Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 729/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: § 10 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 152
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19.
article: art. 9, art.10 § 1, art. 7, art. 75 § 1, art. 76 § 3, art. 78, art. 79a § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 06 października 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] grudnia 2020 r. do [...] grudnia 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...]


UZASADNIENIE

A. K. [...] kwietnia 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS (z up. Prezesa ZUS) z [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję ZUS [...] w P. z [...] lutego 2021 r. nr [...] odmawiającą skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od [...] grudnia 2020 r. do [...] grudnia 2020 r.

Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

A. K. [...] lutego 2021 r. zwróciła się do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników prowadzących [...] listopada 2020 r. działalność w branżach określonych w rozporządzeniu podając, że na [...].09.2020 r. prowadziła jako przeważającą działalność wg PKD o kodzie [...]

Decyzją z [...] lutego 2021 r. ZUS [...] w P. na podstawie art. 31zq ust. 7 w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm. - dalej: ustawa COVID-19), § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 152, dalej: rozporządzenie) oraz w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 266 ze zm. - dalej: usus) odmówił wnioskodawczyni prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od [...] grudnia 2020 r. do [...] grudnia 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji ZUS powołał przepisy § 10 ust. 1 i § 11 pkt 2 rozporządzenia i stwierdził, że ze złożonego [...] lutego 2020 r. wniosku wynika, że A. K. zwróciła się o zwolnienie z opłacania należnych składek za grudzień 2020 r. jako płatnik prowadzący na dzień [...] listopada 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 jako rodzaj przeważającej działalności – przygotowywanie i podawanie napojów (PKD [...]). W wyniku analizy danych zawartych w bazie REGON Głównego Urzędu Statystycznego oraz danych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej ZUS ustalił, że na dzień [...] listopada 2020 r. wnioskodawczyni prowadziła jako rodzaj przeważającej działalności sprzedaż detaliczną żywności, napojów i wyrobów tytoniowych prowadzoną na straganach i targowiskach, oznaczoną kodem PKD [...] Dlatego stronie nie przysługuje prawo do przedmiotowego zwolnienia.

Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy (pismem z [...] marca 2021 r. zatyt. "odwołanie") A. K. kwestionując zaskarżoną decyzję podała, że od [...] października 2020 r. nie może pracować, gdyż wprowadzone tego dnia obostrzenia całkowicie uniemożliwiły jej pracę – [...] na Targowisku Miejskim w K.. Podała, że ma całkowity zakaz sprzedaży na miejscu, a zezwolenie na sprzedaż alkoholu zakazuje jej sprzedaży na wynos. Wyjaśniła, że pierwszy numer na zezwolenie to [...] od 1995 r., a drugim jest [...]. Dodała, że zmieniła numery w styczniu 2021 r., ale okazało się to bezskuteczne. Kończąc strona podniosła, iż aktualnie nie może zarabiać, a musi płacić za wszystko tak jakby normalnie pracowała, choć nie ma z czego.

ZUS [...] w P. wydając decyzję z [...] marca 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję z [...] lutego 2021 r. powołał przepis art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia i powtórzył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

A. K. w skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skardze na powyższą decyzję ZUS [...] w P. z [...] marca 2021 r. podniosła, iż od [...].08.1995 r. sprzedaje piwno na Targowisku Miejskim w K. przy ul. [...]. Potwierdza powyższe: zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych z [...].11.2019 r. (ostatnie i aktualne), PIT-B za rok [...], zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, zaświadczenie o wpisie REGON, protokoły kontroli SANEPID-u, faktury zakupu z [...] 2020 r. i kopie z PKiR za te miesiące (w załączeniu). Skarżąca wyjaśniła, że jej praca polega na przygotowywaniu i podawaniu napojów, przede wszystkim piwa kuflowego. Od 15 marca do [...] czerwca 2020 r. oraz od [...] października 2020 r. do chwili obecnej, ze względu na wprowadzenie ograniczeń z powodu COVID-19, ma całkowity zakaz handlu w jej branży. Aktualnie nie uzyskuje żadnych dochodów z prowadzonej działalności ze względu na treść posiadanego zezwolenia na sprzedaż alkoholu (nakaz spożywania piwa w wyznaczonym miejscu – ogródek, pod groźbą cofnięcia zezwolenia). W związku z tym zdaniem skarżącej stan faktyczny i charakter prowadzonej przez nią działalności uzasadniają uznanie PKD [...] jako kodu przeważającej działalności i prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za grudzień 2020 r.

W odpowiedzi pełnomocnik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z [...] maja 2021 r. skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a pełnomocnik organu w piśmie z [...] maja 2021 r. wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy w tym trybie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: Ppsa) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 Ppsa sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę w tak zakreślonej kognicji uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lutego 2021 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę decyzji wydanych w niniejszej sprawie stanowił przepis § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 152). Wskazane rozporządzenie wydane zostało na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w 31zy ust. 1 ustawy COVID-19, które w wersji aktualnej na dzień złożenia przez A. K. wniosku (9.02.2021 r.) stanowiło, że Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określić inne okresy zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19. Realizując tak zakreślone upoważnienie ustawowe Rada Ministrów wydała wspomniane rozporządzenie z dnia 19 stycznia 2021 r. Zgodnie z § 10 ust.1 tego aktu zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] stycznia 2021 r. albo za okres od dnia [...] grudnia 2020 r. do dnia [...] stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 1) [...], [...], [...], [...], [...], 2) [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem [...] listopada 2020 r. Stosownie do § 10 ust. 2 rozporządzenia oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] listopada 2020 r.

Sporna w sprawie jest kwestia spełnienia przez skarżącą przesłanek do uzyskania zwolnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenia za grudzień 2020 r., a dokładnie przesłanki prowadzenia [...] listopada 2020 r. "przeważającej działalności" gospodarczej w zakresie uprawniającym do uzyskania tego zwolnienia. ZUS uzasadniając rozstrzygnięcie o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek powołał się na zapisy rejestru REGON, z których wynikało, że na dzień [...] listopada 2020 r. rodzajem przeważającej działalności prowadzonej przez wnioskodawczynię była działalność oznaczona kodem PKD [...] – tj. sprzedaż detaliczna żywności, napojów i wyrobów tytoniowych prowadzona na straganach i targowiskach. Tego rodzaju rodzaj przeważającej działalności - w ocenie organu - nie kwalifikuje płatnika do zwolnienia z opłacania należnych składek za grudzień 2020 r. Z kolei A. K. we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należnych składek podała kod przeważającej działalności [...] obejmujący przygotowywanie i podawanie napojów. W ocenie skarżącej kod ten jest zgodny ze stanem faktycznym na [...] listopada 2020 r., czego dowodem są przedłożone w toku postępowania dowody w postaci dokumentów załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, których organ nie ocenił, kierując się tylko informacją rejestrową. Skarżąca podkreśliła, że od [...] października 2020 r. nie może pracować tj. sprzedawać piwa kuflowego na Targowisku Miejskim w K., gdyż zezwolenie na sprzedaż alkoholu zakazuje sprzedaży na wynos.

Mając na uwadze tak zarysowany spór stwierdzić należy, że istotą problemu prawnego sprawy jest interpretacja § 10 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] listopada 2020 r.

Rozstrzygając tak zakreślony spór, wyjaśnić należy, że z brzmienia § 10 ust. 1 rozporządzenia wynika, iż ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Przesłanki materialnoprawne udzielenia wsparcia w postaci zwolnienia z opłacania składek zostały unormowane w § 10 ust. 1 rozporządzenia. Wśród przesłanek tych nie uregulowano obowiązku legitymowania się przez wnioskodawcę odpowiednim wpisem w rejestrze REGON. Natomiast w § 10 ust. 2 rozporządzenia ustawodawca zdecydował się o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie").

Polska Klasyfikacja Działalności została unormowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007r. Nr 251 poz. 1885 ze zm.; dalej: rozporządzenie PKD). Rozporządzenie PKD wydane zostało na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443 ze zm., dalej: usp). W załączniku do tej ustawy zatyt. "Zasady PKD Zasady Budowy Klasyfikacji (pkt 7) wskazuje się, że "przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana". Z kolei w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 usp wskazano, że wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2296) zadaniem CEIDG jest:

1) ewidencjonowanie przedsiębiorców będących osobami fizycznymi;

2) udostępnianie informacji o przedsiębiorcach i innych podmiotach w zakresie wskazanym w ustawie;

3) udostępnianie informacji o zakresie i terminie zmian we wpisach do CEIDG oraz w informacjach i danych udostępnianych w CEIDG, a także o wprowadzającym te zmiany podmiocie;

4) umożliwienie wglądu do danych bezpłatnie udostępnianych przez Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego;

5) udostępnianie informacji o ustanowionym pełnomocniku lub prokurencie, w tym o zakresie udzielonego pełnomocnictwa lub o rodzaju i sposobie wykonywania prokury.

W ocenie Sądu zarówno wpis do REGON, jak i do CEIDG należy traktować jako pewnego rodzaju domniemanie, które można obalić stosownymi dowodami wskazującymi na to jaka faktyczna działalność jest prowadzona. Zauważyć należy, iż zwolnienie przewidziane w § 10 ust. 1 rozporządzenia wraz innymi zwolnieniami przewidzianymi w ustawie [...] i w innych przepisach wykonawczych zalicza się do pakietu aktów prawnych nazywanych powszechnie "Tarczą Antykryzysową". Regulacje wchodzące w skład tego pakietu opierają się pięciu filarach: ochronie miejsc pracy i bezpieczeństwu pracowników, finansowaniu przedsiębiorców, ochronie zdrowia, wzmocnieniu systemu finansowego, inwestycjach publicznych. Tarcza Antykryzysowa ma na celu ustabilizowanie polskiej gospodarki, a także stworzenie jej impulsu inwestycyjnego, a przepisy pomocowe mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Pakiet ten pozostaje w istotnym związku z wprowadzonymi przez władze publiczne daleko idącymi ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej i możliwości zarobkowania. Samo rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 przewidziało różnego rodzaje wsparcia, począwszy od świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, przez ponowne świadczenia postojowe, dotacje na pokrycie kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, aż wreszcie zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych. Wskazane instrumenty wsparcia państwa mają na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.

W kontekście celów i całego systemu wsparcia w okresie epidemii COVID-19 należy uznać, że narzędzie, jakim jest klasyfikacja statystyczna PKD, może być wykorzystywane w systemie organizowania pomocy dla przedsiębiorców poszkodowanych pandemią, ale nie może być samoistną przesłanką jej przyznawania. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela prezentowane na tym tle w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, zgodnie z którym odwołanie do klasyfikacji PKD w treści art. § 10 ust. 2 rozporządzenia (jak i uprzednio w treści art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 – w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r.) ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że widniejący w systemach ewidencyjnych lub statystycznych kod PKD "przeważającej działalności" przedsiębiorcy odpowiada stanowi rzeczywistemu (spośród wielu orzeczeń: wyroki WSA w Olsztynie z 29 czerwca 2021 r., sygn. I SA/Ol 301/12 i z 18 sierpnia 2021 r., sygn. I SA/Ol 437/21; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 4 sierpnia 2021 r., sygn. II SA/Ol 529/21, wyrok WSA we Wrocławiu z 4 lutego 2021 r., sygn. III SA/Wr 614/20; wyrok WSA w Rzeszowie z 20 maja 2021 r., sygn. I SA/Rz 279/21; wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 czerwca 2021 r., sygn. I SA/Bd 221/21, wyrok WSA w Łodzi z 2 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 347/21; wyrok WSA w Krakowie z 9 czerwca 2021 r., sygn. I SA/Kr 524/21; czy wyrok WSA w Szczecinie z 10 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 290/21, wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stroni internetowej: [...]). Domniemanie to można obalić stosownymi dowodami wskazującymi na to, jaka faktyczna działalność jest prowadzona. Należy mieć przy tym na względzie cel omawianego rozporządzenia, którym jest wsparcie uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19. Wsparcie to powinno zatem zostać udzielone tym przedsiębiorcom, którzy faktycznie na dzień 30 listopada 2020 r. prowadzili jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem wymienionym w § 10 ust. 1 rozporządzenia. Sama zatem treść rejestru REGON, ani CEIDG nie może przesądzać o tym, że przeważającą działalnością skarżącej była sprzedaż detaliczna żywności, napojów i wyrobów tytoniowych prowadzona na straganach i targowiskach. W sytuacji bowiem, gdyby inne dowody wskazywały na to, że na dzień [...] listopada 2020 r. przeważającą działalnością skarżącej była działalność w postaci przygotowywania i podawania napojów (kod PKD [...]) to zdaniem Sądu brak jest podstaw, aby odmówić zwolnienia z obowiązku opłacania składek za grudzień 2020 r.

Co równie istotne do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 Kpa oraz art. 123 usus, zastosowanie mają przepisy Kpa. W ocenie Sądu powołany § 10 ust. 2 rozporządzenia zawiera rozwiązanie proceduralne, mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym, wynikającym z Kodeksu postępowania administracyjnego. Wymieniony w tym przepisie środek dowodowy nie ma charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i odwołanie się do przepisów Kpa oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w § 10 ust. 2 rozporządzenia mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa i są dla organu wiążące, lecz przepisy rozporządzenia nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu przepisu art. 76 § 3 Kpa, zgodnie z którym dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 1 rozporządzenia, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w § 10 ust. 2 rozporządzenia, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON i podważyć w sposób niebudzący wątpliwości aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON. Katalog dowodów jest otwarty (art. 75 Kpa) i w celu wykazania rzeczywiście prowadzonej działalności gospodarczej oraz prawidłowości podanego kodu PKD w okresie, o którym mowa w § 10 ust. 2 rozporządzenia, strona może przedstawić organowi wszelkie dodatkowe dowody, z których wynikałoby, że prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek.

Ponadto ocena rodzaju i rozmiaru rzeczywiście wykonywanej działalności gospodarczej należy do sfery ustaleń faktycznych. Istotne jest precyzyjne ustalenie, jaką faktycznie przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) wnioskodawczyni na dzień [...] listopada 2020 r. prowadziła, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował, czy to w rejestrze REGON, czy też w ewidencji CEIDG. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej statuowaną w art. 7 Kpa należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez prawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, inicjującej postępowanie administracyjne. Jednakże ZUS przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie powinien był pomijać dyspozycji art. 79a § 1 Kpa. Powinien był przed wydaniem decyzji powiadomić stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 Kpa). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i 78 § 1 Kpa.

Tymczasem ZUS nieprawidłowo przyjął, że skoro w rejestrze REGON skarżącej znajduje się kod przeważającej działalności, który nie znajduje się w katalogu uprawnionych do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek określonym w § 10 ust. 1 rozporządzenia, to skarżącej należy odmówić wnioskowanego zwolnienia. Organ nie uwzględnił, że przesłanką materialnoprawną wsparcia, określoną w powyższym przepisie, jest rodzaj faktycznie prowadzonej przez przedsiębiorcę "przeważającej" działalności gospodarczej, a klasyfikacja PKD jest tylko preferowanym, ale nie wyłącznym środkiem dowodowym do jej ustalenia. W konsekwencji organ nie dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych sprawy, tj. ustalenia faktycznie prowadzonej przez skarżącą przeważającej działalności gospodarczej na [...] listopada 2020 r. Pomimo wskazanego przez A. K. we wniosku z [...] lutego 2021 r. kodu przeważającej działalności [...] kwalifikującego do udzielenia przedmiotowego zwolnienia ZUS - opierając się wyłącznie na informacji GUS z rejestru REGON – nie umożliwił stronie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji odmownej, a następnie nie rozważył argumentacji strony zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca wskazywała zaś, że w omawianym okresie jej przeważającą działalnością była sprzedaż piwa kuflowego na Targowisku Miejskim w K. (prowadzenie pijalni piwa), co wynika z uzyskanego zezwolenia na sprzedaż alkoholu i innych dokumentów. Tym samym strona dowodziła, że faktyczna przeważająca działalność to przygotowywanie i sprzedaż napojów o kodzie PKD [...] objęta zwolnieniem, o którym mowa w § 10 ust. 1 rozporządzenia. ZUS nie dokonał żadnej oceny dokumentów załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pod kątem spełnienia przez stronę warunków uzyskania wnioskowanego wsparcia.

Co więcej z akt sprawy wynika, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji ZUS nie umożliwił stronie – w trybie art. 10 § 1 Kpa wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Z kolei wydając zaskarżoną decyzję organ – dopuszczając się naruszenia art. 107 § 3 Kpa - bez żadnego uzasadnienia pominął dowody przedstawione przez stronę, które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcia sprawy. Strona zmierzała bowiem do obalenia domniemania dowodu w postaci danych z rejestru REGON, w oparciu o który wydana została decyzja. W motywach rozstrzygnięcia ZUS, nie dokonując żadnej oceny przedstawionych przez stronę dowodów pod kątem spełnienia przez nią warunków do uzyskania wnioskowanego zwolnienia, oparł się wyłącznie na danych wynikających z rejestru REGON. Powyższe skutkowało naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisów tych wynikał obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Obowiązek ten winien zostać zrealizowany poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W prowadzonym postępowaniu organ winien dopuścić jako dowody w sprawie wszystko, co może się przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, oraz uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu miała być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. ZUS powyższym zasadom prowadzenia postępowania uchybił, co mogło doprowadzić do wadliwego ustalenia stanu faktycznego, a w rezultacie wydania negatywnej dla strony decyzji. Przedwcześnie przyjęto, że skarżąca podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o zwolnienie bez odniesienia się do przedstawionych przez nią argumentów i dowodów.

Reasumując Sąd stwierdza, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, tj. rodzaju faktycznie wykonywanej przez skarżącą działalności będącej działalnością przeważającą na dzień [...] listopada 2020 r., opierając rozstrzygnięcie wyłącznie na formalnym wpisie przeważającej działalności do rejestru REGON. W tym zakresie całkowicie zignorował argumentację i dowody przedłożone przez skarżącą wskazujące na prowadzenie przez nią deklarowanej we wniosku przeważającej działalności gospodarczej o kodzie [...] Tym samym strona pozbawiona została możliwości wykazania, że spełnia kryterium prowadzenia przeważającej działalności według kodu PKD uprawniającego do zwolnienia ze składek. Wydane w sprawie decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ocenić należało zatem ocenić jako naruszające przepisy postępowania (art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79a § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem, w wyniku rzetelnie przeprowadzonego postępowania dowodowego, po umożliwieniu stronie wypowiedzenia się i przedstawienia dowodów, organ stwierdził, że w stanie na dzień [...] listopada 2020 r. jej przeważającą działalnością była działalność określona kodem PKD [...] w świetle § 10 ust. 1 rozporządzenia zobowiązany byłby do udzielenia stronie przedmiotowego zwolnienia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. art. 135 Ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.

Rozpoznając sprawę ponownie organ – kierując się normą określoną w art. 153 Ppsa – uwzględni ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w niniejszym wyroku. W rezultacie organ zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, jakiego rodzaju przeważająca działalność gospodarcza skarżąca faktycznie prowadziła na dzień [...] listopada 2020 r.