Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 318/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 77, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2022 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 kwietnia 2022 r., nr 692/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za poszczególne okresy lat 2006 - 2010 1) oddala skargę, 2) przyznaje od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz radcy prawnego K.S. kwotę 295,20 złotych (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100), w tym podatek od towarów i usług 55,20 złotych (pięćdziesiąt pięć 20/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi D. S. (dalej: Skarżący, Wnioskodawca, Płatnik) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) z 6 kwietnia 2022 r. nr 692/2022, o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za poszczególne okresy lat 2006 – 2010.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: 13 stycznia 2022 r. wpłynął do ZUS wniosek Płatnika o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek z uwagi na bardzo ciężką sytuację socjalno-bytową. W uzasadnieniu Wnioskodawca wskazał, że posiada duże zadłużenie w ZUS, które powstało w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Nie jest w stanie bez uszczerbku finansowego dla siebie i swojej rodziny spłacać zobowiązania. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Do wniosku dołączył zaświadczenie z urzędu pracy z 10 stycznia 2022 r.

W toku prowadzonego postępowania Wnioskodawca przedłożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 27 stycznia 2022 r., fakturę za energię elektryczną z 30 grudnia 2021 r., wykaz opłat czynszowych z 30 grudnia 2021 r. oraz aneks do umowy o pracę z 20 grudnia 2021 r.

Organ ustalił, że Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z którą zamieszkuje w mieszkaniu (będącym własnością córki).

Stałe wydatki miesięczne Wnioskodawcy, związane z utrzymaniem wynoszą łącznie [...] zł, w tym z tytułu miesięcznych opłat – [...] zł oraz opłaty eksploatacyjne – [...] zł.

Zobowiązania pieniężne Wnioskodawcy w instytucjach - w ZUS za okres 2021 r. wynoszą łącznie [...] zł, miesięcznie [...] zł, inne zobowiązania za okres 2021 r. w łącznej kwocie [...] zł, bez wskazania miesięcznej kwoty. Ww. zobowiązania są spłacane w formie układu ratalnego w łącznej miesięcznej kwocie [...] zł.

Organ ustalił, że Płatnik prowadził działalność gospodarczą w okresie od 1 lipca 2006 r. do 29 września 2010 r. W tym czasie nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.

Decyzją z 6 kwietnia 2022 r. nr 692/2022 - ZUS, odmówił Wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie [...] zł, w tym:

a) składek na ubezpieczenia społeczne - za okres od listopada 2006 r. do lutego 2007 r., od sierpnia 2007 r. do września 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek – [...] zł,

b) składek na ubezpieczenie zdrowotne - za okres od grudnia 2006 r. do lutego 2007 r., od sierpnia 2007 r. do czerwca 2008 r., od sierpnia 2008 r. do września 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek – [..] zł, odsetek – [...] zł,

c) Fundusz Pracy - za okres od sierpnia 2008 r. do września 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek – [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że umorzenie zaległości możliwe jest jedynie w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności zaległości, zgodnie z art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.; dalej: u.s.u.s.) oraz w przypadkach wskazanych w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie).

W ocenie ZUS, Wnioskodawca nie spełnił żadnej z przesłanek wystąpienia całkowitej nieściągalności, określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Wskazał, że obecnie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne względem Płatnika przez Dyrektora Oddziału ZUS [...] i Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. W związku z tym w sprawie nie nastąpiło stwierdzenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego lub komornika sądowego całkowitego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki.

ZUS ocenił też sytuację Wnioskodawcy przez pryzmat art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz przepisów § 3 rozporządzenia, nie znajdując przesłanek uzasadniających umorzenie należności przypadających od nieopłaconych składek figurujących na koncie.

Organ zwrócił uwagę, że Płatnik powołał się na sytuację zdrowotną. Wskazał, że jest zestresowany, niedożywiony, bliski depresji, jednak do akt sprawy nie dołączył żadnej dokumentacji medycznej. Zdaniem organu podniesione okoliczności dotyczące sytuacji zdrowotnej stanowiłyby przesłankę umorzenia, gdyby pozbawiały Wnioskodawcę możliwości uzyskiwania dochodu, bowiem przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków jego rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskanie dochodu.

ZUS wskazał, że Płatnik nie dołączył orzeczenia o niezdolności do pracy, ani żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że jest on całkowicie i trwale niezdolny do pracy. Aktualnie jest on w wieku aktywności zawodowej i 1 lutego 2022 r. podjął zatrudnienie na podstawie umowy o pracę. W kontekście poczynionych uwag organ stwierdził, że Wnioskodawca nie udowodnił, że istnieją przeszkody - ze względu na jego trudności zdrowotne, bądź jego najbliższych, które uniemożliwiają mu zarobkowanie, a tym samym na uzyskiwanie środków na spłatę zadłużenia.

Organ rentowy zwrócił uwagę, że Wnioskodawca powołał się na swoją ciężką sytuację socjalno-bytową. Wskazał, że nie jest w stanie bez uszczerbku finansowego dla siebie i swojej rodziny spłacać zadłużenia. Jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Według ustaleń ZUS w chwili składania wniosku o umorzenie Wnioskodawca posiadał status osoby bezrobotnej, lecz z dniem 1 lutego 2022 r. podjął zatrudnienie na podstawie umowy o pracę. Raport za luty 2022 r. jest zerowy, jednak wiadomo, że został on zatrudniony w pełnym wymiarze czasu, a zatem wynagrodzenie nie może być niższe niż płaca minimalna, która od 1 stycznia 2022 r. wynosi [...] zł brutto. Nadto żona Płatnika, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, uzyskuje dochód w kwocie [...] zł.

ZUS zaznaczył, że posiadanie innych zobowiązań (zarówno publicznoprawnych, jak i cywilnoprawnych) nie stanowi podstawy do umorzenia należności z tytułu składek. Spłata powyższych zobowiązań jest ważna, ale Płatnik nie powinien pomijać spłaty zadłużenia wobec ZUS. Każdy z wierzycieli może dochodzić swoich należności zgodnie z przepisami prawa. Zobowiązania wobec Zakładu nie mogą być traktowane jako zobowiązania o charakterze drugorzędnym, ze względu na ich szczególny charakter. Organ podkreślił, że analizując możliwość umorzenia należności należy mieć na uwadze to, czy trudności finansowe mają charakter przejściowy, czy stały i pogłębiający się. W ocenie ZUS obecna sytuacja materialno-bytowa Płatnika, nie uzasadnia stwierdzenia, że trudności płatnicze mają charakter stały i pogłębiający się, zwłaszcza, że podjął on zatrudnienie, więc uzyskał źródło dochodu. Jest osobą w wieku aktywności zawodowej i nie udowodnił, że istnieją przeciwskazania zdrowotne (potwierdzone stosownym orzeczeniem) uniemożliwiające lub w znacznym stopniu ograniczające możliwość zdobycia środków na spłatę zadłużenia. W związku z tym ZUS stwierdził, że aktualny status materialny Płatnika nie jest stanem trwałym i istnieje realna szansa na poprawę kondycji finansowej. W tych okolicznościach podjęcie decyzji o umorzeniu zadłużenia byłoby przedwczesne i nieuzasadnione.

D. S. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję ZUS z 6 kwietnia 2022 r. wnosząc o jej zmianę przez umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego, skutkiem czego została wydana zaskarżona decyzja.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podtrzymał swoje stanowisko dotyczące ciężkiej sytuacji socjalno-bytowej. Podniósł, że w jego przypadku wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności. Podał, że w dalszym ciągu jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku i jest na utrzymaniu żony, która zarabia najniższą krajową pensję. Obecnie ze Skarżącym mieszka pełnoletni syn, także bezrobotny.

W ocenie Skarżącego takie okoliczności jak brak dochodów, wiek, wykształcenie, epidemia, wojna w Ukrainie oraz sytuacja na rynku pracy, wbrew stanowisku ZUS, nie rokują spłaty zaległości składkowych. Prowadzenie zaś dalszego postępowania egzekucyjnego spowoduje narośnięcie odsetek i kosztów egzekucyjnych. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, iż nie wykazał on, że jego sytuacja materialno-bytowa, rodzinna i zdrowotna uniemożliwi mu spłatę zaległych należności.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. W myśl natomiast art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli przedmiotowej skargi w powyższych granicach Sąd doszedł do wniosku, że jest ona niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu wolnym od istotnych naruszeń prawa procesowego oraz w oparciu o prawidłowo interpretowane i zastosowane przepisy prawa materialnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca Skarżącemu umorzenia jego należności składkowych na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za poszczególne okresy lat 2006 – 2010.

Podstawę analizy zasadności żądania Skarżącego o umorzenie przedmiotowych należności, stanowiły prawidłowo powołane przez ZUS regulacje art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub części, z zastrzeżeniem ust. 2-4. W ust. 2 wskazano, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Przypadki całkowitej nieściągalności zostały enumeratywnie wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w punktach od 1 do 6. Wyliczenie zawarte w powyższym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z 6 maja 2004 r., II UZP 6/04 Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) przepis art. 28 ust. 2 ustawy o u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone."

Oznacza to, że ZUS, nawet w przypadku ustalenia, że spełniona jest którakolwiek z przesłanek z ust. 3 art. 28 u.s.u.s. nie ma obowiązku umorzenia zadłużenia. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Dopiero w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek umorzenia (nieściągalności) organ zyskuje swobodę wyboru, czy ulgi udzielić, czy też nie. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 K.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z kolei sądowej kontroli legalności takiej decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów K.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Natomiast o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, rozstrzyga organ administracji publicznej (por. wyrok WSA w Opolu z 15 czerwca 2022 r., I SA/Op 104/22).

Ustawodawca przewidział nadto w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. możliwość umarzania przez ZUS należności z tytułu składek w uzasadnionych przypadkach, mimo braku całkowitej nieściągalności, w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Korzystając z upoważnienia ustawowego (art. 28 ust. 3b) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w § 3 ust. 1 rozporządzenia dotyczącego umarzania należności z tytułu składek, określił przesłanki umarzania należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z tym przepisem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z przywołanych przepisów wynika jednoznacznie, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Dopiero wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek otwiera organowi możliwość (a nie obowiązek) zastosowania tej ulgi. W tym to bowiem momencie organ rozstrzygający sprawę korzysta z przypisanego mu uprawnienia do zastosowania uznania administracyjnego - nie musi, lecz może umorzyć takie należności (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., II GSK 141/07).

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie ZUS prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał jego trafnej oceny prawnej.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, co organ wyjaśnił szczegółowo w uzasadnieniu decyzji, że nie zachodzi całkowita nieściągalność składek w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Ustalenia i wnioski organu odnośnie do braku całkowitej nieściągalności składek są słuszne i prawidłowo uzasadnione.

Bezspornie przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych, a przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne względem Skarżącego. Przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie ma też zastosowania, gdyż wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Pozostałe przypadki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. nie znajdowały również w sprawie zastosowania.

Sąd w pełni zatem podziela stanowisko organu, że w aktualnym stanie sprawy wobec Skarżącego nie zachodzi żaden z przypadków całkowitej nieściągalności, enumeratywnie wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W tej sytuacji, w ocenie Sądu uprawnione jest stanowisko organu, że istnieją możliwości dalszego, chociażby częściowego, uregulowania przez Skarżącego zaległych składek i że na obecnym etapie nie da się stwierdzić, że w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie odzyska się w przyszłości całości bądź części zobowiązania składkowego. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zatem w sytuacji, gdy organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Za prawidłową Sąd uznaje również dokonaną przez organ analizę stanu faktycznego i wyprowadzoną na jego tle ocenę prawną przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Zauważyć w tym zakresie należy, że przy ocenie przesłanek wskazanych w ww. przepisie należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zabezpieczenia podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, leki itp.) i czy ewentualne problemy finansowe mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. W orzecznictwie na gruncie omawianego przepisu podkreśla się, że umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów, nie jest możliwe wywiązywanie się z zobowiązań wobec ZUS. W związku z tym trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu.

Jak wynika z oświadczenia o stanie majątkowym z dnia 27 stycznia 2022r., miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł (dochód z tyt. zatrudnienia małżonki Skarżącego), a ponadto rodzina otrzymuje dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł, zaś miesięczne wydatki na opłaty eksploatacyjne wynoszą [...] zł. Wskazane przez Skarżącego zobowiązania to [...] zł wobec ZUS (po [...] zł miesięcznie) oraz inne w kwocie [...]zł (brak wskazania tytułu i wobec jakiego podmiotu).

Po złożeniu wniosku sytuacja dochodowa uległa poprawie, bo - jak wynika z akt sprawy – Skarżący od 1.02.2022r. podjął zatrudnienie na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze. Z powyższego wynika, że spłata zaległych składek, choćby w proponowanym systemie ratalnym – po 40 zł miesięcznie, nie pozbawi go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych.

W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym dowody przedłożone przez stronę na etapie postępowania, nie wskazywały na wystąpienie przesłanki związanej z poniesieniem strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek było niemożliwe.

Prawidłowo organ przeanalizował zgromadzone dowody pod kątem wystąpienia przesłanki związanej z możliwością pozbawienia skarżącego - w wyniku opłacenia należności z tytułu składek - zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji w tym zakresie.

Podkreślenia wymaga, że Wnioskodawca wskazując na swój zły stan zdrowia, nie przedłożył stosownej dokumentacji medycznej, z której wynikałoby, że nie może pracować zarobkowo (nie legitymuje się też orzeczeniem o trwałej i całkowitej niezdolności do pracy), a zatem organ miał podstawy, aby uznać, że zarówno wiek Wnioskodawcy, jak i brak udowodnionych przeciwwskazań zdrowotnych, świadczą o możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia i uregulowania zaległości.

Nadto w zaskarżonej decyzji organ odniósł się do posiadanych przez Skarżącego zobowiązań z innych tytułów, wskazując, że obowiązek spłaty należności cywilnoprawnych nie stanowi przesłanki wykluczającej spłatę zobowiązań z tytułu składek, zaś zobowiązania wobec ZUS nie mogą być pominięte i potraktowane drugorzędnie wobec zobowiązań cywilnoprawnych. W ocenie Sądu stanowisko to zasługuje na akceptację. Zwrócić należy uwagę, że prowadzenie każdej działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem, spoczywa na przedsiębiorcy i nie może być przerzucane na budżet Państwa. Decydując się bowiem na założenie działalności gospodarczej Skarżący powinien być świadomy, że zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy, w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet strat, czy też pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek, a brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd nie neguje, że sytuacja finansowa Skarżącego w związku z narosłym zadłużeniem jest trudna, zauważa jednak, że ograniczone obecnie możliwości płatnicze są wynikiem samodzielnych decyzji strony. Organ, nie negując trudnego położenia Wnioskodawcy, prawidłowo akcentował, że sytuacja strony nie ma charakteru definitywnego i nieodwracalnego.

Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie. Przedstawione okoliczności potwierdzają, że w sprawie doszło do rozpatrzenia całości materiału dowodowego. Zakład przy ocenie stanu sprawy, z punktu widzenia przesłanki opisanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wziął pod uwagę sytuację finansową i życiową Skarżącego wykazaną przez niego na poszczególnych etapach rozpatrywania jego wniosku.

Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie ZUS zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał jego oceny, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 77 K.p.a. Ocena dowodów dokonana przez organ, a prowadząca do rozstrzygnięcia negatywnego dla Skarżącego, nie jest oceną dowolną, ale podjętą zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 K.p.a. Zajęte stanowisko organ przedstawił w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi z art. 107 § 3 K.p.a. Odmienna zaś ocena dowodów i zanegowanie przez Skarżącego treści rozstrzygnięcia nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Zaznaczyć należy, że ciężar udowodnienia faktów, na które powołuje się strona spoczywa na tym, kto z faktów tych wywodzi skutki prawne. A zatem to Skarżący musi udowodnić fakty, które według niego przemawiałyby za umorzeniem, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ administracyjny nie jest władny zweryfikować danej okoliczności w ramach prowadzonego postępowania.

W związku z powyższym za niezasadny należy uznać podniesiony przez Skarżącego zarzut naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 250 P.p.s.a. i § 2 pkt 1 oraz § 4 i § 21 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68 ze zm.; dalej: rozporządzenie) Sąd przyznał pełnomocnikowi Skarżącego, w osobie radcy prawnego, wynagrodzenie za udzieloną z urzędu pomoc prawną w wysokości 240 zł. Na podstawie § 4 ust. 3 rozporządzenia, należne wynagrodzenie powiększono o kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 55,20 zł.