Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 14/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 69, art. 65, art. 66
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o adwokaturze.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2008 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] na podstawie art. 69 ust. 2 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 2 i art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zmianami) w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06 (Dz. U. Nr 75, poz. 529) sprzeciwił się wpisowi S. K. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W., dokonanego uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] września 2007 r.

Powyższa decyzja Ministra Sprawiedliwości zapadła w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

Do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. S. K. (dalej skarżący) złożył wniosek o wpis na listę adwokatów na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze. Okręgowa Rada Adwokacka uchwałą z dnia [...] września 2007 r. postanowiła wpisać skarżącego na listę adwokatów tej Izby. W uzasadnieniu stwierdziła, że skarżący złożył egzamin sędziowski w marcu i kwietniu 2007 r. i jest zatrudniony na stanowisku samodzielnego asystenta radcy prawnego.

W stosunku do powyższej uchwały, Minister Sprawiedliwości skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i wniósł sprzeciw.

W decyzji z dnia [...] października 2007 r. Minister Sprawiedliwości powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06 (Dz. U. Nr 75, poz. 529), w którym to wyroku Trybunał orzekł, że art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r.- Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit. a) ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 z późn. zm.), jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Organ pokreślił, że w uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że może wzbudzać wątpliwości dopuszczenie do zawodu adwokata osób z odbytą aplikacją i zdanym egzaminem sędziowskim, przede wszystkim ze względu na istotną odmienność zakresu przedmiotowego kształcenia oraz zróżnicowanie profilu powinności zawodowych odpowiednio: adwokata i sędziego. Ponadto Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię należytego wykonywania zawodu, biorąc pod uwagę między innymi czas trwania aplikacji oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem zawodu prawniczego. Organ przywołał również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1550/06, w którym sąd ten wskazał, że przedmiotem oceny kandydata w zakresie wpisu powinien być między innymi praktyczny kontakt osoby z wykonywaniem danego zawodu prawniczego. Przez pojęcie to rozumie się faktyczne wykonywanie czynności zawodowych.

Biorąc pod uwagę powyższe, Minister Sprawiedliwości podkreślił, że skarżący w dniach [...] marca 2007 r. oraz [...] kwietnia 2007 r. zdał egzamin sędziowski. Uprzednio od [...] września 2004 r. do [...] stycznia 2005 r. był zatrudniony na stanowisku asystenta radcy prawnego. Po tym okresie skarżący wykonywał zlecone mu czynności na podstawie umowy stałego zlecenia, które były tożsame z wykonywanymi w ramach stosunku pracy w okresie zatrudnienia na stanowisku asystenta radcy prawnego. Powyższe czynności skarżący wykonywał do dnia wydania decyzji Ministra Sprawiedliwości. W ramach powierzonych czynności skarżący przygotowywał między innymi pisma procesowe w sprawach sądowych oraz pisma w sprawach administracyjnych, opinie prawne, ustalał stan prawny majątku dłużników oraz zapoznawał się z aktami spraw sądowych i administracyjnych. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie organu, skarżący nie miał odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym, która podlega ocenie w odniesieniu do okresu po zdaniu w kwietniu 2007 r. egzaminu sędziowskiego.

Na powyższą decyzję strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. W skardze zarzuciła naruszenie:

1) art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze, w związku z art. 65 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez wadliwą wykładnię tych przepisów i błędne przyjęcie, że w aktualnym stanie prawnym powstałym na skutek opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. K 6/06 na listę adwokatów nie może być wpisana osoba, która zdała egzamin sędziowski, legitymuje się praktyką w zawodzie prawniczym zdobywaną podczas aplikacji sędziowskiej oraz po jej zakończeniu i daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata;

2) art. 65 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez brak zastosowania tych przepisów, co było konieczne przy wykazaniu w uzasadnieniu uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w W., iż przebieg kariery zawodowej skarżącego i posiadane przez niego kwalifikacje dają rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata;

3) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, która zakazuje interpretowania przepisów (w razie wątpliwości) na niekorzyść obywatela, nakazując rozstrzygać wątpliwości na korzyść obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny.

W uzasadnieniu swojej skargi skarżący wskazał na jego 3,5-letnią praktykę zawodową polegająca na pracy w kancelarii radcy prawnego połączoną z wiedzą teoretyczną i praktyczną zdobywaną podczas aplikacji sądowej. Powyższa okoliczność, w ocenie skarżącego, pozwala stwierdzić, iż daje on rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Świadczy o tym uchwała samorządu adwokackiego, w której stwierdzono, że daje on rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata, to jest posiada cechy charakteru pozwalające wykonywać zawód adwokata, ale także jego dotychczasowa praktyka daje gwarancję, iż poradzi sobie przy świadczeniu pomocy prawnej.

W ocenie skarżącego, nie znajduje podstaw twierdzenie Ministra Sprawiedliwości wskazujące, iż praktyka zawodowa powinna dotyczyć okresu po zdaniu egzaminu sędziowskiego. Organ nie uzasadnił swojego stanowiska w tej sprawie i poprzestał jedynie na przywołaniu ww. wyroku Trybunał Konstytucyjnego. Skarżący wskazał, iż ww. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego określiło, że samorząd adwokacki powinien badać czy osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów może się wykazać stażem i doświadczeniem zawodowym profilującym umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Nie wskazuje on natomiast, że praktyka taka ma być wykonywana po egzaminie sędziowskim. Okoliczności tej nie kwestionuje również samorząd adwokacki, który dopuszcza do wykonywania zawodu adwokata osoby, które zdały inny egzamin niż adwokacki byle osoby te mogły wykazać się odpowiednią praktyką gwarantującą, iż daje ona rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W ocenie skarżącego, w przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny nałożył na samorząd adwokacki obowiązek badanie tego czy osoba daje takową rękojmię czy też nie. W jego ocenie, miało to zapobiec wyeliminowaniu wpisywania osób, które zdały inny egzamin niż adwokacki, a nie legitymują się odpowiednią praktyką lub zdały ten egzamin przed wielu laty. Przyjęcie natomiast stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości, byłoby równoznaczne z zamknięciem dostępu do wykonywania zawodu adwokata dla prawników ze zdanym innym egzaminem niż adwokacki, a więc nastąpiłoby faktyczne zaostrzenie stanu prawnego w stosunku do istniejącego przed nowelizacją.

Ponadto, w ocenie skarżącego organ naruszył swym działaniem art. 8 k.p.a., bowiem mimo wątpliwości interpretacyjnych rozstrzygnięcie nastąpiło na niekorzyść obywatela. Istotną wątpliwością w sprawie niniejszej jest odmienna interpretacja art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze, zaprezentowana przez Okręgową Radę Adwokacką i Ministra Sprawiedliwości w sprawie niniejszej. Tym samym, w ocenie skarżącego, dowolna, dostosowana w zasadzie do potrzeb Ministra Sprawiedliwości interpretacja art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze naruszyła zasadę określoną w art. 8 k.p.a.

Zdaniem skarżącego, organ administracyjny wydając decyzję uznaniową zobowiązany jest do przestrzegania konstytucyjnej zasady równości, która w jednym z aspektów polega na tym, iż organ administracji jest ograniczony wydanymi przez siebie decyzjami w innych sprawach indywidualnych i rozstrzygając w kolejnej sprawie podobnej do spraw wcześniejszych, nie może rozstrzygnąć jej w sposób odmienny od spraw wcześniejszych. W ocenie skarżącego, osoby będące w identycznych lub podobnych sytuacjach - po aplikacji sądowej, które zdawały egzamin sędziowski na przełomie września i października 2006 r., w miesiącach kwiecień/maj 2007 r. uzyskały wpis na listę adwokatów. W odniesieniu do tych osób, Minister Sprawiedliwości nie wniósł sprzeciwu mimo, iż praktyka tych osób po egzaminie sędziowskim wynosiła około 6-7 miesięcy. W chwili wydawania przez Ministra Sprawiedliwości zaskarżonej decyzji skarżący legitymował się podobnym okresem praktyki wykonywanej po egzaminie sędziowskim nie licząc ponad 3-letniej praktyki odbytej w czasie odbywania aplikacji.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości stanął na stanowisku, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Wskazał, że jest on obowiązany do badania wszelkich przesłanek ustawowych, które stanowiły podstawę podjęcia uchwały przez samorząd zawodowy.

Jednocześnie organ, podobnie jak w zaskarżonej decyzji, dla uzasadnienia swojego stanowiska w sprawie wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., z którego wynika, iż przesłankę odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym należy traktować jako element rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Orzeczenie to wskazuje również, że praca jaką wykonywał skarżący w czasie trwania aplikacji (nawet w Kancelarii Radcy Prawnego) nie należy traktować jako przygotowanie do zawodu prawnego. Dopiero okresy zatrudniania po zdanym egzaminie zawodowym mogą być uznawane jako zdobywanie doświadczenia zawodowego. W niniejszej sprawie, nie mogło być również mowy, w ocenie organu, o naruszeniu zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, gdyż Minister Sprawiedliwości został zobowiązany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego do prawidłowego zastosowania obowiązujących przepisów.

Ponadto organ zwrócił uwagę, że uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w W. zapadła w dniu [...] września 2007 r., to jest po podjęciu przez Trybunał Konstytucyjny przedmiotowego wyroku. Zatem w dacie podejmowania wskazanej uchwały o wpisie skarżącego, art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze utracił moc obowiązującą w zakresie, w jakim stwarzał możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez S. K. skargi na sprzeciw Ministra Sprawiedliwości, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, iż zgodnie z ustawą z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, pozycja i rola samorządu adwokackiego polega m. in. na tym, że adwokatura sama zarządza swoimi sprawami i sama decyduje o składzie osobowym korporacji.

Zakres uprawnień Ministra Sprawiedliwości ograniczony jest do konkretnych regulacji. I tak stosownie do art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze Minister Sprawiedliwości może sprzeciwić się wpisowi kandydata na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich. Sprzeciw następuje w formie decyzji administracyjnej. Oznacza to, że na pewnym etapie postępowania o wpis, Minister Sprawiedliwości włącza się do niego jako organ administracji państwowej wkraczając władczo, wprost w uprawnienia samorządu, ze sprzeciwem przeciwko jego decyzjom. Na podstawie tego samego materiału dowodowego, który stanowił podstawę pozytywnego rozpoznania wniosku podejmuje arbitralną i władczą decyzję odmawiającą uprawnień konkretnej osobie do wykonywania zawodu adwokata. Decyzja taka ma charakter uznaniowy (pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lutego 1999 r. w sprawie II SA 1888/98).

Uznanie administracyjne stanowi uprawnienie administracji do kształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach swobody administracyjnej ograniczonej przez przepisy prawa materialnego i obowiązujące reguły procesowe.

Sądowa kontrola decyzji uznaniowych cechuje się ograniczonym zakresem, sprowadzając się do ustalenia, czy decyzja podjęta została przez uprawniony organ, w przepisany sposób, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej decyzji oraz czy badane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności.

Skarżący zarzucił decyzji - sprzeciwowi Ministra Sprawiedliwości - wadliwą wykładnię przepisów art. 66 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze polegającą na błędnym przyjęciu, iż nie posiada ona dostatecznej praktyki zawodowej, pozwalającej na wykonywanie zawodu adwokata oraz że praktyka ta rozpoczyna się dopiero po zdaniu egzaminu sędziowskiego.

Punktem wyjścia w rozpoznawanej sprawie jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06. Wyrok został opublikowany w dniu 4 maja 2006 r.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z brzmieniem art. 190 Konstytucji RP:

1. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

2. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawach wymienionych w art. 188 podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. Jeżeli akt nie był ogłoszony, orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

3. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy. W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nieprzewidzianymi w ustawie budżetowej, Trybunał Konstytucyjny określa termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego po zapoznaniu się z opinią Rady Ministrów.

4. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

5. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zapadają większością głosów.

Z powyższego uregulowania art. 190 Konstytucji RP wynika, że ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego we właściwym organie publikacyjnym jest równoznaczne z utratą mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu normatywnego lub jego przepisu (przepisów) w zakresie określonym w sentencji tego wyroku.

Jest zasadą, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzekające o sprzeczności ustawy z Konstytucją RP, choć mają charakter konstytutywny, są skuteczne ex tunc od dnia wejścia w życie zakwestionowanego aktu normatywnego. Podstawę prawną dla takiego poglądu stanowi zwłaszcza art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Od tej zasady istnieją trzy wyjątki. Po pierwsze, zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, przy czym termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę. Po drugie, Trybunał Konstytucyjny może, zgodnie z regułą a maiori ad minus, określić utratę mocy obowiązującej przepisu ustawy na dzień ogłoszenia orzeczenia w Dzienniku Ustaw wyłączając moc wsteczną orzeczenia. Po trzecie, utrata mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją RP następuje od dnia wejścia Konstytucji RP w życie, jeżeli przepis ten był zgodny z poprzednio obowiązującymi przepisami konstytucyjnymi. (Pietrzykowski K. glosa do wyroku SN z dnia 19 stycznia 2000 r., II CKN 688/98 Palestra 2001/11-12/219 - t.2).

W wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r. Trybunał nie zdecydował o zastosowaniu instytucji odroczenia utraty mocy obowiązującej.

Zgodnie z pkt I ppkt 5 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit. a) ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP.

Uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w W. zapadła dnia [...] września 2007 r., a więc w stanie prawnym uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

Wobec takiej treści rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności należało określić, czy i w jakim zakresie nastąpiła utrata mocy obowiązywania art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze.

Biorąc powyższe pod uwagę, treść punktu I.5. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., wyrok ten należy zaliczyć do tzw. wyroków zakresowych. A zatem, z dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego tj. z dniem 4 maja 2006 r., art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze może stanowić podstawę wpisu na listę adwokatów tych osób, które nie odbyły aplikacji adwokackiej i nie złożyły egzaminu adwokackiego, lecz zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski czy notarialny. Zgodnie jednak z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, przed dokonaniem takiego wpisu należy zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis może wykazać się stażem i doświadczeniem zawodowym, profilującym umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem.

Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu omawianego orzeczenia w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy o wpis na listę samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać także, czy konkretna osoba ubiegająca się o taki wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata.

W tym miejscu wskazać należy, że już w orzeczeniu z 18 sierpnia 1994 r. (sygn. akt II SA 860/93) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata ocenia się według cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielania pomocy prawnej. W uzasadnieniu wyroku odwołując się do dotychczasowego orzecznictwa NSA wskazano, iż na rękojmię wpływają dwa elementy: 1) cechy charakteru i 2) dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem. Przez nieskazitelność charakteru rozumie się zwykle szlachetność, prawość, uczciwość. Druga przesłanka powinna być analizowana w ścisłym powiązaniu z art. 1 ustawy Prawo o adwokaturze określającego cele adwokatury (udzielenie pomocy prawnej). Chodzi więc o to, czy dana osoba poradzi sobie w zawodzie adwokata.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu omawianego rozstrzygnięcia wskazał, że powyższe kwestie winny zostać rozstrzygnięte przez ustawodawcę, który powinien dokonać nowelizacji dostosowującej tekst przepisu do treści, jaka wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Brak stosownej modyfikacji przepisu, która przyjmując skrajną sytuację, albowiem działanie ustawodawcy nie jest konieczne, a jedynie pożądane, może nie nastąpić, nie pozbawia art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze mocy obowiązującej. Zwrócić jednocześnie należy uwagę, że Trybunał Konstytucyjny brak jednoznacznego określenia przesłanek oceny rękojmi, uznał za mankament ustawy, nie stwierdził natomiast w tym zakresie niekonstytucyjności normy prawnej, formułując jednocześnie zalecenia dla ustawodawcy.

W świetle powyższych rozważań, w dacie uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w W., przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze mógł stanowić podstawę wpisu na listę adwokatów tych osób, które nie odbyły aplikacji adwokackiej i nie złożyły egzaminu adwokackiego, lecz zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski czy notarialny, w przypadku skarżącego był to egzamin sędziowski. Zgodnie natomiast z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, co zostało wyżej podkreślone, przed dokonaniem takiego wpisu należało zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis może wykazać się stażem i doświadczeniem zawodowym, profilującym umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem.

Stanowisko Ministra Sprawiedliwości wyrażone w zaskarżonej decyzji o braku odpowiedniej praktyki w zawodzie nie budzi więc wątpliwości Sądu. Jest przekonywujące. Zgodzić się należy z organem, że czas aplikacji sądowej nie jest z pewnością praktyką w zawodzie prawniczym. Nie jest to bowiem samodzielna praca w zawodzie prawniczym. Jest to czas nauki, w czasie którego w sposób praktyczny przygotowuje się do jego wykonywania. Reguła "odpowiedniej praktyki" oznacza sprawdzenie czy kandydat posiada utrwaloną w drodze bezpośredniego wykonywania elementów pomocy prawnej, znajomości zagadnień wykonywania zawodu adwokata, a więc zawodu, do którego nie został przygotowany odpowiednio sprofilowaną aplikacją zawodową.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 Prawa o adwokaturze wykonywanie zawodu adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami.

Ocena Ministra o braku odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym nie jest dowolna. Dotychczasowy przebieg kariery zawodowej skarżącego jest niewystarczający dla przyjęcia odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym. U skarżącego brak jest praktyki w świadczeniu pomocy prawnej, ogromnie ważnej w wykonywaniu zawodu. Skarżący nie wykazał się umiejętnością znalezienia się w zawodzie. Jego praktyka nie obejmuje pełnego spektrum czynności adwokata i jest niewystarczająca dla podjęcia czynności adwokata. Dotychczasowy przebieg pracy zawodowej skarżącego nie dowodzi odpowiedniej praktyki w zawodzie. Praktyka skarżącego to zlecane mu czynności przez kancelarię radcy prawnego R. K., tożsame z wykonywanymi w ramach stosunku pracy. Skarżący nadal współpracuje z kancelarią na podstawie umowy o świadczenie usług.

Oczywiście, jak to stwierdzone zostało wyżej, w toku postępowania o wpis na listę adwokatów samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię należytego wykonywania zawodu, ale rękojmi rozumianej jako zespołu cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielania pomocy prawnej, a nie odpowiedniej praktyki zawodowej.

W świetle powyższych rozważań zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. oraz art. 65 ust. 1 Konstytucji RP nie jest także trafny. Do naruszenia zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów Państwa dochodzi wtedy, kiedy ten sam organ przy zaistnieniu takiego samego stanu faktycznego dokonuje różnej interpretacji przepisu. Organ obowiązany jest uwzględniać zmiany stanu prawnego. Skarżący nie wskazał, w jakich to sprawach organ nie złożył sprzeciwu mimo, iż praktyka tych osób wpisanych na listę adwokatów po egzaminie sędziowskim wynosiła około 6-7 miesięcy. Nie sposób więc dokonać oceny twierdzenia nieznajdującego żadnego dowodu.

Mając powyższe rozważania na uwadze zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Nie jest w żadnym razie dowolna.

Mając powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji orzeczenia.