Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 754/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Świderska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski, Sędzia WSA Paweł Kowalski, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi L. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku akcyzowym za miesiąc sierpień 2004 r. wraz z odsetkami 1. oddala skargę; 2. nakazuje wypłacić adwokatowi J. K. jako pełnomocnikowi z urzędu kwotę 600 (sześćset) złotych plus należny podatek VAT z Funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. z dnia [...], Nr [...] odmawiającą L. D. umorzenia zaległości z tytułu podatku akcyzowego w kwocie 3.545 zł wraz z odsetkami, w części dotyczącej podstawy prawnej i wskazał właściwą podstawę prawną, zaś w zakresie rozstrzygnięcia utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Jako materialnoprawną podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 67a § 1 pkt 3 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005r. Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż decyzją z dnia [...], Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] w Ł. określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiąc sierpień 2004 roku w wysokości 3.545 zł, z tytułu sprzedaży (darowizny) samochodu osobowego marki Ford Fiesta przed jego pierwszą rejestracją na terytorium kraju. Przedmiotowa decyzja jest ostateczna (odwołanie od przedmiotowej decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu).

W dniu 27 czerwca 2005 roku L. D. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie powyższej zaległości podatkowej. Wnioskodawczyni podniosła, iż jest w trudniej sytuacji materialnej i osobistej – sama wychowuje dwójkę dzieci będąc inwalidką II grupy, posiadane środki finansowe są niewystarczające. Ponadto skarżąca spłaca zadłużenie zaciągnięte w związku z chorobą.

L. D. wyjaśniła, iż zakupiony w Niemczech samochód był przeznaczony dla jej matki, która nie mogła osobiście wyjechać zagranicę. Skarżąca podniosła także iż nie zna przepisów celnych i gdyby wiedziała o konsekwencjach zawartej umowy darowizny nie zawierałaby jej. Samochód nie jest używany bowiem nie wykupiono karty pojazdu.

Postanowieniem z dnia [...] organ celny i instancji wystąpił do wnioskodawczyni z wezwaniem do przedstawienia swojej sytuacji materialnej i osobistej.

W odpowiedzi skarżąca nadesłała oświadczenie datowane na dzień 30 lipca 2005 roku, z którego wynika, że utrzymuje dwójkę dzieci – córkę w wieku 22 lata i 12 – letniego syna. Źródłem dochodu skarżącej jest renta. Do oświadczenia załączono odcinek renty za lipiec 2005 roku, z którego wnika, że wypłacona skarżącej renta wyniosła 354,92 zł.

Mając na uwadze powyższe informacje Naczelnik Urzędu Celnego [...] w Ł. podjął wskazaną na wstępie decyzję o odmowie umorzenia zaległości podatkowej. Organ pierwszej instancji podniósł, iż obowiązek płacenia podatków wynika z konstytucyjnej zasady równości wobec prawa zaś odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zobowiązania podatkowe jako priorytetowe winny być regulowane terminowo, gdyż stanowią podstawę dochodów budżetu państwa. Instytucja umorzenia zobowiązania podatkowego może zostać zastosowana w sytuacji na tyle wyjątkowej by nie stało to w sprzeczności z powyższą zasadą.

Pismem z dnia 20 września 2005 roku L. D. odwołała się od powyższej decyzji do Dyrektora Izby Celnej w Ł.

Organ II instancji podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego [...] w zakresie braku podstaw do przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej.

W uzasadnieniu decyzji swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść art. 67a § 1 pkt 3 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa. Wyjaśniając podstawę prawną decyzji Dyrektor Izby Celnej odwołał się do poglądów orzecznictwa sądowoadministracyjnego, dotyczących kwestii uznaniowego charakteru decyzji dotyczących umorzenia zaległości podatkowych, charakteru okoliczności uzasadniających przyznanie przedmiotowej pomocy w spłacie należności podatkowych.

Wskazując na konieczność ustalenia aktualnej sytuacji materialnej i osobistej organ odwoławczy wezwał skarżącą do złożenia stosownych wyjaśnień. W odpowiedzi skarżąca nadesłała pismo, w którym ponownie opisała swoją trudną sytuację materialną i osobistą. Z przedmiotowego pisma wynika, iż skarżąca jest rencistką II grupy inwalidzkiej, otrzymuje z tego tytułu świadczenie w wysokości 565zł. Ponadto otrzymuje alimenty w wysokości 300zł na każde z dzieci oraz zasiłek rodzinny w kwocie 45 zł. Wnioskodawczyni spłaca zadłużenie w kwocie 170zł miesięcznie. Do pisma załączono kserokopię decyzji Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...], z której wynika, że skarżącej przyznano świadczenie w formie zaliczki alimentacyjnej w wysokości 300zł na każde z dzieci w okresie od 1 września 2005 roku do 31 sierpnia 2006 roku. Strona załączyła również kserokopię wypisu z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 27 maja 1999r., z którego wynika, że L. D. jest trwale niezdolna do pracy.

Orzekając o odmowie umorzenia zaległości podatkowej organ odwoławczy wskazał na okoliczności w jakich powstał obowiązek uiszczenia przedmiotowego zobowiązania podatkowego, tj. zakupu samochodu a następnie jego darowizny na rzecz swojej matki.

Organ ocenił, iż sytuacja materialna strony jest trudna, jednak nabycie samochodu zagranicą nie jest, w ocenie organu, podstawową potrzeba życiową. Skoro w ocenie wnioskodawczyni jej sytuacja życiowa pozwalała na zakupienie samochodu i podarowanie go matce, to zdaniem organu odwoławczego winna była uwzględnić wszystkie koszty związane z tymi czynnościami.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej w chwili podejmowania decyzji o zakupie samochodu a następnie darowiźnie tego pojazdu sytuacja strony nie różniła się od tej udokumentowanej na żądanie organu. Nie wystąpiły żadne nadzwyczajne okoliczności losowe, które spowodowały pogorszenie sytuacji podatnika. Sytuacja materialna i osobista strony skarżącej od dłuższego czasu jest trudna.

Analizując przesłanki z art. 67a § 1 pkt 3 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa tj. interes społeczny i ważny interes strony organ odwoławczy wskazał na konieczność respektowania zasady sprawiedliwości społecznej wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. W ocenie organu odwoławczego negatywne skutki decyzji podjętych przez stronę bez zachowania wymaganej ostrożności nie mogą być przerzucane na społeczeństwo. Zdaniem organu niesporne w niniejszej sprawie jest, iż strona skarżąca przed dokonaniem darowizny nie znając przepisów prawa nie zasięgnęła fachowej informacji.

Sytuacja materialna, rodzinna i osobista skarżącej ustalona w postępowaniu nie uzasadnia zdaniem organu udzielenia ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Dyrektor Izby Celnej stanął na stanowisku, iż zobowiązania podatkowe mają charakter powszechny natomiast ich umorzenie stanowi odstępstwo od tej zasady i powinno być stosowane wyjątkowo. Podstawą umorzenia zobowiązań nie mogą stanowić wszelkie negatywne dla podatnika okoliczności. Ważnego interesu podatnika nie można w ocenie organu utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Udzielenie przedmiotowej ulgi podatkowej nie może bowiem stać się powszechnie stosowanym środkiem zwolnienia podatnika z obowiązku uiszczeni zobowiązania podatkowego w każdym przypadku gdy wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej.

Organ odwoławczy wyjaśnił, odnosząc się do zarzutu braku informacji ze strony Urzędu Celnego, iż strona nie zwracała się do organu o udzielenie informacji w zakresie konsekwencji podatkowych darowizny samochodu przed jego pierwszą rejestracją na terenie kraju.

Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. L. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżąca stwierdziła, iż przedmiotowa decyzja jest niesłuszna, gdyż zakup samochodu nie wiązał się dla nie z żadnym przychodem. Samochód został sprowadzony dla matki, kosztował "symboliczne 50 Euro". Skarżąca pojechała po samochód z bratem by załatwić formalności urzędowe. Jej samej nie stać na samochód. Ponadto nie posiada prawa jazdy. Skarżąca podniosła również, iż gdyby miała wiedzę na temat prawa celnego postąpiłaby inaczej. Skarżąca domaga się "umorzenia wszelkich kosztów".

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o oddalenie skargi argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego i procesowego, skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Wprawdzie organy podatkowe obu instancji wskazały błędnie art. 67a § 1 pkt 3 powołanej wyżej ustawy - Ordynacja podatkowa jako podstawę swoich rozstrzygnięć, to jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Przywołany przepis został wprowadzony do Ordynacji podatkowej ustawą z dnia

30 czerwca 2005 roku o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005r. Nr 143, poz.1199 ze zm.) i wszedł w życie z dniem 1 września 2005 roku (art. 27 przywołanej ustawy). Wskazując powyższy przepis jako podstawę rozstrzygnięć organy obu instancji pominęły treść art. 25 § 2 ustawy nowelizującej Ordynację podatkową, zgodnie z którym wnioski o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych złożone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu na podstawie przepisów ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Z treści cytowanego przepisu wynika, zatem że wnioski o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, do których należy umorzenie zaległości podatkowych, złożone przed dniem 1 września 2005 roku podlegają rozpatrzeniu według stosownych przepisów regulujących te ulgi według stanu prawnego obowiązującego przed tym dniem.

W rozpoznawanej sprawie L. D. złożyła wniosek o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku akcyzowego w dniu 27 czerwca 2005 roku (data nadania pisma na poczcie). Wniosek wpłynął do Urzędu Celnego [...] w Ł. w dniu 5 lipca 2005 roku. W tej sytuacji wniosek ów winien być rozpatrzony na podstawie art. 67 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Omawiane uchybienie nie miało jednak, w ocenie Sądu wpływu na wynik sprawy bowiem zarówno cytowany powyżej przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej jak i przywołany przez organy podatkowe art. 67a § 1 pkt 3 tej ustawy posługują się tymi samymi przesłankami warunkującymi umorzenie zaległości podatkowej, tj. ważnym interesem podatnika i interesem publicznym.

Instytucja umorzenia zaległości podatkowej jak trafnie podkreślił Dyrektor Izby Celnej, stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady równości i powszechności opodatkowania (por. też pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2001r., sygn. akt SA/Sz 1292/00, opubl. przez Wydawnictwo Prawnicze LEX w Systemie Informacji Prawnej LEX-Temida pod nr 78300). Instytucja ta zbudowana została przy zastosowaniu konstrukcji uznania administracyjnego. Oznacza to, iż nawet w przypadku stwierdzenia przez organ podatkowy zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie (interesu publicznego lub ważnego interesu podatnika) może on, ale nie musi uwzględnić wniosek o umorzenie zaległości podatkowej. Decyzja organu jest oparta w znacznej mierze na elementach natury słusznościowej, bowiem ustawowe przesłanki umorzenia zostały określone za pomocą pojęć nieostrych. Stąd kontrola sądu administracyjnego ogranicza się w istocie jedynie do prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego, wyjaśnienia sprawy i sposobu wyciągnięcia wniosków z ustalonego przez organ podatkowy stanu faktycznego (por. poglądy wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2001r. ,sygn. SA/Sz 1228/00, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX-Temida pod nr 78 299 czy z dnia 13 października 2000 r., sygn. akt III SA 3416/99, opubl. tamże pod nr 47090).

W niniejszej sprawie organy podatkowe zarówno pierwszej jak i drugiej instancji przeprowadziły wnikliwe postępowanie dowodowe, ustalając aktualną sytuację rodzinną i finansową skarżącej, badając wysokość przychodów. Postępowanie w tym zakresie zostało przeprowadzone zgodnie z art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe dokonały także oceny zebranego materiału dowodowego, a ocena ta nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Celnej przyznał, iż sytuacja materialna strony jest trudna wskazując jednocześnie, iż w takiej sytuacji, samochód nie stanowi podstawowej potrzeby życiowej. Z poglądem tym należy się zgodzić.

Organ wskazał również, że za odmową przyznania wnioskowanej ulgi przemawia fakt, iż sytuacja materialna i rodzinna skarżącej od dłuższego czasu pozostawała bez zmian, ponadto nie jest ona wynikiem jakiegoś zdarzenia nadzwyczajnego, niezależnego od działań skarżącej. Skoro zatem w tej sytuacji skarżąca nabyła i przekazała darowizną samochód to winna się liczyć z koniecznością poniesienia należnych zobowiązań podatkowych. W ocenie Sądu należy podzielić stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż umorzenie zaległości podatkowej rozpatrywanej sprawie oznaczałyby w istocie, iż Skarb Państwa poniósłby negatywne skutki podjętych przez stronę czynność prawnych (darowizna samochodu).

Działań skarżącej nie można usprawiedliwiać nieznajomością przepisów podatkowych.

W celu przeciwdziałania negatywnym skutkom nieznajomości przepisów podatkowych przyznano podatnikom uprawnienie do wystąpienia do właściwego organu podatkowego z wnioskiem o dokonanie pisemnej interpretacji przepisów prawa, na podstawie art. 14a § 1 Ordynacji podatkowej. Skarżąca nie skorzystała z tej możliwości.

Końcowo Sąd wyjaśnia, iż obciążający skarżącą podatek, którego podstawą jest ostateczna decyzja Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. wydana w dniu [...] Nr [...] nie stanowi kary i nie został nałożony jako konsekwencja oszustwa, co sugeruje treść skargi. Określone powyższą decyzją zobowiązanie podatkowe (jego wysokość) jest związane z darowizną samochodu na rzecz matki skarżącej i wskazaną w umowie darowizny wartością pojazdu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę. O wynagrodzeniu pełnomocnika strony skarżącej - adwokata – należnym z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie art. 250 ww. ustawy oraz § 19 pkt 1 w związku z § 6 pkt 3 oraz § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).