Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 726/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 180 par. 1, art. 187 par. 1, art. 191
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2010 r. oraz 5 lipca 2010 r. sprawy ze skargi R. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz R. S.A. z siedzibą w W. kwotę 107.200 zł (sto siedem tysięcy dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Decyzja z [...] czerwca 2009 roku Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W., działając na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. nr 8, poz. 65 ze zm.), art. 21 § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej o.p.), art. 7 ust. li ust. 3 pkt li 3, art. 16 ust. 1 pkt 49, art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm., zwaną dalej u.p.d.o.p.), art. 11 ust. 1. 2 i 7, art. 24 ust. 1 lit. d umowy międzynarodowej z Singapurem o unikaniu podwójnego opodatkowania (Dz. U. z 1994r. nr 38 poz. 139 ze zmianami, zwanej dalej u.p.o.), po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, określił Skarżącej, Spółce pod firmą R. S.A. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 rok w kwocie 74.901.019,00 złotych.

U podstaw powyższego rozstrzygnięcia legło ustalenie przez organ, że Skarżąca zawyżyła przychody o kwotę 23.281.362,08 złotych jak również zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę 100.000.000 złotych.

Skarżąca w trakcie postępowania kontrolnego poprzedzającego wydanie decyzji zmniejszyła przychody o kwotę 1.445.327,08 złotych uwzględniając stanowisko zawarte w interpretacji indywidualnej z [...] marca 2009 roku zgodnie z którym kwota zwrotu wydatków z tytułu ubezpieczeń samochodów osobowych dokonana przez korzystających w części przekraczającej limit określony w art. 16 ust. 1 pkt 49 u.p.d.o.p. nie stanowi przychodu. Powyższe stanowisko zostało zweryfikowane i potwierdzone przez kontrolujących.

Zawyżenie przychodów w pozostałej części, to jest, co do kwoty 21.826.035 złotych łączy się z zawyżeniem kosztów uzyskania przychodów o kwotę 100.0000.000 złotych i wynika z następującego stanu faktycznego.

Skarżąca 24 maja 2006 roku przekazała kwotę 100.000.000 złotych R. AG z W. z opisem "nabycie obligacji". Nabycia tychże obligacji dotyczą dwa dokumenty : ostateczne warunki transakcji z 17 maja 2006r. obligacji o stałym oprocentowaniu o wartości 100.000.000,00 zl wymagalne w 2026 roku jak również załącznik cenowy z 22.05.2006r.

Z dokumentów tych wynika, że emitent T. (H.), działająca za pośrednictwem oddziału w Singapurze emituje obligacje o stałym oprocentowaniu — kwalifikowane papiery dłużne (QDSJ), 20 sztuk po 5 mln zł każda, data transakcji 18.05.2006r., data płatności 25.05.2006r., data wymagalności 2026 rok z opcją wcześniejszej spłaty (od dnia 25.07.2006r.) i opcją odkupienia (od dnia 25.08.2006r.), przysługującymi emitentowi. Posiadaczowi obligacji przysługiwała natomiast opcja wcześniejszej odsprzedaży. W załączniku cenowym w punkcie 34 wskazano, że ponieważ emisję obligacji organizuje H. działający za pośrednictwem oddziału w Singapurze, spółka z branży instrumentów motywowania sektora finansowego (na rynku obligacji), obligacje te stanowią "kwalifikowane papiery dłużne" (ang. Qualifying debt securities, QDS) w rozumieniu art. 13 pkt la i art. 43N Rozdziału 134 singapurskiej ustawy o podatku dochodowym ("ITA"). W związku z tym, z zastrzeżeniem spełnienia określonych warunków, odsetki i dochód dyskontowy uzyskane przez Posiadacza Obligacji, niebędącego rezydentem S. i niemającego w S. stałego zakładu, są zwolnione od opodatkowania w S..

Analiza produktu, który zakupiła Skarżąca nazwanego QDS, pozwala stwierdzić, że QDS traktowany jest jako skrypt dłużny, certyfikat depozytowy, obligacja i składa się z zakumulowanej 20 letniej wartości odsetek oraz wartości nominalnej QDS, przy czym łączna wartość zakumulowanych odsetek stanowi prawie 80% wartości całego produktu. Produkt ten umożliwia po bardzo krótkim czasie (2-3 miesiące) poprzez transakcję kupna i wykupu tego instrumentu finansowego, zamianę posiadanych środków pieniężnych na odsetki zwolnione z opodatkowania w Polsce oraz pozostałą kwotę wykupu.

W związku z zakupem obligacji Spółka otrzymała w 25.06.2006r. kwotę 604.500,00zł (wyciąg nr 30) oraz w dniu 25.07.2006r. kwotę 604.500,00zł (wyciąg nr 36) jako odsetki od obligacji liczone wg stopy 0,6045% na rachunek bankowy Spółki prowadzony w R. A. w W.. W dniu 25.07.2006r. (z datą waluty 26.07.2006r.) na rachunek Spółki w R. A. wpłynęła kwota 76.078.948,30zł z opisem "prepayment of the whole life of coupons" (wcześniejsza spłata odsetek) — (wyciąg nr 37). W dniu 25.08.2006r. Spółka otrzymała ponadto kwotę 21.836.035, zl na rachunek w R. A. (wyciąg bankowy nr 42).

W wyniku nabycia obligacji Spółka otrzymała łącznie odsetki w wysokości 77.287.948,30 zł. Odsetki od QDS są zwolnione od opodatkowania w Singapurze na podstawie sekcji 13(1 )(a) singapurskiej ustawy o podatku dochodowym. Zwolnienie przewidziane tym przepisem jest ulgą podatkową skonstruowaną w celu promocji rozwoju gospodarczego w Singapurze, tj. ulgą, o której mowa w art. 24 ust. 1 lit.d umowy zawartej pomiędzy Polską a Singapurem.

Fakt ten znajduje potwierdzenie w piśmie z dnia 4 sierpnia 2005 r. skierowanym przez władze podatkowe Singapuru do emitenta. Ponadto, w celu nadania przedmiotowym papierom wartościowym statusu QDS, emitent złożył do singapurskich władz skarbowych deklarację Return on debt securities, co jest dodatkowym warunkiem dla zastosowania zwolnienia podatkowego w Singapurze.

W celu potwierdzenia, że odsetki otrzymywane przez Spółkę miały źródło w Singapurze, zgodnie z w/w umów R. S.A. otrzymał od H. w Singapurze poświadczenie, iż środki uzyskane z emisji obligacji zostały wykorzystane na działalność H. w Singapurze i jednocześnie bank ten poniósł koszty odsetek od tych obligacji.

Odsetki od obligacji H. w łącznej kwocie 77.287.948,3Ozł, zostały przez Spółkę wyłączone z przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. i art. 24 ust. 1 lit d u.p.o.

Efektem nabycia, a następnie wykupu obligacji przez H. było otrzymanie przez Skarżącą odsetek w kwocie 77.287.948,30 zł., wykazanych w zeznaniu rocznym CIT-8 jako przychody zwolnione od opodatkowania oraz kwoty 21.836.035 zl z tytułu wykupu obligacji przez H. w Singapurze uznanych przez Skarżącą za przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Po upływie trzech miesięcy inwestycji Spółka otrzymała 99.125.983,30 zł z zainwestowanych 100.000.000,zl.

Organ pierwszej instancji wskazał, że stosownie do art. 7 ust. 3 pkt 1 i 3 u.p.d.o.p., przy określaniu dochodu i podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym nie uwzględnia się "przychodów ze źródeł przychodów położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub za granicą, jeżeli dochody z tych źródeł nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym albo są wolne od podatku" oraz kosztów uzyskania tych przychodów. Ustawa ta nie definiuje pojęcia "źródło przychodów". Następnie organ wskazał, że w tym przypadku źródłem przychodów są zakupione przez Spółkę obligacje. Jeśli więc dochody z tych obligacji na podstawie wskazanych przepisów umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania i w związku z art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p., podlegają zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym, to należy w tej sytuacji zastosować art. 7 ust. 3 pkt 1 i 3 u.p.d.o.p. w stosunku do kosztów związanych z nabyciem takich obligacji oraz przychodów uzyskanych w następstwie ich wykupu przez emitenta tj. H., Oznacza to, że odsetki od obligacji H. w kwocie 77.287.948,30 zł oraz wykup obligacji H. w kwocie 21.836.035 zł będą przychodami zwolnionymi i nie mogą być uwzględnione przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych. Skarżąca jako przychody zwolnione wykazała kwotę 77.287.948,30 zł, nie wykazała natomiast kwoty 21 .836.035 zl, którą zaliczyła do przychodów badanego okresu, co oznacza, ze Skarżąca zawyżyła przychody w 2006 roku o 21.836.035 zł. W konsekwencji organ uznał, że nie jest możliwe uznanie za koszty uzyskania przychodu kwoty 100.000.000 złotych wydatkowanej na nabycie obligacji.

2. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca zarzuciła organowi pierwszej instancji

a) naruszenie art. 7 ust. 3 pkt 1 u.p.d.o.p. w związku z art. 24 ust. 1 lit. d) u.p.o. poprzez bezpodstawne uznanie, że nabyte przez Spółkę obligacje wyemitowane przez H. stanowią źródło przychodów, z którego dochody są wolne od podatku w Polsce na podstawie u.p.o.,

Uzasadniając powyższe stanowisko Skarżąca wskazała, że u.p.o. zwalnia z opodatkowania w Polsce nie wszystkie dochody uzyskane ze źródła przychodów w postaci obligacji lecz jedynie określone kategorie przychodów w tym odsetki. Zwolnienie przewidziane w art. 24 ust. 1 lit. d) u.p.o. nie obejmuje natomiast dochodu ze sprzedaży obligacji, którego dotyczy art. 13 u.p.o. "zatytułowany zyski ze sprzedaży majątku".

b) naruszenie art. 7 ust. 3 pkt 1 oraz art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p. poprzez bezpodstawne wyłączenie z przychodów podlegających opodatkowania przychodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia obligacji na rzecz emitenta,

Uzasadniają powyższy zarzut Skarżąca wskazała, że odpłatne zbycie papieru wartościowego jakim jest obligacja jest w istocie odpłatnym zbyciem prawa majątkowego, które papier ten ucieleśnia, co oznacza, że zastosowanie znajduje art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p. Art. 7 ust. 3 pkt 1 u.p.d.o.p. nakazuje nie uwzględniać przy ustalaniu dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania przychodów ze źródeł przychodów położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub za granicą, jednak tylko jeżeli dochody z tych źródeł nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym albo są wolne od podatku.

Jak wykazano w punkcie poprzednim teza Dyrektora, zgodnie z którą dochody ze źródła przychodów w postaci obligacji są w Polsce wolne od podatku dochodowego, nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Nie ma również podstaw do stwierdzenia, że dochody ze źródła przychodów w postaci obligacji nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym - co do zasady bowiem zarówno odsetki, jak i dochody z odpłatnego zbycia obligacji podlegają takiemu opodatkowaniu.

Z kolei fakt, że Skarżąca nie osiągnęła w wyniku transakcji nabycia i sprzedaży Obligacji dochodu podlegającego opodatkowaniu, lecz wykazała w związku z przeprowadzeniem tej transakcji stratę, nie może prowadzić do wniosku, iż dochody ze źródła przychodów w postaci obligacji obiektywnie nie podlegają opodatkowaniu. O podleganiu bądź nie podleganiu opodatkowaniu dochodu z określonego źródła przychodów decydują bowiem tylko i wyłącznie przepisy prawa stanowionego. Skarżąca podkreśliła, że uprawnienie podatnika do ukształtowania stosunku gospodarczego w granicach prawa w taki sposób aby zminimalizować obciążenie podatkowe nie może być przez organ podatkowe w sposób arbitralny kwestionowane, powołując się jednocześnie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2003 roku FSA 3/03 jak również wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 4/03 z 11 maja 2004 roku.

c) naruszenie art. 7 ust. 3 pkt 3 oraz art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p. poprzez bezpodstawne wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów wydatku na nabycie obligacji,

W uzasadnieniu powyższego zarzutu Skarżąca wskazała, że świetle odpowiednich przepisów u.p.d.o.p. oraz u.p.o. bezpodstawne było uznanie przez organ pierwszej instancji obligacji za źródło przychodów, z którego dochody nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym albo są wolne od podatku. Tym samym bezpodstawne było również nieuwzględnienie przez Dyrektora przy określaniu podstawy opodatkowania kosztów uzyskania przychodów uzyskanych z tego źródła. Takie działanie stanowi w ocenie Skarżącej naruszenie zarówno art. 7 ust. 3 pkt 3, jak i art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p.

d) naruszenie art. 121 § 1 i 2, art. 124 art. 210 § 1 pkt 6 o.p. poprzez brak odpowiedniego uzasadnienia prawnego decyzji, zawierającego wyjaśnienie przepisów prawa oraz odniesienie się do argumentacji powołanej przez Skarżącą w toku kontroli i postępowania podatkowego,

e) naruszenie art. 121 § 1 oraz art. 191 o.p. poprzez zawarcie w uzasadnieniu decyzji nieprawdziwego stwierdzenia dotyczącego stanu faktycznego sprawy, dotyczącego źródła finansowania nabycia obligacji.

Z uwagi na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji w części dotyczącej określenia przychodów podlegających opodatkowaniu i kosztów uzyskania przychodów z tytułu nabycia Obligacji oraz orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie przy określeniu podstawy opodatkowania wymienionych przychodów i kosztów.

3. Decyzją z [...] stycznia 2010 roku Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. drugiej instancji. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji, w jego ocenie kwestia spora dotyczy kwoty 21.836.035 złotych uzyskanej przez Spółkę w związku z wykupem obligacji przez emitenta i kwoty 100.000.000 złotych stanowiącej koszt nabycia powyższych obligacji od emitenta.

Organ wskazał, że przepisy dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych nie definiują terminu "przychody". W związku z tym, należy przyjąć, iż przychodem jest każde przysporzenie majątkowe, niezależnie od sposobu jego powstania, chyba że konkretny przepis ustawy stanowi w tej kwestii inaczej. Mimo bardzo szerokiego ujmowania przez przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych pojęcia przychodu nie każde przysporzenie majątkowe podatnika podlega opodatkowaniu.

Odrębną kategorią przychodów, których nie uwzględnia się przy ustalaniu dochodu (straty) podatnika, są przychody osiągane w kraju bądź za granicą, jeżeli dochody wynikające z tych przychodów są w Polsce wolne od podatku. Dochody wolne od podatku zostały wymienione w art. 17 u.p.d.o.p. Zgodnie z art. 17 ust. I pkt 3) u.p.d.o.p.zwolnienie określonego dochodu z opodatkowania może wynikać z postanowień międzynarodowych umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 lit. d) u.p.o. oraz art. 17 ust. I pkt 3) u.p.d.o.p., w świetle stanu faktycznego sprawy, dochód z obligacji w postaci odsetek jest wolny od podatku dochodowego. Natomiast konsekwencją powyższego zwolnienia jest zastosowanie przepisu art. 7 ust. 3 pkt 1) i 3) u.p.d.o.p.. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że jeżeli źródło przychodów położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub za granicą generuje dochody wolne od podatku to przychodów z tego źródła jak I kosztów nie uwzględnia się przy ustalaniu dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania. Regulacja ta znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie. U.p.d.o.p. nie definiuje wprawdzie pojęcia "źródło przychodów" jednak jak wynika z ugruntowanej linii orzecznictwa i stanowiska prezentowanego w doktrynie, za "źródło przychodu" należy uznać wszystko co przynosi przychód niezależnie od sposobu jego powstania. Za źródło przychodu powinien być uznany stosunek prawny lub (rzadziej) zdarzenie, lub stan faktyczny, z którym wiąże się uzyskanie przychodu (patrz np. Komentarz do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych pod redakcją prof. dr. hab. Włodzimierza Nykiela I dr. Adama Mariańskiego — ODDK Gdańsk 2007). W przedmiotowej sprawie za źródło to organ uznał obligacje zakupione przez Skarżącą, które generują dochody wolne od podatku tj. odsetki. przy czym w świetle przedstawionych przez organ przepisów to jest art. 24, 11 ust. 1 i 5 u.p.o. cały dochód uzyskany z obligacji przez subskrybenta od emitenta winien być klasyfikowany jako odsetki.

W związku z tym przychodów uzyskanych z tego źródła tj. kwoty 21.836.035,00 zł uzyskanej z tytułu wykupu tych obligacji przez emitenta nie uwzględnia się (na podstawie art. 7 ust. 3 pkt 1 w/w ustawy) przy ustalaniu podstawy opodatkowania. Przy ustalaniu dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania nie mogą być również uwzględnione (na podstawie art. 7 ust. 3 pkt 3 w/w ustawy) koszty uzyskania tych przychodów tj. koszty nabycia obligacji H. w wysokości 100.000.000,00 zł.

Organ podkreślił również, że całą transakcję należy traktować łącznie bowiem zarówno wolny od podatku dochód z odsetek jak i przychód z wykupu obligacji przez emitenta mają to samo źródło a zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 2 sierpnia 1995r. sygn. akt III SA 502/94) w przypadku gdy podatnik korzysta ze zwolnienia podatkowego polegającego na tym, iż dochody z określonego źródła zwolnione są od podatku, to przy ustalaniu podstawy opodatkowania nie uwzględnia się zarówno przychodów z tego źródła, jak i kosztów jego uzyskania. W przeciwnym wypadku podatnik korzystałby dwukrotnie z przywileju podatkowego, wbrew wyraźnemu unormowaniu art. 7 ust. 3.

W odniesieniu do argumentacji Skarżącej co do art. 13 ust. 4 u.p.o. organ wskazał, że zastosowanie powyższego przepisu jest możliwe w razie dokonywania sprzedaży na rzecz podmiotu trzeciego a nie emitenta.

Organ nie podzielił również zarzutów naruszenia prawa procesowego, wskazał, że w zaskarżonej decyzji przedstawiony został stan faktyczny sprawy, a odmienna wykładnia przepisów zastosowana w decyzji w stosunku do prezentowanej przez Skarżącą nie oznacza, że decyzja nie zawiera uzasadnienia. Organ wskazał również, że w świetle podjętego rozstrzygnięcia bez znaczenia jest okoliczność, z jakiego źródła sfinansowano zakup obligacji.

4. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła do tutejszego Sądu skargę, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie art. 7 ust. 3 pkt 1 i 3 u.p.d.o.p. poprzez błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że Skarżąca zaniżyła podstawę opodatkowania o kwotę 100.000.000 złotych i zawyżyła ją o kwotę 21.836.035 złotych uzyskaną ze sprzedaży obligacji poprzez uwzględnienie przy ustalaniu podstawy opodatkowania wydatków poniesionych na nabycie tychże obligacji.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że obligacja jako taka nie może być uznana za źródło przychodów, nie jest ona bowiem stosunkiem prawnym zdarzeniem ani stanem faktycznym. Sam dokument jakim jest obligacja nie przynosi także przychodu, przychód przynoszą czynności prawnej rozporządzające obligacjami oraz realizacja praw wynikających z takich obligacji. Źródłem przychodu jest więc prawo posiadacza do żądania wypłaty odsetek i przychodem z takiego źródła są odsetki. Drugim źródłem przychodów są natomiast czynności prawnej na podstawie których następuje rozporządzenie obligacjami i inkorporowanymi w tych obligacjach prawami.

Następnie Skarżąca wskazała, że przepisy u.p.d.o.p. nie zwalnia z podatkowania podatkiem dochodowym uzyskanych przez polskich rezydentów przychodów ze zbycia papierów wartościowych wyemitowanych za granicą, Również postanowienia umowy o u.p.o. nie dają podstaw do zwolnienia w Polsce z opodatkowania przychodów uzyskanych przez Skarżącą ze zbycia obligacji na rzecz emitenta. Przychodu ze sprzedaży obligacji na rzecz emitenta nie można bowiem uznać za przychód objęty zwolnieniem przewidzianym w art. 24 ust. 1 lit d) u.p.o. Kwota tego przychodu nie może być również uznana za dochodów z tytułu odsetek w rozumieniu art. 11 u.p.o. Podsumowując tę część rozważań Skarżąca wskazała, że przychody uzyskane ze zbycia obligacji nie są wymienione war t. 24 ust. 1 lit. d) u.p.o. i w konsekwencji nie podlegają zwolnieniu z opodatkowania.

Odnosząc się do pojęcia odsetek Skarżąca wskazała, że za odsetki w rozumieniu art. 11 Konwencji Modelowej OECD. uznać należy narosłe odsetki oraz dodatnią różnicę między kwotą zapłaconą przez subskrybenta z tytułu objęcia obligacji a kwotą uzyskaną przez subskrybenta z tytułu wykupu obligacji przez remitenta. Pozostała kwota płacona przez emitenta na rzecz subskrybenta w momencie wykupu obligacji (spłata kapitału) nie będzie zatem stanowiła odsetek tylko zysk ze sprzedaży majątku w rozumieniu art. 13 Konwencji Modelowej OECD. Skarżąca wskazała, że jeżeli subskrybent nabędzie obligację za cenę równą jej wartości nominalnej np. 100 i następnie sprzeda ją na rzecz remitenta za 120 to różnica pomiędzy kwotą zapłaconą przez subskrybenta a kwotą uzyskaną z tytułu jej sprzedaży emitentowi w wysokości 20 winna być rozpoznana jako odsetki. Skarżąca podkreśliła, że w momencie wykupu obligacji odsetki powstają jedynie w sytuacji gdy powstaje kwota różnicy pomiędzy kwotą zapłaconą przez subskrybenta z tytułu nabycia obligacji a kwotą uzyskaną przez subskrybenta z tytułu sprzedaży tych obligacji emitentowi. Jeżeli natomiast wykup obligacji nastąpi w wysokości ich wartości nominalnej lub poniżej ich wartości cała kwota otrzymana przez subskrybenta z tytułu wykupu obligacji powinna być kwalifikowana jako zysk z przeniesienia majątku w rozumieniu art. 13 u.p.o. Skoro w realiach niniejszej sprawy wykup nastąpił poniżej ich wartości nominalnej, Skarżąca nie uzyskała kwoty która mogłaby być uznana za odsetki w rozumieniu art. 11 u.p.o. Cała uzyskana prze nią kwota z tytułu wykupu obligacji stanowi zysk z przeniesienia majątku o którym mowa w art. 13 u.p.o.

Skarżąca wskazała również, że treść art. 7 ust. 3 u.p.d.o.p. zgodnie z którym wyeliminowane z podstawy opodatkowania są jedynie przychody nie podlegające opodatkowaniu lub zwolnione z opodatkowania oraz koszty związane z takimi przychodami. Przepis ten nie znajduje natomiast zastosowania do przychodów podlegających opodatkowaniu oraz kosztów związanych z takimi przychodami. Wobec zasady powszechności opodatkowania powołany przepis nie może samodzielnie stanowić podstawy do zwolnienie jakichkolwiek przychodów z opodatkowania. Podsumowując Skarżąca wskazała, że uzyskane przez nią przychody z tytułu wykupu obligacji przez emitenta podlegają opodatkowaniu zgodnie z art. 12 w zw. z art. 14 u.p.d.o.p. oraz podlegają uwzględnieniu w podstawie opodatkowania. W konsekwencji, uwzględnieniu w podstawie opodatkowania podlegają również koszty związane z nabyciem powyższych papierów wartościowych w momencie zbycia tychże papierów z wagi na treść art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p.

5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wskazując, że dochód w wysokości 21.836.035,00 zł jak i dochód z tytułu odsetek wynikają z tego samego źródła, co oznacza, że kwoty 21.836.035,00 zł nie uwzględnia się w podstawie opodatkowania z mocy art. 7 ust. 3 pkt 1 u.p.d.op.p. jak również nie uwzględnia się kwoty 100.000.000 złotych wydatkowanej na nabycie powyższych obligacji z uwagi na treść art. 7 ust. 3 pkt 3, co oznacza, że nie można zastosować w sprawie art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p.. Organ położył również nacisk na konieczność powiązania wcześniejszego wykupu obligacji z wcześniejszą wypłatą odsetek jak również podkreślił, że strona sztucznie rozdziela sam papier wartościowy jakim jest obligacja od czynności prawnych rozporządzających obligacjami i od realizacji praw wynikających z obligacji.

Organ wskazał również, że pod pojęciem dochodu o którym mowa była na stronie 11 decyzji rozumieć należy tylko odsetki jak również podniósł, że emitent wykupując obligacje dokonuje tylko spłaty kapitału a art. 13 ust 4 u.p.o. dotyczy tylko zysków ze sprzedaży,

6. W toku postępowania sądowoadministracyjnego Skarżąca złożyła dwa pisma, do których dołączyła opinie prawne sporządzone na jej zlecenie.

Z pierwszej opinii, dołączonej do pisma z 24 maja 2010 roku wynika, że konstrukcja podatku dochodowego od osób prawnych oparta jest na przyroście czystego majątku, w zakresie przedmiotowym tegoż podatku mieści się podstawa opodatkowania, gdyż ustawodawca utożsamia ją przedmiotem opodatkowania przyjmując, że jest nim dochód stanowiący nadwyżkę sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania.

W dalszej części opinii wskazano, że przedmiotem opodatkowania są relacje faktyczne lub prawne występujące między podmiotem podatku a jego przedmiotem. Źródłem przychodu jest stosunek prawny z którym wiąże się przychód jak również efekt pieniężny czynności faktycznych lub pranych powstałych w ramach obrotu cywilnego. Podkreślono, że skutkiem realizacji norm prawa cywilnego jest najczęściej powstanie stanów faktycznych rodzących obowiązek podatkowy, zwłaszcza zaś przedmiotu podatku.

Następnie w opinii tej podkreślono, że odsetki są odrębnym od przychodu z tytułu zbycia źródłem przychodu, również w rozumieniu modelowej konwencji OECD jak i u.p.o. W sytuacji, w której odsetki od obligacji są zwolnione z opodatkowania, przychody z nich uzyskane nie mogą być uwzględniane przy ustalaniu podstawy opodatkowania oraz kosztów uzyskania przychodu. Ograniczenia te nie dotyczą jednak zbycia obligacji gdy przychody powstające w wyniku tego zbycia podlegają opodatkowaniu.

W drugiej opinii, dołączonej do pisma z 31 maja 2010 roku dokonano analizy modelowej konwencji OECD jak również u.p.o. i wskazano, że nie można utożsamiać przychodu z tytułu zbycia obligacji z przychodem z tytułu odsetek, gdyż są to dwa różne źródła przychodów. Podniesiono, że odsetki to wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału, stanowiące nadwyżkę zwróconej kwoty nad kapitałem. Podkreślono, również, że zbycie obligacji osobie trzeciej i emitentowi winno być traktowane tak samo dla celów podatkowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje :

7. Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 § 1 i 2 ustawy 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 256 poz. 1269). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zmianami, zwana dalej p.p.s.a.) podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd ich niezgodności z prawem.

Dla sformułowania zwrotu stosunkowego skutkującego wyeliminowaniem decyzji z obrotu, konieczne jest stwierdzenie przez sąd zaistnienia w decyzji wadliwości, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Jak słusznie wskazuje się w doktrynie prawa administracyjnego, sądy administracyjne odpowiadają za zupełność i zamkniętość systemu prawa w zakresie w jakim system ten jest rozwijany i konkretyzowany przez organy administracji publicznej, szczególnie w drodze wydawania decyzji administracyjnych. W konsekwencji, sądy administracyjne upoważnione są do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w razie dostrzeżenia jej wadliwości nawet nie podniesionej przez stronę skarżącą, o ile tylko nie wpłynie to na pogorszenie sytuacji strony (art. 134 §1 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja musiała zostać wyeliminowana z obrotu z uwagi na naruszenie przepisów postępowania to jest art. 121, 180, 187§1 i 191 o.p., które szczegółowo opisane zostanie w następnych punktach uzasadnienia.

8. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podstawowe znaczenie miało ustalenie charakteru kwot otrzymanych przez Skarżącą w 26 lipca 2010 roku oraz 25 sierpnia 2006 roku.

Organy obu instancji przyjęły, że kwota 76.078.948,30 zł zaksięgowana na rachunku Skarżącej 26 lipca 2010 roku stanowiła odsetki a kwota 21.836.035 zl zaksięgowana na tymże rachunku 25 sierpnia 2010 roku odpowiada kwocie wykupu obligacji przez emitenta.

W ocenie Sądu dokonanie powyższych ustaleń wymagało przede wszystkim zbadania, czy powyższe kwoty wypłacone zostały stosownie do postanowień dokumentów regulujących prawa i obowiązki emitenta i nabywcy obligacji. W tym celu konieczne było m.in. przeanalizowanie treści załącznika cenowego z 22 maja 2006 roku jak również ostatecznych warunków transakcji z dnia 17 maja 2006 roku w części dotyczącej realizacji opcji wcześniejszej spłaty powiązanej z opcją odkupienia przysługujących emitentowi.

9. Z ostatecznych warunków transakcji wynika, że oprocentowanie obligacji było stałe, wynosiło 0,6045% kwoty nominalnej, i naliczane było w systemie miesięcznym. Uwzględniając fakt naliczania w systemie miesięcznym oprocentowania według wskazanej wyżej stawki, stwierdzić należy, że strona Skarżąca winna otrzymać przez okres 20 lat na jaki wyemitowane zostały obligacje kwotę odpowiadającą 145,08 % wartości nominalnej obligacji, 145,08 % od kwotz 100.000.000 złotych.

Zgodnie z ostatecznymi warunkami transakcji z 17 maja 2006 roku oraz zgodnie z załącznikiem cenowym z 22 maja 2006 roku emitent mógł skorzystać z opcji wcześniejszego wykupu obligacji po dokonaniu wcześniejszej spłaty. W takim przypadku, Emitent zobowiązany był wypłacić posiadaczom obligacji "Kwotę Wcześniejszej Spłaty Odsetek" obliczoną poprzez dyskontowanie do daty płatności odsetek bezpośrednio poprzedzającej datę wcześniejszej spłaty odsetek takiej kwoty odsetek, która przysługiwałaby posiadaczom obligacji od Emitenta od daty płatności odsetek następujące bezzwłocznie po dacie wcześniejszej spłaty odsetek do daty wymagalności, czyli do dnia 26 maja 2026 roku. Obliczenie miało być dokonane według stopy dyskontowej w wysokości 7,51%.

Jak wynika z materiału dowodnego, Strona Skarżąca otrzymała przelewami w dniach 26 czerwca i 25 lipca po 604.500 złotych, czyli łącznie 1.209.000 złotych. Wcześniejsza spłata nastąpiła w sierpniu 2006 roku, czyli o 238 miesięcy wcześniej, niż planowana data wymagalności. W konsekwencji, organ winien w pierwszej kolejności ustalić czy istotnie otrzymana 26 lipca 2006 roku kwota 76.078.948,30 zł odpowiada "Kwocie Wcześniejszej Spłaty Odsetek". Dla dokonania powyższego ustalenia organ winien obliczyć, jaka była wysokość Kwoty Wcześniejszej Spłaty Odsetek wynikająca z Ostatecznymi Warunków Transakcji z 17 maja 2006 roku, w razie dokonania spłaty w lipcu 2006 roku.

W tym celu organ winien był dokonać obliczeń zgodnych z treścią Ostatecznych Warunków Transakcji, to jest

- obliczyć łączną kwotę odsetek jaką Skarżąca otrzymałaby przez cały okres do dnia wykupu obligacji (czyli przez okres 20 lat) według stopy 0,6045 %,

- otrzymaną kwotę pomniejszyć o dwie wpłaty odsetek dokonane w czerwcu i lipcu,

- tak otrzymaną kwotą zdyskontować (pomniejszyć) o wskaźnik wynikający z Ostatecznych Warunkach Transakcji z 17 maja 2006 roku w wysokości 7,51%

i .ustalić, czy kwota zaksięgowana na rachunku Skarżącej 26 lipca 2006 roku odpowiada tak obliczonej "Kwocie Wcześniejszej Spłaty Odsetek".

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakiejkolwiek informacji, by organ dokonał ustaleń faktycznych w tym zakresie.

10. Z opcją wcześniejszej spłaty związana była opcja odkupu przysługująca emitentowi.

Zgodnie z tą opcją emitent po skorzystaniu z opcji wcześniejszej spłaty mógł odkupić obligacje, za kwotę odpowiadającą kwocie wykupu w dacie wymagalności (czyli w tym przypadku 100.000.000 złotych ) pomniejszoną o dyskonto w wysokości 8,004%. Aby więc ustalić, czy istotnie otrzymana 26 sierpnia 2006 roku kwota odpowiada kwocie wykupu obligacji przez emitenta organ winien był również dokonać stosownych obliczeń, zgodnie z treścią Ogólnych Warunków Cenowych z 17 maja 2006 roku, czyli pomniejszyć wartość nominalną obligacji (w wysokości 100.000.000 złotych) o dyskonto w wysokości 8,004% w celi ustalenia, czy kwota zaksięgowana na rachunku Skarżącej 26 sierpnia 2006 roku odpowiada kwocie wykupu obligacji w razie skorzystania przez remitenta z opcji wcześniejszej spłaty obligacji przewidzianej w ostatecznych warunkach transakcji z 17 maja 2006 roku i załączniku cenowym z 22 maja 2006 roku.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakiejkolwiek informacji, by organ dokonał ustaleń faktycznych w tym zakresie.

11. W tym miejscu wskazać należy, że organ dokonując powyższych ustaleń faktycznych winien również rozważyć w jaki sposób dokonać wykładni ostatecznych warunków transakcji z 17 maja 2006 roku i załącznika cenowego z 22 maja 2006 roku w zakresie ustalenia wysokości dyskonta w odniesieniu do wcześniejszej spłaty odsetek i wcześniejszego wykupu obligacji. W ostatecznych warunkach transakcji wskazano jedynie, że przypadku wcześniejszej spłaty odsetek dyskonto wynosi 7.51% a przypadku wcześniejszego wykupu obligacji dyskonto wynosi 8,004%. Rozważyć więc należy, czy owo dyskonto powinno być wyliczone jednorazowo czy też w skali każdego roku, licząc do dnia zapadalności obligacji.

Dokonanie wykładni zgodnie z którą dyskonto dotyczące odsetek obliczane jest w skali każdego roku licząc do dnia zapadalności obligacji, musiałoby doprowadzić do wniosku, że posiadacz obligacji, zgadzając się na opcję wcześniejszego wykupu już w pierwszym roku posiadania obligacji liczył się z pomniejszeniem kwoty odsetek o 150,02 %, co oznacza, że otrzymywałby kwotę ujemną – co w realiach gospodarczych mogłoby oznaczać, że zobowiązany jest do dopłacenia emitentowi kwoty odpowiadającej przeszło 50% wartości nominalnej obligacji.

Podobnie w odniesieniu do obliczenia kwoty wcześniejszego wykupu obligacji, przyjęcie że stopa dyskonta wynosi 8,004% rocznie musiałoby doprowadzić do wniosku, że posiadacz obligacji, zgadzając się na opcję wcześniejszego wykupu już w pierwszym roku posiadania obligacji liczył się z pomniejszeniem kwoty nominalnej obligacji o przeszło 160 % czyli że otrzymywałby kwotę ujemną, co w realiach gospodarczych mogłoby oznaczać, że zobowiązany jest do dopłacenia emitentowi kwoty odpowiadającej przeszło 60% wartości obligacji.

W konsekwencji, organ winien rozważyć, czy w realiach niniejszej sprawy możliwe jest przyjęcie tego typu wykładni, czy też wykładni, zgodnie z którą dyskonto (w wysokości 7,51% w odniesieniu do odsetek i 8,004% w odniesieniu do wykupu obligacji) obliczanej jest jednorazowo w odniesieniu do całej kwoty.

Sąd wskazuje, że przyjęcie pierwszego rodzaju wykładni (dyskonto obliczane w skali rocznej) oznaczałoby, że podmiot akceptujący powyższe warunki działał w sposób sprzeczny z zasadami rachunku ekonomicznego i dążył nie tyle do osiągnięcia zysku, ale do osiągnięcia straty.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że podziela wyrażony przez Skarżącą pogląd, że w prawie pozytywnym brak jest nakazu prowadzenia działalności w sposób najkorzystniejszy dla Skarbu Państwa i powodujący maksymalizację obciążeń podatkowych, jednak, zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. za koszt pomniejszający przychód może być uznany jedynie koszt poniesiony w celu osiągnięcia przychodu a nie koszt poniesiony w celu zrealizowania straty.

12. Sąd wskazuje w tym miejscu, że organ podatkowy drugiej instancji nie dostrzegł, że znaczna część dokumentacji zgromadzonej w aktach niniejszego postępowania sporządzona jest w języku angielskim i nie jest do niej dołączone tłumaczenie na język polski. Dotyczy to w szczególności datowanego na 12 stycznia 2009 roku dokumentu sporządzonego pismem maszynowym, nie opatrzonego żadnym podpisem ani informacją, kto go sporządził, który - jak twierdzi Skarżąca w piśmie z 14 stycznia 2009 roku - "prezentuje dane o transakcji na dzień 12 stycznia 2009 roku" i który miał jej zostać przekazany przez R. O. (R.) 12 stycznia 2009 roku jak również pisma powyższego banku z 4 lipca 2006 roku jak i wyciągów bankowych potwierdzających otrzymanie przez Skarżącą kwot 604.500 złotych dniach 25 lipca 2006 roku i 26 czerwca 2006 roku, potwierdzenia przelewu z 26 lipca 2006 roku (na kwotę 76.078.948,30 złotych) oraz 25 sierpnia 2006 roku (na kwotę 21.836.035 złotych).

W ocenie Sądu jeżeli organ zamierzał dopuścić dowód z powyższych dokumentów ze względu na ich treść w celu ustalenia określonych okoliczności faktycznych, winien był sporządzić urzędowe tłumaczenie powyższych dokumentów na język polski. W sytuacji, w której tłumaczenia takie nie zostały sporządzone, nie można uznać powyższych dokumentów za dowody zgodne z prawem, co oznacza że na dzień rozpoznawania sprawy przez Sąd brak jest materiału dowodowego pozwalającego na ocenę czy, kiedy i jakie kwoty Skarżąca otrzymała w czerwcu, lipcu i sierpniu 2006 roku w związku z zawarciem transakcji nabycia obligacji.

13. Podsumowując tę część rozważań sąd wskazuje, że organy rozpoznające sprawę przyjęły, że Skarżąca z tytułu wcześniejszego wykupu obligacji otrzymała odsetki w wysokości 76.078.948,30 złotych (do których doliczyć należy poprzednio otrzymane 1.209.000 złotych) a z tytułu wykupu obligacji przez Emitenta kwotę 21.836.035 złotych, nie sprawdzając, czy powyższe kwoty odpowiadają postanowieniom ostatecznych warunków transakcji z 17 maja 2006 roku i załącznika cenowego z 22 maja 2006 roku, a w konsekwencji czy pozostają w związku z zakupem przez Skarżącą obligacji na warunkach opisanych w powyższych dokumentach czy też wynikają z innej transakcji.

Dokładne ustalenie z jakich tytułów Skarżąca otrzymała powyższe kwoty ma podstawowe znaczenie dla odpowiedniego zakwalifikowania z punktu widzenia ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych powyższych kwot a w konsekwencji dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej poddanej kontroli sądu, której przedmiotem jest określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 rok. W konsekwencji, organowi postawić należy zarzut nieprawidłowego zebrania jak również nieprawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, bowiem kwalifikując określone kwoty otrzymane przez Skarżącą organ nie uwzględnił postanowień umów, na które powoływała się Skarżąca, jak również nie uzupełnił akt sprawy o tłumaczenia przywołanych wyżej dokumentów.

Oznacza to, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania to jest art. 122, 180 § 1, 187 §1 i 191 o.p. w sposób mogący mieć mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

13. Sąd wskazuje w tym miejscu, że rozpoznając ponownie sprawę organ uzupełni zebrany w sprawie materiał dowodowy o tłumaczenia przywołanych wyżej dokumentów, dokona analizy postanowień załącznika cenowego z 22 maja 2006 roku oraz ostatecznych warunków transakcji z 17 maja 2006 roku a następnie rozważy czy konieczne jest podjęcie dalszych czynności dowodowych w celu ustalenia jaki charakter miały kwoty otrzymane przez Skarżącą 25 czerwca, 25 lipca i 26 lipca oraz 25 sierpnia 2006, czy można uznać je w całości lub w części za odsetki czy też za przychód z zbycia obligacji emitentowi (ewentualnie w jakich częściach) czy też za inny przychód. Dokonując oceny tak zebranego materiału dowodowego organ ustali jaki charakter miały powyższe kwoty i z jakiego tytułu zostały otrzymane a następnie dokona subsumcji tak ustalonego stanu faktycznego pod odpowiedni przepis prawa materialnego.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że dokonując powyższej oceny organ rozważy, że (jak słusznie wskazano w opinii dołączonej przez Skarżącą do pisma z 24 maja 2010 roku, którą sąd traktuje jako stanowisko Skarżącej) z prawnego punktu widzenia źródłem przychodu kształtującego dochód podatkowy są, co do zasady, efekty pieniężne czynności faktycznych i prawnych powstałe w ramach obrotu cywilnego. W konsekwencji, organ rozważy również, w jaki sposób zakwalifikować efekt pieniężny polegający na otrzymaniu kwoty 99.123.983,30 złotych po dokonaniu wpłaty w wysokości 100.000.000 złotych. W tym kontekście organ rozważy również podnoszoną przez Skarżąc w skardze oraz w opinii dołączonej do pisma z 30 maja 2010 roku wykładnię art. 11 modelowej konwencji OECD a co za tym idzie art. 11 u.p.o. zgodnie z którą pod pojęciem odsetek rozumieć należy kwotę przekraczającą wartość kwoty nominalnej za którą nabyte zostały obligacje.

14. Sąd wskazuje końcowo, że wobec opisanych powyżej nieprawidłowości w zakresie ustalenia stanu faktycznego wypowiadanie się, co do naruszenia przez organ prawa materialnego jest na tym etapie postępowania przedwczesne.

15. W konsekwencji, wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję orzekając o zakresie, w jakim nie może być wykonana w trybie art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.