Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 468/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2013-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 96 ust. 2 pkt 6,
journal: Dz.U. 2010 nr 79 poz 523
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu z dnia 23 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza Służby Więziennej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Zakładu Karnego w [...], działając na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. nr 79, poz. 523, z późn. zm.) zwanej dalej ustawą, decyzją personalną nr [...], z dnia 14 sierpnia 2013 r., zwolnił [...] G. B. ze służby z dniem 31 sierpnia 2013r. Organ stwierdził, że zwolnienie następuje z powodu nieobecności w służbie spowodowanej chorobą trwającą nieprzerwanie przez okres 12 miesięcy. G. B. rozpoczął leczenie od dnia 8 lipca 2012 r. i nie pełni służby z powodu choroby, trwającej nieprzerwanie do dnia wydania decyzji.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł G. B. Uznał tę decyzję za krzywdzącą i naruszającą prawo. Wskazał, że w dniu 17 maja 2013 r. zakończył leczenie a dnia 20 maja 2013 r. stawił się do służby, jednak został skierowany na badania lekarskie w dniu 20 i 21 maja 2013 r., ale od dnia 22 maja 2013 r. przebywa nadal na zwolnieniu lekarskim.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Opolu po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 23 września 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż z dniem 1 marca 2012 r. G. B. został przyjęty na okres służby przygotowawczej, a następnie mianowany na stanowisko [...] w Zakładzie Karnym w [...]. Na zajmowanym stanowisku pełnił służbę w systemie zmianowym. W okresie od 8 lipca 2012 r. do 17 maja 2013 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. W dniach 18-19 maja 2013 r. (sobota, niedziela) nie rozpisano w książce rozkładu służby funkcjonariuszy [...] – G. B., ze względu na brak badań kontrolnych, wymaganych i wykonywanych po 30 dniach absencji chorobowej funkcjonariusza oraz brak aktualnych badań okresowych, których ważność upłynęła 1 marca 2013 r. W dniu 20 maja 2013 r. (poniedziałek) skarżący stawił się do jednostki i został skierowany do lekarza medycyny pracy w OISW w [...]. Ze względu na brak dokumentacji potwierdzającej zakończenie leczenia, ponownie w dniu 21 maja 2013 r. skierowano go do lekarza medycyny pracy w OISW w [...]. Lekarz medycyny pracy nie zakwalifikował funkcjonariusza jako zdolnego do pełnienia służby i wystawił mu zaświadczenie o konieczności skierowania na komisję lekarską MSW, celem ustalenia zdolności do służby. G. B. nie dostarczył przełożonemu zaświadczenia od lekarza medycyny pracy, ani też nie poinformował przełożonego o treści tego zaświadczenia, tj. konieczności skierowania na komisję lekarską MSW. Przedłożył natomiast kolejne zwolnienie lekarskie o niezdolności do służby od dnia 22 maja 2013 r. Organ zasygnalizował także, że w dniu 24 maja 2013 r. telefonicznie powiadomiono funkcjonariusza, aby stawił się w jednostce macierzystej w dniu 29 maja 2013 r. (po zakończeniu absencji chorobowej), po skierowanie na komisję lekarską. W wyznaczonym dniu nie stawił się do jednostki, lecz wpłynęło jego kolejne zwolnienie lekarskie na okres od 29 maja 2013 r. do 16 czerwca 2013 r. Po tej dacie wpływały następne zwolnienia lekarskie na okresy: od 11 czerwca do 1 lipca, od 2 do 30 lipca i od 31 lipca do 25 września 2013 r. Organ stwierdził, że w tej sprawie występuje nieobecność funkcjonariusza w służbie spowodowana chorobą, trwającą nieprzerwanie przez okres przekraczający 12 miesięcy. Wyjaśnił, że na zasadzie art. 96 ust. 2 pkt 6 i art. 117 ustawy w związku z art. 229 § 2 i 4 Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 2010 r. w sprawie stosowania do funkcjonariuszy Służby Więziennej przepisów Kodeksu pracy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. nr 145, poz. 979), można zwolnić funkcjonariusza ze służby. W przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni spowodowanej chorobą, funkcjonariusz bezwzględnie podlega kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia jego zdolności do wykonywania służby na dotychczasowym stanowisku, a pracodawca nie może dopuścić do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do służby na określonym stanowisku. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, iż przez obecność w służbie należy rozumieć stawienie się do służby w stanie zdrowotnym umożliwiającym jej pełnienie, a więc przystąpienie do wykonywania obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym. Samo stawienie się do jednostki po zakończonej absencji chorobowej trwającej ponad 30 dni, bez uzyskania wymaganego przepisami bhp zaświadczenia lekarskiego o zdolności zdrowotnej do wykonywania służby nie może być uznane za "obecność w służbie", zwłaszcza że funkcjonariusz skierowany przez przełożonego na badania lekarskie nie ukończył tych badań, nie stawił się na komisję lekarską, natomiast przedłożył kolejne zwolnienia lekarskie na okres od 22 maja 2013 r. do 25 września 2013 r. Wprawdzie na okres 4 dni, tj. od 18 do 21 maja 2013 r. funkcjonariusz nie przedłożył zwolnienia lekarskiego, ale nie przedłożył też zaświadczenia lekarskiego o zdolności do służby, ani nie zakończył badań bhp, na które skierował go przełożony w dniach 20 i 21 maja 2013 r., jedynie dostarczył kolejne zwolnienia lekarskie na okres od 22 maja 2013 r. Zdaniem organu, w tym stanie faktycznym, w dniu 8 lipca 2013 r. spełniła się przesłanka z art. 96 ust. 2 pkt 6 ustawy, umożliwiająca przełożonemu zwolnienie G. B. ze służby, co nastąpiło z dniem 31 sierpnia 2013 r.

Powyższą decyzję zaskarżył G. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wnosząc o jej uchylenie, zarzucając "niewłaściwe interpretowanie przepisów". Stwierdził, że decyzja jest niezgodna ze stanem faktycznym. W dniu 20 i 21 maja 2013 r. przebywał na delegacji służbowej w celu przeprowadzenia badań okresowych i kontrolnych. Był w kontakcie z Działem Kadr Zakładu Karnego w [...], a o powrocie do służby poinformował telefonicznie w dniu 15 maja 2013 r. Z kolei, w dniu 21 maja 2013 r., po wizycie w ZOZ Medycyny Pracy SW w [...], poinformował o nie zakwalifikowaniu go, jako zdolnego do pełnienia służby. Informując [...] R. P. o rozpoczęciu nowego leczenia od 22 maja 2013 r., nie podał "okresu zakończenia leczenia" z uwagi na długi okres oczekiwania na badania specjalistyczne i wizyty kontrolne. Dodał, że nie miał informacji z Zakładu, aby stawić się do jednostki w dniu 29 maja 2013 r. Przyznał natomiast, że w okresie od dnia 8 lipca 2012 r. do dnia 8 lipca 2013 r. nie pełnił służby. Natomiast uznał, że w okresie 18 - 19 maja 2013 r. (sobota, niedziela) i 20 - 21 maja 2013 r. (delegacja służbowa na badania) nie był obecny w służbie, ale ta 4 dniowa nieobecność nie była spowodowana chorobą, lecz innymi czynnikami, a więc w dniu wydania decyzji nie spełniał warunku z art. 96 ust. 2 pkt 6 ustawy. Uznał zwolnienie go ze Służby Więziennej jako bezprawne, ponieważ nieobecność w służbie spowodowana chorobą została przerwana. Skarżący podniósł również, że nie został poinformowany o planowanym zwolnieniu go ze Służby. Tym samym Zakład nie dał mu szansy przygotować się finansowo i psychicznie do takiego zdarzenia. Nie został też poinformowany o sposobie postępowania w przypadku zwolnienia ze Służby, a skarżona decyzja nie daje mu szansy na dokończenie leczenia. Dodał, że według zasad etyki już w kwietniu 2013r. należało go pisemnie powiadomić o zamiarach zwolnienia, a wówczas miałby czas na przygotowanie się do nowego życia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Opolu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości motywy rozstrzygnięcia zwarte w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późń. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późń. zm.) zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku zaś, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu (art.151 P.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd w tym zakresie, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu z dnia 23 września 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję personalną Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia 14 sierpnia 2013 r. w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Służbie Więziennej, z dniem 31 sierpnia 2013 r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 96 ust. 2 pkt 6 cytowanej wyżej ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, nadal zwanej ustawą. Zgodnie z tym przepisem funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku nieobecności w służbie spowodowanej chorobą, trwającej nieprzerwanie przez okres 12 miesięcy. Podstawowym zagadnieniem stało się więc dla Sądu ustalenie, czy w tej sprawie wystąpiła ww. przesłanka z art. 96 ust. 2 pkt 6 ustawy.

W pierwszej kolejności odnotować należy, że G. B. zajmował stanowisko [...] w Zakładzie Karnym w [...] i pełnił służbę w systemie zmianowym. Od razu stwierdzić trzeba, iż bezsporną okolicznością jest fakt, że skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim nieprzerwanie od dnia 8 lipca 2012 r. do dnia 17 maja 2013 r. oraz od dnia 22 maja 2013 r. do dnia 25 września 2013 r. Skarżący przyznaje również, że nie pełnił służby, bowiem przebywał na zwolnieniu lekarskim. Istotne zatem staje się w tej sprawie rozstrzygnięcie, czy stawienie się skarżącego w dniu 20 maja 2013 r. (poniedziałek) do jednostki macierzystej i skierowanie go przez przełożonego - w tym samym dniu oraz w następnym dniu, tj. 21 maja 2013 r. (wtorek) - do lekarza medycy pracy, przerwało wskazany w powołanym przepisie okres nieobecności w służbie spowodowanej chorobą.

Z lektury akt wynika, że w dniach 18-19 maja 2013 r. (sobota, niedziela) skarżący nie był ujęty w książce rozkładu służby funkcjonariuszy [...], nie mógł pełnić służby. Nie został dopuszczony do jej pełnienia również w dniu 20-21 maja 2013 r. z uwagi na nieprzedstawienie zaświadczenia potwierdzającego zdolność do służby po długotrwałym leczeniu. W tych dniach, tj. 20-21 maja skarżący został skierowany na obowiązkowe badania kontrolne wykonywane po 30 dniach absencji chorobowej funkcjonariusza. Skarżący nie posiadał ponadto aktualnych badań okresowych - wygasły one z dniem 1 marca 2013 r. Skarżącemu nie zostały w tych spornych dniach przydzielone do realizacji żadne czynności służbowe. Przełożony nie dopuścił skarżącego do służby, przeciwnie, w dniu 20 i 21 maja 2013 r. funkcjonariusz otrzymał polecenie i skierowanie na przeprowadzenie badań kontrolnych po długotrwałym zwolnieniu lekarskim. Skarżący stawiając się ww. dniach w jednostce, nie przedłożył wymaganego zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego odzyskanie zdolności do służby, ponieważ nie uzyskał takiego zaświadczenia, a od dnia 22 maja 2013 r. do 25 września 2013 r. nadal przebywał na chorobowym. W tym stanie faktycznym, w okresie od 8 lipca 2012 r. do 25 września 2013 r. skarżący był nieprzerwanie niezdolny do pełnienia służby z powodu choroby. W spornym okresie 4 dni, tj. od 18-21 maja 2013 r. skarżący nie pełnił służby, nie przedłożył zaświadczenia lekarskiego o zdolności do służby, nie zakończył też badań, na które został skierowany. Słusznie organ podkreślił, że przebywanie funkcjonariusza na długotrwałym zwolnieniu obligowało przełożonego do skierowania skarżącego na badania lekarskie do lekarza medycyny pracy - art. 117 ustawy w zw. z art. 229 § 2 i 4 K.p. oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 2010 r. w sprawie stosowania do funkcjonariuszy Służby Więziennej przepisów Kodeksu pracy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. nr 145, poz. 979). W myśl art. 229 § 2 K.p., w przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą, pracownik podlega kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku (art. 229 § 4 K.p.). Bezsprzecznie, skarżący nie uzyskał zaświadczenia potwierdzającego zdolność do pełnienia służby na zajmowanym przez niego stanowisku pracy, czyli nie uzyskał i nie przedłożył stosownego zaświadczenia, że ustała przyczyna zaprzestania służby z powodu choroby, ale przedstawił kolejne zwolnienie lekarskie od dnia 22 maja 2013 r. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, bieg terminu, o którym mowa w art. 96 ust. 2 pkt 6 ustawy, nie został przerwany. Przerwanie biegu okresu wskazanego w art. 96 ust. 2 pkt 6 ustawy może nastąpić w przypadku ustalenia zdolności funkcjonariusza Służby Więziennej do pełnienia służby. Przepis ten odnosi się do stanu zdrowia (choroby) funkcjonariusza, a nie do samego faktu przedłożenia zwolnienia lekarskiego. Samo stawienie się w jednostce funkcjonariusza po długotrwałym chorobowym - i skierowanie go przez przełożonego na obligatoryjne badanie do lekarza medycyny pracy - w sytuacji gdy brak jest zaświadczenia lekarskiego o ustaniu przyczyny zaprzestania służby z powodu choroby, nie stanowi podstawy przerwania biegu okresu, o którym mowa w art. 96 ust. 2 pkt 6 ustawy.

Zgodzić trzeba się również ze stanowiskiem organu w tej sprawie, iż przez obecność w służbie należy rozumieć stawienie się do służby w stanie zdrowotnym umożliwiającym jej pełnienie, a więc przystąpienie do wykonywania obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym. Podobnie, samo tylko stawienie się do jednostki macierzystej po zakończeniu absencji chorobowej trwającej powyżej 30 dni, bez uzyskania wymaganego przepisami bhp zaświadczenia lekarskiego o zdolności zdrowotnej do wykonywania służby nie może być uznane za "obecność w służbie." Nie stanowi obecności w służbie tylko stawienie się funkcjonariusza w jednostce (po dłuższym chorobowym) i otrzymanie skierowania na przeprowadzenie badań, czyli otrzymania polecenia od przełożonego celem udania się na badania do lekarza medycyny pracy. Skierowanie funkcjonariusza na badania - w ramach tzw. delegacji - nie świadczy, że funkcjonariusz został dopuszczony do służby po okresie długotrwałego zwolnienia chorobowego. Skarżący realizując polecenie skierowania do lekarza medycyny pracy wprawdzie odbył podróż służbową, ale w związku z chorobą związaną z niemożliwością podjęcia zajęć służbowych. W tym miejscu odnotować przyjdzie, iż w tej materii zbieżne jest orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjmujące m.in., że samo podpisanie listy obecności nie świadczy o podjęciu służby (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 183/09, LEX nr 509883), podobnie - że "zajęcie służbowe" to nie stawienie się na badania lekarskie (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1099/10, LEX nr 755060).

Wobec powyższe uznać należy, iż w przypadku skarżącego spełniona została przesłanka z art. 96 ust. 2 pkt 6 ustawy. Sam fakt stawienia się w jednostce macierzystej po dłuższym chorobowym i udania się w ramach polecenia przełożonego do lekarza medycyny pracy na badania, z uwagi na brak obligatoryjnego zaświadczenia lekarskiego o ustaniu przyczyny zaprzestania służby z powodu choroby, nie stanowi podstawy przerwania biegu okresu 12 miesięcy, o którym mowa w art. 96 ust. 2 pkt 6 ustawy. Stąd zarzut skargi w tej kwestii okazał się bezzasadny.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej w skardze kwestii braku poinformowania skarżącego (już w kwietniu 2013 r.) o zamiarze zwolnienia ze Służby, stwierdzić trzeba, że żaden przepis nie obligował organ do takiego zachowania, zatem zarzut ten jest chybiony.

Zwrócić należało też uwagę, że użycie w przepisie art. 96 ust. 2 ustawy zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie funkcjonariusza Służby Więziennej w oparciu o tę podstawę prawną ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. Zatem organ dysponuje możliwością wyboru skutku prawnego wynikającego z zastosowania tego przepisu. Możliwość skorzystania przez organ z regulacji art. 96 ust. 2 ustawy nie oznacza jednak dowolności. Dlatego decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu powinny uwzględniać wymogi przewidziane w art. 7 K.p.a. Oceniając zgodność zaskarżonej decyzji z art. 7 K.p.a., Sąd nie dopatrzył się, aby w toku postępowania w sposób niewystarczający zebrano materiał dowodowy, czy też niedokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności. Wręcz przeciwnie, prowadząc postępowanie w tej sprawie organ orzekający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., bowiem w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu tego materiału, dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanki warunkującej zastosowanie przepisu art. 96 ust. 2 pkt 6 ustawy. Również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono w sposób analityczny ustalenia faktyczne i motywy, które legły u podstaw podjęcia rozstrzygnięcia oraz prawidłowo też zinterpretowano zastosowany w tej sprawie przepis. Powyższe okoliczności nie dawały, w ocenie Sądu, podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa, w tym przekroczenia granic uznania administracyjnego.

Wobec wyżej stwierdzonych okoliczności faktycznych i prawnych, skargę G. B. należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.