Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 275/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 7 ust1, art 11 ust.1, art.12
journal: Dz.U. 2012 poz 86
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 października 2015 r. sprawy ze skargi "H" na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej "H" kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) decyzją z dnia 22 grudnia 2014 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia 25 lipca 2014 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w [...], uchylającej czynność materialno-techniczną w postaci wpisu w dniu 8 maja 2006 r. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] pod numerem identyfikacyjnym do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz odmawiającej wpisu do tej ewidencji.

Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu 8 maja 2006 r. ww. Spółka [...] złożyła wniosek o wpis do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Na podstawie tego wniosku Kierownik Biura ARMiR w [...] dokonał wpisu [...] Sp. z o.o. do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności nadając jej numer identyfikacyjny.

W dniu 28 lutego 2014 r. Kierownik Biura ARiMR w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej polegającej na wpisaniu do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności Spółki [...] jako producenta rolnego w celu ustalenia, czy zostały spełnione przez tę Spółkę ustawowe przesłanki wpisu do ewidencji producentów na podstawie art. 3 ust. 1-3 oraz art. 12 ust. 3-5 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r., o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012, poz. 86) – dalej "u.k.s.e.".

Postępowanie wszczęte zostało na podstawie podejrzenia stwarzania przez Spółkę [...] - wraz z innymi podmiotami powiązanymi z tą Spółką - tzw. "sztucznych warunków", mających na celu uzyskanie łącznie przez podmioty powiązane wyższej pomocy dla rolnictwa, finansowanej ze środków Unii Europejskiej oraz krajowych, niż uzyskałby występujący o pomoc jeden podmiot.

W trakcie postępowania organ I instancji dokonał ustaleń w zakresie:

1) powstania w 1995 r. spółki [...] i w 2005 r. Spółki [...], składu osobowego ich zarządów (ta sama osoba), wielkości objętych udziałów przez wspólników, otrzymania wpisów do krajowego systemu ewidencji producentów (odpowiednio w dniu 31 marca 2004 r. i w dniu 8 maja 2006 r.) oraz złożonych przez te spółki wniosków o przyznanie płatności i uzyskanych w latach 2004–2012 i 2006-2012 przez ww. spółki kwot płatności (JPO, UPO, ONW, płatność rolnośrodowiskowa - RŚ);

2) zawarcia w dniu 12 stycznia 2011 r. pomiędzy Spółką [...] oraz [...] sp. z o.o. (prezes [...]) umowy sprzedaży, mocą której [...] nabyła od Spółki [...] nieruchomość o łącznej powierzchni 18,80 ha (działki o nr 4, 34/11, 11, 57, 58, 268, 93 i 94), położoną w obrębie [...], gmina [...], która została objęta m.in. pomocą ONW na lata 2007-2010 przez spółkę [...], a następnie przez Spółkę [...] sp. z o.o.;

3) świadczonych przez [...] Sp. z o.o. usług w zakresie prac rolnych na gruntach będących w posiadaniu spółki [...], w zakresie przygotowania gruntów do uprawy, zasiewów zboża, przeprowadzenia zabiegów i upraw zbóż, dokonania zbiorów;

4) podpisania w dniu 1 lipca 2011 r. przez [...], prezesa Spółki [...] z Grupą Producentów Ziarna Zbóż umowy kontraktacji w zakresie skupu i przetwórstwa produktów rolnych wyprodukowanych przez Spółkę [...].

Na podstawie takich ustaleń Kierownik Biura ARiMR w [...] wydał wobec Spółki [...] ww. decyzję z dnia 25 lipca 2014 r. o uchyleniu czynności materialno-technicznej i odmowie dokonania wpisu w ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji powołując się na wynikającą z prawa unijnego regułę nieprzyznawania płatności lub wycofania korzyści w sytuacji sztucznego tworzenia warunków wymaganych do przyznania płatności (tj. z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) Nr 2988/95, art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011), omówił zawarte w prawie unijnym definicje terminów "rolnik", "gospodarstwo", "gospodarstwo rolne", a także zasady obowiązujące w poszczególnych systemach wsparcia, określone w rozporządzeniach Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r., Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r., Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.

Następnie, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w szczególności dokumentacji dotyczącej umów spółek, odpisów z Krajowego Rejestru Sądowego, składanych przez spółki wniosków o płatności w latach 2004-2012, organ stwierdził, że Spółka [...] nie stanowi względem innych wymienionych w uzasadnieniu decyzji powiązanych spółek (w tym spółki [...]) odrębnego gospodarstwa, na gruncie przepisów unijnych regulujących przyznawanie płatności w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Wspólnej Polityki Rolnej.

W ocenie organu I instancji, Spółka [...] podjęła działania w celu stworzenia sztucznych warunków do uzyskania korzyści finansowych sprzecznych z celami poszczególnych systemów wsparcia, o czym świadczyły związki personalne pomiędzy spółkami (tożsamość osoby pełniącej funkcje zarządcze, osób obejmujących udziały w spółkach), a także siedziba spółek pod tym samym adresem - co pozostaje w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów dotyczących modulacji lub stawek degresywnych lub limitu powierzchni, do której można uzyskać płatności.

Dalej w uzasadnieniu decyzji organ I instancji, odwołując się do przepisów u.k.s.e. stwierdził, że Spółka [...] z uwagi na wskazane okoliczności nie może być uznana za rolnika posiadającego odrębne gospodarstwo, ze względu na charakter powiązań między opisanymi w stanie faktycznym spółkami, które de facto należy traktować jak jeden podmiot będący rolnikiem. Nie jest zatem spełniona przesłanka wpisu do ewidencji producentów, ponieważ Spółka nie spełnia definicji producenta, określonej w ww. ustawie, gdyż nie posiada gospodarstwa rolnego (art. 3 pkt 2 i 3 u.k.s.e.). Zdaniem organu i instancji, ogół przywołanych wyżej ustaleń wskazuje, iż zostały naruszone przez spółkę [...] przepisy unijne, w których zawarte zostały definicje warunkujące uznanie kwalifikowalności do przystąpienia do określonych systemów finansowego wsparcia unijnego.

Na potwierdzenie swojego stanowiska organ I instancji wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 774/11, dotyczący "multiplikowania" spółek cywilnych i oceny takiego działania w kontekście przepisów regulujących udzielanie wsparcia finansowego na działalność rolniczą.

W odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji Spółka [...] zarzuciła naruszenie:

1) art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "K.p.a.") przez uchylenie czynności materialno-technicznej w formie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej;

2) art. 13 § 1 u.k.s.e. przez jego błędne zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, iż skarżąca nie jest producentem w rozumieniu ustawy;

3) art. 3 pkt 1 i 3 u.k.s.e. w związku z art. 3 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. o krajowym systemie ewidencji gospodarstw rolnych i zwierząt gospodarskich oraz zmianie niektórych ustaw, przez ich błędną wykładnię;

4) art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 przez jego błędne zastosowanie, w tym przez przyjęcie w sprawie, że producentem nie jest Spółka, ale bliżej nieokreślona przez organ i nieposiadająca żadnego statusu prawnego "grupa osób fizycznych i prawnych", w tym bez rozpatrzenia przesłanki posiadania gospodarstwa rolnego, jako decydującej na dzień nadania Spółce numeru identyfikacyjnego o statusie producenta rolnego, w tym także przez niezgodność przyjętej przez Agencję interpretacji ww. przepisów z art. 7 Konstytucji;

5) art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 25 z 28.01.2011 r.) – dalej "rozporządzenie Komisji nr 65/2011", przez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca sztucznie stworzyła warunki do otrzymania płatności;

6) art. 7 i art. 77 K.p.a., poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, niezbadanie przez organ ARiMR wszystkich okoliczności sprawy i nierozparzenie przedstawionego przez Spółkę materiału dowodowego i wyjaśnień na etapie prowadzenia postępowania.

Strona wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ewentualnie o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine K.p.a.

Uzasadniając wydaną w dniu 22 grudnia 2014 r. ww. decyzję, utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy przytoczył tezy z orzecznictwa sądów administracyjnych, dotyczącego kwestii zasad rejestracji producentów rolnych, mające potwierdzać prawidłowość postępowania organu I instancji w zakresie zastosowanego trybu dla celów ponownej weryfikacji prawidłowości nadania numeru ewidencyjnego i wpisania Strony do ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków.

Powołując się na treść art. 13 ust. 1 u.k.s.e. i przesłanki odmowy nadania numeru ewidencyjnego, tj. niedopełnienie przez wnioskodawcę definicji producenta lub też gdy uprzednio został już nadany numer w ewidencji producentów wpisu, organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka nadanego już uprzednio numeru producenta [...] Sp. z o.o.

Organ odwoławczy uznał za zasadne stanowisko organu I instancji, że stosując definicje wynikające z przepisów prawa unijnego, należało przyjąć, iż w sprawie mamy do czynienia z jednym gospodarstwem, mającym swoją siedzibę pod adresem [...], rozumianym jako jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, rozumianego jako grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków.

Organ odwoławczy szczegółowo opisał te podmioty (10 spółek z o.o.), mających siedzibę w tym samym miejscu co Strona, wskazując na skład osobowy tych spółek, wielkość objętych przez wspólników udziałów i pełnienie w nich wszystkich funkcji prezesa zarządu przez [...], na daty uzyskania wpisów do ewidencji producentów wszystkich spółek, ustalenia dotyczące nabycia przez nie działek gruntów, zawierania umów dzierżaw i poddzierżaw gruntów, zlecania i wykonywania prac rolnych, podpisywania umów kontraktacji w zakresie skupu i przetwórstwa produktów rolnych, objęcia poszczególnych działek i ich powierzchni płatnościami ONW i RŚ.

Na podstawie takich ustaleń, organ odwoławczy uznał za zasadną ocenę, że w przypadku wykazanych spółek, działania podjęte przez zarządzających tymi podmiotami miały na celu ominięcie limitów kwotowych i powierzchniowych wynikających z przepisów dotyczących przyznawania płatności ONW i w ramach programu rolnośrodowiskowego.

Organ odwoławczy przytoczył także tezy z wyroków sądów administracyjnych, dotyczących problematyki sztucznego podziału gospodarstw rolnych w celu ominięcia modulacji czy też limitów obowiązujących na gruncie przepisów wspólnotowych regulujących udzielanie wsparcia finansowego w rolnictwie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Spółka [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w całości, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Decyzji tej zarzuciła:

1) rażące naruszenie przepisów K.p.a., w szczególności zasadniczych a podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, tj.: art. 6-12 oraz art. 15 K.p.a., następnie art. 7, 35, 77 i 104 K.p.a.;

2) rażąco błędną ocenę dowodów;

3) nieuwzględnienie części przedłożonych dowodów istotnych dla wyniku postępowania;

4) rażące naruszenie art. 7, 32 i 65 Konstytucji RP;

5) rażące naruszenie przepisów ustawy - Kodeks spółek handlowych;

6) rażące naruszenie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej;

7) rażące naruszenie przepisów ustawy - Kodeks cywilny;

8) rażące naruszenie art. 20 ustawy z 07.03.2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków EFR... ( dalej "u.w.o.w.");

9) rażące naruszenie art. 3, 12 i 13 u.k.s.e.;

10) rażące naruszenie przepisów prawa unijnego, w szczególności:

a) art. 4 ust. 3 rozporządzenia EUROATOM Nr 2988/95 z dnia 18.12.1995 r.

b) art. 30 rozporządzenia Rady WE Nr 73/2009 z 19.01.2009 r.

c) art. 4 ust 8 rozporządzenia Komisji UE Nr 65/2011 z 27.01.2011 r.

d) art. 2 rozporządzenia 1166/2008.

W obszernym uzasadnieniu skargi Skarżąca podjęła polemikę z argumentacją organu przedstawioną w poszczególnych częściach zaskarżonej decyzji, powołując się przy tym także na wnioski i zarzuty zgłoszone w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 21 kwietnia 2014 r., skarżąca Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, podtrzymała zarzuty podniesione w skardze oraz w odwołaniu, dodatkowo zarzucając naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, która została wydana bez podstawy prawnej oraz brak rozstrzygnięcia uchylającego decyzję organu I instancji, wydanej bez podstawy prawnej i umarzającego postępowanie w sprawie wszczętej z urzędu;

2) art. 155 K.p.a. poprzez brak okoliczności uzasadniających wydanie decyzji uchylającej oraz wydanie decyzji pomijającej przesłanki wskazane w przepisie;

3) art. 6, art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wydanie decyzji bez podstawy prawnej.

W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że organ nie uzasadnił, jakie okoliczności były przyczyną wszczęcia postępowania, jaką wiedzę i z jakiego źródła powziął organ i dlaczego skutkowała ona zainicjowaniem postępowania. Zdaniem skarżącej, organ nie był uprawniony do wszczęcia postępowania o uchylenie wpisu, skoro nie dysponował dokumentacją Spółki złożoną w dniu 8 maja 2006 r. W ocenie skarżącej, ustalenie rzekomo stworzonych sztucznych warunków powinno mieć miejsce w innym postępowaniu dotyczącym uzyskania płatności.

Skarżąca wskazała także, że organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji bezzasadnie odniósł się do okoliczności, które nastąpiły po dokonaniu wpisu i które nie są przedmiotowo z wpisem związane.

Zdaniem skarżącej Spółki, naruszenie zasad prowadzenia postępowania administracyjnego polegało na niewykazaniu w żaden sposób, że czynności związane ze stworzeniem kilku gospodarstw rolnych miały na celu stworzenie sztucznych warunków. Wskazane przez organ okoliczności nie wiążą się ze sobą w logiczny ciąg zdarzeń. Organ ograniczył się wyłącznie do wskazania kwot dopłat otrzymanych przez spółki na przestrzeni 10 lat, mającego stworzyć wyobrażenie o znacznym rzekomo nienależnym przysporzeniu majątkowym.

Odnosząc się do twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę, mających świadczyć o stworzeniu sztucznych warunków, takich jak: wspólna siedziba, powiązania osobowe i kapitałowe, współpraca, skarżąca Spółka wskazała, że:

- adres [...] jest wyłącznie adresem korespondencyjnym spółek, nie rezyduje tam żaden organ Spółki, znajdują się tam tylko dokumenty księgowe, nie zapadają tam żadne istotne dla spółek decyzje, na terenie woj. [...] nie mieszka żaden wspólnik;

- kluczowe decyzje dotyczące działek zapadają na uprawianych ziemiach, a także w miejscu zamieszkania wspólników w woj. wielkopolskim i dolnośląskim;

- brak jest powiązań osobowo–kapitałowych między spółkami i następowały zmiany w listach wspólników, co dowodzi o niezależności każdej ze spółek;

- nie istnieje żaden przepis zabraniający łączenia funkcji prezesa zarządu w wielu spółkach, zaś [...] nie był jedynym prezesem zarządu na przestrzeni lat działalności spółek;

- współpraca zachodzi pomiędzy dwoma utworzonymi grupami producentów rolnych i z zachowaniem warunków cen rynkowych, jak z innymi przedsiębiorcami, zaś każda spółka prowadzi indywidualną działalność rolniczą.

Końcowo pełnomocnik Spółki zwrócił uwagę na analogię występującą w przypadku spółek Skarbu Pastwa, które otrzymując dotacje, mając jednego beneficjenta, występują każda pod innym numerem EP.

W dniu 29 września 2015 r., a także na rozprawie w dniu 15 października 2015 r. pełnomocnik Skarżącej złożył kolejne pismo procesowe, stanowiące uzupełnienie wniosków skargi, wnosząc o umorzenie postępowania w sprawie, na podstawie art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.). Pełnomocnik wskazał, że umorzenie postępowania w sprawie przez Sąd jest to jedyna droga do pilnego zakończenia sprawy, pozwalająca Spółce na kontynuowanie prowadzenia działalności, w sytuacji wydawania przez organ decyzji tej samej treści, pomimo stwierdzonych nieprawidłowości przez WSA w Szczecinie w 7 tożsamych sprawach dotyczących innych spółek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontroli takiej podlegają także pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, stosownie do art. 3 § 2 punkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "P.p.s.a. W myśl zaś art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W wyniku dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić, zostały bowiem wydane z naruszeniem prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że kwestie związane z tworzeniem i prowadzeniem ewidencji producentów uregulowane zostały w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r., poz. 86) - (zwanej "u.k.s.e."). Ustawa ta od jej wejścia w życie była wielokrotnie nowelizowana. Inne brzmienie poszczególnych przepisów, na które powołały się organy było na dzień dokonania zakwestionowanego wpisu, a inne na dzień wydania decyzji.

I tak, brzmienie art. 7 ust. 1 u.k.s.e. w dacie nadania numeru ewidencyjnego skarżącej Spółce było następujące: "Ewidencja producentów zawiera:

1) imię i nazwisko albo nazwę producenta, określenie jego miejsca zamieszkania i adres albo określenie siedziby i adres, a w przypadku osoby fizycznej również numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), z zastrzeżeniem ust. 3;

2) numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12.

3) numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON), jeżeli numer taki został nadany;

4) numer identyfikacji podatkowej (NIP), jeżeli numer taki został nadany;

5) imię i nazwisko oraz określenie miejsca zamieszkania i adres pełnomocnika, jeżeli został ustanowiony, albo osoby uprawnionej do reprezentacji, wraz z numerem identyfikacji podatkowej (NIP), jeżeli numer taki został nadany, oraz numerem ewidencyjnym powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), z zastrzeżeniem ust. 3;

6) numer rachunku bankowego producenta lub osoby, o której mowa w pkt 5.

Przywołany wyżej w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustęp 3 art. 7 nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy osoby fizycznej nieposiadającej obywatelstwa polskiego.

Natomiast w dniu 1 września 2011 r. weszła w życie nowelizacja powyższego przepisu przez skreślenie z ust. 1 pkt 4 i pkt 5 odnoszących się do numeru NIP słów: "jeżeli został nadany".

Następnie wskazać należy na treść art. 11 ust. 1 u.k.s.e., który w brzmieniu obowiązującym w chwili dokonywania wpisu będącego aktualnie przedmiotem postępowania brzmiał następująco: producent podlega wpisowi do ewidencji producentów na podstawie wniosku złożonego do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy.

W dniu 15 marca 2010 r. weszła w życie zmiana, stosownie do której przepis ten otrzymał następujące brzmienie: "Wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję".

Kolejnym przepisem znajdującym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie jest art. 12 u.k.s.e. Przepis ten w chwili dokonywania wpisu skarżącej do ewidencji producentów rolnych miał następujące brzmienie:

"1. Jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny.

2. Numer identyfikacyjny, o którym mowa w ust. 1, jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego.

3. Wnioskodawcy podlegającemu wpisowi do ewidencji producentów na podstawie kilku tytułów nadaje się jeden numer identyfikacyjny.

4. W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę.

5. W przypadku producentów rolnych, przetwórców lub podmiotów prowadzących zakłady utylizacyjne działających w formie spółki cywilnej, nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu wspólnikowi, co do którego pozostali wspólnicy wyrazili pisemną zgodę.

6. W przypadkach, o których mowa w ust. 4 i 5, do wniosku o wpis do ewidencji producentów dołącza się pisemną zgodę odpowiednio współmałżonka, współposiadacza gospodarstwa rolnego albo wspólników.".

W dniu 11 kwietnia 2007 roku weszła w życie zmiana ust. 5, który otrzymał następujące brzmienie: "W przypadku producentów rolnych, przetwórców, podmiotów prowadzących zakłady utylizacyjne lub potencjalnych beneficjentów, działających w formie spółki cywilnej, nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Numer identyfikacyjny nadaje się temu wspólnikowi, co do którego pozostali wspólnicy wyrazili pisemną zgodę."

W rozpoznawanej sprawie, jako podstawę rozstrzygnięcia organy wskazały art. 13 ust. 1 u.k.s.e., który pomiędzy dokonaniem wpisu skarżącej Spółki do ewidencji, a wydaniem zaskarżonej decyzji nie zmienił swego brzmienia. Zgodnie z tym przepisem, kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12.

Powodem zatem odmowy wpisu do ewidencji producentów mogą się stać tylko dwie okoliczności:

1. wnioskodawca nie jest producentem lub,

2. wnioskodawcy został uprzednio nadany numer ewidencyjny.

Nie budzi zatem wątpliwości, że przepis ten stanowi nie tylko podstawę prawną odmowy wpisu do ewidencji w momencie składania wniosku, lecz może także stanowić także podstawę do uchylenia czynności materialno-technicznej jaką jest już dokonany wpis i dokonania odmowy wpisu, w sytuacji, gdy ujawnią się okoliczności wskazujące, że rejestracja producenta i związane z nią nadanie numeru identyfikacyjnego zostały dokonane pomimo braku wymaganych w tym względzie przesłanek, a brak ten wystąpił już w momencie dokonywania wpisu. Konieczne staje się wówczas wyeliminowanie tej wadliwej czynności przez jej uchylenie w drodze decyzji przy zastosowaniu na zasadzie analogii art. 13 ust. 1 ustawy z 2003 r. o krajowym systemie ewidencji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. akt III SA/Po 608/07, wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 465/11, wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 943/12, opublikowane w internetowej bazie orzeczeń cboisa.nsa.gov.pl). Za nieuprawnione zatem należy uznać stanowisko skarżącej sprowadzające się do twierdzenia, że raz już dokonany wpis nie może być uchylony w żaden sposób, bowiem może się zdarzyć taka sytuacja, że już po dokonaniu wpisu wyjdzie na jaw jedna z wskazanych powyżej dwóch okoliczności, które stanowią podstawę do odmowy wpisu.

Wskazać jednak przy tym należy, że przedmiotem oceny organu w takiej sytuacji jest stan faktyczny istniejący w chwili dokonywania wpisu, ustalony w oparciu o okoliczności ujawnione już pod dokonaniu wpisu, z których to okoliczności wynika wadliwość dokonanej rejestracji producenta i związanego z nią nadania numeru identyfikacyjnego. Stanowisko to jest zgodne z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2014 roku, sygn. akt II GSK 877/13, gdzie wprost wskazano, że o wpisie do ewidencji producentów decyduje stan faktyczny na dzień złożenia wniosku. Zatem, to stan faktyczny zaistniały na dzień złożenia wniosku powinien być zanalizowany przez organ administracji. Jeżeli organ uchyla czynność materialno-techniczną polegającą na wpisie do ewidencji producentów rolnych i wydaje decyzję o odmowie jego dokonania, powinien to uczynić na podstawie stanu faktycznego istniejącego w chwili dokonywania wpisu. Ten stan faktyczny powinien być ustalony przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych, które istniały w chwili dokonywania wpisu, ale wyszły na jaw już po jego dokonaniu. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał, że: "W przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka nadanego już uprzednio numeru producenta [...] sp. z o.o.". Organ nie wyjaśnił jednak, na czym spełnienie tej przesłanki polegało. Wskazać bowiem należy, że spółka [...] oraz Spółka [...], to odrębne spółki prawa handlowego, które w świetle prawa są odrębnymi osobami prawnymi. Ażeby zatem skutecznie twierdzić w rozpoznawanej sprawie, że spełniona została przesłanka uprzednio nadanego numeru producenta, należy wykazać, że na chwilę dokonywania wpisu, czyli na dzień 8 maja 2006 roku oba te podmioty były jednym producentem, czyli jednym podmiotem. Natomiast organy administracyjne dokonały analizy powiązań występujących pomiędzy skarżącą Spółką oraz dziesięcioma innymi podmiotami, w tym ośmioma powstałymi po dokonaniu analizowanego wpisu. Ani w decyzji organu I instancji, ani też w decyzji organu II instancji nie przedstawiono analizy stanu faktycznego występującego na chwilę wpisu. Już z tego powodu należało uznać, że organy dopuściły się naruszenia komentowanego powyżej przepisu art. 13 ust. 1 u.k.s.e. Przy ocenie bowiem, czy została spełniona przesłanka nadanego uprzednio numeru ewidencyjnego temu samemu wnioskodawcy, nie mają znaczenia zdarzenia powstałe po nadaniu tego numeru, takie jak utworzenie kolejnych spółek, ani też okoliczność pobierania przez te spółki płatności w określonych wysokościach. W przedmiotowej sprawie organ administracji powinien był w sposób nie budzący wątpliwości wykazać, że pomimo tego, iż na gruncie prawa handlowego Spółki [...] i [...] były odrębnymi spółkami i w konsekwencji były odrębnymi osobami prawnymi, to pomimo tego były jednym producentem rolnym i to już na chwilę dokonania wpisu. W ocenie Sądu, organy tej okoliczności w rozpoznawanej sprawie nie wykazały. Podnoszone przez organy okoliczności w postaci pełnienia przez tę samą osobę funkcji prezesa zarządu w obu spółkach a także zawarcia pomiędzy spółkami umowy o świadczenie usług nie są okolicznościami przesądzającymi o tym, że obie spółki są jednym producentem rolnym. Jedna osoba fizyczna bowiem może pełnić funkcję prezesa w różnych spółkach i z faktu tego nie wynika, że spółki te są jednym podmiotem. Podnieść przy tym należy, że z treści decyzji organu II instancji wynika, że w obu spółkach nie zachodziła tożsamość wspólników. Nadto, wskazać należało, że zawieranie pomiędzy dwoma podmiotami umów cywilnoprawnych o świadczenie usług dotyczących wykonywania prac rolnych wprost świadczy o odrębności prawnej tych podmiotów. Kolejnym argumentem, mającym zdaniem organów przemawiać za jednością producenta rolnego, miała być okoliczność posiadania przez obie spółki (a także inne podmioty) tej samej siedziby. Okoliczność ta w ocenie Sądu sama w sobie nie może przesądzać o tym, że w sytuacji gdy kilka spółek prawa handlowego ma taką samą siedzibę, to mamy do czynienia z jednym podmiotem. W obowiązującym porządku prawnym, brak jest bowiem przepisu, który zakazywałby posiadanie przez kilka podmiotów jednej siedziby, brak jest także regulacji, z której wynikałoby, że posiadanie jednej siedziby przez kilka podmiotów rodzi skutek w postaci powstania jednego podmiotu.

Podkreślić przy tym należy, organ II instancji analizując podstawę do odmowy dokonania wpisu wskazał na inną okoliczność, a mianowicie, uprzedniego nadania numeru producenta, podczas gdy organ I instancji wskazywał na fakt, że Spółka [...] nie jest producentem rolnym. Zatem, pomimo tego, że organ II instancji zaakceptował stanowisko organu I instancji nie wskazał, czy w jego ocenie zachodzi także druga przesłanka odmowy wpisu, czy tylko jedna i nie zawarł oceny decyzji pierwszoinstancyjnej w tym przedmiocie.

Wskazać również należy, że organy obu instancji odwołały się do przepisu art. 3 u.k.s.e. zawierającego definicje określeń użytych w ustawie o krajowym systemie ewidencji w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji. Zgodnie z pkt. 1 tego artykułu, określenie "gospodarstwo rolne" oznacza – wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b ww. rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, natomiast w myśl pkt. 2, określenie "producent" oznacza - producenta rolnego, organizację producentów, przetwórcę, podmiot prowadzący zakład utylizacyjny oraz potencjalnego beneficjenta. Stosownie zaś do pkt. 3, określenie "producent rolny" oznacza - osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą:

a) posiadaczem gospodarstwa rolnego lub

b) rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, lub

c) posiadaczem zwierzęcia".

Przywołane wyżej definicje zasadniczo odpowiadają definicjom zawartym w art. 2 lit. a i lit. b ww. rozporządzenia Rady nr 73/2009, stosownie do których, określenie "rolnik" oznacza "osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą" (lit. a), natomiast "gospodarstwo" oznacza "wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego" (lit. b).

Jednakże w dacie dokonywania wpisu przepis ten miał odmienne brzmienie, stanowił wówczas, że użyte w ustawie określenie "gospodarstwo rolne" oznacza "wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu" (art. 3 ust. 1 u.k.s.e.), natomiast "producent" oznacza "producenta rolnego, organizację producentów, przetwórcę, podmiot prowadzący zakład utylizacyjny", zaś "producent rolny" oznacza "osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia". Przepisy te zatem do zmian wprowadzonych w dniu 27 lutego 2007 r. nie zawierały odniesienia do definicji znajdujących się w ustawodawstwie unijnym.

Tymczasem odwołując się do definicji obowiązujących w dacie wydania decyzji, pomimo tego, że są to przepisy prawa materialnego, organy administracji nie wskazały, z jakich powodów zastosowały przepisy w tym właśnie brzmieniu, a nie w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania wpisu.

Sumując, stwierdzić zatem należało, że w postępowaniu administracyjnym nie wykazano w sposób przekonujący wystąpienia przyjętej w zaskarżonej decyzji przesłanki uchylenia wpisu i odmowy wpisu do ewidencji producentów skarżącej Spółki, o której mowa w art. 13 ust. 1 u.k.s.e., tj. uprzedniego nadania producentowi numeru identyfikacyjnego.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez organy kwestii doprowadzenia do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, umożliwiającego korzystanie z pomocy udzielanej na wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, z ominięciem limitów powierzchniowych dotyczących przyznawanych płatności, wskazać należy, że powoływanie się na ten argument w postępowaniu dotyczącym wpisu do ewidencji producentów rolnych nie było uzasadnione. Przywołane bowiem przez organ przepisy art. 4 ust. 3 ww. rozporządzenia Rady nr 2988/95, zgodnie z którym: "Działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.", a także oraz art. 4 ust. 8 ww. rozporządzenia Komisji nr 65/2011, w myśl którego: "Nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.", dotyczą przyznawania płatności ze środków unijnych, a nie dokonywania wpisów w ewidencjach. Z tego powodu kwestia, czy skarżąca Spółka [...] sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, powinna być rozstrzygana w postępowaniach o przyznanie konkretnych płatności.

Wskazać przy tym należy, że Sąd w pełni podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 738/13 – oddalającego skargę kasacyjną organu ARiMR, w którym wskazano, że: "Nie znajduje również uzasadnionych podstaw zarzut niezastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, [...]. Zasadnie bowiem Sąd I instancji stwierdził, że rozważania organu w tym zakresie były przedwczesne. Sprawa dotyczyła odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych i nadania numeru identyfikacyjnego nie zaś wniosku o przyznanie płatności, a więc sprawy z zakresu środków wsparcia obszarów wiejskich, do którego mógłby mieć zastosowanie przywołany przepis.".

Nadto, zauważyć należy także, że podobny pogląd wyrażono w zacytowanym przez organ odwoławczy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2013 r. (bez wskazania sygnatury), dotyczącym także wpisu do ewidencji, w którym stwierdzono, że: "Kwestia, czy to swoiste "multiplikowanie" spółek cywilnych stanowi uzasadnioną okolicznościami formę prowadzenia działalności rolniczej, czy też jest tylko przejawem działania nastawionego na uzyskanie pomocy (płatności) w wyższej niż dopuszczalna kwocie, musi być rozstrzygnięte przez organy administracji publicznej, na tle okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim konkretnych przepisów prawa regulujących cel, zasady oraz warunki przyznawania wsparcia. Kwestie te będą rozstrzygane w innym postępowaniu, zaś prawidłowość działania organów w tym zakresie będzie mogła zostać poddana ocenie sądów administracyjnych".

W kontekście ww. wyroków należy zatem podkreślić, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest kwestia uchylenia i odmowy wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, zatem organy ARiMR zobowiązane były ograniczyć się do zbadania ww. warunków dokonania takich rozstrzygnięć. Przedstawioną zatem w tym zakresie ocenę organu odnoszącą się do stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności uznać należało za przedwczesną, nie miała ona bowiem znaczenia dla istoty sprawy rozstrzyganej w niniejszym postępowaniu.

Wyjaśnić przy tym należy, że zakres postępowania dowodowego prowadzonego przez organ ARiMR w rozpoznawanej sprawie wyznaczały przepisy ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. Ponieważ przepisy postępowania pełnią służebną rolę w stosunku do prawa materialnego i służą realizacji tych norm prawnych, zawsze przepisy prawa materialnego określają, które zdarzenia są istotne w danej sprawie. Zatem, przesłanki przepisu prawa materialnego, tutaj art. 13 ust.1 u.k.s.e., który ma w sprawie zastosowanie, wyznacza granice obowiązków dowodowych organu. W związku z tym zakres postępowania podatkowego winien obejmować dowody mające na celu ustalenie, która z okoliczności przewidziana w art. 13 ust. 1 tej ustawy wystąpiła w badanej sprawie, a mianowicie, czy wnioskodawca nie jest producentem lub, czy wnioskodawcy został uprzednio nadany numer ewidencyjny. Obowiązkom tym organy obu instancji nie sprostały w rozpoznawanej sprawie, nie wykazały bowiem w przeprowadzonym postępowaniu wystąpienia przyjętej w zaskarżonej decyzji przesłanki uchylenia wpisu i odmowy wpisu do ewidencji producentów skarżącej Spółki, przewidzianej w art. 13 ust. 1 u.k.s.e.

Tym samym, uznając, że organ odwoławczy nie wykazał zaistnienia w rozpoznawanej sprawie przesłanki uprzednio nadanego numeru identyfikacyjnego innemu producentowi ([...]), nie było w konsekwencji podstawy do zastosowania art. 13 ust. 1 u.k.s.e.

Uznać zatem należało, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem tych przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i dlatego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) orzekł o jej uchyleniu.

W konsekwencji, wniosek Skarżącej zawarty w piśmie z dnia 29 września 2015 r. o umorzenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a., nie mógł zostać uwzględniony, kwestia bowiem spełnienia przesłanek wykreślenia wpisu Skarżącej z ewidencji producentów nie została jednoznacznie przesądzona, wady bowiem zaskarżonej decyzji mogą być konwalidowane w przypadku wykazania przez organ istnienia ustawowych przesłanek odmowy wpisu przewidzianych w art. 13 ust.1 u.k.s.e. w dacie dokonania wpisu skarżącej Spółki (08.05.2006 r.).

Art. 145 § 3 P.p.s.a. obowiązujący od dnia 15 sierpnia 2015 r., stanowi, że w przypadku gdy sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części albo stwierdzając nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, stwierdzi dodatkowo występowanie podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego, zobowiązany jest do jednoczesnego umorzenia takiego postępowania administracyjnego. W tej sytuacji, stwierdzając przesłanki do umorzenia postępowania (w tym przypadku z art. 105 K.p.a.), Sąd wstępuje niejako w roli organu podatkowego i rozstrzyga sprawę administracyjną przez umorzenie tego postępowania. Taka sytuacja nie zachodziła w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, nie było bowiem podstaw do uznania bezprzedmiotowości postępowania w sprawie, a tym samym Sąd nie miał podstaw do zastosowania art. 145 § 3 P.p.s.a.

O niewykonywaniu zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152, a o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.

W ponownym rozpoznaniu sprawy organ ARiMR uwzględni przytoczoną powyżej ocenę prawną i dokona analizy stanu fatycznego występującego na dzień dokonania wpisu skarżącej Spółki do ewidencji producentów rolnych.

Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd zasądził od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmującą zwrot wpisu od skargi, w wysokości [...]zł (określonego zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.) i wynagrodzenie pełnomocnika procesowego skarżącej Spółki (radcy prawnego) tytułem zastępstwa procesowego w sprawie w wysokości [...] zł (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2013 r., poz.490) oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego w kwocie [...] zł.