Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 530/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ: Wojewódzki Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 42 ust. 10,  art. 44 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1855
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. inspektor sądowy Grażyna Jankowska-Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 5 października 2018 r., nr [...] w przedmiocie zwalczania chorób zakaźnych zwierząt oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez W. C. - prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A w [...] (zwanym dalej "skarżącym") jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Opolu (dalej: "organ", "organ odwoławczy"), z dnia 5 października 2018 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 15 czerwca 2018 r., nr [...], wydaną w sprawie uznania stad kur nieśnych należących do skarżącego za zakażone pałeczkami Salmonella Enteritidis oraz nałożenia obowiązków i zakazów związanych z wystąpieniem zarażenia.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 24 maja 2018 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] (dalej: PLW) w ramach prowadzenia monitorowania realizacji programu zwalczania niektórych stereotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus, pobrał w A skarżącego ze stada a, trzy próbki urzędowe zbiorcze kału o numerze [...] (system klatkowy utrzymania stada), które w tym samym dniu zostały dostarczone do laboratorium urzędowego - Zakładu Higieny Weterynaryjnej w [...] (dalej ZHW w [...]). W tym samym dniu rozpoczęto również badanie materiału w kierunku pałeczek Salmonella SPP, które zostało zakończone w dniu 1 czerwca 2018 r. sporządzeniem sprawozdania z badań [...]. W próbce zbiorczej utworzonej w laboratorium z 2 nadesłanych próbek kału kur niosek towarowych 23 tygodniowych (stado: a) - nr próbki [...], stwierdzono - Salmonella Enteritidis, z adnotacją, że z uwagi na informację o szczepieniu stada szczepionką Primun Salmonella E firmy Calier, izolat przekazano do Laboratorium Referencyjnego Salmonella PIW-PIB Puławy, w celu zróżnicowania (izolat dziki/szczepionkowy).

W związku z powyższym, PLW w dniu 6 czerwca 2018 r. wydał decyzję nr [...] o podejrzeniu zakażenia bakteriami z grupy Salmonella Enteritidis kur niosek w stadzie a oraz do czasu potwierdzenia lub wykluczenia wystąpienia zakażenia nałożył nakazy oraz zakazy dotyczące postępowania w stadzie kur niosek podejrzanych o zakażenie pałeczkami Salmonella.

W dniu 15 czerwca 2018 r. do PLW wpłynęło sprawozdanie z badań nr [...] z dnia 15 czerwca 2018 r. z Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach (dalej również: PIW - PIB w Puławach) - identyfikacja próbki [...]; próbka szczepu bakteryjnego Salmonella Spp. wyizolowanego z kału nr badania – [...]; Salmonella - salmonelloza - Salmonella Enteritidis; różnicowanie szczepu Salmonella ze szczepem szczepionkowym - brak właściwości szczepu szczepionkowego. W następstwie powyższego, decyzją z dnia 15 czerwca 2018 r. PLW stwierdził wygaśnięcie decyzji własnej z dnia 6 czerwca 2018 r.

Z uwagi na stwierdzenie obecności pałeczek Salmonella Enteritidis w wyniku badania laboratoryjnego, wskazujących na zakażenie stada kur niosek znajdującego się w kurniku a pałeczkami Salmonella Enteritidis, PLW w [...] wszczął postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.

Następnie, decyzją z dnia 15 czerwca 2018 r., nr [...], PLW w [...] na podstawie art. 42 ust. 10, art. 44 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1855, z późn. zm.), art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i pkt 1a, art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 15 ust. 1, art. 23 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 36, z późn. zm.) oraz 3.1.3 w związku z ust. 3.2 "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus" wprowadzonego rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 grudnia 2017 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus" na 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 30), oraz art. 104, art. 108 i art. 130 § 3 pkt 1 K.p.a., uznał stado kur nieśnych utrzymywanych w gospodarstwie skarżącego za zakażone pałeczkami Salmonella Enteritidis oraz nakazał:

1) unieszkodliwienie zwłok wszystkich sztuk drobiu padłego, zgodnie z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 1, z późn. zm.), oraz przyjętymi środkami wykonawczymi, zgodnie z art. 40 tego rozporządzenia,

2) w przypadku przeznaczenia jaj do spożycia przez ludzi, przemieszczanie jaj ze stada zakażonego, lub w którym wykryto efekt hamujący wzrost bakterii, lub w którym stwierdzono zastosowanie środków przeciwdrobnoustrójowych, wyłącznie do zakładu przetwórczego, w którym zostaną poddane obróbce cieplnej gwarantującej wyeliminowanie wszystkich serotypów Salmonella mających znaczenie dla zdrowia publicznego (sposób postępowania z jajami jest określony w ust. 2 w części D załącznika II do rozporządzenia nr 2160/2003),

3) zniszczenie pasz lub ich zagospodarowanie przez zastosowanie środków kontroli gwarantujących pełną inaktywację pałeczek Salmonella - w przypadku uzyskania dodatniego wynik badania laboratoryjnego próbek paszy w kierunku obecności serotypów Salmonella objętych programem,

4) zniszczenie lub zagospodarowanie ściółki oraz odchodów, które mogły ulec skażeniu, w sposób, który wyklucza zanieczyszczenie pałeczkami Salmonella, zgodnie z rozporządzeniem 1069/2009 oraz przyjętymi środkami wykonawczymi zgodnie z art. 40 tego rozporządzenia,

5) izolację drobiu znajdującego się w gospodarstwie w poszczególnych kurnikach, w których drób jest utrzymywany,

6) zastosowanie właściwych produktów biobójczych przed wejściami do kurnika i wyjściami z niego, jak również wjazdami na teren gospodarstwa i wyjazdami z tego gospodarstwa,

7) przetrzymywanie jaj w warunkach uniemożliwiających rozprzestrzenienie zakażenia,

8) po zakończeniu cyklu produkcyjnego oczyszczenie i odkażenie kurników, w których był przetrzymywany drób ze stada zakażonego, lub w którym wykryto efekt hamujący wzrost bakterii, lub w którym stwierdzono zastosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych, otoczenia kurników, środków transportu oraz pozostałych przedmiotów, które mogły ulec skażeniu, pod nadzorem powiatowego lekarza weterynarii,

9) podjęcie przez hodowcę działań mających na celu poprawę warunków zoohigienicznych oraz bezpieczeństwa epizootycznego w gospodarstwie, o których mowa w ust. 2.1 programu.

Ponadto zakazał wprowadzania drobiu do gospodarstwa oraz wyprowadzania drobiu z gospodarstwa bez jego zgody.

Z uwagi na to, że zakażone stada kur nieśnych pałeczkami Salmonella Enteritidis stanowią potencjalne zagrożenie dla ludzi i innych zwierząt, mogąc wywoływać salmonellozy, które są zoonozami, to znaczy chorobami, którymi może zarazić się człowiek, powodując u ludzi dolegliwości żołądkowo-jelitowe (zatrucia pokarmowe), decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności oraz odstąpiono od zapewnienia stronie czynnego udziału na każdym kroku postępowania.

W dniu 18 czerwca 2018 r. W. C. zwrócił się do PLW z wnioskiem o ponowne przeprowadzenie badań laboratoryjnych.

PLW, w odpowiedzi na powyższy wniosek wyjaśnił, że obowiązujące przepisy nie przewidują ponownego pobierania próbek do badań laboratoryjnych (lub też przeprowadzania badania w szerszym zakresie) w kierunku serotypów pałeczek Salmonelli, w przypadku uprzedniego uzyskania dodatniego wyniku badań próbek pobranych przez powiatowego lekarza weterynarii w ramach realizacji Programu.

Od decyzji z dnia 15 czerwca 2018 r. skarżący wniósł odwołanie zarzucając, że

PLW, pobierając próby do badań laboratoryjnych w kierunku pałeczek Salmonelli dnia 24 maja 2018 r. nie pobrał kontrprób, uniemożliwił stronie obronę swoich praw, brak uzasadnienia prawnego decyzji, nierozpatrzenie wyczerpująco materiału dowodowego, błędne ustalenia stanu faktycznego i prawnego, wydanie w pkt 3 rozstrzygnięcia przedwcześnie, tj. w sytuacji kiedy w sprawie nie wystąpił stan faktyczny uzasadniający nałożenie na stronę przedmiotowego nakazu. Ponadto zarzucił trwałą niewykonalność decyzji. Odwołując się skarżący wskazał, że przeprowadził dodatkową analizę w laboratorium B - zatwierdzonym przez Głównego Lekarza Weterynarii do wykrywania obecności pałeczek Salmonella Spp. w materiale biologicznym pochodzenia zwierzęcego oraz identyfikacji serologicznej izolatów Salmonella, a ze sprawozdania badań nr [...], nr [...] i nr [...], wynika, że nie wykryto obecności pałeczek Salmonella.

W wyniku rozpoznania odwołania, organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję PLW. W uzasadnieniu podniósł, że reguły postępowania organów Inspekcji Weterynaryjnej oraz hodowcy (producenta) kur niosek w przypadku wykrycia w hodowli serotypu Salmonella Enteritidis lub Salmonella Typhimurium, lub efektu hamującego wzrost bakterii, kompleksowo określa Program wprowadzony - zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność (Dz. Urz. UE L 325 z 2003, str. 1, ze zm.). Zadaniem tego Programu jest ograniczenie częstości występowania ich w stadach kur niosek Gallus gallus - zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 517/2011 z dnia 25 maja 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do unijnego celu ograniczenia częstości występowania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 200/2010 (Dz. Urz. UE L 138 z 26.05.2011, str. 45, z późn. zm.). W tym akcie prawnym określone zostały dla organów Inspekcji Weterynaryjnej (i producenta) środki, jakie powinny być podejmowane w zakresie kontroli, badań laboratoryjnych, obróbki produktów pochodzenia zwierzęcego, usuwania produktów, monitorowania lub nadzoru, w związku z wykryciem serotypu Salmonella w stadzie kur niosek lub w produktach pochodzących od tych kur niosek. W pkt 3.1.2. załącznika określono działania powiatowego lekarza weterynarii, który w przypadku wykrycia serotypu Salmonella objętego programem lub efektu hamującego wzrost bakterii, zgodnie z art. 44 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, w drodze decyzji administracyjnej, wydaje wymienione w tym punkcie nakazy i zakazy, mające na celu ograniczenie możliwości rozprzestrzeniania się zakażenia i likwidację zagrożenia chorobą tego rodzaju. W sytuacji potwierdzenia badaniami obecności w kontrolowanym stadzie kur niosek serotypu pałeczek Salmonella, powiatowy lekarz weterynarii nie ma innej możliwości postępowania niż określone to zostało w podanych powyżej przepisach. Tak więc powiatowy lekarz weterynarii, ze względu na wyniki badań, był obowiązany nałożyć na stronę nakazy i zakazy. Organ zauważył, że w programie ustalono (w pkt 1.7 ), że badania laboratoryjne mają być wykonywane przez laboratoria, o których mowa w art. 25 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej. Krajowe laboratorium referencyjne w zakresie badań laboratoryjnych przeprowadzanych w ramach Programu określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2012 r. w sprawie krajowych laboratoriów referencyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 256, z poź.zm). Według ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej krajowe laboratorium referencyjne właściwe dla danego kierunku badań sprawuje nadzór nad laboratoriami urzędowymi, w zakresie prawidłowości wykonywania przez nie badań, przeprowadzając kontrolę, w szczególności sprzętu i odczynników stosowanych do tych badań, a także badań porównawczych oraz wyboru metod do akredytacji. Zgodnie z ww. rozporządzeniem właściwe dla badań prowadzonych w kierunku rozpoznawania chorób zakaźnych zwierząt oraz chorób odzwierzęcych jest Zakład Mikrobiologii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowego Instytutu Badawczego - Krajowe Laboratorium Referencyjne Salmonellozy. Z akt sprawy wynika, że materiał pobrany z gospodarstwa skarżącego (próbki kału) został przebadany w laboratorium urzędowym ZHW w [...], które jest podmiotem wyznaczonym dla organów Inspekcji Weterynaryjnej do wykonywania urzędowych badań monitoringu chorób zakaźnych. Drugie badanie w tej sprawie, obejmujące izolaty bakterii, przeprowadzone zostało w laboratorium referencyjnym, w ramach badań urzędowych monitoringowych. Z przepisów Programu wynika nadto, że z przeprowadzonych badań laboratoryjnych sporządza się sprawozdanie, w którym umieszcza się informacje o badanym stadzie (numer lub oznaczenie stada oraz weterynaryjny numer identyfikacyjny/numer z rejestru powiatowego lekarza weterynarii), rodzaju badanego materiału oraz o wyniku badania laboratoryjnego każdej z badanych próbek. Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, że procedura w zakresie poboru materiału z gospodarstwa skarżącego, została zachowana i należycie udokumentowana. Stąd też zarzuty strony w podanym zakresie organ uznał za bezzasadne.

Odwołując się do art. 19c ustawy o inspekcji weterynaryjnej organ wyjaśnił, że kontrolę przeprowadza się w obecności kierownika podmiotu kontrolowanego albo osoby przez niego upoważnionej. Zgodnie z art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r., Prawo przedsiębiorców, przedsiębiorca wskazuje na piśmie osobę upoważnioną, o której mowa w ust. 1, w szczególności w czasie swojej nieobecności. W przypadku nieobecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej albo niewykonania przez przedsiębiorcę obowiązku, o którym mowa w ust. 3, czynności kontrolne mogą być wykonywane w obecności innego pracownika przedsiębiorcy lub osoby zatrudnionej u przedsiębiorcy w ramach innego stosunku prawnego, którzy mogą być uznani za osobę, o której mowa w art. 97 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, lub w obecności przywołanego świadka, którym powinien być funkcjonariusz publiczny, niebędący jednak pracownikiem organu przeprowadzającego kontrolę. Biorąc pod uwagę powyższe, producent może i ma obowiązek upoważnić osobę odpowiedzialną podczas jego nieobecności. Organ odwoławczy ustalił, że organ pierwszej instancji z wyprzedzeniem poinformował stronę telefonicznie o planowanym terminie pobrania prób do badań w ramach krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus na 2018 r. Z akt sprawy wynika, że w dniu 25 maja 2018 r. upoważniona do reprezentowania W. C. podczas kontroli była J. L., która była również obecna przy wypełnianiu pisma przewodniego do laboratorium. Następnie wyznaczyła ona innego pracownika – R. L., jako osobę, która będzie towarzyszyć Inspektorowi weterynaryjnemu w czasie pobierania materiału do badania. J. L. wskazała również Ł. C. do podpisania pisma przewodniego. W świetle powyższego niezasadne są argumenty strony dotyczące braku przedstawiciela podmiotu. Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem strony, że dokument (skarżący wskazał Pismo przewodnie dołączane do próbek pobranych od drobiu przesyłanych do badań laboratoryjnych w ramach badań urzędowych przeprowadzanych zgodnie z krajowymi programami zwalczania niektórych serotypów Salmonella) "należy traktować co najwyżej jako adnotację służbową mającą znaczenie jedynie pomocnicze".

Odnośnie do braku pobrania tzw. kontrprób organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 11 ust. 5 i 6 rozporządzenie (WE) nr 882/2004, właściwe organy ustanawiają odpowiednie procedury w celu zagwarantowania prawa podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa paszowe i żywnościowe, których produkty podlegają pobieraniu próbek i analizie do występowania o dodatkową ekspertyzę, bez uszczerbku dla obowiązku właściwych organów do podjęcia wcześniejszego działania w nagłych przypadkach. W szczególności, właściwe organy zapewniają, aby podmioty prowadzące przedsiębiorstwo paszowe lub żywnościowe mogły otrzymać dostateczną ilość próbek do dodatkowej ekspertyzy, chyba że jest to niemożliwe w przypadku produktów łatwo psujących się lub bardzo niewielkiej ilości dostępnego substratu. Zatem, na wniosek podmiotu kontrolowanego/właściciela lub osoby upoważnionej przez ten podmiot/właściciela, obecnej przy pobieraniu próbek, równolegle z próbką do badań laboratoryjnych pobiera się próbkę, zwaną dalej "kontrpróbką", chyba że jest to niemożliwe w przypadku produktów łatwo psujących się lub bardzo niewielkiej ilości dostępnego substratu. Ponadto, w treści tekstu pisma przewodniego, którego wzór wskazano w Programie, nie jest wymagane podanie informacji o pobraniu/nie pobraniu kontrpróbki, ustawodawca nie ujął takiego zapisu na wzorze pisma przewodniego do prób. Natomiast w pkt 6 pisma przewodniego do próbek - "uwagi posiadacza zwierząt dotyczące sposobu pobierania próbek"- przedstawiciel strony podpisał protokół, nie wniósł do niego żadnych uwag, jak również w trakcie pobierania prób urzędowych nie wyraził woli pobrania kontrprób. Dlatego, skoro nie wniesiono uwag do wykonywanych czynności i nie wystąpiono o pobranie kontrprób, to próbki do badania zostały pobrane prawidłowo zgodnie z wymaganiami Programu, a wyniki badań laboratoryjnych z badanych prób (bez badania kontrprób), należało uznać za badania urzędowe. Organ zauważył, że rozporządzenie nr 517/2011 (z dnia 25 maja 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do unijnego celu ograniczenia częstości występowania niektórych serotypów Salmonelli w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 200/2010) stanowi, że próby należy dostarczyć do laboratorium w przeciągu 24 godzin. Jeżeli próbki nie zostaną wysłane w ciągu 24 godzin, przechowuje się je w chłodziarce. Po dostarczeniu do badania laboratorium urzędowe musi przechowywać je w stanie schłodzonym, aż do dnia rozpoczęcia badania, nie później niż 48 godz. od momentu dostarczenia prób i w ciągu czterech dni po ich pobraniu. Wynik ujemny uzyskuje się w 4-5 dobie od rozpoczęcia badań, a wynik dodatni najszybciej między 6 a 8 dobą (zależy to od konieczności różnicowania szczepu terenowego od szczepionkowego oraz jak szybko da się ustalić wyizolowany serotyp), zatem w niniejszym postępowaniu nie ma zastosowania ewentualne pobieranie kontrprób, które przestałyby spełniać warunki przydatności do badania po takim upływie czasu. Istotne jest, że bakterie Salmonella Enteritidis występują w skupiskach, najczęściej rozmieszczenie mikroorganizmów jest nierównomierne - bakterie namnażają się gniazdowo zarówno w kale, ściółce i nie można uznać, że próbki są takie same, choćby je pobierano równolegle. Ponadto, przy zakażeniu nosiciele bezobjawowi mogą wykazywać okresowe siewstwo bakterii w okresie spadku odporności i przy wystąpieniu innych niekorzystnych czynników (np. pasożyty - ptaszyniec) w stadzie i nie musi dotyczyć całego stada, tylko poszczególnych osobników. Dochodzi wtedy do skażenia Salmonellą środowiska w kurnikach, stwierdzane w badaniach w ramach Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek z gatunku Gallus gallus.

W ocenie organu odwoławczego, przeprowadzone czynności kontrolne - pobieranie prób do badań przez urzędowego lekarza weterynarii, a także badania przeprowadzone przez ZHW w [...] funkcjonujący w ramach systemu laboratoriów urzędowych, wykonujących zlecone badania w kierunku obecności Salmonelli oraz Laboratorium Referencyjnego Salmonella PlW-PIB w Puławach, które przeprowadziło różnicowanie szczepu Salmonella ze szczepem szczepionkowym - zostały przeprowadzone prawidłowo. Z tej przyczyny w stanie faktycznym sprawy wyniki badań przeprowadzonych w tych laboratoriach stanowią walor badań urzędowych i jako takie są miarodajne. Organ stwierdził, że wydając decyzję w sprawie uznania stada drobiu w kurniku a, za zakażone pałeczkami Salmonella Enteritidis, PLW miał nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek uznania przedmiotowych badań za wiarygodne, co spowodowało konieczność wydania rozstrzygnięcia zawierającego określone nakazy i zakazy. Dlatego, mimo wnioskowania przez skarżącego do organu o przeprowadzenie dodatkowych badań, PLW w [...], zgodnie z Programem, gdy stwierdził obecność Salmonella Enteritidis chociażby w jednej z pobieranych prób w stadach zobligowany był do nałożenia obowiązków w decyzji.

Stwierdzenie wystąpienia bakterii Salmonella Enteritidis na fermie odwołującego stanowi potencjalne zagrożenie epizootyczne i epidemiologiczne dla bezpieczeństwa zdrowia publicznego ludzi i zwierząt. Uzyskany dodatni wynik badania zwierząt przez urzędowego lekarza weterynarii w zatwierdzonym przez Głównego Lekarza Weterynarii laboratorium jest ostateczny i nie może być podważany w oparciu o wyniki innego dodatkowego badania właścicielskiego. Organ wyjaśnił, że pałeczki Salmonella są bakteriami szeroko rozpowszechnionymi i w przyrodzie aktualnie znanych jest ponad 2500 serotypów. Zaznaczył, że spośród 203 różnych serotypów pałeczek Salmonella wyizolowanych od kurcząt i indyków, zaledwie 10-12 serotypów jest odpowiedzialnych za około 70% wybuchów salmonelloz u ludzi. Są to drobnoustroje charakteryzujące się dużą opornością na działanie czynników fizykochemicznych (w temp. 60°C przeżywają 10-20 min., w 70 C przez 4 min., w glebie przez 1 rok, 3 miesiące w kurniku, wodzie 60 dni, w pierzu 160 dni, w pyle w inkubatorze 3 tygodnie, a na skorupach jaj 10 dni). Do zakażenia dochodzi najczęściej przez żywność zanieczyszczoną odchodami zakażonych zwierząt (myszy, szczurów, drobiu) oraz przez zakażone produkty żywnościowe (jaja, mięso). Kliniczna postać salmonellozy u ludzi zwykle przebiega jako ostra biegunka. Dzieci często wymagają hospitalizacji. U części chorych może dojść do penetracji bariery jelitowej i szerzenia się zakażenia drogą krwi co może przebiegać jako sepsa, zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie kości, zapalenie wsierdzia, ropnie. U pewnego odsetka chorych następstwem zakażenia jest bezobjawowe nosicielstwo.

W ocenie organu odwoławczego, niepodważalnym dowodem na stwierdzenie zakażenia Salmonella Enteritidis w gospodarstwie rolnym skarżącego jest dodatni wynik badania z dnia 7 sierpnia 2018 r. przeprowadzonego przez ZHW w [...] nr [...], 5 prób zbiorczych z szyjek tusz drobiu pobranych pod nadzorem urzędowego lekarza weterynarii w rzeźni - C Sp. z o.o. [...], ul. [...], w dniu 31 lipca 2018 r. od kur niosek, pochodzących ze stad uznanych decyzją PLW w [...] nr [...], za zakażone bakteriami Salmonella Enteritidis - kurnik b i kurnik c.

Organ podkreślił, że obowiązujące przepisy nie przewidują ponownego pobierania próbek do badań laboratoryjnych (lub też przeprowadzania badania w szerszym zakresie) w kierunku serotypów pałeczek Salmonella, w przypadku uprzedniego uzyskania dodatniego wyniku badań próbek pobranych przez powiatowego lekarza weterynarii. W oparciu o ust. 4.1 załącznika do rozporządzenia Komisji (UE) nr 517/2011 (Dz. Urz. UE L 138 z 26.05.2011, str. 45, z późn. zm.), na potrzeby realizacji Programu przyjmuje się, że stadem zakażonym w odniesieniu do celu unijnego jest stado dorosłe, w którym w wyniku badania laboratoryjnego próbek pobranych z inicjatywy posiadacza kur niosek, zwanego dalej "hodowcą", lub przez powiatowego lekarza weterynarii, wykryto w jednej próbce lub więcej niż w jednej próbce serotypy Salmonella objęte programem (inne niż szczepy szczepionkowe), lub w którym stwierdzono zastosowanie przez hodowcę środków przeciwdrobnoustrojowych, lub w którym stwierdzono efekt hamujący wzrost bakterii. Ponadto wynik ujemny uzyskany w badaniach właścicielskich nie zmienia faktu stwierdzenia Salmonella Enteritidis we wcześniejszym badaniu urzędowym.

Odnosząc się do terminów badań i przekazania próbek celem zróżnicowania (izolat dziki/szczepionkowy) do laboratorium referencyjnego PIW-PIB w Puławach, organ odwoławczy zauważył, że błąd w protokole pobrania w stosunku do użytej szczepionki - zapis o szczepionce inaktywowanej, wpłynął nieznacznie na przedłużenie uzyskania ostatecznego wyniku, nie miał jednak wpływu na wynik końcowy. Zaznaczył, że w laboratorium w Puławach nie przeprowadzono badania próbki kału, a jedynie potwierdzono typizacje serologiczną nadesłanego szczepu bakteryjnego (potwierdzono wynik typizacji - Salmonella Enteritidis) oraz przeprowadzono różnicowanie szczepu pałeczek Salmonella (terenowy/szczepionkowy), uzyskując wynik - brak właściwości szczepu szczepionkowego zawartego w szczepionce Primun Salmonella E. Oceniając obydwa badania łącznie, otrzymano wynik badanych próbek stwierdzający obecność szczepu dzikiego, środowiskowego Salmonella Enteritidis. Powyższe oznacza, że izolat nie posiada cech charakterystycznych dla szczepu pałeczek Salmonella użytego w Szczepionce Primun Salmonella E. Zdaniem organu odwoławczego, nie budzi również wadliwości fakt przekazania do ZHW w [...] informacji o właściwej szczepionce w dniu 30 maja 2018 r. Jednakże w sytuacji stwierdzenia w badanych próbkach kału obecności pałeczek Salmonella Enteritidis od kur szczepionych szczepionką inaktywowaną - nie przeprowadza się różnicowania (izolat dziki/szczepionkowy) - wynik będzie wskazywał na szczep terenowy i będzie dodatni. Natomiast w przypadku szczepienia szczepionką żywą zawsze dokonywane jest różnicowanie szczepu Salmonella. Z akt sprawy wynika bezspornie, że w dniu kontroli 24 maja 2018 r. pracownik ZHW w [...] kontaktował się z pracownikiem PIW w kwestii zastosowanego szczepienia, czy faktycznie zastosowano szczepionkę inaktywowaną. Lek. wet. z PIW skontaktował się z J. L. w dniu 30 maja 2018 r., która w tym samym dniu skontaktowała się z lekarzem weterynarii świadczącym usługi w gospodarstwie skarżącego. Telefonicznie uzyskano informację o zaszczepieniu stada kur a żywą szczepionką Primun Salmonella E, którą przekazano w dniu 30 maja 2018 r. do ZHW w [...].

Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy wyjaśnił stan faktyczny sprawy i zastosował właściwe przepisy, w wyniku czego wydał prawidłową decyzję. Treść nałożonych nakazów i zakazów została sformułowana w sposób prawidłowy, nie budzący wątpliwości interpretacyjnych, umożliwiający pełne wykonanie wynikających z decyzji obowiązków.

Dalej organ podnosił, iż nie było błędem niewyszczególnienie w decyzji, jakie środki biobójcze należy użyć, i w jaki sposób przeprowadzać oczyszczanie. Podkreślił, że skarżący, jako hodowca z prawie 20 letnim doświadczeniem w hodowli drobiu, stosując bioasekurację w gospodarstwie, a także realizując zalecenia Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 kwietnia 2017 r. w sprawie zarządzenia środków związanych z wystąpieniem wysoce zjadliwej grypy ptaków, na co dzień ma kontakt z preparatami dezynfekcyjnymi, którymi nasącza maty dezynfekcyjne, a także korzysta w przypadku oczyszczania kurnika, po ogniskach Salmonelli Enteritidis z profesjonalnych ekip dezynfekcyjnych. Nie było więc potrzeby wpisania w decyzji organu nazw zalecanych preparatów. A skarżącego zostało zarejestrowane i jest prowadzone pod nadzorem inspekcji weterynaryjnej od wielu lat - w [...] r. zostało wpisane do Rejestru PLW. Jest więc oczywiste, że właściciel musi posiadać wiedzę oraz odpowiednie doświadczenie w prowadzonej hodowli kur niosek. Programy zwalczania pałeczek Salmonella na terenie RP obowiązują od 2008 r. i stronie znane są zasady i reguły postępowania, ponadto Salmonella w gospodarstwie skarżącego stwierdzana była wielokrotnie w latach [...]-[...], co potwierdza PLW. Organ zauważył, iż przychylił się do prośby PLW o przeprowadzenie dodatkowych ekspertyz, w tym celu w dniu 7 czerwca 2018 r. przekazał PIW - PIB w Puławach szczep bakteryjny pochodzący z urzędowego pobrania prób w dniu 24 maja 2018 r. z kurnika a. W badaniu zakończonym w dniu 17 września 2018 r, wykryto Salmonella Enteritidis, co potwierdziło wynik uzyskany wcześniej przez ZHW [...]. Ponadto, w dniu 31 lipca 2018 r. organ odwoławczy zwrócił się z wnioskiem o wykonanie genotypowania szczepów Salmonella Enteritidis, które zostały wyizolowane w ramach "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek z gatunku Gallus gallus" z kurników fermy Strony, w latach 2015- 2018 (23 szczepy), aby pozyskać wiedzę czy są to szczepy występujące od lat na fermie endemicznie. W dniu 4 września 2018 r. organ odwoławczy uzyskał odpowiedź dr hab. K. N. profesora nadzwyczajnego, Dyrektora PIW-PIB w Puławach, że wykonanie badań byłoby możliwe dopiero w IV kwartale br. Profesor podkreślił, że notowane obecnie w Polsce i większości krajów UE zakażenia Salmonella Enteritidis są wywoływane przez typ selekcyjny ST 11. Szereg badań wykazuje ograniczoną zdolność metody PFGE do różnicowana szczepów w obrębie Salmonella Enteritidis STU. W związku z tym, wyniki genotypowania mogą być nierozstrzygające w sprawie dotyczącej zakażeń w gospodarstwie strony. Organ odwoławczy przyjął te wyjaśnienia jako uzasadnione i ze względu na ich treść postanowił nie przeprowadzać genotypowania szczepów w przedmiotowej sprawie.

Nie godząc się z powyższą decyzją W. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zarzucając wydanej decyzji:

- naruszenie przepisu art. 11 ust. 5 oraz ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L z 2004 r., poz. 165, str. 1, z późn. zm.) w związku z przepisem art. 6, 8 oraz 11 K.p.a. w taki sposób, że organ odwoławczy za prawidłowe uznał działania PLW w [...], który w istocie nie zagwarantował stronie ochrony jej praw - nie zagwarantował stronie możliwości skorzystania z procedury przeprowadzenia dodatkowych ekspertyz, poprzez uznanie, że pomimo iż PLW pobierając próby do badan laboratoryjnych w kierunku pałeczek Salmonelli dnia 24 maja 2018 r. nie pobrał kontrprób, w sprawie zostało prawidłowo przeprowadzone postępowanie, w sytuacji gdy należy bezsprzecznie uznać, iż badanie, gdzie nie pobrano kontrprób dla strony do ekspertyz dodatkowych pozbawione jest doniosłości prawnej, albowiem zostało ono podjęte w warunkach uniemożlwiających stronie obrony sowich praw, a zatem organy miały obowiązek przeprowadzenia ponownych badan laboratoryjnych w kierunku obecności pałeczek salmonella, które badanie powinno być wykonane przez PIW - PIB w Puławach;

- naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 11 K.p.a., poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo wydania jej w wyniku postępowania prowadzonego z naruszeniem przepisów proceduralnych, w którym organ ten nie rozpatrzył wyczerpująco materiału dowodowego, błędnie ustalając stan faktyczny i prawny, co doprowadziło do błędnego uznania, iż w sprawie wyniki dodatkowych ekspertyz nie mają żadnego znaczenia, wydał pkt 3 rozstrzygnięcia przedwcześnie, tj. w sytuacji kiedy w sprawie nie wystąpił stan faktyczny uzasadniający nałożenie na stronę przedmiotowego nakazu, decyzja nie zawierała uzasadnienia prawnego oraz faktycznego - nie wyjaśniono stronie, jakie czynności powinna podjąć celem prawidłowej realizacji decyzji, nie podjął próby obalenia domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego poprzez przeprowadzenie dowodu przeciwko treści takiego dokumentu;

- naruszenie przepisu art. 136 K.p.a., poprzez przyjęcie, iż organ drugiej instancji nie ma obowiązku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, gdy stronie nie zagwarantowano możliwości obrony jej praw;

- naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż decyzja pierwszoinstancyjna jest wykonalna, podczas gdy pkt 6 oraz 7 decyzji obarczony jest wadą nieważności, gdyż organ pierwszej instancji nie wskazał, kto i na jakich zasadach powinien decydować czym są "warunki uniemożliwiające rozprzestrzenianie zakażenia", oraz co należy rozumieć przez pojęcie "właściwe produkty biobójcze".

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o:

1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu powiatowego;

2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy administracji publicznej powinny działać w granicach i na postawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.). Zgodnie zaś z przepisem art. 11 ust. 5 oraz ust. 6 rozporządzenia nr 882/2004, podmiot sektora spożywczego powinien otrzymać dostateczną ilość próbek od organu prowadzącego kontrolę w celu realizacji prawa do występowania o dodatkową ekspertyzę (tak zwane kontrpróby). W przypadku prób pobranych 24 maja 2018 r. skarżący nie otrzymał kontrprób, stąd nie mógł przeprowadzić dodatkowych badań laboratoryjnych. Przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 517/2011 znajdują zastosowanie tylko i wyłącznie jeżeli procedura poboru prób została przeprowadzona prawidłowo, tj. wyłącznie gdy organ zastosował się do przepisu art. 11 ust. 5 oraz 6 rozporządzenia nr 882/2004, i zapewniły stronie otrzymanie dostatecznej ilości próbek do dodatkowej ekspertyzy. Oznacza to, że otrzymanie kontrprób nie powinno być uzależnione od aktywnej postawy strony, ale wynikać z działania organu, którego obowiązkiem jest ich przekazanie, a dopiero podmiot podejmuje decyzję co do dalszego przeprowadzenia badań. Przepis art. 11 ust. 5 oraz 6 rozporządzenia nr 882/2004, daje zatem organom Inspekcji Weterynaryjnej podstawę do przeprowadzenia ponownych badań w sytuacji, gdy organ ten uzyskał wiedzę o wynikach badań kontrprób odmiennych od wyników badań wcześniej przez organ wykonanych. Inaczej reguła z art. 11 ust. 5 oraz 6 byłaby "martwa" i nie znalazłaby nigdy zastosowania (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt: II OSK 2325/13). Uzyskanie z kontrprób wyniku odmiennego powoduje, iż zastosowanie znajdzie przepis art. 76 § 3 K.p.a., który dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego (a za taki uznać należy wynik badania urzędowego przeprowadzonego tylko i wyłącznie zgodnie z procedurą) w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści takiego dokumentu. Nie zgodzono się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że krajowe laboratorium referencyjne nie mogłoby przeprowadzić badania sprawdzającego/kontrolnego. W ocenie skarżącego, krajowe laboratorium referencyjne jest rodzajem laboratorium urzędowego (zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej) - sprawującym nadzór nad innymi laboratoriami urzędowymi w zakresie prawidłowości wykonywania przez nie badań. Kontrola laboratorium referencyjnego mogłaby zatem polegać na wykonaniu przez laboratorium referencyjne badań, które miałyby zweryfikować wyniki otrzymane przez laboratorium urzędowe. Nie chodzi tu o ponowne przebadanie próbek już pobranych, a o pobranie nowych prób i od nowa przeprowadzenie badania. Nie chodzi o uzyskanie wyników genotypowania, lecz o ponowne przeprowadzenie procedury poboru próby i wykonanie badań. Skarżący podkreślił, że PLW powinien - przed wydaniem decyzji administracyjnej - przeprowadzić ponowne badania laboratoryjne w kierunku obecności pałeczek salmonella przez PIW – PIB w Puławach. Wydając decyzję organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z przepisem art. 77 § 1 K.p.a. oraz do uzasadnienia decyzji z zastosowaniem wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 K.p.a. Postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W przedmiotowej sprawie wątpliwym jest termin przekazania próbek celem zróżnicowania (izolat dziki/szczepionkowy) do laboratorium referencyjnego, jak również termin wykonania badania przez laboratorium w Puławach a także przekazanie od ZHW informacji o właściwej szczepionce dopiero 30 maja 2018 r. W ocenie skarżącego, podczas pobierania prób PLW nie ustalił jaką szczepionką stado kur niosek w kurniku a było szczepione, stad błędnie przyjęto, iż została użyta szczepionka AviPro Salmonella Vac E (firmy Lohmann), podczas gdy użyta została Primun Salmonella E (firmy Calier). Dopiero po jego ingerencji wdrożono postępowanie mające na celu ustalenie zgodności szczepu ze szczepionką, którą zostało zaszczepione stado. Organ drugiej instancji nie wskazał ponadto, na jakiej podstawie prawnej uważa, iż wyniki kontrprób ze względu na specyfikę rozwijania się pałeczek salmonelli, nie mogą być wiarygodne, czym naruszył zasadę zaufania obywateli do działania organów oraz zasadę przekonywania (art. 8 oraz 11 K.p.a.). Ponadto, w uzasadnieniu organ drugiej instancji nie odniósł się do kwestii możliwości obalenia dowodu z dokumentu urzędowego. Zdaniem skarżącego, badanie kontrprób nie może być utożsamiane z badaniem właścicielskim, gdyż zostały one pobrane przez właściwy organ podczas kontroli, a ich badanie zostało przeprowadzone przez laboratorium urzędowe w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (art. 25 ust. 2 pkt 2 lid d oraz art. 25a) - tj. zgodnie z ww. przepisem zatwierdzone do wykonywania badań laboratoryjnych w zakresie wykrywania obecności pałeczek Salmonella spp. w materiale biologicznym pochodzenia zwierzęcego oraz identyfikacji serologicznej izolatów Salmonella, zgodnie z PN-EN ISO 6579:2003 +A1:2007 oraz PN-En ISO 6579-1:2017-04, badania w ramach krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach drobiu (a zatem laboratorium to należałoby do kategorii laboratoriów urzędowych), to badanie kontrprób nie byłoby badaniem właścicielskim, a w zasadzie należałoby je uznać za badanie urzędowe, mogące stanowić kontrdowód w sprawie. Skarżący zauważył też, że dla spawy nie ma znaczenia przeprowadzenie badania obejmującego izolat bakterii, skoro kontrpróby nie zostały pobrane to całe badanie należy uznać za wadliwe. Zatem konieczne jest pobranie nowych próbek, a nie kolejne badanie próbek już pobranych. Ponadto, w sprawie nie powinny mieć znaczenia wyniki badań z 5 prób zbiorczych z szyjek tusz drobiu pobranych pod nadzorem urzędowego lekarza weterynarii w rzeźni - C sp. z o.o., gdyż co do zasady nie można na ich podstawie stwierdzić, czy do zakażenia doszło w gospodarstwie należącym do skarżącego. Skarżona decyzja dotyczy kurnika a, stąd bez znaczenia pozostają wywody organu dotyczące leczenia drobiu w kurniku nr a, b, c oraz d, czy fakt wykrycia pałeczek Salmonelli w innym kurniku. Również to, że salmonella może wywoływać zakażenia układu rozrodczego kur niosek, jest bez znaczenia, gdyż w sprawie nie udowodniono, iż to właśnie salmonella była w tym konkretnym przypadku przyczyną zakażenia układu rozrodczego (w tym zakresie twierdzenia organu drugiej instancji uznać należy jedynie za przypuszczenia). Co do przywołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji protokołu kontroli z dnia 17 lipca 2018 r. (protokół nr [...]) podniesiono, że strona złożyła wyjaśnienia w piśmie z dnia 24 lipca 2018 r., na które organ nie odpowiedział. Ponadto, na podstawie ww. protokołu kontroli nie zostało wszczęte żadne postępowanie administracyjne, a zatem uznać należałoby, iż organ de facto stwierdzonych uchybień nie uznał za naruszenia prawa powszechnie obowiązującego. A od początku istnienia (tj. od roku [...]) była systematycznie kontrolowana i nigdy wcześniej organ nie stwierdzał naruszeń. W sprawie, w dniu wydania pierwszoinstancyjnej decyzji nie były znane wyniki pobranych próbek pasz, a zatem PLW nie mógł dysponować dowodami uzasadniającymi zniszczenie pasz lub ich zagospodarowanie przez zastosowanie środków kontroli gwarantujących pełną inaktywację pałeczek Salmonella (przy czym nakaz znowu nie dookreśla o jakie środki kontroli chodzi). Stąd nakaz z pkt 3 rozstrzygnięcia nie powinien w ogóle zostać nałożony na stronę, gdyż nie znajduje on odzwierciedlenia w stanie faktycznym (wyniki kontrprób z pasz nie wykazały zakażenia). Powyższe świadczy o dużej chaotyczności działań podejmowanych przez ten organ, a rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 decyzji jest co najmniej przedwczesne. Skarżący uważa, że w sprawie wątpliwości budzi uzasadnienie prawne decyzji organu pierwszej instancji, na co nie zwrócił uwagi organ odwoławczy. PLW nie przytoczył przepisów prawa, które wskazane zostały w rozstrzygnięciu decyzji, chodzi przede wszystkim o przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 oraz przepisy wykonawcze, które znajdą w sprawie zastosowanie. Ponadto, niejasne są nakazy zastosowanie "właściwych produktów biobójczych" i przetrzymywania jaj w warunkach uniemożliwiających rozprzestrzenienie zakażenia. Nie wskazano ani o jakie działania chodzi, ani kto i na jakiej podstawie stwierdzi, czy są one wystarczające. Podmiot zobowiązany do spełnienia obowiązku nie może zastępować organu w konkretyzowaniu decyzji administracyjnej, nie może też sam ustalać w jaki sposób powinien spełnić obowiązek.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Podniósł, że realizowany w Polsce "Krajowy program zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus" na 2018 r. ma na celu ograniczenie częstości występowania salmonelloz w stadach kur niosek. W szczególności jaja pochodzące ze stada o nieznanym statusie w zakresie salmonelli, mogą zostać przeznaczone do spożycia przez ludzi tylko w przypadku poddania ich obróbce w sposób gwarantujący wyeliminowanie serotypów salmonelli o znaczeniu dla zdrowia publicznego. Zdaniem organu, proces pobierania próbek został przeprowadzony poprawnie. Odnośnie do braku pobrania tzw. "kontrprób" organ zauważył, że przepisy rozporządzenia (WE) nr 882/2004, mają zastosowanie w ramach urzędowych kontroli pasz i żywności, w tym pasz przeznaczonych dla stad kur niosek Gallus gallus w zakresie wykrywania serotypów pałeczek Salmonella. Zgodnie z art. 11 ust. 5 i 6 rozporządzenia (WE) nr 882/2004, właściwe organy ustanawiają odpowiednie procedury w celu zagwarantowania prawa podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa paszowe i żywnościowe, których produkty podlegają pobieraniu próbek i analizie do występowania o dodatkową ekspertyzę, bez uszczerbku dla obowiązku właściwych organów do podjęcia wcześniejszego działania w nagłych przypadkach. W szczególności właściwe organy zapewniają, aby podmioty prowadzące przedsiębiorstwo paszowe lub żywnościowe mogły otrzymać dostateczną ilość próbek do dodatkowej ekspertyzy, chyba że jest to niemożliwe w przypadku produktów łatwo psujących się lub bardzo niewielkiej ilości dostępnego substratu. Zgodnie z Programem, próbki do badań w kierunku Salmonella muszą być w ciągu 24 godzin dostarczone do laboratorium, przechowywane w odpowiednich warunkach i zbadane najpóźniej w ciągu 4 dni od ich pobrania. Ponadto, Program nie przewiduje pobierania kontrpróbek, gdyż bakterie Salmonella Enteritidis występują w skupiskach, najczęściej rozmieszczenie mikroorganizmów jest nierównomierne - bakterie namnażają się gniazdowo zarówno w kale, ściółce - i nie można uznać, że próbki są takie same, choćby je pobierano równolegle. Wbrew twierdzeniu skarżącego, nie można utożsamiać badania kontrprób z badaniem właścicielskim, które jako urzędowe mogłyby stanowić kontrdowód, albowiem wynik badania ewentualnej kontrpróby (właścicielskiej lub urzędowej) dowodziłby jedynie to, że badanie dało wynik negatywny/pozytywny, nie zaś wadliwość wcześniejszego badania urzędowego. Organ zauważył, że ustawodawca nie ujął zapisu na wzorze pisma przewodniego do prób informacji o pobraniu/niepobraniu kontrpróbki. Ponadto, przedstawiciel strony obecny przy sporządzaniu pisma przewodniego oraz pobieraniu prób w gospodarstwie nie wniósł do protokołu uwag, jak również w trakcie pobierania prób urzędowych nie wyraził woli pobrania kontrprób. W związku z powyższym stwierdzić należało, że próbki do badań zostały pobrane prawidłowo a wynik badań laboratoryjnych z badanych prób (bez badania konrtprób) należało uznać za badania urzędowe. Odwołując się do art. 19c ustawy o inspekcji weterynaryjnej oraz art. 50 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, organ uznał za niezasadne podnoszone przez skarżącego argumenty co do braku obecności przedstawiciela podmiotu. W dalszej kolejności organ wyjaśnił, że, zgodnie z ustawą o Inspekcji Weterynaryjnej, krajowe laboratorium referencyjne właściwe dla danego kierunku badań sprawuje nadzór nad laboratoriami urzędowymi, w zakresie prawidłowości wykonywania przez nie badań, przeprowadzając kontrolę, w szczególności sprzętu i odczynników stosowanych do tych badań, a także badań porównawczych oraz wyboru metod do akredytacji. Nadzór polega na regularnym sprawdzaniu jakości badań przeprowadzanych w laboratorium urzędowym, a nie na ponownym przeprowadzaniu procedury poboru próby i wykonaniu badań, o co wnosiła strona. Izolaty Salmonella pochodzące z badań wykonywanych w ramach realizacji rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2160/2003 - w tym przypadku pochodzące z kurnika a, są wykorzystywane do monitoringu biernego oporności Salmonella na środki przeciwdrobnoustrojowe, wykonywanego w PIW – PIB w Puławach. Wyniki tych badań również potwierdziły obecność Salmonella Enteritidis ( sprawozdanie nr [...] z dnia 18 września 2018 r.).

Odnośnie terminu przekazania próbek celem zróżnicowania izolat dziki/szczepionkowy, organ wyjaśnił, że w sytuacji stwierdzenia w badanych próbkach kału obecności pałeczek Salmonella Enteritidis od kur szczepionych szczepionką inaktywowaną nie przeprowadza się różnicowania (izolat dziki/ szczepionkowy), gdyż wynik będzie wskazywał na szczep terenowy i będzie dodatni. Podczas pobierania prób w dniu 24 maja 2018 r. strona podała do pisma przewodniego dołączanego do próbek błędną informację, że kury były szczepione szczepionką inaktywowaną. To nie strona ingerowała w kwestii zastosowanego szczepienia, a pracownik laboratorium ZHW, w celu potwierdzenia, czy faktycznie zastosowano szczepionkę inaktywowaną. Po ustaleniu w dniu 30 maja 2018 r., że stado kur a zostały zaszczepione szczepionką żywą, informacje niezwłocznie przekazano do ZHW w [...]. W dniu 4 czerwca 2018 r. przekazano stronie kopię pisma przewodniego, na której dokonano adnotacji o błędnie podanej nazwy i rodzaju szczepionki. W dniu 5 czerwca 2018 r. PLW w [...] otrzymał sprawozdanie z badań [...], w którym podano, że w próbce zbiorczej kału kur niosek, w kurniku a stwierdzono - Salmonella Enteritidis. Uzyskana w dniu 30 maja 2018 r. informacja o szczepieniu drobiu szczepionką żywą skutkowała przesłaniem do Laboratorium Referencyjnego Salmonella PlW - PIB Puławy szczepu bakteryjnego Salmonella SPP, uzyskanego z dostarczonego do badania kału (izolat oznaczony [...]), w celu różnicowania szczep terenowy/szczepionkowy. W przypadku szczepienia szczepionką inaktywowaną wynik z ZHW w [...] byłby ostateczny, gdyż wynik wskazywałby na szczep terenowy. Laboratorium w Puławach nie przeprowadzało badania próbki kału, a jednie potwierdziło typizację serologiczną nadesłanego szczepu bakteryjnego (potwierdzono wynik typizacji - Salmonella Enteritidis) oraz przeprowadziło różnicowanie szczepu pałeczek Salmonella (terenowy/szczepionkowy), uzyskując wyniki - brak właściwości szczepu szczepionkowego użytego w szczepionce Primun Salmonella E. W sprawozdaniu z badań laboratorium w Puławach podało stan próbki - przydatny do badań. Czas badania nie miał wpływu na wynik przeprowadzonych analiz biorąc pod uwagę, że wyizolowane szczepy bakteryjne zostały zabezpieczone w sposób zalecany przez Laboratorium Referencyjne pałeczek Salmonella PlW-et w Puławach, a dostarczone szczepy bakterii były przydatne do badań. W oparciu o istniejący stan prawny PLW w [...] nie znalazł podstaw do ponownego pobrania prób do badań, po otrzymaniu pozytywnych wyników stwierdzających obecność bakterii Salmonella Enteritidis. Stąd, PLW nie przychylił się do wniosku W. C. o ponownego przeprowadzenia badań laboratoryjnych w kierunku obecności pałeczek Salmonella w laboratorium referencyjnym PIW-PIB w Puławach.

Co do zawartego w pkt. 3 decyzji z dnia 21 czerwca 2018 r. nakazu, organ odwoławczy zaznaczył, że był to nakaz warunkowy, podlegający wykonaniu jedynie po uzyskaniu wyniku dodatniego paszy. W wyniku takich badań, w niektórych partiach paszy stwierdzono pałeczki Salmonella w kurniku b, znajdującym się w gospodarstwie strony (sprawozdanie z badań badanie nr [...] z dnia 25 czerwca 2018 r. przeprowadzone w ZHW w [...]) oraz w kurniku nr d (sprawozdanie nr [...] z dnia 27 czerwca 2018 r.). Organ podniósł, iż nie wyszczególniono w pkt 6 i 7 decyzji jakie środki biobójcze należy użyć, i w jaki sposób przeprowadzić oczyszczanie, gdyż Program nie przewiduje obowiązku wskazania nazw preparatów, które należy zastosować. W razie wątpliwości, skarżący mógł zwrócić się o pomoc do PLW, który sprawuje nadzór nad gospodarstwem. Zauważył także, iż Programy zwalczania pałeczek Salmonella na terenie RP obowiązują od 2008 r. więc zasady i reguły postępowania powinny być stronie, jako hodowcy z prawie 20 letnim doświadczeniem w hodowli drobiu, znane.

Na rozprawie sądowej, pełnomocnik skarżącego w całości podtrzymał skargę i wnosił o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Przedstawił argumentację, która została zawarta w piśmie z dnia 6 lutego 2019 r.

Pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi. Odwołał się do treści zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę. W kontekście zarzutów zawartych w piśmie z dnia 6 lutego 2019 r. zwrócił uwagę na przepis art. 11 ust. 5 rozporządzenia 882/2004.

Pełnomocnik skarżącego stwierdził, że w ocenie skarżącego, stosowane w Polsce procedury pozostają w sprzeczności z prawem unijnym, w tym rozporządzeniem nr 882/2004.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowości owej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, we wskazanym zakresie i według podanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zdaniem Sądu, w kwestii zasadniczej, istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, organ dokonał bowiem prawidłowych ustaleń faktycznych i nie naruszył przepisów postępowania, a ocena przeprowadzona na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie była decyzja Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Opolu wydana w przedmiocie stwierdzenia wystąpienia w stadzie kur niosek - a zarażenia salmonellozą oraz nałożenia w związku z tym na skarżącego szeregu obowiązków o charakterze zaradczo-zapobiegawczym.

Wstępnie podkreślić należy, że organ ma uprawnienia inspekcyjne i w ramach swoich obowiązków realizuje, w celu zapewnienia ochrony zdrowia publicznego, zadania z zakresu bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego (art. 3 ust. 1 pkt 2 lit "a" ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej). Inspekcja swoje zadania wykonuje m.in. poprzez zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt, w tym chorób odzwierzęcych i badanie kontrolne zakażeń zwierząt (art. 3 ust.2 pkt 1 tej ustawy). Pracownicy Inspekcji maja prawo w każdym czasie do przeprowadzania w gospodarstwach kontroli, której celem jest ustalenie stanu faktycznego i porównanie go ze stanem pożądanym określonym w prawodawstwie weterynaryjnym, oraz dokonanie oceny i podjęcie działań wynikających z ustaleń kontroli (art. 19 ust. 3 i 19a), przy czym stwierdzenie albo wykluczenie choroby zakaźnej zwierzęcia oraz m.in. oceny zdrowotnej jakości pasz może być poprzedzone przeprowadzeniem badań laboratoryjnych (art. 23 ust. 1). Aby zapewnić jednolity sposób przeprowadzania badań laboratoryjnych dla celów kontroli urzędowych określonych w rozporządzeniu nr 882/2004, związanych z wykonywaniem zadań, o których mowa w art. 3 ust. 1, utworzono system laboratoriów urzędowych, obejmujący akredytowane laboratoria (art. 25 ust. 1).

Z powyższych regulacji wynika, że organ Inspekcji Weterynaryjnej może wydawać różnego rodzaju nakazy i zakazy oraz podejmować wszelkie niezbędne czynności m.in. w przypadku wystąpienia zagrożenia chorobami zakaźnymi zwierząt.

Podstawowym warunkiem przystąpienia do tego rodzaju działań jest jednak prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i z tego też punktu widzenia należało ocenić zaskarżoną decyzję w pierwszej kolejności. Zauważyć przy tym należało, że kwestii poprawności ustaleń faktycznych dotyczą też wszystkie zasadnicze zarzuty skargi.

Postępowanie w opisywanej kategorii spraw toczy się na zasadach wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Podkreślić również należy, że ustanowiona w art. 80 K.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 K.p.a. - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Tylko postępowanie przeprowadzone w opisany wyżej sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 K.p.a.). W myśl zasady ustalonej w art. 8 K.p.a., organy administracji zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 K.p.a., doniosłą rolę pełni z kolei uzasadnienie decyzji, które nie może być sformułowane ogólnikowo i w przypadku postępowania odwoławczego powinno służyć przekonaniu strony odwołującej do tego, że rozważono wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy. W uzasadnieniu decyzji należy przedstawić - w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący - tok rozumowania organu, obrazujący proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, aby możliwe było dokonanie weryfikacji zajętego przez organ stanowiska. W przeciwnym razie weryfikacja ta jest niemożliwa.

W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy został ustalony przez organ w sposób prawidłowy, a zaprezentowana w uzasadnieniu decyzji argumentacja jest w pełni przekonywająca.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy przypomnieć należy, iż materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2017 r., poz. 1855, z późn. zm. - zwanej dalej ustawą), która określa m.in. zasady zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, w tym chorób odzwierzęcych (art. 1 pkt 3 lit. a). Zasady te uregulowane zostały szczegółowo w rozdziale 8 ustawy. Zgodnie z treścią art. 41 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, obowiązkowi zwalczania podlegają w szczególności choroby zakaźne zwierząt, objęte programami, o których mowa w art. 57 ust. 1 pkt 1 lub 4, na zasadach, określonych w tych programach. Wykonanie delegacji ustawowej, znajdującej się w art. 57 ust. 7 ustawy stanowi rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 grudnia 2017 r. wprowadzające Krajowy programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus na 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 30 - zwane dalej rozporządzeniem z 2017 r.), dla realizacji celu unijnego, określonego w art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 517/2011 z dnia 25 maja 2011 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do unijnego ograniczenia częstotliwości występowania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 200/2010 (Dz. Urz. UE L 138 z dnia 26.05.2011, str. 45, z późn. zm. - zwane dalej rozporządzeniem nr 517/2011). Celem wskazanego Programu zwalczania Salmonelli jest ograniczenie występowania Salmonella Enteritidis i Salmonella Typhimurium w stadach dorosłych kur niosek gatunku Gallus gallus. W Programie tym określone zostały dla organów Inspekcji Weterynaryjnej (i producenta) środki, jakie powinny być podejmowane w zakresie kontroli badań laboratoryjnych, obróbki produktów pochodzenia zwierzęcego, usuwania produktów, monitorowania lud nadzoru w związku z wykryciem serotypu Salmonella w stadzie kur niosek gatunku Gallus gallus. W załączniku do rozporządzenia z 2017 r. określono działania powiatowego lekarza weterynarii, który w przypadku wykrycia serotypu Salmonella objętego programem lub efektu hamującego wzrost bakterii, zgodnie z art. 44 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, w drodze decyzji administracyjnej, wydaje wymienione w tym punkcie nakazy i zakazy, mające na celu ograniczenie możliwości rozprzestrzeniania się zakażenia i likwidację zagrożenia chorobą tego rodzaju. Rację ma organ odwoławczy, iż w przypadku potwierdzenia badaniami obecności w kontrolowanej hodowli drobiu serotypu pałeczek Salmonella powiatowy lekarz weterynarii nie ma innej możliwości postępowania, niż określone to zostało we wskazanych powyżej przepisach.

Zauważyć również należy, iż w pkt 1.7 załącznika do ww. rozporządzenia ustalono, że badania laboratoryjne przeprowadza się w laboratoriach urzędowych wyznaczone przez Głównego Lekarza Weterynarii, zgodnie z art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o inspekcji weterynaryjnej. Krajowe laboratorium referencyjne w zakresie badań laboratoryjnych przeprowadzanych w ramach Programu określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2012 r. w sprawie krajowych laboratoriów referencyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 256, z poź.zm). Według ustawy o inspekcji weterynaryjnej krajowe laboratorium referencyjne właściwe dla danego kierunku badań sprawuje nadzór nad laboratoriami urzędowymi, w zakresie prawidłowości wykonywania przez nie badań, przeprowadzając kontrolę, w szczególności sprzętu i odczynników stosowanych do tych badań, a także badań porównawczych oraz wyboru metod do akredytacji. Zgodnie z ww. rozporządzeniem właściwe dla badań prowadzonych w kierunku rozpoznawania chorób zakaźnych zwierząt oraz chorób odzwierzęcych jest Zakład Mikrobiologii PIW - PIB - Krajowe Laboratorium Referencyjne Salmonellozy. Z akt sprawy wynika bezspornie, że bakteria Salmonella Enteritidis została zidentyfikowana przez ZHW w [...], w próbkach kału dostarczonych do badania z kurnika a z hodowli skarżącego. Powyższe oznacza, że potwierdzono przypadek wystąpienia choroby, kwalifikowanej jako zakaźna z obowiązkiem jej zwalczania. Próbki do badania zostały pobrane prawidłowo a same badanie przeprowadzono w urzędowym laboratorium. Wynik tego badania nie został natomiast przez skarżącego skutecznie podważony. W szczególności nie jest nim wynik badania kontrpróby z dnia 8 czerwca 2018 r., wykonany na zlecenie skarżącego przez PLW, bowiem dowodzi on jedynie tego, że badanie, wykonane na jego zlecenie dało wynik negatywny, nie zaś wadliwości badania urzędowego. Nie sposób również nie zauważyć, że drugie badanie, obejmujące izolaty bakterii, zostało przeprowadzone w laboratorium referencyjnym, w ramach badań urzędowych monitoringowych. Zauważyć również należy, iż z przepisów Programu wynika, że z przeprowadzonych badań laboratoryjnych sporządza się sprawozdanie, w którym umieszcza się informacje o badanym stadzie (numer lub oznaczenie stada oraz weterynaryjny numer identyfikacyjny/numer z rejestru powiatowego lekarza weterynarii), rodzaju badanego materiału oraz o wyniku badania laboratoryjnego każdej z badanych próbek. W ocenie Sądu, znajdujące się w aktach sprawy sprawozdanie z badań z dnia 4 czerwca 2018 r. spełnia wszystkie wymogi określone Programem, w tym wskazuje godzinę poboru próbek przez uprawnioną osobę. Z powyższego wynika, że procedura w zakresie poboru materiału z gospodarstwa skarżącego została zachowana i należycie udokumentowana. Stąd też zarzuty skarżącego w podanym zakresie nie mogły odnieść żądanego skutku.

Jeśli zaś chodzi o brak pobrania tzw. "kontrprób", zauważyć należy, iż zgodnie z art. 11 ust. 5 i 6 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia i dobrostanu zwierząt, właściwe organy ustanawiają odpowiednie procedury w celu zagwarantowania prawa podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa paszowe i żywnościowe, których produkty podlegają pobieraniu próbek i analizie do występowania o dodatkową ekspertyzę, bez uszczerbku dla obowiązku właściwych organów do podjęcia wcześniejszego działania w nagłych przypadkach. W szczególności właściwe organy zapewniają, aby podmioty prowadzące przedsiębiorstwo paszowe lub żywnościowe mogły otrzymać dostateczną ilość próbek do dodatkowej ekspertyzy, chyba że jest to niemożliwe w przypadku produktów łatwo psujących się lub bardzo niewielkiej ilości dostępnego substratu. Zatem, każdorazowo na wniosek podmiotu kontrolowanego/właściciela lub osoby upoważnionej przez ten podmiot/właściciela, obecnej przy pobieraniu próbek, równolegle z próbką do badań laboratoryjnych pobiera się próbkę, chyba że jest to niemożliwe w przypadku produktów łatwo psujących się lub bardzo niewielkiej ilości dostępnego substratu. Z akt sprawy wynika, że do próbek pobranych w dniu 24 maja 2018 r. dołączono pismo przewodnie nr [...], którego wzór wskazano w Programie. We wzorze tym ustawodawca nie ujął zapisu dotyczącego informacji o pobraniu lub niepobraniu kontrpróbki. Ponadto, co istotne, przedstawiciel strony podpisał protokół pobrania próbek do badań bez zastrzeżeń, nie wnosząc żadnych uwag w tym również co do braku pobrania kontrprób.

W związku z powyższym zgodzić należało się z organem odwoławczym, że skoro nie wniesiono uwag do wykonywanych czynności i nie wystąpiono o pobranie kontrprób, to wyniki badań laboratoryjnych z badanych prób (bez badania kontrprób), należało uznać za badania urzędowe. Zauważyć przyjdzie, iż w niniejszej sprawie pobranie próbki do badania nastąpiło przez urzędowego lekarza weterynarii w ramach czynności urzędowych, a wymagane przepisami prawa Programu pismo przewodnie załączone do próbek podpisała przedstawiciel strony.

Badania zostały przeprowadzone przez ZHW w [...] oraz laboratorium referencyjne Salmonella PIW - PIB w Puławach, które przeprowadziło różnicowanie szczepu Salmonella ze szczepem szczepionkowym. W tych okolicznościach, wyniki badań przeprowadzonych w tych laboratoriach mają jak najbardziej walor badań laboratoryjnych. Dodać również należy, iż organ nie ma obowiązku przeprowadzenia dodatkowych badań, gdyż stwierdzenie obecności Salmonella Enteritidis chociażby w jednej z pobieranych prób w stadach nakłada konieczność nałożenia obowiązków w decyzji. Obowiązujące przepisy nie przewidują bowiem ponownego pobierania próbkę do badań laboratoryjnych - bądź też przeprowadzenia badań w szerszym zakresie - w kierunku serotypów pałeczek Salmonella - w przypadku uprzedniego uzyskania dodatniego wyniku badań próbek pobranych przez powiatowego lekarza weterynarii. Stosownie do ust. 4.1 załącznika rozporządzenia Komisji UE nr 571/2011, na potrzeby realizacji Programu przyjmuje się, że stadem zakażonym w odniesieniu do celu unijnego jest stado dorosłe, w którym w wyniku badania laboratoryjnego próbek pobranych z inicjatywy posiadacza kur niosek, lub przez powiatowego lekarza weterynarii, wykryto w jednej próbce lub więcej niż w jednej próbce serotypy Salmonella objętej programem (inne niż szczepy szczepionkowe), lub w którym stwierdzono zastosowanie przez hodowcę środków przeciwdrobnoustrojowych, lub w którym stwierdzono efekt hamujący wzrost bakterii. Wynik ujemny uzyskany w badaniach właścicielskich nie zmienia faktu stwierdzenia Salmonella Enteritidis we wcześniejszym badaniu urzędowym.

Ponadto, Program nie nakłada na PLW obowiązku powtarzania badań po otrzymaniu pozytywnych dla urzędowego próbkobrania wyników badań, celem uzyskania wyniku negatywnego. Niezależnie od powyższego, zgodzić należało się z organami, że analiza próbek pobranych przez urzędowych lekarzy weterynarii w dniu 8 czerwca 2018 r. na życzenie skarżącego, w których nie stwierdzono obecności pałeczek Salmonella Enteritidis mają znikomą wartość ze względu na fakt, że rozmieszczenie mikroorganizmów w kale najczęściej nie jest jednolite. Próbki pobierane nawet równolegle, co do zasady nie są takie same, wobec czego zachodzi bardzo duże prawdopodobieństwo, że wyniki badań próbki urzędowej i nawet "kontrpróbki" będą się różnić.

Skarżący podał również w wątpliwość termin przekazania do Krajowego Laboratorium Referencyjnego Salmonellozy - PIW - PIB w Puławach, próbek kału celem zróżnicowania (izolat dziki/szczepionkowy), w związku z powyższym wyjaśnić przyjdzie, iż z ust. 3.1 lit. a załącznika do rozporządzenia nr 517/2011, wynika, że pobrane próby należy dostarczyć do laboratorium w przeciągu 24 godzin od ich pobrania. Jeżeli próbki nie zostaną wysłane w ciągu 24 godzin, przechowuje się je w chłodziarce. Po dostarczeniu do badania laboratorium urzędowe musi przechowywać je w stanie schłodzonym, aż do dnia rozpoczęcia badania, nie później niż 48 godz. od momentu dostarczenia prób i w ciągu czterech dni po ich pobraniu. Wynik ujemny uzyskuje się w 4-5 dobie od rozpoczęcia badań, a wynik dodatni najszybciej między 6 a 8 dobą (zależy to od konieczności różnicowania szczepu terenowego od szczepionkowego oraz jak szybko da się ustalić wyizolowany serotyp), zatem w niniejszym postępowaniu nie ma zastosowania ewentualne pobieranie kontrprób, które przestałyby spełniać warunki przydatności do badania po takim upływie czasu.

W przedmiotowej sprawie w dniu 5 czerwca 2018 r. organ otrzymał sprawozdanie z badań nr [...] z dnia 4 czerwca 2018 r. ZHW w [...], w którym podano, że w próbce zbiorczej (utworzonej w laboratorium z dwóch nadesłanych próbek) kału kur niosek towarowych 23 tygodniowych, pobranej z kurnika a (nr próbki [...]), stwierdzono Salmonella Enteritidis z adnotacją laboratorium o szczepieniu stada szczepionką żywą Primun Salmonella E firmy Calier. W związku z powyższym, szczep bakteryjny Salmonella SPP. uzyskany z dostarczonego do badania kału przekazano do laboratorium referencyjnego Salmonella PIW w Puławach, które nie przeprowadzało badania próbki kału, a jedynie potwierdziło typizację serologiczną nadesłanego szczepu bakteryjnego oraz przeprowadziło różnicowanie szczepu pałeczek Salmonella (terenowy/szczepionkowy), uzyskując wynik - brak właściwości szczepu szczepionkowego użytego w szczepionce Primun Salmonella E. W sytuacji bowiem stwierdzenia w badanych próbkach kału obecności pałeczek salmonella Enteritidis od kur zaszczepionych szczepionką żywą zawsze dokonywane jest różnicowanie szczepu Salmonella.

Z akt sprawy wynika również, iż w kwestii zastosowanego szczepienia w dniu 30 maja 2018 r. J. L. skontaktowała się telefonicznie z lekarzem weterynarii świadczącym usługi weterynaryjne w gospodarstwie skarżącego, uzyskując telefoniczna informacje o zaszczepieniu stada kur a żywą szczepionką Salmonella E firmy Calier. Informacja ta została w tym samym dniu przekazana do ZHW w [...].

Reasumując, Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie organy obu instancji spełniły, wbrew stanowisku skarżącego wszystkie wymogi prawidłowej procedury administracyjnej. Stan faktyczny został dokładnie wyjaśniony, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej z art. 7 K.p.a., a materiał dowodowy został wyczerpująco zebrany i należycie oceniony w jego całokształcie, zaś motywy i podstawy rozstrzygnięcia zostały dokładnie i wystarczająco wskazane w uzasadnieniach decyzji.

Ze względu na powyższe Sąd uznał, że organy obu instancji wykazały w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu, w sposób zgodny z prawem, niebudzący wątpliwości i przekonywujący, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy, w szczególności dowodowe, do nałożenia na skarżącego nakazów i zakazów wymienionych w decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] i nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.