Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1973/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 183, 184, 209, 210, 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 2, art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, 97 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 344 § 2
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary (spr.) sędzia NSA Jerzy Bujko sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 35/10 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 35/10, oddalił skargę M. S. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] września 2009 r., znak.: [...], orzekł o wymeldowaniu M. S. z pobytu stałego z lokalu przy ul. W. [...] w L.

W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że przedmiotowy lokal był własnością E. Z. W dniu 14 marca 2008 r. właściciel lokalu wystąpił o wymeldowanie M. S., gdyż nie zamieszkuje on w przedmiotowym lokalu. Prezydent w dniu [...] maja 2008 r. wydał decyzję o wymeldowaniu M. S., jednak decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy i przekazana do ponownego rozpatrzenia.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy przesłuchano E. Z., który stwierdził, iż w dacie zameldowania, tj. 1 grudnia 2006 r., M. S. nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, gdyż w tym czasie mieszkanie było w trakcie remontu. Dodał, iż pod koniec grudnia 2006 r. przewoził rzeczy M. S. z lokalu jego ojca w B. do lokalu, który wynajmował w W. Z tego co jest mu wiadomo M. S. był jeden raz w spornym lokalu w L.

Przesłuchany w dalszej kolejności świadek A. K. zeznał iż na zlecenie E. Z. remontował przedmiotowe mieszkanie w okresie od maja 2006r. do grudnia 2006 r. Po remoncie w lokalu tym bywał jeszcze do marca 2007 r. usuwając usterki. Świadek stwierdził, iż w czasie pobytu swoje matki – M. S. w L., M. S. na pewno nie zamieszkiwał w spornym lokalu. W grudniu 2006 r., a więc w dacie zameldowania, w powyższym lokalu trwał remont i nie było warunków do zamieszkiwania. Dodał, iż do chwili obecnej raz w tygodniu bywał w przedmiotowym lokalu i nigdy nikogo nie zastał.

W dniu 21 sierpnia 2008 r. do organu wpłynęło pismo M. S., która stwierdziła, iż osobiście dokonała zameldowania M. S. w spornym lokalu. W chwili zameldowania dysponowała aktem notarialnym i pełnomocnictwem, którego udzielił jej E. Z. Wyjaśniła, iż M.S. przybył do spornego lokalu przywożąc swoje rzeczy osobiste w dniu 29 listopada 2006 r. i od tego czasu zamieszkał tam, spędzał każdy czas wolny od nauki w tym ostatnią przerwę zimową w nauce. Ostatni raz w mieszkaniu spędził kilka dni, przed wypłynięciem w rejs. Również przesłuchany w charakterze świadka M. S. – ojciec M. S. zeznał, iż syn zamieszkuje w L. przy ul. W. [...].

M. S. w trakcie przesłuchania stwierdził, iż do przedmiotowego lokalu przyjechał już po przeprowadzce w połowie grudnia 2006 r. i w tym czasie w lokalu tym zamieszkał. Do S., gdzie wynajmował stancję, powrócił w styczniu 2007 r. Na początku października 2008 r. powrócił do kraju z kilkumiesięcznej praktyki morskiej w związku ze studiami na A. w G. Pomimo, że posiadał klucze do spornego mieszkania nie mógł do niego wejść z uwagi na wymieniony zamek w drzwiach wejściowych. W tej sytuacji nawiązał kontakt z właścicielem, ale nie mając dostępu do lokalu zmuszony był powrócić z ojcem do B. W dniu 7 października 2008 r. powrócił do L. i korzystając z usług firmy, która wstawiała drzwi wszedł do mieszkania. W powyższym lokalu zamieszkiwał do 15 października 2008 r. gdyż rozpoczynał się rok akademicki. Oświadczył, iż planuje spędzanie wolnych dni od nauki w L., gdyż w spornym lokalu ma swój pokój, w którym są jego rzeczy osobiste.

Świadkowie P. K. i R.K. zeznali, iż M. S. zamieszkuje w spornym lokalu i posiada w tym mieszkaniu swoje rzeczy osobiste. Natomiast I. B. zeznała m.in., iż w okresie od sierpnia do października 2007 r. M. S. był dwa razy w spornym mieszkaniu. Pobyty były jednodniowe. Od 15 grudnia 2006 r. do 30 stycznia 2007 r. miała bezpośredni nadzór nad mieszkaniem przy ul. W. [...] w L., gdyż w lokalu tym zamieszkiwała. Od maja 2007 r. w powyższym mieszkaniu nikt nie zamieszkiwał, zaś opiekę nad lokalem sprawowała jej matka. Według wiedzy świadka M. S. od października 2006 r. studiuje na A. w G. i tam mieszka w roku akademickim. Do marca 2007 r. dodatkowo wynajmował mieszkanie w W., gdzie spędzał czas wolny od nauki.

Postanowieniem z dnia 24 lutego 2009 r. Prezydent zawiesił z urzędu niniejsze postępowanie do czasu zakończenia postępowania w Sądzie Rejonowym w L. przeciwko E. Z. o przywrócenie utraconego posiadania. Pismem z dnia 3 sierpnia 2009 r. ww. Sąd poinformował organ, iż nie toczy się postępowanie z powództwa M. S. o przywrócenie utraconego posiadania przedmiotowego lokalu przeciwko E. Z. W dniu 26 sierpnia 2009 r. postępowanie o wymeldowanie podjęto z urzędu.

Pismem z 3 września 2009 r. E. Z. poinformował, że sporny lokal będący jego własnością wynajął studentom na dowód czego do akt sprawy dołączył mowę najmu. Z umowy najmu wynika, że przedmiotowy lokal od 5 listopada 2008 r. jest we władaniu osób wynajmujących. E. Z. poinformował również, że wszystkie rzeczy należące do rodziny S. zostały przewiezione do B. i zmagazynowane w wynajętym pomieszczeniu.

W ocenie Prezydenta w świetle zgromadzonego materiału dowodowego trudno uznać, że życie M. S. koncentrowało się w przedmiotowym lokalu. Nie budzi wątpliwości fakt, że bywał on w nim sporadycznie. Mógł mieć w tym lokalu swoje rzeczy osobiste zwłaszcza, że lokal w B., którego właścicielką była jego matka, został sprzedany. Niemniej jednak w świetle obowiązujących przepisów nie można bywania w lokalu utożsamiać z zamieszkiwaniem. W piśmie z 15 stycznia 2009r. M. S. stwierdził, iż tymczasowo zameldowany jest w G. w akademiku A., gdzie studiuje. Do L. nie przyjeżdża z braku dostępu do mieszkania. Zeznania świadków powołanych przez M. S., tj. P. K. i R. K. niczego nowego do sprawy nie wniosły. R.K. zamieszkuje w T. i sytuację zna wyłącznie z przekazu osób zainteresowanych.

Następnie organ wskazał, powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., dalej: ustawa) i charakter instytucji zameldowania, że utrzymywanie zameldowania osób, które nie zamieszkują, stanowi fikcję i jest sprzeczne z ww. ustawą.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. S. podniósł zarzuty błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zaniechanie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz podjęcia zawieszonego postępowania pomimo nieustąpienia przyczyn, które uzasadniały zawieszenie postępowania.

Wojewoda Lubelski decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2009 r. w uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że postępowanie przed organem I instancji wykazało, że M. S. nie zamieszkuje pod adresem zameldowania w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy co najmniej od sierpnia 2007 r. Organ podkreślił, że fakt ten potwierdza świadek A. K. wskazując, iż od połowy 2007 r. dysponuje kluczami do przedmiotowego lokalu i od tego czasu ani matka odwołującego się, ani on sam w tym lokalu nie zamieszkiwali. Od września 2008 r. odwołujący się nie ma już fizycznego dostępu do lokalu, ponieważ właściciel lokalu dokonał wymiany zamków w drzwiach wejściowych i zainstalował urządzenie alarmowe. Powyższy fakt zgodnie potwierdzają obie strony przedmiotowego postępowania. Aktualnie lokal, w którym jest zameldowany odwołujący się, co wynika z treści umowy najmu, jest wynajmowany osobom trzecim. Ponadto Wojewoda podniósł, że zarzut, jakoby odwołujący się nie opuścił przedmiotowego lokalu z własnej woli, nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba podlegająca wymeldowaniu we właściwym czasie nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających ochronę utraconego posiadania. Odwołujący się do dnia wydania decyzji o wymeldowaniu nie przedstawił natomiast dowodu, iż działania drugiej strony postępowania zostały uznane przez sąd za bezprawne. Zawieszone postępowanie podjęto w związku z pismem Sądu Rejonowego w L. z dnia 3 sierpnia 2009 r.

Organ II instancji podkreślił także, że utrzymywanie zameldowania osoby, która pod adresem zameldowania nie zamieszkuje, zaś swoje życie osobiste koncentruje w innym lokalu, prowadzi do fikcji meldunkowej i jest sprzeczne z przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Odwołujący się zgodnie z ciążącym na nim obowiązkiem meldunkowym, winien dokonać zameldowania w lokalu, w którym faktycznie zamieszkuje i w którym koncentruje swoje sprawy życiowe.

W skardze M. S. zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez nie podjęcie przez organ wszelkich czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. ustalenie, czy opuszczenie przedmiotowego lokalu przed odwołującego się miało charakter dobrowolny, art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez nie zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Sąd Rejonowy w L. sprawy z powództwa M. S. i M. S. o ochronę naruszonego posiadania oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne decyzji, które uniemożliwia właściwą kontrolę instancyjną zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że organy prawidłowo przyjęły, iż w przypadku skarżącego spełniona została przesłanka trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu z którego została wymeldowany. Zdaniem Sądu chociaż sporna jest kwestia, kiedy dokładnie skarżący przestał zamieszkiwać w spornym lokalu, to bez żadnych wątpliwości uznać należy, że od października 2008 r. nie ma on dostępu do tego lokalu, gdyż jego właściciel dokonał wymiany zamków w drzwiach wejściowych i zainstalował urządzenie alarmowe, co potwierdził sam skarżący. Nie ma zatem wątpliwości, że spełniona została przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu.

Odnośnie dobrowolności opuszczenia przedmiotowego lokalu Sąd wskazał, że w aktach sprawy znajduje się dokumentacja potwierdzająca, że skarżący składał w styczniu i w maju 2009 r. pozwy o ochronę naruszonego posiadania, zostały jednak one zwrócone przez Sąd Rejonowy w L. ze względu na nieusunięcie braków formalnych w wyznaczonym terminie. W skardze skarżący podaje kolejną sygnaturę sprawy o ochronę naruszonego posiadania, co wskazywałoby na ponowne wniesienie pozwu. Ustalenia te, zdaniem Sądu, nie mają jednak istotnego znaczenia dla sprawy - wniesienie przez skarżącego pozwu o ochronę naruszonego posiadania po upływie kilku miesięcy od pozbawienia możliwości korzystania z lokalu nie zmieni nie budzącego wątpliwości faktu, iż skarżący w dacie wydawania decyzji przez organ w lokalu nie przebywał, a zatem prawidłowo został z niego wymeldowany. Oczywiste jest z drugiej strony, że w sytuacji, gdy skarżący na skutek ewentualnego uwzględnienia jego powództwa odzyska posiadanie lokalu i faktycznie w nim zamieszka będzie miał nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek ponownie zameldować się w spornym lokalu.

Za bezzasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Powołując się na wyrok NSA z 8 grudnia 2008 r. (sygn. akt II OSK 1559/07) Sąd stwierdził, że nie ma żadnych podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie o wymeldowanie w sytuacji wniesienia powództwa o ochronę naruszonego posiadania przez osobę, której wymeldowanie ma dotyczyć. Sprawa o wymeldowanie rozstrzygana jest na podstawie ustaleń faktycznych dotyczących faktycznego zamieszkiwania danej osoby w spornym lokalu, a nie na podstawie rozstrzygnięcia sporu o prawa do tegoż lokalu. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 77 k.p.a. Sąd wskazał, że nie ma żadnych faktów, które nie zostały ustalone przez organ, a mogły wpłynąć na odmienne stanowisko w sprawie. Sąd nie dostrzegł też naruszenia przez organ art. 107 k.p.a.

Skargą kasacyjną M. S. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:

1) naruszenie przepisów postępowania, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez nieuwzględnienie - mimo zarzutów zawartych w skardze - naruszenia przez organy administracji obu instancji wskazanych w niej przepisów, a w szczególności:

- art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy oraz oparcie rozstrzygnięcia na nienależycie rozważonym i ocenionym materiale dowodowym a w szczególności: pisma z dnia 3.09.2009 r. E. Z., że sam wywiózł rzeczy skarżącego, co wskazuje na przymus a nie dobrowolność wyprowadzenia się skarżącego a więc uznania działań właściciela za bezprawne (k. 33 a.adm.) oraz przyznania przez E. Z. na rozprawie sądowej w dniu 27.05.2010 r. faktu toczenia się postępowania przed Sądem Rejonowym w L. o przywrócenie utraconego posiadania (k. 65 a.s.).

- art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. poprzez nie zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Sąd Rejonowy w L. sprawy z powództwa M. S. i M. S. o ochronę naruszonego posiadania i zakazu naruszeń oraz przyjęcie, że przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania nie istnieją.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w związku z art. 25 k.c. poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wymeldowania w sytuacji, gdy opuszczenie przedmiotowego lokalu mieszkalnego nie nosiło znamion dobrowolności, a zamiar zamieszkiwania przejawił skarżący wnosząc sprawę o przywrócenie utraconego posiadania.

Wskazując na powyższe na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W skardze kasacyjnej podniesiono, że w sprawie pominięto fakt, iż skarżący studiując w G. nie mógł ciągle przebywać w lokalu w którym był zameldowany i że został pozbawiony dostępu do lokalu przez właściciela E. Z., choć nie nosił się z zamiarem opuszczenia go na stałe. Utraciwszy dostęp do lokalu na skutek działań właściciela lokalu, skarżący wniósł do Sądu Rejonowego w L. pozew o przywrócenie utraconego posiadania. Nie dokonując powyższych ustaleń jak i ustalenia co do faktu pozostawienia rzeczy osobistych i rzeczy codziennego użytku oraz braku formalnej procedury eksmisyjnej w odniesieniu do skarżącego organy dopuściły się naruszenia podstawowej zasady postępowania administracyjnego, jaką jest zasada prawdy obiektywnej. W toku postępowania okoliczność, że M. S. opuścił dobrowolnie lokal, nie została wykazana. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie bezpodstawnie przyjął, że spełnione zostały przesłanki do wymeldowania skarżącego, czym naruszył przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności.

Skarżący podniósł ponadto, że nie można mówić o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w sytuacji, gdy skarżący opuścił lokal na skutek bezprawnych działań jego właściciela. Fakt pozostawienia rzeczy w lokalu wskazuje na zamiar powrotu skarżącego do lokalu po zakończeniu studiów. Niebagatelnie znaczenie dla wszelkich dalszych rozważań dotyczących wymeldowania skarżącego ma również, jego zdaniem, okoliczność, że po "opuszczeniu" lokalu złożył do Sądu Rejonowego w L. w ustawowym terminie pozew przeciwko E. Z. o przywrócenie utraconego posiadania. Sprawa ta jest w toku.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym E. Z. przedłożył odpis ugody zawartej przez niego w dniu 19 lutego 2011r. w B. z M. S. i M. S. dotyczącej m. in. niniejszej sprawy, w której strony uregulowały zawisłe pomiędzy nimi spory dotyczące lokalu przy ul. W. [...] w L.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Po pierwsze, nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez jego błędną wykładnię.

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej do Sądu administracyjnego decyzji - organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Konsekwencją takiego stanu prawnego jest uznanie, iż wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Zameldowanie i wymeldowanie są jedynie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Rację ma zatem Sąd pierwszej instancji, iż wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi ustanie pobytu w lokalu - nie przebywanie w lokalu. Zasadnie też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zwrócił uwagę na aspekty dotyczące oceny dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w świetle podejmowanych przez stronę środków prawnych w celu powrotu do lokalu.

Podkreślić należy, iż ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) - w wyniku którego z dniem 19 czerwca 2002 r. utracił moc art. 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954, z dnia 7 czerwca 1991r., sygn. akt SA/Wr 302/91, ONSA 1991/3-4/65, z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937, z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243).

Na wynik sprawy w przedmiocie wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego nie mają wpływu przyczyny, z powodu których dana osoba nie przebywa w miejscu zameldowania. Organy administracji publicznej mogą jedynie - przy ocenie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu - rozważać charakter i czas podjęcia środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do niego. Zamiar powrotu do przedmiotowego domu w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. Z chwilą ponownego zamieszkania w przedmiotowym lokalu powstanie możliwość powtórnego zameldowania się w nim. Jak bowiem stanowi przepis art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby.

Z powyższych względów Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie przypisać zarzutu naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez jego błędną wykładnię.

Chybiony jest także zarzut naruszenia przepisów postępowania , tj art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a przez nieuwzględnienie naruszenia przez organy administracji obu instancji przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy oraz oparcie rozstrzygnięcia na nienależycie rozważonym i ocenionym materiale dowodowym. Jak bowiem trafnie wskazał Sąd I instancji, zasadniczą przesłanką orzeczenia o wymeldowaniu był fakt niezamieszkiwania przez skarżącego w spornym lokalu co najmniej od października 2008 r. Fakt ten został przyznany przez samego skarżącego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zaakceptowana przez Sąd ocena prawna charakteru opuszczenia miejsca zameldowania przez skarżącego, wskazująca na jego dobrowolność, znajduje oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i jest zgodna z przedstawioną wyżej wykładnią przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżący powołuje się na wniesienie po raz kolejny pozwu o ochronę naruszonego posiadania, nie wykazuje jednak, aby czynność ta była skuteczna. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nieskorzystanie we właściwym czasie z tego środka prawnego świadczyć może - w zależności od okoliczności konkretnej sprawy - o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez daną osobę (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, Lex nr 78937, wyrok NSA z dnia 26 października 2006 r., II OSK 1244/05, niepubl.). Należy również wskazać, że dla oceny przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu istotny jest czas, w jakim powództwo posesoryjne zostało wytoczone. Jeżeli dana osoba - pomimo usunięcia jej z lokalu wbrew jej woli - przez długi okres czasu nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia jej posiadania tego lokalu, świadczyć to może o opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. Podkreślenia wymaga, iż ochrona posiadania jako stanu faktycznego jest krótkotrwała, gdyż roszczenie posesoryjne ograniczone jest terminem zawitym i wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili dokonania naruszeń (art. 344 § 2 k.c.).

Zasadne jest więc stanowisko Sądu, że w stanie faktycznym sprawy, wniesienie pozwu o ochronę naruszonego posiadania po upływie kilku miesięcy od pozbawienia możliwości z korzystania z lokalu nie zmienia faktu, iż skarżący w dacie wydawania decyzji przez organ w lokalu nie przebywał od ponad roku, a zatem prawidłowo został z niego wymeldowany. Prawidłowo też podkreślono w zaskarżonym wyroku, że w sytuacji, gdyby skarżący na skutek ewentualnego uwzględnienia jego powództwa odzyskał posiadanie lokalu i faktycznie w nim zamieszkał z zamiarem stałego pobytu zaistniałaby przesłanka do zameldowania. Jak bowiem wskazano wyżej, istotą i funkcją ewidencji ludności jest stworzenie urzędowego rejestru dokumentującego faktyczne miejsce przebywania obywateli. Zameldowanie i wymeldowanie są jedynie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu).

Nie znajduje uzasadnienia również zarzut naruszenia przepisu art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. W ocenie skarżącego postępowanie o wymeldowanie powinno być zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy z powództwa o ochronę naruszonego posiadania. Stanowisko to nie jest trafne, a sam problem prawny był już wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 12 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 1181/10 wskazano, że rozstrzygnięcie przez sąd cywilny sprawy o przywrócenie posiadania lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie administracyjnej o wymeldowanie. Fakt wytoczenia przez osobę, w stosunku do której toczy się postępowanie o wymeldowanie z pobytu stałego powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania ma znaczenie w postępowaniu meldunkowym, nie jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., lecz jako element stanu faktycznego, który organ administracji ma obowiązek wziąć pod uwagę, oceniając zaistnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Pogląd taki był już wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 listopada 2008 r., II OSK 1426/07, wyrok z dnia 1 marca 2011 r., II OSK 2209/10) i pogląd ten Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela.

Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny z powodu braku usprawiedliwionych podstaw oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.