Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 680/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 12, art. 36 par. 1c, art. 54 par. 1, par. 5a
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 20 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2017 roku sprawy ze skargi U.C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia (...) nr (...) (...) w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23) oraz w związku z art. 17 § 1 i art. 54 § 1 i § 5 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599), Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] [...], którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. oddalił jako nieuzasadnioną, zawartą w piśmie z dnia 11 marca 2016 r., skargę U. C. na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu - zawiadomieniem z dnia 10 lutego 2016 r. [...] wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A, dokonaną. w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 29 stycznia 2016 r. Nr [...] wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R.

W uzasadnieniu wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wystawił na U. i M. C. tytuł wykonawczy z dnia 29 stycznia 2016 r. Nr [...] obejmujący należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. celem przymusowej realizacji w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Podstawę wystawienia ww. tytułu wykonawczego stanowiła decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] lipca 2014 r., którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z [...] lutego 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., skierował do A zawiadomienie z dnia 10 lutego 2016 r. o zajęciu wierzytelności U. i M. C. z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A. Wymienione zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zobowiązana odebrała w dniu 29 lutego 2016 r. Natomiast A odebrał ww. zawiadomienie w dniu 12 lutego 2016 r. i w odpowiedzi pismem z tego samego dnia poinformował, iż nie prowadzi rachunku na rzecz U. C. i M. C.

W dniu 7 marca 2016 r., U. C. powołując się na art. 33 § 1 pkt 1, pkt 6 i pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniosła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 29 stycznia 2016 r. W przedmiotowym środku zaskarżenia zobowiązana wskazała, iż zarzuca przedawnienie zaległości objętej ww. tytułem wykonawczym, niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego, błędne wskazanie podstawy prawnej dochodzonej należności i błędne określenie kwoty należności głównej objętej tytułem wykonawczym.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. organ egzekucyjny zawiesił, do czasu rozpatrzenia zarzutu, postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...]. Następnie postanowieniem z dnia [...]kwietnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu przedawnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia 29 stycznia 2016 r., oddalił zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego jako bezzasadny, oddalił zarzut błędnego wskazania podstawy prawnej dochodzonej należności jako bezzasadny, oddalił zarzut błędnego określenia kwoty należności pieniężnej w tytule wykonawczym jako bezzasadny.

Na powyższe rozstrzygnięcie, w dniu 25 kwietnia 2016 r. U. C. złożyła zażalenie, które pozostaje w toku rozpatrywania przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Z kolei w dniu 14 marca 2016 r. U. C. złożyła pismo będące skargą na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A. W uzasadnieniu przedmiotowego wystąpienia zobowiązana wskazała, że zobowiązanie podatkowe, które obejmuje tytuł wykonawczy z dnia 29 stycznia 2016 r. Nr [...] uległo z dniem 31 grudnia 2013 r. przedawnieniu, bowiem nie są jej znane żadne zdarzenia mające wpływ na przerwanie bądź zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Zaznaczyła również, że podstawa prawna tytułu wykonawczego budzi wątpliwości, albowiem Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...]lutego 2014 r. określił zobowiązanie M. C. i U. C. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie 35 222 zł. Tymczasem w ww. tytule wykonawczym jako podstawę wskazano decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] lipca 2014 r., którą utrzymano w mocy ww. decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. Jednocześnie zobowiązana zauważyła, że został zastosowany niewłaściwy środek egzekucyjny, gdyż nie posiada w A rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zatem zastosowanie tego środka egzekucyjnego, w ocenie zobowiązanej, jest co najmniej nielogiczne. Strona wniosła o uchylenie dokonanej czynności egzekucyjnej.

W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wydał postanowienie, którym oddalił skargę na czynność egzekucyjną jako nieuzasadnioną. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, iż zarzuty związane z przedawnieniem przedmiotowej zaległości oraz wskazaniem nieprawidłowej podstawy prawnej tytułu wykonawczego z dnia 29 stycznia 2016 r. nie mogą być podstawą skargi, gdyż identyczne zarzuty zostały zgłoszone w zarzutach z dnia 4 marca 2016 r. i podlegają one rozpatrzeniu w tym trybie. Ponadto organ egzekucyjny w swoim rozstrzygnięciu zauważył, że nie można uznać skargi na czynność egzekucyjną za zasadną z tego powodu, że zobowiązana nie posiada rachunku bankowego w banku, do którego przesłano zawiadomienie o zajęciu. Jednocześnie zauważono również, że nie można uchylić czynności egzekucyjnej, która nie spowodowała skutków prawnych w postaci faktycznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

Na powyższe postanowienie, U. C. złożyła zażalenie, zarzucając błędną wykładnie art. 80 § 1 i 81 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym poprzez własne uzupełnienie treści art. 80 § 1 ustawy. Powtórzyła argumentację zawartą zarówno w zarzutach jak i w skardze na czynność egzekucyjną.

Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu powołał brzmienie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazał, że zgodnie z art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, pod pojęciem czynności egzekucyjnej rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

Ponadto katalog środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych został wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a ww. ustawy, a jednym z takich środków, jest egzekucja z rachunku bankowego. Dlatego też nie może budzić żadnych wątpliwości legalność samego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Z kolei w kwestii oceny prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego organ zaznaczył, że zgodnie z art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi i jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Stosownie zaś do § 2 ww. przepisu, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Z kolei w myśl art. 80 § 3 ww. ustawy, iż jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Organ zauważył, że w oparciu tytuł wykonawczy Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. skierował do A zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Bank odebrał zawiadomienie w dniu 12 lutego 2016 r. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono skarżącej w dniu 29 lutego 2016 r. Ponadto organ nie dopatrzył się również uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego ponieważ zastosowany przez organ egzekucyjny druk zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków, stanowiącemu załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2310). Oceniając zatem czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego, polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, organ odwoławczy uznał, iż została ona dokonana prawidłowo.

Dyrektor Izby Skarbowej podzielił również stanowisko zawarte w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], że brak rachunku bankowego w A nie stanowi o uznaniu za zasadną skargi na czynność egzekucyjną. Podkreślił, że brak rachunku bankowego powoduje, że czynność egzekucyjna nie wywiera skutku prawnego.

Organ zauważył, że A pismem z dnia 12 lutego 2016 r. poinformował organ egzekucyjny, że nie prowadzi na rzecz U. C. rachunku bankowego. Zatem czynność ta nie może wywrzeć skutku prawnego i w związku z tym nie mogą być za czynność tą naliczone koszty egzekucyjne.

Dyrektor Izby Skarbowej zgodził się z zawartym w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego stanowiskiem, iż pozostałe kwestie podnoszone przez skarżącą nie mogą podlegać rozpatrzeniu w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi na czynność egzekucyjną, gdyż wykraczają poza zakres przedmiotowy tego rodzaju środka ochrony prawnej przysługującego zobowiązanemu. W trybie skargi na czynność egzekucyjną ocenie podlegają wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W związku z powyższym, w skardze na czynności egzekucyjne mogą być podniesione tylko te okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Zatem w przypadku skargi na czynności egzekucyjne, ocenie podlega prawidłowość czynności organu egzekucyjnego dokonanych w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego. Wskazany wyżej charakter prawny skargi na czynność egzekucyjną determinuje również sposób oceny przez organ odwoławczy zarzutów zawartych w zażaleniu na wydane przez organ egzekucyjny postanowienie o oddaleniu jako niezasadnej skargi na czynność egzekucyjną. Organ odwoławczy ocenia bowiem wówczas prawidłowość czynności wykonawczych organu egzekucyjnego w momencie dokonania kwestionowanej czynności egzekucyjnej. W realiach analizowanej sprawy nieprawidłowości w tym zakresie nie stwierdzono.

Na powyższą decyzję U. C. i M. C. wnieśli skargę do WSA w Łodzi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie art. 6 Kpa, stosownego na podstawie art. 18 u.p.e.a. w związku z niżej wymienionymi przepisami prawa:

- art. 1 a pkt 3) u.p.e.a. poprzez nieuprawnione uznanie, że w przedmiotowej sprawie

A w R. był dłużnikiem zajętej wierzytelności. Organ nie ustalił czy bank do którego skierowano zawiadomienie jest lub był wierzycielem zobowiązanego, a wyłącznie do takiego podmiotu może skierować zawiadomienie o zajęciu prawa czy określonej wierzytelności.

- art. 36 § 1 i 1 c) u.p.e.a poprzez zaniechanie przez organ egzekucyjny korzystania z uprawnień wynikających z tego przepisu prawa oraz bezpodstawne przyjęcie i uznanie, że przesłane pod adresem banku zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego bank ma obowiązek obsługiwać tak, jak skierowane do niego zapytanie w trybie art. 36 § 1 w przywołanej ustawy. Przedmiotowym działaniem organ egzekucyjny - zanim jeszcze ustali, że bank do którego adresowane było zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego jest dłużnikiem zobowiązanego bezpodstawnie i z naruszeniem prawa "informuje" ten bank o wysokości zadłużenia zobowiązanego które organ chce egzekwować, a które w każdej chwili może ulec zmianie lub wygaśnięciu o czym ten bank, w sytuacji gdy w istocie nie prowadzi rachunku zobowiązanego, nie będzie już później informowany, co odbywa się z naruszeniem jego dobrego imienia i dóbr osobistych;

- art. 80 § 1 u.p.e.a poprzez bezpodstawne uznanie, że organ egzekucyjny kierując pod dresem określonego banku zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego nie ma obowiązku wcześniejszego ustalenia czy ten bank prowadzi rachunek zobowiązanego(jest dłużnikiem jego wierzytelności), podczas gdy przywołany przepis prawa odnosi się jedynie do obowiązków banków będących dłużnikami zobowiązanego. Zgodnie z regulacją przywołanego przepisu prawa organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego poprzez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego, ma prawo jedynie wezwać ten bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajęta kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. przedmiotowym postępowaniu dokonano niedozwolonego rozszerzenia regulacji art. 80 § 1 u.p.e.w.a. bezpodstawnie uznając, że przywołany przepis prawa - w wyniku dokonania domniemanej jego interpretacji - może zostać wykorzystany również do celów informacyjnych dla organu. Minister Finansów w wydanym na podstawie art. 67 § 1 u.p.e.a rozporządzeniu z dnia 16 maja 2014 r. określił między innymi również wzór zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego który to wzór w pouczeniu przewiduje możliwość żądania od banku odpowiedzi czy bank prowadzi rachunek zobowiązanego. Wzór ten dotyczy jednak banku - dłużnika zobowiązanego, który to bank, przed otrzymaniem zawiadomienia organu egzekucyjnego mógł wypowiedzieć lub z określonych powodów zająć prowadzony rachunek. Przy odmiennym rozumieniu tego zagadnienia należałoby uznać, że Minister Finansów przy określaniu wzoru zawiadomienia o zajęciu wierzytelności zobowiązanego, które i istocie zawsze powinno być kierowane pod adresem banku - dłużnika zobowiązanego, przekroczył delegację ustawową i określił bankowi dodatkowy obowiązek, który nie wynika z art. 80 § l u.p.e.a., a zwolnił organy egzekucyjne z obowiązku wcześniejszego ustalenia tego faktu.

W związku z powyższym skarżący uznali, że w przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. bezpodstawnie skierował w trybie art. 80 § l u.p.e.a, zawiadomienie z dnia 11 lutego 2016 r. pod adresem A w R., który nie prowadził rachunku bankowego zobowiązanego w tym postępowaniu egzekucyjnym) wzywając bank do zachowania się w sposób określony w przywołanym przepisie prawa jaki dotyczy dłużnika zajętej wierzytelności żądając również udzielenia informacji o nieprowadzeniu rachunków bankowych, co nie wynika z regulacji przywołanego przepisu prawa, jak również delegacji jaką posiadał Minister Finansów w/wart. 61 u.p.e.a.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonych postanowień i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 19 września 2016 r. Sąd odrzucił skargę M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] znak [...], [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

Na rozprawie w dniu 20 stycznia 2017 r. pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w odpowiedzi na skargę. W jego ocenie organ egzekucyjny posiadał informacje, że skarżąca miała rachunek bankowy w A i dlatego do tego banku przesłano zawiadomienie o zajęciu. Praktyką organów egzekucyjnych jest, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego jest wysyłane do kilku banków w danej miejscowości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz.270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o oddaleniu skargi U. C. na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A w R.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ.U. z 2016r. p-oz.599 ze zm.), dalej u.p.e.a.

Zgodnie z treścią art.1a pkt.2 wymienionej ustawy czynnością egzekucyjną są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

W myśl art.1a pkt.12 u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych jest egzekucja z rachunku bankowego.

Zgodnie z treścią art.36 § 1 u.p.e.a. w zakresie niezbędnym do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz udzielania pomocy na podstawie ustawy o wzajemnej pomocy organ egzekucyjny lub wierzyciel, o którym mowa w art. 5, może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów.

W myśl art.36 § 1c pkt.1 u..p.e.a. na żądanie organu egzekucyjnego lub centralnego biura łącznikowego banki są obowiązane do przekazywania informacji dotyczących zobowiązanego lub podmiotu, o którym mowa w art. 3 pkt 8 ustawy o wzajemnej pomocy, w zakresie posiadanych rachunków bankowych lub posiadanych pełnomocnictw do dysponowania rachunkami bankowymi, liczby tych rachunków lub pełnomocnictw, obrotów i stanów tych rachunków, z podaniem wpływów, obciążeń rachunków i ich tytułów oraz odpowiednio ich nadawców i odbiorców;

Zgodnie z treścią art.54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

W myśl art.54 § 5a u.p.e.a. w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności.

Zgodnie z treścią art.80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

W myśl art.81 § 1 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 80 § 1, numery tych rachunków.

Należy zaznaczyć, że celem skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego jest zbadanie prawidłowości dokonanej przez ten organ konkretnej czynności egzekucyjnej zmierzającej do zrealizowania określonego środka egzekucyjnego. Skarga o której mowa w art.54 u.p.e.a. służy zaskarżeniu czynności o charakterze wykonawczym. W jej ramach można podnosić jedynie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. W skardze nie można podnosić zastrzeżeń, które są podstawą do wniesienie innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy np. przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Skarga na czynność egzekucyjną nie może zatem dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zarzutów na podstawie art.33 u.p.e.a. (por. wyroki NSA z 15 grudnia 2010r. w spr. II FSK 1337/09, z 14 listopada 2013r. w spr. II GSK 1024/12, z 28 sierpnia 2015r. w spr. II FSK 1688/13 i z 11 lutego 2016r. w spr. II FSK 3867/14, wyroki WSA w Warszawie z 14 grudnia 2010r. w spr. III SA/Wa 1236/10 i z 20 października 2016r. w spr. III SA/Wa 2297/15).

W rozpoznawanej sprawie jak wynika z zebranego materiału dowodowego w dniu 29 stycznia 2016r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wystawił tytuł wykonawczy na U. C. zaś w dniu 10 lutego 2016r. przesłał do A w R. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącej. Pismem z dnia 12 lutego 2016r. A poinformował organ egzekucyjny, że dłużnik nie posiada w banku rachunku. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego czy organ egzekucyjny, przed wysłaniem zawiadomienia o zajęciu do A, winien uzyskać informację od banku w trybie art.36 u.p.e.a. o tym czy U.C. posiada w nim rachunek lub wkład oszczędnościowy.

W ocenie sądu organ egzekucyjny nie naruszył przepisu art.36 u.p.e.a.

Przede wszystkim należy podnieść, że wymieniony przepis nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku żądania informacji i wyjaśnień od banku. Art.36 u.p.e.a. daje jedynie uprawnienie temu organowi do żądania od określonych podmiotów takich informacji. Organ nie jest natomiast do tego zobowiązany. Wskazuje na to sformułowanie użyte w wymienionym przepisie "może żądać". Organ egzekucyjny, przed wykonaniem czynności egzekucyjnej, nie jest zatem zobligowany do żądania informacji i wyjaśnień od banku.

Żądanie informacji i wyjaśnień, o których mowa w art.36 u.p.e.a. jest uzależnione od uznania organu egzekucyjnego zaś kryterium uznania jest tutaj to czy uzyskanie takich informacji jest niezbędne do prowadzenia egzekucji. Pojęcie "niezbędny" to taki bez którego nie można się obejść, koniecznie potrzebny, nieodzowny, niezastąpiony (Uniwersalny słownik języka polskiego po red. S.Dubisza wyd. PWN 2003r. 2003r. tom II str.922). Organ egzekucyjny winien zatem rozważyć czy zwrócenie się o udzielnie informacji i wyjaśnień jest konieczne dla prowadzenia egzekucji. W szczególności winien rozważyć czy w ten sposób zostanie wykonany podstawowy cel egzekucji jakim jest doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego ciążących na nim obowiązków, czy nadmiernie nie przedłuży to prowadzenia postępowania egzekucyjnego i nie zwiększy jego kosztów o faktycznie poniesione wydatki egzekucyjne. Winien również uwzględnić określoną w art.7 § 2 u.p.e.a. zasadę stosowania środków prowadzących do wykonania obowiązku. Dopiero po rozważeniu wszystkich wymienionych kwestii organ egzekucyjny winien zdecydować czy niezbędne jest uzyskanie informacji i wyjaśnień, o których mowa w art.36 u.p.e.a. a w razie uznania, że jest to konieczne może wystąpić o takie informacje. Nie jest jednak zobligowany do takiego wystąpienia.

Należy zaznaczyć, że obowiązkiem organu egzekucyjnego jest stosować środki egzekucyjne, które prowadzą do wykonania obowiązku. Organ jest zatem zobowiązany podejmować działania, które zmierzają do wyegzekwowania obowiązku. Jest rzeczą zrozumiałą, że zobowiązany nie jest zainteresowany ujawnieniem czy i ewentualnie w jakich bankach posiada on rachunki oraz wkłady oszczędnościowe. Udzielenie takich informacji nie leży w interesie dłużnika. Organy egzekucyjne często nie mają pewności w jakich bankach zobowiązani posiadają rachunki i wkłady oszczędnościowe. W związku z czym przesyłają zawiadomienia o zajęciu do różnych banków chcąc w ten sposób doprowadzić do szybkiego wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym do czego są zobowiązani z mocy ustawy. W ocenie sądu nie można uznać, że takie postępowanie jest niezgodne z prawem. Żaden przepis ustawy z 17 czerwca 1966r. nie zobowiązuje organu egzekucyjnego aby najpierw wystąpił do banku o udzielenie informacji i wyjaśnień, o których mowa w art.36 u.p.e.a. a dopiero po uzyskaniu takich informacji, w zależności od ich treści, wysłał do banku zawiadomienie o zajęciu. Organ egzekucyjny może tak postąpić (gdy uzna to za niezbędne dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego) ale nie ma takiego obowiązku. W sytuacji gdy organ egzekucyjny nie ma pewności, czy dłużnik posiada rachunek lub wkład oszczędnościowy w konkretnym banku to ma prawo wysłać do tego banku zawiadomienie o zajęciu rachunku bez konieczności wcześniejszego ustalania, w trybie art.36 u.p.e.a., czy dłużnik rzeczywiście posiada w tym banku rachunek.

Sąd nie podzielił poglądu wyrażonego w skardze, że organ egzekucyjny naruszył przepis art.80 § 1 u.p.e.a. gdyż wysłał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego do banku, w którym U.C. nie posiadała ani rachunku ani oszczędności. W ocenie skarżącej zawiadomienie o zajęciu, o którym mowa w art.80 u.p.e.a., może być wysłane tylko do banku będącego dłużnikiem zajętej wierzytelności.

Przyjęcie takiego poglądu oznaczałoby, że organ egzekucyjny miałby obowiązek najpierw ustalania w każdym przypadku czy w konkretnym banku dłużnik posiada rachunek lub wkład oszczędnościowy (w trybie art.36 u.p.e.a.) a dopiero później mógłby wysłać do tego banku zawiadomienie o zajęciu. Obowiązek taki nie wynika z żadnego przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o czym była mowa we wcześniejszych rozważaniach. Nadto spowodowałoby to przedłużenie postępowania egzekucyjnego a także mogłoby dojść do tego, że dłużnik, przed wpłynięciem do banku zawiadomienia o zajęciu, mógłby dokonać wypłaty środków pieniężnych z rachunku lub wkładu oszczędnościowego co mogłoby doprowadzić do bezskuteczności egzekucji. Istniałoby zatem zagrożenie, że organ egzekucyjny nie zrealizuje zadania do którego jest zobowiązany z mocy ustawy a mianowicie nie doprowadzi do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym.

O wadliwości poglądu skarżącej w tym zakresie świadczy również wzór zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego stanowiący załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z 17 grudnia 2015r. w sprawie wzoru dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2015r. poz.2310). We wniosku tym znajduje się między innymi wezwanie banku do poinformowania organu egzekucyjnego w ciągu 7 dni od doręczenia zawiadomienia o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Oznacza to, że prawodawca przewidział sytuację, że zawiadomienie może zostać wysłane do banku, w którym dłużnik nie ma rachunku. W takim przypadku bank został zobowiązany do niezwłocznego powiadomienia organu egzekucyjnego o tej okoliczności. W ocenie sądu niezasadny jest zarzut skargi naruszenia art.80 § 1 u.p.e.a gdyż zawiadomienie o zajęciu organ egzekucyjny przesłał do A w którym U.C. nie ma rachunku ani wkładu oszczędnościowego.

Nieuzasadniony jest również zarzut skargi, iż przesłanie do A zawiadomienia, o którym mowa w art.80 § 1 u.p.e.a. było niedozwolonym rozpowszechnianiem informacji o zadłużeniu podatkowym U.C. oraz naruszyło jej dobre imię oraz jej dobra osobiste.

Przede wszystkim należy podnieść, ze każdy dłużnik musi się liczyć, że podczas prowadzenia postępowania egzekucyjnego będą wobec niego podejmowane działania zmierzające do wyegzekwowania należności objętych tytułem wykonawczym zaś podczas prowadzenia takich działań będą ujawniane jego dane personalne różnym instytucjom i podmiotom. Bez ujawnienia takich danych nie byłoby możliwe zrealizowanie obowiązku określonego w tytule. Nawet gdyby organ egzekucyjny, przed wysłaniem zawiadomienia o zajęciu, skierował do A zapytanie o którym mowa w art.36 u.p.e.a. to i tak nie uchroniłoby to skarżącej od ujawnienia informacji o prowadzonej wobec niej egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny musiałby bowiem powołać się na art.36 u.p.e.a. oraz wyjaśnić, że żądane informacje są mu niezbędne w związku z prowadzaniem wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego.

Wspomnieć tylko należy, że czynność przesłania zawiadomienia, o którym mowa w art.80 § 1 u.p.e.a. do A nie spowodowała powstania żadnych kosztów egzekucyjnych.

W skardze na czynność egzekucyjną podniesiono również zarzut przedawnienia obowiązku oraz wskazano na nieprawidłowości w wypełnieniu tytułu wykonawczego. Kwestie te pozostają poza zakresem rozważań organu egzekucyjnego oraz sądu w niniejszej sprawie. W skardze, o której mowa w art.54 u.p.e.a. nie mogą być bowiem podnoszone te okoliczności, które mogą być podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Kwestia przedawnienia zobowiązania oraz prawidłowości wypełnienia tytułu wykonawczego może być przedmiotem zarzutów, o których mowa w art.33 u.p.e.a i U. C. złożyła takie zarzuty co do których zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Czynność przesłania do A zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego nie stanowiła naruszenia prawa. Organ egzekucyjny nie miał wiedzy, że w wymienionym banku skarżąca nie posiada rachunku ani wkładu oszczędnościowego. A występował jako potencjalny dłużnik wierzytelności U.C. i organ miał prawo wysłać do tego banku zawiadomienie o zajęciu wierzytelności. Organ nie miał jednocześnie obowiązku wcześniejszego żądania od banku informacji w trybie art.36 u.p.e.a. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd oddalił skargę U. C.

k.ż.