Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 220/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Grzegorz Borkowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Protokolant Iga Szymańska-Wnęk, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 września 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1046/09 w sprawie ze skargi J.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 12 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

1. Prezydent Miasta W., działając jako organ egzekucyjny, w dniu 21 listopada 2008 r. wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] obejmujący zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2003, 2004 i 2006 oraz odsetki za zwłokę i skierował go do zobowiązanego J.M. Jednocześnie dokonano zajęcia prawa majątkowego skarżącego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego dłużnika.

2. Pismem z dnia 2 grudnia 2008 r. strona skarżąca wniosła do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazując na naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.e.a.).

3. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 22 grudnia 2008 r. uznał wniesione zarzuty za bezzasadne.

4. SKO, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 12 marca 2009 r., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy zauważył, że zarówno w zarzutach dotyczących postępowania egzekucyjnego, jak i w zażaleniu na postanowienie Prezydenta Miasta strona skarżąca podnosi szereg zarzutów nie wynikających z normy art. 33 u.p.e.a. Z uwagi na fakt, iż tylko wyliczone w przywołanym przepisie przesłanki mogą stanowić skuteczną podstawę wniesienia zarzutów, organ podatkowy nie ustosunkował się do tych z nich, które nie mieszczą się w treści art. 33 u.p.e.a.

Wyjaśnił, że wpłacone przez M.M. oraz J.M. należności podatkowe zaliczone zostały na poczet podatku od nieruchomości za lata 2005 i 2006. Odnośnie zaległości za 2006 r. organ podatkowy wskazał, że egzekwowana kwota wynika z zaliczenia postanowieniem gminnego organu podatkowego z dnia 20 listopada 2008 r., na poczet zaległości podatkowej wpłaty dokonanej przez podatników w dniu 18 listopada 2008 r.

Organ stwierdził, że na spornych tytułach wykonawczych prawidłowo wskazano prawną podstawę egzekwowanego obowiązku, podobnie jak właściwie oznaczono daty i numery wydania decyzji podatkowych.

Organ przypomniał, że skarżący otrzymał upomnienie informujące o zaległościach podatkowych za lata 2003, 2004 i 2006. Pomimo, iż czynność ta została dokonana w poprzednio prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, które umorzono na skutek uznania zarzutów, dotyczyła ona tych samych zaległości podatkowych wynikających z tych samych decyzji. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, dopełniono obowiązku poinformowania skarżącego o istnieniu zaległości podatkowej.

5. Na powyższe rozstrzygnięcie podatnik wniósł skargę domagając się uchylenia postanowienia organu odwoławczego. W skardze powtórzono zarzuty i argumenty podnoszone na wcześniejszych etapach postępowania.

6. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) oddalił ją.

W uzasadnieniu wyroku podkreślił, że organ egzekucyjny, a za nim i organ odwoławczy prawidłowo przyjęły, że w zarzutach dotyczących postępowania egzekucyjnego, jak i w zażaleniu na postanowienie Prezydenta Miasta strona skarżąca podnosiła szereg zarzutów nie wynikających z normy art. 33 u.p.e.a., co uzasadniało pominięcie ich w rozważaniach, gdyż nie mogły one mieć jakiegokolwiek wpływu na wydane rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W tej sytuacji zakres rozpoznawanej sprawy, a w konsekwencji i zakres kognicji sądowoadministracyjnej, ogranicza się wyłącznie do zarzutów mieszczących się w katalogu art. 33 u.p.e.a.

Co do pierwszego z tych zarzutów Sąd wskazał, że zgodnie z § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541) postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. W niniejszym postępowaniu tytuł wykonawczy został wydany na podstawie trzech ostatecznych decyzji w zakresie zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2003, 2004 i 2006 tj. z dnia 27 sierpnia 2007 r., [...], z dnia 12 lutego 2007 r., [...] i z dnia 6 sierpnia 2007 r., [...], zatem brak było obowiązku uprzedniego doręczenia upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Niemniej jednak małżonka skarżącego w dniu 29 maja 2008 r. odebrała upomnienie nr [...] dotyczące powyższych zaległości podatkowych, zaś tytuł wykonawczy z dnia 21 listopada 2008 r., nr [...], doręczono mu osobiście w urzędzie miejskim w dniu 26 listopada 2008 r.

Sąd podzielił pogląd organu odwoławczego, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego, a następnie jego ponownego wszczęcia, nie jest koniecznym powtórne doręczenie upomnienia, o ile oczywiście nie zmieniły się podstawy i wysokości należności dochodzonych w trybie egzekucyjnym.

Drugi zarzut strony skupiał się na kwestii egzekwowania zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2003- 2004 w wyższym wymiarze niż wynikał on z aktualnej, na moment egzekucji, wysokości, przy czym skarżący, na co uwagę zwróciły oba organy, nie wskazał na czym te rozbieżności miałyby polegać. W tej sytuacji, przy jednoczesnym dokładnym wyjaśnieniu w postanowieniu organu odwoławczego sposobu zaliczenia wpłaconych przez podatników (stronę i jej małżonki) kwot na poczet należności na 2005 r. i 2006 r., brak jest uzasadnionych podstaw do uwzględnienia powyższego zarzutu. Słusznie Kolegium podniosło, iż w sprawie nie doszło do istotnej rozbieżności pomiędzy tytułami wykonawczymi a wyegzekwowanymi zaległościami podatkowymi, skoro różnica w kwocie odsetek wyniosła łącznie 0,40 zł, przy należności głównej przekraczającej 300.000,00 zł.

Odnośnie zaś zarzutu co do wadliwości (niepełności) wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego Sąd stwierdził, że wbrew stanowisku skarżącego spełnia on wymogi formalne zawarte w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, w tym zwłaszcza odnośnie wskazania podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku (wpisano ustawę z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz daty i numery trzech decyzji ostatecznych), podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej (wpisano art. 115 ustawy egzekucyjnej), rodzaju odsetek (zakreślono odsetki za zwłokę), nazwy banku i numeru rachunku dłużnika (nie wskazano z uwagi na brak wiedzy w tym zakresie) oraz ważności pieczęci komornika (pieczęć odpowiada wymogom rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych (Dz. U. Nr 112, poz. 1319 ze zm.). Na marginesie rozważań co do tego ostatniego zarzutu podniesiono, że ewentualne wystąpienie uchybień co do wymogów treści tytułu wykonawczego w żadnej mierze nie stanowi podstawy stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.

7. Skargę kasacyjną wniósł J.M. Wyrok zaskarżył w całości, zarzucając naruszenie:

a) prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i pkt 3 ppsa mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 6 KPA , art. 7 KPA, art. 8 KPA w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez prowadzenie równorzędnie przez organ egzekucyjny wobec podatników dwóch postępowań egzekucyjnych tożsamych przedmiotowo, tj. pierwszego postępowania na mocy tytułu wykonawczego z dnia 8.10.2008r. nr [...] oraz drugiego na podstawie tytułów z dnia 21.10.2008r. nr [...] i [...], i nie ustosunkowanie się do tego zastrzeżenia strony zarówno przez organy administracyjne jak i przez WS A we Wrocławiu,

- art. 6 KPA , art. 7 KPA, art. 8 KPA w. zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez to, iż wobec wszczęcia przez organ egzekucyjny wobec podatników dwóch odrębnych postępowań egzekucyjnych istnieją w obrocie prawnym wobec nie zakończenia ostatecznego żadnego z w/w postępowań egzekucyjnych tytuły wykonawcze wystawione na tę samą osobę i dotyczące tego samego zobowiązania zaległości w podatku od nieruchomości za 2003, 2004 i 2006r. i nie ustosunkowanie się do tego zastrzeżenia strony zarówno przez organy administracyjne jak i WSA we Wrocławiu,

- art. 26, art. 32 i art. 18 ustawy u.p.e.a. przez błędną wykładnię, która doprowadziła do mylnego ustalenia momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, mylnego ustalenia sposobu doręczenia tytułu wykonawczego i mylnego ustalenia zakresu odesłania zawartego w art. 18 ustawy u.p.e.a., co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 32 i art. 40 § 2 KPA przez ich pominięcie w stanie faktycznym sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia podatników praw do skorzystania z pomocy pełnomocnika w toku postępowania egzekucyjnego,

- art. 18 ustawy u.p.e.a., art. 32 i art. 33 KPA. w związku z art. 91 KPC przez błędną wykładnię przepisów, wyrażające się w błędnym ustaleniu zakresu odesłania zawartego w art. 18 ustawy u.p.e.a. oraz na niewłaściwym zastosowaniu art. 32, art. 22 KPA i art. 91 KPC. przez mylne ustalenie zakresu pełnomocnictwa złożonego organowi egzekucyjnemu, co doprowadziło do uznania, iż tytuł wykonawczy i zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego nie zostały doręczone pełnomocnikowi podatników ustanowionego w postępowaniu egzekucyjnym na mocy pełnomocnictwa z dnia 30.10.2008r. złożonego do akt w dniu 3.11.2008r.;

- art. 15 § 1 ustawy u.p.e.a. na skutek doręczenia wadliwego upomnienia podatnikowi M.M.,

- § 26 pkt 5 w zw. z art. 80 § 3 ustawy u.p.e.a. poprzez wszczęcie postępowania i dokonanie zajęciu rachunku bankowego podatników mimo, iż doręczenie zajęcia i tytułu wykonawczego w dniu 26.11.2008r. podatnikom było wadliwe, organy nie ustosunkowały się do tego zarzutu a SKO w W. w zaskarżonym postanowieniu odsyła stronę do złożenia w tym zakresie skargi na czynności egzekucyjne (str. 9 uzasadnienia postanowienia SKO z 12.03.2009r.) naruszenie art. 32 i art. 80 ustawy u.p.e.a. , gdyż zarówno tytuł wykonawczy jak i zajęcie nie zostały skutecznie doręczone podatnikom; organy nie ustosunkowały się do tego zarzutu a nadto SKO w W. w zaskarżonym postanowieniu odsyła stronę do treści art. 33 ustawy u.p.e.a. wskazując iż owe zastrzeżenie strony nie jest objęte dyspozycją tego przepisu (str. 9 uzasadnienia postanowienia SKO z 12.03.2009r.)

- art. 33 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez egzekwowanie zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2003 i 2004 w wyższym wymiarze niż faktycznie aktualnie wynika,

- art. 33 pkt 6 w związku z art. 33 pkt 10 i art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wydanie wadliwego tytułu wykonawczego, co skutkuje niedopuszczalnością wszczęcia egzekucji administracyjnej,

b) przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c i pkt 3 w związku z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na wydaniu wyroku nie uwzględniającego skargę w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny sprawy oraz wywiedzenie błędnej podstawy materialnej uprawniającej organy administracyjne do nieuwzględnienia zarzutów wniesionych przez stronę skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym, tj. naruszenia art. 6 KPA , art. 7 KPA, art. 8 KPA , art. 107 § 3 KPA w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez uznanie iż wady tytułów wykonawczych na mocy których prowadzono postępowanie egzekucyjne nie miały istotnych wad wpływających na wynik postępowania egzekucyjnego i mimo tych uchybień nie wyeliminowanie z obrotu prawnego przez WSA we Wrocławiu błędnych postanowień organu egzekucyjnego i SKO w W.

Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

II. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak zasadnie wyjaśniano skarżącemu zarówno w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 września 2009 r., jak i w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 marca 2009 r., podstawy wnoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym zostały w art. 33 u.p.e.a., wyliczone enumeratywnie (na co wskazuje użycie w tej regulacji zwrotu: "podstawą zarzutu [...] może być"). Pomimo to autor skargi kasacyjnej – pełnomocnik Strony zarówno w postępowaniu egzekucyjnym, jak i sądowoadministracyjnym – po raz kolejny powołał szereg zarzutów nie mogących stanowić podstawy zarzutu z art. 33 u.p.e.a. (powielanych w kolejnych pismach procesowych: zarzutach w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego z dnia 2 grudnia 2008 r., zażaleniu z dnia 7 stycznia 2009 r. na postanowienie organu I instancji, skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego, skardze kasacyjnej). A zatem, podnoszenie zarzutów nie wynikających z normy art. 33 u.p.e.a. uzasadnia pominięcie ich w rozważaniach, gdyż nie mogą one mieć jakiegokolwiek wpływu na wydane rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ponadto budzi zdziwienie zarzut skargi kasacyjnej, iż pismo Skarżącej "zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego" organy egzekucyjne powinny potraktować również jako np. skargę na czynności egzekucyjne, skoro pismo to zostało sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, a jego tytuł, treść oraz termin złożenia jednoznacznie wskazują na intencje autora.

W kontekście powyższych ustaleń, merytorycznej ocenie można poddać jedynie zarzuty skargi kasacyjnej:

- naruszenia art. 33 pkt 3 u.p.e.a. poprzez egzekwowanie zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2003 i 2004 w wyższym wymiarze niż faktycznie aktualnie wynika,

- naruszenia art. 33 pkt 6 w związku z art. 33 pkt 10 i art. 27 u.p.e.a. poprzez wydanie wadliwego tytułu wykonawczego, co skutkuje niedopuszczalnością wszczęcia egzekucji administracyjnej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 pkt 3 u.p.e.a. podkreślić należy, iż umknęło uwadze pełnomocnika Skarżącej, że prawidłowość działania organów egzekucyjnych w zakresie wysokości wyegzekwowanej kwoty kwestionować należy w ramach zarzutu prawa procesowego wskazanego w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisu postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest warunkiem wzruszenia zaskarżonego wyroku z powodu uchybienia procesowego (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt FSK 2321/04, LexPolonica nr 1074120). W rozpatrywanej sprawie autor skargi kasacyjnej, poza lakonicznym stwierdzeniem, iż "utrzymanie w mocy przez Sąd I instancji wadliwych działań organów administracyjnych jest nieprawidłowe i narusza prawo" nie wykazał powoływanego powyżej istotnego wpływu na wynik sprawy.

Za bezzasadny należy również uznać zarzut naruszenia art. 33 pkt 6 u.p.e.a. poprzez niedoręczenie tytułu wykonawczego, skoro z akt sprawy wynika, iż skarżący zapoznał się z jego treścią i w ustawowym terminie zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, w tym odnoszące się w sposób bardzo szczegółowy do treści kwestionowanego tytułu wykonawczego.

Rozpatrując natomiast zarzut naruszenia art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 u.p.e.a. poprzez wydanie – w ocenie Strony – wadliwego tytułu wykonawczego, Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w tym zakresie w orzeczeniu Sądu I instancji. Kwestionowany tytuł wykonawczy spełnia bowiem wymogi formalne zawarte w art. 27 § 1 u.p.e.a., w tym zwłaszcza odnośnie wskazania podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku (wpisano ustawę z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz daty i numery trzech decyzji ostatecznych), podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej (wpisano art. 115 u.p.e.a.), rodzaju odsetek (zakreślono odsetki za zwłokę), nazwy banku i numeru rachunku dłużnika (nie wskazano z uwagi na brak wiedzy w tym zakresie) oraz ważności pieczęci komornika (pieczęć odpowiada wymogom ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych, Dz. U. nr 112, poz. 1319 ze zm.). W szczególności należy podkreślić, iż pełnomocnik strony skarżącej kwestionuje prawidłowość numerów decyzji i dat ich wydania nie wskazując jakie dane – w jego ocenie – powinny być wpisane w tym miejscu. Odnośnie natomiast prawidłowości pieczęci komornika zauważyć dodatkowo należy, iż budzi zdziwienie stanowisko autora skargi kasacyjnej o braku możliwości ustalenia w czyim imieniu działa ten urzędnik skoro na spornej pieczęci widnieje napis "z upoważnienia Prezydenta Miasta komornik Gminy W.", a ponadto figuruje ona bezpośrednio pod inną pieczęcią – "Prezydent Miasta W." (pozycja 96 tytułu wykonawczego).

Wobec wykazania, iż zarzuty skargi kasacyjnej są bezskuteczne, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.