Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 491/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2007 r. sprawy ze skargi [...] Fabryki [...] S.A z siedzibą w O. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za szczególne korzystanie z wód -oddala skargę-


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2004r. Nr [...] Minister Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 56 ust. 1, ust. 3, ust. 6 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne (Dz.U. z 1974r. Nr 38, poz. 230 z późn. zm.), art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 z późn. zm.) i art. 204 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.) oraz § 3 ust. 4 pkt 2 lit a , § 4, § 4a, § 9 ust. 1, ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993 r. w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych ( Dz.U. z 1993 r. Nr 133 ze zm. Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1127) po rozpatrzeniu odwołania [...] Fabryki [...] S.A. w O., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].12.2001 r. w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód w 1999 r., uchylił pkt 3 zaskarżonej decyzji i orzekł, iż opłatę orzeczoną w pkt 2 tej decyzji należy wpłacić na podane przez niego konto Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji. W pozostałej zaś części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu Minister wskazał, iż cytowaną w sentencji decyzją Wojewoda [...] wymierzył Spółce opłatę za szczególne korzystanie z wód w 1999 r. tj. za pobór wody podziemnej, w wysokości 134.517,06 zł. Organ I instancji nie uznał za wiarygodną informację Zakładu o ilościach wykorzystanej na poszczególne cele wody podziemnej i opłatę naliczył na podstawie materiałów dowodowych zebranych w postępowaniu wyjaśniającym. Strona reprezentowana przez radcę prawnego H. D., odwołała się od tej decyzji żądając naliczenia opłaty zgodnie z Jej deklaracją. Wyjaśnia przy tym, że w roku 1999 wykorzystywała na swe potrzeby wodę podziemną z własnego ujęcia i wodę, którą kupowała w przedsiębiorstwie wodociągowym. Jakkolwiek woda podziemna i woda zakupiona rozprowadzane były jedną instalacją wodociągowa, to zamiarem Spółki było wykorzystywanie całości zakupionej wody na cele przemysłowe, zaś wody pobieranej z własnego ujęcia na potrzeby socjalne a na potrzeby przemysłowe wyłącznie w zakresie w jakim tych potrzeb nie pokrywały zakupy wody. W ocenie strony decyzja o sposobie

wykorzystania wody pozostającej w dyspozycji zakładu jest jego autonomiczną decyzją. Za bezpodstawne więc uważa dokonanie przez organ I instancji podziału wody na wodę wykorzystaną do poszczególnych celów.

Po przeanalizowaniu akt sprawy organ odwoławczy stwierdził, że kwestionowana opłata wymierzona została zgodnie z przepisami prawa w tym zakresie.

Opłatę za szczególne korzystanie z wód, zgodnie z 9 ust. 1 cytowanego w sentencji rozporządzenia, ustała wojewoda na podstawie informacji, którą zakład jest zobowiązany złożyć w terminie do dnia 31 stycznia każdego roku za rok przedni. Dane, jakie powinna zawierać informacja określone zostały w ust. 3 ww. Stosownie zaś do 9 ust. 4 ww. rozporządzenia, jeśli zakład nie złoży w terminie informacji, albo złoży informacje nasuwającą zastrzeżenia, decyzję o opłacie wydaje na podstawie ustaleń dokonanych przez organ pobierający opłatę.

W rozpatrywanej sprawie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające jednoznacznie wykazało, że złożona w terminie informacja Strony dotycząca poboru wody podziemnej zawierała dane niezgodne z rzeczywistym sposobem wykorzystania pobranej wody. Strona sama przyznaje, że dane te odzwierciedlają jej zamiar przeznaczenia wody podziemnej na cele socjalne, wykorzystania całości wody zakupionej na cele przemysłowe i tylko uzupełnienie potrzeb produkcyjnych wodą podziemną. Natomiast z przedłożonych w sprawie materiałów dowodowych jednoznacznie wynika, że zakład nie mógł w ten sposób wykorzystywać wody podziemnej. Bezspornym bowiem jest, że zakładowa sieć wodociągowa rozprowadza wodę podziemną i wodę zakupioną. Zakład nie posiada indywidualnej sieci rozprowadzającej tylko wodę podziemną, a urządzenia pomiarowe rejestrują zużycie mieszaniny wody podziemnej i zakupionej.

Zważywszy zaś, że przepisy prawa materialnego różnicują wysokość stawki opłaty za pobór wody podziemnej w zależności od celu na jaki ta woda została wykorzystana, oczywistym jest, że dla prawidłowego wymierzenia opłaty niezbędnym było, jak to uczynił organ I instancji, określenie rzeczywistych ilości wody podziemnej wykorzystanej na poszczególne cele, i w odniesieniu do tych ilości wymierzenie opłaty poprzez zastosowanie właściwych, podanych w 3 ust. 4 pkt 2 lit a i 4 rozporządzenia stawek opłaty.

W ocenie organu odwoławczego, w uzasadnieniu decyzji organ I instancji przejrzyście i logicznie przedstawił sposób naliczenia opłaty. Dokonany, zaś przez

ten organ podział wody zużytej na poszczególne cele w optymalny sposób odzwierciedla rzeczywiste wykorzystanie wody podziemnej. Strona sama przyznaje, że nie kwestionuje ustaleń organu I instancji. Natomiast uchybieniem decyzji jest pominięcie w jej podstawie prawnej konkretnych, mających w sprawie zastosowanie przepisów rozporządzenia. Jednakże nie to jest uchybienie, które mogłoby mieć wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Uchybienie to naprawiono powołując przepisy prawa w niniejszej decyzji. Jednocześnie organ wskazał, iż podnoszona przez stronę kwestia rozliczeń z przedsiębiorstwem wodociągowym jest odrębną sprawą i nie może mieć wpływu na wysokość wymierzonej zgodnie z przepisami prawa opłaty.

Skargę na decyzję Ministra Środowiska wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka [...] S.A. z siedzibą w O.

Żądając uchylenia zaskarżonej decyzji, skarżący zarzucił, iż wydana ona została z naruszeniem § 3 ust. 4 pkt 2 lit a i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993 r. w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń, poprzez przyjęcie, iż sposób naliczania opłaty dokonany przez organ I instancji jest prawidłowy i w sposób optymalny odzwierciedla rzeczywiste wykorzystanie przez skarżącego wody podziemnej.

W uzasadnieniu skargi strona skarżącą podniosła, że w odwołaniu od decyzji Wojewody podała, iż potrafi zadeklarować precyzyjnie jaką ilość wody pobrała z własnego ujęcia. Tak pobraną wodę wykorzystała na potrzeby socjalne oraz przemysłowe w zakresie, w jakim jej potrzeby nie pokrywały zakupy wody dokonywane w przedsiębiorstwie wodociągowym. Na tej podstawie dokonała obliczenia wysokości opłaty. Zarzuca, iż organ odwoławczy arbitralnie i dowolnie nie dał wiary oświadczeniu skarżącej, że cele socjalno-bytowe w całości pokryte zostały wodą z własnego ujęcia. Zdaniem Strony sam fakt, iż urządzenia pomiarowe nie rejestrują osobno zużycia wody podziemnej i wody zakupionej nie może prowadzić do wniosku, że skarżący złożył deklarację niezgodną z rzeczywistością.

Ponadto strona skarżąca uważa, że zasady doświadczenia życiowego oraz racjonalnego gospodarowania zasobami przedsiębiorstwa nakazywały przyjąć, że posiadając własne ujęcie, wodę z niego będzie wykorzystywała maksymalnie na swoje potrzeby, zamiast kupować droższą wodę od innego przedsiębiorstwa.

Podnosi, iż obowiązkiem organu było ustalenie opłaty za zużytą wodę zgodnie z rzeczywistym jej wykorzystaniem na poszczególne cele.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm), Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, Minister Środowiska utrzymał w mocy decyzje Wojewody [...], uznając, iż organ ten zasadnie wymierzył stronie skarżącej opłatę w wysokości 134.517,06 zł za wodę podziemną pobraną za pomocą własnych ujęć w okresie od 1 stycznia 1999r. do 31 grudnia 1999r.

W ocenie strony skarżącej, dokonanie przez organ I instancji wyliczenie jest niezgodne z rzeczywistym wykorzystaniem wody na poszczególne cele tj. przemysłowe i socjalno-bytowe. Podnosi, iż w odwołaniu wskazała, iż wodę z własnego ujęcia wykorzystała przede wszystkim na potrzeby socjalne oraz przemysłowe w zakresie, w jakim jej potrzeb nie pokrywały zakupy wody dokonywane w przedsiębiorstwie wodociągowym. W oparciu o powyższe ustalenia dokonał także stosownych wyliczeń. Okoliczność ta nie została jednak wzięta pod

uwagę przez organ odwoławczy, w konsekwencji doszło na błędnego naliczenia opłaty, co stanowi zdaniem strony skarżącej naruszenie § 3 ust. 4 pkt 2 lit a i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993 r. w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń (Dz. U Nr 133, poz. 637 ze zm.).

W ocenie jednak Sądu zarzuty podniesione przez stronę skarżącą nie mogą zostać uwzględnione.

Opłatę za szczególne korzystanie z wód, zgodnie z § 9 ust. 1 cytowanego w powyżej rozporządzenia, ustala wojewoda na podstawie informacji, którą zakład jest zobowiązany złożyć w terminie do dnia 31 stycznia każdego roku za rok przedni. Dane, jakie powinna zawierać informacja określone zostały w ust. 3 ww przepisu , zgodnie z którym informacja winna podawać dane o ilości pobranej wody powierzchniowej i podziemnej, celach jej wykorzystania oraz o zakupie i sprzedaży wody, a także o ilości, rodzaju i przeciętnym składzie wprowadzanych do wód lub do ziemi ścieków oraz o stężeniu zawartych w nich zanieczyszczeń, określonych wskaźnikami: BZT5, ChZT, zawiesiną ogólną, sumą jonów chlorków i siarczanów, sumą metali ciężkich, fenolami lotnymi.

Zgodnie z § 9 ust. 4 ww. rozporządzenia, jeśli zakład nie złoży w terminie informacji, albo złoży informację nasuwającą zastrzeżenia, decyzję o opłacie wydaje na podstawie ustaleń dokonanych przez organ pobierający opłatę.

W świetle powyższego uznać zatem należy, iż obowiązkiem organu jest co do zasady ustalenie opłaty zgodnie z rzeczywistym jej wykorzystaniem na poszczególne cele. Obowiązek ten kreują w/w przepisy, jak również wynika on z zasady prawdy obiektywnej, będącej jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego zawartą w art. 7 kpa, która nakazującej organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością i w konsekwencji wydania decyzji zgodnej ze stanem faktycznym.

Mając na uwadze, iż przepisy w/w rozporządzenia różnicują wysokość stawki opłaty za pobór wody podziemnej w zależności od celu na jaki ta woda została wykorzystana, dla prawidłowego wymierzenia opłaty niezbędnym jest określenie rzeczywistych ilości wody podziemnej wykorzystanej na poszczególne cele, i w odniesieniu do tych ilości wymierzenie opłaty poprzez zastosowanie właściwych stawek opłaty.

W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, organ po otrzymaniu informacji skarżącego dotyczącej poboru wody podziemnej za 1999r., wskazującej , iż ze studni głębinowej nr [...] Spółka pobrała 245 806 m3 wody, i w całości wykorzystała ją na potrzeby socjalno -bytowe, uznał, iż zawiera ona dane niezgodne z rzeczywistym sposobem wykorzystania pobranej wody. Stanowisko organu w tym zakresie w ocenie Sądu było uzasadnione, bowiem jak wynika z akt sprawy w toku prowadzonego przez organ I instancji postępowania w sprawie wymierzenia Stronie opłat, pismem z dnia 20 października 2000r. Najwyższa Izba Kontroli skierowała do Wojewody [...] wystąpienie pokontrolne, w którym poinformowała o wynikach kontroli przeprowadzonej w [...] Fabryce [...] w O. W powyższym piśmie m.in. wskazano, że w informacjach przekazywanych w celu naliczenia opłaty za pobór wód podziemnych w latach 1997-1999 zakład podawał, iż woda pobrana z własnego ujęcia była w całości wykorzystywana na potrzeby socjalno-bytowe podczas, gdy na terenie zakładu istnieje zakładowa sieć wodociągowa wspólna dla wody podziemnej pobieranej z ujęcia i wody zakupionej. Rozprowadzana tą siecią mieszanina (wody "własnej" i zakupionej) wykorzystywana jest do różnych celów i precyzyjne określenie zużycia wody "własnej" jest niemożliwe.

W świetle powyższego organ pismem dnia 22 maja 2001 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia podanej przez nią informacji. Spółka przesłała żądaną informację w piśmie z dnia 25 czerwca 2001 r. W informacji tej podała iż w 1999r. siecią zakładową rozprowadzono 434 714 m3 wody, w tym 245 806 m3 z należącej do niej ujęcia i 188 908 m3 wody zakupionej z wodociągów. Z czego na cele przemysłowe zużyto 172 tyś m3, sprzedano 17,243 m3 a pozostałą ilość w kwocie 246 tyś m3 wykorzystano na cele socjalne, w tym na potrzeby pracowników 45 936 m3. Jednocześnie spółka zastrzegła, iż statystyczne wyliczenia zużycia wody przez pracowników nie odzwierciedlają rzeczywistego wykorzystania wody na ten cel, bowiem pracownicy zużywają więcej wody. Podniosła, że wykorzystuje wodę na utrzymanie czystości i porządku na terenie zakładu, oraz ponosi straty wody z uwagi na stan techniczny urządzeń.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, uwzględniając deklarację Spółki o większym zużyciu wody przez pracowników produkcyjnych, przyjął na korzyść skarżącego do wyliczenia normę dla pracowników zatrudnionych przy pracach szczególnie brudzących lub ze środkami toksycznymi, wziął pod uwagę

kwestię zużycia wody na prace związane z utrzymaniem czystości i zieleni, oraz okoliczność występowania strat wody, przy obliczeniu których racjonalnie uwzględnił fakt rozprowadzania wody na terenie zakładu jedną siecią, przyjmując iż straty dotyczą równomiernie zarówno wody zakupionej, jak i pobranej z własnego ujęcia.

Treść odwołania skarżącego wskazuje zaś, iż spółka zgodziła się z wyliczeniami organu I instancji przyjmującymi, iż w roku 1999r. na cele socjalne spółka przeznaczyła łącznie 159.633 m3, zaś na cele przemysłowe 267.737 m3. A zatem analogicznie, mając na uwadze sposób rozprowadzania wody na terenie zakładu przy pomocy jednego ujęcia, w ocenie Sądu brak jest podstaw, tak jak domaga się tego spółka do rozdzielnia w zależności od celów przeznaczenia wody zakupionej (na cel przemysłowy) i pochodzącej z jej własnego ujęcia (na cel socjalny).

Twierdzenie skarżącego jakoby same zasady doświadczenia życiowego oraz racjonalnego gospodarowania zasobami przedsiębiorstwa nakazywały przyjąć, że posiadając własne ujęcie, wodę z niego będzie wykorzystywała maksymalnie na swoje potrzeby, zamiast kupować droższą wodę od innego przedsiębiorstwa, nie mogą być zaś argumentem w sprawie.

Jak potwierdziła kontrola NIK strona skarżąca nie miała możliwości technicznych gospodarowania w ten sposób wodą z własnego ujęcia.

W cenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza zatem prawa. Orzekające w sprawie organy, w ramach przysługujących im uprawnień wynikających z treści § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993 r. w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń, wbrew stanowisku skarżącego, właściwie przeprowadziły postępowanie w sprawie. Dokonane przez nie wyliczenia zdaniem Sądu w świetle okoliczności sprawy uznać należy za racjonalne, wiarygodne, a przy tym uwzględniające, jak wykazano powyżej słuszny interes strony.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) orzekł jak w sentencji.