Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 424/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska WSA Józef Maleszewski (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 września 2015 r. sprawy ze skargi [...] Ekologicznego [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 2014 r. Wójt [...] podjął decyzję nr [...] ustalającą uwarunkowania środowiskowe przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji [...]. Decyzja ta doręczona została - za zwrotnym potwierdzenie odbioru - wszystkim stronom postępowania, tj. [...] sp. z o.o. w [...], Miejskiemu Zakładowi [...] Sp. z o.o., Agencji Nieruchomości Rolnych [...] oraz J. K. Najpóźniejszym dniem doręczenia decyzji był dzień 19 listopada 2014 r., a zatem decyzja stała się ostatecznia z dniem 4 grudnia 2014 r.

W dniu 19 grudnia 2014 r. do Urzędu Gminy [...] wpłynęło odwołanie pełnomocnika [...] Ekologicznego [...] (dalej: wnioskodawca, skarżący, [...]), kwestionujące zasadność decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. W treści odwołania zawarto wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Uzasadnieniem tego wniosku był fakt braku doręczenia oraz nieogłoszenie [...] treści decyzji, mimo iż ten - jak twierdzi - posiada status strony postępowania. Okoliczność ta spowodowała, iż wnioskodawca uchybił terminowi na złożenie odwołania i nadał je pocztową przesyłką poleconą dopiero w dniu 17 grudnia 2014 r.

W odniesieniu do swojego statusu w toczącym się postępowaniu wnioskodawca wyjaśnił, iż dwukrotnie (pisma z dnia [...].11.2014 r. oraz [...].12.2014 r.) zgłaszał organowi swój zamiar udziału w sprawie charakterze strony, a w dniu [...].11.2014 r. złożył sprzeciw wobec zamiaru budowy instalacji do przetwarzania odpadów w Kłodzie. Wójt [...] jednakże nigdy nie uznał, iż [...] jako organizacja społeczna może w tym postępowaniu uczestniczyć na prawach strony, a wydanej w dniu [...].11.2014 r. decyzji administracyjnej nie doręczył temu podmiotowi.

O treści decyzji wnioskodawca dowiedział się - jak twierdzi - w dniu 11 grudnia 2014 r., w czasie przeglądania akt sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 58 i art. 59 § 2 oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej kpa) odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wyżej opisanej decyzji Wójta [...] oraz stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia tego odwołania. [...].

W ocenie organu II instancji wniosek nie podlega uwzględnieniu.

Wskazując na rozbieżności w orzecznictwie Kolegium przychyliło się do stanowiska wedle którego organ odwoławczy w wyniku negatywnego dla strony rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wydaje postanowienie, w którym stwierdza odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji oraz jednocześnie rozstrzyga o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Odnośnie statusu prawnego wnioskodawcy jako uczestnika inicjującego wszczęcie postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji, Kolegium stwiedziło, że z akt zgromadzonych w sprawie wynika, iż organizacja ta nie została potraktowana przez Wójta [...] jako strona postępowania, ani też za podmiot na prawach strony. Stowarzyszenie to po raz pierwszy zaistniało w spornym postępowaniu w przedmiocie wydania uwarunkowań środowiskowych dla budowy instalacji do biologicznego przetwarzania odpadów w [...] w dniu [...] listopada 2014 r. Złożyło wówczas swój sprzeciw odnoszący się do planowanego przedsięwzięcia zawierając w nim m.in. wniosek o podjęcie decyzji o zaniechaniu jego realizacji i niewydawanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych. W udzielonej odpowiedzi z dnia 12 listopada 2014 r. organ odniósł się do zarzutów i spostrzeżeń stowarzyszenia, ale nie potraktował je jako podmiotu działającego na prawach strony, ale wyłącznie jako uczestnika mającego prawo, na podstawie art. 29 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1235, ze zm. (zwanej dalej "ustawą środowiskową"), składać uwagi i wnioski do postępowania, w którym przewidziany jest udział społeczeństwa. [...] nie złożył bowiem wówczas wniosku o dopuszczenie go do udziału w tym postępowaniu na prawach strony. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, by można było uznać daną organizację ekologiczną za podmiot działający na prawach strony, wniosek o jej dopuszczenie do postępowania winien być sformułowany wyraźnie, jednoznacznie i bezspornie (wyrok WSA w Gdański z dnia 24.02.2009 r. sygn. akt II SA/Gd 906/08).

W innym piśmie, z dnia 28 listopada 2014 r. (wpłynęło do organu w dniu 1 grudnia 2014 r.), zawarta została jedynie prośba tego stowarzyszenia o udostępnienie decyzji środowiskowej z dnia [...] listopada 2014 r. wraz z raportem o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Pismo to także nie stanowiło zgłoszenia chęci uczestniczenia w postępowaniu na prawach strony. W odpowiedzi organ wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia podania (pismo z dnia 9 grudnia 2014 r.) poprzez wskazanie formy, w jakiej chciałby uzyskać żądane informacje. Dopiero pismo pełnomocnika [...], z dnia 5 grudnia 2014 r. w sprawie udostępnienia informacji ośrodowisku i jego ochronie (wpływ 8 grudnia 2014 r.) potraktować można było jako wolę przystąpienia tego stowarzyszenia do postępowania w sprawie wydania uwarunkowań środowiskowych, na prawach strony. Wnioskodawca wyraźnie bowiem zaznaczył, iż "zgłasza swój udział w sprawie", a zatem domaga się, by przyznano mu status podmiotu na prawach strony, a ponadto by niezwłocznie udostępniono i doręczono mu decyzję śodowiskową z dnia [...] listopada 2014 r. wraz z raportem o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Opisany stan faktyczny w ocenie Kolegium oznacza, iż [...] stał się podmiotem na prawach strony, nie jak chciałby tego - z dniem 3 listopada 2014 r., a dopiero z dniem 8 grudnia 2014 r. Jego zamiar stania się pełnoprawnym uczestnikiem postępowania w przedmiocie uwarunkowań środowiskowych, zgłoszony został - w oparciu o treść art. 44 ustawy środowiskowej - dopiero pismem z dnia 5 grudnia 2014 r., a jego wcześniejsza korespondencja z organem w sprawie decyzji środowiskowej (pisma z dnia 3.11.2014 r. i 28.11.2014 r.) były wyłącznie przejawem zgłaszania przez organizację ekologiczną swoich uwag i wniosków do postępowania wymagającego udziału społeczeństwa, do czego odnosi się treść art. 29 ustawy środowiskowej. Zgodnie z tym przepisem każdy ma prawo składania uwag i wniosków w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Stosownie natomiast do treści art. 44 ust. 1 zd. 1, organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Kolegium zaznaczyło, że z odpisu KRS [...] Ekologicznego [...] wynika, iż niewątpliwie jest to organizacja, której cele statutowe uprawniają do uczestniczenia w postępowaniu w sprawie uwarunkowań środowiskowych, a przy tym jej działalność statutowa w zakresie ochrony środowiska prowadzona jest od ponad 12 miesięcy.

Zgodnie z art. 44 ust. 2 ustawy środowiskowej organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony. Przepis ten określa sposób przystąpienia organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, przy czym ustawa w ogóle nie reguluje kwestii doręczenia organizacji przystępującej do sprawy pism procesowych, jak również skutków prawnych z tym związanych, terminów na wniesienie odwołania i sposobu ich liczenia. W tym zakresie należy sięgnąć do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Natomiast w przypadku uchybienia terminu, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 134 kpa).

Zgodnie z art. 58 § 1 kpa możliwe jest przywrócenie terminu na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 kpa).

W niniejszej sprawie [...] Ekologiczny [...] winien złożyć odwołanie od decyzji Wójta[...] , z dnia [...] listopada 2014 r. w terminie, w którym odwołanie mogły złożyć strony biorące udział w postępowaniu przed organem I instancji. Przyjmuje się bowiem, iż osoba (podmiot), której nie doręczono decyzji może wnieść odwołanie dopóki nie upłynął termin do jego wniesienia dla ostatniej z osób, którym organ doręczył decyzję (wyrok WSA w Warszawie, z dnia 20 listopada 2012 r. syg akt VII SA/Wa 1356/12, Lex nr 1338792). W praktyce oznacza to, iż w związku z faktem doręczenia decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. wszystkim stronom postępowania w dniu 19 listopada 2014 r., odwołanie od niej winno zostać złożone najpóźniej do dnia 3 grudnia 2014 r. [...] Ekologiczny, wniósł jednak swoje odwołanie w dniu 17 grudnia 2014 r. (data nadania przesyłki poleconej), zaznaczając jednocześnie, iż ma świadomość uchybienia 14-dniowego terminu na jego złożenie i dlatego prosi o przywrócenie tego terminu z uwagi na niedoręczenie mu decyzji, którą w treści swego odwołania kwestionuje.

Odnosząc się do tego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaznaczyło, iż w cytowanym wyżej art. 58 kpa ustanowione zostały cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą zaistnieć łącznie.

Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy. To kryterium wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Uchybienie terminu może być stronie poczytane jako zawinione przez nią, jeżeli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie tego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia.

Drugą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywróceniu terminu. Trzecią natomiast przesłanką jest dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tej prośby zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi siedem dni. Przywrócenie terminu do złożenia ww prośby jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 kpa).

Ostatnim (czwartym) warunkiem jest dopełnienie wraz z prośbą o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin przywracalny, w tym przypadku będzie to złożenie odwołania od decyzji.

Analizując wniosek [...] Ekologicznego [...], z dnia 15 grudnia 2014 r. o przywrócenie uchybionego terminu na złożenie odwołania Kolegium stwierdziło, że nie można przyjąć, iż odpowiada on wyżej wskazanym zasadom. Wnioskodawca przede wszystkim nie uprawdopodobnił, iż uchybienie przez niego terminu na wniesienie odwołania od decyzji nastąpiło bez jego winy. Zdaniem Kolegium, przywołany w uzasadnieniu wniosku argument niedoręczenia decyzji nie stanowi przesłanki usprawiedliwiającej zaistniałe opóźnienie. Prawdą jest, iż organ nie doręczył wnioskodawcy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale też - do chwili przystąpienia stowarzyszenia do postępowania - nie był do tego uprawniony. Formalnie, dopiero od dnia 8 grudnia 2014 r. Polski Klub Ekologiczny miał prawo otrzymać egzemplarz decyzji, co nie oznacza, iż treść wydanego w dniu 14 listopada 2014 r. aktu nie była mu znana.

Z materiałów zgromadzonych w sprawie wynika, iż organ, stosując się do postanowień art. 33 ust. 1 ustawy środowiskowej, przed wydaniem decyzji podawał do publicznej wiadomości informacje, m.in. o wszczęciu postępowania (20.05.2014 r.), o możliwości składania uwag i wniosków (24.06.2014 r.), o wydaniu uzgodnień i opinii przez właściwe organy (15.09.2014 r.), o wydłużeniu terminu załatwienia sprawy (30.07.2014. r. i 25.09.2014 r.), o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi materiałami przed wydaniem decyzji (23.10.2014 r.), jak też o fakcie wydania decyzji administracyjnej (19.11.2014 r.). W przypadku podania do publicznej wiadomości organ, realizując postanowienia art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy stosowne informacje zamieszczał na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu [...], na tablicy ogłoszeń w siedzibie organu, a także w formie obwieszczeń w sołectwach [...] i [...]. Samo zawiadomienie o wydanej decyzji zaistniało w przestrzeni publicznej w dniach 24 listopada 2014 r. (tablica ogłoszeń UG [...]), 25 listopada 2014 r. (BIP) oraz 26 listopada 2014 r. (obwieszczenia w sołectwach [...] i [...]).

W ocenie Kolegium stowarzyszenie [...] Ekologiczny [...], uczestnicząc w postępowaniu na prawach "podmiotu społecznego" nie będącego jednak stroną, wiedział zatem o czynnościach mających miejsce w procesie zmierzającym do wydania decyzji, a także - co wynika m.in. z jego pisma z dnia 28 listopada 2014 r. - co najmniej miał świadomość, iż przed dniem 28 listopada 2014 r. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach została już wydana. Nie zdecydował się jednak wówczas zaskarżyć tej decyzji odwołaniem, co traktować należało jako działanie zawinione uniemożliwiające skuteczne przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

[...] Ekologiczny, składając w dniu [...] grudnia 2014 r. (nadane przesyłką pocztową w dniu [...] grudnia 2014 r.) swoje odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. nie dochował należytej staranności, by dokonać tej czynności procesowej w terminie na jej zaskarżenie, który w tym wypadku kończył się z dniem 3 grudnia 2014 r. Jak wynika z akt sprawy, nie było to spowodowane przeszkodą trudną do przezwyciężenia, a zatem złożenie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu. Pomimo zatem, iż odwołujący spełnił pozostałe trzy przesłanki przewidziane w art. 58 kpa do przywrócenia terminu, tj. wniósł prośbę o jego przywrócenie, dochował 7-dniowego terminu do wniesienia tej prośby i złożył samo odwołanie od decyzji, to jednak nie uprawdopodobnił, iż uchybienie złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy.

W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że wniosek [...] Ekologicznego [...] o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nie podlega uwzględnieniu.

Dnia [...] maja 2015 r. [...] Ekologiczny [...] złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r.

Skarżący wniósł o

1. Rozstrzygniecie przez Sąd co do istoty tj. przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta [...], z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie uwarunkowań środowiskowych dla planowanej budowy instalacji [...] i przekazanie sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], w celu rozpoznania odwołania,

W razie nieuwzględnienia pkt 1 o

Uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżący sformułował:

1. Zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy – art. 10 kpa, w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 31 kpa, w zw. z art. 44 ustawy środowiskowej.

Organy I i II instancji błędnie zinterpretowały i zastosowały ww. przepisy. Skarżącemu ograniczono czynny udział w sprawie, na prawach strony. Nigdy nie doręczono mu decyzji, mimo składanych kilku wniosków, ani nie opublikowano decyzji na BIP [...] w odpowiednim czasie, by mógł złożyć odwołanie w ustawowym terminie. Stąd organ II instancji błędnie ustalił stan faktyczny z zebranym materiałem dowodowym w sprawie i błędnie uznał, że skarżący powinien najpierw złożyć wniosek o uznanie za stronę postępowania. Organ II instancji błędnie uznał, że składane pisma w sprawie: tj. z 3 listopada 2015 r. (sprzeciw skarżącego), z 28 listopada 2015 r. (wniosek o udostępnienie decyzji środowiskowej wraz z raportem oddziaływania na środowisko), oraz pismo z dnia 5 grudnia 2014 r. (zgłoszenie udziału pełnomocnika skarżącego w sprawie) nie świadczą o tym, że [...] działa w postępowaniu na prawach strony.

Organ I instancji, nigdy nie zwrócił się z wezwaniem do [...] o wyjaśnienie charakteru udziału tej organizacji w postępowaniu. Organ II instancji błędnie ustalił, że [...] działa w charakterze organizacji społecznej, bądź podmiotu zainteresowanego - o których mowa w art. 31 kpa i art. 29 ustawy środowiskowej - podczas gdy [...] od samego początku działa w charakterze organizacji ekologicznej, o której mowa w art. 44 ustawy środowiskowej. W wyniku takich działań organu I instancji, [...] nie złożył odwołania w ustawowym terminie, bez własnej winy, mimo że wnioskował o doręczenie decyzji jeśli została ona wydana i nie uzyskał żadnej odpowiedzi na ten wniosek informującej go, że nie jest traktowany w trybie art. 44 ustawy środowiskowej. W rzeczywistości organ I instancji powinien zapewnić [...] czynny udział w postępowaniu w każdym jego stadium, w tym doręczyć mu decyzję.

W razie powzięcia wątpliwości co do charakteru udziału [...] w postępowaniu, organ I instancji nie powinien samodzielnie dokonywać wyboru charakteru działań, a winnien wezwać [...] do zajęcia stanowiska co do podstawy prawnej udziału w sprawie. W razie uznania, że [...] nie działa w charakterze strony postępowania, Wójt Gminy [...] powinien wydać postanowienie o odmowie nadania [...] statusu strony postępowania.

2. Zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy - art. 29 w zw. z art. 30, 33, 79 ust. 1 ustawy środowiskowej. Organ II instancji błędnie przyjął, że nie doszło do naruszenia ww. przepisów przez organ I instancji. W ten sposób skutecznie ograniczono udział społeczeństwa w postępowaniu dot. ochrony środowiska. Stąd [...] nie mógł wziąć udziału w postępowaniu w każdym jego stadium. Organ I instancji nie opublikował w odpowiednim momencie informacji dotyczących postępowania, w tym, że wydano decyzję. Dopiero [...].12.2014 r. organ I instancji opublikował pakietowo na stronie BIP gminy [...] zestaw dokumentów dot. postępowania. Publikacja dokonana wcześniej dotyczyła innego postępowania i została zmodyfikowana w dniu [...].12.2014 r. i zastąpiona informacją "pakietową" na temat tego postępowania. Taka publikacja zawiadomień i decyzji już po terminie do ich zaskarżenia nie konwaliduje ograniczenia społeczeństwu w uczestniczeniu w postępowaniu i skutkuje in fine nieważnością decyzji.

Organ I instancji powinien publikować na stronie BIP wszystkie informacje dotyczące postępowania na bieżąco, tak aby każdy zainteresowany mógł zapoznać się z ich treścią., oraz mógł podjąć działania przewidziane przez przepisy prawa np. zgłosić swój udział w postępowaniu, złożyć sprzeciw przed wydaniem decyzji, czy odwołanie po jej wydaniu.

3. Zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy - art. 7 kpa, w zw. z art. 77 kpa., oraz art. 129 § 2 kpa i art. 134 kpa.

Organ II instancji naruszył zasadę prawdy obiektywnej przy zbieraniu i ocenie dowodów w sprawie. Niezasadnie organ II instancji uznał, że zachodzi niedopuszczalność odwołania, spowodowana zawinionym uchybieniem przez [...] terminu do jego wniesienia.

G

Organ II instancji błędnie przyjął, że [...] nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu na złożenie odwołania od decyzji organu I instancji nastąpiło bez jego winy. Błędna jest interpretacja organu II instancji, że [...] co najmniej w dniu 28 listopada 2014 r. miał świadomość, że przed tym dniem została wydana decyzja środowiskowa. Takie założenie nie znajduje uzasadnienia, w oparciu o zebrany materiał dowodowy w aktach sprawy, bowiem decyzja nie została opublikowana na stronie BIP gminy [...] w odpowiednim terminie, a dopiero w dniu 12.12.2014 r. już po upływie terminu do jej zaskarżenia. [...] nigdy nie doręczono decyzji, mimo że wnioskował o to 3-krotnie, nie odmówiono również doręczenia decyzji. Organ II instancji błędnie założył, że [...] przystąpił do postępowania w charakterze strony, dopiero w dniu 5 grudnia 2014 r. Z treści tego pisma wynika, że swój udział w postępowaniu w charakterze pełnomocnika [...] zgłosiła radca prawny D. S., Przedtem [...] działał bez pełnomocnika, wnosząc również o doręczenie decyzji, wraz z raportem oddziaływania na środowisko jeśli została wydana i nie została poinformowany w żaden sposób, że decyzja została wydana i w jaki sposób można się z nią zapoznać, ani że informacje znajdują się na BIP, zresztą skarżący sprawdzał i w BIP nie było żadnej informacji aż do dnia 12.12.2015 r. W rzeczywistości [...] od samego początku działał w postępowaniu na prawach strony, przedkładając statut z którego wynika, że zapisane cele służą ochronie środowiska. Organ I instancji nigdy nie wezwał [...] do wyjaśnienia charakteru jego uczestnictwa w postępowaniu. Organ I instancji nie wydał nigdy postanowienia odmawiającego przyznanie [...] statusu strony postępowania. Zdaniem [...] organ I instancji od samego początku traktował go jako stronę postępowania, przekazując zgłoszony sprzeciw inwestorowi, w celu udzielenia odpowiedzi na podnoszone zarzuty. Z pisma inwestora [...] wywnioskował, że decyzja środowiskowa prawdopodobnie jest już wydana. Stąd 28.11.2014 r. [...] wnioskował o udostępnienie decyzji, wraz z raportem, w razie jej wydania. Organ I instancji nigdy nie odpowiedział [...] na pismo z dnia 28.11.2014 r., ani z dnia 5.12.2014 r., ani nie doręczył decyzji. Dopiero po złożonym wniosku o udostępnienie akt sprawy, w dniu 11.12.2014 r. [...] mógł zapoznać się z treścią akt sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 roku (doręczone na adres pełnomocnika skarżącego w dniu 13.04.2015 r.), w sprawie z wniosku [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowiło odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...], w sprawie wydania decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji [...] i stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia tego odwołania. Z uzasadnienia ww. postanowienia wynika, że skarżący miał wiedzę, o toczącym się postępowaniu, co najmniej od 3 listopada 2014 r., gdyż w tym dniu złożył sprzeciw wobec toczącego się postępowania, a także nie złożył wniosku o uznanie za stronę postępowania, stąd nie mógł być tak traktowany.

Skarżący wskazuje, że po pierwsze nie miał obowiązku złożenia wniosku o uznanie za stronę w postępowaniu, bowiem składając swój sprzeciw, w przedmiocie niedopuszczalności postępowania, jako organizacja ekologiczna przystąpił do postępowania administracyjnego na prawach strony, a organ I instancji nigdy nie wydał postanowienia o dopuszczeniu, ani o braku dopuszczenia [...] do udziału na prawach strony, a nadto z żadnego pisma skierowanego do skarżącego nie wynikało, że organ I instancji nie uznaje organizacji ekologicznej [...] za stronę postępowania czy też ma wątpliwości co do charakteru prawnego jej udziału w postępowaniu.

Organ I instancji, nigdy nie zwrócił się do [...] o wyjaśnienie kwestii zgłoszonych żądań, ani charakteru udziału w postępowaniu. Organ II instancji błędnie ustalił, że [...] działa w charakterze organizacji społecznej, bądź podmiotu zainteresowanego - o których mowa w art. 31 kpa i art. 29 ustawy środowiskowej - podczas gdy [...] od samego początku działa w charakterze organizacji ekologicznej, o której mowa w art. 44 tej ustawy.

Z uzasadnienia prawnego skarżący wskazuje, że zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej, organizacje ekologiczne uczestniczą w postępowaniu na prawach strony, a dopuszczenie organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu nie wymaga wydania postanowienia. Organ prowadzący postępowanie wydaje postanowienie jedynie w przypadku odmowy dopuszczenia organizacji do udziału w sprawie, (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 maja 2010 roku, sygn. akt: II SA/Wr 89/10).

W tym przypadku należy przyjąć, że skoro organ I instancji prowadził postępowanie w trybie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, to zgodnie z ww. przepisem art. 44 tejże ustawy, organizacja ekologiczna - [...] od samego początku postępowania uczestniczył na prawach strony, a jeśli organ I instancji kwestionuje jego udział w postępowaniu na prawach strony winien był wydać natychmiast po zgłoszeniu się [...] postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie.

Organ I instancji domagał się na podst. art. 31 kpa uprzedniego wniosku organizacji ekologicznej [...] o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu na prawach strony. Jednakże w niniejszym postępowaniu, nie będzie miał zastosowanie art. 31 kpa, bowiem jak wskazano w judykaturze "w takiej sytuacji podmiot, który zgłasza chęć uczestniczenia w postępowaniu, nie musi dodatkowo spełniać warunków określonych w art. 31 kpa. Dopuszczenie organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu nie będzie wymagało wydania postanowienia. Organ prowadzący postępowanie wyda postanowienie jedynie w przypadku odmowy dopuszczenia organizacji do udziału w sprawie. Modyfikacja zastosowania art. 31 kpa którą niesie za sobą art. 44 ustawy środowiskowej została ograniczona w wymiarze podmiotowym i przedmiotowym. W wymiarze podmiotowym przepis art. 44 adresowany jest wyłącznie do organizacji ekologicznych rozumianych jako organizacje społeczne, których statutowym celem jest ochrona środowiska (definicja ustawowa zawarta wart. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy środowiskowej). Poza tym norma ta znajduje zastosowanie wyłącznie w stosunku do kategorii spraw z zakresu ochrony środowiska wymagających zagwarantowania udziału społeczeństwa. Zgodnie z ustawą środowiskową udział społeczeństwa wymagany jest w tych wszystkich sprawach, w których w ramach postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia przeprowadzana jest ocena oddziaływania na środowisko. Ocenę oddziaływania na środowisko przeprowadza się dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz tych przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których ten obowiązek został stwierdzony w drodze postanowienia" — (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 maja 2010 roku, sygn. akt: II SA/Wr 89/10). W innym zaś wyroku, NSA stwierdził, że organizacje ekologiczne, które uzasadniając to miejscem swojego działania zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu administracyjnym wymagającym udziału społeczeństwa złożą uwagi i wnioski w ramach tego postępowania uczestniczą w tym postępowaniu na prawach strony (por. II OSK 1036/09 - Wyrok NSA z dnia 6 lipca 2010 r.). Zatem sam fakt złożenia zarzutów przez [...] skutkował w niniejszej sprawie uzyskaniem statusu strony postępowania przed organem I instancji, a co za tym idzie organ winien doręczyć jej decyzje i niezłożenie w terminie odwołania nie nastąpiło z winy organizacji tylko z winy organu.

[...] , jako organizacja ekologiczna działa od 1980 roku. Wśród działań [...] jest popularyzacja i realizacja idei ekorozwoju, systematycznej poprawy stanu środowiska przyrodniczego oraz kształtowania świadomości społeczeństwa poprzez powszechną edukację ekologiczną, mówiącą o tym, że jakość życia zależy od zachowania równowagi między rozwojem cywilizacji technicznej, a wartościami humanistycznymi, jak i podejmowanie inicjatyw, interwencji i działań na rzecz tworzenia i przestrzegania w Rzeczypospolitej Polskiej prawa w zakresie kształtowania, ochrony i restytucji środowiska, ochrony zdrowia społeczeństwa i zachowania dóbr kultury oraz prawa do informacji o stanie środowiska i przyrody.

Zgodnie z art. 44 ustawy środowiskowej - organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Z powyższego przepisu wynika, że [...] spełnia warunki umożliwiające mu udział w niniejszym postępowaniu na prawach strony, a za dopuszczeniem do postępowania w niniejszej sprawie przemawiało również m.in., to że decyzja wydana przez Wójta [...] z [...] listopada 2014 r. sygn. akt: [...] została wydana z licznymi naruszeniami i w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującym prawem uchwałą sejmiku województwa wielkopolskiego, (decyzja jest wydana mimo że inwestycja ta nie znajduje się w Wojewódzkim Planie Gospodarki Odpadami) co znacząco zagraża ochronie środowiska i dziedzictwu przyrody w Północnej Wielkopolsce (w tym znajdującemu się w niedalekiej odległości od miejsca planowanej inwestycji - obszarowi chronionemu Natura 2000).

Jak słusznie zauważył WSA w Krakowie w wyroku z dnia 26 lutego 2013 r., w sprawie o sygn. akt: II SA/Kr 1620/12, rozstrzygając kwestię propagowania zrównoważonego rozwoju jako przesłanki uznania stowarzyszenia za organizację ekologiczną — "Wskazanie w statucie jako celu "propagowanie" zasady zrównoważonego rozwoju jest wystarczające dla określenia stowarzyszenia mianem "ekologicznego" w rozumieniu ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Zapisany w statucie, w ramach sposobów realizacji celów "udział w postępowaniach w celu ochrony środowiska lokalnego" może utwierdzać w przekonaniu, że celem stowarzyszenia jest dbałość o rozwój gminy i poprawa bytu jej mieszkańców z uwzględnieniem ochrony środowiska, a więc zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju."

Mając powyższe na względzie, nie ulega wątpliwości że [...] od samego początku brał udział w postępowaniu, na prawach strony, jako organizacja ekologiczna i bez jakiejkolwiek własnej winny nie zaskarżył w terminie decyzji, gdyż winna ona zostać mu doręczona a nie była. [...] złożył odwołanie niezwłocznie po zapoznaniu się z treścią decyzji, a wcześniejsze zapoznanie się z informacją że decyzję wydano było niemożliwe bo informację o tym umieszczono w BIP dopiero 12.12.2014 r.

Niezasadnym jest również twierdzenie organu II instancji, w treści uzasadnienia o tym, ze organ I instancji o każdej czynności informował społeczeństwo obwieszczeniami, w tym również o wydanej decyzji, jak i twierdzenia, że skarżący miał świadomość o wydanej decyzji, znał jej treść mógł w ustawowym terminie wnieść odwołanie od decyzji.

Informację o wydanej decyzji [...], uzyskał dopiero w dniu 11 grudnia 2014 roku, w dniu w którym pełnomocnik strony złożyła wniosek o udostępnienie akt sprawy, w celu zapoznania się z ich treścią i kiedy to akta te w stanie niekompletnym mu udostępniono (nie było w nich wydruku z BIP o publikacjach zawiadomień o wszczęciu zakończeniu postępowania i wydaniu decyzji ani zwrotnych poświadczeń doręczeń decyzji).

Skarżący wskazał też, że w dniu 12.12.2014 r., tj. dzień po tym, jak pełnomocnik strony wniosła o udostępnienie akt i otrzymała je do wglądu bez informacji o umieszczeniu ogłoszeń na BIP - na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Gminy [...], pojawiła się "pakietowa" informacja w dziale ochrony środowiska, umieszczona w miejsce innego ogłoszenia z dnia 25.11.2014 r. (dotyczącego innej sprawy opublikowanej na BIP) - o ogłoszeniu Wójta Gminy [...], w sprawie wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., oraz o pozostałych ogłoszeniach w sprawie dotyczącej uwarunkowań środowiskowych dla planowanej budowy instalacji [...] (m.in. o wszczęciu postępowania).

Zgodnie z przepisami ustawy środowiskowej organizacje ekologiczne, (w tym przypadku[...]) powołując się na swoje cele statutowe, uczestniczą w nim na prawach strony. W piśmie z dnia 12.11.2015 r., organ I instancji potwierdził dopuszczenie [...] do udziału na prawach strony, jednakże jak wskazano wyżej organ nigdy nie wydał postanowienia o dopuszczeniu albo braku dopuszczenia [...] do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym.

Następnie skarżący podkreślił, że organ I instancji wydający decyzję powinien zapewnić możliwość udziału społeczeństwa odpowiednio przed wydaniem decyzji oraz przed przyjęciem innych dokumentów lub ich zmianą, bezpośrednio związanych z wydaniem decyzji. Zgodnie z przepisami ustawy środowiskowej przed wydaniem lub zmianą decyzji wymagających udziału społeczeństwa organ właściwy do wydania decyzji, powinien bez zbędnej zwłoki podać do publicznej wiadomości informacje o:

przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;

wszczęciu postępowania;

przedmiocie decyzji, która ma być wydana w sprawie;

organie właściwym do wydania decyzji oraz organach właściwych do wydania opinii i dokonania uzgodnień;

możliwościach zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu tj. wniosek o wydanie decyzji wraz z wymaganymi załącznikami; oraz dokumenty wymagane przez przepisy, czyli postanowienia organu właściwego do wydania decyzji, oraz stanowiska innych organów, jeżeli stanowiska są dostępne w terminie składania uwag i wniosków,

możliwości składania uwag i wniosków;

sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 21- dniowy termin ich składania;

organie właściwym do rozpatrzenia uwag i wniosków;

terminie i miejscu rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, o której mowa w art. 36 ustawy, jeżeli ma być ona przeprowadzona;

10) postępowaniu w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli jest prowadzone.

Biorąc powyższe pod uwagę, skoro skarżący nie został dopuszczony do udziału w istotnych czynnościach procesowych tj. nie doręczono mu decyzji, oraz nie opublikowano informacji o wszczęciu postępowania jego zakończeniu i wydaniu decyzji na BIP (publikacja nastąpiła dopiero w dniu 12.12.2014 r., czyli już po terminie, w którym możliwym było złożenie odwołania od decyzji) zatem nie brał udziału z powodów od niego niezależnych całkowicie niezawinionych. Skarżący stwierdził, że udowodnił niemożność złożenia odwołania od decyzji w terminie, zatem wznowienie postępowania na podst. art. 145 § 1 pkt. 4 kpa winno nastąpić niezależnie od tego, czy organ I instancji uznawał, działanie organizacji ekologicznej [...] w postępowaniu na prawach strony, czy też nie. Nie jest oparte na prawidłowych ustaleniach stanu faktycznego że od 28 listopada [...] wiedziało, że decyzja została wydana, przeciwnie w związku z tym, że [...] nie wiedziało czy została wydana decyzja (bowiem nie otrzymało jej ani nie było żadnych publikacji na BIP na temat toczącego się postępowania) wnosiło do organu I instancji o doręczenie decyzji jeśli została wydana, a ponieważ nie otrzymało od organu żadnej odpowiedzi [...] umocowało fachowego pełnomocnika, który po stwierdzeniu, że organ I instancji nie udziela żadnych odpowiedzi i nie publikuje żadnych informacji o toczącym się postępowaniu ani o wydanych w nim decyzjach na BIP, udał się osobiście do siedziby organu w celu zapoznania się z aktami sprawy i w dniu 11.12.2014 r. dowiedział się o wydaniu decyzji i jej treści. Jednocześnie wskazano, że nie sposób składać odwołania "jakby na zapas, bo być może wydana została decyzja i być może ma ona jakąś treść, z którą strony się nie zgadzają", termin do zaskarżenia rozpoczyna się od doręczenia decyzji, a jeśli doręczenie nie nastąpiło, od dnia zapoznania się z treścią decyzji, co miało miejsce 11.12.2014 r. albo od dnia podania informacji o wydaniu decyzji do wiadomości publicznej, tj. opublikowania jej na BIP organu, co miało miejsce 12.12.2014 r. W doktrynie podkreślono, że brak winy udziału strony podlega udowodnieniu (por. m.in. komentarz do kpa, Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej). Skarżący we wszystkich składanych pismach w sprawie udowodnił, że nie został dopuszczony do udziału w istotnych czynnościach procesowych i nie brał udziału z powodów od niego niezależnych i niezawinionych. Zatem ciężar udowodnienia faktów, na które powołuje się organ II instancji w uzasadnieniu postanowienia tj. że organ I instancji o każdej czynności organ informował społeczeństwo obwieszczeniami, w tym również o wydanej decyzji, oraz że PKE miał wiedzę o wydanej decyzji i co najmniej mógł na BIP zapoznać się z treścią wydanej decyzji i mógł w przepisanym terminie składać środki odwoławcze od wydanej decyzji - powinien spoczywać na organie.

Jak podkreślono w judykaturze, "Brak winy strony podlega udowodnieniu. Nie wystarczy więc tutaj prawdopodobieństwo" (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1998 r., I SA/Lu 652/97)

"Gwarantowana w art. 10 § 1 kpa zasada czynnego udziału strony w postępowaniu obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. (...) Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa"; por. też wyrok NSA z dnia 3 września 1986 r., SA/Kr 493/86.

Mając na względzie powyższe twierdzenia, skarżący wskazał, że niezasadnym jest twierdzenie organu II instancji, że nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu na złożenie odwołania od decyzji organu I instancji nastąpiło bez jego winy.

Stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 kpa winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego co do tego, czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 129 § 2 kpa, w przeciwnym wypadku postanowienie takie narusza art. 7 i 77 k.p.a. Naruszenie tych przepisów prowadzi do uchylenia postanowienia (wyrok NSA z dnia 11 maja 1994 r., SA/Gd 2813/93).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 8 lipva 2015 r. uczestnik postepowania [...] sp. z o.o. w [...] wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu w złożeniu odwołania nastąpiło bez jego winy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej jest w niniejszym postępowaniu postanowienie SKO odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Sąd stwierdza, że podziela argumentację organu administracji. W myśl art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W niniejszej sprawie spór dotyczy tego, czy skarżący uprawdopodobnił, że uchybił terminu bez swej winy.

Podkreślić należy, że to wnoszący podanie (zainteresowany) musi uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. W prośbie o przywrócenie terminu powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyr. NSA z dnia 14 stycznia 2000 r., I SA/Gd 794/99). Istnienie po stronie tej osoby niedbalstwa, czy chociażby winy nieumyślnej, powoduje niemożność przywrócenia terminu (wyrok NSA z dnia 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96). Każdy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 maja 2014 r. I SA/Sz 1192/13, LEX nr 1473804). Sama ocena, czy wystąpiły okoliczności powodujące niemożność zachowania terminu, należy do organu administracji publicznej rozpatrującego prośbę o przywrócenie terminu. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., IV SA 1656/97). Rzeczą strony jest zatem wykazanie, że zaistnienie przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności w terminie nie było spowodowane jej działaniem bądź zaniechaniem.

Zgodnie z regulacją z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W sprawie doręczenie decyzji stronom nastąpiło w dniu 19 listopada 2014 r., zatem termin do złożenia odwołania upłynął dnia 3 grudnia 2014 r.

Sąd nie podziela oceny skarżącego, że fakt złożenia przezeń pisma dnia 3.11.2014 r. zawierającego negatywne stanowisko wobec planowanej inwestycji jest tożsamy ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w postępowaniu w rozumieniu art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej. Zgłoszenie chęci uczestniczenia w postępowaniu musi nastąpić expressis verbis, musi jednoznacznie tę chęć artykułować (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 listopada 2013 r. w sprawie IV SAB/Po 87/13 – CBOSA). Zgłoszenie w postępowaniu uwag i wniosków nie jest natomiast równoznaczne z uczestniczeniem w nim na prawach strony (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie II SA/Gd 906/08 – CBOSA). Także błędna jest ocena skarżącego, że w odpowiedzi (t.j. piśmie z dnia 12.11.2014 r.) organ potwierdził dopuszczenie go do udziału w postępowaniu. Wniosek taki w żaden sposób z treści pisma nie wynika – jest ono obszerną odpowiedzią na pismo Klubu z dnia 3.11.2014 r., który stanowiska organu oczekiwał.

W takiej sytuacji organ nie miał także podstaw, by wzywać skarżącego do wyjaśnienia w jakim charakterze chce uczestniczyć w postępowaniu i – ewentualnie – by wydawać postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu. Organ zasadnie przyjął, że skarżący nie zgłosił w trybie art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej chęci uczestniczenia w postępowaniu.

Nie znajduje potwierdzenia zarzut, że organ II instancji błędnie przyjął, iż co najmniej od 28.11.2014 r. skarżący miał świadomość, że decyzja została już wydana. Skarżący ewidentnie musiał mieć taką świadomość, skoro "w związku z wydaną decyzją" zwrócił się z prośbą o "udostępnienie przedmiotowej decyzji".

Skarżący podniósł błędne ustalenie przez organ, że zgłoszenie udziału w sprawie nastąpiło dopiero pismem z dnia 5.12.2014 r., bo zgłoszenie dotyczyło wówczas udziału w sprawie pełnomocnika, a nie udziału Klubu w postępowaniu. Istotnie sformułowanie pisma zdaje się potwierdzać interpretację skarżącego: chodzi w nim raczej o udział pełnomocnika, nie zaś mocodawcy. Z drugiej jednak strony do pisma dołączono odpis z KRS, który nie tylko wskazuje na umocowanie określonych osób do działania w imieniu stowarzyszenia (udzielenia pełnomocnictwa), ale także może być traktowany jako powołanie się na cele statutowe w rozumieniu art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej. Nie ma to jednak w sprawie żadnego znaczenia, gdyż nie zmienia okoliczności, że żadne wcześniejsze pismo skarżącego nie zawierało wyrażenia chęci uczestniczenia w postępowaniu w rozumieniu art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej.

Analizując postępowanie przed organami administracji, Sąd nie znajduje uzasadnienia dla twierdzenia skarżącego, że organ I instancji domagał się na podst. art. 31 kpa uprzedniego wniosku organizacji ekologicznej, mimo tego, że w postępowaniu, art. 31 kpa nie będzie miał zastosowania. Podzielając stanowisko, że w sytuacji zgłoszenia w trybie art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej chęci uczestniczenia w postępowaniu, podmiot nie musi dodatkowo spełniać warunków określonych w art. 31 kpa, stwierdzić należy, że żadna czynność organu I instancji nie wskazuje na to, by wymagał on od skarżącego wystąpienia z żądaniem w trybie art. 31 § 1 kpa, bądź by zamierzał wydać postanowienie w trybie art. 31 § 2 kpa.

Niezasadne – w ocenie Sądu – są także zarzuty skarżącego odnośnie zaniedbań organu w zakresie wykonywania obowiązku informacyjnego w trybie art. 85 ust. 3 ustawy środowiskowej. Przede wszystkim podkreślić należy, że zarzuty te oceniane mogą być jedynie w kontekście istnienia przesłanek przywrócenia terminu do złożenia odwołania – nie jest bowiem przedmiotem niniejszego postępowania analiza postępowania organu I instancji w zakresie przekraczającym kwestię przywrócenia terminu. Zauważyć też trzeba, że w sprawie nie znajdował zastosowania tryb dokonywania zawiadomień i doręczeń z art. 74 ust. 3 w zw. z art. 49 kpa. Instytucja podania do publicznej wiadomości informacji o wydanej decyzji nie jest tożsama z doręczeniem przez obwieszczenie – są to odrębne regulacje, służące różnym celom (po. Wyrok WSA w Krakowie z 26 marca 2013 r. w sprawie II SA/Kr 106/13, LEX nr 1340301). W takiej sytuacji należy uznać, że zgłaszane przez skarżącego zarzuty co do opóźnienia opublikowania w BIP informacji o wydaniu decyzji nie mogą skutkować uznaniem zaistnienia przesłanek do przywrócenia terminu do złożenia odwołania i to niezależnie od ich ewentualnej zasadności. Data opublikowania w BIP informacji o wydaniu decyzji nie była dla skarżącego początkiem terminu do wniesienia odwołania (podobnie jak data zapoznania się z treścią decyzji).

Marginalnie należy w tym miejscu wskazać na pewną niekonsekwencję skarżącego: na stronie 10 skargi stwierdzono, że "termin do zaskarżenia rozpoczyna się od doręczenia decyzji, a jeśli doręczenie nie nastąpiło, od dnia zapoznania się z treścią decyzji, co miało miejsce 11.12.2014 r. albo od dnia podania informacji o wydaniu decyzji do wiadomości publicznej, tj. opublikowania jej na BIP organu, co miało miejsce 12.12.2014 r." Twierdzenie takie jest niezrozumiałe w kontekście wniosku o przywrócenie terminu – nie można równocześnie utrzymywać, że termin został zachowany (a tak byłoby, gdyby rozpoczął bieg 11 bądź 12 grudnia 2014 r.) i składać wniosku o jego przywrócenie (bo to implikuje przyznanie, że termin zachowany nie został).

Bieg terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia 14.11.2014 r. zaczął bieg wraz z jej doręczeniem stronom. Przywrócenie terminu skarżącemu mogłoby nastąpić wyłącznie w wypadku uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mógł on usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a każdy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu (działaniem albo zaniechaniem) wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu.

Skarżący wiedzę o pozytywnym stanowisku organu odnośnie planowanej inwestycji uzyskał z pisma z dnia 12.11.2014 r. W piśmie tym organ – uwzględniając oczekiwanie Klubu zajęcia stanowiska – obszernie odniósł się do zastrzeżeń zawartych przez skarżącego w piśmie z dnia 3.11.2014 r. W takiej sytuacji skarżący, sporządzając pismo z dnia 28.11 2014 r. nie mógł zakładać, że odnośnie planowanej inwestycji zapadła decyzja negatywna. Jednocześnie treść pisma w sposób nie budzący wątpliwości świadczy o wiedzy jego autora, że decyzja została już wydana. Nie sposób inaczej zinterpretować tego, że skarżący "w związku z wydaną decyzją" zwraca się z prośbą o jej udostępnienie. W ocenie Sądu skarżący przy dołożeniu należytej staranności mógł i powinien był dojść do wniosku, że wydana decyzja jest decyzją ustalającą środowiskowe uwarunkowania inwestycji, nie zaś odmawiającą ich ustalenia. Nic zatem nie stało na przeszkodzie (a w każdym razie nie była to "przeszkoda, której nie można usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku"), by pismem z dnia 28.11.2014 r. decyzję tę zaskarżyć. Nieznajomość dokładnej treści decyzji z jednej strony nie była przeszkodą w jej zaskarżeniu, a drugiej – nie można uznać, by zapoznanie się z aktami sprawy przez skarżącego już na etapie składania pisma z 28.11.2014 r. było czynnością przekraczającą "największy w danych warunkach wysiłek". "Dane warunki" to w tej sytuacji wiedza skarżącego o wydanej decyzji i o stanowisku organu odnośnie planowanej inwestycji.

Niezależnie od powyższego jako zawinione zaniechanie skarżącego ocenić należy niezgłoszenie we właściwej formie i właściwym terminie chęci uczestniczenia w postępowaniu (art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej). Jeśli skarżący pozostawał w przekonaniu, że zgłoszenia takiego dokonał przed złożeniem pisma z dnia 5.12.2014 r., to było to przekonanie błędne, a błąd ten był zawiniony. Pism z 3.11.2014 r. i 28.11.2014 r. nie można interpretować jako zgłoszenia chęci uczestniczenia w postępowaniu – żaden ich fragment na to nie wskazuje. Również ta przeszkoda – uniemożliwiająca uzyskanie przez skarżącego statusu strony postępowania – nie może być oceniona jako niemożliwa do usunięcia nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Prawidłowe zgłoszenie chęci uczestniczenia w postępowaniu w pierwszym piśmie skierowanym do organu przez skarżącego nie wymagało w ogóle wysiłku, a obligowałoby organ do doręczenia skarżącemu wydanej decyzji i czyniłoby bezprzedmiotowym rozważania co do zaniedbań organu w zakresie wykonywania obowiązku informacyjnego w trybie art. 85 ust. 3 ustawy środowiskowej (w kontekście statusu skarżącego w postępowaniu).

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.