Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1559/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Protokolant : Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J.S. i M.S. na decyzję Wojewody z dnia 11 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz J.S. i M.S. kwotę 760 zł (siedemset sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 30 marca 2012 r. Starosta K. , na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1-3 i art. 142 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2010r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku: J.S. i M.S. orzekł:

- w punkcie 1 o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...]

o pow. 0,0549 ha, nr [...] o pow. 0,0546 ha, nr [...] o pow. 0,0197 ha, obj. księgą wieczystą nr [...] , poł. w obr. [...] , jedn. ewid. [...] , m. K. na rzecz M.S. w 1/2 cz. i J.S. w 1/2 cz.;

- w punkcie 2 o zobowiązaniu osób wymienionych w pkt 1 do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty: 30 888,60 zł, odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, a mianowicie: M.S. do zwrotu kwoty 15 444,30 zł, J.S. do zwrotu kwoty 15 444,30 zł;

- w punkcie 3 o tym, że należność określoną w pkt 2 i 2 należy wpłacić w terminie 14 dni licząc od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna;

- w punkcie 4 o odmowie zwrotu działek: nr [...] i nr [...] , obj. księgą wieczystą nr [...] , poł. w obr. [...] , jedn. ewid. [...] , m. K. na rzecz wnioskodawców.

W uzasadnieniu organ wskazał, że z uwagi na fakt, że przedmiotowe działki stanowią własność Gminy K. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia 19.08.2009 r. wyznaczył Starostę K. do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako działki: nr [...] , nr [...] , nr [...] , nr [...] , nr [...] , poł. w obr. [...] , jedn. ewid. [...] , m. K.

Organ ustalił, że postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] i nr [...] , pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...] , m. K. zostało wszczęte na wniosek z dnia 4.09.2007 r. (w uzasadnieniu decyzji błędnie podano 4.09.2008 r.). J.S. . Pismem z dnia 24.01.2008 r. J.S. i M.S. ponownie złożyli wniosek o zwrot ww. nieruchomości.

Z porównania mapy z daty wywłaszczenia z aktualną mapą ewidencyjną wynika, że wywłaszczonym działkom: nr [...] i nr [...] odpowiadają obecnie działki: [...] , nr [...] , nr [...] , nr [...] , nr [...] , poł. w obr. [...] , jedn. ewid. [...] , m. K.

Organ ustalił również, że decyzją Zastępcy Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 12.10.1983r. nr [...] M.S. i J.S. zostali pozbawieni prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 26 m2 pół. w obr. [...] , b. gm. kat. W. na rzecz Skarbu Państwa. Podstawą wywłaszczenia była decyzja Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 06.05.1983 r. Nr [...] zatwierdzająca plan realizacyjny inwestycji -budowa osiedla mieszkaniowego [...] Enklawa AB wraz z załącznikiem graficznym.

Następnie, jak ustalił organ I instancji, na wniosek J.S. i M.S. zawarty w piśmie z dnia 23.04.1985 r. wydana została decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 11.07.1985 r. nr [...] o dodatkowym wywłaszczeniu działek: nr [...] i nr [...] , stanowiących współwłasność: J.S. i M.S. . W uzasadnieniu w/w decyzji wskazano, że objęte decyzją wywłaszczeniową działki nie nadają się do racjonalnego rolniczego użytkowania z powodu wadliwej konfiguracji, braku dojazdu oraz zabudowy wokół obiektami komunalnymi i mieszkaniowymi.

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ podał, że zwrot działek wywłaszczonych na żądanie właściciela jest możliwy, jeżeli w sprawie wystąpiły przesłanki zwrotu także pierwotnie wywłaszczonej nieruchomości. W związku z powyższym stwierdził, że dopiero ustalenie zbędności działki [...] na cel wywłaszczenia wskazany w decyzji z dnia 12.10. 1983 r. pozwoli na zwrot nieruchomości objętych decyzją wywłaszczeniową z dnia 11.07.1985 r.

Stosownie do art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłankami zwrotu nieruchomości są: wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot, objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części) tj. nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Aby nieruchomość mogła zostać zwrócona, wszystkie te przesłanki muszą zaistnieć łącznie.

W ocenie organu dwie pierwsze przesłanki zwrotu nieruchomości zostały spełnione.

Organ I instancji ustalił, że działce nr [...] odpowiadają obecnie działki: nr [...] i nr [...] . Aktualnie części działek: nr [...] i nr [...] , w granicach wywłaszczonej działki nr [...] stanowią obszar porośnięty chwastami, wysoką i niekoszoną trawą, samosiejkami krzewów, który nie nosi żadnych oznak realizacji celu wywłaszczenia tj. budowy osiedla mieszkaniowego "[...] ". Planowana w 1993 r. budowa garaży osiedlowych również nie została zrealizowana. Wobec powyższego działkę nr [...] , w ocenie organu, należy uznać za zbędną na cel wywłaszczenia.

Nadto organ ustalił, że na działkach: nr [...] i nr [...] znajduje się sieć wodociągowa, natomiast na działkach nr [...] , nr [...] i nr [...] Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji nie posiada sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Przez przedmiotowe działki nie przebiegają: sieć ciepłownicza będąca własnością MPEC K. , sieci gazowe, infrastruktura teletechniczna TP, jak również sieć elektroenergetyczna należąca do [...] Spółka Akcyjna Oddział w K. Nie można jednak wykluczyć istnienia w tym obszarze obiektów, bądź uzbrojenia elektroenergetycznego nie zgłoszonego do inwentaryzacji i nie ujawnionego w składach geodezyjnych.

Działki nr [...] , nr [...] , nr [...] , nr [...] i nr [...] nie są obciążone prawami obligacyjnymi (dzierżawa, najem, użyczenie), bądź rzeczowymi na rzecz osób trzecich. Natomiast działki nr [...] i nr [...] objęte są decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 14.08. 2008 r. znak [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji drogowej "Budowa ul. [...] w K. , od południowego wjazdu na teren Galerii [...] do skrzyżowania z ul. [...] wraz z przebudową skrzyżowania", która została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia 14.11.2008 r. znak [...].

Na podstawie oględzin ustalono, że działka nr [...] porośnięta jest częściowo wykoszoną trawą, krzewami i trzciną oraz drzewami samosiejkami i chwastami. Przez działkę nr [...] przebiega jezdnia asfaltowa (ul....), chodnik wraz ze ścieżką rowerową, a w pozostałym zakresie od strony południowej i północnej działka ta porośnięta jest częściowo skoszoną trawą oraz krzewami. Na działce zlokalizowano 2 słupy oświetleniowe, uzbrojenie wodno-kanalizacyjne i energetyczne. Działka nr [...] porośnięta jest trzciną, krzewami, drzewami samosiejkami oraz niekoszoną trawą. Teren działki stanowi w części skarpę. Obszar działki nr [...] porośnięty jest wykoszoną trawą i niskimi krzewami. Przez działkę przebiega jezdnia asfaltowa, wraz z chodnikami i ścieżką rowerową (ul.....). Na działce znajduje się uzbrojenie wodnokanalizacyjne oraz energetyczne i jeden słup oświetleniowy. Działka nr [...] porośnięta jest wysoką, niekoszoną trawą, chwastami oraz krzewami samosiejkami.

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ stwierdził, że należy zwrócić działki: nr [...] , nr [...] , nr [...] , orzekając jednocześnie obowiązek zwrotu zwaloryzowanego wypłaconego odszkodowania. Ponieważ działki nr [...] i nr [...] , objęte ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 14.08.2008r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji drogowej, stanowią aktualnie pas drogowy drogi publicznej ul. [...] (droga gminna), to z uwagi na treść art. 2 a ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (Dz. U z 2007 r., Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) nie mogą być przedmiotem obrotu i nie podlegają zwrotowi.

Odwołania od ww. decyzji złożyli Gmina K. , reprezentowana przez Prezydenta Miasta K. , oraz J.S. i M.S.

Gmina K. wniosła odwołanie w części w której orzeczono o zwrocie działek nr [...] , [...] , [...] i rozliczeniach z tego tytułu. Strona odwołująca się zarzuciła, że w komparycji oraz w uzasadnieniu decyzji z dnia 11.07.1985 r. nie wskazano, że w/w decyzja została wydana w oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy z 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Stąd wątpliwości budzi ustalenie, że ocenie zbędności nie podlegają działki będące przedmiotem wniosku o zwrot.

Gdyby organ nie przyjął powyższej argumentacji strona odwołująca się wskazała, że organ rozpoznający sprawę zbędności na cel wywłaszczenia działki dowłaszczonej nie może we własnym zakresie rozstrzygać kwestii zbędności nieruchomości głównej. Orzekanie w tej ostatniej kwestii należy do właściwego organu administracyjnego prowadzącego postępowanie o zwrot działek objętych pierwotnym wywłaszczeniem. Postępowanie o zwrot działki nr [...] ma charakter prejudycjalny.

J.S. i M.S. wnieśli o uchylenie punktu 4 decyzji i orzeczenie o zwrocie działek nr [...] i [...] . Wskazali, że postępowanie w sprawie zwrotu działek prowadzone było przez 4 lata i 7 miesięcy, co stanowi oczywiste naruszenie art. 12 K.p.a. Zarówno w dacie wniosku, jak i w dacie uzupełnienia jego braków formalnych nieruchomość nie była wykorzystywana na cele dróg publicznych, stanowiąc nieużytek. W księdze wieczystej nieruchomości ujawnione było roszczenie o zwrot przysługujące wnioskodawcom. Tymczasem organ orzekł o odmowie zwrotu działek [...] i [...] , w stosunku do których ponad 2 lata od złożenia wniosku zdecydowano o zmianie ich przeznaczenia. Ponadto w decyzji nie wskazano jako podstawy prawnej jej wydania art. 2a ustawy o drogach publicznych.

Wojewoda [...] decyzją z dnia 11.09.2012 r. znak: [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] , nr [...] , nr [...] , nr [...] , nr [...] , obr. [...] , jedn. ewid. [...] m. K. , w granicach wywłaszczonych działek: nr [...] i nr [...] , b. gm. kat. [...] na rzecz M.S. i J.S.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że jakkolwiek w podstawie prawnej decyzji wywłaszczeniowej Urzędu Dzielnicowego w K. z 11.07.1985 r. nie wskazano wyraźnie przepisu art. 5 ust. 3 ustawy z 12.03.1958 r., to jednak z całokształtu materiału dowodowego (w tym zwłaszcza z uzasadnienia decyzji wywłaszczeniowej) bezsprzecznie wynika, iż w przedmiotowej sprawie doszło "dowłaszczenia nieruchomości", w trybie ww. przepisu.

Organ odwoławczy podzielił pogląd, że części nieruchomości "dowłaszczone" na podstawie art. 5 ust. 3 cyt. ustawy podlegają zwrotowi tylko wtedy, gdy zaistnieją przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jednocześnie stanął na stanowisku, że oznacza to, iż zwrot lub odmowa zwrotu działek: nr [...] , nr [...] , nr [...] , nr [...] i nr [...] w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa działek: nr [...] i nr [...] , zależna jest od tego, czy zostanie zwrócona działka oznaczona w dacie wywłaszczenia nr [...] , wywłaszczona decyzją 12.10.1983 r. Skoro więc nie prowadzono przed organem I instancji postępowania, którego przedmiotem byłaby działka nr [...] , b. gm. akt. W. i które to postępowanie zakończyłoby się decyzją orzekającą o zwrocie ww. działki, to brak jest realizacji przesłanek, które pozwoliłyby obecnie na zwrot nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] , nr [...] , nr [...] , nr [...] i nr [...] , obr. [...] w granicach wywłaszczonych działek: nr [...]i nr [...]. Dokonanie przez organ I instancji ustaleń w zakresie spełnienia przesłanek zbędności w stosunku do wywłaszczonej działki nr [...] , w ocenie organu odwoławczego, stanowi kwalifikowane naruszenie przepisów o właściwości organów administracji publicznej w sprawach o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, tj. naruszenie art. 19 K.p.a. w związku z art. 142 ust. 1 ustawy gospodarce nieruchomościami. Jednocześnie podkreślił, że kwestia nie ma jednak charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.

Organ odwoławczy wskazał również, że na obecnym etapie postępowania nie może uwzględnić zarzutu odwołujących się wnioskodawców dotyczącego przewlekania toczącego się postępowania, gdyż strony postępowania uprawnione były do korzystania na bieżąco z przysługujących im środków przeciwdziałania tzw. bezczynności organu, czego jednak nie uczyniły.

Ponadto zaznaczył, że konieczne było uchylenie całości decyzji mimo, że organ orzekł odmowie działek nr [...] i nr [...] , ze względu na przyjętą przez organ odwoławczy odmienną podstawę wydania decyzji odmownej.

J.S. i M.S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody [...] , domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie pkt 2 i 4 decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili rażące naruszenie prawa tj. obrazę art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomości.

W uzasadnieniu skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez organ II instancji, że dla orzeczenia o zwrocie nieruchomości "dowłaszczonych" konieczne jest objęcie wnioskiem o zwrot również działki pierwotnie wywłaszczonej. Przyjęcie takiej interpretacji rażąco narusza przepisy prawa i stanowi drastyczny rygoryzm w stosunku do stron postępowania, które spornej działki o marginalnej powierzchni 26m2 nie objęły wnioskiem "z braku świadomości jej wcześniejszego wywłaszczenia". Cel wywłaszczenia nie został nigdy zrealizowany w stosunku do którejkolwiek z działek, a ich zbędność na cel publiczny jest oczywista, stąd ziściły się wszystkie przesłanki do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).

Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że decyzją z dnia 12.10.1983r. nr [...] M.S. i J.S. zostali pozbawieni prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 26 m2 pół. w obr. [...] , b. gm. kat. [...] na rzecz Skarbu Państwa, a podstawą wywłaszczenia była decyzja z dnia 06.05.1983 r. zatwierdzająca plan realizacyjny inwestycji - budowa osiedla mieszkaniowego [...] (k.125). Z akt tych wynika również, że decyzją z dnia 11.07.1985 r. , wydaną na podstawie art.3, art.8, art.12 i art.15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz.64 - w decyzji błędnie podano rok 1985) o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości orzeczono o "dodatkowym wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy os. [...] i" składającej się z działek nr [...] i [...] (k.10). Niespornym jest, że wnioskodawcy nie złożyli wniosku o zwrot pierwotnie wywłaszczonej działki nr [...] .

W skardze zakwestionowano pogląd organu II instancji, że fakt nieobjęcia wnioskiem o zwrot działki nr [...] wyłącza możliwość zwrotu działek nr [...] i [...] (obecnie....), twierdząc, że orzeczenie o zwrocie działek "dowłaszczonych" możliwe jest już wtedy, gdy zaistnieją przesłanki zwrotu pierwotnie wywłaszczonej nieruchomości.

Dla wyrażenia oceny w tej kwestii koniecznym będzie przytoczenie wówczas obowiązujących oraz aktualnych regulacji prawnych.

Zgodnie z przepisem art.5 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wywłaszczeniem mogła być objęta cała nieruchomość lub jej część. Jeżeli wywłaszczeniu podlegała część gruntu w mieście, a pozostała część wynosiła mniej niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej w danej miejscowości na budowę domu jednorodzinnego, ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był objąć wnioskiem o wywłaszczenie cały grunt. Wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe.

Z kolei zgodnie z art. 6 ust.1 tej ustawy ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy. Umowa taka mogła być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego.

Stosownie do treści art. 21 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. po przeprowadzeniu rozprawy, wydawana była decyzja, w której orzekano wywłaszczenie w zakresie podanym we wniosku lub mniejszym albo oddalano wniosek o wywłaszczenie.

Zestawienie powyższych przepisów, a zwłaszcza zacytowanych wyżej użytych w nich sformułowań: "ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był objąć wnioskiem o wywłaszczenie cały grunt", "wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość" wskazuje, że wywłaszczenie mogło wymiennie nastąpić w drodze decyzji administracyjnej albo w drodze umowy wywłaszczeniowej, również w sytuacji, gdy tylko część wywłaszczonej nieruchomości była niezbędna dla realizacji celu wywłaszczenia określonego w art.3 ustawy. W takiej sytuacji Skarb Państwa stawał się właścicielem nieruchomości zarówno objętych lokalizacją celu publicznego, jak i gruntów nie objętych tą lokalizacją, a zatem od samego początku zbędnych na cel wywłaszczenia.

W myśl art. 136 ust.1 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości.

Zgodnie zaś z treścią art.136 ust.3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z powyższego wynika zatem, że przepis art.136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dopuszcza zwrot tylko takiej wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W sytuacji, gdy wniosek o zwrot dotyczy działek wywłaszczonych w trybie art.5 ust.3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (na żądanie), rozstrzyganie o "zbędności" pozbawione byłoby z oczywistych względów jakiejkolwiek racji.

Podkreślić należy, że orzecznictwo oraz doktryna zgodnie stoją na stanowisku, że żądanie zwrotu nieruchomości "dowłaszczonych" wchodzi w rachubę wówczas, gdy zwrotowi podlega również część nieruchomości, która została wywłaszczona (vide: wyroki NSA z dnia 1 kwietnia 1996 r. sygn. akt IV SA 1626/94, z dnia 22 kwietnia 1999 r. sygn. akt SA/Rz 1544/97, z dnia 26 lipca 2001 r. sygn. akt II SA/Gd 91/00, z dnia 24 kwietnia 2003 r. sygn. akt I SA 237/01, z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 430/10, G.B. i Stanisław Rudnicki "Nieruchomości. Problematyka prawna", Wyd. Prawn. LexisNexis Warszawa 2006, str. 866).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 430/10, że nie jest możliwe występowanie do organu z wnioskiem dotyczącym wyłącznie zwrotu jedynie tej części nieruchomości, która została objęta wywłaszczeniem na skutek wniosku zgłoszonego na zasadzie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., czyli tej części nieruchomości, której nie obejmowała lokalizacja celu publicznego. Podkreślenia wymaga, że ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, czyli takiej, na której - stosownie do treści art. 112 ust. 3 aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami albo art.3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. - miał być zrealizowany cel publiczny. Oznacza to, że dochodzenie przez byłego właściciela (jego spadkobiercę) zwrotu tego rodzaju gruntu jest traktowane jako możliwe, ale w ramach roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. To zaś prowadzi do wniosku, że żądanie to winno być zgłoszone łącznie z roszczeniem o zwrot nieruchomości wywłaszczonej. Przyjęcie odmiennej wykładni przepisów regulujących zwrot nieruchomości prowadziłoby do sytuacji, w której właściciel, na którego żądanie, oparte na art. 113 ust. 3 u.g.n. lub art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., nabyto na rzecz Skarbu Państwa pozostałą część nieruchomości, zbędną dla celu wywłaszczenia, mógłby w każdym czasie bez żadnych ograniczeń żądać zwrotu tej części nieruchomości, a to prowadziłoby po stronie Skarbu Państwa do stanu niepewności, co do zasobów nieruchomości.

Dlatego też nie jest zasadny zarzut skargi, że zwrotowi podlegają działki dowłaszczone na podstawie art.5 ust.3 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. już wtedy, gdy zaistnieją przesłanki do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na realizację celu publicznego.

Podkreślenia wymaga, że przesłanki zwrotu organ bada wyłącznie w odniesieniu do nieruchomości, której dotyczy wniosek o zwrot.

W dalszej kolejności odniesienia wymaga ustalenie organu I instancji, że decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 11.07.1985 r. nr [...] o dodatkowym wywłaszczeniu działek: nr [...] i nr [...] , wydana została na wniosek J.S. i M.S. zawarty w piśmie z dnia 23.04.1985 r. ustalenie to jest nieprawidłowe. Jak bowiem wynika z pisma J.S. i M.S. z dnia 23.04.1985 r. (k.111) zwrócili się oni do Dyrekcji Rozbudowy Miasta K. z propozycją wykupu przedmiotowych działek. W komparycji decyzji z dnia 11.07.1985 r. nr [...] wskazano natomiast, że była ona wynikiem rozpatrzenia wniosku wywłaszczeniowego Krakowskiej Dyrekcji Inwestycji z dnia 18.06.1985 r.

Wskazać również należy, że decyzja o wywłaszczeniu z dnia 11 lipca 1985 r. nie wymieniała w swej podstawie prawnej przepisu art.5 ust.3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., a jedynie art.3, art.8, art.12 i art.15 tej ustawy.

Oceniając tę decyzję organ odwoławczy stwierdził, że jakkolwiek w jej podstawie prawnej nie wskazano wyraźnie przepisu art. 5 ust. 3 ustawy z 12.03.1958 r., to jednak z całokształtu materiału dowodowego (w tym zwłaszcza z uzasadnienia decyzji wywłaszczeniowej) bezsprzecznie wynika, że w przedmiotowej sprawie doszło "dowłaszczenia nieruchomości", w trybie ww. przepisu.

Zdaniem Sądu wniosek taki postawiony został przedwcześnie, z naruszeniem przepisów art.7 i art.77 k.p.a., gdyż materiał dowodowy zebrany w sprawie nie wskazuje jednoznacznie, że decyzja ta była wydana na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12.03.1958 r.

Zauważyć bowiem należy, że decyzja ta była poprzedzona wnioskiem właścicieli z dnia 23.04.1985 r. skierowanym do [...] Dyrekcji Inwestycji, zawierającym sformułowanie: "proponujemy wykupienie tych działek, gdyż nie nadają one zupełnie do użytkowania przez nas", w którym jednakże podano również: "uzyskaliśmy informacje, że działki te (...) przeznaczone pod tereny zielone dla osiedla".

Skoro jednak, jak wcześniej podniesiono, w komparycji decyzji z dnia 11.07.1985 r. nie wskazano jako jej podstawy prawnej art.5 ust.3 ustawy, a wydana została po rozpatrzeniu wniosku wywłaszczeniowego [...] Dyrekcji Inwestycji z dnia 18.06.1985 r., nie można wykluczyć, że nie była wydana w trybie art.5 ust.3 omawianej ustawy, ale w związku z nowo określonym celem wywłaszczenia.

Dlatego też, dla pełnego wyjaśnienia tej okoliczności koniecznym było przeprowadzenie dowodu również z tego wniosku.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego dla jednoznacznego rozstrzygnięcia, czy decyzja wywłaszczeniowa z dnia 11.07.1985 r. miała swą podstawę w przepisie art.5 ust.3 ustawy z dnia 12.03.1958 r.

Wobec powyższego, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. oraz art.135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a.