Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 82/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy: article: art. 35 par. 1 - 5,  art. 37 par. 1 pkt  2, art. 12, art. 36 par. 1 i 2, art. 61 par. 3, 4
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 210 ust. 1 i 2, art. 219 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Józef Maleszewski WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 02 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi V. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Wielkopolskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE 1. zobowiązuje Wojewodę Wielkopolskiego do wydania aktu kończącego postępowanie z wniosku V. S. z dnia [...] lipca 2020 r. w terminie 60 dni od dnia doręczenia wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności i aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wojewoda Wielkopolski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 3. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego V. S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

V. S. pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarzucając Wojewodzie Wielkopolskiemu przewlekłe prowadzenia postępowania z jego wniosku o nadanie statusu rezydenta długoterminowego UE.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 12, 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735).

Mając na względzie wskazane zarzuty Skarżący wniósł o: jak najszybsze załatwienie sprawy (pkt 1); stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2); na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. o przyznanie sumy pieniężnej w kwocie [...]złotych (pkt 3); zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych (pkt 4).

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że od dnia złożenia wniosku upłynęły 2 lata – wniosek został złożony w dnu [...] lipca 2020r. Zachowanie organu świadczy o świadomym wydłużaniu postępowania, co niewątpliwie narusza powołane w skardze zasady ogólne postępowania administracyjnego. Postępowanie organu jest, zdaniem Skarżącego, wyrazem lekceważenia prawa, stąd wnosi o stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W ocenie Skarżącego, przyznanie mu kwoty [...]zł, będzie stanowiło rekompensatę za negatywne przeżycia psychiczne i krzywdy moralne w związku z bezczynnością organu oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, a jednocześnie będzie stanowiło sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie postępowania. Skarżący wskazał, że spełnienie wymagań dla uzyskania statusu rezydenta długoterminowego UE wymagało podjęcia szeregu działań, w tym m.in. uzyskania certyfikatu potwierdzającego znajomość języka polskiego. V. S. poinformował, że mieszka w Polsce ponad [...] lat, ukończył kursy kierowcy, spawalniczy i znajomości języka polskiego, a przewlekłość niniejszego postępowania ogranicza jego działania na rynku pracy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi w zakresie pkt 1 i 2 skargi, tj. żądania zobowiązania organu do jak najszybszego załatwienia sprawy i stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o odrzucenie skargi w zakresie jej punktu 3, tj. wniosku o przyznanie Skarżącemu sumy pieniężnej.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał na przebieg postępowania administracyjnego od daty złożenia w dniu [...] lipca 2020r. wniosku opatrzonego datą [...] lipca 2020r. Wojewoda Wielkopolski wobec stwierdzenia braków formalnych pismem z dnia [...] lipca 2020 r. wezwał wnioskodawcę do osobistego stawiennictwa, okazania dokumentu podróży oraz tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. V. S. uzupełnił wskazane braku formalne w dniu [...] lipca 2020 r.

Wojewoda pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia materiału dowodowego m.in. do przedłożenia zeznań podatkowych za lata 2017, 2018, 2019, certyfikatu znajomości języka polskiego na poziomie B1.

W dniu [...] stycznia 2021r. Wojewoda zwrócił się do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jej pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego zgodnie z art. 207 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach.

Postanowieniem z [...] marca 2021r. na wniosek V. S. Wojewoda Wielkopolski zawiesił postępowanie o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. W związku z wnioskiem V. S. postanowienie zostało podjęte w dniu [...] września 2021 r. Wojewoda wezwał równocześnie wnioskodawcę do uzupełnienia materiału dowodowego, czego dokonał w dniu [...] października 2021 r.

W dniu [...] lutego 2022r. wniesione zostało ponaglenie "...na przewlekłość w postępowaniu administracyjnym...". Wojewoda wskazał, że złożony wniosek zawierał braki formalne, o które należało wezwać wnioskodawcę. W dniu [...] maja 2022 r. Wojewoda wezwał wnioskodawcę o przedłożenie aktualnych dokumentów potwierdzających posiadanie źródła dochodu, które cechuje trwałość i regularność. Zgodnie natomiast z przepisem art. 35 § 5 k.p.a. do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów m.in. zawieszenia postępowania, a w niniejszej sprawie trwało ono 6 miesięcy.

W dniu [...] maja 2022r. Wojewoda ponownie wezwał wnioskodawcę do przedłożenia aktualnych dokumentów potwierdzających posiadanie źródła dochodu, które cechuje trwałość i regularność.

Dalej Wojewoda wskazywał na wejście w życie w dniu 29 stycznia 2022 r. ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91), która wprowadziła istotne zmiany w zakresie długości oraz rozpoczęcia biegu terminów załatwiania spraw udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, udzielenia zezwolenia na pobyt stały oraz udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Zdaniem Wojewody w dniu złożenia skargi nie upłynął sześciomiesięczny termin na rozpatrzenie sprawy udzielenia V. S. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, albowiem termin ten rozpoczął bieg [...] stycznia 2022r. i upływa [...] lipca 2022 r.

Dalej organ zwrócił uwagę na wejście w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r. ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom [...] w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022r., poz. 830), zgodnie z którą od 15 kwietnia 2022r. do 31 grudnia 2022r. zawieszony został bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych na podstawie ustawy o cudzoziemcach, w tym również w sprawach zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Zdaniem organu na mocy tych przepisów wyłączono możliwość wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Odnosząc się do wniosku Skarżącego o stwierdzenie, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa Wojewoda wskazał, że opóźnienia w prowadzeniu postępowań dotyczących legalizacji pobytu związane są ze stałym przyrostem liczby wniosków w sprawach cudzoziemców i niewystarczającymi zasobami kadrowymi, a problemy kadrowe Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu oraz ilość wniosków cudzoziemców nie są okolicznościami niemającymi znaczenia w sprawie. Wojewoda poinformował, że pandemia koronawirusa nie wpłynęła na zahamowanie trendów wzrostowych co do liczby wniosków. Dodatkowo zdaniem Wojewody okres epidemii wymusił wiele ograniczeń zarówno w obszarze obsługi bezpośredniej, jak i organizacji pracy, co skutkuje spiętrzeniami i zaburzeniami płynności postępowań. Zdaniem Wojewody przekroczenie terminu musi być nie tylko znaczne, lecz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Wobec tego nie ma zdaniem Wojewody podstaw do stwierdzenia, że ewentualna przewlekłość w postępowaniu o udzielenie V. S. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się do żądania przyznania Skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości [...] zł, na podstawie art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom [...] w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022r., poz. 583 z późn. zm.) Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi we wskazanym zakresie. Zgodnie z wymienioną regulacją w okresie zawieszenia biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego UE tj. w okresie od 15 kwietnia 2022r. do 31 grudnia 2022r. organowi prowadzącemu postępowanie o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE nie zasądza się sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach.

Na wezwanie Sądu Wojewoda Wielkopolski pismem z [...] maja 2022r. poinformował, że postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE nie zostało zakończone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności rozważenia wymaga kwestia dopuszczalności skargi na bezczynność. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżący wypełnił powyższy wymóg formalny, składając pismem z [...] lutego 2022 r. wymagane ponaglenie na przewlekłość w postępowaniu administracyjnym (k. 116 akt adm.). Poza tym do skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. Z treści przepisu art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika bowiem, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść "w każdym czasie" po wniesieniu ponaglenia. Oznacza to, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może być skutecznie wniesiona w toku postępowania aż do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej przez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (uchwała NSA z 07 marca 2022r., sygn. akt II OPS 1/21, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Skarga w niniejszej sprawie na przewlekłe prowadzenie postępowania została wniesiona w toku toczącego się postępowania administracyjnego i po wniesieniu ponaglenia, zatem jest dopuszczalna.

W tym miejscu Sąd zauważa, że już po wydaniu wyroku z dnia 02 czerwca 2022r. Wojewoda Wielkopolski załatwił wniosek Skarżącego z [...] lipca 2020r. i wydał decyzję z dnia 09 czerwca 2022r., doręczoną Sądowi w tym samym dniu (k. 41-44 akt sąd.). Okoliczność ta wystąpiła już po wydaniu wyroku, zatem nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego.

Przechodząc zatem to merytorycznego rozpoznania skargi, należy zauważyć, że Skarżący zarzuca przewlekłe prowadzenie postępowania organu w rozpoznaniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na podstawie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r., poz. 2354, dalej: "ustawa o cudzoziemcach").

W przedmiotowej sprawie Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

V. S. pismem z dnia [...] lipca 2020r. (doręczonym organowi [...] lipca 2020r.) skierował do Wojewody Wielkopolskiego wniosek udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Do wniosku, z którego wynika że ma żonę, dołączył fotografie, kserokopię dokumentu podróży (paszportu), karty pobytu, dowodu uiszczenia opłaty, aktu notarialnego zakupu mieszkania, umowy o pracę, umowy zlecenia, PIT-11 za lata 2015-2019, zaświadczenia o znajomości języka polskiego, informacji o stanie ubezpieczenie ZUS.

Wojewoda Wielkopolski wobec stwierdzenia braków formalnych pismem z dnia [...] lipca 2020 r. wezwał wnioskodawcę do osobistego stawiennictwa i złożenia odcisków palców, okazania dokumentu podróży oraz tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. V. S. uzupełnił wskazane braki formalne w dniu [...] lipca 2020 r.

W dniu [...] sierpnia 2020r. Wojewoda uzyskał odpowiedź z placówki straży granicznej.

Następnie pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. Wojewoda Wielkopolski ponownie wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia materiału dowodowego m.in. do przedłożenia zeznań podatkowych za lata 2017, 2018, 2019, [...] za 2017r., oryginału aneksu do umowy o pracę z [...]., informacji miesięcznej dla osoby ubezpieczonej od lipca 2020r., wyjaśnienie informacji ubezpieczeniowej za maj i czerwiec 2020r., certyfikatu znajomości języka polskiego na poziomie B1.

Przesyłką z [...] stycznia 2021r. wnioskodawca uzupełnił wymagane dokumenty z wyjątkiem właściwego certyfikatu znajomości języka polskiego.

Wojewoda Wielkopolski postanowieniem z 25 marca 2021r. na wniosek V. S. z [...] marca 2021r. zawiesił postępowanie o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w uwagi na niezgodność certyfikatu znajomości języka polskiego z wymaganym. Po uzyskaniu wymaganego certyfikatu V. S. wniósł [...] września 2021r. o podjęcia zawieszonego postępowania. Wojewoda postanowieniem z 16 września 2021 r. podjął zawieszone postępowanie administracyjne. Jednocześnie Wojewoda wezwał pismem z tej samej daty wnioskodawcę do uzupełnienia materiału dowodowego, poprzez złożenie oryginałów umowy zlecenia z [...]., zaświadczenie o zakresie prac w ramach umowy zlecenia z 02 [...]., zezwolenia na pracę za okres od [...]. do [...]., rachunki do umowy zlecenia od maja do grudnia 2017r., informacji o ubezpieczeniu społecznym za okres od maja do grudnia 2017r. albo aktu małżeństwa wraz z tłumaczeniem przez tłumacza przysięgłego, dokumentów potwierdzających źródło dochodu żony za 2017r. i ubezpieczenia społecznego, zeznania PIT-37 z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym. Wnioskodawca wykonał zobowiązania pismem z [...] października 2021 r.

W dniu [...] lutego 2022r. Skarżący złożył prośbę o przyspieszenie załatwienia jego wniosku.

W dniu [...] lutego 2022 r. V. S. wniósł ponaglenie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego.

W dniu [...] maja 2022r. Wojewoda wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia dokumentów niezbędnych do udzielenia zezwolenia o aktualne umowy o prace, zezwolenia na tą pracę, informacji miesięcznych o ubezpieczeniu od stycznia 2022r., PIT-11 za 2021r., PIT-37 za 2021r.

Przechodząc zatem to merytorycznego rozpoznania skargi, należy zauważyć, że Skarżący zarzuca przewlekłość organu w rozpoznaniu powyższego wniosku o udzielnie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej na podstawie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r., poz. 2354, dalej: "ustawa o cudzoziemcach").

Pod pojęciem "przewlekłości" należy rozumieć sytuację kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). "Przewlekłe powadzenia postępowania" to prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 5, Warszawa 2012, str. 44; wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, CBOSA). Pod pojęciem tym rozumie się również mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować, więc będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Zatem o przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (wyrok NSA z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1956/12; CBOSA).

Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735; dalej "k.p.a."). Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy.

Zgodnie z 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a (art. 35 § 4 K.p.a.). Na gruncie niniejszej sprawy przepisem takim jest art. 210 ustawy o cudzoziemcach znajdujący zastosowanie na mocy art. 223 tej ustawy. Na dzień złożenia wniosku o udzielenie statusu rezydenta długoterminowego postępowanie w sprawie powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia, a postępowanie odwoławcze – w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania. Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.).

O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy uprawnionym będzie przedstawienie organowi zarzutu niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, Przewlekłość określa postępowanie długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwające ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. W efekcie, w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne, co nie oznacza, że zawsze szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd dokonał analizy czynności podejmowanych przez Wojewodę w przedmiotowej sprawie i uznał, że organ do dnia wydania wyroku prowadził postępowanie w sposób przewlekły, a zaistniała przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 12 k.p.a. i art. 35 § 1 k.p.a. nie można bowiem uznać, aby organ bez zbędnej zwłoki podejmował czynności zmierzające do rozpoznania wniosku Skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, który wpłynął do organu w dniu [...] lipca 2020 r.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że od dnia złożenia przez Skarżącego wniosku do dnia wydania wyroku minęło przeszło 22 miesięcy. O ile też w okresie tym organ podjął działania zmierzające do rozpoznania sprawy, to podejmował je w długich odcinkach czasu, nie były ono prowadzone z wymaganą koncentracją i należytą starannością w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym. We wskazanym okresie organ niewątpliwie działał w sposób opieszały i nie podejmował w sposób efektywny skutecznych czynności zmierzających do końcowego załatwienia sprawy.

Z ustalonej na podstawie akt chronologii zdarzeń wynika, że pierwsze wezwanie Skarżącego nastąpiło wprawdzie po 8 dniach od wpływu wniosku i dotyczyło uzupełnienia braków formalnych wniosku, w tym poprzez osobiste stawiennictwo w urzędzie, przedłożenie oryginału dokumentu podróży i tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania, to kolejne wezwanie dotyczące postępowania wyjaśniającego miało miejsce dopiero po 5 miesiącach od uzupełnienia powyższych braków formalnych przez Skarżącego, bo dopiero [...] grudnia 2020r. Tak odległe w czasie podjęcie kolejnej czynności niewątpliwie skutkuje zatem nieuzasadnionym przedłużaniem postępowania. Nadto zauważyć należy, że Skarżący, zgodnie z art. 219 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, już do wniosku przedłożył kserokopie wszystkich wymaganych do jego załatwienia dokumentów uwzględniających specyfikę postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE mających na celu wykazanie posiadania stabilnego i regularnego źródła dochodów, ubezpieczenia zdrowotnego oraz znajomość języka polskiego. Wniosek Skarżącego w niniejszej sprawie został złożony na urzędowym formularzu zgodnie z wymaganiami ustawy o cudzoziemcach. Dołączono do niego skany paszportu cudzoziemca (k. 9-10 akt adm.), skan karty pobytu (k. 11 akt adm.), kopię umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego w formie aktu notarialnego (k.12-15 akt adm.), umowy o pracę z dnia [...] r. i aneksu do umowy o pracę z dnia [...] r. (k. 16-17 akt adm.), kopie dwóch umów zlecenia (k. 18-19 akt adm.), danych z ZUS (k. 20-22 akt adm.), zaświadczenie z dnia [...] r. o osiągniętym poziomie znajomości języka polskiego pozwalającym na podjęcie studiów w języku polskim (k. 23 akt adm.), informacje o dochodach i przychodach z innych źródeł oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (k. 24-38 akt adm.).

W tym stanie sprawy organ mógł ocenić przedstawione dokumenty i w przypadku konieczności przedstawienia oryginałów, czy dodatkowych wyjaśnień mógł jednocześnie z wezwaniem z [...] lipca 2020r. o uzupełnienie braków formalnych wezwać do uzupełnienia braków postępowania wyjaśniającego, co uczynił dopiero kolejnym wezwaniem po 5 miesiącach od daty uzupełnienia braków formalnych przez Skarżącego. O ile zasadnie w związku z zawieszeniem postępowania celem uzupełnienia właściwego certyfikatu znajomości języka polskiego na poziomie B1, organ zobowiązany był do zaktualizowania stanu sprawy, które nastąpiło po uzupełnieniu przez Skarżącego w dniu [...] października 2021r., to dalszy brak działania organu przez kolejne 6 i pół miesiąca - aż do [...] maja 2022r. (po wniesieniu skargi do Sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania) uznać należy za przewlekłe prowadzenie postępowania. Brak podejmowania czynności przez organ w tak długim okresie czasu spowodował także konieczność powtórzenia czynności zaktualizowania dokumentów Skarżącego związanych z wykazaniem posiadania stabilnego i regularnego źródła dochodów i ubezpieczenia zdrowotnego. Kolejne trzecie wezwanie z [...] maja 2022r. nie byłoby potrzebne, gdyby organ działał z należytą starannością dysponując już materiałem dowodowym po jego uzupełnieniu przez Skarżącego z [...] października 2021r. Sprawa była bowiem gotowa do załatwienia już w tym okresie i niezasadnie spoczywała przez kolejne miesiące. Podkreślić przy tym należy, że organ nie podjął żadnych działań także mimo wniesienia prośby o przyspieszenie załatwienia sprawy z [...] lutego 2022r., ani także wniesienia ponaglenia [...] lutego 2022r., a dopiero po wniesieniu do Sądu za pośrednictwem organu w dniu [...] kwietnia 2022r. skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Sądu, tak znaczne przedłużanie postępowania, brak sprawnego i zwartego podejmowania czynności wyjaśniających w sprawie nie znajduje usprawiedliwienia. W celu dochowania należytej staranności w prowadzeniu postępowania organ powinien bowiem nadać bieg wnioskowi niezwłocznie po jego wpłynięciu i zmierzać do jednoczesnego uzupełnienia braków formalnych oraz służących wyjaśnieniu sprawy, gdy dysponował już wymaganymi dokumentami załączonymi do wniosku. Ponadto, podkreślić należy, że postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zgodnie z art. 211 ust. 1 i art. 219 ust. 1 ustawy, wszczynane jest na wniosek strony. Wobec braku uregulowań szczególnych w tym zakresie, na podstawie art. 61 § 3 k.p.a. przyjąć należy, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Jeżeli natomiast wniosek nie został złożony przez cudzoziemca osobiście, stosowanie do art. 202 ust. 2 w zw. z art. 223 ustawy, wojewoda zobowiązany jest wezwać go do osobistego stawiennictwa w terminie nie krótszym niż 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Podobnie też, w przypadku braków formalnych wniosku organ, na podstawie do art. 64 § 2 k.p.a., zobowiązany jest wezwać stronę do ich uzupełnienia w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zasadność jednoczesnego wezwania do usunięcia braków formalnych oraz innych braków do załatwienia sprawy została potwierdzona późniejszą nowelizacją art. 203 ustawy o cudzoziemcach poprzez dodanie ust. 2a i ust. 2b w zw. z art. 223 w/w ustawy jeżeli do wniosku nie zostały dołączone wymagane dokumenty, wojewoda wzywa cudzoziemca do ich przedłożenia w terminie nie krótszym niż 14 dni; wezwanie takie może nastąpić jednocześnie z wezwaniem do osobistego stawiennictwa na podstawie art. 202 ust. 2, wezwaniem do złożenia odcisków linii papilarnych lub wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych wniosku na podstawie art. 64 § 2 k.p.a.

Powyższe wskazuje na dwa znacznej długości okresy (5 i około 6 miesięcy) braku jakiejkolwiek aktywności, tj. bierność organu, przekraczającą nawet maksymalny, trzymiesięczny termin załatwienia sprawy (art. 210 w zw. z art. 223 ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 28 stycznia 2022 r.). Okoliczność ta, jak i kolejne wezwanie z 02 maja 2022r. służące aktualizacji danych, niewątpliwie potwierdza niedochowanie przez organ należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie i świadczy o rażącym naruszeniu art. 12 i art. 35 § 1 K.p.a. W konsekwencji też wyczerpuje znamiona przewlekłości (statycznej/pasywnej) postępowania.

Przy czym Sąd podkreśla, że uwzględnił okres zawieszenia postępowania administracyjnego na wniosek Skarżącego, stanowiącego okoliczność spoczywania postępowanie z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Zgodnie z art. 103 k.p.a. zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w k.p.a. w tym, wstrzymuje określone w art. 35 k.p.a. terminy rozpoznania sprawy. Funkcjonujące w obrocie prawnym ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego eliminuje możność powstania przewlekłości (za okres zawieszenia). Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji (por. wyroki NSA z dnia 16 grudnia 2015 r., I OSK 1222/15, z dnia 29 listopada 2007 r. II OSK 1380/07, postanowienie NSA z dnia 29 grudnia 1992 r. II SA 697/92; http://orzeczenia.nsa.gov.pl; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. prof. dr hab. Roman Hauser, prof. dr hab. Marek Wierzbowski; Legalis). Również zgodnie z art. 35 ust. 5 k.p.a. stanowi, że do terminów załatwienia spraw nie wlicza się okresu zawieszenia postępowania. Okres ten w niniejszej sprawie wynosił [...] dni.

W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, zaistniałej przewlekłości postępowania nie może usprawiedliwiać nowe, obowiązujące od 29 stycznia 2022 r. i znajdujące od tej daty zastosowanie w niniejszej sprawie brzmienie art. 210 ust. 1 i ust. 2 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 91).

W aktualnym brzmieniu przepisy te odpowiednio na zasadzie art. 223 ustawy o cudzoziemcach, w niniejszej sprawie ustalają, że decyzję wydaje się w terminie 6 miesięcy, a termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a.

Podkreślić należy, że zaistniała w niniejszej sprawie przewlekłość postępowania związana była bezpośrednio z opieszałością organu w zakresie uzupełnienia braków wniosku i naruszeniem zasad ogólnych wynikających z art. 12 i art. 35 § 1 k.p.a., która miała miejsce już przed zmianą przepisu art. 210 ustawy o cudzoziemcach. Przy czym podkreślić należy, że nowelizacja dotyczyła wydłużenia terminów załatwienia sprawy, reguluje jedynie kwestię terminu załatwienia sprawy, a przedmiotowa sprawa dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania. Fakt, że obecnie termin do rozpoznania sprawy przez organ, w tym do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, biegnie od dnia złożenia kompletnego wniosku i spełnienia wszystkich wymogów związanych z jego skutecznym wniesieniem, nie wyłącza stosowania art. 61 § 3 k.p.a., zgodnie z którym w niniejszej sprawie przyjąć należy, że datą wszczęcia postępowania był dzień doręczenia organowi wniosku zawierającego żądanie wszczęcia postępowania. Nie może też on w żaden sposób usprawiedliwiać uprzedniego braku działań organu przez znaczne okresy czasu (5 i około 6 miesięcy) po uzupełnieniu braków wniosku, które winny zmierzać do jak najszybszego rozpatrzenia sprawy. Nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa jest bowiem prowadzenie postępowania w długich odstępach czasu i generowanie dodatkowych wezwań do uzupełnienia wniosku, gdy wezwania do usunięcia braków formalnych i innych braków wniosku mogły być wystosowanie do wnioskodawcy jednocześnie, a następnie nieuzasadnione spoczywanie sprawy po jej uzupełnieniu przez kolejne miesiące. Nieuzasadniona jest bierność organu w sytuacji, gdy nie istnieją przeszkody prawne i faktyczne do podjęcia działania, a brak tych działań i przewlekłość w ich podejmowaniu pozbawia stronę przysługującej jej ochrony prawnej; w tym przypadku załatwienia sprawy po uzupełnieniu wniosku. W niniejszej sprawie, zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym do dnia 28 stycznia 2022 r. organ zobowiązany był bowiem rozpoznać wniosek Skarżącego w terminie 3 miesięcy. Tymczasem w zakresie wniosku Skarżącego, który wpłynął do organu dnia [...] lipca 2020 r., do dnia wyrokowania sprawa nie została załatwiona, a nieskuteczne działanie organu, z wyłączeniem okresu zawieszenia postępowania administracyjnego, spowodowało konieczność kolejnego wezwania z [...] maja 2022r. do aktualizacji danych Skarżącego, czego można było uniknął, gdyby organ działał sprawnie i z należytą starannością, przestrzegając zasady szybkości i prostoty działania.

W ocenie Sądu fakt, że w toku postępowania były dwa okresy przekraczające 3 miesiące, gdy organ nie podejmował żadnych działań, co wymusiło powtórzenie czynności uzupełnienia dokumentacji celem zaktualizowania danych, pozwala uznać, że postępowanie było prowadzone nieefektywnie i w sposób przewlekły, a organ nie zachował należytej staranności w takim jego zorganizowaniu, aby braki wniosku zostały uzupełnione bez zbędnej zwłoki, a sprawa została rozpatrzona w rozsądnym terminie.

Z powyższego wynika, że postępowanie prowadzone było przez [...] dni. Od okresu tego odjąć należy okres zawieszenia postępowania trwający [...] dni. Do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie w dniu 2 czerwca 2022 r. minęło więc [...] dni, podczas których organ prowadził postępowanie, które na dzień orzekania przez Sąd nie było zakończone. Bez wątpienia w organ działał opieszale w niniejszym postępowaniu, a kolejne wezwania kierowane były do Skarżącego w zbyt dużych odstępach czasowych, wynoszących do nawet 6 miesięcy. Przy czym zauważyć należy, że Skarżący sprawnie udzielał odpowiedzi na wszelkie kierowane do niego pisma, i przedkładał stosowne dokumenty. Oprócz zbyt dużych odstępów czasowych między kolejnymi czynnościami Wojewody wskazać należy także na niepotrzebne ich rozproszenie.

W tym miejscu odnieść należy się do podnoszonej w odpowiedzi na skargę kwestii nowej regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom [...] w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583 ze zm., dalej "ustawa"). Jak wskazano w uzasadnieniu do tej ustawy jest ona ustawą szczególną, istniejącą obok obowiązujących aktów prawnych w obszarze migracji i azylu, w szczególności ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1108 i 1918).

Nie uszła uwadze Sądu wskazywana przez Wojewodę w odpowiedzi na skargę regulacja ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom [...] w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 830). Wskazaną ustawą zmieniającą ustawę dodano obowiązujący od 15 kwietnia 2022r. art. 100c ust. 1–4, dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Stanowi on, że do 31 grudnia 2022r. zawieszony został bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych na podstawie ustawy o cudzoziemcach, w tym również w sprawach zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego UE. W okresie zawieszenia biegu terminów nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Ponadto w okresie tym, organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie zawieszenia biegu terminów, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Oceniając wprowadzone regulacje odnośnie niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż przepisy te mają zastosowanie w odniesieniu do terminów załatwienia sprawy, które uległy zawieszeniu do dnia 31 grudnia 2022r. (art. 100c ust. 1 ustawy). Przy czym podkreślić należy, że Sąd ocenia zarzuconą przewlekłość prowadzonego postępowania organu od momentu złożenia wniosku, tj. o dnia [...] lipca 2020 r. Natomiast treść ust. 4 art. 100c ustawy oznaczać będzie tyle, że okresy objęte wstrzymaniem biegu terminów załatwiania spraw nie będą wliczane do terminu, w którym załatwiona została konkretna sprawa i który jest przedmiotem badania, czy nie nastąpiła bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie, lub ich dokonanie z opóźnieniem w okresie do 31 grudnia 2022r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 100c ust. 4 ustawy) oznacza brak możliwości uwzględnienia ponagleń na bezczynność i przewlekłość postępowań spowodowaną zaprzestaniem czynności przez organ w tym okresie. W okresie obowiązywania tych stanów organy nie są zatem bezczynne. Toczącemu się postępowaniu w tym okresie nie można przypisać cech przewlekłości. A contrario, przepis ten nie dotyczy bezczynności organu i stanu przewlekłości postępowania powstałego i trwającego do [...] kwietnia 2022 r., tj. daty wejścia w życie tego przepisu. Przepisy nowelizacji ustawy o pomocy obywatelom [...] nie wyłączają, zatem możliwości złożenia ponaglenia i skargi na przewlekłość postępowania, o ile dotyczą one stanu postępowania sprzed daty wyjścia w życie tych przepisów, jak w niniejszej sprawie.

Nadto wskazać należy, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom [...] ani jej nowelizacji z 8 kwietnia 2022r. nie zawierają żadnych przepisów przejściowych dotyczących zmiany przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W postępowaniu przed Sądem wszczętym na podstawie skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w przewidzianym przez prawo terminie. Ocenie Sądu podlegają zdarzenia (stan faktyczny) mające miejsce przed dniem wejścia w życie nowelizacji, a zatem Sąd może dokonywać kontroli przewlekłego prowadzenia postępowania w oparciu o przepisy obowiązujące przed wejściem w życie nowelizacji do ustawy o pomocy obywatelom [...]. W tym okresie przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce. Natomiast nowa regulacja obowiązująca od 15 kwietnia 2022r. powoduje, że Sąd od tego momentu nie ocenia prowadzonego postępowania w zakresie cech przewlekłości organu mających miejsce po tej dacie.

Tak samo należy odnieść się do kwestii żądania o przyznanie sumy pieniężnej w przypadku zaistnienia przewlekłości przed 15 kwietnia 2022r., skoro przesłanki przewlekłości zostały stwierdzone w uprzednio toczącym się postępowaniu administracyjnym w niniejszej spawie, zatem brak podstaw do odrzucenia skargi w tym zakresie, jak tego domagał się organ.

Powyższe, wobec braku zakończenia postępowania do dnia wydania wyroku, powodowało konieczność zobowiązania Wojewody do wydania aktu w przedmiocie wniosku Skarżącego w terminie 60 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd orzekł w pkt 1 wyroku. Jak wynika z pisma Wojewody z dnia [...] maja 2022 r. (k. 31 akt sąd.) postępowanie administracyjne nie zostało zakończone.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że Wojewoda Wielkopolski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 2 wyroku).

Dalej Sąd uznał, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., pozostaje bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie czynności podjętych przez organ, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, znaczne i wyraźnie godzące w treść obowiązków wynikających z przepisów prawa. W niniejszej sprawie taka sytuacja zaistniała. Podkreślić trzeba, że organ nie podejmował takich czynności, które bezpośrednio zmierzały do szybkiego rozstrzygnięcia wniosku Skarżącego, lecz w sposób nieuzasadniony przedłużał postępowanie. Podejmowanie działań w dużych odstępach czasowych od złożenia wniosku świadczy nie tylko o nieuzasadnionym przedłużaniu postępowania, ale także o ograniczeniu prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, w postępowaniu prowadzonym w sposób wnikliwy i szybki (art. 12 k.p.a. w zw. z art. 35 § 3 k.p.a.). Takie działanie, a właściwie jego brak, pozostaje również w sprzeczności z podstawową zasadą procedury administracyjnej, jaką jest zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Organ tak naprawdę nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny przyczyn długotrwałości postępowania. Wojewoda pośrednio usprawiedliwiał długotrwałość niniejszego postępowania skokowym wzrostem ilości wniosków składanych przez cudzoziemców i spowodowaną tym systemową niewydolnością wobec braku odpowiednich sił i środków do ich terminowego załatwiania. Wskazał również na pandemię koronawirusa, kiedy to okres epidemii wymusił wiele ograniczeń zarówno w obszarze obsługi bezpośredniej, jak i organizacji pracy, co skutkuje spiętrzeniami i zaburzeniami płynności postępowań. W ocenie Sądu swej przewlekłości organ nie może jednak tłumaczyć trudnościami kadrowymi, brakiem etatów, czy też środków spowodowanych dużą liczbą spraw czy też brakiem środków pieniężnych. Dla zasadności skargi na przewlekłość nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty w ustawowym terminie. Ponadto powiadomienie o przesunięciu terminu rozpoznania sprawy nie powoduje, że zwłoka w stosunku do terminów ustawowych przestaje istnieć i samo przez się nie wyłącza zarzutu przewlekłości prowadzonego postępowania. Powyższe ma jednak znaczenie przy ocenie, czy przewlekłość miała charakter rażący. Z uwagi na to Sąd stwierdził, że przewlekłość w prowadzeniu przedmiotowego postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w pkt 3 wyroku.

Natomiast Sąd oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. wniosek skarżącego o zasądzenie sumy pieniężnej (punkt 4 wyroku). Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd w przypadku uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania może bowiem orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Wyjaśnić należy, że grzywna ma charakter przede wszystkim dyscyplinujący i prewencyjny, zaś suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego ma charakter kompensacyjny. Z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił Sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego żądania, czy też na konieczność zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności, czy przewlekłości.

W kontekście roli kompensacyjnej wniosku o przyznanie sumy pieniężnej w skardze nie wskazano na takie okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością złożonego wniosku w tym zakresie. W świetle okoliczności sprawy należy mieć na uwadze, że stan niepewności prawnej niewątpliwie jest dyskomfortowy, jednakże Skarżący nie wykazał konkretnych i wymiernych szkód i krzywd, które spowodowała stwierdzona przewlekłość prowadzonego postępowania. Wskazać trzeba, że ustawodawca przewidział możliwość kontynuacji zatrudnienia przez cudzoziemców spełniających wymogi określone w art. w art. 87 ust. 1b stawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2018r., poz. 1265 z późn. zm.) zgodnie z którym, jeżeli termin na złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, w celu kontynuowania pracy wykonywanej zgodnie z posiadanym przez siebie zezwoleniem na pracę lub zezwoleniem na pobyt czasowy u tego samego pracodawcy i na tym samym stanowisku został zachowany i wniosek nie zawiera braków formalnych lub braki formalne zostały uzupełnione w terminie, pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za legalną od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie stanie się ostateczna. Tak więc pomimo pewnych ograniczeń Skarżący mógł w okresie objętym przewlekłością postępowania legalnie przebywać i pracować na terenie RP.

Ponadto, na mocy przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom [...] w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa cudzoziemiec jako obywatel [...] jest uprawniony do wykonywania pracy u dowolnego pracodawcy pod warunkiem powiadomienia przez pracodawcę w terminie 14 dni od dnia podjęcia pracy właściwego powiatowego urzędu pracy.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest bezczynność (odpowiednio przewlekłość) organu może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od Wojewody na rzecz Skarżącego zwrot kwoty 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.