Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2425/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Stan faktyczny

1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. R. od decyzji Burmistrza Miasta M. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w sprawie przyznania zasiłku celowego - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

2. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że Kierownik Działu Pomocy Społecznej w M. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta M., po rozpoznaniu wniosku M. R., decyzją z dnia [...] października 2011 r. przyznał zasiłek celowy w miesiącu październiku z przeznaczeniem na zakup żywności - w wysokości 300 zł, twierdząc w uzasadnieniu, że M. R. spełnia ustawowe kryterium do przyznania pomocy, jednakże wysokość tej pomocy uzależniona jest od posiadanych środków przez Ośrodek Pomocy Społecznej.

Od decyzji odwołanie złożyła M. R. podnosząc, że musi zapłacić rachunki za energię elektryczną a po uiszczeniu wszystkich opłat pozostaje jej 80 zł na miesiąc, powołała się również na trudną sytuację zdrowotną.

3. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j. t. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) wskazuje na kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, które dla rodziny M. R. wynosi 1053 zł, a ponieważ miesięczny dochód wynosi 829,57 zł, to oznacza, że rodzina spełnia kryterium dochodowe do przyznania pomocy.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia, a osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z powyższego, zdaniem organu wynika, że osoba ubiegająca się o pomoc społeczną winna we własnym zakresie podejmować wszelkie działania w celu poprawienia swojej sytuacji życiowej i materialnej, a ośrodki pomocy społecznej nie mogą ponosić wszystkich kosztów utrzymania wnioskodawcy, szczególnie gdy wnioskodawca ma wyższe wykształcenie i zawód wyuczony. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, a zgodnie z ust. 2, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 445/06 (LEX nr 197469) uznał, że "Przyznanie stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593), to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej".

Zdaniem organu, spełnienie kryteriów do przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że po stronie wnioskodawcy istnieje roszczenie o przyznanie świadczeń w żądanej wysokości. Organ rozpoznając wniosek musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej.

Organ stwierdził, że M. R. otrzymała w 2011 r. co miesiąc pomoc w formie zasiłku celowego: np. w sierpniu - 350 zł, wrześniu - 350 zł, październiku - 300 zł; Ośrodek Pomocy Społecznej opłaca obiady synowi M. R. w szkole, co stanowi koszt około 150 zł miesięcznie; organ wskazał również, że M. R. we wniosku o przyznanie pomocy nie wskazała, w jakiej wysokości tej pomocy oczekuje.

Zdaniem organu przyznana pomoc nie zaspokoi wszystkich niezbędnych potrzeb, jednak nie każdy wniosek o przyznanie pomocy może zostać uwzględniony, ponieważ rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy.

II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu

1. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. R.

W skardze skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację rodzinną i zdrowotną; podała, że jest osobą niepełnosprawną II grupy, samotnie wychowuje dwoje dzieci a mąż jej przebywa w zakładzie karnym; 80 zł, które zostaje skarżącej po opłaceniu wszystkich opłat nie wystarcza na jedzenie. Podniosła również, że nie wskazała, o jaką sumę wnosi, ponieważ każda suma pomogłaby jej.

2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

III. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

2. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Działu Pomocy Społecznej w M. działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta M. z dnia [...] października 2011 r. przyznającą skarżącej M. R. zasiłek celowy na zakup żywności w miesiącu październiku 2011 r. w wysokości 300 zł.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają prawa.

3. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j. t. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia, a osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Uprawnienia wynikające z ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, co oznacza, iż uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej; osoba ubiegająca się o przyznanie pomocy powinna w pierwszej kolejności podejmować samodzielnie wszelkie działania w celu poprawienia swojej sytuacji życiowej i materialnej, i dążyć do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, może jej zostać przyznana pomoc społeczna w postaci określonego zasiłku.

4. Decyzją pierwszoinstancyjną, utrzymaną w mocy przez decyzję drugoinstancyjną, został skarżącej przyznany zasiłek celowy na zakup żywności w miesiącu październiku 2011 r. w wysokości 300 zł.

Zasiłek celowy w myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, wynoszącego od dnia 1 października 2009 r. dla osoby w rodzinie 351 zł. Kwota ta ustalona została rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). Z powyższego wynika, że dla rodziny M. R. kryterium dochodowe wynosi 1053 zł, natomiast, jak wynika z akt sprawy, miesięczny dochód jej rodziny wynosi 829,57 zł, co oznacza, rodzina spełnia kryterium dochodowe umożliwiające przyznanie pomocy.

5. Jak wcześniej wskazano, z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z treści tego przepisu wynika, że chociaż decyzja o przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, to nie może być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy orzekające w sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego.

6. Sąd podziela stanowisko organu, że spełnienie kryteriów do przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że po stronie wnioskodawcy istnieje roszczenie o przyznanie świadczeń w żądanej wysokości. Organ rozpoznając wniosek musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Dodać również należy, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez Ośrodek Pomocy Społecznej środkami pieniężnymi.

Sąd podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 445/06 (LEX nr 197469), cytowanym w zaskarżonej decyzji, uznał, że "Przyznanie stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593), to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej".

W tym miejscu należy również przywołać uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2008 r. I OSK 887/07 (LEX nr 499747), w którym Sąd stwierdził, że "Osoby i rodziny powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dopiero niemożność samodzielnego ich pokonania stanowi przesłankę włączenia się instytucji państwa. Pomoc społeczna ma bowiem charakter uzupełniający. Z kolei zakres tej pomocy uzależniony jest od możliwości organu administracyjnego i osobistej aktywności zainteresowanego. W tej sytuacji samo pozostawanie bez pracy i środków do życia nie stanowi o obowiązku przyznania prawa do zasiłku celowego."

Niniejszy skład orzekający pogląd ten podziela w zupełności.

Wskazać również należy, że z art. 39 ust. 1 ustawy nie wynika indywidualne roszczenie o przyznanie pomocy społecznej w formie w nim przewidzianej. Słusznie wskazał organ, że spełnienie kryteriów do przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że po stronie wnioskodawcy istnieje roszczenie o przyznanie świadczeń w żądanej wysokości, bowiem organ rozpoznając wniosek musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej.

7. Zaskarżoną decyzją przyznano skarżącej M. R. zasiłek celowy na zakup żywności na miesiąc październik 2011 r. w kwocie 300 zł. Z akt administracyjnych sprawy sprawy wynika, że M. R. otrzymała w 2011 r. w miesiącach poprzedzających zaskarżoną decyzję zasiłki celowe - w sierpniu 350 zł, we wrześniu 350 zł, oraz, że pozostaje pod opieką Ośrodka.

Faktem jest, że skarżąca we wniosku o udzielenie pomocy społecznej nie wskazała, w jakiej wysokości zasiłku domagała się, jednakże nie miało to w sprawie istotnego znaczenia, bowiem Ośrodkowi znana była zarówno sytuacja finansowa skarżącej jak i ówczesne możliwości finansowe Ośrodka, determinujące wysokość pomocy, którą można było przyznać. Pomoc przyznana skarżącej zaskarżoną decyzją nie odbiegała znacząco od pomocy przyznanej skarżącej w poprzednich miesiącach.

Zdaniem Sądu, jeśli skarżąca nie wskazała we wniosku o przyznanie pomocy społecznej konkretnej wysokości zasiłku, to nie można czynić organowi zarzutu, że przyznany zasiłek jest zbyt niski.

8. Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został przez organy obu instancji właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

Organy nie uchybiły zasadom postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej oraz celom tej pomocy wskazanym w ustawie z dnia 12 marca 2004 r., i nie można skutecznie postawić zarzutu arbitralności przy podejmowaniu decyzji. To oznacza, że skarga M. R. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco uzasadnione, co oznacza że decyzji tej nie można postawić zarzutu naruszenia prawa.

Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

9. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.