Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 665/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 42, art. 122
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Palus (spr. ) Sędziowie Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Protokolant Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 maja 2009r. sprawy ze skargi L. Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A na decyzje Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie odprowadzania ścieków z miasta Z. i okolicznych wsi 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej kwotę 540 zł (pięćset czterdzieści złotych) tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]Nr[...], wydaną po uprzednim kasacyjnym orzeczeniu organu odwoławczego z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, Starosta Z. działając na podstawie art. 37 pkt 2, art. 42 ust. 2, art. 46 ust. 2, art. 64 ust. 1, art. 122 ust. 1 pkt 1, art. 123 ust. 2, art. 127 ust. 1 i 2, art. 128 ust. 1 i 2, art. 131 ust. 1, art. 132, art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – Prawo wodne /t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm./, art. 181 ust. 1 pkt 3, art. 376 pkt 2 i art. 378 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska /t.j. Dz.U. z 2006r. poz. 902 z późn. zm., rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego /Dz.U. Nr 137 poz. 984/ oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego udzielił Rejonowemu Przedsiębiorstwu Komunalnemu Spółce z o.o. w Z. na czas oznaczony tj. do dnia [...] roku pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód tj. na odprowadzanie ścieków z miasta Z. i okolicznych wsi, oczyszczonych na mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków poprzez M. do rzeki K. w km [...] W osnowie decyzji określono również średnie dobowe ilości odprowadzanych ścieków, ilości maksymalne dobowe w okresie intensywnych opadów oraz ilości maksymalne godzinowe, a ponadto ich skład chemiczny w miejscu poboru do analiz tzn. na wylocie ścieków do M. powołując się w tym zakresie na treść załącznika Nr 1 do wskazanego wcześniej aktu wykonawczego.

W pkt III decyzji Starosta Z. zobowiązał Rejonowe Przedsiębiorstwo Komunalne Spółkę z o.o. w Z. do: prowadzenia monitoringu jakości wód rzeki K. w rejonie mostów na rzece K. przy ulicy Ch. i L. w Z. z częstotliwością jeden raz na tydzień w określonym zakresie chemicznym oraz bakteriologii; naprawienia wszelkich szkód wynikłych w czasie eksploatacji urządzeń służących do odprowadzania ścieków; prawidłowej konserwacji i eksploatacji wszystkich urządzeń służących do odprowadzania ścieków; prowadzenia rejestru i jakości odprowadzanych ścieków z częstotliwością wykonywania analiz ścieków 12 razy w ciągu roku, w określonym zakresie chemicznym; zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 3 powoływanego wcześniej rozporządzenia, utrzymania i konserwacji M. na odcinku od wylotu ścieków do rzeki K.; realizacji modernizacji oczyszczalni ścieków zgodnie z harmonogramem robót modernizacyjnych oraz bieżącego informowania zainteresowanych stron o realizacji inwestycji; niezwłocznego powiadamiania L. Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w L. oraz Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w L. o konieczności zwrotu nieoczyszczonych ścieków do rzeki K. w przypadku awarii urządzeń oczyszczalni ścieków; ewidencjonowania przez pięć lat kalendarzowych wyników pomiarów i badań ścieków.

W decyzji zamieszczono również pouczenie, że pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń.

W uzasadnieniu decyzji organ orzekający podał m.in., że Rejonowe Przedsiębiorstwo Komunalne Spółka z o.o. w Z. posiada aktualną instrukcję oczyszczania ścieków, obejmującą również zasady i sposób powiadamiania zainteresowanych stron o konieczności zrzutu nie oczyszczonych ścieków do rzeki K. w przypadku awarii urządzeń oczyszczalni ścieków. Wyjaśnił również, że dopuszczalne parametry jakościowe odprowadzanych ścieków określono zgodnie z pismem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z dnia [...], ponadto odstąpiono od określenia procentowej redukcji zanieczyszczeń oraz od określenia dopuszczalnych wartości wskaźników zanieczyszczeń reprezentatywnych dla ścieków przemysłowych, ponieważ tego rodzaju zanieczyszczenia nie występują w ściekach doprowadzanych do oczyszczalni ścieków.

W dalszej części uzasadnienia Starosta Z. wskazał również, że L. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. w L. w piśmie z dnia [...] stwierdziło, że z dotychczas podjętych w sprawie kasacyjnych decyzji Wojewody wynika, iż ścieki powinny być odprowadzane do rzeki L. Odnosząc się do tego organ orzekający uznał, że wobec spełnienia wymagań dyrektywy Nr 91/271/EFC/RWE oraz powoływanego wcześniej aktu wykonawczego nie ma przesłanek formalnych i prawnych do odprowadzania ścieków z oczyszczalni ścieków do rzeki K. Wyjaśnił ponadto, że istotnym elementem oczyszczalni ograniczającym skutki potencjalnej awarii jest zbiornik retencyjny zaprojektowany jako ochrona złoża biologicznego przed wypłukiwaniem osadu czynnego podczas intensywnych opadów. Wykorzystywanie zbiornika podczas potencjalnej awarii ma uchronić złoże biologiczne przed zatruciem, co zminimalizuje ewentualne skutki awarii, a brak zasilania w energię elektryczną nie ma wpływu na obsługę zbiornika retencyjnego.

Odwołanie od opisanej powyżej decyzji wniosło L. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. z siedzibą w L. ul. N. 1, zarzucając zaskarżonemu aktowi naruszenie: przepisu art. 144 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, przepisu art. 125 pkt 3 ustawy – Prawo wodne oraz przepisu art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez wydanie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków z miasta Z. i okolicznych wsi, oczyszczonych na mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków poprzez M. do rzeki L. albo uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu odwołania reprezentujący Przedsiębiorstwo Prezes Zarządu wyjaśnił, że w toku postępowania wielokrotnie podnoszono, iż ujęcie wody na rzece K. w P. jest źródłem zaopatrzenia w wodę miasta L. oraz gmin ościennych czyli ponad stu tysięcy osób, co powoduje konieczność odprowadzania ścieków przez wnioskodawcę do rzeki L., a nie do K. Wskazał ponadto, że samo spełnienie wymogów Dyrektywy Rady z dnia 21 maja 1991r. oraz rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska /wcześniej powoływanych/ nie stanowi o braku przeszkód dla odprowadzania ścieków do rzeki K., tym bardziej, że nie uwzględniono jednocześnie treści Dyrektywy Rady z dnia 16 czerwca 1975r. odnoszącej się do wymaganej jakości wód powierzchniowych dla pozyskiwania wody pitnej w Państwach Członkowskich Nr 75/440/EWG, która nakłada na te państwa obowiązek zmniejszenia zanieczyszczenia wody oraz jej ochrony przed dalszym pogorszeniem, a także konieczność ochrony zdrowia publicznego i prowadzenia w tym celu nadzoru nad wodami powierzchniowymi przeznaczonymi do pozyskiwania wody pitnej oraz nad oczyszczaniem takiej wody.

W odwołaniu podniesiono również, iż organ orzekający nie wyjaśnił, czy przyjęte w udzielonym pozwoleniu wodnoprawnym ilości ścieków zrzucanych do K. nie będą powodować zagrożenia dla jakości wody pobieranej z tej rzeki na cele komunalne. Wskazano ponadto, że warunkiem modernizacji oczyszczalni ścieków w Z. była koncesja, zgodnie z którą odprowadzanie oczyszczonych ścieków miało następować nie do rzeki K., ale do rzeki L., a następnie przez rzekę Cz. W. do rzeki Kaczawy, poniżej ujęcia wody w P., To założenie stanowiło podstawę dla pozytywnej opinii dla oczyszczalni ścieków, wydanej przez Głównego Inspektora Sanitarnego w dniu [...], a następstwem takiego stanowiska było wykonanie przepompowni przerzutowej ścieków, kolektora zrzutowego oraz rowu doprowadzającego ścieki do rzeki L., jaki i projektu jej regulacji przy wykorzystaniu środków pochodzących z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Ta okoliczność dowodzi – zdaniem odwołującego się przedsiębiorstwa – świadomości wnioskodawcy o konieczności dokonywania przerzutu ścieków ze Z. do rzeki L., a nie do K. Ten zarzut został też uwzględniony w decyzjach Wojewody z dnia [...] oraz z dnia [...]

W uzasadnieniu odwołania Prezes Zarządu Spółki wskazał również, że zaskarżona decyzja nie rozstrzyga kwestii odpowiedzialności za szkody spowodowane ewentualnym skażeniem ujęcia wody, do którego dokonywany jest zrzut ścieków, a ponadto zarzucił, że odstąpienie w tej sprawie od koncepcji odprowadzania ścieków do rzeki L., chroniącej jakość wód rzeki K. i ujęcia w P. przed skażeniem zrzucanymi ściekami stanowi naruszenie przepisu art. 7 kpa, który statuuje obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Postępowanie odwoławcze zakończone zostało decyzją Wojewody z dnia [...] Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję zaskarżoną. Decyzja ta została uchylona podjętym po rozpatrzeniu skargi L. Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 czerwca 2008r. /sygn. akt II SA/Wr 157/08/, w którego uzasadnieniu Sąd – stwierdzając naruszenie prawa procesowego, obligujące do uwzględnienia skargi – wskazał m.in. na konieczność wyjaśnienia powodów odstąpienia od pierwotnej koncepcji odprowadzania oczyszczonych ścieków do rzeki L., a następnie przez rzekę Cz. W. do rzeki K. i określenia miejsca zrzutu ścieków poniżej ujęcia wody w P., a ponadto na potrzebę odniesienia się do ponownie zgłoszonego w dniu [...] wniosku Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. o zapewnienie w prowadzonym postępowaniu udziału jego przedstawiciela. Sąd zwrócił też uwagę na szczególny aspekt tej sprawy, jaki tworzy przepis art. 7 kpa, wymagający m.in. równoważenia interesu społecznego i słusznego interesu indywidualnego.

Niezależnie od argumentacji odnoszącej się do istoty podjętego wyroku Sąd dodatkowo uznał za właściwe wskazać, że prawidłowe określenie podstawy prawnej rozstrzygnięcia powinno konkretyzować jednostkę redakcyjną przepisu zastosowanego przy orzekaniu, a powołanie tylko art. 138 § 1 kpa nie jest wystarczające.

Po przeprowadzeniu ponownie – na skutek kasacyjnego orzeczenia sądu administracyjnego – postępowania odwoławczego Wojewoda decyzją z dnia [...] Nr[...], podając jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepis art. 138 § 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Z.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż uważa, że od 2002 roku strony są na bieżąco informowane o przebiegu sprawy, zatem nie jest celowe jej ponowne opisywanie.

W ocenie organu sprawa zalegalizowania odprowadzenia ścieków z miasta Z. do rzeki K. w aspekcie zarówno technicznym /przede wszystkim/, jak i prawnym nie powinna budzić żadnych wątpliwości, niemniej w świetle uwag zawartych w wyroku, organ ponownie wyjaśnił że urządzenia zastosowane na oczyszczalni ścieków w Złotoryi zapewniają przy prawidłowej eksploatacji, redukcję zanieczyszczeń do parametrów określonych w obowiązujących przepisach. Wyjaśnianie zasad funkcjonowania oczyszczalni i zachodzących w niej procesów znajduje się poza zakresem decyzji administracyjnych zwłaszcza - wobec oczywistości sprawy - dla specjalistów.

Ponadto przepisy regulujące wymogi jakościowe w ściekach odprowadzanych do wód powierzchniowych są pochodnymi przepisów unijnych, tym samym fakt uzyskiwania na oczyszczalni ścieków wymaganej redukcji zanieczyszczeń spełniającej wymogi przepisów polskich jest równoznaczny ze spełnieniem przepisów unijnych. Sprawę tę należy traktować jako oczywistą i nie wymagającą dalszych wyjaśnień. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że miasto Z., usytuowane jest w strefie ochronnej ujęć wody w P. Na terenie strefy, na którym położone jest miasta Z., nie ma zakazu wprowadzania — odpowiednio oczyszczonych ścieków do wód lub do ziemi. Następnie organ podał, że jak już wyjaśniono w decyzji Wojewody z dnia [...] nr [...] stan czystości wód rzeki K., z której pobierana jest woda dla potrzeb miasta L. i okolic, nie odbiega pod względem bakteriologicznym od stanu innych rzek zaopatrujących inne miasta w wodę z ujęć powierzchniowych np. W., W. Zadaniem istniejących zakładów uzdatniania wody /w tym i w P./ jest usunięcie z pobieranego surowca tj. wody powierzchniowej, zawartych w nim zanieczyszczeń tak, aby woda kierowana do sieci wodociągowej spełniała wymogi stawiane wodzie pitnej. Zadania nadzoru nad jakością wody pitnej spoczywają na służbach sanitarno-epidemiologicznych, które w przypadku stwierdzonego złego stanu wody mogą m. in. zakazać pobierania tej wody do celów pitnych.

Odnosząc się w tym miejscu do zalecenia zawartego w Wyroku dotyczącego wniosku Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L., organ stwierdził, że:

- w myśl art. 127 ust. 7 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne /Dz. U. z 2005r. nr 239, poz. 2019 z późn. zm./ ... "stroną postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego jest ubiegający się o nie wnioskodawca, właściciel wody, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, a także właściciel urządzenia wodnego, władający powierzchnią ziemi oraz uprawniony do rybactwa znajdujący się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych", tym samym przepis nie wymienia służb sanitarno-epidemiologicznych jako stron postępowania w sprawach dotyczących gospodarki ściekowej,

- uwagi zgłaszane w składanych wnioskach przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego dotyczą powszechnie znanego stanu jakości surowca do produkcji wody pitnej i nie wnoszą żadnych nowych nieznanych elementów do sprawy, stąd - w ocenie organu - udział Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Legnicy w prowadzonym postępowaniu jest zbędny.

W dalszej części uzasadnienia Wojewoda – uznając za słuszne i trafne zawarte w kasacyjnym wyroku zastrzeżenia Sądu dotyczące niewyjaśnienia kwestii poboru przez Rejonowe Przedsięiorstwo komunalne Sp. z o.o. w Z. wody z ujęć podziemnym oraz zmiany koncepcji trasy odprowadzania ścieków, podał, że pozwolenie wodnoprawne na pobór wody podziemnej zostało udzielone decyzją z dnia [...] /Nr [...]/, natomiast pierwotna koncepcja odprowadzania ścieków przez L. uległa radykalnej zmianie. Organ wyjaśnił przy tym, że m.in.: zmienił się sposób zaopatrzenia w wodę miast, wsi i zakładów usytuowanych w kierunku północnym od miasta L., nie został wybudowany zbiornik "Rz.", zmieniła się również koncepcja odprowadzania ścieków z miasta Z.

W zakończeniu uzasadnienia Wojewoda powołał się na przepis art. 126 ustawy – Prawo wodne, wcześniej wskazywanej i stwierdził, że w sytuacji, gdy

1) spełnione są wymogi jakości odprowadzanych ścieków i tym samym Dyrektyw Unijnych,

2) funkcjonujący Zakład Uzdatniania Wody zapewnia dostarczanie mieszkańcom L. i okolicznych miejscowości wody o określonej jakości,

3) obiekt odprowadzający ścieki został zobligowany do prowadzenia koniecznych badań i zgłaszania zauważonych nieprawidłowości,

4) funkcjonujący od wielu lat system odprowadzania ścieków będący przedmiotem sporu tj. odprowadzanie oczyszczonych ścieków do rzeki K. nie powoduje zagrożeń dla zaopatrzenia ludności w wodę o wymaganej jakości,

odprowadzanie ścieków zgodnie z decyzją Starosty Z. z dnia [...] nr [...] oraz niniejszą decyzją wydaje się być oczywiste i zasadne.

Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowało L. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. w L., reprezentowane przez pełnomocnika radcę prawnego B. W. W.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pełnomocnik Spółki zarzucił:

1. naruszenie przepisu art. 144 ust.1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska /Dz. U. Nr 129, poz. 902 z póź. zm./, poprzez przyjęcie, iż eksploatacja instalacji oczyszczalni ścieków w Z. nie powoduje przekroczenia standardów jakości środowiska;

2. naruszenie przepisu art. 144 ust.1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska /Dz. U. Nr 129, poz. 902 z póź. zm./, poprzez przyjęcie, iż ustalenie najwyższych dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń w ściekach zrzucanych do K. zgodnie z rozporządzeniem Ministra Ochrony Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska /Dz. U, Nr 137, poz. 984/, przesądza automatycznie o braku jakichkolwiek przeszkód odnośnie zrzutu ścieków przez Regionalne Przedsiębiorstwo Komunalne Sp. z o.o. w Z. bezpośrednio do rzeki K. z pominięciem rzeki L. i Cz. W. oraz nie powoduje zagrożenia dla zaopatrzenia ludności w wodę o wymaganej jakości;

3. naruszenie przepisu art. 125 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne /Dz.U. Nr 239, poz. 2019 z póź. zm./ poprzez przyjęcie, iż pozwolenie wodnoprawne wydane przez organ I instancji nie narusza wymagań ochrony zdrowia oraz środowiska;

4. naruszenie przepisu art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. 98, poz. 1071 z póź. zm./ poprzez :

a) pominięcie okoliczności, iż wydanie pozwolenia wodnoprawnego zezwalającego Rejonowemu Przedsiębiorstwu Komunalnemu Sp. z o.o. na odprowadzanie ścieków do rzeki L., i dalej przez rzekę Cz. W. do rzeki K., stanowiłoby realną ochronę ujęcia wody dla miasta L. w P. przed skażeniem zrzucanymi ściekami, uwzględniałoby interes społeczny oraz słuszny interes obywateli,

b) brak rozstrzygnięcia kwestii, czy pojemność zbiornika retencyjnego stanowiącego element mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków w Z. oraz wiążący się z tym czas przetrzymywania ścieków warunkuje dostateczną ochronę przed skutkami potencjalnej awarii,

c) nieokreślenie, w jaki sposób przy zaniku energii elektrycznej ścieki zostaną skierowane do zbiornika retencyjnego, o którym mowa ppktb,

d) niewyjaśnienie, czy odprowadzanie oczyszczonych ścieków z miasta Z. i okolicznych wsi do rzeki K., w sytuacji ustalenia najwyższych dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń w tychże ściekach oraz występującego w K. skażenia mikrobiologicznego pozostaje bez wpływu na jakość wody pitnej dostarczanej mieszkańcom L. oraz okolicznych gmin;

5. naruszenie przepisu art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na nieuwzględnieniu przez organ II instancji oceny prawnej oraz wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Wydziału II, co do dalszego prowadzenia postępowania, zawartych w uzasadnieniu wyroku tego sądu z dnia [...] - sygn. akt : [...], zobowiązujących organ II instancji do wyjaśnienia w sposób nie budzący wątpliwości zasadności przyjętego w udzielonym pozwoleniu wodnoprawnym sposobu odprowadzania ścieków do rzeki K., ze szczególnym uwzględnieniem legalności odstąpienia od realizowanej koncepcji odprowadzania ścieków do rzeki K., ale poprzez L. i Cz.W. i określenia miejsca zwrotu ścieków poniżej ujęcia wody w P., z którego zaopatrywane jest w wodę miasto L. i okoliczne gminy, w kontekście przepisów art. 144 ust.1 prawa ustawy prawo ochrony środowiska, postanowień Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej oraz pisma z dnia [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L.;

6. naruszenie przepisu art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na nieuwzględnieniu przez organ II instancji oceny prawnej oraz wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Wydziału II, co do dalszego prowadzenia postępowania, zawartych w uzasadnieniu wyroku tego sądu z dnia [...] - sygn. akt : [...], zobowiązujących organ II instancji do oceny legalności pozwolenia wodnoprawnego w zakresie ustalonym decyzją Starosty Z. z dnia [...] -sygn. akt :[...], w kontekście zasady interesu społecznego oraz słusznego interesu indywidualnego;

7. naruszenie przepisu art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające nieuwzględnieniu przez organ II instancji oceny prawnej oraz wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Wydziału II, co do dalszego prowadzenia postępowania, zawartych w uzasadnieniu wyroku tego sądu z dnia [...] - sygn. akt : [...] zobowiązujących organ II instancji do wyjaśnienia, co należy rozumieć przez stwierdzanie, iż koncepcja wnioskowana przez stronę skarżącą nie może być realizowana z uwagi na to, iż była opracowana i realizowana w określonych czasowo realiach prawnych i ekonomicznych.

Powołując się na tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ drugiej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego przedsiębiorstwa przedstawił szczegółową argumentację mającą na celu wykazania zasadności zarzutów opisanych w petitum skargi i wadliwości zaskarżonej decyzji. Zaakcentowano w nim przede wszystkim to, że meritum zaistniałego sporu sprowadza się w istocie rzeczy do oceny legalności wydanego pozwolenia wodnoprawnego w kontekście dwóch kwestii. Po pierwsze, ewentualnego awaryjnego zrzutu ścieków i skutków, jakie może mieć ono dla życia i zdrowia ponad 100 tysięcy ludzi, przy braku jakiegokolwiek systemu monitoringu umożliwiającego skarżącej przeciwdziałanie skażeniu ujęcia wody, w razie wystąpienia awarii. Po wtóre ocena ta jest niezbędna dla odpowiedzi na pytanie, czy wydanie pozwolenia wodnoprawnego w zakresie wyznaczonym decyzją Starosty Z., nie narusza interesu społecznego oraz słusznego interesu indywidualnego, z uwagi na skażenie mikrobiologiczne występujące w K.oraz ustalenie decyzją organu I instancji najwyższych z dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń w ściekach zrzucanych do K., przy uwzględnieniu faktu, iż następuje z niej stały pobór wody przeznaczonej do spożycia przez mieszkańców L. oraz okolicznych gmin.

Ponadto zdaniem pełnomocnika strony skarżącej błędne jest stanowisko organu odwoławczego, stwierdzającego, że funkcjonujący od lat system odprowadzania ścieków będący przedmiotem spotu nie powoduje zagrożeń dla życia ludności. Stanowisko organu drugiej instancji pozostaje sprzeczne m.in. z treścią Dyrektywy Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, która zobowiązuje państwa członkowskie do zapobiegania wywoływaniu potencjalnego niebezpieczeństwa dla zdrowia ludzkiego przez zanieczyszczoną wodę, wskazując przy tym, że jej dostarczanie powinno być zabronione zaś wykorzystywanie ograniczone.

W ocenie autora skargi dotychczas nie opracowano też profesjonalnego monitoringu, który jest niezbędny dla skutecznego zapobiegania skutkom ewentualnego awaryjnego zrzutu ścieków, natomiast "zgłaszanie zauważonych nieprawidłowości, bez wyraźnego oznaczenia sposobu monitorowania, w celu ustalenia, czy woda przeznaczona do spożycia przez ludzi spełnia wymagania przewidziane przez obowiązujące regulacje prawne nie spełnia nawet minimalnych przesłanek w zakresie monitoringu. Brak odpowiednich procedur w zakresie zabezpieczenia na wypadek ewentualnej awarii stanowi naruszenie jednej z podstawowych dyrektyw prawa ochrony środowiska tj. zasady przezorności obligującej do przewidywania wszelkich potencjalnych zagrożeń, jakie mogą wynikać z prowadzenia określonego rodzaju działalności oraz stosowania odpowiednich środków profilaktycznych.

W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W., któremu Wojewoda przekazał skargę w trybie art. 160 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 146 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa i w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko /Dz.U. Nr 199, poz. 1227/, wniósł o oddalenie skargi, podzielając stanowisko prezentowane w sprawie przez Wojewodę D.

Na rozprawie w dniu [...] pełnomocnik substytucyjny skarżącej spółki wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, natomiast pełnomocnicy organu i Rejonowego Przedsiębiorstwa Komunalnego z Z. wnieśli o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie mając na względzie następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/, formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji /innego aktu lub czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności, będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu.

Mając na względzie wskazanej wcześniej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził konieczność uwzględnienia skargi poprzez zastosowanie przy orzekaniu przepisu, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./.

Ponadto poprzedzając przedstawienie motywów podjętego wyroku Sąd uznał za właściwe wyjaśnić, że nie podziela stanowiska Wojewody co do zasadności przekazania przedmiotowej skargi Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W., jaki organowi właściwemu w trybie art. 160 ust. 1 pkt 2 powołanej wcześniej ustawy z dnia [...] Zważyć bowiem należy, że wskazany przepis obliguje wojewodów do przekazania dyrektorowi regionalnych zarządów gospodarki wodnej akt spraw toczących się postępowaniach administracyjnych dotyczących decyzji uzyskanych przez starostów realizujących zadania, o których mowa w art. 4 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 146 w brzmieniu nadanym powoływaną ustawą. W rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne nie toczyło się, bowiem zostało zakończone ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...], zaskarżoną do Sądu. Dopiero kasacyjne orzeczenie Sądu mogło przywrócić temu postępowaniu charakter postępowania toczącego, dla którego prowadzenia właściwy byłby – zgodnie ze wskazywanym powyżej przepisem art. 160 ust. 1 pkt 2 – Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej.

Skarga zasługuje na uwzględnienie przede wszystkim z powodu zignorowania przez Wojewodę zastrzeżeń zawartych w uzasadnieniu poprzedniego wyroku kasacyjnego i przyjętej przez ten organ formuły uzasadnienia zaskarżonej decyzji, noszącej cechy orzeczniczej nonszalancji.

Niezależnie od poniżej przedstawionych wyjaśnień należy zwrócić uwagę, że – mimo wskazań Sądu – Wojewoda ponownie powołał w podstawie prawnej wydawanej decyzji przepis art. 138 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, zamiast – co należy wnosić z osnowy i uzasadnienia – przepisu art. 138 § 1 pkt 1 tej ustawy.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w dalszym ciągu nie wykazuje w sposób wymagany prawem zasadności rozstrzygnięcia podjętego w sprawie w postępowaniu instancyjnym.

Przyjęta w nim trasa odprowadzania ścieków i określenie miejsca zrzutu oczyszczonych ścieków powyżej ujęcia wody pitnej w P.– traktowana przez organy orzekające jako koncepcja prawidłowa – budzi wątpliwości zarówno ze względu na stanowisko organu odwoławczego prezentowane w uzasadnieniu decyzji Wojewody z dnia [...] i [...], jak i ze względu na brak rozważenia jej na wszystkich aspektach wynikających z przepisu art. 7 kpa, jak i powołanych w uzasadnieniu poprzedniego wyroku kasacyjnego przepisów art. 1 ust. 4, art. 42 ust. 1 i art. 122 ust. 4 ustawy – Prawo wodne.

Nie można przy tym – zdaniem Sądu – uzasadniać zmiany koncepcji odprowadzania ścieków zmianą koncepcji w tym zakresie, jak czyni to Wojewoda na str. 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, pomijając jednocześnie znaczenie opinii wydanej dla oczyszczalni przez Głównego Inspektora Sanitarnego w dniu [...] oraz wykonanie w jej następstwie przepompowni przerzutowej ścieków, kolektora zrzutowego, rowu doprowadzającego ścieki do L. i projektu jej regulacji.

Nie zasługuje również na akceptację motywowanie zmiany koncepcji okolicznościami natury ekonomicznej – jak czyni to Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w odpowiedzi na skargę, wskazując że realizacja koncepcji wnioskowanej przez skarżące przedsiębiorstwo powodowałoby długotrwały wzrost opłat ponoszonych przez mieszkańców Z. i okolicznych wsi za odprowadzanie ścieków.

Zdaniem Sądu kwestie o charakterze ekonomicznym nie mogą zdominować postulatów dyktowanych ustawą – Prawo ochrony środowiska i elementarnych obowiązków w zakresie ochrony zdrowia społeczeństwa i obowiązkiem zagwarantowania mu bezpieczeństwa ekologicznego, w tym optymalnego zabezpieczenia go przed skażeniem dostarczanej wody pitnej, którym należy przyznać znaczenie nadrzędne.

Sąd uznał również – wobec okoliczności istniejących w tej sprawie – że nie zasługuje na akceptację stwierdzenie Wojewody, że funkcjonujący od wielu lat system odprowadzania ścieków, będący przedmiotem sporu i tej sprawy, nie powoduje zagrożeń dla zaopatrzenia ludności w wodę o wymaganej jakości. Zważyć bowiem należy na sygnalizowanie w stanowczy i interwencyjny sposób przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. tego, że woda w rzece K. – jako ujęcie wodociągowe dla ludności nie spełnia wymaganych parametrów, występują w niej przekroczenia ilościowe bakterii coli typu kałowego, paciorkowców kałowych, a ponadto notowana jest obecność pałeczek salmonelli. Z tych względów wątpliwości budzi też prawidłowość określenia w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej stopnia dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń w ściekach zrzucanych do K. – przy jednoczesnym braku – jak słusznie zarzucono w skardze – jakiegokolwiek systemu stałego monitoringu, umożliwiającego przeciwdziałanie skażenia ujęcia wody, przede wszystkim w przypadku wystąpienia awarii.

W rozpoznawanej sprawie nie można również uznać, że stwierdzenie Wojewody, iż udział w postępowaniu Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. jest zbędny jest zgodnym z prawem sposobem odniesienia się do wniosków tego organu przedstawionych w toku prowadzonego postępowania. Należy przy tym wyjaśnić, że wbrew sugestiom Wojewody zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Sąd w poprzednim wyroku kasacyjnym nie zalecał dopuszczenia tego organu do udziału w charakterze strony, wskazując jednoznacznie, że nie przesądza o jego procesowym statusie. Wskazał jedynie na ustrojową pozycję tego organu oraz aspekt stworzony treścią przepisu art. 125 pkt 3 ustawy – Prawo wodne.

Udziału poszczególnych podmiotów w postępowaniu administracyjnych, w tym tzw. osób zainteresowanych nie można postrzegać wyłącznie poprzez to, czy wnoszą do sprawy nowe elementy, jak przyjmuje Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wobec przedstawionych powyżej okoliczności należy stwierdzić, że Wojewoda nie zastosował się do wymagań wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania i nie wyjaśnił wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, obarczając przez to podjęte rozstrzygnięcie wadliwością obligującą do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny – stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Klauzula zawarta w pkt II wyrok wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu o uwzględnieniu skargi przepisu art. 152 wskazanej powyżej ustawy, a orzeczenie o kosztach uzasadnione jest treścią art. 200 tej samej regulacji, zgodnie z którymi w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia prawa. Za takie koszty Sąd uznał w tej sprawie kwotę uiszczonego wpisu od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego.

Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy powinien zastosować się do uwag Sądu zawartych w uzasadnieniu tego wyroku oraz poprzedniego wyroku kasacyjnego, w tym przede wszystkim rozważyć prawidłowość podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, uwzględniając w tym wymogi zawarte w przepisie art. 7 /zd. drugie/ kodeksu postępowania administracyjnego.

H.B. 10.06.2009r.