Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt III SO/Gd 42/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-07-08 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie (art. 260 § 1 ustawy PoPPSA)
Powołane przepisy: article: art.245, art. 246 par. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. J. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SO/Gd 42/16 o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.


UZASADNIENIE

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 r., po rozpoznaniu wniosku K. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy wskazał, że oświadczenie wnioskodawcy zawarte w formularzu PPF było niewystarczające. W związku z tym zarządzeniem referendarza z dnia 25 marca 2016 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia wymienionych w wezwaniu dokumentów i oświadczeń. W odpowiedzi złożył dokumenty oraz oświadczył, że nie jest w stanie podać danych finansowych dotyczących małżonki z uwagi na ustanowioną rozdzielność majątkową.

Referendarz uznał, że oświadczenie wnioskodawcy jest niewiarygodne i – w kontekście niewyjaśnienia jego sytuacji materialnej - odmówił przyznania prawa pomocy. Referendarz wskazał, że pozostawanie w rozdzielności majątkowej czy też separacji faktycznej nie znosi obowiązku wzajemnej pomocy. Dlatego wnioskodawca winien był rzetelnie przedstawić swoją sytuację materialną, co dotyczy także danych o majątku i dochodach małżonki. Referendarz sądowy stwierdził, że analiza przedłożonych dokumentów bankowych, potwierdzeń wpłat za świadczenia telekomunikacyjne, paliwo gazowe i energię elektryczną oraz oświadczenia zawartego w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje na to, że wnioskodawca reguluje określone należności, chociaż w formularzu PPF zadeklarował, że nie osiąga jakichkolwiek dochodów. Okoliczność ta kontrastowała ze wskazywaną, bardzo złą sytuacją materialną sugerując, że wnioskodawca musi posiadać nieujawnione w toku postępowania źródła pozyskiwania środków pieniężnych. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonujący, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W ustawowym terminie K. J. wniósł od powyższego postanowienia sprzeciw. Zakwestionował w nim odmowę przyznania prawa pomocy wskazując, że dokumenty dołączone do akt sprawy w sposób oczywisty obrazują jego sytuację finansową. Podał, że utracił płynność finansową jako przedsiębiorca. Nie posiada żadnych oszczędności. Bieżące zobowiązania reguluje za niego jego córka. Dodatkowo przedłożył dokumenty, które miały zobrazować sytuację majątkową małżonki – PIT-36 i PIT/B za 2015 r. oraz podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za 2015 r.

Zarządzeniem sądu z dnia 31 maja 2016 r. wnioskodawca został wezwany do przedłożenia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia przedmiotowego wezwania: odpisów zeznań podatkowych wnioskodawcy za 2015 r. bądź zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości wszystkich dochodów osiągniętych przez wnioskodawcę w 2015 r.; oświadczenia, czy wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z innymi osobami poza małżonką; oświadczenia o przybliżonej wysokości pomocy finansowej udzielonej wnioskodawcy przez córkę w okresie ostatnich 12 miesięcy; oświadczenia, czy w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 1 stycznia 2016 r. wnioskodawca dokonywał jakichkolwiek rozporządzeń majątkowych na rzecz żony lub innych osób; jeżeli tak, wnioskodawca miał przedłożyć kopie dokumentów potwierdzających dokonanie przedmiotowych czynności; wyciągów i wykazów z posiadanych przez żonę wnioskodawcy rachunków bankowych, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku, gdy w tym okresie posiadane przez żonę wnioskodawcy rachunki bankowe zostały zlikwidowane, należało przedłożyć dokumenty potwierdzające ich zamknięcie.

Wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 30 maja 2016 r. (k. 78). Zakreślony termin upłynął bezskutecznie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie,

w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 245 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Ocenie podlega, czy złożone przez wnioskodawcę oświadczenie jest wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Zauważyć należy, że prawo pomocy jest instytucją, stanowiącą wyjątek od zasady, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Nie jest to instytucja przysługująca osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., I OZ 21/15, LEX nr 1640412).

Przedłożone przez wnioskodawcę w niniejszej sprawie dokumenty i oświadczenia budziły wątpliwości. Między innymi wnioskodawca z jednej strony twierdził, że jego firma nie funkcjonuje i nie przynosi dochodów, a z drugiej – że ma zobowiązania, związane z innymi sprawami sądowymi, które w miarę możliwości płaci w terminie. W tej sytuacji wnioskodawca był wzywany do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, które pozwoliłyby na wyjaśnienie powstałych wątpliwości.

Wnioskodawca nie przedłożył jednak wszystkich informacji i dokumentów, do których złożenia wzywany był przez referendarza sądowego, a wezwanie Sądu z dnia 12 maja 2016 r. o przedłożenie dokumentów i informacji pozostawił bez odpowiedzi.

Sąd podziela pogląd ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, a przywołany przez referendarza sądowego w treści postanowienia z dnia 14 kwietnia 2016 r., że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim (a w takim wnioskodawca nadal pozostaje) oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka.

Zauważyć w związku z tym trzeba, że choć wnioskodawca do sprzeciwu dołączył dokumenty (PIT) dotyczące sytuacji majątkowej jego małżonki za 2015 r., nie przedstawił jednak wszystkich żądanych w tym zakresie dokumentów i danych. Ponadto nie przedłożył dokumentów dotyczących go osobiście - odpisów aktualnych, czyli za 2015 r., zeznań podatkowych, ani żądanych oświadczeń, dotyczących choćby wysokości pomocy finansowej uzyskiwanej od córki.

Zdaniem Sądu trafne jest stanowisko referendarza, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, warunkujące przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym, gdyż wnioskodawca nie przedstawił swojej sytuacji w sposób wyczerpujący i pełny, lecz wybiórczo i fragmentarycznie, w sposób budzący szereg uzasadnionych wątpliwości. Prowadzi to do wniosku, że wnioskodawca unika udzielenia pełnych i rzetelnych odpowiedzi na kierowane do niego wezwania. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, nie jest możliwe dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, wobec czego nie wykazał on dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.