Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3678/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 lutego 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie : WSA Aldona Gąsecka-Duda ( spr.) A WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2006 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 24 października 2001 r. Nr [...] w przedm. pozbawienia uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie skargę oddala


UZASADNIENIE

Zawiadomieniem z dnia 20.12.2000r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 61 §4 k.p.a. poinformował M. P. o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego w celu wydania decyzji w sprawie uprawnień wyżej wymienionej do świadczeń określonych w ustawie z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm. ), a także realizując postanowienia zawarte w art. 21 i art. 25 tej ustawy, jak również kierując się treścią § 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22.09.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień, wezwał ją między innymi o nadesłanie w terminie 14 dni wszelkich wiarogodnych wyjaśnień , dokumentów i innych dowodów mogących przyczynić się do ustalenia charakteru pracy lub służby, mających wpływ na uzyskanie uprawnień. W zawiadomieniu zawarto nadto informację o możliwości zapoznania się strony z całością akt weryfikacyjnych, na podstawie których po upływie wyżej wskazanego terminu zostanie wydana stosowna decyzja w siedzibie Urzędu, jak również zamieszczono odpis z tekstu ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w zakresie treści art. 21, art. 25, art. 27.

Odpowiadając na powyższe wezwanie w piśmie z daty [...] .01.2001r. M. P. podała, iż jest żoną S. P., który walczył z okupantem z narażeniem własnego życia, był członkiem Związku Bojowników o Wolności Demokrację w [...] , gdzie w latach 1972 lub 1973 przedstawił wszystkie dokumenty dotyczące jego działalności kombatanckiej. Wyżej wymieniona po śmierci męża złożyła w Związku Bojowników o Wolności Demokrację w [...] zaświadczenie o działalności okupacyjnej i pracy zawodowej po wyzwoleniu, na podstawie czego wydano jej legitymację członka tej organizacji Nr [...] ., zaś przynależność tę sprawdzono i zweryfikowano w 1992r. M. P. wskazywała nadto, iż wraz z mężem byli małżeństwem bezdzietnym, że nie posiada majątku, wskazywała na swoją trudną sytuację finansową, podeszły wiek i zły stan zdrowia. Do pisma wyżej wymieniona dołączyła kserokopie kart legitymacji członka podopiecznego Związku Bojowników o Wolności Demokrację Nr [...] , wydanej przez Zarząd Wojewódzki w [...][...] .10.1989r. oraz dowodu osobistego, a także oryginał i kserokopię ostatniego odcinka renty z grudnia 2000r.

Decyzją z dnia [...] .03.2001r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. Nr 142, poz.950 z 1997r. z późn. zmianami ) orzeczono o pozbawieniu M. P. uprawnień przysługujących wdowie emerytce i rencistce pozostałej po kombatancie i innej osobie uprawnionej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że upragnienia przysługujące wdowie po zmarłym kombatancie S. P. uzyskała ona na mocy decyzji Z W ZBoWiD w [...] . Mąż M. P. posiadał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" od [...]. 02.1947 do [...].12.1947r. na podstawie zaświadczenia z Komendy Wojewódzkiej MO w Krakowie dnia [...].12.1978r., które stwierdza, był członkiem ORMO w okresie od [...].02.1946 do [...].12.1947r. Do sytuacji tej ma zastosowanie art. 25 ust.2 pkt.2 ustawy z dnia 24.01.1991 r o kombatantach który stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 w charakterze ..uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. ł ust.2, w art.2 oraz w art.4. Zgodnie z art. l ust.2 pkt 6 tej ustawy "za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu". Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej nie była służbą zmilitaryzowaną. Została powołana przez Ministra Bezpieczeństwa Publicznego na podstawie uchwały Rady Ministrów z dnia 21.02.1946r. Jej utworzenie uzasadniano koniecznością wzmożenia walki z bandytyzmem ,rabunkami i innego rodzaju przestępstwami oraz wzmocnienia ochrony porządku publicznego. W świetle przytoczonych przepisów jakiekolwiek zadania wykonywane w ORMO nie mogą być uznane jako działalność kombatancka. Uprawnienia przysługujące wdowie pozostałej po kombatancie mają charakter pochodny w stosunku do uprawnień współmałżonka, stąd wyżej wymienionej w zaistniałej sytuacji uprawnienia te nie przysługują.

Składając w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy J. P. wskazywała, iż decyzja z dnia [...] .03.2001r. Nr [...] jest niesprawiedliwa, niesłuszna, pochopna i krzywdząca. Uzasadniając te zarzuty podawała, że jej mąż S. P. zmarł [...] .06.1989r. będąc członkiem ZBoWiD w [...]. Wstępując do Związku przedstawił w [...] wszystkie dokumenty - również z czasów okupacji, z tym że nieżyjący już H. B. z AK i J. Ł., powiedzieli mu, że po co ma szukać innych dokumentów skoro wystarczy tylko zaświadczenie z ORMO. Mąż walczył z narażeniem życia z okupantem, po wojnie za złodziejami oraz bandami i żyje jeszcze w [...] T. K., który sam namawiał męża do w stąpienia w szeregi kombatantów, a o ile skarżąca wie należał do AK. M. P. wnosiła o sprawdzenie wszystkich dokumentów oraz uznanie jej uprawnień, podnosząc iż wiek i stan zdrowie nie pozwala jej najeżdżenie i poszukiwanie świadków z AK i BCh.

Wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 24.10.2001 r. Nr [...] , na podstawie art. 138 § l w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r Nr 142 poz. 950 z późn zmianami ), po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek Pani M. P. orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...].03.2001 r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż powyższe pismo nie wniosło nic nowego do sprawy, M. P. nie nadesłała żadnych dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany decyzji., ustalono ponownie iż S. P. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej za służbę w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej, dokonano analogicznej oceny prawnej stanu skutkującej istnieniem podstaw do cofnięcia wyżej wymienionej uprawnień wdowy po kombatancie z powołaniem dodatkowo uchwały Sądu Najwyższego z dnia 25.01.1996 r. sygn. akt III AZP 32/95, jak również podkreślono iż w postępowaniu weryfikacyjnym Urząd postępował zgodnie z art. 10 i 73 § l kpa.

Wnosząc w terminie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie -Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie skargę z daty [...].11.2001 r. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 24.10.2001 r. Nr [...] M. P. domagała się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji tego organu, a także zasądzenia od strony przeciwnej kosztów postępowania. Skarżąca zarzucała iż jej _sprawy nie rozpatrzono wnikliwie, wydano decyzję krzywdzącą i niesprawiedliwą , nie zbadano i nie uwzględniono argumentów podnoszonych przez skarżącą w pismach z dat [...].04.2001 r. i [...].01.2001 r.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko prezentowane w kwestionowanych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .

Zgodnie z treścią art. 97 § l ustawy z dnia 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Właściwym do rozpoznania skargi jest zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a. ) uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi ( art. 134 p.p.s.a. ). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. -następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego, co w niniejszej sprawie oznacza powinność zbadania prawidłowości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].03.2001 r. Nr [...].

Mając na uwadze treść opisanych wyżej orzeczeń, okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania brak podstaw do uwzględnienia skargi z przyczyn w niej podanych względnie z uwagi na wystąpienie niepodnoszonych przez skarżącą uchybień, w tym do stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn wskazanych w art. 156 kpa.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt wszczęcia przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z urzędu postępowania administracyjnego, w toku którego wydano powołane na wstępie decyzje w przedmiocie pozbawienia M. P. uprawnień wdowy po kombatancie. W zaskarżonych decyzjach wskazano prawidłowo podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia, dokonano właściwej wykładni powołanych w nich przepisów, co do pochodnego charakteru uprawnień przysługujących małżonkom po zmarłych osobach, które uzyskały status kombatanta oraz stosowania w stosunku do nich przepisów o postępowaniu weryfikacyjnym, co wynika także z § 2 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22.09.1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień ( Dz. U. Nr 116, poz. 745 ). Artykuł 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm. ) w brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania przez organ administracji w niniejszej sprawie, stanowił podstawę pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, przy czym uprawnienia te zachować miały jedynie osoby, które uczestniczyły w wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10.05.1945 r. do 30.06.1947 r. W związku pojawiającym się w tym przepisie nawiązaniem do uprawnień z tytułów określonych w ustawie, należy wskazać , że stosownie do unormowań w niej zwartych źródłem uprawnień kombatanckich jest: działalność kombatancka określona w art. l ust. 2, zrównana z nią działalność przewidziana w art. 2 i represje oznaczone w art. 4., a jak słusznie podkreślono w wyroku NSA w Warszawie z 18.12.2001r.V SA 1477/01 ( zam zb.LEX nr 121930 ) osoba ubiegająca się o uprawnienia kombatanckie, jeśli nawet ma kilka przewidzianych ustawą tytułów, dysponuje nie kilkoma, lecz jednym prawem podmiotowym stwarzającym możliwość dochodzenia uprawnień kombatanckich, opartym na kilku tytułach stanowiących podstawę faktyczną prawa podmiotowego. Ponadto jak eksponuje się trafnie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4.03. 2002 r. sygn. akt OPS 13/01 oraz w ślad za tym w wyroku tego Sądu z dnia 21.06.2002r. V SA 2541/01( ONSA 2003/3/100 ) przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 przedmiotowej ustawy określa przesłanki materialnoprawne, które kształtują treść stosunku prawnego, a sposób zestawienia tych przesłanek w jednym przepisie na zasadzie przeciwstawienia (pozbawiają uprawnień kombatanckich -zachowują jednak te uprawnienia) oznacza, że podstawa zachowania uprawnień stanowi przeszkodę do zastosowania przesłanki dotyczącej pozbawienia uprawnień. Konsekwencją powyższego stanowiska, które jako uzasadnione na tle treści przepisów ustawy podziela Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę, jest obowiązek organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie w przedmiocie pozbawienia określonej osoby uprawnień kombatanckich, wyjaśnienia przed wydaniem decyzji, w drodze postępowania dowodowego, czy inne tytuły różne od utrwalania władzy ludowej uzasadniają uprawnienia kombatanckie w wypadku twierdzenia tej osoby, co do ich istnienia, przy czym istnienie innych tytułów uzasadniających zachowanie uprawnień winien udowodnić zainteresowany. Postępowanie w sprawie weryfikacji uprawnień kombatanckich, przeprowadzane na podstawie art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jednolity tekst: Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień może być prowadzone także po śmierci osoby, której uprawnień kombatanckich postępowanie dotyczy, a w takim przypadku stroną postępowania weryfikacyjnego jest współmałżonek, który uzyskał po zmarłej osobie uprawnienia kombatanckie lub złożył wniosek o ich przyznanie , co wynika z art. 25 ust. 4-6 ustawy o kombatantach oraz § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia) (por. wyrok SN z 6.02.2002r. III RN 208/00,OSNP 2002/11/257 ).

Wbrew temu co zarzuca skarżąca nie budzi zastrzeżeń postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie - w szczególności zaś nie można uznać by doszło w nim do naruszenie zasad wynikających z art. 7 lub 77 kpa. Zgodnie z treścią art. 7 kpa - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny 5 słuszny interes obywateli, a w myśl art. 77 kpa - organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wydając obie decyzje Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dysponował dokumentami zawartymi w aktach ZBoWiD S. P. Nr [...] , a także w aktach skarżącej, w których nie tylko brak dowodów by poza służbą w ORMO od lutego 1946r. do grudnia 1947r. mąż wyżej wymienionej w okresie drugiej wojny światowej walczył z okupantem, ale nawet takich twierdzeń zawartych w podpisanych przez zainteresowanych deklaracjach członkowskich i życiorysach. Skarżąca w toku postępowania weryfikacyjnego pomimo stosownego pouczenia nie zgłaszała dalszych poza aktami kombatanckimi wniosków dowodowych dla wykazania innych tytułów ustawowych uzasadniających rozważenie kwestii zachowania przez nią dotychczasowych uprawnień. Twierdzenie skarżącej zawarte w składanych w toku postępowania weryfikacyjnego pismach, które sugerują istnienie dokumentów dotyczących walki męża z okupantem w czasie wojny są nie tylko ogólnikowe i niekonsekwentne, ale także pozostają rażącej sprzeczności z faktami ujawnionymi w dokumentach znajdujących się w aktach ZBoWiD, które nie zostały przez nią wyjaśnione. Niezależnie od zarzutów skargi, które są bezzasadne , z uwagi na uznanie przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy cofnięcia przedmiotowych uprawnień za przejaw prześladowania czy represji należy wskazać dodatkowo, że zgodność art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950) w brzmieniu nadanym przez art. l pkt 17 lit. a tiret trzecie ustawy z dnia 25 kwietnia 1997r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 68, poz. 436) z art. 2, art. 19 i art. 32 Konstytucji potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.04.2003r. sygn. akt SK 4/02 (OTK-A 2003/4/31 ).

Mają powyższe na uwadze, uznając skargę i za warte w niej wnioski za bezzasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.