Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 335/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 46 par. 1 pkt 1, art. 64 par. 1 pkt 4, art. 64 par. 1 pkt 6, art. 64 par. 3, art. 64 par. 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Bożena Suleja-Klimczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi Burmistrza Miasta B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej - organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 z późn. zm. – dalej u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez Burmistrza Miasta B. (dalej – Burmistrz, wierzyciel), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej – organ egzekucyjny, NUS) z dnia [...] nr [...]:

1) określające wysokość kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości [...] zł, w odniesieniu do tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] wystawionych przez Burmistrza Miasta B. przeciwko A S.A. w K. (obecnie – A’ S.A. w B.);

2) obciążające wierzyciela, tj. Burmistrza Miasta B., kwotą [...] zł kosztów egzekucyjnych wygenerowanych na postawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...].

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec A S.A. (dalej - Spółka), na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] wystawionych przez Burmistrza Miasta B.. Podstawę wystawienia tych tytułów wykonawczych stanowiła nieostateczna decyzja wierzyciela z dnia [...] nr [...], [...] określająca zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2006 r., której postanowieniem z dnia [...] nr [...], [...] nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Należności wynikające ze wskazanych tytułów wykonawczych zostały wyegzekwowane od Spółki wraz z kosztami egzekucyjnymi.

Pismem z dnia 18 lipca 2010 r. Spółka zwróciła się do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, powstałych w związku z egzekucją administracyjną prowadzoną na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...]. Następnie Spółka pismem z dnia 2 sierpnia 2011 r. wystąpiła o zawieszenie postępowania w sprawie wydania postanowienia o kosztach egzekucyjnych, argumentując to wniesieniem odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Czyniąc zadość żądaniu Spółki, NUS wydał postanowienie z dnia [...] zawieszając to postępowanie.

W dniu 9 lutego 2012 r. do organu egzekucyjnego wpłynęły dwa odrębne wnioski Spółki opatrzone datą 2 lutego 2012 r.:

– o podjęcie zawieszonego postanowieniem NUS z dnia [...] postępowania w sprawie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych,

– o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, powstałych w związku z egzekucją administracyjną prowadzoną na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...].

Do pism tych załączono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...], mocą której uchylono decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...] nr [...], [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W związku, z powzięciem przez NUS informacji o decyzji Kolegium z dnia [...] nr [...], która wyeliminowała z obrotu prawnego decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...], będącą podstawą wystawienia tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], organ ten postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjnego prowadzone na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Rozstrzygnięcie to postanowieniem organu odwoławczego z dnia [...] zostało uchylone, a postępowanie umorzone. Organ odwoławczy uznał, że skoro postępowanie egzekucyjne zostało zakończone z uwagi na wyegzekwowanie należności, to brak jest podstaw do wydawania postanowienia o umorzeniu postępowania

Postanowieniem z dnia [...] NUS określił koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł i obciążył nimi wierzyciela, tj. Burmistrza Miasta B..

Na skutek wniesionego przez Spółkę zażalenia, organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] uchylił zaskarżone postanowienie NUS z dnia [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ egzekucyjny w postanowieniu z dnia [...] podtrzymał swoje stanowisko, ponownie określając koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł i obciążając nimi wierzyciela, tj. Burmistrza.

Organ II instancji uwzględniając zażalenie wierzyciela, który twierdził, że brak jest podstaw do obciążania go kosztami egzekucyjnymi, postanowieniem z dnia [...] uchylił zaskarżone postanowienie NUS z dnia [...] w części dotyczącej obciążenia wierzyciela kwotą kosztów egzekucyjnych wygenerowanych na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] i orzekł o obciążeniu zobowiązanej, tj. A S.A. w K. kosztami egzekucyjnymi powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Burmistrza Miasta B. o nr od [...] do [...] w kwocie łącznej [...] zł.

Wobec obciążenia Spółki kosztami egzekucyjnymi wywiodła ona skargę do tut. Sądu, która została oddalona wyrokiem z dnia 10 grudnia 2013 r. o sygn. akt I SA/Gl 668/13. Sąd stanął na stanowisku, że skoro w chwili wystawienia tytułów wykonawczych, decyzja będąca ich podstawą istniała w obrocie prawnym i podlegała wykonaniu z uwagi na nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności, zaś w chwili wszczęcia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, jak i samej egzekucji, do momentu jej zakończenia, wskutek wyegzekwowania wykonania objętego nimi obowiązku, sytuacja ta nie uległa zmianie, a uchylenie wykonywanej (wykonanej) decyzji nastąpiło w wyniku postępowania odwoławczego i nie doszło do stwierdzenia jej nieważności, to tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że wierzyciel, wydał podlegającą egzekucji decyzję z naruszeniem prawa, skutkującym niezgodnym z prawem jej wszczęciem i prowadzeniem. Zatem, zdaniem Sądu, w sprawie nie znajdował zastosowania art. 64c § 3 u.p.e.a. uzasadniający obciążenie kosztami egzekucyjnymi wierzyciela.

Wskutek skargi kasacyjnej wniesionej przez Spółkę, NSA wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2016 r. o sygn. akt II FSK 1051/14 uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że wykładnia językowa art. 64c § 4 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że wynikająca z niego niemożność (nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego) może być także rozumiana jako prawny nakaz nieobciążania kosztami zobowiązanego, wynikłymi z egzekucji prowadzonej w wykonaniu wadliwego, niezgodnego z prawem aktu administracyjnego (tu nieostatecznej decyzji wierzyciela z dnia [...] uchylonej przez organ odwoławczy). Wobec tego skutkami wadliwego, niezgodnego z prawem aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, tytułu wykonawczego) nie może być obciążany podatnik (zobowiązany). Innymi słowy taki wadliwy, niezgodny z prawem akt administracyjny nie może powodować negatywnych dla podatnika (zobowiązanego) konsekwencji prawnych. Potwierdził tym samym zasadność obciążenia wierzyciela w niniejszej sprawie kosztami egzekucyjnymi.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach stosując się do wyroku NSA utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie NUS z dnia [...]. Na postanowienie to wierzyciel złożył skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 17 lutego 2017 r. o sygn. akt I SA/Gl 1267/16 uchylił postanowienie organu odwoławczego z dnia [...]. Motywując wydane orzeczenie Sąd wyjaśnił, że prawidłowo kosztami egzekucyjnymi obciążono wierzyciela. Jednak uchylił zaskarżone postanowienie ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14, którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określają one maksymalnej wysokości odpowiednio opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej. W kontekście wyroku Trybunału nakazano, aby ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, w tym wypadku należnych od wierzyciela, organ wziął pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu wymaganego nakładu pracy.

Wobec wytycznych WSA w Gliwicach, organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] uchylił w całości postanowienie NUS z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołał się do wywodów poczynionych w wyroku Sądu oraz Trybunału Konstytucyjnego.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy NUS postanowieniem z dnia [...] po raz kolejny określił koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł i obciążył nimi wierzyciela. W uzasadnieniu organ egzekucyjny podniósł, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie uchylił mocy obowiązującej art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a., a zatem organy zobligowane są do ich stosowania. Jednocześnie zauważył, że u.p.e.a. jak i k.p.a. nie zawierają uregulowań, które pozwalałyby na szacowanie kosztów egzekucyjnych. W związku z tym organ egzekucyjny przyjął koncepcję odwołania się do jedynej kwoty maksymalnej, to jest kwoty [...] zł określonej w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Analogicznie do tego przepisu określił koszty egzekucyjne - w przyjętej proporcji procentowej - które powstały w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym. Uznał, że skoro koszty w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. wynoszą 8 %, a maksymalna ich kwota wynosi [...] zł, to maksymalna kwota opłaty manipulacyjnej (1 %) nie może przekraczać [...] zł, a koszt maksymalny zajęcia wierzytelności oraz pobrania pieniędzy (5%) winien wynosić [...] zł. Następnie określił koszty egzekucyjne dla każdego tytułu na poziomie niższym niż maksymalne, które określono według opisanej metodologii.

NUS podkreślił także, że organ egzekucyjny zwrócił Spółce pobrane koszty egzekucyjne wraz z odsetkami ustawowymi w łącznej kwocie [...] zł. Z tego też powodu zasadnym jest obciążenie wierzyciela obowiązkiem przekazania na rachunek organu egzekucyjnego wskazanej kwoty.

Wierzyciel nie zgadzając się z postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia [...] dotyczącym kosztów egzekucyjnych, pismem z dnia 24 listopada 2017 r. wniósł zażalenie. Podniósł w nim, iż w zakresie określania kosztów egzekucyjnych i obciążania nimi wierzyciela, organ egzekucyjny winien uwzględnić poziom skomplikowania podejmowanych czynności i nakład pracy. Zdaniem wierzyciela, organ nadzoru nie dokonał analizy tego, czy kwoty naliczonych kosztów egzekucyjnych są współmierne do poziomu skomplikowania czynności oraz nakładu pracy organu. Całkowicie też pominął argumenty podniesione przez Trybunał Konstytucyjny. Organ egzekucyjny nie wyjaśnił jaki nakład pracy został poniesiony, jakie czynności wykonano, a które generowały powstanie kosztów egzekucyjnych i uzasadniały ich wysokość. Ograniczył się wyłącznie do uzasadnienia pobrania maksymalnych opłat egzekucyjnych, najbardziej zbliżonych do pierwotnie pobranych. Nie wskazano na wielkość, czasochłonność czy stopień skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. Zdaniem wierzyciela, opłaty egzekucyjne winny być ustalane w wysokości ekwiwalentnej do rzeczywistych kosztów konkretnego postępowania egzekucyjnego, a nie jak dotychczas - stosunkowo. Ponadto pominięto choćby treść art. 64b u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny ma prawo żądania zwrotu od zobowiązanego rzeczywistych wydatków poniesionych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Kwota wskazana w zaskarżonym postanowieniu zbliżona jest do pierwotnych kosztów egzekucyjnych, ustalonych w maksymalnej wysokości. Podniesiono także, iż zaskarżone postanowienie nie zawiera poszczególnych kwot egzekwowanej należności, od których wyliczono koszty zajęcia, koszty pobrania i opłatę manipulacyjną, co uniemożliwia wierzycielowi dokonanie oceny poprawności dokonanych wyliczeń kosztów egzekucyjnych, a także nie uzasadniono jak wysokość opłat została ustalona. Końcowo wierzyciel podniósł, że posłużono się niedopuszczalną analogią przy stosowaniu przepisów dotyczących innej materii oraz nie uwzględniono wytycznych interpretacyjnych z wyroku Trybunał Konstytucyjnego.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W uzasadnieniu przedstawiono przebieg sprawy oraz zasady ustalania kosztów egzekucyjnych. W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że o ile wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej - w niniejszej sprawie - nie było dotknięte wadą bezprawności i nie może mieć zastosowania art. 64c § 3 u.p.e.a., to pomimo to kosztów prowadzonego postępowania egzekucyjnego - w okolicznościach przedmiotowej sprawy - nie może ponieść zobowiązana Spółka. Stanowi o tym art. 64c § 4 u.p.e.a., który nakazuje obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, jeżeli nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego zarówno z powodów faktycznych jak i prawnych.

Następnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że podstawą prawną wystawienia przez Burmistrza tytułów wykonawczych była jego decyzja z dnia [...], która została uchylona mocą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...], a sprawa przekazana została do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Okoliczność ta, zdaniem organu odwoławczego, przesądza o tym, że koszty egzekucyjne obowiązany jest zapłacić wierzyciel, gdyż to on ponosi ryzyko wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a następnie prowadzenia egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych na podstawie nieostatecznej decyzji, uchylonej przez organ odwoławczy.

Wyjaśniając poprawność ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych odwołano się do wytycznych i wskazówek zawartych w wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. wskazując w pierwszej kolejności, że wyrok TK nie kwestionuje konstytucyjnej dopuszczalności stosowania stawek stosunkowych (procentowych), jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. Podkreślono również, że TK zaakcentował to, aby w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) nie następowało całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Wobec tego, do czasu interwencji ustawodawcy, organ określając wysokość kosztów egzekucyjnych, w tym wypadku należnych od wierzyciela, musi wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu wymaganego nakładu pracy. Organ powinien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, szczególnie kiedy obciążają wierzyciela, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają jednocześnie zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Jednakże organ powinien mieć na uwadze, że z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone.

Organ odwoławczy dostrzegł, że regulacja art. 64 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jest tożsama z art. art. 64 § 1 pkt 4 § i 6 u.p.e.a. - w zakresie problemów, które doprowadziły Trybunał Konstytucyjny do wniosku o ich niekonstytucyjności.

Dokonując analizy sprawy poprzez pryzmat wyroku Trybunału Konstytucyjnego, organ odwoławczy wskazał na 100 % skuteczność egzekucji. Przyznał jednocześnie, że podejmowane czynności egzekucyjne charakteryzowały się niski stopień skomplikowania, gdyż ograniczały się wyłącznie do wysłania zajęcia innej wierzytelności, przy stosunkowo niskim nakładzie pracy związanym z wysłaniem korespondencji pocztą i kosztami dojazdu i delegacji pracownika. Mimo to uznał, że nieuzasadnionym z uwagi na naruszenie dyscypliny finansów publicznych byłoby, biorąc pod uwagę maksymalną skuteczność egzekucji a także zapewnienie funkcji fiskalnej, obniżenie kosztów egzekucyjnych, tj. opłaty manipulacyjnej i opłat za zajęcie innej wierzytelności do łącznej wysokości 5,60 zł (do wysokości minimalnych stawek określonych w u.p.e.a. - 1,40 zł za opłatę manipulacyjną, 4,20 zł za zajęcie innej wierzytelności) od jednego tytułu wykonawczego.

Następnie wyjaśniono sposób wyliczenia górnej granicy opłaty za pobranie pieniędzy u zobowiązanego, za zajęcie innej wierzytelności oraz opłaty manipulacyjnej, co nastąpiło przy odpowiednim uwzględnieniu maksymalnej wysokości opłaty za zajęcie nieruchomości (art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Organ odwoławczy uznał, że skoro przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż [...] zł, to maksymalna wysokość opłaty za pobranie pieniędzy u zobowiązanego oraz za zajęcie innej wierzytelności nie może być wyższa niż [...] zł, a opłata manipulacyjna nie może być wyższa niż [...] zł. Organ kierował się przy tym taką zależnością, że za zajęcie nieruchomości stawka procentowa została wskazana na poziomie 8% kwoty egzekwowanej należności, a dla opłaty za pobranie pieniędzy oraz za zajęcie innej wierzytelności odpowiednio 5% kwoty pobranej lub egzekwowanej należności. Z uwagi na powyższe przyjęto stanowisko, że maksymalna opłata za pobranie pieniędzy oraz za zajęcie innej wierzytelności nie może być wyższa niż 5/8 maksymalnej opłaty za zajęcie nieruchomości, a więc nie może przekraczać kwoty [...] zł. Identyczną metodologię przyjęto przy ustaleniu górnego pułapu opłaty manipulacyjnej ustalając go na kwotę [...] zł (1/8 maksymalnej opłaty za zajęcie nieruchomości).

Następnie organ odwoławczy przyjął, że koszty egzekucyjne zostały określone prawidłowo i odzwierciedlają zasady wyszczególnione w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wynika to przede wszystkim z tego, że opłaty za pobranie pieniędzy, za zajęcie innej wierzytelności oraz opłaty manipulacyjnej liczone od każdego tytułu wykonawczego są znacząco niższe od wskazanych wyżej odpowiednio kwot [...] zł i [...] zł.

Wierzyciel w skardze z dnia 7 lutego 2018 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

– art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię oraz niezastosowanie przepisów w zakresie miarkowania kosztów egzekucyjnych w sytuacji niewielkiego wkładu pracy i niewielkiej ilości czynności dokonanych w toku egzekucji administracyjnej;

– art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię oraz niezastosowanie przepisów w zakresie miarkowania kosztów egzekucyjnych w sytuacji niewielkiego wkładu pracy i niewielkiej ilości czynności dokonanych w toku egzekucji administracyjnej;

– art. 2 Konstytucji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji poprzez brak bezpośredniego współstosowania tej normy konstytucyjnej i odpowiednio norm ustawowych określonych w art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a.;

– art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji.

Wobec tych zarzutów wierzyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, po przedstawieniu przebiegu sprawy, podniesiono, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów zawartych w zażaleniu oraz pominął wskazane w nim orzecznictwo sądów administracyjnych. Następnie powołując się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 1267/16 oraz wyrok TK z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 stwierdzono, że ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, w tym wypadku należnych od skarżącego, organ którego działanie jest przedmiotem skargi (oraz organ I instancji) musi wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu wymaganego nakładu pracy. Tymczasem pomimo nałożenia stosownego obowiązku, brak jest jakiegokolwiek wyjaśniania, jaki nakład pracy został poniesiony. Jakie czynności wykonano, a które generowały powstanie kosztów egzekucyjnych i uzasadniały ich wysokość. Organy egzekucyjne zamiast skupić się na wyjaśnieniu tych okoliczności, ograniczyły się wyłącznie do uzasadnienia pobrania maksymalnych opłat egzekucyjnych, najbardziej zbliżonych do pierwotnie pobranych.

Burmistrz zasygnalizował, iż chybiona jest argumentacja, że organy egzekucyjne nie mogą wskazać, czy szacować poniesionych kosztów, czy też wskazywać kosztów podejmowanych czynności. Wszak pominięto choćby treść art. 64b u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny ma prawo żądania zwrotu od zobowiązanego rzeczywistych wydatków poniesionych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Chodzi o określone kwoty, jakie wydatkował organ egzekucyjny ze swoich środków w związku z podejmowanymi czynnościami egzekucyjnymi. Toteż jeśli w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny poniesie konkretne wydatki, to - w zakresie określonym ustawą - może otrzymać od zobowiązanego ich zwrot.

Podkreślono także, że obowiązkiem organów egzekucyjnych jest zastosowanie się do wytycznych z wyroku Trybunału Konstytucyjnego w pełnym wymiarze, natomiast brak odpowiednich przepisów w u.p.e.a. czy w k.p.a. w przedmiocie ustalenia rzeczywistych kosztów egzekucji, nie stanowi przeszkody, aby uczynić zadość obowiązkowi wskazania rzeczywistych wydatków i kosztów związanych z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu wymaganego nakładu pracy.

W dalszej części skargi zakwestionowano możliwość posługiwania się definicjami z Kodeksu karno-skarbowego dla określenia znaczenia pojęcia "znaczna wartość". W ocenie wierzyciela, definicja legalna zawarta w danym akcie prawnym nie może być wykorzystywana do definiowania pojęć występujących w innym akcie.

Wierzyciel zarzucił również przyjęcie błędnych założeń przy określaniu górnych progów opłat, które złożyły się na koszty egzekucyjne. Jego zdaniem, sam fakt ustalenia opłaty za czynności egzekucyjne realizowane poprzez pobór należności u zobowiązanego i zajęcie wierzytelności na zasadzie analogi do czynności egzekucyjnych realizowanych w odniesieniu do zajęcia nieruchomości jest dotknięte istotną wadą. Brak jest bowiem jakichkolwiek elementów zbieżnych, począwszy od zakresu i czasochłonności, poprzez nakład pracy czy poniesione wydatki. Z kolei argument organu I instancji jakoby Trybunał nie zakwestionował maksymalnych kosztów za zajecie nieruchomości, które wynoszą 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej niż [...] zł, również nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż trzeba pamiętać o wydaniu rozstrzygnięcia w granicach skargi (art. 64 § 1 ust. 6 u.p.e.a. nie był przedmiotem rozpoznania).

Końcowo wskazano w skardze, że w projekcie zmiany ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (nr UB14) przygotowanym przez Ministerstwo Rozwoju i Finansów, planuje się wprowadzić opłatę manipulacyjną w maksymalnej wysokości 40 zł, natomiast opłatę od czynności egzekucyjnych planuje się ustalić od jednego tytułu wykonawczego w przedziale od 40 zł do 30.000 zł.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organy nie w pełni zrealizowały zalecenia tutejszego Sądu, wynikające z wyroku z dnia 17 lutego 2017 r. o sygn. akt I SA/Gl 1267/16. Bezpośrednio naruszyły tym art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.), a w konsekwencji także art. 107 § 3 w związku z art. 140 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., w sposób, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Należy w związku z tym przypomnieć, że z wyroku tutejszego Sądu z dnia 17 lutego 2017 r. o sygn. akt I SA/Gl 1267/16 wynika, że:

a) koszty przedmiotowego postępowania egzekucyjnego obciążają wierzyciela (a nie zobowiązanego), na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a.;

b) w nawiązaniu do wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 należy przyjąć, że dopuszczalne jest stosowanie stawek stosunkowych (procentowych), jako metody określenia wysokości kosztów egzekucyjnych (tak również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2018 r. sygn. akt II FSK 2206/17);

c) z uwagi na brak określenia przez ustawodawcę maksymalnej wysokości opłat, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. (do których odnosił się wyrok TK), należy w drodze bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i art. 84 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji) uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Z jednej strony koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego, realizując funkcję fiskalną, która powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Jednakże z drugiej, organ powinien mieć na uwadze, że z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone (tak również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2018 r. sygn. akt II FSK 2206/17);

d) zadaniem organu było w pierwszym rzędzie ustalenie, czy koszty egzekucyjne obliczone na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a., in concreto przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 w związku z art. 2 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie na gruncie tej sprawy należy je miarkować;

e) powyższe uwagi dotyczą także stosowania w tej sprawie, przy uwzględnieniu wykładni prokonstytucyjnej art. 64 § 1 pkt 1 u.p.e.a.;

f) do bezpośredniego stosowania Konstytucji uprawnione są także organy administracji publicznej.

Sąd stwierdza, że organ w części należycie wykonał zalecenia wynikające z art. 153 p.p.s.a.

Zasadnie obciążył kosztami wierzyciela, a nie zobowiązanego.

Prawidłowo odwołał się do wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. oraz wyroku tut. Sądu z dnia 17 lutego 2017 r. dostrzegając wymóg dokonania wykładni prokonstytucyjnej relewantnych w tej sprawie przepisów u.p.e.a. oraz treść art. 153 p.p.s.a.

Bazując na wytycznych TK i WSA, trafnie przyjął, że dopuszczalne jest stosowanie stawek stosunkowych (procentowych), jako metody określenia wysokości kosztów egzekucyjnych.

Wreszcie, wbrew stanowisku strony skarżącej, organy prawidłowo ustaliły górne limity opłat, którymi można obciążyć stronę (za pobranie pieniędzy, zajęcie wierzytelności oraz opłaty manipulacyjnej – art. 64 § 1 pkt 1 i pkt 4 oraz § 6 u.p.e.a.), trafnie odwołując się do treści art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, opłaty pobrane za zajęcie nieruchomości wynoszą 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż [...] zł.

W ocenie Sądu, uzasadniając przyjęte stanowisko organy zasadnie wskazały, że skoro przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8%, nie więcej niż [...] zł, to przy czynności pobrania pieniędzy na miejscu u zobowiązanego (art. 64 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), czynności zajęcia innej wierzytelności pieniężnej (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) oraz co do opłaty manipulacyjnej (art. 64 § 6 u.p.e.a.) należy uwzględnić mniejszy nakład pracy organu egzekucyjnego. Dlatego w sposób uprawniony przyjęły, że w związku z brakiem ustawowej interwencji ustawodawcy po wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 1 i pkt 4 oraz § 6 u.p.e.a., powinny być proporcjonalnie obniżone, przy przyjęciu za punkt odniesienia górnego limitu opłaty, który został wskazany w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.

Zdaniem Sądu, taka wykładnia art. 64 § 1 pkt 1 i pkt 4 oraz § 6 zdanie drugie in principio u.p.e.a. jest uprawniona, jako znajdująca umocowanie w wykładni systemowej:

– zewnętrznej pionowej, polegającej na uwzględnieniu art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji;

– wewnętrznej, polegającej na uwzględnieniu znajdującego się w tej samej jednostce redakcyjnej i regulującego adekwatne zagadnienie – art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.

W konsekwencji, Sąd stwierdza, że aprobuje stanowisko organów, iż skoro opłata za zajęcie nieruchomości wynosi 8% egzekwowanej należności, lecz maksymalna jej kwota nie może przekroczyć [...] zł, to:

– maksymalny wymiar opłaty manipulacyjnej może wynosić [...] zł (1%, czyli 1/8 z [...] zł);

– maksymalny wymiar opłaty za zajęcie tzw. innej wierzytelności może wynosić [...] zł (5%, czyli 5/8 z [...] zł);

– maksymalny wymiar opłaty za pobranie pieniędzy na miejscu u zobowiązanego może wynosić [...] zł (5%, czyli 5/8 z [...] zł).

W tym stanie rzeczy zarzuty skargi podnoszące naruszenie przez organ art. 64 § 1 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Sąd uznaje za niezasadne.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. WSA nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi (z wyjątkiem, który w tej sprawie nie ma zastosowania).

Jak zasygnalizowano wyżej, zdaniem Sądu, organy tylko częściowo (w zakresie wyżej wskazanym) zrealizowały zalecenia wynikające z wyroku WSA z dnia 17 lutego 2017 r. o sygn. akt I SA/Gl 1267/16 oparte na wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt SK 31/14.

Co prawda – stosując wykładnię prokonstytucyjną - prawidłowo ustaliły limity opłat (na poziomie [...] zł oraz [...] zł), jednakże każdy z tychże limitów odniosły oddzielnie do opłat obliczonych od każdego z jedenastu tytułów wykonawczych. Organ II instancji odwołał się w tej mierze do treści art. 64 § 3 i § 6 u.p.e.a. Jednakże, pomimo tego, że określił koszty egzekucyjne w identycznej wysokości, jak w postanowieniu NUS z dnia [...], to nie przeprowadził żadnej analizy, czy w realiach tej konkretnej sprawy, takie zastosowanie art. 64 § 3 i § 6 zdanie drugie in medio u.p.e.a. realizuje wytyczne wynikające z wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 oraz z wyroku WSA z dnia 17 lutego 2017 r. o sygn. akt I SA/Gl 1267/16.

W zaskarżonym postanowieniu, po przywołaniu uzasadnienia wspomnianego wyroku TK oraz wyroku WSA, organ odwoławczy wskazał, iż każdy z tytułów wykonawczych został wyegzekwowany w całości, w bardzo krótkim czasie od nadania klauzuli o skierowaniu ich do egzekucji do zakończenia egzekucji oraz zwrócił uwagę na niski stopień skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych przez organ egzekucyjny, ograniczający się wyłącznie do wysłania zajęcia innej wierzytelności, przy stosunkowo niskim nakładzie pracy związanym z wysłaniem korespondencji pocztą i kosztami dojazdu pracownika.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że na gruncie tej sprawy NUS prowadził postępowanie egzekucyjne co prawda na podstawie jedenastu tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza, ale podstawę wystawienia wszystkich tytułów stanowiła jedna decyzja Burmistrza z dnia [...], określająca zobowiązanej Spółce podatek od nieruchomości za 2006 r. (opatrzona w rygor natychmiastowej wykonalności). Wielość tytułów wykonawczych wynikała z tego, że każdy z nich dotyczył jednej raty za poszczególne miesiące roku podatkowego (koszty egzekucyjne dotyczące dwunastego tytułu wykonawczego o nr [...] określone zostały w odrębnym postanowieniu).

Czynności podejmowane przez organ egzekucyjny sprowadzały się do doręczenia zobowiązanej Spółce tytułów wykonawczych (zbiorczo tytułów o nr od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...]) oraz pobrania należności. Ponadto dokonano:

– zajęcia wierzytelności - B Sp. z o.o. - zawiadomienie z dnia 17 marca 2011 r. (dotyczy – tytułu wykonawczego [...]),

– zajęcie wierzytelności – A’ S.A. - zawiadomienie z dnia 9 maja 2011 r. (dotyczy – tytułów wykonawczych [...] - [...]),

– zajęcia wierzytelności - B S.A. - zawiadomienie z dnia 14 czerwca 2011 r. (dotyczy – tytułów wykonawczych [...] - [...]),

– zajecie wierzytelności C - zawiadomienie z dnia 4 sierpnia 2011 r. (dotyczy – tytułów wykonawczych [...] - [...]),

– zajęcie wierzytelności - B S.A. - zawiadomienie z dnia 21 października 2011 r. (dotyczy – tytułów wykonawczych [...] - [...]).

Dodatkowo organ egzekucyjny wysyłał korespondencję informującą o uchyleniu danego zajęcia.

W wyroku z dnia 17 lutego 2017 r. WSA wyraźnie stwierdził, że oprócz funkcji fiskalnej zwrotu kosztów, organ powinien mieć na uwadze, iż z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością kosztów egzekucyjnych, a czynnościami organów, za które zostały naliczone.

W uzasadnieniach rozstrzygnięć organów obu instancji nie ma rozważań, czy koszty egzekucyjne ustalone na kwotę [...] zł za podjęcie wyżej opisanych, kilku nieskomplikowanych czynności, pozostają w tejże "racjonalnej zależności". Wbrew wskazaniom WSA zawartym w wyroku z dnia 17 lutego 2017 r. organ nie rozważył wszystkich okoliczności tej konkretnej sprawy. Uwzględnienie zaś realiów tej sprawy wymagało między innymi:

– odniesienia całości ustalonej kwoty kosztów ([...] zł) do poziomu skomplikowania wszystkich czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz globalnego nakładu pracy organu egzekucyjnego;

– uwzględnienia okoliczności, że egzekucja dotyczyła jednej należności publicznoprawnej, to jest podatku od nieruchomości za jeden rok podatkowy, określonej jedną decyzją organu podatkowego z dnia [...];

– egzekwowana należność mogła być objęta jednym tytułem wykonawczym, na skutek czego egzekucja byłaby prowadzona na podstawie jednego, a nie jedenastu tytułów wykonawczych, co wpływa nie tylko na ilość podejmowanych działań, lecz również na wynik skonfrontowania obliczonych opłat na podstawie stawek procentowych z ustalonymi, kwotowymi limitami tychże opłat;

– podejmowane czynności egzekucyjne w większości przypadków dotyczyły łącznie wielu tytułów wykonawczych.

Zatem okoliczności tej sprawy powinny skłonić organy do poddania ocenie przez pryzmat standardów wynikających z orzeczenia TK z dnia 28 czerwca 2016 r. także treści art. 64 § 3 i § 6 zdanie drugie in medio u.p.e.a. Brak rozważań w tej materii powoduje, że organy nie oceniły w sposób kompleksowy adekwatności kosztów egzekucyjnych, którymi został obciążony wierzyciel. Nie dostrzegły, że mechaniczne odnoszenie ustalonych na podstawie wykładni prokonstytucyjnej limitów opłat do każdego tytułu wykonawczego z osobna (niezależnie od przyczyn wystawienia wielu, a nie jednego tytułu), może prowadzić do praktycznego braku stosowania standardów wynikających z wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. Zaaprobowanie toku rozumowania, pomijającego ten aspekt sprawy, prowadziłoby do tego, że wystarczy wystawienie wielu tytułów wykonawczych w miejsce możliwego jednego, aby ominąć górne limity opłat egzekucyjnych, stanowiące rezultat implementowania standardów zakotwiczonych w art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Nie ma przy tym znaczenia, czy wystawcą tytułów wykonawczych jest wierzyciel, będący jednocześnie organem egzekucyjnym, czy też nim nie będący, chociaż ryzyko nadużyć w tej materii dotyczy szczególnie pierwszego przypadku.

Organ odwoławczy nie uwzględniając ostatnio zarysowanego aspektu sprawy naruszył art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 w związku z art. 140 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., w sposób, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Nienależyte uzasadnienie rozstrzygnięcia jest dowodem na nieprawidłowy proces stosowania prawa, poprzedzający samo wydanie decyzji, czy postanowienia. W tym przypadku stanowi o nierozważeniu przez organ zagadnienia prokonstytucyjnej wykładni art. 64 § 3 i § 6 zdanie drugie in medio u.p.e.a. w świetle standardów wynikających z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji przy zastosowaniu z art. 8 ust. 2 Konstytucji, skonkretyzowanych w wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. oraz wyroku WSA z dnia 17 lutego 2017 r.

Jednocześnie jest wysoce prawdopodobne, że prawidłowe rozważenie tej problematyki doprowadziłoby organ do innego rozstrzygnięcia badanej przez Sąd sprawy, to jest ustalenia kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela w innej, niższej wysokości.

Koszty egzekucyjne ustalono na kwotę [...] zł. Uczyniono tak, pomimo przyjętych górnych limitów poszczególnych opłat (manipulacyjnej [...] zł, za zajęcie wierzytelności [...] zł i za pobranie [...] zł).

Było to możliwe, ponieważ poszczególne opłaty, naliczone odniesieniu do jednego tytułu wykonawczego, nie przekroczyły wskazanych limitów (np. w związku z tytułem wykonawczym nr [...] opłata manipulacyjna wyniosła [...] zł; opłata za pobranie – [...] zł, opłata za zajęcie wierzytelności - [...] zł).

Tymczasem, gdyby okazało się, że realizacja standardów konstytucyjnych wskazanych w wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. i zaleceń WSA w wyroku z dnia 17 lutego 2017 r., także przy interpretacji art. 64 § 3 i § 6 zdanie drugie in medio u.p.e.a., wymaga - w realiach tej sprawy (co trzeba podkreślić) – zbiorczego odniesienia poszczególnych kategorii opłat do adekwatnych limitów, to mogłoby się okazać, że koszty egzekucyjne obciążające wierzyciela w tej sprawie wynoszą nie [...] zł, lecz [...] zł. Ostatnia kwota stanowi sumę: limitu opłaty manipulacyjnej ([...] zł), limitu opłaty za zajęcie wierzytelności ([...] zł) oraz opłaty za pobranie ([...] zł), jako że w tym przypadku limit opłaty za pobranie ([...] zł) nie zostałby przekroczony. Już prima facie widać, że kwota [...] zł jest znacznie bliższa realizacji standardów wynikających z wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. Na tle tej sprawy niewątpliwie realizuje cel fiskalny kosztów egzekucyjnych, a jednocześnie znacznie trudniej stwierdzić, że została zerwana racjonalna zależność pomiędzy wysokością naliczonych kosztów, a konkretnymi działaniami organu egzekucyjnego.

W postępowaniu ponownym organ oceni, czy w realiach tej konkretnej sprawy, koszty egzekucyjne w kwocie [...] zł, realizują nie tylko cel fiskalny (finansują aparat egzekucyjny), ale czy również zachodzi racjonalna zależność pomiędzy wysokością kosztów, a podjętymi in concreto czynnościami organów.

Ta właśnie "racjonalna zależność", którą zaakcentował TK w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. powinna być zasadniczą wskazówką dla określenia wysokości kosztów egzekucyjnych w danej sprawie.

Co prawda wyrok TK z dnia 28 czerwca 2016 r. bezpośrednio odnosił się do art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 (w zakresie w jakim nie określają maksymalnej wysokości danej opłaty) oraz art. 64 § 8 u.p.e.a. (w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych), to jednak nie ulega wątpliwości, że przeprowadzona w nim analiza instytucji kosztów postępowania egzekucyjnego oraz zakres dopuszczalnej (nie nadmiernej) ingerencji ustawodawcy w nakładanie tego rodzaju ciężarów publicznych, muszą pozostać w polu widzenia, przy interpretacji innych przepisów, finalnie determinujących wysokość tychże kosztów.

W związku z powyższym, w postępowaniu ponownym, w razie braku stosownej interwencji ustawodawcy, spełniającej standardy wynikające z wyroku Trybunału w sprawie SK 31/14, organ podda art. 64 § 3 i § 6 zdanie drugie in medio u.p.e.a. wykładni prokonstytucyjnej.

Zauważyć należy, że na tle art. 8 ust. 2 Konstytucji przepisy ustawy zasadniczej stosuje się bezpośrednio, chyba że sama konstytucja stanowi inaczej. Wynika stąd nie tylko nakaz - adresowany m.in. do wszystkich organów władzy publicznej - bezpośredniego stosowania konstytucji, ale także założenie możliwości tego bezpośredniego stosowania, bo zostaje ono wykluczone tylko, w przypadku gdy sama konstytucja tak stanowi (w kwestii stosowania konstytucji przez organy administracyjne: M. Jaśkowska, Skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dla procesu stosowania prawa wobec zasady bezpośredniego stosowania konstytucji, [w:] Instytucje współczesnego prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora zw. dr hab. Józefa Filipka, Kraków 2001, s. 280). Nie tylko nie ma więc przeszkód dla bezpośredniego stosowania konstytucji przez organy administracji publicznej, ale też uznać należy, że organy te powinny sięgać do tego bezpośredniego stosowania w tych wszystkich sytuacjach, gdy jest to potrzebne i możliwe.

Bezpośrednie stosowanie konstytucji przybiera różne formy, których odrębności nie wolno zacierać. Może ono polegać na traktowaniu norm i zasad konstytucji jako wyłącznej podstawy rozstrzygnięć w sprawach indywidualnych. Jednakże proces bezpośredniego stosowania konstytucji przez sądy i organy administracji publicznej przybiera zwykle postać współstosowania normy (zasady) konstytucyjnej i odpowiednich norm ustawowych. W tym drugim przypadku, wszędzie tam, gdzie jakaś materia jest normowana równolegle przez konstytucję i ustawy zwykłe, konieczne jest łączne uwzględnianie tych wzorców.

Na gruncie niniejszej sprawy, w jej obecnym stanie, proces bezpośredniego stosowania konstytucji powinien przybrać właśnie postać konstruowania podstawy rozstrzygnięcia w oparciu o łączne stosowanie:

a) norm konstytucyjnych, to jest art. 2 Konstytucji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji,

b) norm ustawowych, to jest jak dotychczas art. 64 § 1 pkt 1 i pkt 4, § 6 zdanie drugie in principio oraz - czego do tej pory organ nie uczynił - art. 64 § 3 i § 6 zdanie drugie in medio u.p.e.a.

Przy czym, co oczywiste, nie chodzi tutaj o "zastąpienie" Trybunału Konstytucyjnego, lecz poddanie wskazanych przepisów ustawy wykładni zgodnie z przyjętymi regułami interpretacji tekstu prawnego, która pozwoli na zinterpretowanie ustawy w sposób zgodny z Konstytucją. W tym przypadku, chodzi o wydobycie z nich treści respektujących zakaz nadmiernej ingerencji władzy publicznej w obowiązek ponoszenia ciężaru kosztów egzekucyjnych, które muszą pozostawać w racjonalnej proporcji z czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Orzeczono o zwrocie tylko wpisu od skargi (100 zł), ponieważ skarżący, działający bez pełnomocnika, nie wykazał, że poniósł jeszcze inne wydatki, niezbędne do celowego dochodzenia praw.