Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 390/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od środków transportowych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1, art. 9 ust. 6
journal: Dz.U. 2018 poz 1445
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.
article: art. 25
journal: Dz.U. 2018 poz 1025
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant starszy referent Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2019 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2017 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz A.C. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2018 r. Wójt Gminy P. określił A. C. zobowiązanie podatkowe w podatku od środków transportowych za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji odniósł się do kwestii swojej właściwości miejscowej wskazując, że we wspomnianym okresie miejscem zamieszkania podatniczki była miejscowość O. [...], znajdująca się na terenie gminy P.. Organ uznał, że wbrew treści korekty deklaracji na podatek od środków transportowych za 2017 r. podatniczka nie przeprowadziła się do miejscowości B. w gminie C..

Wójt wskazał następnie, że A. C. figuruje w rejestrze podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, ze wskazanym adresem zamieszkania O. [...]. Taki sam adres widnieje w ewidencji płatników ZUS (podatniczka dokonała zmiany adresu dopiero 4 czerwca 2018 r.) oraz ewidencji działalności gospodarczej. Z danych GUS wynikało, że w rejestrze REGON figuruje adres O. [...]. Również w dokumentach składanych do urzędu w okresie za jaki toczyło się postępowanie podatkowe wskazywany przez podatniczkę adres zamieszkania to O. [...] (były to korekty informacji podatkowych, odwołanie od decyzji z [...] października 2017 r., kopia przelewu IV raty podatku rolnego i od nieruchomości). Wójt podkreślił, że zmiany danych dotyczących adresu zamieszkania w ww. dokumentach podatnik dokonał dopiero w 2018 r.

Organ pierwszej instancji ustalił, że pod adresem B. skarżąca jest zameldowana od 30 czerwca 2017 r. Faktycznie jednak zamieszkuje pod adresem O. [...]. Powyższe potwierdzało przeprowadzone postępowanie dowodowe. Przesłuchani świadkowie (sąsiedzi) wskazywali, że na nieruchomości w miejscowości B. widywali jakieś osoby, jednak nie potwierdzili zamieszkiwania podatniczki pod wskazywanym przez nią adresem. Potwierdzili jedynie, że podatniczka jest właścicielem tej nieruchomości.

Sołtys wsi A. S. w rozmowie z funkcjonariuszami Policji oświadczyła, że dom pod adresem B. to pustostan przez nikogo nie zamieszkany. Podczas przesłuchania zaś wskazała, że wówczas się pomyliła, a A. C. w okresie objętym niniejszym postępowaniem mieszkała pod adresem B..

Sołtys wsi O. A. G. pierwotnie poinformowała, że A. C. zamieszkuje pod adresem O. [...]. Natomiast w zeznaniach złożonych 14 sierpnia 2018 r. stwierdziła, że w okresie od lipca do grudnia 2017 r. przebywała pod adresem O. [...] i była widywana, ale nie może potwierdzić, że tam zamieszkiwała.

Organ podkreślił, że zeznania tych dwóch świadków nie wniosły nic nowego w sprawie, nadto pozostawały w sprzeczności z innymi dowodami w sprawie.

W celu ustalenia miejsca zamieszkania podatnika organ podatkowy wystąpił do poszczególnych zarządców mediów i udzielenie informacji dotyczących zużycia energii elektrycznej oraz wody. Na nieruchomości O. [...] zużycie wody (zgodnie z odczytami wodomierza zamontowanego w budynku mieszkalnym), według jego analizy za okres I-IV kwartał 2017 r. i I kwartał 2018 r., nie zmniejszyło się w II półroczu w stosunku do okresów poprzednich. Natomiast na posesji w miejscowości B. w okresie od lipca do grudnia 2017 r. w ogóle nie zanotowano zużycia wody, zaś umowa na jej dostarczanie została podpisana dopiero w 2018 r. Ponadto, zużycie energii elektrycznej na posesji pod adresem B. we wskazywanym okresie również było zerowe, zaś umowa na dostawę energii elektrycznej została podpisana dopiero 22 grudnia 2017 r.

Zdaniem organu, powyższe okoliczności wskazywały, że miejscem zamieszkania podatnika jest miejscowość O. [...], a nie B..

Organ nie dał wiary zeznaniom świadków, którzy twierdzili, że w okresie objętym postępowaniem na posesji B. często paliło się światło. Organ wskazał także na zeznania P. Z. - listonosza, który pod adresem B. odbierał korespondencję adresowaną do A. C. podpisując się jako domownik (jak twierdził, czynił tak po telefonicznym uzgodnieniu z A. C.).

Organ podkreślił, że okoliczności sprawy wskazywały, iż centrum życiowe A. C. znajdowało się w miejscowości O..

Decyzją z [...] listopada 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej SKO) uchyliło decyzję Wójta i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu SKO podkreśliło, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na przesądzenie, iż miejscem zamieszkania podatniczki była miejscowość O. [...], a zatem organem właściwym w sprawie podatku od środków transportowych był Wójt Gminy P..

Do argumentacji organu pierwszej instancji SKO dodało, że w miejscowości O. budynek mieszkalny i budynki pozostałe są o podwyższonym standardzie, podczas gdy budynek mieszkalny w miejscowości B., jest o bardzo niskim standardzie. W ocenie SKO, o ile standard budynku nie przesądza o miejscu zamieszkania skarżącej, o tyle jego stan techniczny (np. wyposażenie w media) może świadczyć o tym, czy dany budynek w ogóle nadaje się do zamieszkania. SKO uznał za mało wiarygodne wyjaśnienia składane przez pełnomocnika strony, jakoby do czasu uzyskania przyłącza wody skarżąca korzystała z uprzejmości sąsiadów w zakresie dostępu do wody i z agregatu prądotwórczego do czasu zawarcia umowy z dostawcą energii elektrycznej. Zdaniem SKO, załączona do odwołania dokumentacja fotograficzna, na której utrwalono agregat prądotwórczy, nie mogła stanowić dowodu na okoliczność, że skarżąca w istocie zamieszkuje pod adresem B., gdyż nie sposób przesądzić, iż fotografie wykonano pod tym właśnie adresem (uwidocznione w tle inne urządzenia i nawozy azotowe mogą świadczyć o jego wykonaniu w innym miejscu), jest to urządzenie mobile (przenośne), nadto wytwarzające podczas pracy hałas na poziomie 96 dB, co niewątpliwie utrudnia jego zastosowanie do użytku domowego.

SKO odwołało się do zeznań R. Z. (mieszkającego w odległości ok. 30 m od posesji położonej pod adresem B.), który zeznał, że w jego ocenie skarżąca wraz mężem nie zamieszkują tam na stałe. SKO nawiązało również do wyjaśnień podatniczki i jej męża P. C., którzy podkreślali, że znaczną część czasu spędzają w O., gdzie prowadzą działalność gospodarczą (pozostając tam niekiedy do późnych godzin), gdzie w domu mieszkalnym pod adresem O. [...] gospodarstwo domowe i rolne prowadzą ich dzieci tj. córka A. i syn P., a oni zaś korzystają z części mieszkalnej domu (aczkolwiek twierdzą, w ramach typowych kontaktów z dziećmi) i doraźnie pomagają w prowadzeniu gospodarstwa.

W dalszej części uzasadnienia SKO przytoczyło treść zeznań A. S., która z jednej strony potwierdziła, że w okresie od lipca do grudnia 2017 r. A. C. zamieszkiwała i nadal mieszka pod adresem B., wskazując jednocześnie, iż A. C. nie często tam widuje. Świadek nie potrafiła wyjaśnić dlaczego poprzednio wskazała, że pod adresem B. znajduje się pustostan. A. G. potwierdziła, że A. C. na posesji O. [...] widuje o różnych porach dnia i że tam przebywa, natomiast nie potrafiła odpowiedzieć, czy tam mieszka.

W ocenie SKO, po dokonaniu wnikliwej oceny powyżej wskazanych twierdzeń i dowodów zgromadzonych w sprawie, także z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego, należało uznać, że miejscem zamieszkania skarżącej w roku podatkowym 2017 był adres O. [...], Tym samym określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2017 r. leżało w gestii Wójta Gminy P..

W tych okolicznościach sprawy SKO nie uwzględniło żądania skarżącej dotyczącego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków M. K., J. K., P. C. oraz z przesłuchania strony A. C. gdyż faktycznie miejsce zamieszkiwania skarżącej stwierdzone zostało wystarczająco innymi dowodami.

SKO wskazało następnie powody uchylenia decyzji Wójta, a mianowicie lakoniczne uzasadnienie odnośnie samego określenia zobowiązania podatkowego oraz wydanie decyzji za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2017 r., choć organ winien wydać decyzję za cały rok.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz stwierdzenie nieważności decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz stwierdzenie ich nieważności i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżąca zarzuciła organom podatkowym naruszenie:

1) art. 233 § 2 w zw. z art. 13 § 1 pkt. 1, art. 15 § 1, art. 17 § 1, art. 21 § 1-3, art. 74a, art. 75, art. 81 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej Op) w zw. z art. 9 ust. 7 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1445 ze zm., dalej Upol) w zw. z § 11 ust. 1 pkt 1 i § 14 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 122ze zm., dalej Rozporządzenie), poprzez ich zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy sprowadzające się do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Wójtowi Gminy P. w sprawie ponownego określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2017 r., w sytuacji gdy A. C. na przełomie czerwca i lipca 2017 r. wyprowadziła się z zamiarem stałego pobytu do gminy C., B. i zamieszkuje tam nadal, przez co Wójt Gminy P. nie jest właściwy miejscowo do prowadzenia postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych, a postępowanie wszczęte i prowadzone przez Wójta Gminy P. winno zostać zgodnie z art. 208 § 1 Op umorzone, jako że wyłącznie właściwym w niniejszej sprawie jest Wójt Gminy C.; a w konsekwencji wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości i naruszenie art. 156 § 1 ust. 1 Kpa;

2) art. 17 § 1 Op w zw. z art. 9 ust. 7 Upol w zw. z § 14 Rozporządzenia w zw. z art. 25 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm., dalej Kc), poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że miejscem zamieszkania w stanie faktycznym niniejszej sprawy jest miejscowość, w której skarżąca i jej małżonek P. C. spędzają znaczną część czasu prowadząc działalność gospodarczą (pozostając tam niekiedy do późnych godzin) i doraźnie pomagają dzieciom w prowadzonym przez nich gospodarstwie domowym i rolnym, w sytuacji gdy brak jest tożsamości pomiędzy miejscem pracy i miejscem, w którym odwiedza się dzieci (miejscem zamieszkania dzieci) a miejscem zamieszkania (centrum życiowym) skarżącej; a w konsekwencji niepodjęcie przez organ podatkowy wszelkich koniecznych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w postaci uznania przez organ, że istnieje luka pomiędzy tym, że A. C. na przełomie czerwca i lipca 2017 r. wyprowadziła się z zamiarem stałego pobytu do gminy C., B., podczas gdy umowy z dostawcami mediów (woda i energia elektryczna) były zawarte w terminie późniejszym (umowa na dostawę energii w dniu 22 grudnia 2017 r., umowa na dostawę wody początek 2018 r.) i z tych powodów organ nie mógł dać wiary zeznaniom świadków, którzy twierdzili, że w okresie objętym niniejszym postępowaniem na posesji B. paliło się światło; w sytuacji gdy do czasu zakończenia procedury przyłączenia wody i zawarcia umowy z dostawcą energii do posesji B., A. C. generowała prąd doraźnie za pomocą agregatu prądotwórczego, a wodę pozyskiwała od najbliższych sąsiadów; co było uzasadnione dużą determinacją strony do zmiany miejsca zamieszkania;

3) art. 191 Op, poprzez dowolną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego polegającą na wyprowadzeniu wniosków niewynikających z przeprowadzonych dowodów, w postaci stwierdzenia, że miejscem zamieszkania skarżącej w roku podatkowym 2017 był adres O. [...], tym samym określenie wysokości obowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2017 r. leży w gestii Wójta Gminy P., podczas gdy:

a) wbrew twierdzeniom organu, świadek R. Z. zeznał, że w B. w 2018 r. na pewno "światło widać każdego wieczora", na pytania czy od lipca 2017r. widział Skarżącą i jej męża w B. o różnych porach dnia, czy widział ślady codziennego użytkowania nieruchomości, czy widział samochody na podwórzu, czy widział jak ktoś w miesiącach VII, VIII i IX 2017 r. kosił trawę w B. - odpowiadał twierdząco; na pytanie czy Państwo C. zamieszkują na posesji B., odpowiedział że wydaje mu się, że nie na stałe, ale mógł coś przeoczyć (które to stwierdzenie pominął organ w uzasadnieniu Decyzji);

b) świadek A. S., sołtys miejscowości B., wyraźnie podczas przesłuchania w dniu 14 sierpnia 2018 r. odpowiadając na pytanie nr 7 zeznała, że na posesji w B. zamieszkują Państwo C. (w okresie, którego dotyczy postępowanie lipiec-grudzień 2017 r.), podobnie odpowiedziała na pytanie nr 8 i 9 "Pani A. C. zamieszkiwała w miejscowości B. i mieszka nadal"; świadek sprostowała swoje rzekome oświadczenie, jakie miała złożyć telefonicznie funkcjonariuszom policji, że nieruchomość w B. jest pustostanem, podkreślając, że była wówczas w pracy, nie mogła rozmawiać i została zapewne źle zrozumiana;

c) świadek P. Z. podczas przesłuchania w dniu 14 sierpnia 2018 r. odpowiadając na pytanie nr 4 "Czy wie Pan kto zamieszkiwał pod adresem B. w okresie od lipca do grudnia 2017 r.?", odpowiedział: "Pani A. i Pan P. C.", podobnie odpowiedział na pytanie nr 9, 10, 11 oraz 12;

d) świadek A. G., sołtys miejscowości O., w dniu 14 sierpnia 2018 r. zeznała, że w miejscowości O. znajduje się miejsce pracy A. C. (prowadzona przez nią działalność gospodarcza); nie potwierdziła przy tym jako sołtys wsi O., że skarżąca tam mieszka;

e) świadek D. S. zeznała, że w lato 2017 r. odbyło się malowanie w domu we wsi B., były myte okna, "sprzątali", w oknach są firanki i "nawet ładne kwiaty", w miesiącach od lipca do września 2017 r. "trawa była koszona 2-3 razy", "kosze na śmieci ktoś wynosi", "pan odśnieżał posesję", "światło się pali nawet do 23, jak idę spać", a nadto że świadek nie zna osobiście A. C. "pomimo że jesteśmy z jednej parafii", co winno świadczyć o ustaleniu miejsca zamieszkania A. C. w miejscowości B.;

f) zmiana adresu zamieszkania skarżącej na B. wynika z dowodów rejestracyjnych pojazdów objętych decyzją organu pierwszej instancji; zawiadomienia o zmianie statusu własności nieruchomości w O., M. i D. na podstawie darowizny małżeństwa C. na rzecz córki A. C., zgłoszonych w IV kwartale 2017 r.; deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi A. C. z 4 lipca 2017 r. dot. nieruchomości w gminie C..; dowodu dokonania opłaty z dnia 28 grudnia 2017 r. za gospodarowanie odpadami komunalnymi A. C. dot. nieruchomości w gminie C. za III i IV kwartał 2017 r.; potwierdzenia dokonania przez A. C. opłaty za odbiór odpadów za XII 2017 r. dot. nieruchomości B., gm. C.; pisma z 18 stycznia 2018 r. z Urzędu Gminy C. informujące o błędzie urzędnika co do rzekomego "pustostanu" B., C.; informacji z Komendy Powiatowej w P. z 12 stycznia 2018 r. o zamieszkiwaniu Pani A. C. w gminie C., B.; pisma Komendy Powiatowej Policji w P.u z 30 stycznia 2018 r., z którego wynika, że wskutek czynności sprawdzających funkcjonariuszy policji w dniu 19 stycznia 2018 r. ustalono na podstawie oględzin, że "wjazd oraz posesja były odśnieżone ze śniegu", a na podstawie wywiadu środowiskowego z osobami zamieszkującymi w B. ustalono, że "na posesji B. codziennie przebywają jakieś osoby i przyjeżdżają pojazdy (...) po zapadnięciu zmroku wewnątrz domu świeci się światło" (oświadczenie mieszkańca sąsiadującej posesji B. 9), natomiast w trakcie czynności operacyjnych z 26 stycznia 2018 r. zastano w domu B. P. C., który potwierdził że tam zamieszkuje; deklaracji na podatek od środków transportowych za 2017 r. przedłożonych do Wójta Gminy C.; potwierdzenia realizacji przelewu w kwocie 37.623 zł tytułem należności Pani A. C. za podatek od środków transportowych na rzecz Urzędu Gminy w C.; faktury E. S.A. dot. nieruchomości B., gm. C. wystawionej na A. C. za okres od 22 do 31 grudnia 2017 r.; korespondencji z urzędem: zawiadomień Wójta Gminy P. do Pani A. C., P. C. oraz J. C. (córki) adresowanych na adres nieruchomości w gminie C. (z 20 listopada 2017 r., 21 listopada 2017 r. i 4 stycznia 2018 r.) - również w niniejszej sprawie (potwierdzenia odbioru korespondencji kierowanej do A. C., P. C. na adres B., gm. C.; potwierdzenia nadania korespondencji z 2017 r. (adres skarżącej jako nadawcy B., gm. C.);

- a w konsekwencji niewłaściwą, jednostronną i naruszającą prawo ocenę dowodów zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w postaci uznania przez SKO, że miejscem zamieszkania skarżącej jest O. [...], gmina P., w sytuacji gdy A. C. na przełomie czerwca i lipca 2017 r. wyprowadziła się z zamiarem stałego pobytu do gminy C., B. i zamieszkuje tam nadal, przez co Wójt Gminy P. nie jest właściwy miejscowo do prowadzenia postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych;

4) art. 191, art. 120, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 Op, poprzez dowolną i niezgodną z zasadami doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego, w tym dowodów z dokumentów w postaci:

a) rejestru podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, w którym nadal widoczny jest adres O. [...];

b) aktualizacji miejsca zamieszkania skarżącej z dnia 4 czerwca 2018 r. na B. w ewidencji płatników ZUS;

c) aktualizacji miejsca zamieszkania skarżącej na B. we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej;

d) aktualizacji miejsca zamieszkania skarżącej na B. w rejestrze REGON

- podczas gdy data zmiany faktycznego miejsca zamieszkania nie może być ściśle powiązana z danymi znajdującymi się w rejestrach, o których mowa powyżej, nie korzystają one bowiem z domniemania prawdziwości i nie przesądzają o istnieniu przesłanek do uznania zlokalizowania centrum życiowego A. C. w miejscowości O. (brak corpus i animus); a dane w tych rejestrach są sprzeczne z innymi dowodami znajdującymi się w aktach sprawy, określonych w zarzucie powyżej; zawierających informację/oświadczenia o miejscu stałego zamieszkania skarżącej oraz jej męża P. C. w okresie objętym decyzją organu pierwszej instancji w gminie C., B., w konsekwencji czego doszło do błędnego ustalenia, że A. C. zamieszkuje nadał w O., gm. P., podczas gdy wraz z mężem i córką J. C. wyprowadziła się do wsi B.;

5) art. 21 § 3 Op w zw. z art. 9 ust. 6 pkt. 1-3 i art. 11 ust. 3 Upol w zw. z art. 208 § 1 Op, poprzez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wójtowi Gminy P. w sprawie ponownego określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2017 r. w sytuacji, gdy nie spełniły się przesłanki do jej wydania określone w art. 21 § 3 Op, z tej przyczyny że podatnik, A. C. zrealizowała ciążący na niej obowiązek określony w art. 9 ust. 6 pkt 1-3 Upol w postaci złożenia deklaracji za 2017 r. w gminie właściwej ze względu na aktualne miejsce zamieszkania, a także korektę deklaracji z 30 sierpnia 2017 r. oraz uiściła na tej podstawie należność podatkową w całości, przez co organ podatkowy nie mógł wydać decyzji, w której określił na nowo wysokość zobowiązania podatkowego, skutkiem czego doszło do podwójnego opodatkowania skarżącej podatkiem lokalnym, a w konsekwencji postępowanie w niniejszej sprawie winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe;

6) art. 180 § 1 oraz art. 187 § 1 Op, poprzez oddalenie wniosków dowodowych z przesłuchania świadków M. K., P. C., z przesłuchania strony A. C. oraz świadka J. K., szczególnie w kontekście oświadczenia J. K., syna świadka R.K., która z uwagi na stan zdrowia nie mogła stawić się na wezwanie organu podatkowego, a także zaniechania wezwania J. K. w charakterze świadka w sytuacji, gdy J. K. zadeklarował chęć przystąpienia do złożenia zeznań w niniejszej sprawie, twierdząc że posiada wiedzę o aktualnym miejscu zamieszkiwaniu Państwa C. - "jeśli chodzi o zamieszkanie Państwa C. w miejscowości B., to na pewno tam zamieszkują", a także oddalenia wniosków dowodowych z przesłuchania a w konsekwencji gromadzenie materiału dowodowego w sposób wybiórczy, z naruszeniem zasady bezstronności - ukierunkowany na osiągnięcie celu założonego niejako z góry przez organ; co doprowadziło do wydania decyzji przez organ nieuprawniony wedle zasady właściwości określonej w art. 9 ust. 7 Upol;

7) art. 122, art 180 § 1 i 187 § 1 Op, poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób jednostronny, z pominięciem dowodów mogących świadczyć o innym niż O. miejscu zamieszkania skarżącej w okresie objętym decyzją, tj. zaniechanie przesłuchania Pani A. C., jej męża P. C., dzieci: J., A. oraz P. C., na okoliczność przeprowadzki małżeństwa C. z zamiarem stałego pobytu we wsi B. i pozostawienia części mieszkalnej nieruchomości w O. do zamieszkania dla córki A. C. oraz syna P. C., a w pozostałej części na prowadzenie działalności gospodarczej rolniczej; co w konsekwencji doprowadziło do poczynienia przez organ podatkowy błędnych ustaleń faktycznych opartych na założeniu miejsca zamieszkania skarżącej w gminie P., podczas gdy Skarżąca wyprowadziła się do gminy C. i od przełomu czerwca i lipca 2017 r. zamieszkuje wraz mężem z zamiarem stałego pobytu we wsi B..

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Istota sporu dotyczy tego, czy orzekający w pierwszej instancji Wójt Gminy P. był właściwy miejscowo w sprawie ustalenia A. C. zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2017 r.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 zd. 1 Upol, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych.

Na podstawie art. 9 ust. 6 Upol, podmioty, o których mowa w ust. 1, są obowiązane:

1) składać, w terminie do dnia 15 lutego właściwemu organowi podatkowemu, deklaracje na podatek od środków transportowych na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku;

2) odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia okoliczności mających wpływ na powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego, lub zmianę miejsca zamieszkania, lub siedziby - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tych okoliczności;

3) wpłacać obliczony w deklaracji podatek od środków transportowych - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy.

Stosownie do art. 9 ust. 7 zd. 1 Upol, organem właściwym w sprawach podatku od środków transportowych jest organ podatkowy, na którego terenie znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba podatnika, a w przypadku przedsiębiorstwa wielozakładowego lub podmiotu, w którego skład wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne - organ podatkowy, na terenie którego znajduje się zakład lub jednostka posiadająca środki transportowe podlegające opodatkowaniu.

Skarżąca twierdzi, że na przełomie czerwca i lipca 2017 r. zmieniła miejsce zamieszkania z miejscowości O. na miejscowość B.. Złożyła w związku z tym stosowną korektę deklaracji na potrzeby podatku od środków transportowych. Zdaniem Skarżącej doprowadziło to do sytuacji, w której Wójt Gminy P. przestał być organem właściwym w sprawie jej zobowiązań w podatku od środków transportowych. Organem właściwym stał się natomiast Wójt Gminy C..

Na podstawie § 14 Rozporządzenia, organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach podatku od środków transportowych dla podatników, którzy w trakcie roku podatkowego zmienili miejsce zamieszkania lub adres siedziby, wskutek czego właściwy stał się organ podatkowy inny niż dotychczasowy - jest organ podatkowy właściwy według miejsca zamieszkania lub adresu siedziby od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana miejsca zamieszkania lub adresu siedziby.

Z powołanego przepisu wynika, że jeśli podatnik zmienił miejsce zamieszkania w trakcie 2017 r., to organem właściwym dla tego okresu rozliczeniowego jest wójt gminy, do której podatnik się przeniósł. Dotychczasowy organ przestaje być właściwy miejscowo ze wszystkimi tego konsekwencjami, a więc nie może wszczynać i prowadzić postępowań podatkowych wobec podatnika, orzekać o wysokości zobowiązań podatkowych, nie jest również właściwy w zakresie składania deklaracji, korekt deklaracji oraz przyjmowania wpłat podatku od środków transportowych.

W rozpoznawanej sprawie dotychczasowy organ – Wójt Gminy P. podważa fakt zmiany miejsca zamieszkania przez A. C., a w konsekwencji również uznaje się za organ właściwy w sprawie ustalenia podatniczce zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2017 r.

Organ odwoławczy podziela stanowisko organu pierwszej instancji. Odwołuje się przy tym do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który ocenia, jak twierdzi, zgodnie z zasadami logiki oraz doświadczeniem życiowym.

W ocenie Sądu, stanowisku SKO nie sposób odmówić racji, gdyż niewątpliwie zsadza się ono na racjonalnych przesłankach. Niemniej jednak w tej sprawie nie sposób przywiązywać się wyłącznie do tego co wydaje się logiczne i racjonalne. Analiza akt sprawy, oświadczeń Skarżącej, składanych przez nią pism procesowych odkrywa bowiem dość niecodzienną sytuację, w której nie można uznać za niewiarygodną chęć pozbawienia gminy P. znacznych wpływów podatkowych, nawet za cenę obniżenia standardu życia oraz przyjęcia przez podatniczkę istotnych niedogodności.

Z akt sprawy wynika, że między skarżącą a Wójtem Gminy P. istnieje poważny konflikt, którego eskalacja nastąpiła w toku ustalania jej, w ramach postępowania wznowieniowego, łącznego zobowiązania w podatku rolnym, leśnym i od nieruchomości. Wówczas kilkanaście osób, w tym urzędnicy z Urzędu Gminy i policja, weszło na teren nieruchomości w miejscowości O. w celu dokonania komisyjnego pomiaru budynków. Znamienny wydaje się zwłaszcza udział policji w tych czynnościach, świadczący niewątpliwie o dużym napięciu między skarżącą a Urzędem Gminy P..

Sąd daje wiarę wyjaśnieniom skarżącej, że w związku z tym zdarzeniem mogła powziąć decyzję o zmianie miejsca zamieszkania. Trudno jednak uwierzyć, że uczyniła to w celu uniknięcia podobnych sytuacji w przyszłości. Wszakże właściwość organu w sprawie podatku od nieruchomości nie uległa zmianie. Organem właściwym pozostaje bowiem nadal organ gminy, na terenie której znajduje się dana nieruchomość. W ocenie Sądu, wysoce prawdopodobnym wydaje się natomiast chęć pozbawienia Gminy P. znacznych wpływów z tytułu podatku od środków transportowych.

Ustaliwszy, że skarżąca miała powód aby zmienić miejsce zamieszkania wyjaśnienia wymaga, czy rzeczywiście przeprowadziła się wraz z mężem do miejscowości B.. Istotne jest również to, na ile organ podatkowy może w ogóle ingerować w te kwestie, tj. podważać fakt, że dana osoba mieszka pod wskazanym adresem. Zdaniem Sądu, organ musiałby w tym celu wykazać, że pod wskazanym adresem znajduje się budynek nie nadający się do zamieszkania, albo przedstawić dowody wskazujące na to, iż w tym miejscu nikt nie przebywał, albo przebywał sporadycznie.

Zgodnie z art. 25 Kc, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

O miejscu zamieszkania decydują zatem występujące łącznie dwie przesłanki faktyczne: przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości (corpus, tj. czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego pobytu (animus, tj. czynnik wewnętrzny). Jeśli jedna z tych przesłanek nie jest spełniona, powoduje to utratę miejsca zamieszkania. Zamiar stałego pobytu może przejawiać się poprzez zlokalizowanie w danej miejscowości tzw. stałego ogniska domowego, co oznacza m.in. zakup domu, czy mieszkania. O miejscu zamieszkania nie przesądza wyłącznie samo zatrudnienie w danej miejscowości. Przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu chodzi nie tylko o związki natury ekonomicznej, ale też emocjonalnej, czy rodzinnej. Faktyczne przebywanie w danej miejscowości nie może być rozumiane jedynie, jako pobyt wymuszony koniecznością wykonywania w niej swych obowiązków pracowniczych czy zarobkowych, ale musi mieć ono jednocześnie cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Przebywanie w miejscowości bowiem musi wiązać się ze skupieniem w niej życiowej aktywności, związanej nie tylko z pracą, ale również z rodziną

Skarżąca podnosi, że w miejscowości O. zlokalizowana zostaje jej działalność zawodowa. Mieszkają tam również jej dorosłe dzieci, które prowadzą gospodarstwo rolne. Sama podatniczka wraz z mężem przeniosła się na stałe do miejscowości B..

Z akt sprawy wynika, że do Urzędu Gminy w P. w dniu 16 lutego 2017 r. wpłynęła deklaracja A. C. na podatek od środków transportowych na 2017 r., płatny w dwóch ratach po 30.894 zł każda.

Następnie w dniu 30 sierpnia 2017 r. złożyła korektę wspomnianej deklaracji, której powodem była zmiana miejsca zamieszkania z miejscowości O. na miejscowość B.. Do korekty podatniczka dołączyła zaświadczenie Wójta Gminy C. o zameldowaniu się na pobyt stały w miejscowości B. oraz własne oświadczenie o zmianie miejsca zamieszkania.

W toku postępowania Wójt Gminy P. odwołuje się do licznych dokumentów, z których wynika, że podatniczka dopiero w 2018 r. dokonywała aktualizacji miejsca zamieszkania na potrzeby kontaktów z innymi organami i urzędami.

Zdaniem Sądu, sam fakt niedopełnienia określonych czynności formalnych w kwestii zmiany miejsca zamieszkania w kontaktach z innymi organami nie może przesądzać o tym, że do takiej zmiany nie doszło. Powszechnym jest bowiem chociażby to, że osoby fizyczne o zmianie miejsca zamieszkania informują właściwy urząd skarbowy dopiero w treści kolejnej składanej deklaracji podatkowej. Również zeznania świadków nie dają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie czy skarżąca rzeczywiście w 2017 r. zmieniła miejsce zamieszkania. Faktem jest, że ona oraz jej mąż byli obecni w miejscowości B.. Pytanie czy w 2017 r. zdarzało się to sporadycznie, czy też np. fakt ich nocowania w tej miejscowości stanowił regułę.

Należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy wspomniany budynek w ogóle nadawał się do zamieszkania. Z dokumentacji fotograficznej wynika, że jest to budynek bardzo stary, nieocieplony, a ponadto w 2017 r. pozbawiony dostępu do mediów. Nie mniej jednak małżonkowie C. byli w nim widywani. Świadkowie zeznawali, że paliło tam się światło. Nie można zatem kategorycznie wykluczyć, że podatniczka wraz z mężem nocowali w nim regularnie już w 2017 r. Skarżąca wyjaśnia, że przywykła do ciężkich warunków, gdyż zanim osiągnęła sukces zawodowy mieszkała w podobnych warunkach. Wskazuje, że do czasu podłączenia prądu, uzyskiwała go z agregatu, zaś jeśli chodzi o wodę to korzystała z uprzejmości sąsiadów.

W ocenie Sądu, z niezrozumiałych przyczyn organy orzekające w tej sprawie nie dopuściły do przesłuchania świadków, którzy mogliby te okoliczności potwierdzić. Nie stanowiło przecież problemu przyjęcie zeznań od osób udostępniających podatniczce wodę w celu ustalenia czy takie zdarzenia w ogóle miały miejsce, a jeśli tak, to z jaką częstotliwością.

Organ odwoławczy winien zatem przesłuchać osoby, które mają najlepsze rozeznanie w kwestii tego czy podatniczka rzeczywiście mieszkała pod adresem B., czy też stwarzała jedynie pozory, że tam mieszka. SKO winno zatem przesłuchać zarówno skarżącą jak i jej męża na okoliczność powodów przeprowadzki, warunków panujących w budynku pod wspomnianym adresem, oraz tego w jaki sposób radzono sobie z niedogodnościami. Organ odwoławczy przesłucha również M. K. i J. K. na okoliczność udostępniania skarżącej wody.

Na obecnym etapie postępowania materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje bowiem jednoznacznej odpowiedzi na to, czy podatniczka wraz z mężem przeprowadzili się w 2017 r. do miejscowości B.. Odmawiając przesłuchania wnioskowanych przez stronę świadków organ naruszył zatem art. 188 Op, gdyż bezpodstawnie uznał, że okoliczności, które te zeznania miały potwierdzić zostały dostatecznie stwierdzone innymi dowodami.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej Ppsa), orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd postanowił natomiast w oparciu o art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 Ppsa. Koszty postępowania w tej sprawie stanowiły uiszczony wpis w wysokości 500 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie reprezentującego Skarżącą pełnomocnika w wysokości 480 zł, obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).