Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3676/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26e ust. 2, art. 49e ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) sędzia NSA Mirosław Trzecki sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 26 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Pracy i Polityki Społecznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1806/15 w sprawie ze skargi Miasta W. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu środków przyznanych tytułem zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od Miasta W. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 4560 (cztery tysiące pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 września 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1806/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Miasta W. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] października 2014 r. oraz zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia [...] października 2014 r. nakazał W. zwrot środków Funduszu przekazanych w 2010 r. na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 ze zm.), które następnie zostały przyznane i wypłacone firmie A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. tytułem zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej na podstawie umów zawartych z Prezydentem W.: nr 1/2010 z dnia [...] kwietnia 2010 r. i nr 11/2010 z dnia [...] sierpnia 2010 r., w łącznej kwocie 96.000,00 zł wraz z odsetkami naliczonymi w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, tj.

- od kwoty 48.000 zł pobranej z tytułu umowy nr 1/2010, od dnia 22 czerwca 2010 r. do dnia wpłaty;

- od kwoty 48.000 zł, pobranej z tytułu umowy nr 11/2010, od dnia 14 grudnia 2010 r. do dnia wpłaty;

oraz należnych odsetek od środków Funduszu, wypłaconych beneficjentkom z przeznaczeniem na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej przez osoby niepełnosprawne, na podstawie umowy nr 4/2010 z dnia [...] lipca 2010 r. zawartej pomiędzy Prezydentem W. a I. M. oraz umowy nr 6/2010 z dnia [...] sierpnia 2010 r. zawartej pomiędzy Prezydentem W. a K. M., naliczonych w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych:

- od kwoty 5.479,28 zł pobranej w nadmiernej wysokości z tytułu umowy nr 4/2010 od dnia 27 lipca 2010 r. do dnia wpłaty;

- od kwoty 2.525,85 zł. pobranej w nadmiernej wysokości z tytułu umowy nr 6/2010, od dnia 23 sierpnia 2010 r. do dnia wpłaty.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że na podstawie umów: nr 1/2010 i nr 11/2010 zawartych przez W. z firmą A. beneficjent otrzymał w dniach 22 czerwca 2010 r. i 14 grudnia 2010 r. zwrot kosztów wyposażenia dwóch stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych w dwa samochody, w łącznej kwocie 96.000 zł. Beneficjent dokonał na tych samochodach zastawu rejestrowego na rzecz firmy faktoringowej B., stanowiącego zabezpieczenie spłaty zaciągniętego zobowiązania finansowego. W wyniku niespłacenia zobowiązania, zgodnie z warunkami umowy zastawu rejestrowego, samochody zostały zajęte przez komornika sądowego w dniu 16 sierpnia 2011 r. i następnie w dniu 6 września 2011 r. według oświadczenia firmy B. przejęte przez nią na własność, co skutkowało utratą wyposażenia stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych, o czym W. zostało powiadomione przez firmę A. pismem z dnia [...] września 2011 r. Strona nie wypowiedziała jednak umów zawartych z firmą A. i nie zażądała zwrotu wypłaconych środków.

Z kolei na podstawie umowy nr 4/2010 zawartej z I. M. oraz umowy nr 6/2010 zawartej z K. M., W. wypłaciło beneficjentom dofinansowania z przeznaczeniem na podjęcie działalności gospodarczej w kwotach odpowiednio 48.200 zł i 44.745 zł. W ramach rozliczenia przekazanych dofinansowań wobec niewykorzystania pełnej wysokości środków do zwrotu beneficjentkom zostały przypisane kwoty: z tytułu umowy 4/2010 - w wysokości 5.479,28 zł i z tytułu umowy nr 6/2010 w wysokości 2.525,85 zł. W związku z brakiem możliwości zwrotu przez beneficjentki pełnych kwot należnych w wyniku rozliczenia, strona wyraziła zgodę na spłaty w ratach przez okres przekraczający 3 miesięce, liczony od dnia powiadomienia o żądaniu zwrotu środków, bez naliczania odsetek. W ramach rozliczenia umowy nr 4/2010 strona wezwała beneficjentkę do zwrotu niewykorzystanych środków w terminie 30 dni pismem z dnia [...] stycznia 2011 r., a następnie pismem z dnia [...] lutego 2011 r. z terminem spłaty w ratach do 31 marca 2013 r. W ramach rozliczenia umowy nr 6/2010, beneficjentka została wezwana pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. do zwrotu środków w terminie 30 dni, a następnie pismem z dnia [...] lutego 2011 r. z terminem spłaty w ratach do 30 listopada 2011 r. prolongowanym przez stronę do 24 grudnia 2011 r. W rezultacie beneficjentki w podanych terminach dokonały odpowiednio zwrotu kwot 5.479,28 zł oraz 2.525,85 zł bez naliczonych od nich odsetek, które to środki zostały następnie zwrócone przez stronę na rachunek bankowy PFRON.

Organ stwierdził następnie, że w wyniku utracenia samochodów stanowiących wyposażenie stanowisk pracy osób niepełnosprawnych nie zostały zrealizowane cele umów, zawartych w ramach zadania na podstawie art. 26e ustawy o rehabilitacji. Zdaniem organu, stanowisko strony, że dla spełnienia celu umowy wystarczające jest kontynuowanie zatrudnienia osoby niepełnosprawnej bez sfinansowanego ze środków Funduszu wyposażenia jest sprzeczne z warunkami umów nr 1/2010 i nr 11/2010. W § 4 ust. 1 pkt 8 tych umów pracodawca zobowiązał się do niezbywania wyposażenia nowych stanowisk pracy i nieoddawania ich osobie trzeciej do użytkowania - do czasu wygaśnięcia umowy. W pkt 9 strona uwzględniła, że w przypadku utraty wyposażenia w wyniku kradzieży lub innych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych i ekologicznych, najpóźniej w terminie 3 miesięcy od daty ujawnienia tego faktu, pracodawca zobowiązuje się do wyposażenia miejsc pracy bez zaangażowania dodatkowych środków PFRON. Organ podniósł, że utrata wyposażenia nie nastąpiła na skutek jakichkolwiek zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych i ekologicznych. Również żadne z postępowań toczących się w prokuraturach i przed sądami powszechnymi nie potwierdziło, że przejęcie samochodów przez firmę factoringową miało znamiona kradzieży. Organ zwrócił uwagę, że w myśl § 5 ust. 1 pkt 3 umowy, niedotrzymanie jakiegokolwiek z warunków umowy, a w szczególności niewyposażenie stanowisk pracy w elementy zakupione zgodnie z postanowieniami umowy, zagrożone jest sankcją wypowiedzenia umowy przez stronę w trybie natychmiastowym.

W ocenie organu, udostępnienia w 2011 r. wyeksploatowanych samochodów zastępczych nie można uznać zarówno za wypełniające warunki umowy, jak i racjonalną realizację zadania, o którym mowa w art. 26e ustawy o rehabilitacji.

Odnosząc się do realizacji umów nr 4/2010 i nr 6/2010 organ podniósł, że zgodnie z § 6 ust. 2 lit. g) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 października 2007 r. w sprawie przyznania osobie niepełnosprawnej środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej (Dz. U. Nr 194, poz. 1403 ze zm.), beneficjentki miały 3 miesiące na zwrot należnych środków, licząc od dnia otrzymania wezwania do zwrotu tych środków. Fakt nieuregulowania żądanych do zwrotu kwot w tym terminie winien skutkować obowiązkiem zwrotu przez beneficjentki odsetek od środków wypłaconych w wysokości wyższej od należnej, naliczonych od dnia ich otrzymania w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Natomiast okoliczność skorzystania przez stronę z uprawnień przysługujących jej na podstawie art. 49f ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, tj. wyrażenie zgody na spłatę przez beneficjentki należności w ratach, w terminie przekraczającym 3 miesiące, nie jest wiążące dla działań organu, który swoje czynności realizuje w sposób niezależny, zgodnie z art. 49e ust. 1 i ust. 2 ustawy o rehabilitacji.

Po rozpoznaniu odwołania W. od powyższej decyzji Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] marca 2015 r. utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że utrata przez pracodawcę zrefundowanych ze środków PFRON samochodów będących wyposażeniem stanowisk pracy pracowników niepełnosprawnych powinna była skutkować wypowiedzeniem zawartych z firmą A umów i równocześnie żądaniem zwrotu środków.

Miasto W. wniosło skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi m.in. dowolne uznanie, że udostępnienie przez firmę A. innych samochodów, w zamian za utracone, nie zrealizowało celu umowy oraz że pracodawca nie utrzymał wyposażonych stanowisk pracy osób niepełnosprawnych w okresie 36 miesięcy, a także niewyjaśnienie sposobu obliczania przez organ odsetek od należności głównych uiszczonych przez beneficjentki umów nr 4/2010 i nr 6/2010.

Wyrokiem z dnia 3 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] października 2014 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że w postępowaniu w przedmiocie zobowiązania skarżącej do zwrotu środków z Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych były już wydawane decyzje, które podlegały kontroli Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1583/13 uchylił bowiem decyzję organu odwoławczego z dnia [...] maja 2013 r., zawierając w uzasadnieniu wydanego wyroku ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. W tym wyroku Sąd nakazał organowi wyjaśnienie, czy zrealizowane zostały cele umów zawartych z beneficjentem, tj. zwrot kosztów wyposażenia nowych stanowisk pracy dla skierowanych do pracy dwóch osób niepełnosprawnych zarejestrowanych w urzędzie pracy jako bezrobotne, przy czym nowe stanowiska pracy miały zostać wyposażone w samochody: Peugeot Partner Trendy 1 oraz Peugeot 5008 Premium. Jako okoliczność istotną Sąd podał przekazanie przez beneficjenta pracownikom niepełnosprawnym dwóch samochodów, jako wyposażenia stanowisk pracy, w miejsce uprzednio zajętych przez komornika. W uzasadnieniu wyroku w sprawie sygn. akt V SA/Wa 1583/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł ponadto, że obowiązek i termin zwrotu środków przez stronę postępowania, określony jest w przepisach art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji i jest niezależny od czynności podjętych przez stronę, wobec beneficjenta umowy (w tym skorzystania przez stronę z uprawnienia przysługującego jej na podstawie art. 49f ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji).

Zdaniem Sądu I instancji, brak jest podstaw do uznania, że z umów zawartych z beneficjentem wynika zasada nierozłącznego traktowania elementów umowy tj. wyposażenia stanowiska pracy w sprzęt sfinansowany ze środków Funduszu i zatrudniania na tym stanowisku pracownika, jako celu zadania ustawowego objętego umową przy jednoczesnym utrzymywaniu wyposażenia, o którym mowa przez okres 36 miesięcy. Sąd I instancji zauważył, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 8 umów beneficjent zobowiązał się do niezbywania i nieoddawania osobom trzecim do użytkowania wyposażenia nowych miejsc pracy. Tymczasem obciążenie zastawem zrefundowanych samochodów nie stanowi zbycia ani oddania do użytkowania osobom trzecim, bowiem celem tej czynności nie jest wyzbycie się władztwa nad rzeczą. Zdaniem Sądu I instancji, niewywiązanie się ze zobowiązania finansowego wskutek okoliczności związanych z podjętym ryzykiem gospodarczym nie wyklucza zaliczenia zaistniałej sytuacji do kategorii zdarzeń losowych, określonych ogólnie i niezdefiniowanych w umowie. W ocenie Sądu I instancji, twierdzenie organów o braku realizacji celu umów z uwagi na wyposażenie stanowisk pracy w starsze samochody niż objęte refundacją i o mniejszej wartości księgowej netto nie zasługuje na uwzględnienie i jest gołosłowne. Organy nie dokonały przy tym ustaleń, pozwalających na stwierdzenie, że samochody te nie były sprawne technicznie, czy też z innych względów nie mogły być użytkowane, a tym samym zatrudnieni na nowo utworzonych stanowiskach pracy handlowców pracownicy niepełnosprawni nie mogli wykonywać swoich obowiązków pracowniczych.

W odniesieniu do decyzji w części nakazującej zwrot odsetek od środków Funduszu wypłaconych beneficjentkom na podstawie umów nr 4/2010 i nr 6/2010 Sąd I instancji co do zasady podzielił poglądy organów w zakresie dotyczącym żądania odsetek, jednak stwierdził, że organy nie podają konkretnej kwoty tego żądania, ani nie wyjaśniają w sposób poddający się kontroli sposobu obliczenia tej należności.

Minister Pracy i Polityki Społecznej złożył od wyroku WSA w Warszawie z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 1806/15 skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Organ wniósł o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone, podczas gdy wydanie decyzji przez organ I instancji oraz organ odwoławczy zostało poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z tych organów postępowania zmierzającego do zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego mającego na celu wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz należyte i przekonywujące uzasadnienie decyzji, oraz poprzez przedstawienie i wyjaśnienie przez Sąd stanu faktycznego i prawnego sprawy niezgodnego ze stanem rzeczywistym.

Organ postawił również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 49e ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 26e ust. 2 ustawy o rehabilitacji w zw. z § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 października 2007 r. w zw. z § 4 ust. 1 pkt 7, 8, 9 i 10 umów w sprawie zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej nr: 1/2010 z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz 11/2010 z dnia [...] sierpnia 2010 r. zawartych pomiędzy skarżącym a A. Sp. z o.o. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, polegające na błędnym uznaniu, że w niniejszej sprawie nie powstało zobowiązanie z tytułu zwrotu środków PFRON przekazanych skarżącemu według algorytmu w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości w związku z nierealizowaniem celów tych umów.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ stwierdził, że w umownym zakazie zbywania wyposażenia nowych miejsc pracy i nieoddawania ich osobie trzeciej do użytkowania - do czasu wygaśnięcia umowy (§ 4 ust. 1 pkt 8 umów), mieści się także zakaz ustanowienia na nim zastawu rejestrowego. W ocenie organu, nie można również uznać, że utrata samochodów wskutek zajęcia komorniczego należy do "innych zdarzeń losowych" w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 9 umów. Zdarzenie to nie było bowiem zależne od losu, nieprzewidywalne, niemożliwe do uniknięcia nawet przy zachowaniu należytej staranności o swoje sprawy, lecz było konsekwencją działania ludzkiego, tj. czynności prawnej – ustanowienia zastawu rejestrowego na samochodach i niewywiązania się z zobowiązania zabezpieczonego tym zastawem rejestrowym.

Organ podkreślił, że celem umów był zwrot kosztów wyposażenia nowych stanowisk pracy dla skierowanych do pracy dwóch osób niepełnosprawnych zarejestrowanych w urzędzie pracy jako bezrobotne (§ 1 umów). Tym samym celu tego nie spełnia jedynie "udostępnienie" samochodów będących od kilku lat w posiadaniu (użytkowaniu) pracodawcy, co także pozostaje w sprzeczności z zasadami udzielania pomocy w ramach zasady de minimis oraz racjonalnym gospodarowaniem środków Funduszu.

Organ zwrócił uwagę, że ostatecznie skarżący wypowiedział umowy nr 1/2010 oraz nr 11/2010 i zażądał od beneficjenta zapłaty kwoty 96.000 zł tytułem zwrotu kosztów wyposażenia stanowisk pracy, w związku z czym niezrozumiałe jest kwestionowanie możliwości żądania przez PFRON zwrotu środków od skarżącego.

W odniesieniu do decyzji w części nakazującej zwrot odsetek, organ podniósł, że sentencja decyzji organu I instancji wskazuje kwoty, od których należy liczyć odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych (5.479,28 zł oraz 2.525,85 zł), daty początkowe naliczania odsetek (odpowiednio 27 lipca 2010 r. oraz 23 sierpnia 2010 r.) oraz datę końcową ich naliczania – określaną jako dzień wpłaty.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione i dlatego skarga kasacyjna została uwzględniona.

Podstawą prawną decyzji zobowiązującej skarżącą do zwrotu przyznanych środków był art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Istotne znaczenie dla ustalenia, czy doszło do nieprawidłowości w zakresie wykorzystania środków, ma treść umowy zawartej pomiędzy starostą a pracodawcą. W myśl bowiem art. 26e ust. 2 ustawy o rehabilitacji, zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy dokonuje starosta na warunkach i w wysokości określonych umową zawartą z pracodawcą.

Należy zauważyć, że decyzje wydane przez organ w niniejszej sprawie były już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Wyrokiem z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1583/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję organu odwoławczego, nakazując organowi ustalenie, czy zrealizowany został cel umowy zawartej przez stronę skarżącą z beneficjentem.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ ponownie rozpatrując sprawę, wypełnił wytyczne zawarte w wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 lutego 2014 r., uznając, że działania beneficjenta nie doprowadziły do zrealizowania celu umowy. Z tym stanowiskiem organu należy się zgodzić. W § 1 ust. 1 umowy nr 1/2010 postanowiono, że jej przedmiotem jest zwrot kosztów wyposażenia dwóch nowych stanowisk pracy, zaś w § 1 ust. 3 lp. 1 umowy określono, że elementem wyposażenia jednego ze stanowisk pracy będzie samochód Peugeot Partner Trendy N1. W § 4 ust. 1 pkt 8 umowy beneficjent zobowiązał się do niezbywania wyposażenia nowych miejsc pracy. Z kolei w § 5 ust. 1 pkt 3 przewidziano, że Prezydent ma prawo wypowiedzieć umowę w przypadku niewyposażenia stanowisk pracy w elementy zakupione zgodnie z postanowieniami § 1 ust. 3 umowy. Analogiczne postanowienia zostały zawarte w umowie nr 11/2010. Jak wynika z przytoczonych postanowień umowy, jej celem było utworzenie nowych miejsc pracy dla pracowników niepełnosprawnych, a także wyposażenie ich w konkretnie oznaczone środki, które nie mogły zostać zbyte przez beneficjenta.

Należy podkreślić, że użyty w umowie zwrot "niezbywanie", pochodzący z języka potocznego, świadczy o tym, że strony szeroko określiły katalog czynności, które w świetle tego przepisu są niedopuszczalne. W istocie § 4 ust. 1 pkt 8 umowy ma na celu zagwarantowanie, że pracodawca nie wyzbędzie się władztwa nad zakupionymi elementami wyposażenia i że to wyposażenie będzie służyło zatrudnieniu dwóch osób niepełnosprawnych. Skutek takiego wyzbycia będzie zatem identyczny, jak niewyposażenie stanowiska pracy w zakupione środki, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 umowy.

W rozpoznawanej sprawie konsekwencją obciążenia zastawem nabytych przez beneficjenta samochodów osobowych była faktyczna utrata tych samochodów, co zresztą nie jest kwestionowane przez stronę skarżącą. W związku z powyższym nie sposób uznać, by doszło do realizacji celu umowy rozumianego jako wyposażenie stanowisk pracy w określone w umowie samochody. Zapewnienie osobom niepełnosprawnym wykonującym pracę na nowo utworzonych stanowiskach możliwości korzystania z innych samochodów, będących w dyspozycji beneficjenta, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie oznacza, że cel umowy został zrealizowany, co prawidłowo stwierdziły organy w wydanych w sprawie decyzjach.

W świetle powyższego, wbrew stanowisku Sądu I instancji, organ nie był zobowiązany do czynienia ustaleń w zakresie stanu technicznego pojazdów zastępczych oraz tego, czy pracownicy niepełnosprawni byli w stanie dalej wykonywać pracę. Celem umowy, jak już podkreślono, nie było bowiem wyposażenie stanowisk pracy w dowolne samochody, lecz jedynie w te, które zostały wyraźnie określone w umowie, zakupione ze środków finansowych Funduszu.

Nieporozumieniem jest ponadto twierdzenie Sądu I instancji, że czynność prawna skarżącej polegająca na obciążeniu zastawem nabytych samochodów może być rozpatrywana w kategoriach zdarzenia losowego. Z samej definicji zdarzenia losowego wynika, że jest to sytuacja całkowicie niezależna od woli strony. Za tego rodzaju zdarzenie nie może być z całą pewnością uznane podejmowanie określonych czynności prawnych.

Odnosząc się do kwestii zobowiązania do zwrotu środków przyznanych na podstawie umów nr 4/2010 i nr 6/2010, należy zauważyć, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, organ precyzyjnie określił wysokość ustalonych odsetek zgodnie z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, stwierdzając, że w odniesieniu do umowy nr 4/2010 są one liczone od dnia 27 lipca 2010 r. do dnia wpłaty, zaś w przypadku umowy nr 6/2010 od dnia 23 sierpnia 2010 r. do dnia wpłaty. Powyższe w sposób jednoznaczny określało wysokość odsetek.

Z tych wszystkim powodów Naczelny Sąd Administracyjny potraktował zarzuty skargi kasacyjnej jako uzasadnione. Uznał jednocześnie, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i na podstawie art. 188 p.p.s.a. rozpoznał skargę, orzekając o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).