Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2843/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Beata Sokołowska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2005r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności środka odwoławczego w sprawie dotyczącej obciążenia kosztami postępowania celnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego J. C. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. /-/ M. Kosewska /-/ B. Koś /-/ B. Sokołowska


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] roku Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego obciążył strony tj.: Firmę Handlową P. B. oraz Agencję Celną "[...]" kosztami postępowania celnego prowadzonego w związku z weryfikacją zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...]roku.

Pismem z dnia [...] roku zażalenie na to postanowienie wniósł J. C. działający w imieniu P. B.. Żalący domagał się uchylenia skarżonego postanowienia i umorzenia postępowania oraz wstrzymania jego wykonania. Według wnoszącego zażalenie obciążenie strony kosztami dokonanej bezzasadnie ekspertyzy wykonanej przez Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej było niezgodne z prawem.

J. C. przedłożył wraz z zażaleniem kserokopię pełnomocnictwa z dnia [...] roku udzielonego mu przez P. B. prowadzącego Firmę Handlową w O. - upoważniającego go jako pracownika do reprezentowania P. B. i jego firmy przed organami celnymi i egzekucyjnymi. Zgodność pełnomocnictwa z oryginałem potwierdził sam pełnomocnik, opatrując je pieczątką "Doradca podatkowy nr wypisu [...] mgr J. C.".

Dyrektor Izby Celnej, w związku z wniesionymi odwołaniami i zażaleniami, w piśmie z dnia [...] roku wezwał J. C. do nadesłania:

1) oryginału lub kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem pełnomocnictwa udzielonego mu przez Firmę Handlową P. B. zaznaczając, że nie będą honorowane pełnomocnictwa potwierdzone za zgodność z oryginałem przez doradcę podatkowego

2) dokumentów potwierdzających, że jest on pracownikiem zatrudnionym przez Firmę Handlową P. B. zgodnie z przepisami kodeksu pracy.

Na powyższe wezwanie J. C. udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia [...] roku ( dotyczącym postępowań w czterech sprawach). Załączył do niego kserokopię umowy o pracę oraz oryginał pełnomocnictwa do reprezentowania firmy "P.B." i jednocześnie wniósł o zwrot pełnomocnictwa po dokonaniu stosownego odpisu. W aktach niniejszej sprawy znajduje się kserokopia pełnomocnictwa, z której wynika, że powyższe pełnomocnictwo zostało udzielone J. C. ( pracownikowi) w dniu [...] roku przez P. B. do reprezentowania go i jego firmy przed organami celnymi, inspekcją celną, organami podatkowymi i egzekucyjnymi.

W piśmie z dnia [...] roku znalazła się natomiast wzmianka o następującej treści "oryginał przy sprawie 09WW-5560-481/02/AP". Z "umowy o pracę" ( kserokopia) potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez doradcę podatkowego mgr J. C.- wynika zaś, że umowa została zawarta w dniu [...] r. pomiędzy Firma Handlową P.B. ul. K; [...] O. zwanej zakładem pracy reprezentowanym przez P. B. a J. C., na czas nieokreślony. Rodzaj umówionej pracy to: doradca prawny i podatkowy, miejsce wykonywanej pracy- K. 14 - O., czas rozpoczęcia pracy: [...]r.

Dane dotyczące wymiaru czasu pracy oraz wynagrodzenia zostały wykorektowane przez J. C..

Postanowieniem nr [...] z dnia [...]roku, adresowanym do J. C., Dyrektor Izby Celnej, po rozpoznaniu zażalenia z dnia [...] roku na podstawie art. 228 § 1 pkt. 1 i § 2 oraz art. 239 Ordynacji podatkowej ( Dz.U. Nr 137 poz. 926 z 1997 r. z późń. zm.) stwierdził niedopuszczalność w.w. zażalenia. W uzasadnieniu organ II instancji powołał się na art. 253 § 2 kodeksu celnego, który określa wprost osoby mogące występować w charakterze pełnomocnika strony przed organem celnym zarówno pierwszej jak i drugiej instancji oraz wyjaśnił, że wobec tego doradca podatkowy nie może występować w charakterze przedstawiciela bezpośredniego w sprawach celnych dotyczących towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej. Wskazał też, że doradca podatkowy może tylko uwierzytelnić pełnomocnictwo udzielone mu w sprawach podatkowych, co wynika z art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym a w trakcie prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania wyjaśniającego J. C. przedstawił kserokopię umowy o pracę z dnia [...] roku, która została przez niego potwierdzona za zgodność z oryginałem. Dalej Dyrektor Izby Celnej zwrócił uwagę na to, że J. C. wykonuje zawód doradcy podatkowego i jednocześnie zatrudnia się w tym charakterze w Firmie Handlowej P.B. a ponieważ powyższa firma nie trudni się zawodowo doradztwem podatkowym ( zajmuje się importem-eksportem, handlem hurtowym odzieżą, obuwiem, tkaninami, materiałami budowlanymi oraz prowadzi pośrednictwo handlowe w tym zakresie), a wspólnikami jej nie są wyłącznie doradcy podatkowymi, organ odwoławczy uznał, że umowa o pracę została zawarta z naruszeniem przepisów prawa ( art. 31 ustawy o doradztwie podatkowym). Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że bezpośrednim powodem nie uznania reprezentacji w oparciu o załączoną umowę jest kwestionowanie możliwości zatrudnienia J. C. w charakterze doradcy podatkowego.

Skargę na to postanowienie złożył J. C.- w imieniu własnym wnosząc o jego uchylenie jako niezgodnego z prawem oraz o obciążenie Dyrektora Izby Celnej kosztami postępowania. Skarżący na wstępie zarzucił organowi celnemu, że pomylił pojęcie " przedstawicielstwa" określone w art. 253 § 2 Kodeksu celnego z pojęciem "pełnomocnictwa" określonym w art. 136 i 137 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa stawiając między nimi znak równości. J. C. wskazał, że pojęcie przedstawicielstwa, o którym mowa w art. 253 § 2 Kodeksu celnego ma zastosowanie wyłącznie do postępowań prowadzonych przed organami celnymi. Inaczej wygląda zaś sytuacja, gdy towar objęty już został procedurą celną, tak jak w niniejszym przypadku, a organ celny wszczął postępowanie i wydał na podstawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa decyzję, którą uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i dokonał ponownego wymiaru należności celnych. Według skarżącego postępowanie celne dotyczące weryfikacji zgłoszenia celnego należy do "innych wypadków"- jest to postępowanie celno-administracyjne, którego przebieg reguluje Ordynacja podatkowa i znajdują tu zastosowanie również jej przepisy dotyczące pełnomocnictwa. Zgodnie z przepisem art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej pełnomocnikiem strony skarżącej może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. J. C. zawarł też w skardze zarzut o dyskryminowaniu jego, albo doradcy podatkowego lub łącznie J. C. jako doradcy podatkowego. Podnosząc też, że nie ma przepisu w polskim prawie zakazującego doradcy podatkowemu ( zawód zaliczony do grupy zawodów o szczególnym zaufaniu publicznym) potwierdzać za zgodność z oryginałem odpisów dokumentów przez niego przedstawionych, w tym umowy o pracę skarżący zarzucił organowi celnemu nadinterpretację art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym. Ponadto J. C. postawił zarzut błędnej oceny rodzaju jego zatrudnienia, albowiem z żadnej zawartej przez niego umowy o pracę nie wynika, by był on zatrudniony w charakterze doradcy podatkowego, a zatem nie zostały naruszone przepisy rozdziału 5 ustawy o doradztwie podatkowym. Skarżący podkreślił również, że organ celny nie jest uprawniony do badania kwalifikacji ustanowionego w sprawie pełnomocnika oraz nie posiada uprawnień do stosowania wykładni rozszerzającej ustawy o doradztwie podatkowym. Na koniec J. C. podał, że z Agencją Celną "[...]" zawarł umowę o pracę na czas nieokreślony. Strony umówiły się, że będzie on wykonywał czynności radcy prawnego. Nie należy jednak tego rozumieć jako wykonywanie zawodu radcy prawnego- jak to sugeruje organ celny, a szczegółowo rodzaj umówionej pracy określa dokument zatytułowany "zakres czynności" stanowiący załącznik do umowy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, iż pomimo tego, że J. C. w swej skardze powołał się na nr sprawy dotyczącej postępowania wobec Firmy"P.B."to zarzuty w niej zawarte odnoszą się do reprezentacji Agencji Celnej "[...]". Organ II instancji odpowiedział jednak na zarzuty skarżącego tak, jakby dotyczyły sprawy P.B. Powołał się też dodatkowo na pismo z dnia [...] roku, w którym informowano powyższą Firmę Handlową P. B., że umocowanie J. C. jest nieskuteczne.

Na rozprawie J. C. oświadczył, że skargę złożył w imieniu własnym i nigdy nie był stroną postępowania. Ponadto podał, że w uzasadnieniu skargi powoływał się również na fakt reprezentowania Agencji Celnej "[...]", albowiem w tym samym okresie czasu był pracownikiem tej Agencji jak i Firmy Handlowej P. B..

J. C. działając także w imieniu uczestnika postępowania P. B. wniósł o uwzględnienie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż to zarzucał skarżący.

Na wstępie należy podkreślić, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa występujące w kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej. Nietrafny jest zatem wywód skargi wskazujący na przepis art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej jako podstawę działania pełnomocnika na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku Kodeks celny ( Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem ( w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 roku tj. w dacie składania przedmiotowego środka zaskarżenia oraz wydawania

postanowienia przez organ celny II instancji) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organami celnymi w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej ( jak w niniejszej sprawie) mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed organami celnymi ( I i II instancji) ma związek z przeznaczeniem towaru i nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego. Skuteczne pełnomocnictwo mogło więc zostać udzielone J. C. tylko jako podmiotowi będącemu pracownikiem firmy tj. Firmy Handlowej "P.B.". Z tego względu zasadne było wezwanie przez organ celny I instancji J. C. do nadesłania dokumentu potwierdzającego fakt, iż uzyskał status pracownika firmy "P.B." z siedzibą w O.. W piśmie z dnia [...] roku J. C. powołał się na umowę o pracę zawartą z P. B., ale jednocześnie wskazał, że warunki tej umowy objęte są tajemnicą.

Kserokopię powyższej umowy o pracę J. C. załączył dopiero do pisma z dnia [...] roku stanowiącego odpowiedź na wezwanie Dyrektora Izby Celnej zawartego w piśmie z dnia [...] roku. Wynika z niej, że J. C. był zatrudniony w Firmie Handlowej "P.B. " od dnia [...] roku w charakterze doradcy podatkowego i prawnego, co narusza treść art. 31 ustawy z dnia 5 lipca 1996 roku o doradztwie podatkowym ( Dz.U. Nr 9 poz. 86 z 2002 roku z późń. zm.).

W tej sytuacji, gdy Dyrektor Izby Celnej przyjął, że J. C. nie udowodnił faktu zatrudnienia w firmie P. B., albowiem przedłożył kserokopię umowy o pracę z dnia [...] roku, którą potwierdził za zgodność z oryginałem, do czego nie jest upoważniony jako doradca podatkowy ( art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym) a tym samym według organu celnego nie wykazał umocowania do działania w imieniu Firmy Handlowej "P.B." to winien był wezwać P. B. jako podmiot wyłącznie posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania- na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego do usunięcia braku formalnego zażalenia poprzez podpisanie go i to w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Zażalenie bowiem jak każde podanie, musi spełniać pod względem formy i treści wymagania stawiane w art. 168§ 1, 2 i 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Nie wezwanie zaś strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego zażalenia stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej ( w zw. z art. 262 Kodeksu celnego) zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania ( wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 1999 roku- sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870). Brak takiego wyraźnego wezwania strony w osobnym piśmie do uzupełnienia braku formalnego zażalenia i pouczenia o konsekwencjach niezastosowania się do tego wezwania narusza też zasadę pogłębiania zaufania do organów wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej oraz zasadę dwuinstancyjności ( art. 127 Ordynacji podatkowej). Sąd stoi też na stanowisku, że pismo z dnia [...] roku, na które powołano się w odpowiedzi na skargę stanowiło jedynie wezwanie strony do złożenia zabezpieczenia pokrywającego w całości kwotę długu celnego i chociaż przy okazji organ celny I instancji informował o nieskutecznym umocowaniu J. C., to nie było to wezwanie w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.

Przestrzeganie wyżej omówionych przepisów i zasad postępowania wyklucza też możliwość uznania, iż zażalenie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu. Stroną postępowania nadal była Firma Handlowa "P.B.".

Jednocześnie Sąd zauważa, że organ celny błędnie przyjął, iż naruszenie w zawartej przez strony umowie o pracę art. 31 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym skutkuje nieważnością dokonanej czynności prawnej.

Ze względu na powyższe okoliczności należało stwierdzić, że Dyrektor Izby Celnej wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy postępowania ( art. 121 § 1 i 2, art. 169 § 1 w zw. z art. 168 §3 oraz art. 228 § 1 pkt. 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego w sposób mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę organ celny powinien wezwać stronę do podpisania zażalenia zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.

Wobec powyższego Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 litera c), art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 979 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) jak w sentencji wyroku.

/-/ M. Kosewska /-/ B. Koś /-/ B. Sokołowska