Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 613/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 (1), art. 235 (2)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 4 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] roku sprawy ze skargi D. F. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. , na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "K.p.a.") i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz. 1263 ze zm.; dalej: "u.P.I.S.") oraz art. 235(1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 ze zm.; dalej: "K.p."), w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 ze zm.; dalej: "rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych"), stwierdził u D. F. brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji powołując się na orzeczenie lekarskie [...] nr [...] z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznaniu choroby zawodowej wraz z opinią uzupełniającą z dnia [...] r. oraz na orzeczenie lekarskie [...] nr [...] z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, a także przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wyjaśnił, że nie znalazł podstaw do tego, aby uznać związek przyczynowy pomiędzy pracą zawodową D. F. na stanowisku głównej księgowej w okresie od [...] r. do dnia [...] r, a schorzeniem obwodowego układu nerwowego i narządu ruchu, z powodu których D. F. leczy się od kilku lat.

Organ wskazał, że z charakterystyki stanowiska pracy wynika, że zakres czynności wykonywanych przez D. F. nie może być określany jako ruchy monotypowe, albowiem pracowała ona w pozycji dowolnej, czyli siedzącej, którą w każdej chwili mogła zmienić (wstać, zrobić przerwę, przejść do sąsiednich stanowisk pracy itp.). Ponadto, praca przy obsłudze klawiatury i myszy komoputreowej jest równomierna dla obu rąk i nieobciążona wysiłkiem fizycznym. Wobec powyższego nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwa stwierdzić, iż choroba obwodowego układu nerwowego u D. F. została spowodowana sposobem wykonywania pracy, co jest warunkiem koniecznym do uznania etiologii zawodowej tego schorzenia.

Pismem z dnia [...] r. D. F. nie zgodziła się z powyższą decyzją i wniosła odwołanie do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego podnosząc, że w sprawie nie wyjaśniono istotnych okoliczności, a mianowicie tego co było przyczyną jej choroby, a ponadto nie przeprowadzono chronometrii prac wykonywanych na stanowisku zawodowym. Odwołująca nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że wykonywane prze nią czynności zawodowe nie mogą być określone jako monotypowe. W ocenie odwołującej codzienna praca wymagała wymuszonej pozycji ciała oraz powtarzających się ruchów zginania i prostowania nadgarstków podczas obsługi komputera.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 84 K.p.a., art. 5 pkt 4a u.P.I.S. i art. 235(1) K.p., w zw. z § 5 ust. 1 § 6 i § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia [...]PWIS podniósł, że zarówno [...] jak i [...] na podstawie analizy czynności zawodowych wykonywanych przez D. F. stwierdziły, iż w trakcie pracy odwołująca nie wykonywała czynności powtarzalnych, monotypowych, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów obwodowych i w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstków.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem D. F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływa na wynik sprawy, w tym art. 7 w zw. z art. 75 § 1, w zw. art. 77 § 1, w zw. z art. 78 § 1, w zw. z art. 80 K.p.a. oraz § 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także brak wszechstronnego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, nadto naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 235(1) K.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że nie można w sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem uznać, iż jej schorzenie powstało w związku ze sposobem wykonywania przez nią pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 10 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 17/16, uchylił decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.

W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że w sprawie poddanej sądowej kontroli organ odwoławczy poprzestał na przedstawieniu ustaleń i wniosków końcowych opinii lekarskich nie podejmując stosownych rozważań prawnych i faktycznych dotyczących narażenia zawodowego, czy też oceny wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, co niewątpliwie stanowi naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania i co stanowi samodzielną podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji. Jeżeli bowiem wyłącznie organ sanitarny prowadzi postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, to jego zadaniem jest ustalenie wystąpienia wymaganych do tego przesłanek. Wprawdzie wydane w sprawie opinie lekarskie są do tego niezbędne, jednak mają charakter pomocniczy, a ich wnioski nie zwalniają organu od obowiązku ich oceny oraz przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami określonymi w przepisach K.p.a. Organ odwoławczy, rozpatrując sprawę skarżącej, poza przytoczeniem wniosków opinii lekarskich, nie odniósł się w żaden sposób do okresu pracy skarżącej w narażeniu zawodowym, ale utrzymał w mocy decyzję o odmowie stwierdzania choroby zawodowej.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie dokonał przekonującej analizy, dlaczego pozazawodowe czynniki w jednoznaczny sposób wykluczają zawodowy charakter występującego u skarżącej schorzenia. Z oświadczeń skarżącej wynikają odmienne wnioski. Kwestia ta również nie została należycie wyjaśniona – w szczególności nie odniósł się do niej organ odwoławczy w toku postępowania administracyjnego, przez co zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. W tym stanie rzeczy, wydanie zaskarżonej decyzji odbyło się z naruszeniem reguł wyznaczonych przepisami postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3.

Jednocześnie Sąd podkreślił, że uchylenie zaskarżonej decyzji nastąpiło wyłącznie z uwagi na uchybienie przez organ odwoławczy wymogom procedury administracyjnej, co nie oznacza jednak, że Sąd przyznał rację wszystkim twierdzeniom podnoszonym przez skarżącą. Sąd wskazał również, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu odwoławczego będzie wyczerpujące i rzeczowe odniesienie się do zarzutów skarżącej, a także kompleksowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny – po ponownym rozpatrzeniu odwołania D. F. – utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] r., nr [...].

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że w toku postępowania odwoławczego uzupełniono zgromadzony materiał dowodowy o opinie uzupełniające lekarskich jednostek orzeczniczych biorących udział w przedmiotowym postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym. W opinii uzupełniającej z dnia [...] r. [...] nie potwierdziło narażenia zawodowego D. F., które mogłoby spowodować zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Zakres czynności wykonywanych przez osobę pracującą przy komputerze nie może być określany jako ruchy monotypowe wymagające wymuszonej pozycji ciała oraz znacznego wysiłku fizycznego. Lekarska jednostka orzecznicza I stopnia stwierdziła, iż zespół cieśni nadgarstka to zespół objawów o wieloczynnikowej etiologii, do której obok chorób metabolicznych i zaburzeń endokrynologicznych zalicza się miedzy innymi chorobę zwyrodnieniową stawów. Zmiany zwyrodnieniowe stawów dotyczą całej populacji, bez względu na rodzaj wykonywania pracy zawodowej, postępują z wiekiem zarówno w zakresie morfologicznym jak i czynnościowym, powodując znaczne dolegliwości. Nasilanie objawów z powodu tych schorzeń w trakcie wykonywania czynności zawodowych nie daje podstaw do stwierdzenia, iż ich przyczyną jest sposób wykonywania pracy. Również [...] w opinii uzupełniającej z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wskazując, że analiza czynności zawodowych odwołującej nie dała podstaw do twierdzenia, iż to narażenie zawodowe było bezsporną lub wysoce prawdopodobną przyczyną wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Zdaniem organu odwoławczego opinie te są rzeczowe, spójne i logiczne i nie znalazł on podstaw do kwestionowania ich wiarygodności, ponieważ orzeczenia wydane zostały po przeprowadzeniu wszechstronnych i miarodajnych badań.

W przypadku D. F. została spełniona przesłanka wskazująca na rozpoznanie schorzenia, które jest objęte wykazem chorób zawodowych, jednak nie potwierdzono narażenia zawodowego, które mogło spowodować to schorzenie. Tymczasem sam fakt rozpoznania schorzenia, które figuruje w wykazie chorób zawodowych przy braku stwierdzenia, że została ona spowodowana czynnikiem szkodliwym występującym w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W skardze z dnia [...] r. D. F. wniosła o uchylenie decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, kierując pod jej adresem szereg zarzutów naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oraz naruszenia przepisów praca materialnego.

Uzasadniając sformułowane zarzuty skarżąca podniosła, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy oparł się jedynie na uzasadnieniach orzeczeń [...] oraz [...], w tym orzeczeń uzupełniających wydanych przez te jednostki. Organ zaniechał jednak po raz kolejny zbadania czy wyjaśniają one istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy są rzeczowo i przekonująco uzasadnione.

Ponadto skarżąca podniosła, że celem uzupełniającego postępowania dowodowego miało być dokonanie przekonującej analizy, dlaczego pozazawodowe czynniki w jednoznaczny sposób wykluczają zawodowy charakter występującego u skarżącej schorzenia. Tymczasem wydane w sprawie opinie uzupełniające nie wyjaśniły w sposób bezsporny, co było przyczyną powstania schorzenia skarżącej. Twierdzenie [...], że choroba ta dotyczy całej populacji bez względu na rodzaj wykonywanej pracy nie wyklucza twierdzenia, że w przypadku skarżącej została ona spowodowana wskutek wykonywanych przez nią czynności związanych z pracą zawodową. Opinia jakoby - według aktualnej wiedzy medycznej - obsługa komputera (za pomocą klawiatury i myszy komputerowej) nie jest uznanym czynnikiem zawodowym powodującym zespół cieśni w obrębie nadgarstka nie ma swojego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie jest ona poparta żadnymi źródłami naukowymi, danymi statystycznymi czy też badaniami. Wydane w sprawie orzeczenia lekarskie są nie tylko wątpliwe, ale wręcz mało wiarygodne, gdyż zawierają ocenę, co do przyczyn schorzenia występującego u skarżącej całkowicie odmienną od opinii specjalistów z dziedziny neurologii czy też ortopedii, dostępnych m.in. na portalach internetowych.

Skarżąca podniosła również, że organ winien dokonać konfrontacji wydanych w sprawie uzupełniający opinii lekarskich z innymi zebranymi w sprawie dowodami, m.in. kartą oceny narażenia zawodowego, zeznaniami świadków, czy też wyjaśnieniami skarżącej, czego całkowicie zaniechał. Tymczasem z zeznań świadków wynika, że skarżąca wykonywała czynności w pozycji wymuszonej i były to czynności monotypowe. Sama możliwość zrobienia przerwy w pracy nie neguje faktu, że obowiązki skarżącej wiązały się przede wszystkim z czynnościami księgowania, czyli powtarzającymi się ruchami zginania, prostowania, rotacji nadgarstków, wymagającymi siły nacisku na narzędzie pracy przez znaczną część czasu pracy.

Organ z niewyjaśnionych przyczyn zaniechał również ustalenia chronometrażu wykonywanych przez skarżącą czynności. Badanie to umożliwiłoby ustalenie czasu wykonywania ruchów roboczych, czynności, operacji i realizacji określonych procedur administracyjno-biurowych oraz wyznaczenie struktury zużycia czasu pracy stanowiska skarżącej przy wykorzystaniu technik mierzenia czasu pracy. Okoliczność ta ma niezwykle istotne znaczenie w kontekście stwierdzenia czy czynności wykonywane przez skarżącą były czynnościami monotypowymi.

Skarżąca wskazała również, że poczynione przez organ ustalenia w zakresie jej narażenia zawodowego są o tyle błędne, że zostały poczynione w głównej mierze w oparciu o wywiad przeprowadzony w dniu [...] r., w którym skarżąca nie uczestniczyła, w co w konsekwencji uniemożliwiło jej ocenę sposobu zbierania danych przez organ. Po dokonaniu ponownego wywiadu w dniu [...] r. przez przedstawiciela organu administracji, skarżąca zgłosiła swojego uwagi, wskazując, że jej stanowisko pracy już nie istniało (skarżąca od [...] r. jest na emeryturze). Jakkolwiek biurko pozostało to samo, ale reszta sprzętów (w tym komputer i mysz komputerowa) została przed przeprowadzeniem wywiadu wymieniona.

W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Badając zaskarżoną decyzję według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy i jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] r., nr [...], stwierdzającą u D. F. brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy ma okoliczność, iż była ona już wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w postępowaniu o sygn. akt II SA/Po 17/16, zakończonym wyrokiem z dnia 10 marca 2016 r., którym uchylono poprzednio wydaną w niniejszej sprawie decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Wyrok ten jest prawomocny. Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem i jest zobowiązany reagować w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami Sąd stwierdził, że organ odwoławczy w pełni zastosował się do zaleceń i wskazań zawartych w wyroku z dnia 10 marca 2016 r. – wbrew zarzutom skargi. Ponadto, oceniając podstawy do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej organ odwoławczy, działając zgodnie z podstawowymi standardami procedury administracyjnej zakreślonymi regulacjami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w należyty sposób zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235(1) K.p., zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem spełnienie dwóch ustawowych przesłanek: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) oraz stwierdzenie przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Należy podkreślić, że wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami K.p.a. Jednocześnie w art. 235(2) K.p. ustanowiono ramy czasowe możliwości rozpoznania choroby zawodowej, co musi nastąpić w okresie zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Dla jednostki chorobowej wymienionej w pozycji 20 pkt 1 wykazu (zespół cieśni w obrębie nadgarstka) okres ten wynosi 1 rok.

Poza sporem pozostaje fakt, że skarżąca cierpi na zespół cieśni w obrębie nadgarstka, co zostało jednoznacznie potwierdzone podczas przeprowadzonych badań i konsultacji przez obie uprawnione jednostki medyczne, które jednak w swych orzeczeniach lekarskich nie rozpoznały u niej schorzenia o charakterze zawodowym. Za bezsporne należy również uznać, że skarżąca świadczyła pracę w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w G. . na stanowisku głównego księgowego. Z uwagi na orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wymiar czasu pracy wynosił dla skarżącej 7 godzin dziennie. Do obowiązków zawodowych skarżącej należało sporządzanie dokumentacji w wersji papierowej pisanej ręcznie (czas wykonywania około godziny czasu pracy) oraz dekretowanie, księgowanie, wykonywanie rejestrów, raportów, sprawozdawczości miesięcznej, kwartalnej i rocznej sporządzanej komputerowo przy użyciu klawiatury i myszy komputera (czas wykonywania tych czynności wynosił od 5 do 6 godzin czasu pracy). Jak wynika z oświadczenia skarżącej, zdarzały się dni, gdzie obsługiwała komputer przez 8 godzin czasu pracy. Dodatkowo przez okres około 2 lat, skarżąca pełniła zastępstwo w dziale kadr (w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r.). Podczas nieobecności dyrektora w celu pełnienia jego zastępstwa czas pracy skarżącej wydłużony był do 8 godzin.

W świetle § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia. Organ inspekcji sanitarnej, wydając decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest związany danym orzeczeniem lekarskim i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie ma podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia strony kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich. Orzeczenia lekarskie, wydane w toku takiego postępowania przez jednostki medyczne, mają bowiem wartość dowodową opinii biegłego. Organ powinien jednak ocenić orzeczenie lekarskie jako dowód w postępowaniu z zachowaniem zasad wyznaczonych przepisami K.p.a., ze szczególnym uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. W konsekwencji w każdym przypadku organ administracyjny jest zobowiązany do zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz ocenienia, czy dana okoliczność została udowodniona, stosownie do art. 80 K.p.a.

Według Sądu całość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym dokładne określenie wykonywanych czynności na stanowisku pracy w całym okresie zatrudnienia, ich ocena z punktu widzenia sposobu wykonywania pracy, istotnego dla choroby zawodowej będącej przedmiotem postępowania, tj. zespołu cieśni nadgarstka, jak również orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych i uzupełniające je opinie medyczne, zbieżne w uzasadnieniu rozpoznania choroby zawodowej, zawierające logiczne oraz przekonujące konkluzje odnoszące się do istotnych okoliczności występujących w sprawie, znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powyższe zaprzecza podniesionym w skardze zarzutom naruszenia przez organy przepisów postępowania, czyniąc zarzuty niezasadnymi.

Sąd zauważa, że w sprawie niejednokrotnie podnoszono, że warunkiem do uznania choroby skarżącej za chorobę zawodową jest udokumentowanie narażenia zawodowego, związanego ze sposobem wykonywania pracy. Skarżąca podnosiła, że wykonywane przez nią czynności były związane z wykonywaniem ruchów monotypowych, natomiast lekarskie jednostki orzecznicze i organy sanitarne argumentowały, że praca wykonywana przez skarżącą takiego charakteru nie miała. Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko organów administracji.

Należy podkreślić, że praca polegająca na wykonywaniu ruchów monotypowych oznacza wielogodzinne wykonywanie szybkich, powtarzających się ruchów zginania, prostowania, rotacji nadgarstka, wymagających dużej siły nacisku na narzędzie pracy, trwającego przez większą część zmiany roboczej w wymuszonej pozycji ciała i z dużym natężeniem tych samych grup mięśniowych, a także znacznym wysiłkiem statycznym lub dynamicznym przez ponad połowę czasu zmiany roboczej, w narzuconym czasie pracy. Z charakterystyki stanowiska pracy skarżącej wynika, że zakres wykonywanych przez nią czynności nie może być określany jako ruchy monotypowe, wymagające wymuszonej pozycji ciała oraz znacznego wysiłku fizycznego, wykonywanych w narzuconym czasie pracy. Wbrew twierdzeniom skarżącej organ odwoławczy wziął pod uwagę, że skarżąca pracowała 7, a czasem nawet 8 godzin dziennie przy komputerze. Okoliczność ta nie była sporna. Kwestionowany przez skarżącą opis narażenia zawodowego w istocie odpowiada jej opisowi rodzaju wykonywanych czynności i czasu trwania pracy. Niemniej jednak nie jest to praca w tempie narzuconym, przy wymuszonej pozycji ciała (tak jak np. praca taśmowa), a praca, w której skarżąca swobodnie dysponowała czasem pracy i w dowolnej chwili mogła zmienić pozycję ciała (zrobić przerwę, przejść do sąsiednich stanowisk pracy). Ponadto, nacisk na klawiaturę i mysz komputerową nie wymaga znacznego wysiłku fizycznego.

Nieobecność skarżącej podczas przeprowadzenia analizy narażenia zawodowego w dniu [...] r. nie miało wpływu na końcowe wyniki analizy, skoro skarżąca brała udział w ponownym wywiadzie przeprowadzonym w dniu [...] r. i wniosła uwagi do sprawy. Ponadto, wbrew twierdzeniu skarżącej, analiza zawiera opis stanowiska przy uwzględnieniu wymiany krzesła biurowego w dniu [...] r., korzystania przez skarżącą z dodatkowego biurka, gdzie dolna listwa zewnętrzna uniemożliwiała swobodę umieszczania nóg pod biurkiem (w okresie od 2012 r. do połowy roku 2014), uwzględniono także okoliczność, że podczas zatrudnienia skarżącej stanowisko nie było wyposażone w dodatkowe wyposażenie typu uchwyt na dokumenty, podnóżek do nóg, podpórki pod nadgarstki. Odnosząc się do zarzutu niewykonania przez organ chronometrażu wszystkich wykonywanych przez skarżącą czynności należy wyjaśnić, że chronometraż jest to metoda mierzenia powtarzalnych operacji lub ich elementów (zabieg, czynność, ruch roboczy) w celu ustalenia, na podstawie określonej liczby pomiarów, właściwego czasu ich trwania i racjonalnego wykonania w normalnym tempie pracy (zob. H. Młera, Metody badania pracy – metody i techniki organizatorskie, W-wa 1979, s. 84), wobec czego jego wykonanie byłoby istotne w przypadku, gdyby wykonywana przez skarżącą praca odbywała się w narzuconym tempie, przy wymuszonej pozycji ciała (pozycji, której nie można zmienić, a jest konieczna do wykonywania zakresu obowiązujących czynności). Tymczasem, jak już wyżej wskazano, skarżąca pracowała w tempie nienarzuconym z zewnątrz, tempo to ustalała samodzielnie i miała możliwość swobodnej zmiany pozycji ciała, wobec czego na gruncie rozpoznawanej sprawy i w kontekście pozostałych dowodów zebranych w sprawie kwestia ta nie ma fundamentalnego znaczenia. Niemniej jednak organ pierwszej instancji w związku z uwagami skarżącej złożonymi do protokołu pozyskał od pracodawcy zestawienie przeliczenia liczby księgowań w miesiącu czerwcu 2014 r. (k. 74 akt adm.).

Co istotne, w rozpoznawanej sprawie w toku ponownie prowadzonego postępowania odwoławczego uzupełniono zgromadzony materiał dowodowy o opinie uzupełniające lekarskich jednostek orzeczniczych, biorących udział w przedmiotowym postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym, tj. [...] (k. 164 i 191 akt adm.) oraz [...] (k. 150 akt adm.), w których podtrzymano dotychczasowe stanowiska wyrażone w sprawie. Jednostki te jednoznacznie przesądziły, że zakres czynności wykonywanych przez osobę pracującą przy komputerze nie może być określany jako ruchy monotypowe wymagające wymuszonej pozycji ciała oraz znacznego wysiłku fizycznego. Lekarska jednostka orzecznicza I stopnia stwierdziła, iż zespół cieśni nadgarstka to zespół objawów o wieloczynnikowej etiologii, do której obok chorób metabolicznych i zaburzeń endokrynologicznych zalicza się miedzy innymi chorobę zwyrodnieniową stawów. Zmiany zwyrodnieniowe stawów dotyczą całej populacji, bez względu na rodzaj wykonywania pracy zawodowej, postępują z wiekiem zarówno w zakresie morfologicznym jak i czynnościowym, powodując znaczne dolegliwości. Nasilanie objawów z powodu tych schorzeń w trakcie wykonywania czynności zawodowych nie daje podstaw do stwierdzenia, iż ich przyczyną jest sposób wykonywania pracy. Co prawda jak podnosi skarżąca, wydane opinie uzupełniające nie wyjaśniły co było przyczyną powstania jej schorzenia, tym niemniej jednoznacznie wykluczyły sposób wykonywania pracy, wobec czego w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 235 (1) K.p.

Należy również zauważyć, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest postępowaniem sformalizowanym i to z woli prawodawcy orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych są jedną z podstaw do wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej. Wbrew twierdzeniu skarżącej dowody z przesłuchania świadków nie mogły skutecznie podważyć wartości dowodowej omawianych opinii, albowiem świadkowie ci nie posiadają wyspecjalizowanej wiedzy w tym zakresie, tj. co należy rozumieć przez ruchy monotypowe. Należy przy tym zauważyć, że z zeznań świadków wynika natomiast, że podczas wykonywania obowiązków skarżąca mogła robić przerwy, zmienić pozycję ciała, zachodziła też niejednokrotnie potrzeba wstania po dokumenty, pójścia do sąsiednich stanowisk pracy, nie określano również czasu wykonywania danych czynności przez pracowników. Zeznania te potwierdzają pracę w tempie nienarzuconym z zewnątrz i w niewymuszonej pozycji ciała.

Sąd wyjaśnia również, że nie ma podstaw do kwestionowania wydanych przez jednostki diagnostyczne opinii z uwagi na powoływanie się przez nie na "dostępne źródła wiedzy medycznej", "obecny stan wiedzy", czy też "obowiązujące kryteria kliniczne", albowiem skoro są one jednostkami wyspecjalizowanymi, to posiadają wiedzę we wskazanym zakresie. Zdaniem Sądu organ odwoławczy dokonał właściwej oceny przedłożonych opinii jednostek orzeczniczych i nie miał podstaw, aby je zakwestionować. Niemniej jednak odnosząc się do powołanych przez skarżącą publikacji, mających potwierdzać wywoływanie schorzenia w postaci zespołu cieśni nadgarstka przez pracę przy komputerze, dostępnych na stronach internetowych poradnikzdrowie.pl, portal.abczdrowie.pl oraz e-hipokrates.com, należy wskazać, że są to publikacje popularnonaukowe, służące popularyzacji poruszanego tematu wśród czytelników niebędących fachowcami w danej dziedzinie, a nie publikacje naukowe. Z kolei powoływana przez skarżącą "praca badawcza Instytutu Medycyny Pracy im. prof. Nofera w Łodzi" dostępna pod adresem imp.lodz.pl/upload/oficyna/artykuly/pdf/full/Bie3-02m-05.pdf, jest w istocie publikacją J. Biernawskiej, A. Niemczyka i P. Pierzchały z Katedry i Kliniki Neurologii Śląskiej Akademii Medycznej w Zabrzu pt. "Udział czynników zawodowych i pozazawodowych w etiopatogenezie zespołu cieśni nadgarstka" opublikowaną w 2005 r., przy czym w publikacji potwierdzono przewagę występowania ZCN u pracowników fizycznych i kobiet, nie przesądzając wcale, że praca przy komputerze jest w każdym przypadku przyczyną występowania zespołu cieśni nadgarstka. Abstrahując od powyższego Sąd akcentuje ponadto, że w rozpoznawanej sprawie lekarskie jednostki orzecznicze powoływały się na obecny stan wiedzy, a za takowy nie można uznać publikacji z 2005 r. Ubocznie można wskazać, że jakkolwiek [...], będąc jednostką wyspecjalizowaną, nie miał obowiązku przedstawiać w orzeczeniu lekarskim wykazu publikacji naukowych potwierdzających aktualny stan wiedzy medycznej odnośnie zespołu cieśni nadgarstka, tym niemniej w 2013 r. pracownicy tegoż instytutu opublikowali pracę pt. "Analiza czynników etiologicznych zespołu cieśni nadgarstka w populacji osób pracujących zawodowo z użyciem komputera" (opubl. Medycyna pracy 2013;64(1):37-45), w której powołując się na przeprowadzone przez nich badania oraz badania opisywane przez zagraniczne jednostki badawcze wskazano, że mimo oczekiwań pacjentów i ogólnego odczucia społecznego przyczyny zespołu cieśni nadgarstka są zwykle inne niż praca przy komputerze.

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego odpowiada prawu, a skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.