Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1871/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.), Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Jan Wasilewski, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1134/11 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1134/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z [...]stycznia 2011 r. znak [...] (dalej decyzja z [...] stycznia 2011 r.) Wójt Gminy Gorlice (dalej Wójt) na podstawie art. 8, 11 ust. 2, art. 39, 40, 41 i 106 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. nr 115, poz. 728 ze zm., dalej ups) i art. 104 kpa, § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. [w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego] (Dz. U. nr 77 poz. 672 ze zm., dalej rozporządzenie), odmówił J. J. (dalej skarżący) przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i leków oraz na pokrycie kosztów postępowania sądowego w sprawie dotyczącej chorób zawodowych.

Wójt ustalił na podstawie wywiadu środowiskowego i zgromadzonego materiału dowodowego, że skarżący ma 44 lata, uprzednio legitymował się orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, które to orzeczenie utraciło ważność. Obecnie nie ma ustalonego stopnia niepełnosprawności, co nie upoważnia do pobierania świadczeń z pomocy społecznej, a pozwala na podjęcie pracy. Skarżący twierdził, że utrzymuje się z pomocy społecznej i z pomocy "dobrych ludzi" i deklarował, że nie uzyskuje żadnego dochodu, nie jest ubezpieczony zdrowotnie i mieszka w domu rodzinnym (jego części), a kwestia własności domu jest trudna do ustalenia. W tym samym budynku mieszka matka, z którą nie ma możliwości przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, gdyż odmówiła jakichkolwiek wyjaśnień. W ocenie organu l instancji te okoliczności oraz brak współdziałania osoby i rodziny były wystarczające dla odmowy przyznania świadczenia, ponieważ strona nie spełniała warunków koniecznych określonych w ustawie o pomocy społecznej do jej przyznania.

Odwołanie od powyższe decyzji wniósł skarżący.

Decyzją z [...] czerwca 2011 r. znak [...] (dalej decyzja z [...] czerwca 2011 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu (dalej organ odwoławczy bądź Kolegium) na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 7, 11, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 kpa oraz art. 8, 11 ust. 2, art. 39, 40, 41, 106 ups, uchyliło w całości decyzję z [...] stycznia 2011 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że Wójt stwierdził, że skarżący nie pracuje zawodowo i nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy, jednak nie ocenił, czy jako osoba bezrobotna, prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe, może się sam utrzymać i z jakich środków, czy i jakie środki otrzymuje z pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium bierna, a nawet negatywna postawa skarżącego i jego matki nie może zwalniać organu pomocy społecznej od obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i stanowić podstawy do instrumentalnego stosowania art. 11 ust. 2 ups. W ocenie Kolegium organ l instancji nie ustalił, czy skarżący jako osoba bezrobotna spełnia ogólne przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej. Organ nie zbadał, czy prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się wyłącznie z pomocy dobrych ludzi i, co wynika z treści odwołania, ze środków z pomocy społecznej. Odwołujący się zajmuje wobec organu pomocy społecznej postawę roszczeniową i odnosi się krytycznie do wszystkich czy większości działań organu. Jednak okoliczności te, choć istotne dla sprawy, zostały pominięte w decyzji Wójta. Kolegium podkreśliło, że Ośrodek Pomocy Społecznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w szczególności przeprowadzić wywiad z rodziną, dokonać oględzin miejsca zamieszkania i zebrać dane posiadane z urzędu. Dopiero, gdy tak zebrane dane nie dają podstawy do stwierdzenia istnienia przesłanek przyznania świadczenia, możliwa jest odmowa jego przyznania z powołaniem na art. 11 ust. 2 ups. Wójt winien ocenić, czy indywidualny interes prawny strony w uzyskaniu zasiłku nie koliduje z interesem społecznym. Kolegium wskazało na potrzebę dokładnego ustalenia, czy i w jakim zakresie potrzeby opisane we wniosku odwołującego się o przyznanie zasiłku celowego są zaspokojone i czy mogą one być pokryte przez przyznanie tego rodzaju świadczenia. Tymczasem, zdaniem Kolegium, Wójt nie tylko nie dokonał poprawnych ustaleń faktycznych, lecz także nie uzasadnił należycie odmowy przyznania zasiłku celowego, a tym samym przekroczył granice uznania administracyjnego. Dokonana przez organ l instancji ocena stanu faktycznego sprawy jest niepełna i wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części pod kątem ustalenia, czy zachodzi wyjątkowa sytuacja dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych a więc takich, które powstają w wyniku zbiegu niefortunnych wydarzeń, wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości, gdzie ingerencja w plany życiowe danej osoby jest bardzo drastyczna i dotkliwa. W ocenie Kolegium, dopiero szczegółowe ustalenie przez organ sytuacji życiowej i finansowej odwołującego się, umożliwi prawidłowe rozstrzygnięcie.

Skargę na decyzję z [...] czerwca 2011 r. wniósł J. J., w której opisał swą sytuację życiową i zrelacjonował postępowanie, w których jest stroną i krytycznie odniósł się do działań organów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w decyzji z [...] czerwca 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie kontroli sądowej podlega decyzja z [...] czerwca 2011 r., uchylająca decyzję l instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Zaznaczył, że kontrola prowadzona w aspekcie dopuszczalności uchylenia decyzji l instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia winna uwzględniać treść art. 15 kpa, statuujący zasadę dwuinstancyjności. Zgodnie z tą zasadą, sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy w I instancji, a następnie w II instancji. Oznacza to obowiązek dwukrotnego prowadzenia postępowania wyjaśniającego i dwukrotnego rozstrzygnięcia sprawy, z uwzględnieniem przez organy obu instancji w szczególności zasad wynikających z art. 7, 8 kpa i przepisów Rozdziału 4, regulujących zasady prowadzenia postępowania dowodowego, oraz oceny dowodów w sprawie zgromadzonych. Te przepisy gwarantują stronom postępowania wyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, czyli jej "załatwienia", o którym mowa w art. 104 kpa. Organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę, zatem nie może ograniczać się wyłącznie do kontroli decyzji organu I instancji.

Oceniając dopuszczalność wydania zaskarżonej decyzji w świetle art. 138 § 2 kpa, Sąd I instancji wskazał, że w przeciwieństwie do regulacji przewidzianej w § 1 tego przepisu, możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji organu l instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia wymaga zaistnienia przesłanki wskazanej w § 2. Przesłanką tą jest wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, w sytuacji gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Oznacza to, że organ odwoławczy winien stwierdzić, że sprawa nie została przez organ l instancji wyjaśniona w stopniu dostatecznym dla potrzeb rozstrzygnięcia i nie ma możliwości, bez narażenia się na zarzut naruszenia tego przepisu, podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Treść art. 138 § 2 kpa musi być odczytywana i interpretowana łącznie z art. 136 kpa, określającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym. Granice te zostały zakreślone przez umożliwienie organowi odwoławczemu przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, bądź zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję.

Przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego z przekroczeniem granic wynikających z art. 136 kpa powodowałoby naruszenie zasady dwuinstancyjności. Przyjąć więc należy, że organ odwoławczy może powołać się na art. 138 § 2 zdanie 1 kpa tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 kpa nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 136 kpa umożliwiłoby temu organowi prawidłowe załatwienie sprawy, podjęcie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z tym uzasadnieniem, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części, jest równoznaczne z naruszeniem obu tych przepisów (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 138). Powszechnie przyjmuje się, że wydanie decyzji kasacyjnej uzasadnione jest wówczas, gdy organ l instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, bądź przeprowadził je z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu czyniącym sprawę niewyjaśnioną w całości, co z kolei nie pozwala na skorzystanie przez organ odwoławczy z możliwości przewidzianej w art. 136 kpa. Uwzględniając reguły i zasady wynikające z powołanych przepisów, a także treść art. 107 § 3 kpa, który wskazuje na konieczne elementy uzasadnienia decyzji wyjaśnienia zarówno podstawy faktycznej jak i podstawy prawnej, uzasadnienie decyzji podjętej na podstawie art. 138 § 2 kpa winno wskazywać wyraźnie na istnienie przesłanek przewidzianych w tym przepisie i przyczyny niezastosowania art. 136 kpa (wyrok NSA z 5.2.2008 r., II OSK 860/07, Lex 469766; wyrok WSA w Warszawie z 27.5.2008 r., VII SA/Wa 364/08, Lex 518835).

Odnosząc powyższe rozważania do decyzji z [...] czerwca 2011 r., Sąd I instancji uznał, że organ ten prawidłowo odczytał treść art. 138 § 2 kpa i zasadnie przyjął, że istniały podstawy do wydania decyzji kasacyjnej. Prawidłowo organ odwoławczy wytknął organowi l instancji naruszenie przepisów postępowania przez brak prawidłowego ustalenia, czy skarżący spełnia ogólne przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej. Trafnie Kolegium wskazało też na potrzebę dokładnego ustalenia, czy i w jakim zakresie potrzeby opisane we wniosku skarżącego są zaspokojone i czy mogą one być pokryte przez przyznanie wnioskowanego świadczenia. Zasadnie wytknięto organowi l instancji brak ustaleń co do rzeczywistego dochodu osiąganego przez skarżącego, jego źródeł i sposobu zaspokajania codziennych potrzeb życiowych w gospodarstwie domowym skarżącego. Dopiero prawidłowe ustalenie wysokości osiąganego dochodu pozwalają na ocenę, czy ten dochód umożliwia zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych strony. Skoro ustalenia faktyczne organu l instancji, dotyczące tak istotnych kwestii jak osiągany przez skarżącego dochód, były wadliwe, zasadnie Kolegium uznało, że decyzja organu l instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a także granic uznania administracyjnego. Tak poważne braki postępowania wyjaśniającego nie mogły być uzupełnione na etapie postępowania odwoławczego, ponieważ prowadziłoby to do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, gdyż kluczowe dla rozstrzygnięcia końcowego okoliczności nie podlegałyby dwukrotnej ocenie organów orzekających. Dlatego, zdaniem Sądu I instancji, Kolegium prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 kpa, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia Wójtowi i wskazując, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącego.

Odnośnie zarzutów skargi podkreślił, że w decyzji z [...] czerwca 2011 r. wytknięto błędy popełnione przez organ l instancji i wskazano sposoby ich usunięcia, a więc zrealizowanie wskazań Kolegium pozwoli na prawidłowe ustalenie sytuacji materialnej skarżącego, a tym samym umożliwi zgodne z prawem rozstrzygnięcie tego, czy skarżącemu winien zostać przyznany zasiłek celowy, o który się ubiegał. W danym postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy pomocy społecznej rozpatrywana jest konkretna kwestia, np. wniosek o przyznanie zasiłku na wskazany cel i w takim postępowaniu organy zobowiązane się do zbadania tylko tych okoliczności, które mają znaczenie dla załatwienia danej sprawy. Także Sąd dokonuje kontroli zgodności z prawem działań organów pomocy społecznej w granicach danej sprawy. Dlatego zarzuty odnoszące się do całokształtu działań organów pomocy społecznej pozostają bez wpływu na oddalenie bądź uwzględnienie skargi.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł J. J. reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu radcę prawnego J. R., zarzucając naruszenie:

1. prawa materialnego - art. 11 ust. 2 ups przez jego błędną wykładnię;

2. przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 ppsa przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzja z [...] czerwca 2011 r., została wydana z naruszeniem art. 11 ust. 2 ups, art. 9, 12 § 1 i art. 138 § 2 w zw. z art. 136 kpa.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał właściwej i prawidłowej wykładni przepisów prawa powołanych w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Skarżący kasacyjnie nietrafnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 136 kpa.

Podstawą prawną do wydania decyzji kasacyjnej powodującej przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia był art. 138 § 2 kpa. Ten typ decyzji kasacyjnej różni się od decyzji kasacyjnej typowej tym, że może być zastosowany wtedy, gdy organ odwoławczy stwierdzi istnienie podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy tego typu decyzji kasacyjnej jest ograniczona przez to, że art. 138 § 2 w związku z art. 136 kpa przyjmuje jako przesłankę wydania tego typu decyzji określony zakres czynności postępowania wyjaśniającego, a mianowicie wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy spełnione zostały łącznie dwie przesłanki: 1. postępowanie przed organem I instancji, w którym wydano decyzję, prowadzone było z naruszeniem przepisów postępowania; 2. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a zatem gdy: a) organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, b) postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe; c) naruszenia przepisów postępowania będących podstawą do wydania tego rodzaju decyzji, to wadliwe odkodowanie hipotetycznego stanu faktycznego zapisanego w normie prawa materialnego, które spowodowało pominięcie ustaleń istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Nieustalenie istotnych okoliczności faktycznych ma zawsze istotny wpływ na wynik sprawy (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2014 s. 547-549 nb 8). Ograniczenie postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym jest następstwem przyjęcia systemu dwuinstancyjnego i konsekwentnej jego realizacji. Na wady zlecenia przeprowadzanie uzupełniającego postępowania dowodowego organowi I instancji trafnie zwraca się uwagę w doktrynie (B. Adamiak – op. cit. s. 540-541, nb 3-5).

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego co do zasad ogólnych i szczególnych, dotyczących dowodów i ich oceny powoduje, że niemożliwe jest zastosowanie w postępowaniu odwoławczym art. 136 kpa - to jest przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania wyjaśniającego. W takiej sytuacji wydanie decyzji kasacyjnej nie narusza art. 138 § 2 kpa (wyrok NSA z: 20.11.2000 r. II SA 2722/99 Lex 53452; 10.4.1997 r. I SA/Po 1237/96, POP 1998/3/92; wyrok WSA w Gdańsku z 5.11.2009 r. III SA/Gd 360/09 Lex 531584).

Kolegium, zgodnie z art. 138 § 2 kpa, prawidłowo uchyliło decyzję z [...] stycznia 2011 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, bowiem decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygniecie.

Art. 138 § 2 kpa stanowi wyłom w kodeksowej konstrukcji postępowania odwoławczego i nie winien być interpretowany rozszerzająco (uchwała SN z 16.1.1997 r., III ZP 5/96; uchwała NSA z 4.5.1998 r., FPS 2/98, ONSA 1998/3/79, wyrok NSA z: 22.9.1981 r., II SA 400/81, ONSA 1981/2/88; 25.5.1983 r. II SA 403/83 ONSA 1983/1/38, akceptowane przez B. Adamiak – op. cit. s. 550-551 nb 8).

Organ I instancji po przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia samodzielnie dysponuje zakresem postępowania wyjaśniającego i nie jest w tym zakresie związany zaleceniami organu odwoławczego. Wskazania tego organu, miałyby niewiążący prawnie charakter, bowiem zalecenia wiążą organ I instancji jedynie co do obowiązku wyjaśnienia okoliczności w nich wskazanych, nie zaś sposobu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i oceny dowodów. Wybór sposobu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do istnienia tych okoliczności i ocena dowodów w tym celu uzyskanych należą do wyłącznej kompetencji organu I instancji (A. Wróbel w: A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2013, s. 805-807, uw. 7, 8). Po uchyleniu decyzji przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 kpa, sprawa wraca do poprzedniego stanu i postępowanie przed organem I instancji toczy się od początku. Na nowo zostaje ustalony stan sprawy - zarówno faktyczny i prawny (wyrok NSA z 23.5.2013 r., II OSK 231/12, cbosa).

Skoro zasadnie Sąd I instancji uznał, że Kolegium prawidłowo wydało decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 kpa, nie mogąc uzupełnić postępowania dowodowego w koniecznym zakresie (art. 136 kpa), to nie doszło do naruszenia zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 § 1 kpa).

Trafnie skarżący kasacyjnie podniósł, że organ I instancji naruszył art. 9 kpa, nie udzielając skarżącemu i jego matce M. J., dostatecznych informacji co do skutków braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, dla ewentualnej odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 ups). W aktach administracyjnych brak jakichkolwiek pouczeń w tej materii (w szczególności w druku oświadczenia M. J. z 25 listopada 2010 r.) bądź w druku aktualizacji wywiadu czy w piśmie z 5 stycznia 2011 r., zawiadamiającego wnioskodawcę o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy (w aktach brak dowodu doręczenia skarżącemu tego pisma; k. 14, 13, 12, 10, 8-7, 1 akt administracyjnych). Uchybienie to zostało wyeliminowane zaskarżoną decyzją, zatem nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 9 kpa). Kolegium nie naruszyło art. 9 kpa, a autor skargi kasacyjnej tego zarzutu wobec Kolegium niczym nie uzasadnia (s. 3 pkt II skargi kasacyjnej).

Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 11 ust. 2 ups w żaden sposób nie został uzasadniony i okazał się nieusprawiedliwiony.

Zarzut naruszenia art. 11 ust. 2 ups przez jego błędną wykładnię okazał się przedwczesny. Skoro brak było prawidłowych ustaleń faktycznych, na co trafnie zwróciło uwagę Kolegium i co trafnie aprobował Sąd I instancji, nie sposób uznać, że zaskarżony wyrok narusza art. 11 ust. 2 ups. Kolegium w decyzji z [...] czerwca 2011 r. trafnie wskazało, jakie okoliczności organ I instancji winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2 zd. 2 kpa; s. 6 uzasadnienia wyroku III SA/Kr 1134/11). Nadto należy wskazać, że zwłaszcza w sprawach, w których ubiegający się o pomoc społeczną składają wielokrotnie wnioski o pomoc, organ I instancji winien załączać do akt sprawy zestawienie świadczeń przyznanych wnioskującemu w okresie toku poprzedzającego wydanie decyzji, by wskazać na zakres rzeczywistej pomocy udzielanej zainteresowanemu na koszt podatników i zachowanie zasady pomocniczości. Zabezpieczenie społeczne opiera się na zasadach pomocniczości i solidarności, zakotwiczonych w preambule Konstytucji RP. Z zasady pomocniczości wynika podział zadań między obywateli, stowarzyszenia, fundacje, samorządy terytorialne i państwo (W. Łączkowski, Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych, RPEiS 2004/1/8 i n.). Rozmiar świadczeń zabezpieczenia społecznego w znacznym stopniu zależy od kondycji danej gospodarki, dla której nie może być nadmiernym, a jedynie adekwatnym obciążeniem. Podatnicy co do zasady nie mogą bowiem pokrywać pełnych kosztów utrzymania osób mających własne źródła dochodów i własny majątek - nawet ubogich. Obowiązkiem organu pomocy społecznej jest zatem ustalenie w szczególności sytuacji dochodowej, majątkowej i rodzinnej osoby ubiegającej się o świadczenie, by nie wydatkować środków podatników na potrzeby osób nieuprawnionych.

Zarzut naruszenia "art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 ppsa" stanowi jedynie funkcję rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego. W istocie oba wskazane przepisy są przeciwstawne i nie mogą pozostawać "w związku". Sąd I instancji, skoro uznał że nie doszło do innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, prawidłowo zastosował art. 151 ppsa.

Na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 ppsa), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261. Stosownie do § 15 i 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz. U. nr 2013, poz. 490), pełnomocnik skarżącego winien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie wniosek wraz z oświadczeniem, o jakim mowa w tym przepisie.