Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 631/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3 a i ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 151, art. 250;
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska – Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2012 r. przy udziale sprawy ze skargi D. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 06 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. I. oddala skargę II. przyznaje adwokat M. M. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...],- ([...]) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 4 stycznia 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, 2, 3 oraz 3a) w zw. z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585) po rozpatrzeniu wniosku D. W. złożonego w dniu 28.07.2010 r., odmówił umorzenia należności:

- na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od 04/2007 do 06/2007, od 12/2008 do 11/2009 w kwocie należności głównej - [...] zł,

- na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 07/2007, od 09/2007 do 12/2007, od 03/2008 do 03/2010 w kwocie należności głównej - [...] zł,

- na Fundusz Pracy za okres od 12/2008 do 11/2009 w kwocie należności głównej - [...] zł,

- z tytułu odsetek za zwłokę na dzień 28 lipca 2010 r. w łącznej kwocie - [...] zł.

W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że w dniu 28 lipca 2010r. D. W. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okresy wskazane w sentencji decyzji. Strona argumentowała, iż prowadzona przez nią działalność gospodarcza nie wykazywała żadnych obrotów i nie przynosiła spodziewanych zysków.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, jednakże nie przedłożył zaświadczeń o wysokości osiąganych przez rodziców dochodów, które wchodzą w skład łącznego dochodu rodziny. Nadto zobowiązany przebywa i pracuje poza granicami kraju. Brak zatem możliwości ustalenia faktycznego stanu posiadania wnioskodawcy. Na podstawie danych przekazanych przez Centralną Ewidencję Pojazdów i Kierowców ustalono, iż na terenie kraju wnioskodawca nie posiada ruchomości podlegających zajęciu w trybie art. 97 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umożliwiających tym samym odzyskanie chociażby części wierzytelności.

Jednocześnie z dokumentacji nadesłanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. wynika, iż podatnik nie posiada zaległości podatkowej, nie przysługuje mu zwrot nadpłaconego podatku dochodowego, ani VAT oraz nie posiada rachunku bankowego. Na podstawie zaświadczenia wydanego przez Starostwo Powiatowe w K. stwierdzono, iż wnioskodawca nie posiada żadnych nieruchomości na terenie działania powiatu.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach enumeratywnie wymienionych w art. 28 ust. 3. Po przeanalizowaniu okoliczności sprawy organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy. Co prawda zobowiązany zaprzestał prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i nie posiada majątku na terenie państwa polskiego, jednakże brak możliwości ustalenia faktycznie posiadanego przez niego majątku, bowiem istnieje domniemanie, że pracuje poza granicami kraju. Zdaniem Zakładu istnieje zatem potencjalna możliwość odzyskania chociażby części należności z tytułu składek.

Ponadto organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak było możliwości rozpatrzenia wniosku w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Strona nie wykazała ważnego interesu, który przemawiałby za umorzeniem jej należności pomimo braku całkowitej nieściągalności. Pomimo zawiadomienia wnioskodawcy o przesłankach prawnych rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności, nie przedłożył on żadnych dowodów na potwierdzenie swojej sytuacji majątkowo-rodzinnej. W związku z powyższym organ stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną, bądź zdrowotną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to dla niego, bądź jego rodziny zbyt ciężkie skutki. Ponadto organ zwrócił uwagę na brak możliwości ustalenia faktycznego dochodu zobowiązanego i stanu jego posiadania, ponieważ przebywa on poza granicami kraju i istnieje domniemanie, że jest tam zatrudniony.

Zakład podkreślił także, iż ciężar przeprowadzenia dowodu na okoliczność istnienia przesłanek umorzenia spoczywa na stronie, która wywodzi z nich korzystne dla siebie skutki prawne. Ponadto dyspozycja art. 28 ust. 2 daje Zakładowi wyłącznie potencjalną możliwość podjęcia pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Oznacza to, iż Zakład może, ale nie musi, umorzyć należności nawet jeżeli wnioskodawca spełni którąkolwiek z wymienionych enumeratywnie przez ustawę przesłanek. Za taką interpretacją przemawia konstrukcja rzeczonego przepisu, gdzie ustawodawca przewiduje fakultatywność umorzenia należności, pozostawiając kwestię umorzenia składek w gestii uznaniowej Zakładu. Ponadto organ podkreślił, że umorzenie jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym, której zastosowanie winny uzasadniać szczególne okoliczności. Zasadą jest bowiem opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, zaś przyczyną odstąpienia od tej normy winny być tylko nadzwyczajne, niezależne od stron zdarzenia losowe - wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 11 lutego 2004r. sygn. III AUa 1737/03. Umorzenie zadłużenia jest bowiem najdalej idącą ulgą w spłacie należności, powodującą w efekcie zwolnienie dłużnika z obowiązku opłacenia części lub całości zadłużenia i tym samym trwale pozbawiającą Zakład możliwości odzyskania swoich należności.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, iż w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wyraźnie wskazał, że nie posiada żadnego majątku, środków finansowych, ruchomości ani nieruchomości, jest osobą bezrobotną i nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku, z którego mogłyby zostać opłacone składki. Natomiast w razie jakichkolwiek wątpliwości odnośnie stanu majątkowego Zakład powinien był – zdaniem skarżącego zwrócić się do niego o przedłożenie stosownych dowodów, w tym dokumentów w oryginale lub poświadczonych za zgodność z oryginałem, zamiast wyciągać negatywne dla strony skutki z braku dowodów bądź oryginałów dokumentów. Skarżący zakwestionował także oparcie się przez organ na domniemaniu, że pracuje on i posiada majątek za granicą. Wyjaśnił przy tym, że podejmował jedynie prace dorywcze (w miejscowościach odległych od miejsca zamieszkania), a osiągane dochody nie wystarczały na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem wynajmowanego mieszkania i zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych. Dlatego zamieszkał u rodziny, która pomagała mu w utrzymaniu. Ze względu na brak zatrudnienia w Polsce, wyjechał za granicę, gdzie nie ma jednak stałego zatrudnienia, lecz pracuje jedynie okresowo, a zarobione pieniądze z trudnością wystarczają jedynie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, poza tym nie posiada również za granicą żadnego majątku.

Decyzją z dnia 6 czerwca 2011 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu podkreślono, że w toku postępowania na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie przedłożyła żadnego materiału dowodowego, z którego wynikałyby istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Przytoczone przez stronę okoliczności były znane Zakładowi przed wydaniem zaskarżonej decyzji i nie mają wpływu na ewentualne umorzenie należności. Organ podkreślił, że wnioskodawca przebywa poza granicami kraju, wobec czego brak możliwości ustalenia jego majątku oraz zweryfikowania jego twierdzeń odnośnie sytuacji finansowej.

Po ponownym przeanalizowaniu okoliczności faktycznych sprawy Zakład stwierdził, że w sprawie zachodzi jedna z przesłanek całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ wnioskodawca zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, nie posiada żadnych nieruchomości ani ruchomości na terenie państwa polskiego, a także Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył wobec niego postępowanie egzekucyjne. Jednakże z uwagi na przebywanie poza granicami kraju, organ stwierdził brak możliwości ustalenia faktycznie posiadanego przez skarżącego majątku. Podkreślił przy tym, ze umorzenie należności jest instytucją nadzwyczajną i decyzji w tym przedmiocie nie można uznać wyłącznie na oświadczeniach strony.

Ponadto organ stwierdził, że skarżący nie wykazał ważnego interesu, który przemawiałby za umorzeniem należności pomimo braku całkowitej nieściągalności. Wskazał przy tym, że podstawą umorzenia może być wyłącznie tragiczna sytuacja wnioskodawcy wyrażająca się w niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, polegająca na korzystaniu ze świadczeń z pomocy społecznej, niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb małoletniego będącego na utrzymaniu wnioskodawcy czy posiadanie zobowiązań z tytułu bieżących opłat za gaz, czynsz bądź wodę, a ciężar dowodu na okoliczność istnienia powyższych przesłanek spoczywa na stronie, która wywodzi z nich korzystne dla siebie skutki prawne. Ponadto wiek skarżącego oraz brak zagrożenia przedawnieniem należności pozwala - zdaniem organu na domniemanie, że istnieje potencjalna możliwość odzyskania chociażby części należności z tytułu składek. Organ ponownie powołał się na także na uznaniowy charakter instytucji umorzenia, podkreślając, że nawet w sytuacji zaistnienia przesłanki umorzenia, organ może, lecz nie musi umorzyć należności.

W skardze na powyższą decyzję D. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpatrzenie przez ZUS wniosku o umorzenie należności w całości lub w części oraz rozłożenie pozostałej części na miesięczne niskie raty.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że ZUS przyznał, iż skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku. Zdaniem skarżącego odmowa umorzenia nie może być oparta na domniemaniu, że skarżący pracuje za granicą i posiada tam majątek. Skarżący powołał się na złożone oświadczenie, z którego wynika, że nie posiada majątku i nie ma możliwości spłaty zadłużenia wobec ZUS. Wskazał przy tym, iż z powodu braku zatrudnienia w Polsce, utrzymuje się z pracy tymczasowej za granicą, z której dochód wynosi średnio ok. [...] euro miesięcznie. Nie posiada natomiast żadnego majątku za granicą. Podniósł, że ZUS w toku postępowania nie zwracał się o przedstawienie żadnych dowodów, za pomocą których mógłby wykazać swoja aktualną sytuację majątkową. Do skargi załączył oświadczenie dotyczące miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem w kraju i za granicą. Ponadto podniósł, że nie uchyla się od odpowiedzialności za zobowiązania, jest skłonny do zawarcia "ugody", a ZUS powinien wyjść z propozycją częściowego umorzenia lub rozłożenia na raty.

W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej ustawą o s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).

Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednakże w myśl art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b ustawy o s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Należy przy tym podkreślić, że organ ma możliwość rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy czym uznanie takie nie może być dowolne, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w taki sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowić może podstawę wydania przez organ decyzji o charakterze uznaniowym.

A zatem wydanie przez organ decyzji o uznaniowym charakterze powinno poprzedzić poczynienie przez organ ustaleń w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), przy podjęciu przez organ wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak aby wydana decyzja mogła przekonać podmiot (art. 11 kpa), a zarazem miała na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 kpa). Tak pogłębiona ocena zgromadzonego w sprawie materiału, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej przez organ decyzji (art. 107 kpa).

Natomiast system kontroli podjętej decyzji uznaniowej przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi – w postaci umorzenia należności (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 19.11.2007 r., V SA/Wa 1876/07, lex nr 484969; wyrok WSA w Gdańsku z 10.02.2009 r., I SA/Gd 874/08, lex nr 483118).

W omawianej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że organ działał prawidłowo, to jest zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, w oparciu o który ustalił stan faktyczny, to jest sytuację osobistą i majątkową skarżącego, a te ustalenia zasadniczo nie były przez skarżącego kwestionowane. Istota sporu sprowadzała się natomiast do oceny tych okoliczności z punktu widzenia przesłanek umorzenia.

W okolicznościach niniejszej sprawy Zakład uwzględnił przede wszystkim wskazywane przez skarżącego okoliczności, że zaprzestał on prowadzenia działalności gospodarczej, a przy tym nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego i nie posiada dochodów z tytułu stałego zatrudnienia w kraju, z których możliwe byłoby egzekwowanie należności z tytułu składek, a ponadto wziął pod uwagę fakt, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego. W związku z powyższym Zakład stwierdził w zaskarżonej decyzji, iż w przypadku skarżącego zachodzi jedna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s., a mianowicie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności. Korzystając jednak z uznania administracyjnego, organ odmówił umorzenia należności pomimo stwierdzenia powyższej przesłanki, biorąc w szczególności pod uwagę, że skarżący otrzymuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę wykonywaną za granicą, zaznaczając przy tym, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistych dochodów i majątku skarżącego za granicą. Uwzględniając zatem możliwości zarobkowe, a ponadto wiek skarżącego (30 lat) i długi okres przedawnienia należności, organ uznał, że istnieją szanse wyegzekwowania należności z tytułu składek, chociażby częściowo i w dłuższym okresie czasu.

W tym miejscu należy podkreślić, że obowiązek organu dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych w sprawie, nie zwalnia samej strony z wykazywania odpowiedniej inicjatywy dowodowej, szczególnie w zakresie okoliczności faktycznych działających na jej korzyść (mogących się przyczynić do podjęcia decyzji o umorzeniu zaległości). W niniejszej sprawie kierowane przez organ w toku postępowania administracyjnego wezwania skarżącego do wykazania swojej sytuacji osobistej i majątkowej były w ocenie Sądu wystarczające. Organ poinformował skarżącego o przesłankach umorzenia oraz wskazał na konieczność przytoczenia okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia. Jednocześnie organ z urzędu podjął niezbędne kroki w celu ustalenia okoliczności faktycznych istotnych w zakresie sytuacji majątkowej skarżącego, pozyskując dane z ewidencji gruntów oraz ewidencji pojazdów.

Natomiast skarżący w pismach kierowanych do ZUS, w tym we wniosku o umorzenie należności z tytułu składek – z lipca 2010 r. nie ujawnił wysokości osiąganych dochodów, a w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym podał, że nie pracuje zarobkowo. Dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, odnosząc się do ustaleń Zakładu w tym zakresie, przyznał że pracuje za granicą, przy czym podkreślił, że jedynie okresowo, a uzyskiwane dochody wystarczają mu jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Tymczasem – jak wynika z treści skargi i załączonych do niej oświadczeń skarżącego, otrzymuje on dochód z tytułu zatrudnienia za granicą w wysokości ok. [...] euro miesięcznie. Z kolei z załączonego do skargi zaświadczenia z Urzędu Skarbowego wynika, że w roku 2010 skarżący uzyskał dochód w Polsce w wysokości [...] zł oraz dochód za granicą – w wysokości [...] zł. Poważne wątpliwości budzą także oświadczenia skarżącego dotyczące sytuacji materialnej, w których podał, że w okresie od stycznia do lipca 2010 r. na jego utrzymaniu pozostawali m.in. rodzice, podczas gdy z załączonego do skargi zaświadczenia Urzędu Skarbowego wynika, że rodzice skarżącego w 2010 r. uzyskiwali własne dochody (łącznie [...] zł).

Należy przy tym podkreślić, że powyższe dokumenty powinny być przedłożone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, ponieważ to organ a nie Sąd dokonuje ustaleń faktycznych istotnych z punktu widzenia przesłanek umorzenia. W związku z powyższym Sąd jedynie zaznacza, że powyższe okoliczności wynikające ze skargi i załączonych do niej dokumentów potwierdzają trafność oceny dokonanej przez ZUS w niniejszej sprawie. Ponadto ujawnienie na etapie skargi do WSA uzyskiwanych dochodów i to nie tylko za granicą, ale nawet w kraju, świadczy o nierzetelności składanych przez skarżącego informacji o swoim stanie materialnym w trakcie postępowania administracyjnego, a jednocześnie stanowi dodatkowe istotne argumenty przemawiające za odmową umorzenia należności. Biorąc pod uwagę, że skarżący jest osobą młodą (30-letnią), w wieku aktywności zawodowej, a przy tym przedsiębiorczą i będącą w stanie osiągać dochody z pracy za granicą sięgające [...] euro miesięcznie, należy w pełni zgodzić się z organem, iż w sprawie istnieją szanse spłaty należności przez skarżącego choćby stopniowo i w dłuższej perspektywie czasowej.

Nawiązując do twierdzeń skargi, należy też zauważyć, że skarżący jako zobowiązany z tytułu należności publicznoprawnych, powinien przede wszystkim dążyć do ich regulowania zgodnie z zasadą powszechności i równości ponoszenia świadczeń publicznoprawnych. Natomiast wszelkie ulgi, w tym umorzenie należności czy rozłożenie ich na raty stanowi wyjątek od tej zasady i jest przywilejem dla osób zobowiązanych, a ich zastosowanie powinno być ograniczone do sytuacji rzeczywiście wyjątkowych. To w interesie samego skarżącego leży zatem złożenie ewentualnego wniosku o rozłożenie na raty, w którym powinien przedstawić propozycję spłaty zadłużenia z uwzględnieniem swej sytuacji materialnej oraz możliwości płatniczych i zarobkowych.

Ponadto organ w niniejszej sprawie nie stwierdził pozostałych przesłanek całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s., co znajduje potwierdzenie w materialne sprawy, a jednocześnie nie było kwestionowane przez samego skarżącego. Pozo sporem pozostawało również i nie budziło wątpliwości w świetle materiału sprawy, iż w sprawie nie zaistniały także przesłanki umorzenia pomimo braku całkowitej nieściągalności określone w ww. rozporządzeniu. Należy raz jeszcze podkreślić, że instytucja umorzenia stanowi wyjątek od powszechnego obowiązku uiszczania należności publicznoprawnych, co oznacza, że jej zastosowanie powinno być ograniczone do nadzwyczajnych sytuacji. Tymczasem skarżący nie wykazał, aby takie szczególne, wyjątkowe okoliczności zaistniały.

Natomiast wskazane przez organ rentowy okoliczności przemawiające za odmową umorzenia należności, a mianowicie istniejąca szansa ich wyegzekwowania czy nawet dobrowolnej spłaty z uwagi na wiek skarżącego oraz jego możliwości zarobkowe przy jednoczesnym braku wyjątkowych okoliczności tę spłatę uniemożliwiających, stanowi dostateczne, a przy tym zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, uzasadnienie zaskarżonego w sprawie rozstrzygnięcia. Tym samym w ocenie Sądu zaskarżona decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego i nie nosi cech dowolności.

W tej sytuacji skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono zgodnie z art. 250 powyższej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).