Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 312/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, asesor WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant Joanna Dziedzic, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2004 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [..] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia przedsiębiorstwa na własność Państwa uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...]


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 312/04

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej, działając na podstawie art. 127 § 3 kpa, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2003r., mocą której na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 157 § 1 i 2 k.p.a. nie stwierdził nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948r. w sprawie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa "[...]. K. W. - L. "[...]"

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że podstawą prawną orzeczenia Nr "[...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia "[...] lutego 1948r. był art. 3 ust. 1 lit B i ust. 5 oraz 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.). W toku postępowania organ ustalił, że zdolność zatrudnienia w przedmiotowym przedsiębiorstwie wynosiła w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej ponad 50 pracowników.

W uzasadnieniu wskazano także, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej przejęciu na własność Państwa podlegały całe przedsiębiorstwa wraz z majątkiem w najszerszym tego słowa znaczeniu, choćby do obiektów tych służyły jakieś prawa osobom trzecim.

Wskazano także, że znajdujący się na terenie fabryki dom mieszkalny nie był odrębnym przedmiotem własności i stanowił część składową gruntu, na którym był posadowiony.

W ocenie organu administracji materiał dowodowy sprawy wskazuje, że cały teren znacjonalizowanego przedsiębiorstwa stanowił zorganizowaną całość gospodarstwa. W związku z powyższym w ocenie organu administracji bezpodstawne są twierdzenia wnioskodawcy, iż w sposób nieprawidłowy zaliczono budynek mieszkalny oraz "ogród za kanałem" do składników przedsiębiorstwa.

Skargę na powyższą decyzję wniósł T. K. (następca prawny byłego właściciela znacjonalizowanego przedsiębiorstwa) kwestionując ustalenia dokonane przez organ administracji, podnosząc, że domaga się zwrotu placów i budynków, które stanowiły własność K. W., a które zostały upaństwowione.

Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 72, poz. 394) nacjonalizacja i przedsiębiorstwa polegała na przejęciu jego majątku nieruchomego i ruchomego wraz z wszelkimi prawami, jak prawo do licencji, znaków użytkowych, znaków towarowych itp. Na podstawie wymienionego przepisu nacjonalizacji podlegało całe mienie przedsiębiorstwa i przysługujące mu prawa niemajątkowe. Z przepisu tego nie wynikało jednak uprawnienie do przejęcia całego majątku właściciela nacjonalizowanego przedsiębiorstwa, ale wyłącznie takiego, który należał do przedsiębiorstwa podlegającego przejęciu na podstawie art. 2 lub 3 tej ustawy. Przejęcie określonych składników majątkowych wymagało ustalenia, że stanowią one majątek przedsiębiorstwa.

Kwestionowane orzeczenie nr "[...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia "[...] lutego 1948r. ogólnikowo jedynie stwierdza, iż na własność Państwa przejęte zostaje przedsiębiorstwo ""[...]. K. W.- L., "[...]" bez analizy charakteru składników majątkowych przedsiębiorstwa. Z protokółu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa sporządzonego dnia 30 kwietnia 1948r. wynika, że do składników przejmowanego przedsiębiorstwa zaliczono także dom mieszkalny I piętrowy i ogród.

Nie wymieniono żadnych ustaleń, które spowodowały, że za integralną część przedsiębiorstwa przyjęto budynek mieszkalny i ogród. Materiał dowodowy sprawy wskazuje, iż przedsiębiorstwo przed jego nacjonalizacją nie miało osobowości prawnej i w związku z tym na rzecz przedsiębiorstwa nie był uregulowany tytuł prawny nieruchomości, na której znajdowały się budynki fabryczne. Z materiału dowodowego sprawy wynika nadto, że dla terenu, na którym znajdowały się zabudowania fabryczne, jak i dla terenu, na którym znajdował się budynek mieszkalny, prowadzona była wspólna księga wieczysta i grunty te wraz z zabudowaniami w sensie prawnym były jedną nieruchomością, stanowiącą własność K. W.. Materiał dowodowy sprawy nie zawiera danych wskazujących, iż obiekt ten stanowił odrębną od gruntu własność i w związku z tym należy przyjąć, iż był on własnością osoby wpisanej w księdze wieczystej jako właściciel.

Zapis w protokole zdawczo-odbiorczym jednoznacznie wskazuje, że budynek ten miał charakter mieszkalny nie przemysłowy, stąd zaliczenie go do składników majątkowych nacjonalizowanego przedsiębiorstwa wymaga ujawnienia dowodów wskazujących, iż istotnie mimo swego charakteru stanowił on składnik majątkowy przedsiębiorstwa w tym, że był użytkowany na cele związane z działalnością tego zakładu.

W przeprowadzonym przez Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej postępowaniu nadzorczym, nie wskazano żadnych okoliczności, na których zostało oparte ustalenie, iż budynek mieszkalny oraz ogród stanowiły składniki majątkowe przejętego przedsiębiorstwa, a nie odrębną od niego część, która służyła zaspokojeniu osobistych potrzeb właściciela przedsiębiorstwa i jego rodziny.

Nacjonalizacji podlegał wyłącznie majątek należący do przejmowanego z mocy prawa przedsiębiorstwa, a nie cały majątek właściciela zakładu. Stąd istniała w postępowaniu nacjonalizacyjnym konieczność wykazania, że dany obiekt stanowi składnik majątkowy zakładu, a było to szczególnie istotne w tym przypadku, gdy przeznaczenie danego obiektu nie wiązało się bezpośrednio z działalnością gospodarczą przedsiębiorstwa. W takich przypadkach niezbędne było wykazanie stosownymi dowodami, iż obiekt taki stanowi składnik majątkowy zakładu. Niedopuszczalnym natomiast było dokonywanie takich ustaleń tylko w powołaniu się na domniemanie faktyczne. W rozpoznanej sprawie organ administracji z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa nie dokonał oceny legalności orzeczenia nr "[...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia "[...] lutego 1949r. W szczególności organ administracji prowadząc postępowanie nadzorcze nie rozważył, iż orzeczenie to nie zawiera żadnych ustaleń wskazujących, na jakich dowodach i przesłankach przyjęte zostało, iż budynek mieszkalny oraz ogród stanowił majątek przedsiębiorstwa, a tylko pozytywne wykazanie, iż dany obiekt stanowi składnik majątkowy przejmowanego zakładu, mógł w świetle art. 6 ustawy z 3 stycznia 1946 r. stanowić podstawę do przejęcia tego mienia.

Nie dokonując oceny legalności w tym zakresie przedmiotowego orzeczenia, organ administracji dowolnie, bez poparcia konkretnymi dowodami dokonał własnych ustaleń uznając, iż sporny obiekt mieszkalny oraz ogród były składnikami znacjonalizowanego przedsiębiorstwa.

Ujawnione wady w przeprowadzeniu postępowania nadzorczego powodują uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji jej poprzedzającej.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.