Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 1/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 35, art. 36, art. 37
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149, art. 154 § 6
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 15zzs ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2022 r. sprawy ze skargi A. A. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy 1. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność Wojewody [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wojewody [...] na rzecz A. A. sumę pieniężną w wysokości 1.000 (tysiąca) złotych; 4. w pozostałym zakresie oddala skargę; 5. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A. A. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A. A. obywatel Filipin (dalej jako: "skarżący" lub "strona") wniósł w dniu 10 listopada 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody [...] w sprawie rozpoznania jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucając organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1, art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - powoływanej dalej jako: "k.p.a."), poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o:

1/ zobowiązanie Wojewody [...] do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi;

2/ orzeczenie - na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa w zw. z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - zwanej dalej jako: "p.p.s.a.") - czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu;

3/ przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

4/ wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;

5/ zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu 30 marca 2020 r. złożył wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy. Następnie w dniu 5 lipca 2021 r. wniósł ponaglenie za pośrednictwem Wojewody [...] do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców. Pomimo upływu 1,5 roku organ nie wydał decyzji w przedmiotowej sprawie, jak również nie podjął innych czynności zmierzających do rozpoznania złożonego wniosku.

Zdaniem skarżącego w sprawie zaistniała bezczynność organu administracji publicznej, gdyż w ustawowym terminie nie zakończył on postępowania wydaniem decyzji, postanowienia, innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Ponadto organ w toku postępowania nie dopełnił obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił strony o zwłoce w załatwieniu sprawy, jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia.

Skarżący podkreślił, że zarówno stopień zaniedbań ze strony organu, naruszenie terminów przez organ, sposób zachowania organu, jak i okoliczności materialnoprawne przemawiają za uznaniem, że doszło do rażącego naruszenia prawa, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem.

W zakresie wniosku o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej skarżący wskazał, że sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji (wydanie przez ten organ decyzji zezwalającej na pobyt czasowy) nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organu. Organ nie może w nieskończoność - co czyni od dłuższego czasu - powoływać się na kłopoty kadrowe i zmiany organizacyjne.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi organ wskazał, że w zakresie zarzutu niepodjęcia dalszych działań przez Wojewodę [...] w celu rozpatrzenia wniosku należy zauważyć, iż niezwłocznie po uzupełnieniu przez cudzoziemca braków formalnych zwrócił się do organów wymienionych w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (tj. Komendanta Wojewódzkiego Policji, Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego) o przekazanie informacji, czy wjazd A. A. na terytorium RP i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności i bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego w sprawie wezwał stronę do uzupełnienia materiału dowodowego.

W związku z zarzutem niewydania decyzji organ zaznaczył, że w dniu 23 grudnia 2021 r. udzielił A. A. zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Decyzja została wydana w terminie rozpatrzenia wniosku wyznaczonym przez Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców (23 grudnia 2021 r.), w związku z tym nie pozostaje obecnie w bezczynności.

Niezależnie od powyższego organ dodał, że od dnia wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego w związku z Covid-19 tj. od dnia 14 marca 2020 r. do dnia dzisiejszego do Oddziału Zamiejscowego w [...] [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] wpłynęło ponad 14.200 wniosków w sprawach dotyczących cudzoziemców, w tym prawie 5.700 wniosków o udzielenie cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy. W związku z zamknięciem Urzędu dla interesantów w początkowym okresie epidemii zdecydowana większość z tych wniosków nie została złożona osobiście i niezbędne jest osobiste stawiennictwo wnioskodawców w celu złożenia odcisków linii papilarnych.

Stan osobowy personelu Oddziału Zamiejscowego w [...] zajmującego się sprawami cudzoziemców wynosi 7 osób (włączając w to kierownika oddziału, który kieruje również sprawami związanymi z wydawaniem paszportów). Oddział w [...] dysponuje dwoma stanowiskami komputerowymi, na których możliwe jest pobieranie odcisków linii papilarnych od cudzoziemców. W związku z tym dwie osoby spośród pracowników Oddziału zajmują się bieżącą obsługą interesantów w sprawach cudzoziemców oraz obsługą wniosków wpływających drogą pocztową, pozostałe osoby zajmują się merytorycznym rozpatrywaniem spraw. W związku z koniecznością zapewnienia klientom urzędu możliwości osobistego stawiennictwa w celu złożenia odcisków linii papilarnych, skierowanie większej ilości osób do merytorycznego rozpatrywania spraw nie jest obecnie możliwe. Ponadto, w dniu 1 września 2021 r., a zatem 2,5 miesiąca przed wydaniem decyzji, nastąpiła zmiana osoby prowadzącej postępowanie administracyjne, wynikająca z rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem merytorycznym dotychczasowo rozpatrującym postępowanie. Powyższe spowodowało konieczność dokonania analizy sprawy przez nową osobę prowadzącą postępowanie administracyjne i co za tym idzie, wydłużenie terminu rozpatrzenia wniosku.

Ponadto organ nadmienił, że braki kadrowe nie stanowią jedynej przyczyny nierozpatrzenia sprawy w terminie, gdyż bardzo długi czas rozpatrywania spraw o zezwolenie na pobyt czasowy stanowi w Polsce obecnie problem o charakterze systemowym. W informacji zamieszczonej w Biuletynie Informacji Publicznej w dniu 30 grudnia 2020 r. pod adresem internetowym: https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-do-premiera-o-przewleklosci-procedur-wobec-cudzoziemcow Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał, że przewlekłość postępowań dot. udzielania zezwoleń na pobyt, prowadzonych przez wojewodów i Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców jest zjawiskiem występującym od kilku lat, zaś rozwiązanie tego problemu wymaga wdrożenia kompleksowych rozwiązań usprawniających. W opinii RPO: "pomimo wielu działań podejmowanych przez urzędy wojewódzkie w celu zwiększenia liczby etatów i przeciwdziałania nadmiernemu obciążeniu pracowników urzędów, zachowanie wynikających z przepisów prawa terminów załatwienia sprawy w tej kategorii w zasadzie nie jest możliwe", zaś do rozwiązania tego problemu niezbędne byłoby wprowadzenie zmian w prawie, takich jak np. zmniejszenie liczby dokumentów wymaganych od cudzoziemców w kolejnych postępowaniach.

Problem niemożliwości rozpatrywania wniosków pobytowych w terminach określonych w 35 § 3 k.p.a. przez wszystkie organy wydające takie zezwolenia został zauważony także przez ustawodawcę. W procesie legislacyjnym znajduje się obecnie ustawa o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw, która ma m.in. zastąpić stosowanie terminów kodeksowych w postępowaniach pobytowych przepisami szczególnymi, dostosowanymi do charakterystyki tych postępowań. Ustawa w razie jej wejścia w życie wprowadzi także szereg uproszczeń, mających na celu skrócenie czasu oczekiwania na zezwolenie pobytowe. Od dnia 20 grudnia 2021 r. ustawa ta oczekuje na podpis Prezydenta RP.

Mając na uwadze powyższe organ nie zgodził się ze stwierdzeniem skarżącego, że do naruszenia terminu na załatwienie sprawy doszło z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślając, że w sprawie będącej przedmiotem zaskarżenia nie tylko istnieje racjonalne uzasadnienie przyczyn, dla których organ wydał rozstrzygnięcie z naruszeniem terminu ustawowego, ale także wydanie decyzji w tym terminie było z przyczyn obiektywnych w zaistniałych okolicznościach niemożliwe. Wszystkich czynności dotyczących wniosku strony pracownicy organu dokonali niezwłocznie, tzn. tak szybko, jak było to możliwe w opisanych wcześniej okolicznościach. Wszystkie okresy przerw pomiędzy czynnościami podejmowanymi w przedmiotowej sprawie powodowane były koniecznością podjęcia podobnych czynności w stosunku do tysięcy innych wnioskodawców w tym samym czasie, co nie jest możliwe do zrealizowania przez kilkuosobowy zespół oddziału rozpatrującego przedmiotowe postępowanie. W szczególności w przedmiotowej sprawie odpowiedzialnością za nierozpatrzenie sprawy w terminie nie można obciążyć pracowników organu, nawet w przypadku uznania przez Sąd, że bezczynność miała miejsce wyłącznie z przyczyn leżących po stronie organu. Jak stwierdził bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 13 kwietnia 2021 r., (sygn. akt I SAB/Wr 612/20), problemy kadrowe i napływ wniosków w niewątpliwe istotnej liczbie zależne są wyłącznie od sposobu działania instytucji publicznej, co nie odnosi się absolutnie do pracowników tej instytucji, wykonujących powierzone im obowiązki w miarę sił i środków. Pracownicy Oddziału Zamiejscowego w [...] [...] Urzędu Wojewódzkiego dokonali wszelkich starań, by przedmiotową sprawę rozpatrzyć w najkrótszym możliwym terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Stosownie do przepisu art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Wojewodzie [...] bezczynność w sprawie rozpoznania jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że co do zasady warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Poza sporem było, że skarżący spełnił formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedził ją wniesieniem ponaglenia do właściwego organu. Tym samym przesłanka do wniesienia skargi w niniejszej sprawie została spełniona.

Przechodząc natomiast do oceny zasadności zarzutu skargi wskazać należy, że skarga na bezczynność stanowi środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu. W związku z tym w sprawach, w których przedmiotem badania sądu administracyjnego jest bezczynność organu, sąd kontroluje, czy organ administracji załatwił sprawę w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego.

Przepis art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. definiuje "bezczynność" jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.

Z przepisów art. 35 § 1-3 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3).

Przepis art. 36 § 1 k.p.a. stanowi z kolei, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Wskazane przepisy są konsekwencją przyjęcia na gruncie procedury administracyjnej szeregu zasad mających wyrównywać relacje między organem administracji publicznej a stronami postępowania. Wśród zasad tych istotnego znaczenia nabiera zasada szybkości postępowania, którą statuuje art. 12 k.p.a.

Zgodnie z tą regulacją organ administracji publicznej powinien prowadzić postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie.

Przepisy ustawy o cudzoziemcach nie określały do dnia 28 stycznia 2022 r. terminu, w jakim powinna zostać wydana decyzja o zezwoleniu na pobyt czasowy cudzoziemca na terytorium RP. W tej materii należało zatem odwoływać się do przepisów kodeksowych, mając jednakże na uwadze treść regulacji zawartych w art. 109 ustawy o cudzoziemcach, które przewidują zwrócenie się do określonych organów o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organy te przekazują stosowną informację w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku. Termin ten może być przedłużony do 60 dni w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zaś jeżeli organ obowiązany do przekazania informacji, o której mowa w ust. 1, nie przekaże informacji w ustawowych terminach uznaje się, że wymóg uzyskania informacji został spełniony.

Obecnie kwestię terminu wydania decyzji zezwalającej na pobyt czasowy cudzoziemca reguluje przepis art. 112a ust. 1 ustawy, dodany przez art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 91), zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 29 stycznia 2022 r., który stanowi, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni.

Analizując realia rozpatrywanej sprawy, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z bezczynnością organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udzielenie pozwolenia na pobyt czasowy.

Mianowicie, z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że skierowany do Wojewody [...] wniosek o udzielenie skarżącemu (cudzoziemcowi) zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu w dniu 31 marca 2020 r. i nie został załatwiony w przewidzianym przez prawo terminie, nawet przyjmując termin wydłużony - trzymiesięczny (art. 35 § 3 k.p.a. w zw. z art. 109 ustawy o cudzoziemcach). Z akt sprawy wynika bowiem, że po złożeniu odcisków linii papilarnych w dniu 18 sierpnia 2020 r. i przedstawieniu skarżącemu odpowiednich pouczeń w związku z jego osobistym przybyciem do Urzędu, kolejna czynność w sprawie została podjęta przez organ dopiero po upływie prawie roku, tj. w dniu 13 lipca 2021 r. organ wystąpił do ABW, Policji i Straży Granicznej o przekazanie informacji, czy wyjazd i pobyt wskazanego cudzoziemca na terenie RP stanowi zagrożenie dla obronności, bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów stanowiących odpowiedź ABW i Straży Granicznej, czy też Policji. Nie wynika z nich także, aby wystąpiono do ww. organów z dalszymi pismami z prośbą o udzielenie informacji lub wyjaśnienie powodów braku ich udzielania. Następnie pismem z dnia 15 lica 2021 r. Wojewoda [...], powołując się na art. 36 § 1 k.p.a., powiadomił skarżącego, że "(...) z przyczyn niezależnych od organu, w związku z koniecznością zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, termin do wydania decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy (...) został przedłużony do dnia 2021-08-31". W międzyczasie do organu wpłynęło ponaglenie skarżącego (Oddział Zamiejscowy w [...] otrzymał ponaglenie w dniu 15 lipca 2021 r.), które zostało rozpatrzone przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2021 r. Szef Urzędu uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył termin rozpatrzenia wniosku do dnia 23 grudnia 2021 r. Przez kolejne miesiące organ zachowywał się biernie. Dopiero w dniu 24 listopada 2021 r. wezwał skarżącego do przedłożenia informacji starosty właściwego ze względu na główne miejsce wykonywania pracy przez cudzoziemca o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych oraz do przedłożenia dokumentów potwierdzających posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego, chociaż informację o nowej umowie skarżącego uzyskał już w dniu 29 czerwca 2021 r. Po uzupełnieniu akt sprawy o wymagane dokumenty, co miało miejsce 7 grudnia 2021 r., organ decyzją z dnia 23 grudnia 2021 r. udzielił skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP do dnia 22 grudnia 2024 r.

W świetle dokonanych ustaleń i rozważań nie ulega wątpliwości, że Wojewoda [...] dopuścił się zarzucanej mu przez skarżącego bezczynności. W dacie wniesienia do Sądu skargi trwające od ponad 2 lat postępowanie nie doczekało się zakończenia. Bezczynności organu nie uzasadniają w żadnym razie okoliczności leżące po stronie skarżącego.

Ponadto wskazać należy, że podniesiona przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczność wprowadzenia reżimu pracy w związku z ogłoszeniem stanu epidemii wpływająca na zwłokę w prowadzeniu postępowania, nie mogła być ani pierwotną, ani główną przyczyną pozostawania przez organ w stanie bezczynności.

Zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm. - dalej jako "ustawa o COVID") - dodanym z dniem 31 marca 2020 r. - w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. W art. 15zzs ust. 10 ustawy o COVID wskazano, że w okresie zawieszenia m.in. terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym nie stosuje się przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy nie stosuje się (pkt 1) oraz że organom prowadzącym postępowanie nie wymierza się kar, grzywien ani nie zasądza się od nich sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (pkt 2). Przywołany art. 15zzs ustawy o COVID został uchylony przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) z dniem 16 maja 2020 r., z tym że na mocy regulacji przejściowej art. 68 ust. 7 ww. ustawy zmieniającej, terminy w postępowaniach w art. 15zzs ustawy o COVID wymienionych, które uległy zawieszeniu, zaczęły biec dalej po upływie 7 dni od wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej (które nastąpiło dnia 16 maja 2020 r.), czyli od dnia 24 maja 2020 r.

Co prawda, w realiach rozpoznawanej sprawy, wniosek skarżącego został złożony w dniu 31 marca 2020 r., a więc w czasie "zawieszenia" terminów, to jednak termin na jego rozpatrzenie zaczął biec od dnia 24 maja 2020 r. i nic nie stało na przeszkodzie, aby go dalej procedować.

Oczywistym jest przy tym wskazanie, że sygnalizowane przez organ braki kadrowe nie stanowią wystarczającej okoliczności usprawiedliwiającej. Nadmiar spraw nie może zwalniać organów z odpowiedzialności z tytułu niezałatwiania spraw w terminie, gdyż gwarancja załatwienia sprawy w terminie stanowi jedno z elementarnych uprawnień strony postępowania administracyjnego.

Zauważyć należy, że choć w dniu wniesienia skargi wniosek skarżącego nie był jeszcze przez organ rozpatrzony, to w dniu 23 grudnia 2021 r. organ wydał decyzję ostateczną, rozpoznając ten wniosek, a zatem na dzień orzekania przez Sąd organ załatwił już sprawę.

Obecnie sąd administracyjny wyposażony jest, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w uprawnienie do uwzględnienia skargi poprzez stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Wymieniony przepis przyznaje sądowi administracyjnemu kompetencję do takiego stwierdzenia wówczas, gdy z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby wydawania aktu lub dokonywania czynności, czyli nie ma potrzeby zobowiązywania organu - na podstawie art. 149 §1 pkt 1 p.p.s.a. - do wydania w określonym terminie aktu czy do dokonania czynności.

Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, wobec czego Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzekł wyłącznie, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności (punkt 1. sentencji wyroku).

Sąd stwierdził jednocześnie, na podstawie art.149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność Wojewody [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2. sentencji wyroku).

Przy ocenie, czy naruszenie prawa jest rażące, Sąd wziął pod uwagę nie tylko zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, ale całość okoliczności sprawy. Istotna jest także skala przekroczenia terminu do załatwienia sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż ani trudności kadrowe organu, ani pandemia COVID-19 nie usprawiedliwiają załatwienia sprawy dopiero po upływie ponad dwóch lat od daty złożenia wniosku.

Bezprawne i nieuzasadnione przedłużenie postępowania przez organ administracji uczyniło zasadnym, w ocenie Sądu, przyznanie skarżącemu z tego tytułu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (punkt 3. sentencji wyroku).

Sąd wziął pod uwagę, że w niniejszej sprawie okres bezczynności organu nie znajduje wytłumaczenia w stopniu jej skomplikowania i jest wyłącznie zawiniony przez organ. W ocenie Sądu, suma pieniężna w wysokości 1.000 zł jest adekwatna do okoliczności sprawy. Z jednej strony zrekompensuje skarżącemu znaczny czas oczekiwania na rozstrzygnięcie i związane z tym niedogodności i utrudnienia życiowe, a z drugiej strony zrekompensuje podejmowane zabiegi związane z doprowadzeniem do rozpoznania sprawy przez organ (sporządzane skargi i złożenie ponaglenia). Wysokość przyznanej sumy pieniężnej spełnia kryterium przewidziane w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2021 r. i w drugim półroczu 2021 r. (M.P. z 2022 r. poz. 266), wysokość tego wynagrodzenia wynosiła 5.104,90 zł.

Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej w wyższej wysokości - 25.524,50 zł (połowa kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.). W tym zakresie skarga został oddalona. Skarżący w istocie nie przedstawił argumentów przemawiających za przyznaniem sumy pieniężnej w takiej wysokości. Sąd zatem – jak zostało powyżej wskazane - stwierdził, że ustalone okoliczności sprawy oraz charakter tego świadczenia uzasadniają przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 1.000 zł, uznając żądanie w pozostałym zakresie za wygórowane.

Należy nadmienić, że przyznana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna stanowi także swoistą sankcję (dolegliwość) dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Uwzględniając funkcję dyscyplinującą przyznanej sumy pieniężnej Sąd odstąpił od nałożenia na organ grzywny.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (punkt 5. sentencji wyroku) uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu (100 zł), wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego (480 zł).

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.