w [...] oraz nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. dot. opieki nad dziećmi chorymi na autyzm w [...] wynika niezbicie, że jak zasadnie stwierdził organ odwoławczy ,,(. . .) państwo [...] pokrywa prawie w pełni koszty leczenia na poziomie opieki podstawowej oraz większość kosztów leczenia specjalistycznego i szpitalnego. Jednocześnie należy wskazać, iż od 2009 roku w [...] jest prowadzony państwowy, kliniczny program zdrowia psychicznego (dotyczący również dzieci), którego celem jest diagnostyka zaburzeń emocjonalnych i behawioralnych. W związku z powyższym podjęto szereg działań mających na celu przygotowanie lekarzy i innych specjalistów do pracy z osobami z w/w. zaburzeniami rozwojowymi. Z przedmiotowego materiału wynik także, iż w całej [...] działa kilka państwowych, jak i prywatnych ośrodków zajmujących się leczeniem i rehabilitacją osób z zaburzeniami rozwojowymi. Jednym z nich jest [...], które prowadzi filia zakonu duchownego w [...] - [...] w [...]. W centrum tym pracują specjaliści wyszkoleni przez ekspertów europejskich. Jest ono wspierane przez wolontariuszy oraz wyposażone w nowoczesny sprzęt rehabilitacyjny i terapeutyczny. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu słusznie organy uznały, że małoletni może być poddany odpowiedniej terapii w kraju pochodzenia, zaś z uwagi na powyższe okoliczności, tj. wiek Cudzoziemca i jego indywidualną sytuację, konieczność opuszczenia Polski przez jego rodziców i rodzeństwo oraz całokształt okoliczności sprawy, nie zachodziło realne ryzyko, że poprzez wydanie zaskarżonej decyzji wystąpiło kwalifikowane naruszenie praw dziecka. Jak wskazano bowiem powyżej fakt pobytu w Polsce małoletniego Cudzoziemca przez dużą część dotychczasowego życia wynika z decyzji podjętej przez jego rodziców, którzy zdecydowali się opuścić kraj pochodzenia i przebywają od tego czasu poza jego granicami w warunkach niepewności. Wbrew stanowisku zawartemu w skardze, organy ustaliły, że po wydaniu zaskarżonej decyzji cała rodzina powinna opuścić terytorium Polski, a wyjazd z Polski odbyłby się pod opieką rodziców. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że wpływ ten miałby być tego rodzaju, że rozwój psychofizyczny chłopca był zagrożony w istotnym stopniu. Ponadto z uwagi na mały stopień integracji Cudzoziemca i jego wiek, istnieje duża możliwość jego readaptacji do warunków istniejących w kraju pochodzenia, gdzie będzie miał zapewnioną możliwość rozwoju. W sprawie nie mamy do czynienia z wieloletnim pobytem dziecka w Polsce i jego dalece posuniętą integracją ze społeczeństwem oraz rzeczywistością życiową naszego kraju.

Sąd nie podzielił także zarzutu, iż orzeczony wobec małoletniego Cudzoziemca zakaz ponownego wjazdu jest niezasadny, konieczne jest wskazanie, że zgodnie z przepisami obowiązującej ustawy o cudzoziemcach, orzeczenie w tej sprawie zakazu ponownego wjazdu było obligatoryjne. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uwzględnił jednakże fakt, iż wobec rodziców i starszego rodzeństwa Strony taki zakaz nie został orzeczony, albowiem na mocy wówczas obowiązującej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, takiego zakazu nie orzekano, i orzekł wobec małoletniego Cudzoziemca najkrótszy z możliwych wymiarów zakazu, co zostało wyjaśnione w decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] (s. 11).

Natomiast w kwestii cofnięcia zakazu ponownego wjazdu, należy wskazać, iż stosownie do art. 320 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o cudzoziemcach organ, który wydał decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, na wniosek cudzoziemca (lub jego przedstawiciela ustawowego), w drodze decyzji, może cofnąć zakaz, o którym mowa wart. 318 ust. 1, m. in. jeżeli cudzoziemiec wykaże, że wykonał obowiązki wynikające z decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu lub jego ponowny wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub innych państw obszaru Schengen ma nastąpić ze względu na uzasadnione okoliczności, zwłaszcza ze względów humanitarnych.

Sąd nie podzielił także zarzutów skargi wskazujących na naruszenie szeregu wymienionych w niej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji a przyjęta w niej ocena zgromadzonych dowodów pomimo argumentów zgłaszanych przez Przedstawiciela Skarżącego nie nosi cech dowolności i nie narusza art. 80 k.p.a. Jak wskazano powyżej dla udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych nie może wystarczać jedynie subiektywne przekonanie cudzoziemca lecz obawa przed powrotem do kraju pochodzenia musi być w pewien sposób zobiektywizowana, uwzględniająca realia występujące w kraju pochodzenia cudzoziemca. Nie jest przy tym zasadny zarzut, że organ odwoławczy nie zbadał w sposób wnikliwy przesłanek do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. W sprawie zebrano materiał dowodowy w stopniu dostatecznym i materiał ten został poddany prawidłowej ocenie, co z kolei znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wbrew zarzutom skargi nie zostały pominięte przedstawione w toku postępowania dokumenty dotyczące rozwoju psychofizycznego Skarżącego. Organ odwoławczy uwzględnił m. in. treść opinii nr [...] wydanej przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w [...], z której wynika, że małoletni wymaga wczesnego wspomagania rozwoju, a także objęcia terapią logopedyczną i behawioralną, aczkolwiek jego ocena tego dowodu w zestawieniu z informacjami z kraju pochodzenia była odmienna niż życzyłby sobie tego Skarżący. Organ nie zakwestionował tego, że małoletni Cudzoziemiec może cierpieć na problemy natury rozwojowej i psychologicznej. Nie stwierdził także, że wydając decyzję w której nie udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych, uwzględnił wyłącznie okres pobytu małoletniego w Polsce i poziom jego zintegrowania, lecz całość okoliczności w sprawie, w tym stan zdrowia małoletniego Cudzoziemca (por. s. 8-9 decyzji).

W aktach niniejszego postępowania wbrew zarzutom skargi, brak jest także dokumentów odnoszących się do realizacji przez starsze rodzeństwo Strony obowiązku szkolnego, opinii wychowawców, czy ich uczestnictwa w zajęciach szkolnych, a zatem organy nie miały możliwości odniesienia się do powyższych dokumentów. Niezależnie od tego podkreślić należy, że w przedmiotowym postępowaniu organy nie badały kwestii zobowiązania do powrotu rodziców czy rodzeństwa małoletniego Cudzoziemca. W stosunku do w/w została już bowiem wydana decyzja odmawiająca nadania im statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej, jak również zgody na pobyt tolerowany. Postępowanie w sprawie dotyczyło tylko skarżącego, tym samym organ nie miał obowiązku badania sytuacji całej rodziny, co do której wydane zostały już ostateczne decyzje.

Wskazać także należy, że w toku postępowania przedstawiciel ustawowy Strony miał zapewniony czynny udział w każdym jego stadium, a przed wydaniem decyzji umożliwiono mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wobec powyższego w sprawie nie doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a.

Organy nie miały także bezwzględnego obowiązku uwzględnienia wniosku o przesłuchanie małoletniego J. A. w obecności psychologa. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie nakładają bowiem na organy administracji bezwzględnego obowiązku przesłuchania Strony postępowania. Z art. 86 k.p.a. wynika bowiem, że jeżeli "po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę." Jak wskazuje Andrzej Wróbel w Komentarzu aktualizowanym do art. 86 k.p.a. (Lex), dowód z przesłuchania stron jest dowodem posiłkowym (subsydiarnym), a przez wyczerpanie środków dowodowych należy rozumieć sytuację, w której organ administracji publicznej zgromadził i ocenił wyczerpująco cały materiał dowodowy zgodnie z regułami określonymi w k.p.a., lecz mimo tego pozostały niewyjaśnione istotne okoliczności faktyczne sprawy. Stwierdza on także, że "brak środków dowodowych oznacza taką sytuację, w której organ administracji publicznej i strony postępowania nie dostarczyły dowodów niezbędnych do stwierdzenia istnienia l nieistnienia faktów istotnych dla załatwienia sprawy lub przeprowadzenie dowodu na takie okoliczności faktyczne stało się niedopuszczalne, np. świadek skorzystał z prawa odmowy zeznań. Takie samo zdanie w kwestii przesłuchania strony wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 02 września 2016 r. Sygn. akt II OSK 2659/14 (LEX nr 2143517), gdzie stwierdzono, że przesłuchanie strony ma charakter dowodu posiłkowego, dopuszczanego w sytuacji, gdy organ administracji uzna, że po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku nadal pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy. Nawet jednak w takiej sytuacji organ administracji państwowej może przesłuchać stronę. Tym samym fakt nie przesłuchania strony, nie może być podstawą do stwierdzenia, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa procesowego. Wskazać bowiem należy, że w przedmiotowej sprawie, przesłuchano przedstawiciela ustawowego niespełna 4-letnego wówczas Cudzoziemca, który mógł wypowiedzieć się w istotnych dla jego syna kwestiach. Organ miały zatem podstawy do uznania, że zebrany w toku postępowania zobowiązaniowego materiał dowodowy był wystarczający do stwierdzenia, czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 348 ustawy o cudzoziemcach i nie istniała uzasadniona konieczność przesłuchania małoletniego Cudzoziemca.

Odnosząc się z kolei do podniesionego w skardze zarzutu, iż małoletni J. A. powinien zostać przesłuchany w obecności biegłego psychologa lub psychiatry dziecięcego i w oparciu o to stanowisko organ winien wydać rozstrzygnięcie w sprawie, wskazać należy, że tryb i zasady przesłuchania reguluje Kodeks postępowania administracyjnego w części dotyczącej przesłuchania świadków. Zgodnie z art. 83 § 3 organ administracji publicznej jest zatem obowiązany pouczyć stronę o prawie odmowy poddania się przesłuchaniu i odmowy odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Strona znajdująca się pod władzą rodzicielską, opieką lub kuratelą może być przesłuchana, jeżeli nie ma do niej zastosowania przepis art. 82 pkt 1 k.p.a. W tym ostatnim wypadku organ rozważy, czy przesłuchać stronę albo jej przedstawiciela ustawowego bądź też oboje (por. art. 302 § 2 k.p.c.). Strona poddana przesłuchaniu może odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione wart. 83 § 2 K.p.a. Natomiast w art. 8 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach wskazano, że w protokołach przesłuchania cudzoziemców, w sprawach uregulowanych w ustawie, podaje się imię i nazwisko tłumacza. W ustawie o cudzoziemcach oraz rozporządzeniach wykonawczych do tej ustawy brak jest innych przepisów regulujących kwestię przesłuchań w toku procedury zobowiązaniowej, w tym przesłuchań osób małoletnich. W związku z powyższym należy wskazać, iż udział biegłych w przesłuchaniu nie został uregulowany w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o cudzoziemcach. Analogicznie brak jest także podstaw do przeprowadzenie oceny ewentualnego naruszenia praw dziecka w toku przesłuchania w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że ewentualna opinia biegłego psychiatry, psychologa może stanowić jedynie dowód pośredni w sprawie. To organ administracji, na podstawie zebranego materiału dowodowego, ma zaś obowiązek ocenić, czy do tych istotnych naruszeń praw dziecka może dojść. W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy dokonały zaś właściwej oceny zgromadzonych dowodów, w tym co należy podkreślić, organ odwoławczy odniósł się do opinii nr [...] wydanej przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w [...]. W Sądu przyjęta w zaskarżonej decyzji ocena zgromadzonych dowodów znajduje oparcie w materiale dowodowym ocenionym zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, jak również jest zgodna z wytycznymi wynikającymi z orzecznictwa sądowego w podobnych sprawach. Nie pominięto przy tym tych dowodów mogących przemawiać na korzyść Skarżącego jednak ich wymowa nie wpływała w sposób zasadniczy na ocenę całego materiału dowodowego. Zgromadzone w sprawie dowody zostały właściwie ocenione. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia także wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, które pozwalają Stronie na poznanie powodów podjęcia decyzji dla niej niekorzystnej.

Jednocześnie należy wskazać, iż uchybienie polegające na omyłkowym przetłumaczeniu podstawy prawnej, rozstrzygnięcia i pouczenia decyzji na język [...], w ocenie Sądu nie miało wpływu na rozstrzygnięcie. Skarżący jak wynika z akt sprawy pomimo pouczenia go w obcym języku, właściwie skorzystał z przysługujących mu praw, do zaskarżenia decyzji. Zatem, wprawdzie w sprawie doszło do naruszenia art. 327 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, lecz to naruszenie nie miało wpływu na wynik sprawy.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji skutkującego koniecznością ich uchylenia.

W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.