Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 217/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 33 ust. 3
journal: Dz.U. 2008 nr 14 poz 92
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w C. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... grudnia 2009 r. nr ... w przedmiocie: odmowy wydania zaświadczeń o pomocy de minimis. 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz P. Spółka z o.o. w C. kwotę ... zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia ... września 2009r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił wydania zaświadczenia o pomocy de minimis na wydatki poniesione na dzień [...] oraz ...11.2006r. na łączną kwotę ... zł, tj. ... euro.

Przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji był wniosek P. sp. z o.o. w C. z ... października 2008r. o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis. W ocenie Funduszu przedstawiona przez stronę dokumentacja będąca dowodem poniesienia wydatków wskazuje, że operacje zapłaty za faktury VAT nie zostały dokonane bezpośrednio z rachunku ZFRON na rachunki bankowe kontrahentów, o narusza przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej (Dz. U. Nr 98, póz. 989 z późn. zm.). Natomiast dokumenty zapłaty za zakupy dokonane na potrzeby indywidualnych programów rehabilitacji, w szczególności: zakup GPS, cyfrowego aparatu fotograficznego, czy też zapłata za wymianę opon letnich na zimowe nie stanowią pomocy de minimis, gdyż pomoc indywidualna dla osób niepełnosprawnych nie jest traktowana jako pomoc publiczna. Stąd PFRON nie może wystawić zaświadczenia o udzieleniu pomocy de minimis, gdyż wydatki poniesione przez stronę w ramach indywidualnego programu rehabilitacji nie zostały sfinansowane z rachunku ZFRON, zaś pokrycie kosztów zakupu towarów i usług, których nabywcami są osoby prywatne nie jest pomocą dla zakładów pracy chronionej. Fundusz wskazał również, że przeznaczanie środków publicznych na wyposażenie stanowiska pracy w sprzęt niezbędny do wykonywania obowiązków służbowych jest podstawowym obowiązkiem pracodawcy niezależnym od tego czy pracownik jest osobą niepełnosprawną czy pełnosprawną i nie stanowi podstawy do włączenia tych wydatków do IPR, gdyż pracodawca nie wykazał związku pomiędzy poniesionymi wydatkami, a niepełnosprawnością osób dla których opracowano te programy.

Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie wnosząc o

uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie spółce P. zaświadczeń o pomocy de rninimis. Strona powołuje się w zażaleniu na wyrok WSA w Krakowie sygn. akt. SA/Kr 677/07 z dnia 28 lutego 2008 r. w oparciu o zbliżony do niniejszej sprawy stan faktyczny, wskazując, iż w aktualnym stanie prawnym nie istnieje regulacja zakazująca wprost pokrywania z funduszu ZFRON wydatków uprzednio poczynionych na wskazany w przepisach cel z bieżącego rachunku bankowego lub innych funduszów. Zdaniem skarżącej cel wydatkowanych pieniędzy był zgodny z przepisami ustawy o rehabilitacji (...) i wydanym na jej podstawie Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

Postanowieniem z dnia ... grudnia 2009 r. nr ... Minister Pracy i polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że z przedstawionych dokumentów wynika, że wydatki w ramach indywidualnego programu rehabilitacji nie zostały poniesione ze środków zgromadzonych na rachunku bankowym ZFRON. Strona w toku postępowania uzupełniła wniosek przedstawiając dokumentację dotyczącą poniesionych wydatków, z której wynika, że operacje zapłaty za część faktur została dokonana z rachunku ZFRON na rachunek podstawowy strony. Natomiast spółka P. realizowała płatności pozostałych faktur poprzez dokonywanie przelewów na konta nabywców towarów lub usług tj. na konta osób indywidualnych. W ocenie Ministra, nie ma zatem podstaw do obciążania tą kwotą rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Organ odwoławczy podzielił pogląd PFRON, iż pracodawca chcąc pokryć wydatek ze środków ZFRON powinien uczynić to bezpośrednio, dokonując przelewu z konta ZFRON na rachunek kontrahenta lub pobierając z tego konta gotówkę rozliczyć się bezpośrednio z kontrahentem. Przepis art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych określa cele, na które mogą być przeznaczane środki ZFRON. Szczegółowy katalog dopuszczalnych wydatków ze środków ZFRON został określony w § 2 ust. l rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Środki ZFRON w okresie pomiędzy wypłatą z rachunku bankowego a poniesieniem wydatku nie mogą być przeznaczone na jakikolwiek inny cel — nie mogą wiec być przeznaczone na zasilenie własnych środków obrotowych pracodawcy ani nie mogą być też "przekształcane" wskutek przelewu na środki własne pracodawcy. Organ wskazał także, że katalog wydatków ZFRON nie wymienia jako wydatku — przelewu środków z konta ZFRON na konto obrotowe i dotyczy finansowania wydatków z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Wydatek z konta obrotowego nie spełnia bowiem warunków udzielenia pomocy publicznej, natomiast wątpliwe jest traktowanie dnia refundacji wydanych środków z konta ZFRON na konto firmowe - jako dnia dokonania wydatku. W ocenie Ministra podstawą zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis jest źródło sfinansowania wydatku, a nie jedynie cel, na jaki zostały wydatkowane środki. Środki z konta obrotowego pracodawcy są jego własnymi środkami, natomiast zgromadzone na rachunku ZFRON są środkami publicznymi, dlatego wydatki finansowane ze środków pracodawcy nie stanowią pomocy publicznej nawet wtedy, gdy wszystkie rachunki pozostają w posiadaniu jednego przedsiębiorcy i gdy cel wydatkowania własnych środków przedsiębiorcy jest zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Zgodnie z ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 art. 33 w/w ustawy, środki ZFRON są przeznaczane na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej, w tym na indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych opracowywane przez komisje rehabilitacyjne oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków. Doprecyzowaniem tego przepisu jest § 2 pkt 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Zgodnie z w/w przepisem indywidualne programy rehabilitacji mają na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika objętego programem, w ramach których są finansowane w szczególności koszty m.in. dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Zasadność poniesienia wydatku musi zatem wynikać wprost z IPR i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika dla którego program został opracowany. Indywidualny program

rehabilitacji może służyć wyposażeniu miejsca pracy, ale jedynie w takim stopniu, w jakim stanowi on zmniejszenie lub wyeliminowanie ograniczeń zawodowych pracownika. W przedmiotowej sprawie wątpliwości organu budzi fakt eliminowania ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika poprzez zakup urządzenia GPS, cyfrowego aparatu fotograficznego, mieszarki, wiertarko — wkrętarki, mieszadła czy też wymianę opon letnich na zimowe, ponieważ trudno znaleźć związek pomiędzy zakupem w/w urządzeń, narzędzi i usług, a zmniejszeniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika. W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie zostało przeprowadzone w sposób rzetelny i z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego a wynik rozstrzygnięcia odpowiada ustaleniom w dokonanym przez organ postępowaniu.

Na powyższe postanowienie pismem z dnia ... stycznia 2010 r. P. spółka z o.o. w C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

1). naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie:

a/ przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej i uznanie, że nie mają one zastosowania w mniejszej sprawie podczas gdy przepisy te mają zastosowanie do wydatków ponoszonych do dnia 30 kwietnia 2007 roku.

b/ przepisów Rozporządzenia Ministra Płacy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 roku w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie podczas gdy przepisy te mają zastosowanie do wydatków ponoszonych do dnia 31 grudnia 2007 roku.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

a/ przepisów Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych poprzez błędną ich wykładnię i uznanie za wydatków ZFRON wydatków które zostały

sfinansowane z innych niż rachunek ZFRON - rachunków przedsiębiorcy pomimo tego, iż obowiązek taki nie wynikał z treści rozporządzenia do dnia 22.07.2009 roku i jest to sprzeczne z orzecznictwem Sądów Administracyjnych

3) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art 126 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w zakresie wydatków związanych z zakupem GPS, opon zimowych, mieszarki, wiertarki i mieszadła, aparatu fotograficznego.

W oparciu o te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania przez Sądem Administracyjnym.

W uzasadnieniu - powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych- wskazano, iż brak jest jakiegokolwiek przepisu, który określałby bezwzględnie taki sposób ponoszenia wydatków z ZFRON, że wydatki te mogą być pokrywane wyłącznie bezpośrednio z konta ZFRON, a pokrycie ich w jakikolwiek inny sposób (i następnie rozliczenie w ramach tego Funduszu) powoduje, że nie mogą być traktowane jako pomoc de minimis. Podkreślono, iż przyjęta przez organ administracyjny interpretacja przepisów, nie ma żadnego oparcia w obowiązującym prawie. Skarżąca Spółka zauważyła, iż wśród warunków określonych w rozporządzeniach MPiPS z dnia 31 grudnia 1998r. i z dnia 19 grudnia 2007 r. nie ma takiego warunku, zgodnie z którym przedsiębiorca byłby zobowiązany do wykazania sposobu poniesienia wydatku z ZFRON, a wystarczające jest jedynie, że wydatek taki poniesiony został ze środków Funduszu. Skarżąca zakwestionowała także ustalenia organów odnośnie wydatków związanych zakupem GPS, opon zimowych, mieszarki, wiertarki, mieszadła i aparatu fotograficznego podkreślając, że są one ogólnikowe i nie powiązane z pełną analizą Indywidualnych Programów Rehabilitacji w ramach których zostały sfinansowane..

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej przyznał, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji powołał błędnie rozporządzenie Ministra

Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007r. zamiast wcześniej obowiązującego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998r. – jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż oba rozporządzenia zawierały ten sam katalog, na który mogą być wydatkowane środki z ZFRON. Minister wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż z dniem 1 maja 2004 r. warunki dopuszczalności pomocy publicznej i zasady jej nadzorowania określają właściwe w tym zakresie przepisy prawa wspólnotowego. Od dnia akcesji organem nadzorującym udzielanie pomocy publicznej w Polsce jest Komisja Europejska. Zagadnienia proceduralne związane z udzielaniem pomocy publicznej, w szczególności tryb przygotowania do notyfikacji programów pomocowych i pomocy indywidualnej oraz postępowanie przed Komisją Europejską w zakresie notyfikacji pomocy, jak również tryb zwrotu pomocy, reguluje ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

Po 1 maja 2004 r. możliwe jest także udzielenie pomocy publicznej podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą, bez konieczności uzyskania zgody Komisji Europejskiej, jeżeli reguły tej pomocy zgodne są z przepisami dotyczącymi tzw. ,,wyłączenia blokowego". Przepisy te dotyczą m.in. zatrudnienia, szkolenia. Pomoc, bez konieczności uzyskania zgody Komisji Europejskiej, może być również udzielana w ramach zasady de minimis.

Z pomocą de minimis wiąże się obowiązek wydania beneficjentowi pomocy zaświadczenia stwierdzającego, ze udzielona pomoc publiczna jest pomocą de minimis (art. 5 ust. 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej).

Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż przepis art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.), w szczególności ust. 3 wyznacza obowiązki pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej w zakresie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Do obowiązków tych należą między innymi wyrażone w pkt 1 - 3 obowiązki prowadzenia ewidencji środków funduszu rehabilitacji, prowadzenia rachunku bankowego środków tego funduszu oraz przekazywania środków funduszu rehabilitacji na ten rachunek, w terminie 7 dni od dnia, w którym środki te uzyskano.

Zdaniem Sądu, art. 33 ust. 3 ustawy o rehabilitacji nie jest źródłem normy nakazującej dokonywanie zapłat za nabyte towary i usługi wyłącznie za pośrednictwem rachunku bankowego ZFRON, lecz stanowi jedynie o obowiązku nałożonym na pracodawcę przekazywania środków pieniężnych będących równowartością ulg podatkowych na wyodrębniony rachunek bankowy. Gdyby taki obowiązek istniał, musiałby znaleźć wyraźne odzwierciedlenie w konkretnej normie lub choćby w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 33 ust. 11.

Ten kierunek wykładni znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2009 r. (sygn. akt II GSK 73/09), w którym Sąd wskazał, iż nie budzi wątpliwości okoliczność, że gdyby ustawodawca usankcjonował w ustawie o rehabilitacji zawodowej lub przepisach wykonawczych konieczność zapłaty za wydatki bezpośrednio i jedynie z rachunku bankowego zakładowego funduszu rehabilitacji, to niewątpliwie sprecyzowałby taką przesłankę jako automatycznie skutkującą odmową wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Brak takiej regulacji nie daje żadnych podstaw do rozszerzającej wykładni przepisów dotyczących udzielania pomocy de minimis. Przeciwnie, jest potwierdzeniem stanowiska, iż to przeznaczenie przez przedsiębiorcę środków na cel rehabilitacji decyduje o zakwalifikowaniu pomocy jako pomocy de minimis, nie zaś fakt

sfinansowania wydatku z rachunku bankowego środków funduszu.

Stanowisko to znalazło również wyraz w prawomocnych orzeczeniach Sądów administracyjnych (v. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2010r., II GSK 474/09, wyrok WSA z 2 września 2008 r., I SA/Kr 553/08, LEX nr 465835; wyrok WSA z 15 lipca 2008 r., I SA/Wr 170/08, LEX nr 488309).

W niniejszej sprawie organ dokonał jedynie ogólnikowej oceny kilku z kilkudziesięciu wydatków wskazanych przez wnioskodawcę, odstąpił natomiast od dokonania ustaleń czy rzeczywiście wszystkie wydatki wskazane we wnioskach dotyczą właściwych celów oraz czy we wszystkich przypadkach przedsiębiorca pokrył te wydatki z funduszu rehabilitacji.

W przedmiotowej sprawie Minister Pracy i Polityki Społecznej obowiązany jest zatem do merytorycznej oceny wniosku złożonego przez skarżącą. Co oznacza, że organ odwoławczy winien szczegółowo ustalić, czy i jakie wydatki poniesione przez zakład pracy chronionej mieszczą się w katalogu wskazanym w § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r. i stosownie do poczynionych ustaleń, przy zastosowaniu wskazanej wykładni w zakresie sposobu finansowania tych wydatków, ocenić czy przekazanie środków pieniężnych było pomocą de minimis udzieloną w dacie wydatkowania tych środków.

Wobec stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.