Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 368/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 art. 145a par. 1 i 2  art. 149 par. 1-3 art. 150 art. 151
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 106 par. 3 art. 133 par. 1 art. 200 art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Asesor WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A W na postanowienie S K O w J G z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie uzgodnienia wniosku o zmianę koncesji na wydobywanie surowca skaleniowego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie W G M z dnia[...] . (...); II. zasądza od S K O w J G na rzecz strony skarżącej [...] (...) złotych kosztów postępowania; III. orzeka, że postanowienia wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem S K O w J G – powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 28, art. 106 § 5, art. 126, art. 145 § 1 pkt 4 i art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie "k.p.a.") oraz art. 6 pkt 9 i art. 16 ust. 6 i 5a ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (tekst jednolity Dz. U z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.) – utrzymało w mocy postanowienie W G M z dnia [...] r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem tegoż W z dnia [...] r. uzgadniającym zmianę koncesji na wydobywanie surowca skaleniowego.

Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte na wniosek złożony w dniu [...] r. przez A W , który wystąpił do W G M o wznowienie postępowania w sprawie pozytywnego uzgodnienia wniosku koncesyjnego [...] sp. z o.o., z siedzibą w K , w zakresie zmiany koncesji na wydobywanie [...] Wnioskodawca wywiódł, że skoro jest właścicielem gruntów położonych w bezpośrednim sąsiedztwie terenów objętych koncesją na wydobycie[...] przeto powinien być uznany za stronę postępowania, w którym nastąpiła zmiana warunków tej koncesji. Prowadzona na złożu działalność ma – zdaniem wnioskodawcy – wpływ na zakres jego uprawnień właścicielskich, ponieważ zmiana warunków koncesji uniemożliwia mu wybudowanie [...] na posiadanych gruntach. Skarżący liczył bowiem na realizację wspomnianego przedsięwzięcia po wygaśnięciu w [...] r. koncesji udzielonej przedsiębiorcy [...] . W związku ze zmianą tejże koncesji (zaakceptowaną przez W G M ), termin jej obowiązywania został przedłużony o kolejne [...] lat, co – zdaniem skarżącego – narusza jego interesy.

Postanowieniem z dnia [...] r. W G M – powołując się na art. 149 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. – odmówił wznowienia postępowania, uzasadniając, że w postępowaniu prowadzonym przez U M W D W G M był jedynie organem uzgadniającym oraz że to U M , jako organ wszczynający postępowanie w sprawie zmiany koncesji dla [...] sp. z o.o. na wydobycie surowca skaleniowego ze złoża [...] , określił strony tego postępowania. W takiej sytuacji W G M – wydając postanowienie z dnia [...] r. uzgadniające wniosek o zmianę koncesji dla [...] sp. z o.o. na wydobycie surowca skaleniowego ze złoża[...] – powiadomił jako stronę postępowania wspomnianą spółkę, co odpowiadało stanowisku U M . Skoro A W nie był stroną postępowania, niemożliwe stało się wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co – według W G M – musiało prowadzić do zastosowania dyspozycji art. 149 § 3 k.p.a.

Wskutek zażalenia A W S K O w J G uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, zalecając by przed rozstrzygnięciem sprawy ustalić, czy zmiana koncesji, polegająca na ustanowieniu nowych granic terenu [...] , ingeruje w sferę uprawnień właścicielskich A W .

Postanowieniem z dnia [...] r. – wydanym na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. – W G M ponownie odmówił wznowienia postępowania, podkreślając, że działki A W nie leżą w granicach obszaru [...] ani w granicach terenu [...] objętych koncesją, co wyklucza przymiot strony także w nadzwyczajnym trybie, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego.

W postępowaniu zażaleniowym S K O w J G nie znalazło podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia kwestionowanego przez A W . Organ drugiej instancji podkreślił, że działki stanowiące własność skarżącego usytuowane są poza – ustanowionym w udzielonej [...] sp. z o.o. koncesji eksploatacyjnej – terenem [...] złoża [...] co nie pozwoliło dostrzec u wnioskodawcy interesu prawnego, który miałby podstawy w przepisach Prawa geologicznego i górniczego, i umożliwiał mu udział zarówno w postępowaniu koncesyjnym, jak i w postępowaniu uzgadniającym. Ten brak interesu prawnego przesądził również o utrzymaniu w mocy pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia odmawiającego wznowienia postępowania w sprawie uzgodnienia wniosku o zmianę koncesji na wydobywanie surowca skaleniowego.

W skardze do W S A we W A W wniósł o uchylenie postanowień obu instancji i nakazanie wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem W G M z dnia[...] . (Nr...) w sprawie uzgodnienia wniosku o zmianę koncesji na eksploatację surowca skaleniowego ze złoża K. W uzasadnieniu skargi A W podniósł, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego w K, którego grunty przylegają bezpośrednio do granic udokumentowanego złoża skalenia i granic terenu górniczego wyznaczonego wspomnianą koncesją. Na działkach przylegających do terenu kopalni skarżący zamierza urządzić m.in.[...] . Na budowę [...] zyskał warunki zabudowy i na tej podstawie wystąpi o pozwolenie wodno-prawne. Wygaśnięcie koncesji w [...] dawało skarżącemu realną szansę na rozwój jego gospodarstwa.

Skarżący zauważył, że niezrozumiałe jest pozbawienie go przymiotu strony postępowania, skoro w sprawie zmiany koncesji w takim właśnie charakterze uczestniczyli m.in. N i S P jako podmioty władające gruntami położonymi w sąsiedztwie [...] Zdaniem skarżącego, istnieje związek pomiędzy funkcjonowaniem [...] a swobodnym korzystaniem przez skarżącego z przysługującego mu prawa własności gruntów, gdyż [...] szkodzi interesom właściciela.

W odpowiedzi na skargę S K O w J G niosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Według K przymiot strony postępowania w sprawach regulowanych przepisami Prawa geologicznego i górniczego przysługiwać może jedynie tym osobom, których uprawnienie do udziału w postępowaniu wynika z interesu prawnego, nie zaś faktycznego. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że działki Nr .położone w K stanowiące przedmiot prawa własności skarżącego, usytuowane są poza obrębem terenu g ujętego w wydanej sp. z o.o. koncesji na eksploatację złoża surowca skaleniowego K. Grunty te znajdowały się poza tym terenem zarówno podczas udzielania koncesji przedsiębiorcy, jak i przy jej zmianie, polegającej na przedłużeniu terminu obowiązywania koncesji.

Skoro tak ustalony stan faktyczny nie pozwolił dopatrzyć się u skarżącego interesu prawnego (na podstawie Prawa geologicznego i górniczego), który pozwalałby mu uczestniczyć w charakterze strony w postępowaniu uzgadniającym zmianę koncesji, konieczne stało się wydanie orzeczenia odmawiającego wznowienia postępowania w tej sprawie wobec nieistnienia – sugerowanej przez skarżącego – przesłanki ujętej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. uczestnik postępowania, [...] sp. z o.o., wniósł o oddalenie skargi, podzielając stanowisko organów administracji publicznej.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący – reprezentowany przez radcę prawnego[...] – wniósł "o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości", domagając się zasądzenia od S K O w J G "kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa" oraz dopuszczenia dowodu:

1. "z wykazu wniosków złożonych do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego G M , w tym wniosku A W z dnia [...] r. o przeznaczenie jego działek na cele turystyczne wraz z informacją o negatywnym rozstrzygnięciu przedmiotowego wniosku z uwagi na sąsiedztwo złoża– na okoliczność istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego w niniejszej sprawie";

2. "z pisma A W z dnia [...] r. do W G M – na okoliczność faktu, iż przyczyną nieuwzględnienia wniosku skarżącego o przeznaczeniu jego działek na cele turystyczne jest sąsiedztwo kopalni skalenia, a tym samym na okoliczność istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego w niniejszej sprawie";

3. "z map przedstawiających obszar i teren górniczy[...] , stanowiących integralną część koncesji nr [...] na wydobywanie surowca skaleniowego z części złoża "K" przed, oraz po wydaniu przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa decyzji o zmianie koncesji z dnia [...] r. – celem ustalenia, czy przed zmianą przedmiotowej koncesji i związanym z nią zmniejszeniem terenu górniczego, działki należące do A W leżały w terenie górniczym, a tym samym czy przysługiwały mu wówczas prawa strony oraz czy zaskarżona decyzja i będąca jej konsekwencją decyzja o zmianie koncesji z dnia [...] r. wpłynęły na zakres uprawnień skarżącego".

W piśmie tym sformułowano także wniosek o "zwrócenie się do Ministra Środowiska o przesłanie do akt niniejszej sprawy: dokumentów koncesyjnych wraz z mapami wymienionymi w pkt. 3, przedstawiającymi teren górniczy K o powierzchni odpowiednio [...] oraz [...] ".

Według autora pisma, z akt sprawy wcale nie wynika, czy działki skarżącego znajdują się w terenie[...] , czy też nie, gdyż to w postępowaniu koncesyjnym organ określa granice terenu[...] , uwzględniając wszelkie oddziaływania zamierzonej inwestycji na środowisko. Tymczasem w sprawie o zmianę koncesji organ koncesyjny określił granice terenu tylko na podstawie – nie popartego żadnymi dowodami, pomiarami, badaniami – wniosku [...] sp. z o.o. o utworzenie nowego, mniejszego terenu [...] [...] , o współrzędnych wskazanych przez wnioskodawcę. Również W G M nie określił ani nie zweryfikował granic terenu górniczego, poprzestając na wniosku [...] sp. z o.o.

W konkluzji tego pisma wywiedziono, że skoro organ koncesyjny nie określił granic terenu objętego koncesją, to nie ma podstaw do orzeczenia o istnieniu lub nieistnieniu interesu prawnego po stronie A W . Zdaniem autora pisma, o istnieniu interesu prawnego po stronie skarżącego należy orzec na podstawie innych przepisów prawa materialnego, jeżeli bowiem "w związku z działalnością kopalni, skarżącemu odmówiono przeznaczenia jego działek na usługi[...] , mimo iż byłoby ono zgodne z uchwałą R G Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie uchwalenia programu ochrony środowiska dla G M , strategią rozwoju G i R oraz polityką przestrzenną G , to oczywistym jest, iż skarżący ma interes prawny w rozpoznawanej sprawie, gdyż działalność kopalni dotyczy jego uprawnienia związanego z własnością działek [...]

W piśmie procesowym z dnia [...] r. uczestnik postępowania, [...] sp. z o.o., odniósł się do stanowiska strony skarżącej, stwierdzając, że przedstawione przez skarżącego wnioski dowodowe wykraczają poza granice zakreślone art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwianej przez organy administracji. Z tej też przyczyny wnioski dowodowe skarżącego powinny być – zdaniem uczestnika postępowania – oddalone, jako niedopuszczalne z mocy art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Uczestnik postępowania zauważył również, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie jest badanie zgodności z prawem decyzji organu koncesyjnego ani też wydanego przez W G M postanowienia dotyczącego uzgodnienia decyzji zmieniającej koncesję, lecz ocena legalności postanowienia SKO w J G , utrzymującego w mocy postanowienie W G M o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem z dnia [...] r.

Niezrozumiałe są – zdaniem [...] sp. z o.o. – twierdzenia skarżącego o określeniu przez organ koncesyjny granic terenu górniczego tylko na podstawie (niepopartego żadnymi dowodami, pomiarami, badaniami) wniosku [...] , skoro granice obszaru [...] i terenu [...] są wyznaczane przez organ koncesyjny w uzgodnieniu z P W U G , nie zaś wskazywane jednostronnie przez wnioskodawcę.

Według uczestnika postępowania, postępowanie A W podyktowane jest zapewne niekorzystnym dla niego wyrokiem W S A w W z dnia [...] r. (VI SA/Wa....), oddalającym skargę A W na decyzję Ministra Środowiska z dnia 28 maja 2008 r., utrzymującą w mocy decyzję M W D z dnia [...] r., odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją M W D z dnia [...] r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podkreślił, że A W nie legitymuje się opartym na prawie materialnym indywidualnym, konkretnym oraz aktualnym interesem prawnym, by uczestniczyć w charakterze strony w postępowaniu o zmianę koncesji udzielonej [...] sp. z o.o., a ponadto nie przedłożył żadnych dowodów, które wskazywałyby, że zmniejszenie granic terenu górniczego miało wpływ na zgodne z przeznaczeniem użytkowanie nieruchomości stanowiących własność A W .

Uczestnik postępowania zauważył ponadto, że skarżący, składając wymienione wcześniej wnioski dowodowe, pominął istotny w sprawie fakt, a mianowicie, że –zgodnie z załącznikiem Nr [...] do uchwały [...] R G M z dnia [...] r. – wniosek A W o przeznaczenie na cele [...] działek Nr[...] , położonych w K , został uwzględniony.

W piśmie z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał złożone dotychczas wnioski dowodowe i oświadczył, że nieprawdziwy jest zarzut uczestnika postępowania o braku istotnych w sprawie wątpliwości. Fakt, że organy obu instancji nie podjęły wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego (naruszając art. 7 k.p.a.), nie może obciążać skarżącego. Podniósł również, że w postępowaniu sądowo-administracyjnym nie zachodzi prekluzja dowodowa. Okoliczność, że skarżący nie żądał dotychczas zweryfikowania terenu górniczego, nie oznacza, że nie ma takiej możliwości w postępowaniu sądowo-administracyjnym.

Autor pisma podkreślił ponadto, że – niezależnie od prawa geologicznego i górniczego – interes prawny skarżącego we wszystkich sprawach dotyczących dalszego istnienia kopalni wynika z jego prawa własności, z którego nie może korzystać w pełnym zakresie tak długo, jak w sąsiedztwie działek skarżącego trwa wydobywanie skalenia. Wyjaśnił również, że podczas prac nad studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego odmówiono przeznaczenia działek skarżącego pod zabudowę związaną z turystyką i rekreacją ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo kopalni. Okoliczność, że uchwała R G M z dnia [...] r. o zmianie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego została następnie uchylona, nie zmienia faktu, że istnienie kopalni oddziałuje na sposób wykonywania prawa własności przez skarżącego. Autor pisma zauważył również, że w postępowaniach dotyczących zabudowy działek skarżącego Spółka [...] występowała w charakterze strony, jako właściciel gruntów sąsiednich. To zaś oznacza, że o statusie strony w postępowaniu administracyjnym nie decydują okoliczności obiektywne, co narusza zasadę równości obywateli wobec prawa.

Odnosząc się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego podkreślił, że nie powinien on mieć wpływu na postępowanie toczące się przed niezawisłym W S A we W . Faktem jest, że postępowanie przed WSA w W zakończyło się niekorzystnie dla skarżącego, jednakże "skarżący rzeczywiście nie skorzystał ze swego prawa do składania wniosków dowodowych, występował w nim bez pełnomocnika, ufając w sprawiedliwość i słuszność rozstrzygnięcia sądu. Skarżący nie jest bowiem prawnikiem, nie zdawał sobie sprawy z obowiązującej w procesie zasady kontradyktoryjności i nie miał świadomości prawnej wystarczającej, by skutecznie bronić swych praw. Okoliczność ta jednak i rozstrzygnięcie wydane przez inny sąd w innym stanie faktycznym nie wpływa w żaden sposób na prawo do wykazania swych twierdzeń w niniejszym procesie.

W piśmie z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wniósł "o dopuszczenie dowodu z uchwały R G M Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie uchwalenia P O Ś dla G M wraz ze stanowiącym załącznik do uchwały P O Ś dla G M (wyciąg) – na okoliczność wpływu dalszej działalności firmy [...]

sp. z o.o. na zdrowie i warunki życia skarżącego, jako mieszkańca działek sąsiednich, na środowisko działek sąsiadujących z terenem górniczym należących do skarżącego, a nade wszystko na okoliczność uciążliwości akustycznej występującej na sąsiadujących z kopalnią działkach skarżącego, wynikającej z intensywnej pracy [...] klasyfikujących oraz podawczych, a także z ciągłego transportu kruszywa. Uciążliwość sąsiedztwa kopalni, ponadprzeciętna emisja hałasu, jak i wpływ na środowisko ograniczają uprawnienia właścicielskie skarżącego, który na należących do niego działkach nie może ani swobodnie zamieszkiwać, ani też rozwijać zaplanowanej działalności agroturystycznej. Tym samym za niewątpliwy należy uznać nie tylko jego interes faktyczny w sprawie dotyczącej uzgodnienia wniosku o zmianę koncesji dla firmy [...] sp. z o.o. (a konkretniej o jej przedłużenie), ale także jego interes prawny."

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienia nie mogą pozostać w zbiorze zgodnych z prawem rozstrzygnięć, jednakże nie ze względów przedstawionych przez stronę skarżącą. Sąd administracyjny orzeka wprawdzie w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany ani zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.p.s.a.").

Wznowienie postępowania administracyjnego – jako szczególny rodzaj procedury umożliwiającej, w przypadkach prawem przewidzianych (art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a.), wzruszenie ostatecznych indywidualnych aktów z zakresu administracji publicznej – składa się z dwóch etapów. W pierwszym organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, co – w przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony – oznacza badanie, czy inicjatywa w sprawie wznowienia postępowania pochodzi od osoby mającej czynną legitymację procesową, czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148 i art. 145a § 2 k.p.a. a także, czy wskazano przyczynę wznowienia postępowania z katalogu ujętego w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. Jeżeli wstępne postępowanie wyjaśniające wykaże, że żądanie wznowienia postępowania pochodzi bezspornie (w sposób niebudzący wątpliwości) od osoby nie mającej (nie mogącej mieć) przymiotu strony w danym postępowaniu, albo że wniosek został złożony po upływie ustawowych terminów, albo wnioskodawca – mimo stosownego wezwania przez organ administracji – nie podał ustawowej przyczyny wznowienia postępowania, właściwy organ wydaje decyzję odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 3 k.p.a.). Gdy nie zaistnieje żadna z wymienionych okoliczności, organ ten wznawia postępowanie administracyjne w drodze postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.), które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).

W drugim etapie postępowania organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania przechodzi do badania przyczyn wznowienia a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 k.p.a., tj. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a., albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a., i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Z przywołanych unormowań wynika niedwuznacznie, że w pierwszym etapie organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania nie analizuje przyczyn wznowienia, gdyż jego kompetencje w tej fazie proceduralnej sprowadzają się jedynie do ustalenia, czy wnioskodawca wskazał przynajmniej jedną z ustawowych przyczyn uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. Powinność zbadania przyczyn wznowienia aktualizuje się dopiero w drugim etapie postępowania, a więc po wydaniu postanowienia wznawiającego postępowanie, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia, jak i co do rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).

Odnosząc poczynione uwagi do rozpoznawanej sprawy, daje się zauważyć, że organy procedujące w pierwszym etapie postępowania, o którym mowa w art. 149 k.p.a., przedwcześnie podjęły się badania (analizy) przyczyny wznowienia postępowania wskazanej przez wnioskodawcę i ujętej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., czym naruszyły art. 149 § 2 w zw. z § 1 k.p.a.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niejednokrotnie podkreślano, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. przesłankach wznowienia a także, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. W razie niewystąpienia tychże warunków ustawowych organ powinien zastosować dyspozycję przewidzianą w art. 149 § 3 k.p.a. W pozostałych przypadkach ma on obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie według reguł określonych w art. 150 i 151 k.p.a. Jeżeli wskazaną przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego jest okoliczność wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ rozpatrujący podanie nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, jako że kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w drugim etapie postępowania, a więc po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 14 czerwca 1999 r., IV SA 2397/98, Lex Nr 47857; z 27 marca 2001 r., I SA 2390/99, Lex 54724; z 30 stycznia 2008 r., II OSK 1949/06, Lex Nr 437529).

Odmowa wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., gdy wskazywaną podstawą wznowienia jest art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) nie może opierać się na ocenie, że wnoszący podanie nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W takim, jedynym zresztą przypadku, ustalenie istnienia podmiotowej przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania łączy się z ustaleniem istnienia podstawy wznowienia, jednakże kwestia ta podlega badaniu po wznowieniu postępowania, w więc w drugim etapie postępowania (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 4 czerwca 2008 r., II SA/Gd 79/08, Lex Nr 424799). Gdy zaś chodzi o odmowę wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) z tej przyczyny, że wnioskodawca nie jest stroną w sprawie, to wydanie takiego rozstrzygnięcia staje się możliwe tylko wówczas, gdy okoliczność ta jest oczywista. Jeśli istnieją wątpliwości co do tego, czy wnioskodawca jest stroną, badanie tego przymiotu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) następuje po wznowieniu postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z 9 listopada 2005 r., VII SA/Wa 402/05, Lex Nr 198867).

W sprawie będącej przedmiotem kontroli Sądu okoliczność, czy wnioskodawca jest podmiotem legitymowanym do skutecznego uruchomienia postępowania wznowieniowego nie jest oczywista, o czym świadczą istotne rozbieżności między stanowiskiem organów, uczestnika postępowania oraz skarżącego a także zgromadzona dokumentacja. Nie wolne od tych wątpliwości było także S K O w J G , skoro w postanowieniu z dnia [...] r. (Nr....), uchylającym postanowienie W G M i przekazującym sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, nakazało wyjaśnienie, czy zmiana granic terenu górniczego ingerować będzie w sferę uprawnień właścicielskich wnioskodawcy, gdyż – jak stwierdziło K – "przed wydaniem zaskarżonego postanowienia okoliczność ta nie została przez organ pierwszej instancji zbadana i udokumentowana, a w ślad za tym poddana merytorycznej ocenie w uzasadnieniu tego orzeczenia." Jeżeli w rozpoznawanej sprawie istniały zasygnalizowane wątpliwości co do statusu skarżącego w kontekście przesłanki ujętej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ właściwy do wznowienia postępowania powinien – po stwierdzeniu dopuszczalności wniosku o wznowienie – wydać postanowienie, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a., by następnie móc przystąpić do badania istnienia lub nieistnienia przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponieważ w ocenianym przypadku organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego podjął się badania przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. już w pierwszym etapie procedury wznowieniowej, przeto uchybił unormowaniu zawartemu w art. 149 § 2 k.p.a., co – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. – musiało prowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych rozstrzygnięć.

Odnosząc się do zgłoszonych przez stronę skarżącą wniosków dowodowych w postępowaniu sądowym, należy zauważyć, że wykraczają one poza sferę wyjątkowej regulacji przyjętej w art. 106 § 3 u.p.p.s.a. Przy stosowaniu tego przepisu nie można bowiem tracić z pola widzenia – wyrażonej w art. 133 § 1 u.p.p.s.a. – zasady, wedle której sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. W kontekście tej zasady trzeba mocno podkreślić, że art. 106 § 3 u.p.p.s.a. nie może służyć ani zwalczaniu ustaleń faktycznych przyjętych przez organ, a kwestionowanych przez stronę, ani też dokonywaniu przez sąd ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją (zob. wyrok NSA z 31 maja 2007 r., I GSK 1647/06, Lex 351293). Ponieważ – jak nietrudno zauważyć po lekturze pism procesowych skarżącego – ku takim, sprzecznym z art. 106 § 3 u.p.p.s.a., celom zmierzają wnioski dowodowe strony, przeto należało je oddalić.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 u.p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), natomiast orzeczenie zawarte w punkcie III znajduje umocowanie w art. 152 u.p.p.s.a.