Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 294/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer NSA Piotr Lechowski Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2007r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Wojewody z dnia 9 listopada 2006r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania odpisu skróconego aktu małżeństwa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego S. D. koszty postępowania sadowego w kwocie [...] ([...]) złotych.


UZASADNIENIE

wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

z dnia 3 lipca 2007 r., III SA/Kr 294/07

Dnia [...] 2006 roku S. D. zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z wnioskiem o wydanie odpisu skróconego aktu małżeństwa W. S.. S. D. uzasadnił swój wniosek w ten sposób, że wskazał, iż W. S. jest jego dłużnikiem i Sąd Rejonowy dla [...] w [...] Wydział V Gospodarczy wydał w dniu [...] 2004 r. w postępowaniu nakazowym nakaz zapłaty długu przez W. S. sygn. akt: [...] i w dniu [...] 2004 r. zaopatrzył go w klauzulę wykonalności (karta akt adm. nr 1-2). Jednakże egzekucja przeciwko W. S. okazała się bezskuteczna, o czym wnioskodawcę poinformował komornik. Dlatego S. D. zamierzał wystąpić do Sądu Rejonowego dla [...] z wnioskiem o objęcie małżonki W. S. klauzulą wykonalności. Jednakże skuteczność wniosku o takie rozszerzenie klauzuli wykonalności uzależniona jest od wskazania we wniosku kompletu informacji o małżonce W. S.. Takich właśnie danych ma dostarczyć w sposób wiarygodny żądany odpis aktu małżeństwa.

Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] działając w trybie art.64 Kodeksu postępowania administracyjnego wezwał S. D. do usunięcia w terminie 7 dni braków wniosku z dnia 18 kwietnia 2006 r., tj. do przedłożenia udzielonego przez W. S. pełnomocnictwa do pobrania żądanego odpisu lub odpisu wniosku S. D. do Sądu Rejonowego w [...] o zobowiązanie S. D. do przedłożenia wspomnianego odpisu. Przedłożony wraz z wnioskiem nakaz zapłaty nie przyznaje bowiem S. D. uprawnień przewidzianych w art.83 Prawo o aktach stanu cywilnego [w dalszym ciągu uzasadnienia wyroku powoływane jako u.a.s.c.] (karta akt adm. nr 4).

Pismami z dnia [...] 2006 r. (karta akt adm. nr 5) i z dnia [...] 2006 r. (karta akt adm. nr 9) S. D. podtrzymał swe żądanie wydania odpisu skróconego aktu małżeństwa W. S., na zasadach określonych przez art.83 ust.2 u.a.s.c. Odpisy aktów stanu cywilnego, zaświadczenia o dokonanych w księgach stanu cywilnego wpisach lub ich braku mogą być wydawane na wniosek osób trzecich, które wykażą się interesem prawnym w otrzymaniu odpisu. W ocenie wnioskodawcy udokumentował on swój interes prawny w uzyskaniu odpisu skróconego aktu małżeństwa swojego dłużnika. Wnioskodawca przedłożył odpis tytułu egzekucyjnego, opatrzonego klauzulą wykonalności, w której Sąd polecił i nakazał wszystkim urzędom i osobom, których to może dotyczyć, aby to postanowienie wykonały, a na wezwanie udzielały pomocy. Tytuł wykonawczy opatrzony został również wzmianką Komornika Sądowego rewiru II w [...] o treści: "egzekucja bezskuteczna".

Wnioskodawca będący wierzycielem nie zna danych personalnych małżonki dłużnika, co uniemożliwia mu wykorzystanie środków prawnych dla zaspokojenia swoich roszczeń wobec W. S.. Odmowa wydania odpisu skróconego aktu małżeństwa stanowi zatem działanie na szkodę wierzyciela, bowiem wbrew nakazowi Sądu Urząd Stanu Cywilnego zataja informacje niezbędne do dalszego dochodzenia roszczeń od dłużnika oraz jego małżonki, z majątku stanowiącego ustawową wspólność majątkową.

Pismem z dnia [...] 2006 r., nr [...] (karta akt adm. nr 6-7), Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] wyjaśnił, że art.83 ust.2 u.a.s.c. przewiduje wydanie odpisu aktu stanu cywilnego na wniosek osób, które wykażą swój interes prawny w uzyskaniu takich dokumentów. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym ustala przepis prawa powszechnie obowiązującego i dopiero na tej podstawie można skutecznie żądać czynności organu. Stanowisko takie potwierdza orzecznictwo sądowe, w tym wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2000 r., sygn.akt. III SA 1876/99 (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odnotowuje, że organ administracyjny określił ów wyrok jako wydany przez Sąd Najwyższy, gdy w rzeczywistości wyrok został wydany przez Naczelny Sąd Administracyjny, opublikowany LEX nr 47938). Jeżeli żądanie udostępnienia danych nie wynika wprost z przepisów prawa materialnego, należy wskazać wiarygodną potrzebę posiadania odpisu poprzez dołączenie dokumentu, z którego wynika obowiązek jego posiadania. Takim dokumentem jest wezwanie sądu do dostarczenia odpisu dokumentu konkretnie wskazanego przez sąd.

Natomiast zgodnie z obowiązującym prawem oraz procedurą w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika żadne przepisy prawa materialnego, ani prawa procesowego nie nakładają na wierzyciela obowiązku przedłożenia odpisu skróconego aktu małżeństwa dłużnika. W takim wniosku należy podać datę zawarcia małżeństwa i czy wskazane małżeństwo trwa nadal, gdyż istotą tego postępowania jest ustalenie czy istnieje, bądź istniała małżeńska wspólnota majątkowa między dłużnikiem a małżonkiem dłużnika. Odpis aktu małżeństwa nie jest jedynym dokumentem potwierdzającym pozostawanie dłużnika w związku małżeńskim, bowiem takie dane można uzyskać występując z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbioru ewidencji ludności miejsca stałego pobytu dłużnika.

Z powyższych powodów Kierownik USC w [...] ponownie wezwał stronę do uzupełnienia braków w terminie 7 dni przekładając wezwanie sądu cywilnego do złożenia odpisu aktu małżeństwa żądanego przez stronę. Tylko takie wezwanie będzie dowodem posiadania przez stronę uprawnienia do otrzymania odpisu.

Decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...], na podstawie art.104 K.p.a. i art.83 ust.2 u.a.s.c. Kierownik USC w [...] odmówił wydania S. D. odpisu skróconego aktu małżeństwa zawartego przez W. S.. Przepisy prawa materialnego i procesowego nie nakładają na wierzyciela obowiązku przedłożenia odpisu skróconego aktu małżeństwa dłużnika. W takim wniosku należy jedynie podać datę zawarcia małżeństwa i poinformować czy wskazane małżeństwo trwa nadal, gdyż istotą tego postępowania jest ustalenie czy istnieje, bądź istniała małżeńska wspólnota majątkowa między dłużnikiem a małżonkiem dłużnika. Odpis aktu małżeństwa nie jest jedynym dokumentem potwierdzającym pozostawanie dłużnika w związku małżeńskim, bowiem takie dane można uzyskać występując z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbioru ewidencji ludności. Z powyższego wynika, że wniosek S. D. nie spełnia wymogu koniecznego dla uzyskania odpisu aktu stanu cywilnego w trybie art.83 ust.2 u.a.s.c.

Organ administracyjny I instancji uznał, że strona nie wykazała swego interesu prawnego, który dawałby jej legitymację do uzyskania żądanego odpisu. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym ustala przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu. Jeżeli żądanie udostępnienia danych nie wynika wprost z przepisów prawa materialnego, należy wskazać wiarygodną potrzebę posiadania odpisu poprzez dołączenie dokumentu, z którego wynika obowiązek jego posiadania. Takim dokumentem jest wezwanie sądu do dostarczenia odpisu.

Odwołanie od tej decyzji do Wojewody [...] wniósł S. D.. Interpretacja prawa przyjęta przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] jest sprzeczna z prawem i sprawiedliwością społeczną. Interes prawny wnioskodawcy wynika z faktu, że nie posiada on danych osobowych małżonki dłużnika, co uniemożliwia S. D. złożenie prawidłowego wniosku o objęcie klauzulą wykonalności małżonki dłużnika. Sąd nada klauzulę wykonalności przeciwko małżonce, z ograniczeniem jej odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową (art.787 § l K.p.c.), ale koniecznym wymogiem uzyskania takiej klauzuli jest trwanie związku małżeńskiego dłużnika oraz istnienie wspólności ustawowej. Dłużnik będzie mógł wykazać spełnienie tych ustawowych wymogów przedkładając sądowi cywilnemu odpis aktu małżeństwa dłużnika. Takiego odpisu odwołująca się strona domagała się od Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...], albowiem wadliwy będzie wniosek o nadanie klauzuli wykonalności, który nie wskaże precyzyjnie danych małżonki dłużnika.

Dane osobowe małżonki dłużnika odwołujący mógłby uzyskać z ewidencji ludności, lecz na tej drodze nie wykazałby w sposób wiarygodny, że związek małżeński dłużnika nadal trwa, a małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej. Dopiero posiadając odpis aktu małżeństwa wierzyciel spełni wymogi ustalone w art.787 § 1 K.p.c.

Wojewoda [...] decyzją z dnia 9 listopada 2006 r., nr [...] na podstawie art.83 ust.2 u.a.s.c. oraz art.138 § 1pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji.

Odpisy aktów stanu cywilnego mogą być wydane na wniosek innych osób, które wykażą interes prawny w otrzymaniu tych dokumentów (art.83 ust.2 u.a.s.c.). Interes prawny ma charakter osobisty, własny, indywidualny, konkretny, aktualny i jest oparty na normie prawnej, którą można wyodrębnić i do końca ustalić (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2002, sygn. akt. IV SA 1132/00; J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Kraków 2005, s. 320-321). Jeżeli wierzyciel nie może uzyskać zaświadczenia lub dokumentu potrzebnego do uzyskania klauzuli wykonalności, wydanie takiego dokumentu zarządza Sąd (art.785 K.p.c.). Zobowiązanie wnioskodawcy przez Sąd do przedłożenia spornego odpisu aktu stanu cywilnego uzasadniałoby żądanie o wydanie odpisu w trybie art.83 ust.2 u.a.s.c.

W skardze do sądu administracyjnego S. D. podtrzymał swe dotychczasowe zarzuty naruszenia przez organy administracyjne art.83 u.a.s.c. Interes prawny wynika z przepisu prawa (cywilnego, administracyjnego itd.), chroniącego uprawnienie podmiotu prawa. W każdym wypadku wchodzą w grę nieco inne aspekty interesu prawnego i na czym innym on polega (Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, pod. red. K. Piaseckiego, t.I, wyd. 3, s. 403). "Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym wnoszący pismo opiera swoje żądanie" (wyroki NSA: z dnia 17 sierpnia 1999 r., SA 1984/98 i z dnia 6 września 1999 r., IV SA 2473/98).

Skarżący ma niewątpliwy interes prawny w uzyskaniu skróconego odpisu aktu małżeństwa swego dłużnika, gdyż odpis ten ma umożliwić mu uzyskanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonce dłużnika głównego. Odpis zawiera dane osobowe małżonki dłużnika oraz fakt pozostawania przez nią w związku małżeńskim z dłużnikiem, a właśnie od przedłożenia takich danych sądowi powszechnemu prawo uzależnia objęcie klauzulę wykonalności małżonki dłużnika.

Kierownik USC i Wojewoda [...]uznają swój obowiązek wydania odpisu w przypadku gdy wezwie do tego sąd. Jest to jednak tworzenie przez organ administracyjny dodatkowej przesłanki wydania odpisu. Takie stanowisko organów administracyjnych jest nieprawidłowe, albowiem to prawo a nie organ administracyjny ustala, kiedy wnioskodawca posiada interes prawny. W niniejszym postępowaniu źródłem interesu prawnego wnioskodawcy jest to art.787 K.p.c. oraz art.41 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Dochodzone przez S. D. roszczenie zapłaty długu przez W. S. jest prawem podmiotowym strony postępowania administracyjnego domagającej się wydania odpisu aktu stanu cywilnego. Roszczenie to jest określone przepisami prawa cywilnego i niewątpliwie ma charakter osobisty. Ma również charakter indywidualny i konkretny, albowiem skonkretyzowany jest zarówno dłużnik (W. S.) jak i wierzyciel (S. D.). Obowiązki i uprawnienia obu stron zostały ściśle określone orzeczeniem sądowym (nakazem zapłaty). Zostały spełnione przesłanki procesowe rozszerzenia klauzuli wykonalności na małżonka dłużnika głównego (aktualizacja interesu prawnego). Nie można więc przyjąć, jak to czynią organy administracyjne, iż W. S. jest jedynie abstrakcyjnie zobowiązany do spełnienia w przyszłości świadczenia na rzecz S. D.; przeciwnie obie osoby są zindywidualizowane, świadczenie jest wymagalne i może stać się aktualne wobec małżonki dłużnika, ale do tego potrzebny jest żądany odpis aktu małżeństwa. Wbrew błędnemu twierdzeniu organów administracyjnych, interes strony postępowania administracyjnego nie jest ani hipotetyczny, ani ewentualny.

W sprawie nie dochodzi do naruszenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Na udostępnienie danych osobowych żony dłużnika zezwala art.23 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (wyrok NSA z 6 czerwca 2005 r., I OPS 2/05, ONSAiWSA 2006, z.2, poz.38 oraz wyrok WSA z 30 listopada 2004 r., II SA/Wa 1057/04 Legalis).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. Źródłem interesu prawnego może być prawo materialne, a nie art.83 ust.2 u.a.s.c., bądź art.787 K.p.c. Do wniosku o nadanie tytułowi egzekucyjnemu wystawionemu przeciwko jednemu z małżonków klauzuli wykonalności przeciwko jego małżonkowi wierzyciel powinien dołączyć dokument urzędowy czy prywatny odnoszący się do egzekwowanej wierzytelności. Najczęściej takimi dokumentami będą umowy zawierane przez małżonka, czy prawomocne orzeczenie sądowe. Do wniosku powinien być dołączony wypis z rejestru wskazujący na firmę przedsiębiorstwa, co ułatwi sądowi formalne badanie przesłanek nadania klauzuli w tych przypadkach. Do skutecznego złożenia przez wierzyciela wniosku o rozszerzenie klauzuli wykonalności na współmałżonka dłużnika nie jest wymagane przedłożenie akt stanu cywilnego, w szczególności aktu małżeństwa. W postępowaniu klauzulowym to małżonek może podnieść zarzut formalny, że nie jest małżonkiem dłużnika.

Jedynie dane dotyczące osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą (przedsiębiorców) oraz wspólników spółek cywilnych są jawne i służą ułatwieniom w obrocie gospodarczym. Wspomniane osoby występują bowiem jako przedsiębiorcy, a nie jako osoby fizyczne, mimo że nazwa firmy jest często tożsama z danymi osobowymi prowadzących działalność gospodarczą. Osoba fizyczna decydująca się na podjęcie działalności gospodarczej występuje w tym obrocie jako przedsiębiorca, a dane określone w przepisach ustawy o działalności gospodarczej (obecnie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej) są jawne (zasada jawności formalnej). Przepisy ustawy o ochronie danych osobowych nie mają zatem zastosowania w stosunku do przedsiębiorców. Jawność danych osobowych nie obejmuje jednak współmałżonka przedsiębiorcy.

W dodatkowym piśmie z dnia [...] 2007 r., skarżący podkreślił, że jego wierzytelność powstała w 2000 r., dlatego nie można powoływać się na późniejsze nowelizacje K.p.c i K.r.i o. Wierzyciel ma prawo do skutecznego domagania się nadania klauzuli wykonalności przeciwko małżonce dłużnika, korzystając ze szczególnej ochrony prawnej zawartej w art.47 § 1 K.r.i o. sprzed nowelizacji tego przepisu z dnia 17 czerwca 2004 r. (uchwała SN z dnia 3 kwietnia 1980 r., III CZP 13/80, OSNC 1980, z.7 – 8, poz.140).

Składając wniosek bez poparcia go stosownym odpisem skróconym aktu małżeństwa wierzyciel naraża się na konsekwencje finansowe w razie oddalenia wniosku z tego powodu. Odmawiając wydania odpisu skróconego aktu małżeństwa kierownik Urzędu Stanu Cywilnego naraża w bezpośredni sposób skarżącego na dodatkowe koszty sądowe, w razie oddalenia wniosku z powodu ustania dotychczasowego związku małżeńskiego dłużnika.

Skarżący dochodzi roszczenia zasądzonego prawomocnym orzeczeniem sądowym, zatem w świetle ustawy o ochronie danych osobowych korzysta z przywileju szczególnej ochrony prawnej umożliwiającej gromadzenie danych niezbędnych do zaspokojenia prawomocnego roszczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje :

A. Racje mają organy administracyjne, że art.83 ust.2 u.a.s.c. ustanawia negatywne domniemanie uprawnienia do otrzymania odpisu aktu stanu cywilnego, dotyczącego osoby trzeciej. Przepis ten nie jest samodzielnym źródłem interesu prawego, lecz odsyła jedynie do innych przepisów, które taki interes prawny ustanawiają. Z tym twierdzeniem organów administracyjnych S. D. w zasadzie nie polemizuje; przeciwnie Skarżący wskazuje wyraźnie na art.787 K.p.c. i art.41 K.r.i o. jako na źródło swojego interesu prawnego uzasadniającego żądanie skierowane do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego.

B. Strona i organy administracyjne zgodnie przyznają, że nie ma jednej, obowiązującej w całym systemie prawnym normy prawnej, będącej źródłem interesu prawnego, do którego strona mogłaby się odwołać w każdym postępowaniu administracyjnym, przy każdym wniosku o wydanie decyzji, postanowienia, zaświadczenia czy odpisu akt urzędowych. Przeciwnie, interes prawny strony postępowania administracyjnego, w każdym rodzaju takiego postępowania ma swoje źródło w szczególnej normie materialnej prawa administracyjnego (art.28 K.p.a.).

Nie ma też sporu między stroną i organami administracyjnymi, że art.83 u.a.s.c. nie jest ani taką generalną normą, ani szczegółowym źródłem interesu prawnego ustalającego kto może żądać odpisu aktu stanu cywilnego. Odpisy aktów stanu cywilnego mogą być wydane na wniosek innych osób, które wykażą w tym interes prawny (art.83 ust.2 zd.1 u.a.s.c.). Użycie w tym przepisie jedynie słów "interes prawny" bez dodatkowych zastrzeżeń oznacza, że żądanie wydania odpisu może być uwzględnione wyłącznie po zidentyfikowaniu interesu prawnego mającego oparcie w innym przepisie niż art.83 ustawy.

C. S. D. twierdzi w skardze do Sądu, że organ administracyjny nieprawidłowo dokonał subsumcji stanu faktycznego do hipotezy normy zapisanej w art.83 u.a.s.c. Strona podkreśla, iż posiada osobisty, własny, indywidualny, aktualny oraz konkretny interes prawny w uzyskaniu wnioskowanego odpisu.

Sąd uznaje to twierdzenie skarżącego za trafne. W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym zidentyfikowany z imienia i nazwiska został dłużnik (W. S.) i wierzyciel (S. D.). Ich wzajemne obowiązki i uprawnienia zostały prawomocnie określone wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] Wydział [...] w dniu [...] 2004 r. sygn. akt: [...] (nakazem zapłaty). Obecnie wierzyciel przygotowuje wniosek o objęcie przez sąd cywilny klauzulą wykonalności małżonki dłużnika. Dla skuteczności tego wniosku musi wiarygodnie wykazać przed sądem fakt pozostawania dłużnika w związku małżeńskim oraz wszystkie konieczne dane dotyczące małżonki tego dłużnika.

Z takich przesłanek skarżący prawidłowo wyprowadził wniosek, że zaktualizował się jego interes prawny do żądania od Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego wydania odpisu aktu małżeństwa W. S.. W konsekwencji w ocenie WSA w Krakowie nietrafna jest odmienna argumentacja organów administracyjnych I i II instancji.

D. Nie ma racji organ administracyjny, gdy z braku wzmianki o odpisie aktu małżeństwa W. S. w wyroku sądu cywilnego z dnia [...] 2004 r. wyprowadza wniosek o braku legitymacji S. D. do żądania wydania takiego odpisu. Sąd cywilny nie nakazał wprawdzie przedłożenia mu odpisu aktu małżeństwa, ale nie wykluczył również wykorzystania akt stanu cywilnego.

Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową, jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika (art.787 K.p.c.). Do wnioskodawcy (S. D.) należy inicjatywa wydania przez sąd powszechny rozszerzonej klauzuli pod warunkiem dostarczenia przez wierzyciela niezbędnych danych, .

E. Równie nietrafne jest twierdzenie organów administracyjnych, jakoby art.83 u.a.s.c. ograniczał obowiązek organu administracyjnego wydania odpisów wyłącznie do tych przypadków, gdy zażąda tego sąd. Przeciwnie, art.83 u.a.s.c. określa szeroki zakres podmiotów legitymowanych do żądania wydania odpisu i dlatego zadaniem organu administracyjnego jest wyczerpująca ocena we własnym zakresie interesu prawnego wnioskodawcy składającego wniosek, a nie ograniczanie się do odsyłania strony do sądu powszechnego. Skoro art.83 u.a.s.c. umożliwia stronie żądanie wydania odpisu i nie uzależnia go od orzeczenia czy żądania sądu, więc organ administracyjny nie może generalnie przyjmować zasady, że tylko na żądanie sądu odpis może być wydany. Odpisy oraz zaświadczenia określone w art.79 u.a.s.c. wydaje się na wniosek sądu lub innego organu państwowego, osoby, której stan cywilny został w akcie stwierdzony, jej wstępnego, zstępnego, rodzeństwa, małżonka lub przedstawiciela ustawowego (art.83 ust.1 u.a.s.c.). Zacytowany tu ust.1 przewiduje działanie organu na żądanie sądu, natomiast S. D. domaga się wydania odpisu w trybie ust.2 mówiącego o żądaniu osoby trzeciej.

S. D. słusznie podnosi, iż kierownik USC i Wojewoda [...] uzależniając wydanie odpisu od wezwania sądu kreują dodatkową przesłankę potwierdzenia interesu prawnego wnioskodawcy. W świetle wskazanego wyżej zróżnicowania obowiązków kierownika USC (ust.1 i ust.2 w art.83 u.a.s.c.) takie stanowisko organów administracyjnych jest nieprawidłowe.

F. Zarówno art.787 K.p.c., jak i art.41 K.r.i o. umożliwiają wierzycielowi żądanie od sądu rozszerzenia klauzuli wykonalności na małżonka dłużnika. Na tej podstawie wierzyciel ma niebudzący wątpliwości interes prawny w uzyskaniu odpisu aktu małżeństwa, skoro odpis ten jest istotnym dowodem w postępowaniu przed sądem powszechnym, mającym ustalić, czy osoba mająca być objęta egzekucją, jest nadal żoną dłużnika.

S. D. posiada tytuł egzekucyjny z klauzulą wykonalności przeciwko W. S. w postaci nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...] Wydział [...] w dniu [...] 2004 r. sygn. akt [...] . Dlatego Sąd uznaje za prawidłowe wnioskowanie strony, że jako wierzyciel ma on interes prawny w otrzymaniu odpisu aktu małżeństwa zawartego przez jego dłużnika, a to celem ustalenia czy pozostaje on w związku małżeńskim. Informacja ta, zawarta we wnioskowanym odpisie, umożliwiłaby skarżącemu wystąpienie z wnioskiem o rozszerzenie klauzuli wykonalności, a w konsekwencji zaspokojenie posiadanego przez niego roszczenia majątkowego w stosunku do W. S..

Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne (art.232 K.p.c.). Przedmiotem dowodu są zaś fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art.227 K.p.c.). W niniejszej sprawie takim dowodem będzie właśnie odpis aktu małżeństwa.

Zdaniem Sądu nie zachodzą podnoszone przez organ II instancji okoliczności mające naruszać przepisy ustawy o ochronie danych osobowych. Skarżący dochodzi roszczenia zasądzonego prawomocnym orzeczeniem sądowym, zatem w świetle wspomnianej ustawy korzysta on z przywileju szczególnej ochrony prawnej umożliwiającej gromadzenie danych niezbędnych do zaspokojenia prawomocnego roszczenia, które w jego przypadku opiera się na art.787 K.p.c. oraz art.41 K.r.i o.

G Art.44a ust.2 pkt 6, 11 i 12 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z 10 kwietnia 1974 (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993) stanowią, że "w zbiorze danych stałych mieszkańców gromadzone są następujące ich dane: stan cywilny (pkt 6), imię i nazwisko rodowe małżonka oraz jego numer PESEL (pkt 11) oraz data zawarcia związku małżeńskiego, numer aktu małżeństwa i oznaczenie urzędu stanu cywilnego, który ten akt sporządził, data rozwiązania związku małżeńskiego, sygnatura akt i oznaczenie sądu, który rozwiązał małżeństwo, data zgonu małżonka, numer aktu zgonu i oznaczenie urzędu stanu cywilnego, który ten akt sporządził (pkt 12)". Dlatego nieprawidłowe jest twierdzenie organu administracyjnego, że wystarczającym dowodem w postępowaniu cywilnym o wydanie klauzuli wykonalności przeciwko żonie dłużnika może być poświadczenie o zameldowaniu żony dłużnika. Trafnie podnosi strona, że ewidencja ludności nie udzieli wiarygodnej odpowiedzi czy w dniu składania wniosku trwa małżeństwo dłużnika. Takim dowodem może być odpis z akt stanu cywilnego.

Równie istotnym argumentem w niniejszej sprawie jest fakt, że uzyskanie poświadczenia z ewidencji ludności uzależnione jest od wykazania się przez wnioskodawcę interesem prawnym (art.44h ust.2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Skoro w obu przypadkach (akta stanu cywilnego i ewidencja ludności) konieczne jest wykazanie się interesem prawnym dla uzyskania dokumentu, to nie można uzasadniać odmowy wydania odpisu aktu stanu cywilnego odesłaniem strony do ewidencji ludności. Do strony należy wybór metody uzyskania informacji, jakie mają być przedłożone sądowi cywilnemu.

Odmowa organu byłaby jedynie wtedy uzasadniona, gdyby organ zakwestionował skutecznie twierdzenie strony, że żądany odpis jest nieprzydatny w postępowaniu przed sądem powszechnym, że sąd ten nie może wziąć pod uwagę treści żądanego odpisu.

Organ ustanowił hierarchię nieznaną prawu, w której akty stanu cywilnego są trudniej dostępne, aniżeli dane z ewidencji ludności

H Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a w związku z art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zm.: Dz.U. 2004, nr 162, poz.1692 oraz 2005, nr 94, poz.788 i nr 169, poz. 1417 i nr 250, poz. 2118 oraz 2006, nr 38, poz. 268 i nr 208, poz.1536).

O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art.200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.