Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1672/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 140n ust. 1 i 2a, art. 140mb pkt 2, art. 78 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 450
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 189a § 1, art. 189f § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 4 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2022 roku sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. D. kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] października 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpoznaniu odwołania K. D., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] nakładającą na K. D. karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu zarejestrowanego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od daty jego zbycia.

Zaskarżona decyzja SKO zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

K. D. (dalej też jako "Skarżący") – wespół z drugim współwłaścicielem pojazdu, M. D. (którego dotyczy analogiczna sprawa zarejestrowana w tut. Sądzie pod sygn. akt III SA/Po 1673/21) – zbył w dniu [...] stycznia 2020 r. pojazd marki B. , nr rej. [...], zarejestrowany na terenie RP, a zgłoszenia jego zbycia dokonał w dniu [...] lutego 2020 r.

W związku z powyższym Prezydent M. L. (dalej jako "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji") – po uprzednim zawiadomieniu strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 140n ust. 1 i 2 w zw. z art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450 ze zm., dalej w skrócie "p.r.d.") – przywołaną wyżej decyzją z [...] sierpnia 2021 r., wydaną na podstawie art. 140n ust. 1 i 2a, art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w terminie 30 dni od daty jego zbycia. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił m.in., że określając wymiar kary wziął pod uwagę zakres naruszenia, jego powtarzalność, korzyści majątkowe, jakie strona uzyskała z tytułu naruszenia ustawy, a także – że wymierzył karę w najniższej możliwej wysokości.

W odwołaniu od opisanej decyzji Prezydenta [...], Skarżący wniósł o jej uchylenie, podnosząc, że niewątpliwie nie dochował 30-dniowego terminu do powiadomienia o zbyciu pojazdu, jednak organ niezasadnie zignorował art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej w skrócie "k.p.a.") w sytuacji, gdy doszło do uchybienia terminu o kilka dni. W tym zakresie Skarżący przytoczył odpowiednie orzecznictwo sądów administracyjnych.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji – przywołaną na wstępie decyzją z [...] października 2021 r. – SKO w uzasadnieniu wyjaśniło, że brak realizacji obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu przez Skarżącego w terminie jest niewątpliwy: Skarżący zbył pojazd [...] stycznia 2020 r., zatem termin do zgłoszenia zbycia upłynął z dniem [...] lutego 2020 r. (przed ogłoszeniem stanu zagrożenia epidemicznego i epidemii COVID-19), a Skarżący dokonał zgłoszenia dopiero [...] lutego 2020 r. Organ zaznaczył, że naruszenie było jednorazowe, strona nie uzyskała w związku z nim żadnych korzyści i wypełniła obowiązek w terminie późniejszym, zatem zasadne było nałożenie kary pieniężnej w najniższej wysokości. SKO wskazało także, że art. 140n ust. 6 p.r.d. odsyła do działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, której przepisy odsyłają z kolei do rozdziału IV k.p.a., jednak organ nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, wynikającego z art. 189f k.p.a. Co prawda, strona zaprzestała naruszania prawa – albowiem bez wezwania organu, z własnej woli wykonała obowiązek zawiadomienia o nabyciu pojazdu – jednak waga tego naruszenia nie jest znikoma. Naruszone przepisy mają bowiem na celu – jak stwierdził organ II instancji – "poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji". Zatem kwestionowana decyzja Prezydenta [...] jest prawidłowa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO, K. D. – zarzuciwszy naruszenie:

1. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 140mb pkt 1 i art. 140n p.r.d. przez jego niezastosowanie, pomimo spełnienia przesłanek wskazanych w ww. przepisie;

2. art. 140n ust. 4 p.r.d. przez jego błędne zastosowanie;

3. art. 7a k.p.a. przez jego niezastosowanie;

4. art. 9 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie

– wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] oraz o zasądzenie od SKO na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi jej autor podkreślił, że zawiadomił o zbyciu pojazdu dwa dni po upływie ustawowego terminu. Tymczasem z pisma organu I instancji zawiadamiającego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej z powodu naruszenia ww. obowiązku wynikało, że Skarżący w ogóle nie zawiadomił o zbyciu pojazdu. W dalszej części motywów skargi jej autor odniósł się szeroko, z uwzględnieniem wypowiedzi doktryny i judykatury, do możliwości zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 140mb i art. 140n p.r.d. Końcowo zaznaczył, że skoro już w dacie otrzymania zgłoszenia organ miał możliwość zauważenia, że strona dopuściła się opóźnienia, to jednocześnie z informacją o przyjęciu zgłoszenia albo niezwłocznie po niej powinien przysłać stronie decyzję, a nie po ponad 18 miesiącach.

W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, odnosząc się zwięźle do poszczególnych jej zarzutów i uznając je za niezasadne, względnie – jak zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. przez opóźnione wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary – za pozbawione wpływu na uprawienia strony, a w szczególności na wysokość kary. Ponadto organ II instancji wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym – czemu Skarżący, właściwie zawiadomiony, nie sprzeciwił się.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że w związku z wnioskiem zawartym w odpowiedzi na skargę, niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; w skrócie "p.p.s.a.").

Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] października 2021 r. ([...]), utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2021 r. ([...]) nakładającą na K. D. karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu zarejestrowanego na terenie RP w terminie 30 dni od daty jego zbycia.

Okoliczności faktyczne sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia – w tym zwłaszcza fakt zbycia przedmiotowego pojazdu oraz niepowiadomienia o tym zdarzeniu w zakreślonych przez ustawodawcę trybie i terminie – nie są pomiędzy stronami sporne. W świetle twierdzeń skargi wymaga podkreślenia, a zarazem drobnej korekty, jedynie to, że skoro, co bezsporne, do zbycia pojazdu doszło w dniu [...] stycznia 2020 r., to wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450 z późn. zm.; w skrócie "p.r.d.") termin nieprzekraczający 30 dni na zawiadomienie starosty o zbyciu pojazdu, upłynął z dniem [...] lutego 2020 r. (poniedziałek), a nie [...] lutego 2020 r., jak podano w skardze. W konsekwencji, zawiadamiając o zbyciu pojazdu w dniu [...] lutego 2020 r., Skarżący uchybił terminu nie o dwa, lecz o trzy dni.

Wskazana rozbieżność nie jest jednak przedmiotem sporu pomiędzy stronami postępowania sądowego, lecz raczej oczywistej omyłki Skarżącego.

Spór ogniskuje się bowiem wokół pytania o dopuszczalność oraz zasadność zastosowania w kontrolowanej sprawie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, przewidzianej w art. 189f k.p.a. Organ I instancji bowiem zakwestionował samą dopuszczalność odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nakładanej na podstawie art. 140mb, argumentując, że ustawodawca w art. 140n p.r.d. nie wskazał okoliczności, których zaistnienie skutkowałoby odstąpieniem od nałożenia kar, o których mowa w art. 140mb p.r.d.; kary te mają charakter kar obligatoryjnych, a nie uznaniowych. Z kolei SKO nie znalazło podstaw do odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary pieniężnej, uznając, że waga naruszenia przepisów nakładających obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu nie jest znikoma w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 p.r.d.

W myśl tego ostatniego przepisu organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Naruszenie prawa, do jakiego doszło w kontrolowanej sprawie, zostało opisane w art. 140mb pkt 2 p.r.d. (a nie "pkt 1", jak omyłkowo podano w pkt II.1. petitum skargi) w ten sposób, że: kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu – podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Ostatnio przywołany przepis stanowi zaś, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu.

Na tym tle normatywnym Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażone m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 marca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1972/20 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, [...]; w skrócie "CBOSA"), zgodnie z którym kara, o której mowa w art. 140mb p.r.d., dotyczy naruszenia obowiązku przewidzianego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Obowiązek ten dotyczy nie tylko dokonania zgłoszenia zbycia pojazdu, ale również zachowania terminu 30 dni na takie zgłoszenie. Przekroczenie terminu stanowi więc w sposób prawnie niewątpliwy naruszenie obowiązku zbywcy pojazdu. Jednocześnie, w kontekście użycia przez ustawodawcę w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. określenia "właściciel", należy stwierdzić, że nie ma istotnego znaczenia, iż dana osoba nie jest już właścicielem pojazdu w momencie dokonywania zawiadomienia, gdyż art. 140mb pkt 2 p.r.d. odnosi się do zbywcy pojazdu, a zatem osoby, która nie jest już właścicielem pojazdu w chwili wykonywania obowiązku. Jest prawnie oczywiste, że użyte przez ustawodawcę określenie "właściciel" celowościowo odczytywać należy w kontekście użytego na końcu pkt 2 sformułowania "nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu". W analizowanym kontekście określenie "właściciel" oznacza więc dotychczasowego właściciela, który zbył pojazd.

Nakładaniu kar pieniężnych przewidzianych w art. 140mb p.r.d. poświęcone zostały unormowania art. 140n p.r.d. W ich świetle nie ulega wątpliwości, że kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140m-140mb, są nakładane w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Nakłada je starosta (ust. 2a) i stanowią one dochód powiatu (ust. 3a). Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (ust. 4). Do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140m-140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (ust. 6).

Na tle cytowanych przepisów wyłania się kwestia o kluczowym znaczeniu w niniejszej sprawie – czy unormowania art. 140n p.r.d., szczególnie w kontekście zawartego w jego ust. 6 odesłania do przepisów działu III Ordynacji podatkowej (w skrócie "o.p.") przy jednoczesnym braku wyraźnego odesłania do przepisów k.p.a., wykluczają możliwość zastosowania w odniesieniu do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb p.r.d., instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 189f k.p.a.

W związku z tym należy na wstępie wyjaśnić, że jest zasadą – wysłowioną w art. 189a § 1 k.p.a. – że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy działu IVA k.p.a. Wyjątek do tej zasady wprowadza art. 189a § 2 k.p.a., z którego wynika, że przepisów k.p.a. o administracyjnych karach pieniężnych nie stosuje się, ale wyłącznie w zakresie tego zagadnienia, które posiada odrębną regulację. Przepis § 2 art. 189 k.p.a. wymienia sześć takich zagadnień, które dotyczą: (1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej; (2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia; (3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej; (4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej; (5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej oraz (6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej. Jeżeli więc odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenie pouczenia nie jest uregulowane odrębnie – tu: w przepisach p.r.d. lub działu III o.p. – to do takiego zagadnienia przepisy działu IVA k.p.a. mają zastosowanie (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska i in., Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, uw. 3 i 7 do art. 189a).

Nie ulega wątpliwości, że przepisy p.r.d. ani działu III o.p. nie zawierają uregulowań dotyczących odstąpienia od wymierzenia kar pieniężnych. Wprawdzie art. 140n p.r.d. ustala przesłanki wymiaru kary administracyjnej (w ust. 4) – a więc normuje zagadnienie wyszczególnione w art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. – ale nie reguluje już zagadnienia odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymienionego w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., a unormowanego w art. 189f k.p.a. Wobec tego należy uznać, że art. 189f k.p.a. ma zastosowanie w sprawach nakładania kar pieniężnych w trybie przepisów p.r.d. (tak też m.in.: wyrok WSA z 16.03.2021 r., VII SA/Wa 1972/20, CBOSA; M. Burtowy, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Warszawa 2021, uw. 4 do art. 140m-140n).

Odmienne stanowisko zajął w kontrolowanej sprawie organ I instancji, który w konsekwencji błędnie w ogóle nie rozważył, czy w tej sprawie ziściły się przesłanki określone w szczególności w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Z kolei organ II instancji wprawdzie nie wykluczył możliwości odstąpienia na ww. podstawie od wymierzenia kary pieniężnej przewidzianej w p.r.d., ale w tym przypadku uznał, że co prawda strona zaprzestała naruszania prawa – albowiem bez wezwania organu, z własnej woli wykonała obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu – jednak waga tego naruszenia nie jest znikoma, gdyż naruszone przepisy mają na celu poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji.

Z takim stanowiskiem SKO nie sposób się zgodzić, gdyż – po pierwsze – jego akceptacja oznaczałaby, że odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d. na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. byłoby w istocie regulacją martwą. Niezależnie bowiem od skali naruszenia – choćby, jak w kontrolowanej sprawie zgodnie stwierdziły to organy, było ono jednorazowe, strona nie uzyskała z tego tytułu żadnych korzyści i sama, bez wezwania, dopełniła obowiązku w późniejszym, nieodległym terminie (tu: 3 dni) – przypisywana takiemu naruszeniu przez SKO waga, zawsze wyższa od znikomej, w każdym przypadku wykluczałaby możliwość zastosowania. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.

Po drugie, ustawodawca nie określił wyraźnie, jakie okoliczności należy brać pod uwagę przy ocenie "wagi naruszenia prawa". Pewnych wskazówek w tym zakresie dostarcza jednak regulacja art. 189d pkt 1 k.p.a., w myśl której wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę "wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia". Na tle tej regulacji w doktrynie trafnie zauważa się, że uwzględnienie przez organ wagi i okoliczności naruszenia prawa przez stronę, wymaga ustalenia istoty i specyfiki obowiązku, który został naruszony, a także sposobu i zakresu oraz warunków, w których doszło do jego naruszenia. Organ powinien więc dokonywać swoistej "wyceny" stopnia ingerencji w określone dobro (lub dobra) chronione, która musi uwzględniać: 1) charakter dobra chronionego; 2) zakres i dolegliwość wprowadzonych ograniczeń w korzystaniu z niego, a na końcu 3) sposób i zakres ingerencji w dobro chronione przez adresata obowiązku polegającego na działaniu bądź powstrzymaniu się od określonych działań. Ten ostatni element wymaga dodatkowo dokonania przez organ wszechstronnej oceny okoliczności, w jakich doszło do naruszenia prawa przez stronę. Zarazem organ zobowiązany jest dokonać tej oceny w kontekście wartości wskazanych przez szczegółowe dyrektywy określone w art. 189d pkt 1 k.p.a., do których ustawodawca zalicza obowiązki działania bądź zaniechania, realizujące potrzebę ochrony: 1) życia lub zdrowia, 2) mienia w znacznych rozmiarach, 3) ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz 4) czas trwania tego naruszenia (por. R. Suwaj, Zasady nakładania administracyjnych kar pieniężnych, Warszawa 2021, ss. 182-184).

Nie ulega wątpliwości, że wspomniany wyżej "ważny interes publiczny" należy każdorazowo identyfikować przede wszystkim w oparciu o odnośne regulacje prawa materialnego (choć w nich interes ten nie zawsze jest wyrażany przez ustawodawcę wprost). Zdaniem SKO analizowany obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu ma na celu "poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów". Rodzi się jednak istotna wątpliwość, czy tak określone ratio legis ww. obowiązku jest rzeczywiście na tyle doniosłe i wyraża na tyle ważny interes publiczny, że w każdym przypadku naruszenie tego obowiązku mogłoby być uznawane za mające ponad-znikomą wagę.

W ocenie Sądu odpowiedź na tak postawione pytanie musi być negatywna. A to zwłaszcza w kontekście zgłaszanych w doktrynie, niebezpodstawnych obiekcji, w myśl których, jeśli "wziąć pod uwagę ważny interes publiczny wynikający z Prawa o ruchu drogowym, to nie sposób znaleźć uzasadnienia dla niektórych kar przewidzianych tym aktem prawnym. Ważny interes publiczny wynikający z regulacji wstępnych zawartych w zakresie przedmiotowym tej ustawy (art. 1) można określić jako wprowadzenie zasad ruchu na drogach publicznych, w tym zasad i warunków dopuszczenia pojazdów do tego ruchu i wymagań w stosunku do innych uczestników ruchu niż kierujący pojazdami, a także określenie zasad i warunków kontroli ruchu drogowego. Wszystko to ustawodawca zakłada w kontekście dobra chronionego, jakim jest potrzeba uniknięcia zagrożenia bezpieczeństwa osób i pojazdów w ruchu drogowym. Tymczasem jeśli wziąć pod uwagę kary administracyjne przewidziane w tej ustawie, to okazuje się, że np. ujęta w art. 140mb Prawa o ruchu drogowym kara pieniężna za naruszenie obowiązku rejestracji pojazdu lub obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu w zależności od ukształtowanego stanu faktycznego może nie mieścić się w obszarze ważnego interesu publicznego przewidzianym przez ustawę. Osoba, która zbyła pojazd, nie jest bowiem uczestnikiem ruchu drogowego, a jej zachowanie związane ze zbyciem pojazdu nie wpływa na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Co więcej, osoba ta nie podlega również kontroli w związku z potrzebą utrzymania bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Oznacza to, że realizując zadania publiczne w zakresie przedmiotowym Prawa o ruchu drogowym, prawodawca wyszedł poza granice przedmiotowe tej ustawy i wprowadził obowiązek wykraczający poza jej cel i funkcję. Co więcej, nie sposób znaleźć uzasadnienia dla tego typu sankcji administracyjnej w konstytucyjnym katalogu wartości uzasadniających wprowadzanie takiego obowiązku do porządku prawnego" (zob. R. Suwaj, Zasady nakładania administracyjnych kar pieniężnych, Warszawa 2021, ss. 184-185).

Po trzecie, na gruncie art. 189f k.p.a. wypada zaznaczyć – w ślad za trafnymi rozważaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 17 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Go 373/20 (CBOSA) – że ustawodawca nie wskazał okoliczności, którymi organ powinien kierować się przy dokonywaniu oceny, czy w danej sprawie mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa, czy też nie. Przyjmuje się jednak, że oceniając, czy w danej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem o znikomej wadze, można odwołać się do rozwiązań obowiązujących w prawie karnym, gdzie stopień ciężkości naruszenia przez sprawcę prawa mierzony jest tzw. stopniem społecznej szkodliwości czynu, którego "znikomość" również stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania karnego (por. S. Dudziak, Zasady wymiaru administracyjnych kar pieniężnych po nowelizacji k.p.a., "Samorząd Terytorialny" 2018, nr 6, ss. 23-32). Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z art. 115 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2021 r. poz. 2345, z późn. zm.) przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, a także postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. W piśmiennictwie wskazuje się również, że oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", należy odwołać się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej określonych w art. 189d pkt 1 k.p.a. (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska i in., Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, uw. 5 do art. 189d). Jeszcze inny pogląd nakazuje przy ocenie wagi naruszenia prawa kierować się tym, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną, wskazując, że jeżeli konkretne naruszenie prawa:

- wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych – to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna;

- wywołało (lub mogło wywołać) sporadyczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych – to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa nie jest znaczna;

- wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło – to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. A. Cebera i G.J. Firlus [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. H. Knysiak-Sudyki, Warszawa 2019, uw. 4a do art. 189f).

W ocenie Sądu, w świetle powyższych uwag oraz aktualnego orzecznictwa wypracowanego na gruncie spraw w przedmiocie stosowania kary pieniężnej za nieterminowe zgłoszenie zbycia / nabycia pojazdu, trudno uznać, że nie ma charakteru znikomego naruszenia prawa naruszenie polegające na zawiadomieniu właściwego organu o zbyciu pojazdu z zaledwie trzydniowym uchybieniem terminu, i to samorzutnie (tj. bez uprzedniego monitu ze strony organu) – zwłaszcza, gdyby jednocześnie doszło do wykonania przez nabywcę jego obowiązku zawiadomienia o nabyciu tego pojazdu oraz dokonania jego przerejestrowania (czego w niniejszej sprawie nie ustalono) [por. wyrok WSA z 17.02.2021 r., II SA/Go 373/20, CBOSA]. W szczególności nie sposób bowiem przyjąć, że wykonanie przez skarżącego obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu trzy dni po terminie wywołało znaczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych; o ile w ogóle takie skutki można dostrzec (por. wyrok WSA z 15.12. 2020 r., III SA/Łd 603/20, CBOSA).

Mając wszystko to na uwadze należy stwierdzić, że organy obu instancji, na skutek błędnej wykładni art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., nie rozważyły zasadności zastosowania w kontrolowanej sprawie tego przepisu – Prezydent Miasta w ogóle, a SKO w sposób należyty – przez co naruszyły także przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. (SKO: w zw. z art. 140 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, tj. uchylił decyzje organów obu instancji.

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu w wysokości [...] zł.

Ponownie rozpoznając sprawę po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, w warunkach związania nim (art. 153 p.p.s.a.), organ uwzględni powyższe uwagi wskazania i oceny prawne, i wnikliwie rozważy, czy zachodzą w tej sprawie przesłanki do odstąpienia od nałożenia spornej kary pieniężnej, zwłaszcza określone w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. W przypadku odpowiedzi pozytywnej, organ odstąpi od wymierzenia kary we właściwej formie, zaś w przypadku ewentualnej odpowiedzi negatywnej – dodatkowo rozważy, czy w ogóle, a jeśli tak, to jaki wpływ na sposób lub wysokość wymierzanej kary może mieć okoliczność, że obowiązku powiadomienia o zbyciu pojazdu nie dopełnili w tej sprawie jego dwaj współwłaściciele, a nie pojedynczy właściciel (por. w tej mierze np. wyroki WSA: z 15.04.2021 r., III SA/Wr 356/20; z 07.10.2021 r., I SA/Ke 428/21; dostępne w CBOSA).