Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 490/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1-7
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 97 par 1 pkt 4, art. 94 par 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lipca 2017 r. sprawy ze skargi M. N., A. N., J. N., E. N. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 6 pkt 2, art. 124 ust. 1-7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.), po rozpoznaniu . wniosku Spółka A. z o.o. z siedzibą w P. , inwestora przedsięwzięcia pn.: "Przebudowa linii napowietrznej 110 kV [...] " z dnia [...] r., ograniczył sposób korzystania z nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] o pow[...] ha; [...] o pow[...] ha, [...] o pow. [...] , dla których Sąd Rejonowy w S. Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr KW [...] , nr [...] o pow. [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w S. Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...], nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, dla których Sąd Rejonowy w S. Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr KW [...] , położonych w gminie K., obręb [...] , w powiecie S. m, stanowiących współwłasność J. i E. N. oraz M. i A. N. - (w udziale po [..] części), poprzez zezwolenie Spółka A. z o.o. z siedzibą w P. na zakładanie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej (przebudowa napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji[...] ), w pasach technologicznych wskazanych w decyzji. Przebieg linii wraz z pasem technologicznym zajęcia o szerokości 20 m (2 x 10 m od osi linii) oraz obszarem zajęcia na którym nastąpi ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości został przedstawiony w załączniku graficznym, stanowiącym integralną część decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] r. Spółka A. z o.o. z siedzibą w P. zwróciła się o ograniczenie sposobu korzystania z ww. działek celem założenia sześciu przewodów roboczych i dwóch odgromowych o szerokości pomiędzy osią linii a skrajnym przewodem do 9 m, w przedziale wysokości ich zawieszenia od 5,85 m do 38 m nad gruntem. Łączny obszar zajęcia wynosi [...] m2. Organ wyjaśnił, iż jest to inwestycja celu publicznego o charakterze ponadlokalnym, niezbędna ze względu m.in. na konieczność poprawy bezpieczeństwa energetycznego oraz zwiększenia niezawodności i efektywności zasilania obecnych i przyszłych odbiorców energii elektrycznej na terenie województw; [...] oraz[..] , zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy K. dla przebiegu linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 KV w obrębach[...] , zatwierdzonym uchwałą Nr XVIII/120/16 Rady Gminy K. z dnia 25 lutego 2016 r. (Dziennik Urzędowy Woj. Zachodniopomorskiego poz.1278). Wniosek inwestora został złożony na skutek braku zgody właścicieli nieruchomości na przeprowadzenie inwestycji. Ponadto wnioskodawca zwrócił się o przeprowadzenie, na podstawie art. 89 Kodeksu postępowania administracyjnego, rozprawy administracyjnej z udziałem stron, w celu ugodowego załatwienia sprawy, oraz o ujawnienie w księgach wieczystych prowadzonych dla przedmiotowych nieruchomości zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Do wniosku dołączono dokumenty wymienione szczegółowo w uzasadnieniu decyzji. Po przeanalizowaniu całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Starosta S. ustalił, co następuje. Podstawę materialnoprawną w zakresie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości stanowią przepisy rozdziału 4 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.), zwanej dalej "u.g.n.". Wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Przy ograniczeniu sposobu korzystania, w odróżnieniu od pozbawienia prawa własności w wyniku wywłaszczenia, właściciel nie traci posiadanego prawa do nieruchomości. Natomiast szkody wywołane ograniczeniem mogą występować czasowo lub na stałe, jednak właściciel nadal może korzystać z nieruchomości z jej ograniczeniami i wynikającymi z tych ograniczeń skutkami. Regulacja zawarta w art. 124 ust. 1 u.g.n. jest szczególnym rodzajem wywłaszczenia. Starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych i nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zezwolenie może być w świetle art. 124 ust. 2 u.g.n. udzielone z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. Stosownie natomiast do treści art. 124 ust. 3 u.g.n. wydanie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości dotyczącymi uzyskania jego zgody na wykonanie prac. Przepis ten ustanawia pierwszeństwo uregulowania w trybie cywilnoprawnym kwestii dysponowania przez inwestora nieruchomością w celu realizacji inwestycji. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.

Wnioskodawca przedłożył dokumenty potwierdzające, że rokowania

z właścicielami działek odbyły się. Pełnomocnik inwestora wystosował do E. N., J. N., M. N. i A. N. pisma w sprawie uzyskania ich zgody na dysponowanie działkami z dnia [...] r., [...] r., [...] r., w których zwrócił się o zgodę na przeprowadzenie inwestycji określając szczegółowy zakres robót. Dołączył propozycję porozumienia (umowy cywilnoprawnej) w sprawie ustanowienia na działkach odpłatnej służebności przesyłu dołączając załącznik graficzny ilustrujący sposób rozmieszczenia na nieruchomości projektowanych przewodów. Inwestor zaproponował również kwotę wynagrodzenia w wysokości [...] zł plus podatek VAT.

Właściciele działek w piśmie z dnia [...] r. nie wyrazili zgody na zaproponowaną kwotę, zaproponowali kwotę [...] zł tytułem odszkodowania za wyrażenie zgody na modernizację linii. W piśmie z dnia [...] r. pełnomocnik inwestora poinformował właścicieli działek, że kwota ta nie odpowiada faktycznemu obciążeniu działek służebnością przesyłu i jest niemożliwa do spełnienia. Taki sposób prowadzenia rokowań w ocenie organu świadczy o woli inwestora nakierowanej na zawarcie porozumienia, do czego jednak nie doszło. Strony przedstawiły sobie wzajemnie takie warunki które okazały się nie do przyjęcia. Oznaczało to konieczność zwrócenia się o wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Na podstawie przedłożonej dokumentacji wynika, że inwestycja będzie obejmowała zakładanie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej linii napowietrznej 110 kV [...] , po uprzednim demontażu istniejących przewodów i urządzeń tej linii. Zakres prac planowany przez inwestora jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Plan określa dokładny przebieg istniejącej linii na nieruchomości, a planowane przedsięwzięcie będzie realizowane właśnie na tej linii. Taki sposób realizacji inwestycji będzie zarazem najmniej uciążliwy dla właścicieli nieruchomości, zakres ingerencji w prawo własności nieruchomości będzie proporcjonalny do celu inwestycji. W wyniku przeprowadzonych robót nie zmieni się trasa linii elektroenergetycznej ani jej napięcie znamionowe, pozostanie na poziomie 110 kV. Realizacja inwestycji nie spowoduje obciążenia nieruchomości w większym stopniu niż ma to miejsce obecnie. W dniu [...] r. w siedzibie organu I instancji odbyła się rozprawa administracyjna, o której strony zostały poinformowane. Na rozprawę stawił się pełnomocnik inwestora, natomiast właściciele nieruchomości ani ich pełnomocnik nie stawili się nie informując organu o przyczynie niestawiennictwa. W rozmowie telefonicznej przeprowadzonej w tym samym dniu M. N. oświadczył, że właściciele nieruchomości z przyczyn niezależnych nie mogli stawić się na rozprawie, ale wyrażają wolę porozumienia z inwestorem co do ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu. W dniu [...] r. pełnomocnik właścicieli nieruchomości zwrócił się o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, a dnia[...] r. wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego z uwagi na złożenie przez Z. M., pełnomocnika właścicieli nieruchomości, wniosku do sądu powszechnego o ustanowienie służebności przesyłu na przedmiotowych działkach.

Organ uznał, że w realiach niniejszej sprawy przeprowadzenie rozprawy nie przyczyni się do przyśpieszenia czy uproszczenia postępowania i nie jest konieczne. Natomiast okoliczność, że toczy się postępowanie dotyczące ustanowienia służebności przesyłu przed sądem powszechnym nie uzasadnia zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ wynik tego postępowania nie stanowi zagadnienia wstępnego dla sprawy administracyjnej. Ponieważ w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości przez jej właścicieli, organ wniosek inwestora uwzględnił.

W odwołaniu od tej decyzji właściciele nieruchomości zarzucili wydanie jej

z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to polegało na nieprzeprowadzeniu przez organ rozprawy administracyjnej mimo wniosku stron w tym zakresie i mimo wcześniejszego wyznaczenia rozprawy na dzień [...] r., w której odwołujący się nie mogli uczestniczyć. Zarzucili naruszenie art. 10 k.p.a. polegające na wyznaczeniu ich pełnomocnikowi zbyt krótkiego terminu zapoznania się z dowodami i materiałami zgromadzonymi w aktach sprawy. Wskazali, że zawiadomienie organu w tym przedmiocie pełnomocnik odebrał w dniu [...] r., w sytuacji gdy wyznaczony przez organ termin załatwienia sprawy został ustalony na [...] r. Zatem pełnomocnik miał tylko dwa dni na zapoznanie się z materiałem dowodowym, a mieszka w innej miejscowości. Ponadto, naruszenie art. 10 k.p.a. polegało też na tym, że organ wydłużył termin wydania decyzji do dnia [...] r., po czym nie informując pełnomocnika stron wydał decyzję półtora miesiąca wcześniej przed tym terminem, tj. [...] r. Organ I instancji naruszył też art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ponieważ powinien był zawiesić postępowanie administracyjne w sprawie w sytuacji gdy posiadał informację, że przed Sądem Rejonowym w S. toczy się postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu na rzecz inwestora. Sprawa ta była bowiem przedmiotem rokowań poprzedzających wszczęcie postępowania na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Ponadto, organ I instancji naruszył art. 101 w zw. z art. 123 § 1 k.p.a. ponieważ nie widząc podstaw do zawieszenia postępowania powinien był wydać postanowienie w tym przedmiocie, czego nie uczynił.

Wojewoda decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji opisał przebieg postępowania w sprawie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wyjaśnił, że w niniejszej sprawie przepis prawa nie wymagał przeprowadzenia rozprawy. Rokowania pomiędzy stronami poprzedzające wszczęcie postępowania administracyjnego miały długotrwały charakter, strony wielokrotnie kierowały do siebie korespondencję i dodatkowa rozprawa administracyjna w ocenie Wojewody nie przyczyniłaby się do przyśpieszenia załatwienia sprawy. Stąd w ocenie organu odwoławczego nieuwzględnienie wniosku współwłaścicieli nieruchomości o wyznaczenie nowego terminu rozprawy nie było błędem.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. organ wskazał,

że przedłużenie terminu załatwienia sprawy przez organ I instancji nastąpiło na skutek ustanowienia przez odwołujących się nowego pełnomocnika w sprawie porozumienia z inwestorem. Z tego powodu, pismem z dnia [...] r., organ I instancji zawiadomił strony o nowym terminie załatwienia sprawy wyznaczonym na [...] r., a następnie do [...] r. z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Pismem z dnia [...] r. organ I instancji zawiadomił pełnomocnika stron adwokata K. S. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Organ I instancji umożliwił pełnomocnikowi zapoznanie się z aktami sprawy w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia, wbrew temu co wskazano w odwołaniu. Powołanie się na wyznaczony przez organ termin załatwienia sprawy, który może ulec zmianie (art. 36 § 1 k.p.a.), nie stoi na przeszkodzie w zapoznaniu. się z aktami sprawy czy złożeniu dodatkowych wyjaśnień. Strona ma prawo wglądu w akta na każdym etapie postępowania. W niniejszej sprawie pełnomocnik właścicieli nieruchomości miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy od momentu przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa. Zdaniem Wojewody Starosta S. zapewnił stronom czynny udział w każdym stadium postępowania i wydał decyzję w przewidzianym terminie, czyli do [...] r.

Odnośnie zarzutu polegającego na naruszeniu art. 101 § 3 k.p.a. Wojewoda wyjaśnił, że jest on bezzasadny z tego względu, że przepis ten przewiduje możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie wstrzymujące postępowanie administracyjne.

W niniejszej sprawie złożono wniosek o zawieszenie postępowania, który nie został uwzględniony przez organ, ale wnoszący zażalenie nie zostali pozbawienia możliwości złożenia zastrzeżeń odnośnie postępowania organu, uczynili to w odwołaniu od decyzji. W ocenie organu II instancji wystąpienie na drogę sądową o ustanowienie służebności przesyłu na danej nieruchomości nie uzasadnia zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego ograniczenia sposobu korzystania z tej nieruchomości, na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n.

Ponieważ organ I instancji prawidłowo wyjaśnił podstawę prawną i przesłanki wydania decyzji, a przed jej wydaniem umożliwił stronom zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, zaistniały przesłanki do wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości i dlatego decyzję tę należało utrzymać w mocy.

W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. J. N. i E. N. oraz M.ł N. i A. N. wnieśli o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji wydanej w I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucili wydanie jej z naruszeniem art. 75 § 1 w zw. z art. 89 k.p.a. polegającym na nie uwzględnieniu ich wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej mimo tego, że w sprawie zachodziła taka potrzeba z uwagi na konieczność uzgodnienia interesów stron oraz wyjaśnienie sprawy przy udziale świadków lub biegłych, albo w drodze oględzin. Potrzebę taką dostrzegł również organ I instancji wyznaczając termin rozprawy na dzień [...] r. Zarzucili naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na niewydaniu postanowienia o zawieszeniu postępowania, mimo iż rozstrzygnięcie zawarte w decyzji zależało od uprzedniego wydania orzeczenia przez Sąd Rejonowy w S. (sygn. akt I Ns 2284/16) przed którym toczy się postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu na rzecz inwestora. Tym bardziej, że przedmiotem rokowań pomiędzy stronami, które poprzedziły wniosek o wydanie decyzji, było ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości, a nie jedynie kwestia wyrażenia zgody na przeprowadzenie niezbędnych prac. W ocenie skarżących w sprawie doszło do naruszenia art. 124 ust. 3 u.g.n. poprzez błędną wykładnię tego przepisu i uznanie, że warunek przeprowadzenia rokowań został spełniony w sytuacji, gdy rokowania nie zostały zakończone, a cel ich przeprowadzenia nie został osiągnięty. W ocenie skarżących rokowania jakie zostały przeprowadzone w sprawie miały charakter fikcyjny, nie prowadziły do rzeczywistego zawarcia porozumienia. Na kontrpropozycję złożoną przez właścicieli nieruchomości inwestor uznał, że strony nie doszły do porozumienia, dlatego wystąpi do właściwego organu o wydanie decyzji administracyjnej, a proces rokowań może zakończyć w każdym momencie. Inwestor nie ustosunkował się merytorycznie do wysokości kwoty wynagrodzenia zaproponowanej przez skarżących za obniżenie wartości gruntu wskutek planowanej inwestycji. Wskazał jedynie, że zaproponowana kwota jest nieadekwatna do faktycznego i prawnego obciążenia nieruchomości. Następnie wystąpił z wnioskiem do Starosty o wydanie zezwolenia. Takie postępowanie inwestora czyni rokowania iluzorycznymi, inwestor w każdej sytuacji uzyskuje korzystną dla siebie decyzję. Niezależnie od tego czy w toku rokowań strony zawrą porozumienie na warunkach zaproponowanych przez inwestora czy do zawarcia porozumienia nie dojdzie, inwestor i tak uzyska decyzję na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Cel omawianej instytucji jest inny, w niniejszej sprawie doszło do jej nadużycia.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych zarzutów wyjaśnił, iż na działkach należących do skarżących nastąpi wymiana sześciu przewodów roboczych i dwóch odgromowych. Planowane prace mieszczą się w zakresie wskazanym w art. 6 ust. 2 u.g.n. Rokowania pomiędzy stronami nie doprowadziły do zawarciu porozumienia umożliwiającego przeprowadzenie tych prac. Stąd wniosek inwestora o wydanie decyzji umożliwiającej czasowe zajecie nieruchomości na ten cel było uzasadnione. Organ odwoławczy nie dopatrzył się także naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu który uzasadniałby uchylenie decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Wniesiona skarga nie jest zasadna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 124 ust. 1-7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm. – zwanej dalej jako "u.g.n."). Przepis ust. 1 stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Celem wydania decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości jest przede wszystkim to, by bez konieczności odebrania własności lub użytkowania wieczystego dotychczasowym podmiotom tych praw, uzyskać czasowy tytuł prawny do władania nieruchomością na cele budowlane, po to by wybudować określone przewody, ciągi, obiekty lub urządzenia infrastruktury technicznej, które po ich wybudowaniu pozostaną na nieruchomości jako odrębny od gruntu przedmiot własności. Stosowanie powyższego rozwiązania uzależnione jest jednak od spełnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, ograniczenie właściciela lub użytkownika wieczystego w korzystaniu z jego nieruchomości musi nastąpić aby zrealizowany został cel publiczny, który będzie zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku - z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Po drugie, wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. powinno być poprzedzone przeprowadzeniem z właścicielem nieruchomości rokowań, mających na celu udostępnienie przez tę osobę nieruchomości w sposób dobrowolny.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy szczególne znaczenie ma badanie drugiej

z powyższych przesłanek, albowiem formalna przesłanka, dotyczące ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, wymieniona w art. 124 ust. 1 u.g.n. czyli zgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego- uchwała nr XVIII/120/16 Rady Gminy K. z dnia 25 lutego 2016 r. - została spełniona. W miejscu lokalizacji inwestycji plan przewiduje przeznaczenie w postaci napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV z dopuszczeniem innych obiektów infrastruktury technicznej. Przesłanka zgodności inwestycji z planem miejscowym jest oczywista i nie była w toku postępowania kwestionowana przez skarżących.

Przepis art.124 ust. 3 u.g.n. zawiera dyrektywę, która nakazuje, aby wydanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, zostało poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości w celu uzyskania zgody na wykonanie prac. Wymieniony przepis ustanawia pierwszeństwo umownego uregulowania kwestii dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane związane z realizacją inwestycji liniowej przed rozstrzygnięciem w formie decyzji administracyjnej.

Z treści zaskarżonej decyzji, decyzji ją poprzedzającej oraz załączonych do skargi akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że złożenie przedmiotowego wniosku poprzedzone było przeprowadzeniem przez inwestora

z właścicielami nieruchomości rokowań, mających na celu uzyskanie zgody na wykonanie prac opisanych w art. 124 ust. 1 u.g.n.

W orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, że strony zmierzające do załatwienia sprawy w drodze rokowań nie są związane jakimikolwiek regułami

w zakresie ich przeprowadzenia oprócz obowiązku zainicjowania rokowań poprzez przedstawienie przez jedną z nich swojemu adwersarzowi propozycji jej rozstrzygnięcia. Rokowania mogą zostać zatem zakończone w dowolnym czasie, chociażby w sytuacji, gdy – w ocenie którejś ze stron – nie ma szans na zawarcie porozumienia.

Nie przewidziano przy tym jakiejś szczególnej formy ich zakończenia. Oznacza to,

że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy na ich skutek dojdą do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2012 r., I OSK 357/11, dostępny w Internecie na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Brak wypracowania wspólnego stanowiska, musi skutkować uznaniem braku zgody właściciela na przeprowadzenie prac na jego gruncie. Zaznaczyć trzeba,

że przepis art. 124 ust. 3 u.g.n. nie wymaga prowadzenia "skutecznych rokowań".

W przeciwnym wypadku nigdy nie można byłoby wszcząć procedury co do wydania decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2014 r., I OSK 296/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań jako przesłanka wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia

7 października 2009 r., IV SA/Po 381/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie podlegającą weryfikacji w trybie art. 124 u.g.n. jest również okoliczność, czy inwestor zaproponował właścicielowi takie warunki, które są dla niego korzystne, czy takie, które są dla niego nie do przyjęcia (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 3 czerwca 2015 r., II SA/Po 268/15, z dnia 12 sierpnia 2015 r., IV SA/Po 358/15 dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przebieg negocjacji w sprawie objętej badaną skargą został przedstawiony przez inwestora, a okoliczności z tym związane nie zostały nigdy zakwestionowane przez skarżących. Proces negocjacji opisany przez inwestora odpowiada dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Z akt administracyjnych wynika, że inwestor przedstawiał skarżącym okoliczności sprawy, przedstawił wyciąg z opinii dotyczącej wyceny służebności oraz przybył na wyznaczoną przez Starostę S. ego rozprawę administracyjną w dniu [...] r. Skarżący usprawiedliwienie swojej nieobecności w tym dniu złożyli w Urzędzie Gminy K. i usprawiedliwienie to wpłynęło do organu w dniu [...] r. Dodać należy, z skarżący ustanowili profesjonalnego pełnomocnika, który mógł skarżących reprezentować na rozprawie w wyznaczonym terminie.

Przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w sprawach o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nie jest obligatoryjne i stąd też nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 75 § 1 w zw. z art. 89 k.p.a. Zgodnie z § 2 tego przepisu, organ powinien przeprowadzić rozprawę administracyjną, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin.

Zauważyć jednak należy, że wniosek inwestora o wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. został złożony wobec braku możliwości uzyskania porozumienia w rokowaniach poprzedzających złożenie wniosku. Przeprowadzenie rozprawy w sytuacji, gdy po nieudanych rokowaniach inwestor wystąpił o wydanie decyzji o udzielenie zezwolenia, o którym mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. jest nieuzasadnione, bowiem postępowanie przed starostą dotyczy kolejnego już etapu postępowania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 124 ust. 3 u.g.n. podkreślić należy, jak już wyżej wskazano, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie regulują ani zasad przebiegu rokowań, jak również sposobu ich zakończenia. Organ nie ma nawet uprawnień prowadzenia ustaleń, co było przyczyną nieosiągnięcia pozytywnego wyniku rokowań. Przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. nie uzależnia uzyskania zgody administracyjnej, od określenia przez inwestora takiej oferty, która satysfakcjonowałaby właściciela nieruchomości. Dla oceny zasadności podjętego rozstrzygnięcia istotne jest wyłącznie ustalenie, czy strony przedstawiły sobie propozycje, które umożliwiałyby zawarcie porozumienia. W tej sprawie do porozumienia nie doszło.

Kolejny zarzut dotyczył naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy przed Sądem Rejonowym w S. toczy się postępowanie o ustanowienie na nieruchomości skarżących służebności przesyłu na rzecz inwestora Spółki A. z o.o. w P. .

Zarzut ten nie jest uzasadniony. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, to wskazać należy, że zagadnieniem wstępnym mogą być wyłącznie kwestie prawne i to o charakterze materialno-prawnym, a nie procesowym, które ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji. Chodzi więc o sytuację, w której rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, bez rozstrzygnięcia którego w ogóle nie jest możliwe wydanie decyzji administracyjnej w postępowaniu głównym. Podkreślić należy, że art. 94 § 1 pkt 4 k.p.a. wymaga istnienia bezpośredniej zależności między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Za powyższym przemawia istota instytucji zawieszenia postępowania, tamującej bieg postępowania i opóźniającej rozstrzygnięcie sprawy. W przypadku braku bezpośredniego związku, zawieszenie postępowania na wskazanej podstawie jest niedopuszczalne.

Podstawowym błędem przy ocenie, czy jakaś kwestia prawna ma charakter prejudycjalny czy też nie, jest interpretacja tego zagadnienia przez pryzmat względów ekonomicznych i celowościowych. Skarżący uważają, że doszło do ruszenia art. 94 § 1 pkt 4 k.p.a. z tego powodu, że wcześniej wszczęte postępowanie cywilne o ustanowienie służebności przesyłu, z uwagi na cel któremu służy i uprawnienia jakie daje w stosunku do obciążonej nieruchomości, jest przeszkodą do skorzystania z możliwości prawnych, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Skarżący uważają zatem, że wynik toczącego się postępowania cywilnego będzie miał wpływ na postępowanie administracyjne. Tym samym powołują się oni na względy natury celowościowej, gdyż twierdzą, że uzyskanie w najbliższej przyszłości ochrony cywilnej spowoduje niedopuszczalność realizacji tego samego interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, przy czym nie wskazują oni żadnego innego związku, w szczególności o charakterze bezpośrednim, który uzależniałby wydanie decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości od uprzedniego wydania rozstrzygnięcia przez sąd cywilny.

Sąd dostrzega, że pomiędzy sprawami o ustanowienie służebności przesyłu

i o wydanie decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. istnieje związek, lecz nie można pominąć tego, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, w myśl której organ jest zobowiązany wydać decyzję z uwzględnieniem okoliczności faktycznych i prawnych istniejących w chwili orzekania. Zaistnienie niezbędnych okoliczności faktycznych i prawnych obliguje organ do wydania rozstrzygnięcia nawet w sytuacji, gdy istnieje wysokie prawdopodobieństwo zmiany tych okoliczności w przyszłości. Sprawa o ustanowienie służebności jest sprawą o ukształtowanie prawa, a postanowienie sądu cywilnego uwzględniające taki wniosek tworzy nowy stan prawny, i chociażby z tego powodu nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje bowiem zasada stosowania przepisów prawa i uwzględniania stanu faktycznego istniejącego w dacie podejmowania decyzji (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2009 r., II OSK 1364/08 dostępny w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych). Dlatego samo stwierdzenie, że wynik jakiegoś innego postępowania będzie mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia toczącego się postępowania administracyjnego, nie daje podstaw do zawieszenia postępowania z mocy art. 94 § 1 pkt. 4 k.p.a. i nie zwalnia organu od wydania decyzji zgodnej ze stanem z chwili orzekania. Przykładowo, dla postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę, nie ma charakteru prejudycjalnego cywilne postępowanie o ustanowienie służebności gruntowej (wyrok NSA z dnia 15 września 2009 r., sygn. aktII OSK 1364/08,) czy też postępowanie o ustanowienie drogi koniecznej (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Go 118/12). Podobna sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Toczące się postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu nie ma charakteru prejudycjalnego dla sprawy administracyjnej z art. 124 ust. 1 u.g.n., gdyż powyższy przepis w żaden sposób nie uzależnia wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (a więc uwzględniającej taki wniosek bądź odmawiającej uwzględnienia wniosku), od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy o ustanowienie służebności przesyłu.

Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że w sprawie spełnione zostały przesłanki ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości o jakich mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), skargę oddalił.