Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1227/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Osoby niepełnosprawne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i par. 3, art. 200, art. 205 par. 1, art. 209
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 45 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 511
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
article: art. 60, art. 67
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lipca 2020 r. sprawy ze skargi B. O. P. M. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w P. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną ją w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2019 r., 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz B. O. P. M. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w P. kwotę 13.374 zł (słownie: trzynaście tysięcy trzysta siedemdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez "M." Spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w P., (dalej: "Skarżąca", "Spółka" lub "Strona") jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "organ" lub "Prezes PFRON") z dnia (...) maja 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję organu z dnia (...)lutego 2019 r. nakazującą Skarżącej zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON" albo "Fundusz") w kwocie 255.610,66 zł przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze październik 2008, listopad 2008 r. i grudzień 2008 r.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.

Organ uzyskał informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zwanego dalej: "ZUS", iż strona za okresy rozliczeniowe: październik, listopad, grudzień 2008 r. nie opłaciła składek na ubezpieczenia społeczne w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) zwanej dalej: "ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych".

Wobec powyższego, organ zwrócił się pismem z dnia 12 czerwca 2018 r. z zapytaniem do Oddziału ZUS w P., czy strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne za okresy rozliczeniowe: październik, listopad, grudzień 2008 r.

W dniu 20 lipca 2018 r. wpłynęło do Funduszu pismo I Oddziału ZUS w P. z dnia 16 lipca 2018 r., w którym ZUS poinformował, że za płatnika – Skarżąca składki na ubezpieczenia społeczne za okresy:

październik 2008 r. zostały opłacone po terminie (ostatecznie 15 stycznia 2009 r.),

listopad 2008 r. zostały opłacone po terminie (ostatecznie 15 marca 2010 r.),

grudzień 2008 r. zostały opłacone po terminie (ostatecznie 15 grudnia 2010 r.),

a obowiązującym płatnika terminem płatności składek według deklaracji i stosownie do art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) zwanej dalej: "ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych" był termin do 15-go każdego m-ca za m-c ubiegły.

Pismem z dnia 9 października 2018 r., Strona została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków Funduszu, wypłaconych stronie tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy sprawozdawcze: październik, listopad, grudzień 2008 r. Jednocześnie, Strona została wezwana do przedstawienia w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia wszelkich wniosków, uwag i informacji mających w jej ocenie znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy.

Pismem z dnia 18 października 2018 r. Strona poprosiła o przekazanie akt sprawy do Oddziału PFRON w P. w celu zapoznania się z materiałem dowodowym.

Pismem z dnia 26 października 2018 r. organ poinformował stronę, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, z tym, że czynności te dokonywane są w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu, zatem niemożliwym jest przychylenie się do żądania strony i udostępnienie zgromadzonego materiału dowodowego w jednostce terenowej Funduszu w P..

Pismem z dnia 5 listopada 2018 r. Strona poprosiła o wydanie kopii akt sprawy i przesłania ich na adres Spółki w celu zapoznania się z materiałem dowodowym.

Przy piśmie z dnia 21 listopada 2018 r. organ przekazał stronie potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię materiału dowodowego, zebranego w sprawie zwrotu środków wypłaconych stronie tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy sprawozdawcze: październik, listopad, grudzień 2008 r.

Pismami z dnia 19 listopada 2018 r. oraz 3 grudnia 2018 r. Strona poinformowała, że w jej ocenie żądanie zwrotu wypłaconej refundacji jest bezpodstawne, ponieważ przeprowadzona w spółce kontrola pracowników PFRON w 2009 r. (do pisma strona załączyła kopie protokołów kontroli) nie wykazała nieprawidłowości w odniesieniu do wypłat dofinasowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Ponadto, Strona przedstawiła deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA za okresy: październik, listopad, grudzień 2008 r. wskazując jednocześnie, jakie kwoty wynikające z deklaracji zostały przez spółkę opłacone w obowiązującym terminie płatności.

W piśmie Strona poinformowała również, że fakt dokonywania korekt deklaracji ZUS DRA nie przesądza o tym, że wpłaty dokonane w pierwotnym terminie zgodnie z deklaracjami można uznać za dokonane z przekroczeniem terminu.

Decyzją z dnia (...)lutego 2019 r. r. Prezes Zarządu nakazał stronie zwrot w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON od października do grudnia 2008 r. W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 45 ust. 3a, art. 25d ust. 1, art. 49e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm.; dalej: "ustawa o rehabilitacji") oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2007 r. nr 240, poz. 1754 ze zm.).

Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia (...)maja 2019 r. Prezes Zarządu PFRON utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...)lutego 2019 r.

Organ odwoławczy zaznaczył, iż weryfikacja informacji przekazanych przez ZUS w piśmie z dnia 16 lipca 2018 r. potwierdziła fakt, że Strona nie spełniła przesłanki wynikającej z art. 25 a ust. 4, umożliwiającej wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych.

Organ zebrał materiał dowodowy sprawy, z którego jednoznacznie wynika, że strona opłaciła składki ZUS za okresy sprawozdawcze w PFRON październik – grudzień 2008 r. po ustawowym terminie płatności. Strona dokonując opłaty składek w całości, ale z uchybieniem terminu wynikającego z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie spełniła warunku koniecznego do uzyskania pomocy ze środków PFRON w formie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne. Organ wskazał jednocześnie, że przedstawione przez Stronę w toku postępowania dokumenty: protokół kontroli doraźnej z dnia 28 sierpnia 2009 r. i wystąpienia pokontrolne z dnia 4 września 2009 r. nie odnoszą się do terminowości opłacania składek do ZUS za okresy październik 2008 r., listopad 2008 r., grudzień 2008 r. Kontrola doraźna przeprowadzona w sierpniu 2009 roku miała na celu zweryfikowanie dokumentacji udostępnionej przez stronę w celu ustalenia prawidłowości danych rejestrowych, statusu zakładu pracy chronionej i prowadzonej działalności; ustaleniu spełnienia warunków do otrzymania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych poprzez ustalenie czy pracodawca nie posiadał wymagalnych zobowiązań wobec PFRON. W przeprowadzonej kontroli nie ustalano terminowości opłacenia składek do ZUS, kontrola nie dotyczyła spełniania warunków do otrzymania miesięcznej refundacji składek na ubezpieczenia społeczne pracowników niepełnosprawnych. W przypadku ustalania warunków do otrzymania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za 2008 r. opłacanie składek do ZUS, jak i i terminowość ich wpłat nie była brana pod uwagę. Nie mogą zatem mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia, wobec jednoznacznych ustaleń co do braku spełnienia przesłanki wynikającej z art. 25 a ust. 4.

Prezes PFRON wyjaśnił, iż do kwestii przedawnienia należności mają zastosowanie przepisy prawa unijnego, a zagadnienia związane z procedurą zwrotu pomocy przyznanej bezprawnie określone zostały w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE.

Rozporządzenie nr 659/1999 utraciło moc w dniu 13 października 2015 r. i zostało zastąpione rozporządzeniem Rady (UE) nr 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE. L Nr 248, str. 9). Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 36 rozporządzenia Rady (UE) nr 2015/1589, rozporządzenie to wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich, wobec czego na organie spoczywa obowiązek stosowania jego przepisów.

Zgodnie z motywem 26 rozporządzenia Rady (UE) nr 2015/1589 "do celów pewności prawa właściwe jest wprowadzenie 10-letniego okresu przedawnienia w odniesieniu do pomocy niezgodnej z prawem, po którego upływie nie będzie możliwe nakazanie windykacji".

Na podstawie art. 17 rozporządzenia Rady (UE) nr 2015/1589 dochodzenie zwrotu pomocy możliwe jest w ciągu dziesięciu lat licząc od dnia, w którym bezprawnie przyznano pomoc beneficjentowi.

Art. 17 ust. 1 rozporządzenia 2015/1589 ustanawiający 10-letni okres przedawnienia jest przepisem szczególnym wobec przepisów prawa krajowego dotyczących przedawnienia. Ma on bezpośrednie zastosowanie nie tylko do państwa członkowskiego, ale też do beneficjenta pomocy. Art. 17 rozporządzenia 2015/1589 jest odpowiednikiem art. 15 rozporządzenia (WE) 659/199 (zgodnie z załącznikiem II Tabela korelacji do rozporządzenia 2015/1589), którego ust. 1 brzmiał: "Kompetencje Komisji w zakresie windykacji pomocy podlegają dziesięcioletniemu okresowi przedawnienia." Stosowanie natomiast art. 15 nie tylko przez Komisję w stosunku do państwa członkowskiego, ale też przez państwo członkowskie do beneficjenta pomocy i osób trzecich potwierdził Sąd Pierwszej Instancji WE w wyroku z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie T-366/00 Scott S.A. przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. Zgodnie z art. 17 ust. 2 zd. 1 Rozporządzenia Rady (UE) nr 2015/1589 okres przedawnienia rozpoczyna bieg w dniu, w którym przyznano pomoc niezgodną z prawem beneficjentowi albo w charakterze pomocy indywidualnej, albo w ramach programu pomocowego.

Zgodnie z art. 2 pkt 11 lit. a ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U z 2018 r., poz. 362) dzień udzielenia pomocy jest to dzień, w którym podmiot ubiegający się o pomoc publiczną nabył prawo do otrzymania tej pomocy (...), tj. dzień, w którym zgodnie z odrębnymi przepisami upływa termin złożenia deklaracji albo innego dokumentu określającego wartość pomocy (...).

W związku z powyższym, za dzień przyznania pomocy w przypadku refundacji składek na ubezpieczenia społeczne pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON należy przyjąć datę złożenia kompletnego wniosku o wypłatę dofinansowania.

Wnioski o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne pracowników niepełnosprawnych w roku 2008 zostały złożone w następujących terminach:

za okres sprawozdawczy październik 2008 r. wniosek Wn-U został złożony w dniu 21 listopada 2008 r.,

za okres sprawozdawczy listopad 2008 r. wniosek Wn-U został złożony w dniu 18 grudnia 2008 r.,

za okres sprawozdawczy grudzień 2008 r. wniosek Wn-U został złożony w dniu 22 stycznia 2008 r.

Organ ustalił, iż w przypadku okresów sprawozdawczych październik 2008 r., listopad 2008 r. i grudzień 2008 r. (okres rozliczeniowy w ZUS październik 2008 r., listopad 2008 r. i grudzień 2008 r.) nie upłynął okres przedawnienia, wnioski Wn-D o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za powyższe trzy okresy zostały złożone przed upływem 10 letniego okresu przedawnienia.

Ponadto, organ wyjaśnił, iż w przedmiotowej decyzji nie badał przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu składek do ZUS, a tym samym nie procedowało ich przedawnieniu, przez co nie naruszył art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z dnia 8 maja 2019 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia 27 lutego 2019 r. w całości jako wydanych bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa - na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Ewentualnie, uchylenie zaskarżonych decyzji w całości - na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 7b, 11, 75, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak ustalenia przez organ prawdy obiektywnej wskutek niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, mimo że organ administracji publicznej jest zobowiązany z urzędu podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przy uwzględnieniu słusznego interesu obywateli oraz poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów.

Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj:

1. Naruszenie art. 2 ust. 4a ustawy o rehabilitacji poprzez nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, że organ ma prawo badać terminowość i prawidłową wysokość kosztów płacy uiszczanych przez danego płatnika składek na wszystkich pracowników w ujęciu globalnym, w tym również pełnoprawnych, mimo że ustawa reguluje zagadnienia związane z zatrudnianiem wyłącznie osób niepełnosprawnych,

2. Naruszenie art. 26a ustawy o rehabilitacji poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do stwierdzenia, że Skarżącej nie przysługuje miesięczne dofinansowanie w spornych okresach, mimo braku dowodów potwierdzających, że Skarżąca w spornych okresach nieterminowo regulowała składki i w niewłaściwej wysokości,

3. art. 409 k.c. w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego niezastosowanie, mimo że w niniejszej sprawie Skarżący nie jest już wzbogacony tytułem środków uznanych przez Organ za nienależne, a zatem wygasł obowiązek zwrotu wartości tych środków przez Skarżącą,

4. art. 118 k.c. z zw. z art. 66 ust. 1. i art. 26 a ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego niezastosowanie, mimo że środki Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, jako przekazywane tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych co miesiąc, są świadczeniem okresowym, i ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat, ewentualnie, w przypadku uznania, że 3-ietni termin przedawnienia nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, z ostrożności procesowej naruszenie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez nieuwzględnienie w niniejszej sprawie, że zaskarżona decyzja dotyczy składek na ubezpieczenie społeczne nieistniejących w chwili jej wydawania z uwagi na upływ terminu przedawnienia roszczeń w stosunku do ww. należności publicznoprawnych,

5. art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (Dz. U. L 83 z 27.3.1999 str. 1) poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie oraz przyjęcie 10- letniego terminu przedawnienia, mimo że przepis ten dotyczy relacji Komisja - Państwo Członkowskie i nie ma zastosowania w relacji Państwo Członkowskie - beneficjent, gdy w spór nie jest zaangażowana Komisja,

6. motywu 26 oraz art. 17 ust. 1 Rozporządzenia Rady (UE) nr 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L Nr 248, str.9) poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie i przyjęcie 10-letniego terminu przedawnienia, mimo że rozporządzenie to nie obowiązywało w dacie otrzymania przez Skarżącego dofinansowania z Funduszu w 2008 r., a ponadto ustanowiony termin przedawnienia dotyczy relacji Komisja - Państwo Członkowskie, ewentualnie relacji Państwo Członkowskie - beneficjent, ale w sytuacji, gdy Państwo Członkowskie działa na wniosek Komisji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym Skarżąca sprecyzowała zarzuty naruszenia prawa materialnego zawarte w pkt. 1 i 2 skargi w zakresie podania przepisów w brzmieniu obowiązującym w 2008 r. (w skardze omyłkowo podano przepisy w brzmieniu obowiązującym w dacie sporządzenia skargi) w ten sposób, że:

"II. 1 Naruszenie art. 25a ust. 3 oraz 25d ust. 1 ustawy o rehabilitacji (Dz. U. 2008 r. Nr 14 poz. 92) poprzez nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, że organ ma prawo badać terminowość i prawidłową wysokość kosztów płacy uiszczanych przez danego płatnika składek na wszystkich pracowników w ujęciu globalnym, w tym również pełnoprawnych, mimo że ustawa reguluje zagadnienia związane z zatrudnianiem wyłącznie osób niepełnosprawnych,2. Naruszenie art. 25d ust. 1 ustawy o rehabilitacji (Dz. U. z 2008 r. Nr 14 poz. 92) oraz § 6 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 240 poz. 1754 ze zm.) poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do stwierdzenia, że Skarżącemu nie przysługuje miesięczne dofinansowanie w spornych okresach, mimo braku dowodów potwierdzających, że Skarżący w spornych okresach nieterminowo regulował składki i w niewłaściwej wysokości".

Ponadto, Spółka wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od organu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł. Podtrzymała w całości żądanie Skargi, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji, ewentualnie ich uchylenie.

Skarżąca podkreśliła, że brak jest podstaw do stosowania w niniejszej sprawie 10 letniego terminu przedawnienia, o którym mowa w rozporządzeniu Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. Ponadto, zgodnie z obecnym brzmieniem art. 118 k.c., maksymalny termin przedawnienia roszczeń majątkowych wynosi 6 lat, co oznacza, że tym bardziej brak jest podstaw do stosowania w niniejszej sprawie 10-letniego terminu przedawnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z p. zm. - dalej: "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób, które miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Na wstępie wyjaśnić należy, ze zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o rehabilitacji Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest państwowym funduszem celowym, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych.

Z treści art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., poz. 869, dalej jako: "u.f.p."), w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, a nadanym mu ustawą z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych Dz. U. z 2017 r., poz. 659) wynika natomiast, że ma on zastosowanie również do przychodów państwowych funduszy celowych.

W pkt 1-8 art. 60 u.f.p. wskazano przykładowo, co stanowi niepodatkowe należności budżetowe i tak, środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych:

1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;

6a) należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe;

7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Zgodnie z tym, co zostało wskazane wyżej, wyliczenie to ma charakter przykładowy, o czym świadczy termin "w szczególności" i dlatego też w ocenie Sądu także środki przekazane stronie na mocy art. 25a ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji (w brzmieniu mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie) i których następnie zwrotu zażądał Prezes Zarządu PFRON, na mocy art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji także stanowią środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.

Przed dokonaną zmianą ustawą z 10 lutego 2017 r. treść przepisu nie wskazywała na fundusze celowe. Jednakże art. 60 u.f.p. ma charakter przepisu otwartego i zmiana treści tego przepisu dokonana ww. ustawą jedynie doprecyzowała jego treść. W uzasadnieniu bowiem do tej ustawy prawodawca wskazał cyt., że "Omawiany przepis dotyczy jedynie otwartego katalogu środków publicznych o takim charakterze, a poprzez zmianę wprowadzenia do wyliczenia jedynie uzupełniono przepisy ustawy, wyraźnie zaznaczając, że do należności, o których mowa w art. 60, zalicza się również przychody państwowych funduszy celowych". Termin "uzupełnić" oznacza "uczynić kompletnym, dodając to, czego brakuje", nie zaś nadać nowe normatywne znaczenie/zakwalifikować coś odmiennie niż dotychczas. Z powołanych bowiem powyżej przepisów odnoszących się do funduszy celowych można wyprowadzić jednoznaczny wniosek, że ich środki stanowią niepodatkowe należności publicznoprawne. Natomiast dokonana zmiana jedynie wprost wskazuje na prawidłowość podanej w uzasadnieniu wykładni.

Sąd wskazuje, że zdaje sobie sprawę z faktu, iż ustawa o finansach publicznych weszła w życie od 1 stycznia 2010 r., a więc weszła w życie po wypłacie stronie środków Funduszu za sporne okresy sprawozdawcze. Jednakże w żaden sposób to nie przeszkadza, aby od 1 stycznia 2010 r. uznawać środki funduszu (także te wypłacone wcześniej za niepodatkowe należności publicznoprawne).

Ustawa o finansach publicznych i ustawa wprowadzająca ustawę o finansach publicznych nie zawierała w tym zakresie przepisów intertemporalnych. Jedynie art. 115 ustawy dnia 27 sierpnia 2009 r. przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. nr 157 poz. 1241) nakazał stosować w zakresie niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 u.f.p. przepisy dotychczasowe do spraw dotyczących wszczętych i niezakończonych. Ustawodawca przyjął zatem zasadę bezpośredniego działania nowego prawa również do stosunków prawnych powstałych przed 1 stycznia 2010 r., o ile na dzień wejścia w życie miały one charakter stosunków prawnych o otwartym charakterze.

Tym samym w ocenie sądu przepisy u.f.p. znajdą zastosowanie do niepodatkowych należności publicznoprawnych od 1 stycznia 2010 r. Innymi słowy sprawy dotyczące niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, wszczęte po dniu 1 stycznia 2010 r., winny być załatwione w trybie określonym w ustawie z 27 sierpnia 2009 r. także wówczas, gdy odnoszą się do należności uiszczonych albo należnych przed tą datą.

W konsekwencji w sprawie zastosowanie znajduje również art. 67 ust. 1 u.f.p. zgodnie z którym: do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm., dalej jako: "O.p").

Tym samym, w zakresie ustalenia terminu przedawnienia przedmiotowych należności, należy odpowiednio zastosować znajdujący się w dziale III Ordynacji podatkowej art. 70 § 1, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przy tym nie ulega wątpliwości, że z przepisu art. 70 § 1 O.p. wynika, że zobowiązanie przedawnia się, jeżeli termin przewidziany w tym przepisie upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października, sygn. akt FPS 8/03, ONSA 2004/1/7).

W niniejszej sprawie uznać należało, iż odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 O.p. polega na przyjęciu, że początkiem biegu 5-letniego okresu przedawnienia jest koniec roku kalendarzowego, w którym strona nabyła prawo do refundacji składki za konkretny miesiąc.

Przypomnieć trzeba, że zasadniczy spór w sprawie dotyczy refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za październik, listopad i grudzień 2008 r.

Znaczny upływ czasu pomiędzy terminem w zakresie refundacji składki, a chwilą wydania decyzji nakazującej zwrot wypłaconego dofinansowania wymaga zawsze rozważenia przez organ wydający ww. decyzję, czy termin przedawnienia dochodzenia roszczenia w zakresie refundacji składki nie wygasł na skutek przedawnienia. Prezes PFRON powinien zawsze wyjaśnić z urzędu tę okoliczność, niezależnie od treści podnoszonych przez stronę zarzutów. Przedawnienie jest bowiem okolicznością obiektywną, zachodzącą na skutek upływu czasu, niezależną od woli stron i powodującą bezprzedmiotowość wydania decyzji nakazującej zwrot wypłaconego dofinansowania.

W niniejszej sprawie uznać należało, iż odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 O.p. polega na przyjęciu, że początkiem biegu 5-letniego okresu przedawnienia jest koniec roku kalendarzowego, w którym strona nabyła prawo do refundacji składki za konkretny miesiąc. Przypomnieć trzeba, że badana sprawa dotyczy refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za miesiące październik, listopad i grudzień 2008 r. Termin przedawnienia dochodzenia roszczenia w zakresie refundacji składki za ostatni z wymienionych w zaskarżonej decyzji miesięcy - grudzień 2008 r. – upłynął 31 grudnia 2014 r. (pięć lat od końca roku kalendarzowego w którym strona nabyła prawo o refundacji składki).

W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie, w dniu podjęcia przez organ pierwszej czynności zmierzającej do zwrotu środków, tj. w dniu wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków, co miało miejsce 9 października 2018 r., niewątpliwie upłynął, wskazany w art. 70 § 1 O.p., 5-letni okres przedawnienia dochodzenia roszczeń. Jako przedawnione uznać zatem należało zarówno należności z tytułu refundacji składek za miesiąc grudzień 2008 r., jak i za wszystkie wcześniejsze miesiące, wskazane w decyzji organu.

Należy wskazać, że w aktach sprawy brak jest dowodu wskazującego na zaistnienie okoliczności skutkujących zawieszeniem lub przerwaniem biegu przedawnienia. Na takie okoliczności organ nie powołuje się, zaś z akt sprawy wynika, że pierwszą informację o istniejących zaległościach w opłacaniu należności wobec ZUS organ uzyskał w lipcu 2018 r. Wobec powyższego należy uznać, że z okoliczności sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że nie zaszła żadna z okoliczności powodujących zawieszenie biegu przedawnienia wymienionych w art. 70 § 3-8 O.p. Organ wszczął więc i prowadził postępowanie w stosunku do należności już przedawnionych, a więc postępowanie to nie powinno być w ogóle wszczęte, zaś wszczęte winno być umorzone jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Sąd podziela stanowisko Skarżącej, iż przepisy rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej określają, że pomoc uznana w decyzji Komisji Europejskiej za niezgodną z prawem podlega zwrotowi, wraz z odsetkami od dnia jej udzielenia, a uprawnienia Komisji w zakresie windykacji pomocy podlegają 10-letniemu okresowi przedawnienia. Innymi słowy, Komisja może dochodzić zwrotu niezgodnie z prawem przyznanej pomocy w terminie 10 lat od jej udzielenia. Przepisy te dotyczą jednak tylko zwrotu pomocy nakazanego przez Komisję Europejską.

W stosunku do postępowań dotyczących zwrotu pomocy, prowadzonych przed organami krajowymi, obowiązują przepisy prawa polskiego, tj. okres przedawnienia w omawianym przypadku należy liczyć zgodnie z art. 70 O.p. Natomiast dziesięcioletni okres przedawnienia odnosi się wyłącznie do okresu, w jakim Komisja może nakazać zwrot pomocy udzielonej niezgodnie z prawem, stosownie do procedury określonej w rozporządzeniu Rady (UE) 2015/1589.

Z ustalenia dziesięcioletniego okresu przedawnienia wynika obowiązek przechowywania przez państwa członkowskie (podmioty udzielające pomocy) dokumentów związanych z udzieleniem pomocy przez okres 10 lat, na wypadek kontroli Komisji.

Wbrew również twierdzeniem organu odwoławczego w wyroku Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie T-366/00 również nie przemawia za tym aby ww. przepisy rozporządzenia Rady WE nr 659/1999 mogły być stosowane przez organ krajowy.

W tym wyroku wyraźnie wskazano, iż "ze względu na to, że procedura ustanowiona w art. 88 ust. 2 WE toczy się przede wszystkim pomiędzy Komisją a zainteresowanym Państwem Członkowskim, ten sam 10-letni okres przedawnienia, dotyczący odzyskania bezprawnie przyznanej pomocy, ma zastosowanie w taki sam sposób zarówno do Państwa Członkowskiego, beneficjenta pomocy, jak i do osób trzecich. Ponieważ Komisja nie jest zobowiązana ostrzegać potencjalnie zainteresowane osoby, w tym beneficjenta pomocy, o środkach, które stosuje w odniesieniu do pomocy przyznanej bezprawnie przed wszczęciem postępowania administracyjnego, sam fakt, że beneficjent nie wiedział o istnieniu wniosków o udzielenie informacji skierowanych przez Komisję do władz krajowych, nie powinien prowadzić do pozbawienia ich skutków prawnych w stosunku do beneficjenta, w szczególności w zakresie przerwania biegu terminu przedawnienia" (por. pkt 58-60).

Zacytowany zatem przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji fragment uzasadnienia wyroku Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 10 kwietnia 2003 r. jest wyrwany z kontekstu sprawy rozpatrywanej przez sąd unijny i nie świadczy w żaden sposób o tym, iż art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. możliwy jest do zastosowania w postępowaniach w przedmiocie zwrotu środków PFRON, przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

W orzecznictwie za ugruntowany należy uznać pogląd, że 10-letni termin przedawnienia w zakresie windykacji pomocy przez Komisję Europejską wskazany w art. 15 Rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że stanowisko to jest zbieżne z poglądem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyrażonym w wyroku z dnia 5 marca 2019 r., w sprawie C-349/17 Eesti Pagar AS. (zob. wyrok NSA z dnia 28 maja 2020 r., I GSK 1496/19 oraz wyroki tutejszego sądu zaprezentowanym w sprawach o sygn. akt: V SA/Wa 1540/18, wyrok z dnia 26 marca 2019 r. oraz V SA/Wa 376/19, wyrok z dnia 10 lipca 2019 r.).

TSUE w wyroku z dnia 5 marca 2019 r. w sprawie C-349/17 Eesti Pagar jednoznacznie wyjaśnił, że wskazany w art. 15 ust. 1 rozporządzenia 659/1999 (obecnie art. 17 ust. 1 rozporządzenia 2015/1589) nie dotyczy organów Państw Członkowskich, a jedynie jest to termin do dochodzenia należności przez Komisję Europejską.

W tym miejscu należy wskazać, że mechanizmem, który daje możliwość zapewnienia jednolitej wykładni, a w konsekwencji jednolitego stosowania prawa Unii Europejskiej, jest procedura prejudycjalna, w obecnym stanie prawnym przewidziana art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90 poz. 864/2 ze zm. – dalej: TFUE; wcześniej art. 234 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z dnia 25 marca 1957 r., w skrócie TWE; wersja skonsolidowana, Dz. Urz. UE C 321 E z 29 grudnia 2006 r., s. 37).

Zgodnie z powołanym przepisem "Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym: a) o wykładni Traktatów; b) o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. W przypadku gdy pytanie z tym związane jest podniesione przed sądem jednego z Państw Członkowskich, sąd ten może, jeśli uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, zwrócić się do Trybunału z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania. W przypadku gdy takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, sąd ten jest zobowiązany wnieść sprawę do Trybunału /.../."

Wprawdzie przepis ten, ani żaden inny, nie przyznaje wydanym orzeczeniom prejudycjalnym mocy wiążącej erga omnes i nie nadaje im charakteru precedensów, Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 27 marca 1963 r. w sprawie Da Costa en Schaake NV, Jacob Meijer NV, Hoechst-Holland NV przeciwko Administration fiscale néerlandaise – sprawy połączone 28 do 30-62 – przyjął jednak, że sąd krajowy nie musi występować z pytaniem, jeśli dane zagadnienie prawa wspólnotowego zostało już wyjaśnione we wcześniejszym orzecznictwie (tzw. doktryna acte éclaire). Stąd wywodzi się, że sądy krajowe mają obowiązek orzekać na podstawie wcześniejszych orzeczeń wstępnych. W praktyce, jak i wypracowanej na jej tle doktrynie uznaje się zatem, iż orzeczenia zawierające wykładnię prawa unijnego są uważane za wiążące także poza sprawą, w której zostały wydane. Powyższe wyprowadza się również z faktu, że Trybunał sam powołuje się na wcześniejsze swe orzeczenia, dosłownie cytując je, wydaje postanowienia o odmowie wydania orzeczenia prejudycjalnego, jeśli wcześniej wypowiedział się w danej kwestii lub wydał orzeczenie w analogicznej sprawie. Trybunał twierdzi nadto, że oczywiste naruszenie orzecznictwa ETS (obecnie TSUE) przez sąd krajowy może być potraktowane jako poważne naruszenie prawa wspólnotowego (v. wyrok TS z 30 września 2003 r.; C - 224/01 Köbler V. Austria).

Orzeczenia wstępne TSUE, w których interpretowane są przepisy prawa wspólnotowego, są przy tym, co do zasady, skuteczne ex tunc. W konsekwencji przepis prawa wspólnotowego, którego wykładnia była przedmiotem odpowiedzi TSUE na pytanie sądu krajowego, winien być interpretowany zgodnie z orzeczeniem Trybunału, począwszy od daty wejścia w życie tego przepisu, a nie od daty wydania wyroku przez TSUE. Skutkiem przyjęcia takiej zasady jest to, że orzeczenie wstępne TSUE znajduje zastosowanie do stosunków prawnych lub zdarzeń prawnych, które powstały lub wystąpiły przed datą orzeczenia wstępnego.

Nie ulega wątpliwości, że w powoływanym wyżej wyroku z 5 marca 2019 r. w sprawie C-349/17 Eesti Pagar TSUE jednoznacznie wyjaśnił, że rozporządzenia 651/1999 nie stosuje się do przedawnienia roszczeń dochodzonych przez organy Państw Członkowskich z własnej inicjatywy. Rozporządzenie to bowiem m.in. w art. 15 odnosi termin przedawnienia do działań windykacyjnych podejmowanych przez Komisję Europejską. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że TSUE nie wypowiadał się w tym orzeczeniu w zakresie pomocy publicznej udzielanej przez państwa członkowskie m.in. w zakresie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych (czy też refundacji składek). Wypowiadał się natomiast w odniesieniu do efektu zachęty w zakresie objętym pomocą publiczną udzielaną m.in. mocą rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz.U. 2008, L 214, s. 3). Pomoc w zakresie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych też jest pomocą udzielaną m.in. na podstawie art. 41 tego rozporządzenia (obecnie rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.U.UE L z dnia 26 czerwca 2014 r., nr 187, s. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie 651/2014).

TSUE w powołanym wyroku miał za zadanie odpowiedzieć (patrz pkt 107 wyroku), czy prawo Unii należy interpretować w ten sposób, że gdy organ krajowy przyznał pomoc w ramach funduszu strukturalnego, stosując nieprawidłowo rozporządzenie nr 800/2008, terminem przedawnienia mającym zastosowanie do odzyskania bezprawnie przyznanej pomocy jest termin dziesięciu lat, o którym mowa w art. 15 rozporządzenia nr 659/1999, termin czterech lat przewidziany w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 (rozporządzenie Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych wspólnot europejskich (Dz.Urz. UE L z 23 grudnia 1995 r. nr 312 s. 1, dalej: rozporządzenie nr 2988/95), czy może termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe.

W pkt 109 wyroku wprost Trybunał podał, że wbrew twierdzeniom rządów estońskiego i greckiego oraz Komisji do odzyskania środków nie można stosować ani bezpośrednio, ani pośrednio, ani poprzez analogię dziesięcioletniego terminu wskazanego w art. 15 rozporządzenia nr 659/1999 (obecnie art. 17 rozporządzenia 2015/1589).

Dalej TSUE wyjaśnił (pkt 114), że sama okoliczność, iż przepisy krajowe w dziedzinie przedawnienia mają co do zasady zastosowanie w odniesieniu do odzyskania z własnej inicjatywy organów krajowych bezprawnie przyznanej pomocy, pozostaje bez uszczerbku dla możliwości późniejszego odzyskania tej pomocy, w wykonaniu decyzji wydanej w tym zakresie przez Komisję, która w przypadku gdy posiada informacje dotyczące domniemanej niezgodności rzeczonej pomocy z prawem, niezależnie od źródła tych informacji, po upływie krajowych terminów przedawnienia zachowuje prawo do zbadania tej pomocy przez okres dziesięciu lat, o którym mowa w art. 15 rozporządzenia nr 659/1999. Ostatecznie w pkt 128 wyroku wyjaśnił, że prawo Unii trzeba interpretować w ten sposób, iż gdy organ krajowy przyznał pomoc w ramach funduszu strukturalnego, stosując nieprawidłowo rozporządzenie nr 800/2008, terminem przedawnienia mającym zastosowanie do odzyskania bezprawnie przyznanej pomocy jest - jeśli przesłanki stosowania rozporządzenia nr 2988/95 są spełnione - termin czterech lat, zgodnie z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, lub - w razie ich niespełnienia - termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe.

Skoro w sprawie, ze względu na fakt, iż środki Funduszu nie są środkami europejskimi tylko krajowymi, to nie jest możliwe zastosowanie art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95. Tym samym w sprawie winny zostać zastosowane przepisy krajowe.

Podobne stanowisko zajęły składy orzekające w orzeczeniach m.in.: z dnia 30 sierpnia 2019 r. w sprawach o sygn. akt V SA/Wa 349/19 oraz V SA/Wa 508/19; z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1286/19, z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 298/20; z dnia 30 stycznia 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 39/20.

Ponadto, nawet gdyby przyjąć pogląd prezentowany przez Prezesa PFRON w innych sprawach przez tutejszym sądem, iż zgodnie z art. 66 ustawy o rehabilitacji w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się Kodeks cywilny, to przepis art. 118 Kodeksu cywilnego, regulujący terminy przedawnienia roszczeń cywilnoprawnych, nie może być wprost stosowany do zobowiązań publicznoprawnych, jakim jest zwrot środków Funduszu.

Na marginesie zauważyć jedynie wypada, że z uwagi na skutecznie podniesiony zarzut przedawnienia dochodzonych przez organ roszczeń, bezprzedmiotowa okazała się ocena pozostałych zarzutów skargi.

Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i § 3 w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym i drugim sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił mocą art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 209 p.p.s.a.