Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 317/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Syg. akt VIII SA/Wa 317/07

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] listopada 2006 roku nr [...] Burmistrz Gminy K. zmienił wysokość zaliczki alimentacyjnej przyznając na P.G. kwotę [...] zł miesięcznie, w okresie od 1 listopada 2005 roku do 31 sierpnia 2006 roku.

W uzasadnieniu decyzji organ podnosił, że M.G. w dniu 15 września 2006 roku dostarczyła zaświadczenie o wynagrodzeniu netto za pełny przepracowany miesiąc tj. październik 2005 roku, które wyniosło [...] zł.

Miesięczny dochód na członka rodziny za 2004 rok wyniósł [...] zł.

Miesięczny dochód rodziny po odliczeniu utraconego dochodu za 2004 rok

i doliczeniu uzyskanego dochodu w 2005 roku w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł. M.G. była zatrudniona w T. [...] SA Oddział w R. do [...] maja 2006 roku, a od

[...] czerwca 2006 roku w "P." w R. Po ponownym przeliczeniu dochodu utraconego i uzyskanego z pierwszego miesiąca pracy tj. czerwca 2006 roku w wysokości [...] zł, miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł.

Zgodnie z art.8 ust.1 i 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż: w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione – 170 zł dla osoby uprawnionej, a w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty 583 zł kwotę zaliczki zwiększa się, w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki do kwoty 300 zł dla osoby uprawnionej.

Tak więc w jednym i drugim przypadku dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczył 50 % kwoty 583 zł, a do zaliczki uprawniona jest jedna osoba, to w związku z tym od listopada 2005 roku zaliczka alimentacyjna na P.G. przysługuje w wysokości [...] zł.

Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniosła M.G..

W odwołaniu podnosiła, że o podjęciu pracy w C. SA poinformowała organ pierwszej instancji w terminie 7 dni. O zaświadczenie poproszono ją dopiero przy składaniu wniosku na rok 2006- 2007. Zdaniem odwołującej się niezrozumiałym dla niej jest to, że decyzja przyznająca jej zaliczkę alimentacyjną została zmieniona prawie po roku. Zmiana decyzji spowoduje, że zostanie ona zobligowana do zwrotu różnicy kiedy pobierała zaliczkę w wysokości 250 zł, zamiast kwoty [...] zł miesięcznie. Jej zdaniem jeśli zaświadczenie o zarobkach z firmy C. SA było potrzebne, to wypłata świadczenia powinna być wstrzymana albo powinna zostać ona wezwana do jego dostarczenia listownie lub telefonicznie. Jej zdaniem niezrozumiałe jest dlaczego miałaby płacić za błąd pracownika pomocy społecznej.

Decyzją z dnia [...] lutego 2007 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art.138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego [DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz.1071 ze zmianami] dalej jako k.p.a., w związku z art. 32 ust.1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku

O świadczeniach rodzinnych [DZ.U z 2006 roku, nr 139, poz. 992 ze zmianami] oraz art. 7 i art.8 ust.2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku - O postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej [DZ.U z 2005 roku, nr 86, poz.732 ze zmianami] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i zmieniło decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2005 roku w ten sposób, że:

- od dnia 1 listopada 2005 roku do 31 maja 2006 roku odmówiło M.G. zaliczki alimentacyjnej na P.G.;

- od dnia 1 czerwca 2006 roku do 31 sierpnia 2006 roku przyznało M.G. zaliczkę alimentacyjną na dziecko w wysokości [...] zł miesięcznie.

Organ odwoławczy podnosił, że zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji zmienił swoją własną decyzję z dnia [...] listopada 2005 roku. Zmiana ta polegała na tym, że od dnia 1 listopada 2005 roku do 31 sierpnia 2006 roku przyznano M.G. zaliczkę alimentacyjną w wysokości [...] zł miesięcznie. Podstawą zmiany wysokości zaliczki był fakt, że zainteresowana od [...] października 2005 roku została zatrudniona w T.[...] SA – Oddział w R., gdzie pracowała do [...] maja 2006 roku. Natomiast od [...] czerwca 2006 roku podjęła pracę w A."P." w R. Odliczając zatem dochód utracony i doliczając dochód uzyskany z pierwszego pełnego miesiąca czerwca 2006 roku w wysokości [...] zł, miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł.

Kwota ta przekroczyła 50% kwoty 583 zł i zaliczka nie mogła być pobierana w zwiększonej kwocie, jedynie w wysokości przewidzianej w art.8 ust.1.

Organ pierwszej instancji uznał zatem, że skoro w trakcie realizacji decyzji z dnia [...] listopada 2005 roku nastąpiła zarówno utrata, jak i uzyskanie dochodu przez zainteresowaną, to należało dokonać weryfikacji dochodu rodziny.

Organ odwoławczy stwierdzając, że nastąpiły przesłanki do zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...] listopada 2005 roku przyznającej zaliczkę alimentacyjną, zauważył, że organ pierwszej instancji dokonał błędnego obliczenia dochodu skarżącej.

Dochód rodziny w okresie od [...] listopada 2005 roku do [...] maja 2006 roku nie uległ żadnej zmianie. Utrata dochodu nastąpiła dopiero od [...] czerwca 2006 roku, od podjęcia zatrudnienia w A."P." w R. i zdarzenie miało wpływ na utratę dochodu w rodzinie.

Zgodnie z § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne

[DZ.U z 2005 roku, nr 105, poz. 881 ze zmianami] w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny.

Do wniosku należy dołączyć dokument potwierdzający uzyskanie przez członka rodziny dochodu oraz wysokość uzyskanego dochodu. W przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu.

Skoro zatem miesięczny dochód rodziny od 1 listopada 2005 roku wyniósł [...] zł ([...] zł + [...] zł), natomiast na osobę w rodzinie [...] zł, to należy uznać, że od dnia 1 listopada 2005 roku skarżąca nie spełniała kryterium dochodowego wynoszącego 583 zł, uprawniającego ją do otrzymania zaliczki alimentacyjnej.

Jednakże w związku z utratą zatrudnienia w T. C. SA z dniem 31 maja 2005 roku dochód w kwocie [...] zł należało uznać za utracony, ale jednocześnie w związku z uzyskaniem zatrudnienia w A."P." w R. od dnia 1 czerwca 2006 roku i uzyskaniem dochodu za miesiąc czerwiec 2006 roku w wysokości [...] zł, miesięczny dochód rodziny należało pomniejszyć o dochód utracony w wysokości [...] zł i powiększyć o kwotę [...] zł. Tak więc od [...] czerwca 2006 roku miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł ([...] zł – [...] zł + [...] zł), zaś na osobę w rodzinie [...] zł i kwota ta nie przekroczyła kryterium dochodowego, czyli kwoty 583 zł. W związku z tym od dnia 1 czerwca 2006 roku zainteresowana była uprawniona do zaliczki alimentacyjnej. Jednakże zaliczka alimentacyjna mogła być ustalona w wysokości [...] zł.

W ocenie organu odwoławczego zaskarżoną decyzję należało w całości uchylić i orzec o zmianie decyzji organu pierwszej instancji dnia [...] listopada 2005 roku w ten sposób, że od dnia 1 listopada 2005 roku do 31 maja 2006 roku odmówić zainteresowanej przyznania zaliczki alimentacyjnej, natomiast od 1 czerwca 2006 roku do 31 sierpnia 2006 roku przyznać zaliczkę alimentacyjną w wysokości [...] zł miesięcznie.

Organ podniósł, że niniejsze orzeczenie nie narusza zasady wyrażonej w art.139 k.p.a. zakazującej wydawania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się albowiem zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo.

Skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła M.G.

W uzasadnieniu skargi podnosiła, że zaskarżona decyzja jest dla niej bardzo krzywdząca. W związku z podjęciem przez nią z dniem [...] października 2005 roku pracy, faktycznie uległa zmianie jej sytuacja finansowa. Stosowną informację w tym zakresie i zaświadczenie dostarczyła do organu pierwszej instancji. Organ wydający decyzję przez rok czasu nie zweryfikował stanu faktycznego w sprawie. Jej zdaniem właściwa kontrola i wypełnienie obowiązku pouczenia jej o obowiązku dołączenia dodatkowej dokumentacji musiałoby skutkować albo zmianą wysokości świadczenia, albo wstrzymaniem wypłat. Żadna z tych ewentualności nie została zrealizowana.

Uważa iż w żaden sposób nie zawiniła zaistniałej sytuacji i w żadnym razie nie było jej zamiarem wprowadzanie organu w błąd.

Nie może zgodzić się z tym, że konsekwencją zapadłych decyzji będzie obowiązek zwrotu pobranych świadczeń.

Jej zdaniem również dokonane przez organ odwoławczy wyliczenia dochodu są nieprawidłowe. Jej dochód za 2004 rok powinien zostać potraktowany jako utracony w związku z tym, że z dniem [...] stycznia 2005 roku utraciło prawo do pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

Skarżąca w dalszej części skargi podnosiła, że zaskarżona decyzja narusza przepisy artykułów 6,7,8,9 kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie zgadzała się ona z argumentacją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., w której organ uznał, ze może wydać w przedmiotowej sprawie orzeczenie na jej niekorzyść, mimo faktu, że to ona się odwołała. Uważała, że w ten sposób zostałaby ona pokrzywdzona bez jej winy kolejny raz.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga M.G. zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi

art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [DZ.U nr 153 , poz.1269] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. [DZ.U nr 153, poz.1270, ze zmianami] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności.

Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Należy zgodzić się ze skarżącą, że doszło do naruszenia przepisów postępowania i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ odwoławczy zmieniając decyzję organu pierwszej instancji orzekł na niekorzyść skarżącej podnosząc, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo.

Organ odwoławczy, rozstrzygając sprawę na niekorzyść strony odwołującej się, jest obowiązany wskazać w uzasadnieniu swojej decyzji, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w art.139 k.p.a., a nadto przedstawić wnikliwą argumentację iż taka sytuacja zachodzi właśnie w danej sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 1989 roku, IV SA 1101/88, ONSA 1989, nr 2, poz.71).

Skorzystanie przez organ z tej instytucji winno ograniczać się do absolutnie wyjątkowych sytuacji. Oznacza to, że posługiwanie się w praktyce art.139 k.p.a. winno być również poddawane wnikliwej kontroli sądów i ograniczone do sytuacji absolutnie wyjątkowych z punktu widzenia praworządności (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 czerwca 1993 roku, III ARN 33/93).

Z art.7, art.77 § 2 i art.80 k.p.a. wynika obowiązek wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zaś ta ocena winna znaleźć w świetle art. 107 § 3 k.p.a. pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie jest bowiem źródłem informacji dotyczącej sposobu rozumowania organu podejmującego decyzję, jak również przyjętych przez niego założeń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Jego zadaniem jest zatem wszechstronne wyjaśnienie rozstrzygnięcia objętego częścią dyspozytywną decyzji. Sporządzając uzasadnienie decyzji organ administracji publicznej winien mieć na uwadze szczególną funkcję jaką przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wyznaczają tej części decyzji i wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Zawarte w uzasadnieniu motywy rozstrzygnięcia są bowiem istotne dla strony, która korzystając z przysługującego jej prawa zaskarżenia decyzji będzie mogła ocenić i ustosunkować się do argumentów organu wydającego decyzję. Uzasadnienie decyzji stosownie do art.107 § 1 k.p.a. stanowi jej integralną część i kontroli sądu podlega decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, syg. akt I SA/Gd 668/98). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, przyczyn dla których odmówił dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Dopiero po spełnieniu tych wymogów uzasadnienie w dostatecznym stopniu motywuje rozstrzygnięcie i pozwala na poznanie i ocenę rozumowania organu poprzedzającego konkluzję znajdującą swój wyraz w rozstrzygnięciu.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie rozstrzygnięcia wydanego na niekorzyść strony odwołującej się nie zawiera uzasadnienia, dlaczego decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo. Organ w zaskarżonej decyzji ograniczył się tylko do przywołania treści przepisu prawnego, co nie spełnia wymogu z art.107 § 3 k.p.a. Brak motywów organu odwoławczego w tym zakresie czyni niemożliwym dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny. Należy zauważyć, że zakaz reformationis in peius w postępowaniu w postępowaniu odwoławczym dotyczy szczególnie istotnych wartości, wynikających wprost z art. 1 Konstytucji i nie zastosowanie się do tej zasady winno być szczegółowo uzasadnione.

Nadto Sąd pragnie zauważyć iż decyzja organu odwoławczego narusza przepis art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. ponieważ organ uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy. Z tym, że zmieniona przez organ odwoławczy decyzja co do zaliczki alimentacyjnej za okres od 1 czerwca 2006 roku do 31 sierpnia 2006 roku odpowiada dokładnie decyzji organu pierwszej instancji. W sytuacji w której organ odwoławczy akceptuje decyzję organu pierwszej instancji winien ją na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymać w tej części w mocy.

Również poza uwagą organu odwoławczego pozostała kwestia osoby uprawnionej do zaliczki alimentacyjnej.

Zgodnie z art.2 pkt 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (DZ.U nr 86, poz. 732) przez osobę uprawnioną należy rozumieć osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli :

a) osoba uprawniona jest wychowywana przez samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych,

b) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej trzech miesięcy albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona,

c) jest osobą uczącą się, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.

Organ odwoławczy w wydanej decyzji nieprecyzyjnie wskazał osobę uprawnioną do przyznania zaliczki alimentacyjnej. Biorąc pod uwagę tytuł wykonawczy osobą uprawnioną jest P.G..

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien wnikliwe przedstawić argumentację w zakresie zaistnienia podstaw do zmiany decyzji na niekorzyść odwołującej się oraz uzupełnić pozostałe uchybienia procesowe wskazane w uzasadnieniu sądu administracyjnego.

Z uwagi na dostrzeżone uchybienia procesowe, mogące mieć wpływ na wynik sprawy sąd uchylił zaskarżoną decyzję. W związku z tym sąd nie dokonywał oceny zarzutów w zakresie naruszenia prawa materialnego.

Z tych też względów biorąc za podstawę art.145 § 1 pkt 1 lit.c) i art.152 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji.