Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 967/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 art. 145 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 1 i 7 art. 48 art. 61 art. 66 art. 103 par. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art.  ust. 2 art. 37
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 17 września 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl sędzia del. WSA Jerzy Siegień /spr./ sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 17 września 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1284/11 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1284/11 oddalił skargę J. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.

Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu w dniu [...] listopada 2008 r. postępowania w sprawie istnienia ewentualnej kolizji drzew oraz krzewów rosnących w strefie kontrolowanej czynnego gazociągu stalowego zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] przy ul. [...] w Warszawie, decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...]., na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 61 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, ze zm.), nakazał T. W. usunięcie w określonym terminie stwierdzonych nieprawidłowości tj. kolizji drzew i krzewów rosnących w strefie kontrolowanej czynnego gazociągu stalowego, poprzez przebudowę tego gazociągu zgodnie z projektem budowlanym (szczegółowo opisanym). Zgodnie z art. 66 ust. 1 w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowisku albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Zasady budowy sieci gazowych określa natomiast rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz.U. Nr 97, poz. 1055). Jest to zatem akt wykonawczy do ustawy - Prawo budowlane. Przepis § 9 powołanego rozporządzenia zawiera normy odnoszące się do zasad eksploatacji gazociągu stanowiące, że: dla gazociągów układanych w ziemi i nad ziemią powinny być wyznaczone, na okres eksploatacji gazociągu strefy kontrolowane, których linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu; w strefach kontrolowanych operator sieci gazowej powinien kontrolować wszelkie działania które mogłyby spowodować uszkodzenie gazociągu; w strefach kontrolowanych nie należy wznosić budynków, urządzać stałych składów i magazynów, sadzić drzew oraz nie powinna być podejmowana żadna działalność mogąca zagrozić trwałości gazociągu podczas jego eksploatacji. Dopuszcza się za zgodą operatora sieci gazowej, urządzanie parkingów nad gazociągiem. W toku prowadzonego postępowania zadaniem organu było zatem ustalenie, czy nastąpiło naruszenie ustawy - Prawo budowlane poprzez niezachowanie warunków technicznych, które musi spełniać czynna sieć gazowa.

Do przeprowadzenia postępowania w trybie art. 66 ustawy Prawo budowlane organ został zobowiązany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 2241/07.

J. R. pismem z dnia [...] lipca 2010 r., wystąpił o wznowienie postępowania administracyjnego i uchylenie ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2010 r., podając jako podstawę prawną wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] marca 2011 r., na podstawie art. 149 § 3 K.p.a., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Organ stwierdził, że w odniesieniu do decyzji wydanej na podstawie art. 66 Prawa budowlanego J. R. nie jest podmiotem uprawnionym do żądania wznowienia postępowania z uwagi na brak interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 66 Prawa budowlanego stroną jest bowiem wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, który zgodnie z art. 61 Prawa budowlanego zobowiązany jest do utrzymania obiektu budowlanego. Organ zauważył również, że działka o nr ew. [...], której jednym ze współwłaścicieli jest J. R. położona przy ul. [...] w Warszawie nie graniczy bezpośrednio z działką pod nr [...] przy tej ulicy, oznaczoną nr ew. [...], stanowiącą własność T. W. Ponadto zdaniem organu przymiotu strony postępowania nie daje wnioskodawcy także fakt korzystania z gazociągu stalowego zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] przy ul. [...] w Warszawie.

Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał argumentację organu pierwszej instancji, uznając dokonane ustalenia za prawidłowe.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. R., żądając uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji. Skarżący zarzucił organom wydanie decyzji w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny i prawny w sprawie, zarówno w odniesieniu do podmiotu jak i przedmiotu postępowania. W ocenie skarżącego postępowanie w sprawie, której wznowienia żąda zostało wszczęte jego wnioskiem z dnia [...] grudnia 2006 r. Ponadto powinno dotyczyć naruszenia Prawa budowlanego dokonanego w trybie samowoli budowlanej w postaci nasadzenia drzew w strefie czynnego gazociągu, zrealizowanej w całości przed 1 stycznia 1995 r. Tym samym skutki zrealizowanej samowoli powinny być likwidowane przy użyciu środków przewidzianych w przepisach Prawa budowlanego obowiązujących przed 1 stycznia 1995 r. Tak więc decyzja, której wznowienia skarżący żąda nie mogła być wydana na podstawie art. 66 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. Z tych samych względów, zdaniem skarżącego, również ocena jego interesu prawnego, jako strony prowadzonego postępowania, powinna być dokonana w oparciu o przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. oraz art. 28 K.p.a.

Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdził, że w sytuacji gdy skarżący jako podstawę wznowienia postępowania wskazał art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., to obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności zbadanie, czy żądanie pochodzi od podmiotu legitymującego się przymiotem strony w postępowaniu o wznowienie którego wnosi. Wznowienie bowiem postępowania z przyczyny określonej we wniosku następuje tylko na żądanie strony.

Sąd wskazał, że postępowanie o wznowienie którego wnioskował skarżący toczyło się w trybie art. 66 ustawy - Prawo budowlane. W przepisie tym (w związku z art. 61 ww. ustawy) określono krąg podmiotów zobowiązanych do utrzymania obiektu budowlanego. Są nimi właściciel oraz zarządca obiektu. Tym samym wątpliwości Sądu nie budziło, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 ustawy - Prawo budowlane powinny brać udział właśnie te podmioty, jako legitymujące się interesem prawnym.

W ocenie Sądu, organy administracyjne prawidłowo uznały już we wstępnej fazie rozpatrzenia wniosku skarżącego, że nie miał on przymiotu strony w postępowaniu zwykłym zakończonym decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2010 r., a więc nie mógł być również uznany za stronę, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym tą decyzją.

Tym samym rozstrzygnięcie organu odmawiające wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych, tj. z uwagi na to, że żądanie wznowienia postępowania pochodzi od podmiotu, który nie ma przymiotu strony – Sąd uznał za zgodne z prawem.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. R. Zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 103 § 2 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. w zw. z art. 37 i art. 5 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 229, ze zm), w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., w sytuacji w której powinny być stosowane przepisy art. 5 ust. 2 i art. 37 ustawy - Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. i zgodnie z tymi przepisami powinien być ustalany interes prawny skarżącego w postępowaniu wznowieniowym,

2) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", w zw. z art. 134 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sytuacji gdy decyzja Mazowieckiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] odmawiająca wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2010 r. narusza przepisy art. 149 § 3 K.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a. i z art. 37 i art. 5 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. w zw. z art. 103 § 2 oraz art. 48 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., poprzez odmowę wznowienia postępowania, pomimo tego, że skarżący posiadał interes prawny w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru budowlanego, a dotyczącym samowoli budowlanej, gdyż do tej samowoli budowlanej powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., a tym samym na podstawie przywołanej ustawy także osoby trzecie, których uzasadnionych interesów dotyczy budowa mają prawo do udziału w postępowaniu, co w konsekwencji powinno stanowić podstawę do wydania orzeczenia o wznowieniu postępowania;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 i art. 133 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 149 § 3 i art. 7 K.p.a. oraz w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pomimo tego, że materiał zgromadzony w postępowaniu rodzi istotne wątpliwości, co do stanu prawnego gazociągu oraz nieruchomości na której gazociąg jest położony;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 P.p.s.a. w zw. z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i niezapewnienie faktycznej i merytorycznej sądowej kontroli decyzji administracyjnych, w sytuacji gdy decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2011 r. została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art. 6, art. 8 i art. 9 K.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu ochrony wynikającej z zasad ogólnych postępowania administracyjnego;

- art. 141 § 4 w zw. z art. 134 P.p.s.a. w zw. z art. 28 i art. 66 ust. 1 ustawy -Prawo budowlane poprzez nieustosunkowanie się przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia do "wyjaśnień" skarżącego nr 1, 2 i 4 zawartych w piśmie procesowym z dnia 31 października 2011 r. w zakresie w jakim podniesiono, że organ administracji nie zbadał stanu prawnego nieruchomości położonych przy ul. [...], co skutkuje niemożliwością dokonania prawidłowej kontroli instancyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Natomiast w przypadku nieuwzględnienia wskazanych wyżej zarzutów wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pomimo, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, w tym: art. 149 § 3 w zw. z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 i art. 66 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez naruszenie ochrony prawa własności przez uznanie, że osobie będącej właścicielem nieruchomości na terenie zorganizowanej części skupisk budynków nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 66, co spowodowało odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodził, że decyzja, w związku z którą żądał wznowienia postępowania, dotyczyła de facto samowoli budowlanej – nasadzeń drzew - poczynionej przez T.W. na posesji przylegającej do nieruchomości położonej przy ul. [...] i z uwagi na datę tych nasadzeń (lata 1992-1993) powinno się stosować przepisy art. 37 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., a nie jak błędnie wskazano w treści decyzji art. 66 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. Z punktu widzenia art. 28 K.p.a. jest to o tyle istotne, że art. 5 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego z 1974 r. nakazywał, w ocenie skarżącego, zdecydowanie szerszą ochronę interesów osób trzecich w procesie budowlanym.

W ocenie skarżącego art. 5 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., tworzy po stronie osób wspólnie korzystających z infrastruktury osiedla, w tym wypadku dróg dojazdowych oraz parkingów legitymację dla uczestnictwa w postępowaniu, które jest przedmiotowo istotne dla zabezpieczenia uprawnień do korzystania z infrastruktury osiedla.

W ocenie skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniając w trybie art. 28 K.p.a. legitymację skarżącego do kwestionowania pierwotnej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie poczynił jakichkolwiek ustaleń dotyczących stanu prawnego gazociągu oraz nieruchomości na których gazociąg ten się znajduje. Skarżący wskazał, że gazociąg jako oddzielny od gruntu przedmiot własności był własnością spółdzielni, natomiast teren przez który on biegnie - ul. [...] był przedmiotem użytkowania wieczystego spółdzielni - [...] "[...]". Spółdzielnia ta została zlikwidowana w 1998 r. i nie przeniosła wraz ze swoją likwidacją prawa własności, ani przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego na żaden inny podmiot, tak więc w ocenie skarżącego współużytkownikami wieczystymi terenów, których użytkownikiem wieczystym była ww. spółdzielnia stali się jej dotychczasowi członkowie – a zatem także skarżący. W jego ocenie sytuacja ta dotyczy zarówno ul. [...], jak i gazociągu.

Uzasadniając natomiast podniesiony z ostrożności procesowej zarzut naruszenia ochrony prawa własności, skarżący wskazał, że art. 28 w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy -Prawo budowlane tworzy uprawnienie do uczestnictwa w postępowaniu nie tylko dla właściciela budynku oraz dla jego zarządcy, lecz także dla każdej innej osoby, której prawom może zagrażać działanie takiego właściciela lub zarządcy. Za prawo takie w ocenie skarżącego należy uznać, prawo do współkorzystania z terenów wspólnych osiedla. Tereny te przeznaczone były na budowę parkingu z którego mogliby korzystać wszyscy mieszkańcy. Brak takiego parkingu ogranicza efektywne wykonywanie prawa własności. Części wspólne zorganizowanych skupisk obiektów budowlanych mają na celu możliwość realizacji prawa własności. Zabudowanie natomiast tych części wspólnych przez jednego ze współkorzystających ogranicza prawo własności pozostałych osób korzystających z części wspólnych osiedla.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka postępowania D. W. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie posiada usprawiedliwionych podstaw, tak w zakresie powołanych w niej zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania jak i zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. Z uwagi na charakter sprawy oraz sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej punktem wyjścia należało uczynić przepisy prawa materialnego będące podstawą orzekania przez organy administracji, gdyż zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią w istocie konsekwencję naruszenia przepisów materialnoprawnych.

Przechodząc zatem do oceny zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 66 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. przez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy do samowoli budowlanej, którą stanowiły nasadzenia drzew w latach 1992-1993, powinny być w ocenie skarżącego stosowane, ze względu na treść art. 103 § 2 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. i datę nasadzeń drzew, przepisy art. 37 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., należy stwierdzić, że jest on niezasadny.

Wbrew twierdzeniu skarżącego nasadzeń drzew i krzewów na posesji przy ul. [...] nie można uznać za samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r., gdyż nasadzenia drzew nie są robotami budowlanymi. Przez roboty budowlane rozumie się budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r.). Roboty budowlane można zatem wykonywać jedynie przy obiekcie budowlanym, a drzewa czy też krzewy nie są obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Tym samym sprawa, w stosunku do której skarżący wniósł o wznowienie postępowania nie dotyczyła samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r., a zatem nie mogły do niej mieć zastosowania przepisy art. 37 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. oraz w zw. z art. 103 § 2 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., w myśl którego art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne.

Prowadzone przez organy nadzoru budowlanego postępowanie, w stosunku do którego skarżący wniósł o wznowienie, dotyczyło stwierdzenia istnienia zagrożenia dla obiektu budowlanego – czynnego gazociągu stalowego, średniego ciśnienia, przebiegającego przez posesję przy ul. [...], jakie stwarzały rosnące wzdłuż gazociągu drzewa i krzewy. Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte z urzędu. Natomiast decyzja zapadła w trybie art. 66 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. Ustalenia organu w tym zakresie podtrzymane przez Sąd pierwszej instancji nie są, wbrew twierdzeniom skarżącego, wadliwe. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 61 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy (przepis ten stanowi, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 tego artykułu). Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego obowiązany jest także zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska (art. 61 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r.).

Podstawę do wyegzekwowania powyższych obowiązków przez podmioty wskazane w art. 61 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r., w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo, że jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo, że jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo że powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia, stanowi art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ, w drodze decyzji, może nakazać usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

W rozpatrywanej sprawie skarżący pismem z dnia [...] listopada 2006 r. zgłosił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy zastrzeżenia co do funkcjonowania i użytkowania gazociągu poprzez posadzenie drzew w "strefie kontrolowanej" gazociągu. Słusznie zatem stwierdził Sąd w zaskarżonym wyroku, że w sytuacji, gdy skarżący jako podstawę wznowienia we wniosku wskazał art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., to obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności zbadanie, czy żądanie pochodzi od podmiotu, który legitymował się przymiotem strony w postępowaniu o wznowienie którego wnosi. Ustalenie natomiast, że skarżący nie miał przymiotu strony postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego w trybie art. 66 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. w sprawie nieprawidłowości w utrzymaniu czynnego gazociągu stalowego przy ul. [...] w Warszawie, spowodowało, że nie mógł on skutecznie wnosić o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy z dnia [...] maja 2010 r.

Skarżący nie zgadzając się ze stanowiskiem organów, podtrzymanym przez Sąd pierwszej instancji, zarzucił w skardze kasacyjnej brak poczynienia w sprawie stosownych ustaleń odnośnie stanu prawnego gazociągu oraz nieruchomości na których gazociąg ten się znajduje. Skarżący swoją legitymację procesową do bycia stroną w postępowaniu zwykłym zakończonym decyzją z dnia [...] maja 2010 r., o wznowienie której wnosił, wywodził m. in. z faktu, że przedmiotowy gazociąg, jako oddzielny od gruntu przedmiot własności był uprzednio własnością spółdzielni- [...] "[...]", natomiast teren przez który on biegnie - ul. [...] był przedmiotem użytkowania wieczystego tej spółdzielni. Skarżący przyjmuje, że współużytkownikami wieczystymi terenów po zlikwidowanej spółdzielni stali się jej członkowie, w tym również skarżący.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut powyższy nie jest trafny. Przepis art. 61 Prawa budowlanego wskazuje właściciela i zarządcę obiektu budowlanego jako podmioty zobowiązane do dbania o jego stan techniczny. Obowiązek prawidłowego utrzymywania i użytkowania obiektu budowlanego może zatem spoczywać wyłącznie na właścicielu lub wyłącznie na zarządcy obiektu budowlanego albo równocześnie na obu tych podmiotach, w zakresie określonym w odrębnych przepisach regulujących dany stosunek prawny. W rozpatrywanej sprawie właścicielem działki nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w Warszawie, na której posadzono sporne drzewa, jest T. W. Działka ta nie graniczy bezpośrednio z działką oznaczoną nr ew. [...], stanowiącą współwłasność skarżącego. Nie legitymuje się on również jakimkolwiek prawem rzeczowym do przedmiotowego gazociągu. A zatem dla rozstrzygnięcia sprawy legitymacji prawnej wnioskodawcy, zmierzającego do wznowienia postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie art. 66 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., całkowicie wystarczające było ustalenie, że nie legitymuje się on tytułem prawnym do nieruchomości, której dotyczy ta decyzja. Nie było obowiązkiem organu nadzoru budowlanego wyjaśnianie ewentualnych skutków prawnych wygaśnięcia użytkowania wieczystego przysługującego spółdzielni - [...] "[...]", która uległa likwidacji. Jeżeli skarżący wywodzi swoją legitymację procesową z ewentualnego prawa do nieruchomości, powinien to prawo wykazać w sposób prawem przewidziany. Tymczasem twierdzenie skarżącego o "przejściu" współużytkowania wieczystego na członków zlikwidowanej spółdzielni nie zostało potwierdzone jakimkolwiek dokumentem.

Zauważyć należy również, że przymiotu strony postępowania, prowadzonego w trybie art. 66 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., o wznowienie którego wnioskował skarżący, nie daje mu fakt korzystania z infrastruktury osiedla, dróg dojazdowych oraz parkingów. Aby móc skutecznie złożyć wniosek o wznowienie przedmiotowego postępowania skarżący musiałby wykazać się własnym, zindywidualizowanym interesem prawnym wymagającym ochrony, czego w rozpatrywanej sprawie nie uczynił.

W świetle powyższych okoliczności nie może odnieść skutku także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 i art. 133 § 1 P.p.s.a oraz w zw. z art. 149 § 3 i art. 7, 8 i 9 K.p.a., a także zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 28 i z art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. poprzez niezbadanie i nieustosunkowanie się przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do stanu prawnego gazociągu i nieruchomości położonych przy ul. [...].

Całkowicie bezpodstawne jest natomiast powoływanie się skarżącego na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 6 tej Konwencji. W wyniku wydania na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo budowlane decyzji z dnia [...] maja 2010 r., a następnie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją skarżący nie został bowiem pozbawiony ani stanowiącej jego własność nieruchomości, ani prawa do rzetelnego procesu.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a,. orzekł jak w sentencji wyroku.