Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2264/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 141 par. 4.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 ust. 1 pkt 2.
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 666/14 w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. T. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II GSK 2264/14

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: Sąd I instancji), oddalił skargę J. T. (dalej: Skarżąca), na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu (dalej: DIC), z dnia [...] sierpnia 2014 r., wydaną w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że:

W dniu [...] stycznia 2014 r., na drodze wojewódzkiej nr [...], w miejscowości M., funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę dokumentów kierowanego przez Z. S., samochodu marki [...] (nr rejestracyjny [...]), o dopuszczalnej masie całkowitej 7490 kg. W toku kontroli stwierdzono, iż dowód rejestracyjny auta, wystawiony był na J. T., zamieszkałą w P., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą: [...].

Z zeznań kierowcy, złożonych do protokołu przesłuchania wynikało, że jechał on po kamień, który miał być załadowany w Ś., a następnie zawieziony do P. Kierowca oświadczył, że o przewiezienie kamienia poprosił go mąż J. T., właścicielki firmy [...]. Dodał, że nie jest pracownikiem ww. podmiotu. W wyniku kontroli, stwierdzono wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w analogowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego badania okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji. Protokół kontroli jak i przesłuchania zostały podpisane przez kierowcę bez uwag.

Naczelnik Urzędu Celnego w W. (dalej: NUC), w związku z powyższym, postanowieniem z [...] marca 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w stosunku do Skarżącej.

W toku postępowania B. T., mąż J. T. oświadczył, że w dniu [...] stycznia 2014 r. nie zlecał Z. S. wykonania usługi transportowej, o której wspominano w protokole przesłuchania. Dodał, że Z. S. pożyczył samochód oznajmiając, że chce jechać do L. po drewno na opał. Po przywiezieniu tego drewna, zwrócił pojazd i nie poinformował o kontroli, o której dowiedział się dopiero z pisma Urzędu Celnego. Wyjaśnił również, że Z. S. poinformował, że wskazał go, jako zleceniodawcę wyjazdu myśląc, że nie wolno mu pożyczać samochodu ciężarowego innym osobom i chcąc zaoszczędzić problemów z tego tytułu.

Przesłuchiwany w dniu [...] kwietnia 2014 r. podtrzymał fakty wskazane w oświadczeniu. Podniósł, że samochodu użyczył, jako B. T. a nie, jako firma, z żoną nie ma rozdzielności majątkowej. Dodał, że firma żony nie zajmuje się obróbką kamienia, a w Ś. nie ma kamieniołomów, gdzie można byłoby ten kamień kupić lub załadować.

Natomiast, Z. S. potwierdził wersję zdarzeń przedstawioną przez B. T. Dołączył również "dowód wpłaty" pokwitowania (bez numeru, z dnia [...] stycznia 2014 r.) na kwotę 230 zł, za zakup wiązki drewna dębowego, opatrzonego pieczątkami: [...].

Na podstawie informacji uzyskanej w firmy [...] ustalono, że przy sprzedaży drewna opałowego nienotowane są nazwiska nabywców oraz samochodu, jakim jest odbierany towar. Firma sprzedaje wiązki drewna dębowego po ok. 2,8 mp., a dokument sprzedaży jest wydawany, jeżeli odbiorca sobie tego zażyczy. Ewidencja sprzedaży jest księgowana, jako przychód nieudokumentowany. Pzychód nieudokumentowany w styczniu 2014 r. wyniósł: w dniu [...] stycznia.2014r., kwotę 120,00zł, w dniu [...] stycznia 2014r., kwotę 170,00zł., a w dniu [...] stycznia 2014r., kwotę 150,00 zł.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., NUC wymierzył Skarżącej kary pieniężne w kwotach: 8000 złotych, za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, za wykonywanie zawodu przewoźnika lub bez wymaganej licencji (lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym ( t.j. Dz.U. 2012 poz. 1265 ze zm., dalej: ustawa o transporcie drogowym) oraz 1000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące, bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji (lp. 6.1.4. ww. załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym). Po rozpoznaniu odwołania, DIC, decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że z protokołu kontroli, podpisanego przez kierowcę, bez uwag, wynika, że podmiotem dokonującym przewozu, była J. T. prowadząca działalność gospodarczą, jako [...]. Natomiast informacja, że kierowca jechał po kamień do Ś. wynika ze sporządzonego w chwili kontroli protokołu przesłuchania Z. S. Wyjaśnienia te zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, tak, więc uzasadnione było, zdaniem organu, przyjęcie, że kierowca zeznawał zgodnie z prawdą, chcąc uniknąć ewentualnych konsekwencji. Ponadto uznał, że kierowca, Z. S., jako były pracownik strony, zdawał sobie sprawę, jak wysoką karą zagrożone jest wykonywanie transportu drogowego bez wymaganych dokumentów. Fakt udostępnienia pojazdu kierowcy, przez B. T. w imieniu Skarżącej, nie budził wątpliwości, bowiem posiada on pełnomocnictwo do działania w imieniu Skarżącej, w zakresie funkcjonowania firmy. Ponadto, kierowca ten pracował już w firmie Skarżącej, co uprawdopodabnia twierdzenie, że wiedział o pełnomocnictwie wystawionym mężowi, przez J. T., w dniu [...] maja 2004 r. lub przynajmniej miał świadomość, że B. T. był upoważniony do zlecenia wyjazdu w imieniu firmy Skarżącej.

W ocenie organu, nie miał znaczenia, fakt nie zajmowania się firmy obróbką kamienia, bowiem Skarżąca nie musiała przewozić go dla swoich celów, jak również i to, czy w Ś. znajdują się kamieniołomy, ale to czy można tam nabyć kamień, czy kruszywo, co najmniej od kilku podmiotów.

Wskazał, że przedłożony dokument zakupu drewna ("dowód zapłaty"), bez numeru, nie znajduje potwierdzenia w wykazanym przez firmę [...], przychodzie w miesiącu styczniu 2014 r.

Odnosząc się do przedstawionej trasy przejazdu kontrolowanego samochodu, DIC stwierdził, że miejscowość M., w której przeprowadzono kontrolę, leży na trasie z P. do Ś., co potwierdza wersję kierowcy przedstawioną do protokołu przesłuchania, w dniu [...] stycznia 2014 r.

W ocenie DIC, przewóz nie dotyczył potrzeb własnych firmy, bowiem kierowca nie był w chwili kontroli zatrudniony przez Skarżącą. Tym samym nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym, co skutkować musiało uznaniem, że kontrolowany przewóz był transportem drogowym. Przewóz taki natomiast, wymaga uzyskania zezwolenia, na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Ponieważ jednak Skarżąca nie przedłożyła na wezwanie organu, wymaganych prawem dokumentów, koniecznych do podjęcia i wykonywania transportu drogowego, zasadnym było wymierzenie, za powyższe naruszenie, kary 8000 zł przewidzianej w lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Organ uznał również za niesporne, że tachograf znajdujący się w pojeździe, nie był w chwili kontroli poddany aktualnej legalizacji, co pozostaje w sprzeczności zarówno z pkt 3a rozdziału VI załącznika nr I do rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r., w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym ( Dz.U. UE L 370 z 31 grudnia 1985r., dalej: rozporządzenie nr 3821/85) oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 11 lutego 2005 r. w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, tachografów samochodowych (Dz. U. Nr 33, poz. 295, dalej rozporządzenie z dnia 11 lutego 2005r.). Z tego względu uznał za zasadne obciążenie Skarżącej karą pieniężną, w kwocie 1000 zł., za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące, bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji,

DIC uznał również, iż brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, bowiem Skarżąca nie wykazała, że dołożyła należytej staranności, a więc nie uczyniła wszystkiego, czego można było od niej rozsądnie wymagać, przy organizowaniu przewozu, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. W skardze do Sądu I instancji, Skarżąca zarzuciła:

I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. naruszenie art. 92a ust.1 ustawy o transporcie drogowym, przez dokonanie błędnej subsumcji, do danego w sprawie stanu faktycznego, polegające na przyjęciu, iż Skarżąca powierzyła dokonanie przewozu drogowego Z. S., niebędącemu jej pracownikiem, podczas gdy takie zlecenie nie miało miejsca, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania ww. przepisu i nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej,

2. naruszenie art. 92a ust. 1 w związku z ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, przez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy Skarżąca nie była podmiotem wykonującym przewóz drogowy lub inne czynności związane z przewozem drogowym, a w konsekwencji brak było podstaw prawnych do nałożenia na J. T. kary pieniężnej,

3. naruszenie art. 3 ust.1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, poprzez jego niezastosowanie w danym stanie faktycznym, wobec dokonania w dniu [...] stycznia 2014 roku prywatnego, niezarobkowego przewozu drogowego rzeczy, przez niebędącego przedsiębiorcą Z. S. i błędne przypisanie przymiotu strony w danym postępowaniu Skarżącej, jako podmiotu dokonującego przewozu, co jest niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym, podczas gdy przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy, przez podmioty niebędące przedsiębiorcami.

II naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. D.U. 2013 poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.), przez błędne nadanie przymiotu strony w danym postępowaniu J. T., w sytuacji, gdy nie była ona podmiotem dokonującym przewozu,

2. art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności przedłożonym do akt sprawy oświadczeń Skarżącej, Z. S., B. T., S. P. (właściciela tartaku), jak również złożonemu pokwitowaniu wpłaty za zakup drewna przez Z. S. oraz protokołom przesłuchania Z. S. i B. T., przy jednoczesnym przyznaniu priorytetu mocy dowodowej protokołowi kontroli, co w konsekwencji doprowadziło do uznania Skarżącej, za podmiot wykonujący przewóz drogowy i nałożenia na nią kary pieniężnej, a co jest niezgodne ze stanem faktycznym sprawy,

3. naruszenie art. 15 k.p.a., przez ograniczenie się przy rozpoznawaniu sprawy przez organ odwoławczy do kontroli formalnej decyzji organu pierwszej instancji, a nie do całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych, co stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności,

4. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji. Sąd I instancji wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2015r., oddalił skargę.

Zdaniem Sądu, z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że podmiotem, który wykonywał w dniu kontroli przewóz drogowy była Skarżąca. Świadczą o tym, dokument urzędowy w postaci protokołu kontroli, podpisany przez kierowcę bez uwag, z którego wynika, że podmiotem dokonującym przewozu była J. T. prowadząca działalność gospodarczą, jako [...], informacja, że kierowca jechał po kamień do Ś. na zlecenie męża Skarżącej, wynikająca ze sporządzonego w chwili kontroli protokołu przesłuchania kierowcy, pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącą mężowi, dowód zakupu drewna – wpłaty, wystawiony przez właściciela tartaku, który nie został opatrzony żadnym numerem ani zarejestrowany.

Sąd I instancji wskazał przy tym, iż nie ma znaczenia, że firma Skarżącej nie zajmuje się obróbką kamienia. Z akt sprawy wynika, bowiem, że przeważającym rodzajem wykonywanej przez nią działalności jest transport drogowy towarów.

Wyjaśnienia kierowcy, które zostały złożone w chwili kontroli pod rygorem odpowiedzialności karnej, późniejsze wyjaśnienia: kierowcy, męża Skarżącej i samej Skarżącej organ ocenił, zdaniem Sądu I instancji, zasadnie, jako złożone na użytek prowadzonego postępowania i mające na celu doprowadzenie do uniknięcia odpowiedzialności za uchybienia przepisom ustawy o transporcie drogowym.. Sąd I instancji podzielił również ocenę organu, że wersja przedstawiana przez Skarżąca i jej męża oraz późniejsza zmiana zeznań przez kierowcę, są niewiarygodne. Twierdzenia Skarżącej, iż kierowca zatrzymanego pojazdu, niebędący przedsiębiorcą, w dniu zatrzymania dokonywał prywatnego, niezarobkowego przewozu drogowego rzeczy, tj. drewna na opał zakupionego w tartaku w L. na potrzeby własne, jak też, że ani Skarżąca, ani jej mąż nie zlecił w imieniu firmy dokonania przewozu kierowcy, tylko użyczył samochód koledze do celów prywatnych, nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy.

Sądu I instancji uznał, iż niezasadny jest zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 15 k.p.a., poprzez dokonanie jedynie kontroli formalnej decyzji organu pierwszej instancji. Materiał dowodowy zgromadzony przez NUC, uzupełniony o pisma Skarżącej jest, bowiem kompletny i daje podstawę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Uznał również za prawidłową, ocenę, że nie doszło do przewozu na potrzeby własne. Z akt sprawy wynika, bowiem, że kierowca nie był w chwili kontroli zatrudniony przez Skarżącą, a tym samym nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym, definiującym przewóz na potrzeby własne.

Skarżąca w toku prowadzonego postępowania nie przedstawiła zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, w związku powyższym, podzielił pogląd, że zasadnie wymierzono Skarżącej, za powyższe naruszenie, karę 8000 zł przewidzianą w lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Wskazał również, iż tachograf znajdujący się w kontrolowanym pojeździe nie był w chwili kontroli poddany aktualnej legalizacji - ostatnia miała miejsce ponad trzy i pół roku temu tj. [...] maja 2010 r. w związku z powyższym, za zasadne uznał nałożenie kary pieniężnej w tym zakresie.

Trafnie również, zdaniem WSA, przyjęto, że Skarżąca decydując się na powierzenie dokonania przewozu drogowego, kierowcy niebędącemu jej pracownikiem, a ponadto wysyłając go w trasę pojazdem wyposażonym w niepoddany sprawdzeniu tachograf, uczyniła to na własne ryzyko, bezpośrednio przyczyniając się do powstania stwierdzonych naruszeń. Mogła, bowiem i powinna przewidzieć, że poddana kontroli drogowej poniesie określone, negatywne konsekwencje. Tym samym uznał, że nie zaszły przesłanki przewidziane

w art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Sąd podniósł również, że do zastosowania art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, o wyłączeniu stosowania przepisów tej ustawy, do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów w niezarobkowym przewozie rzeczy, niezbędnym jest, by dopuszczalna masa całkowita pojazdów (lub zespołów pojazdów) nie przekraczała 3,5 tony. W omawianej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, ponieważ dopuszczalna masa całkowita pojazdu, którym dokonywano przewozu wynosiła 7,49 tony.

W skardze kasacyjnej, Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:

I. na podstawie art. 174 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 2012 poz. 270, ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest :

1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organy przepisów o postępowaniu, w szczególności dotyczących postępowania dowodowego i naruszenia swobodnej oceny dowodów, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegający na przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym, przez przyjęcie stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji niezgodnie z obowiązującą procedurą, a w szczególności nie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego,

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w wybiórczym podejściu do nadania mocy dowodowej poszczególnym dowodom, jak również niedokładnym wyjaśnieniu okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności ustaleniu charakteru przewozu i nieprawidłowym przyjęciu, że mąż Skarżącej zlecił wykonanie przewozu drogowego w jej imieniu, za który to przewóz na Skarżącą została nałożona kara pieniężna, podczas gdy kierowca dokonał niezarobkowego przewozu na potrzeby własne, a ponadto na bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd, iż kierowca wiedział o udzielonym w dniu [...] maja 2004 roku mężowi Skarżącej pełnomocnictwie do działania w jej imieniu,

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów i arbitralnym uznaniu, że jedynie protokół kontroli jest wiarygodnym dowodem w sprawie, zaś pozostałe dowody zostały złożone na użytek prowadzonego postępowania, a ponadto przez błędne uznanie, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że podmiotem, który wykonywał w dniu kontroli przewóz drogowy była Skarżąca,

5. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w okolicznościach przedmiotowej sprawy, mimo, iż w niniejszym postępowaniu została naruszona zasada prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów, zaś prawidłowe zastosowanie przepisów proceduralnych prowadziłoby do uchylenia zaskarżonej decyzji,

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

1. art. 3 ust. 1 pkt. 2 ustawy o transporcie drogowym, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten wyłącza stosowanie przepisów tej ustawy do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów w niezarobkowym przewozie rzeczy pod niezbędnym warunkiem, gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdów (lub zespołów pojazdów) nie przekracza 3,5 tony, podczas gdy przepis ten wyłącza stosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym, w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy bezwarunkowo (tj. bez odniesienia się do dopuszczalnej masy całkowitej), a w konsekwencji niewłaściwe uznanie przez Sąd, że brak jest podstaw do zastosowania tego przepisu w sprawie.

2. art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przez niewłaściwe jego zastosowanie i wadliwe uznanie, że Skarżąca w dniu przeprowadzonej kontroli drogowej pojazdu wykonywała przewóz drogowy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej - transportu drogowego towarów, podczas gdy Skarżąca nie była podmiotem wykonującym przewóz drogowy, a w konsekwencji brak podstaw do nałożenia na nią kary pieniężnej, na podstawie w/w przepisu. W oparciu o powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, DIC wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że żaden z zarzutów kasacyjnych nie był skuteczny.

Skarżąca oparła skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych, rozpatrzone winny zostać w pierwszej kolejności, zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

W zarzutach dotyczących naruszenia przepisów postępowania analizowanej skargi kasacyjnej, strona skarżąca zarzuciła naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a.

Zakwestionowany przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. jest w istocie przepisem ustrojowymi, który nie zawiera samodzielnej treści normatywnej i który bezpośrednio nie może być zaliczony do żadnej z podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. Stanowi on, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Skarżąca poza wskazaniem naruszenia powyższych przepisów w części wstępnej skargi kasacyjnej nie uzasadniła bliżej powyższych zarzutów.

W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie naruszył powyższego przepisu, albowiem skontrolował, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i władczo rozstrzygnął spór, co do treści stosunku publicznoprawnego, stosując środki określone w ustawie.

Nadto, przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit c p.p.s.a jest tzw. przepisem wynikowym, mającym zastosowanie wówczas, gdy decyzja lub postanowienie są dotknięte wskazanymi w nim naruszeniami. Jednak dla swej skuteczności, zarzut ten winien być powiązany ze wskazaniem uchybienia przepisom zastosowanym w toku postępowania, czego Skarżąca nie uczyniła. Z tych tez względów zarzuty określone w punkcie I.1 skargi kasacyjnej należało uznać za nieuzasadnione.

Nieuzasadniony okazał się również zarzut naruszenia określony w punkcie I.2, to jest naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Wskazany przepis określa wymogi formalne uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego. Wadliwość uzasadnienia może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną naruszenia przepisów postępowania, gdy uzasadnienie nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 września 2009 r., I OSK 1605/09, z dnia 27 października 2010 r., II GSK 900/09, z dnia 5 listopada 2010 r., II OSK 1713/10, z dnia 30 listopada 2012 r., II FSK 745/11), względnie, gdy sąd nie zajmie stanowiska odnośnie prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada jednak wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów ustawy o transporcie drogowym, rozporządzenia z dnia 11 lutego 2005r. i rozporządzenia nr 3821/85.

Fakt, że Skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że za pomocą tego takiego zarzutu można zwalczać zaaprobowaną przez Sąd I instancji, podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, czy też stanowiska, co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., II FSK 358/12).

Taką próbę podejmuje Skarżąca, zarzucając w ramach tego zarzutu, przyjęcie stanu faktycznego ustalonego niezgodnie z obowiązująca procedurą, oraz nie podjęcia kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego.

Nieuzasadnione są również zarzuty określone naruszenia przepisów postępowania określone w punkcie I.3 i I.4 skargi kasacyjnej.

Jak wynika z materiału zgromadzonego w toku postępowania, Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów, co do tego, iż to Skarżąca dokonywała przewozu drogowego. Skarżąca natomiast kwestionuje to ustalenie, wskazując m.in., iż dana okoliczność nie wynika z protokołu kontroli.

Wskazać należy, że z protokołu kontroli nie wynika jednoznacznie, iż to Skarżąca zleciła wykonanie transportu, jednakże kierujący pojazdem wskazał, iż to mąż Skarżącej zlecił wykonanie transportu drogowego. Zważyć należy, iż posiadał on szerokie pełnomocnictwo żony, do działania w jej imieniu, w ramach prowadzonej działalności. Co prawa nie przedstawiał tego pełnomocnictwa kierowcy, jednakże, jak wskazał Sąd I instancji, kierowca ten pracował już uprzednio w przedsiębiorstwie Skarżącej, a z racji tego, iż pełnomocnictwo udzielone było w odległym czasie, jak również ze względu na cel przewozu, niewątpliwie kierowca zdawał z tego sobie sprawę.

Zasadnie podkreślił Sąd I instancji, że kierowca wskazał, iż przewóz zlecił mu B. T., mąż Skarżącej, jak również i to, że nie jest on jeszcze pracownikiem firmy. Tak, więc w sytuacji, gdyby przewóz nie był zlecany w ramach firmy, jak też gdyby to kierowca dokonywałby przewozu dla własnych potrzeb, zastrzeżenia te nie byłyby konieczne.

Nie można uznać za zasadne twierdzeń Skarżącej, co do tego, iż kierowca zgłosił uwagi do protokołu, bowiem brak jest w tym względzie w nim adnotacji. Natomiast zmiana stanowiska, w czasie jego przesłuchania, w dniu [...] kwietnia 2014r. zasadnie zostały uznane za niewiarygodne, będące sposobem uniknięcia konsekwencji zaistniałego stanu rzeczy. Skarżąca jak i kierowca nie wskazali, bowiem przyczyny zmiany stanowiska w tym względzie.

Podkreślić należy, iż niewątpliwie w sprawie kierowca przedstawił dwie wersje zdarzenia, inną w protokole, a inną składając zeznania. Jednakże, jak zasadnie wskazano, protokół kontroli obrazuje stan faktyczny, który nie może być już później odtworzony, a ze względu na to, iż przedstawia i obrazuje on stan faktyczny z chwili zdarzenia, przyjąć należy, iż daje obraz rzeczywistego stanu rzeczy.

Nie zasadne są również twierdzenia Skarżącej, jakoby pełnomocnictwo zostało złożone dla celów rozliczenia się z organami podatkowymi. Zaprzecza temu treść pełnomocnictwa, gdzie mężowi Skarżącej udzielono szerokiego pełnomocnictwa, do reprezentowania Skarżącej, w ramach prowadzonej przez nią działalności.

Zasadnie również odmówiono wiarygodności, dowodzie wpłaty otrzymanego przez kierowcę, za zakup drewna. Sąd I instancji zasadnie wskazał, że dowód zapłaty nie posiada numeru, nie znajduje potwierdzenia w wykazanym przez firmę [...] przychodzie w miesiącu styczniu 2014r., w sytuacji, gdy firma odnotowała jedynie takie trzy wpłaty.

Tym samy należy podkreślić, że Sąd I instancji zaakceptował i uznał za prawidłowe postępowanie organów celnych, które podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia. Organ, bowiem zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, a dokonana ocena została na podstawie całego zebranego materiału dowodowego i nie nosi znamion dowolności, nie przekraczając przy tym zasady swobodnej oceny dowodów.

Skarżąca nie wykazała natomiast, aby w swojej ocenie organy uchybiły zasadom logicznego rozumowania. Tok argumentacji wskazuje na logiczny ciąg zaistniałych zdarzeń, natomiast Skarżąca nie wskazała na dowody, czy okoliczności, które podważałyby przeprowadzone rozumowanie.

Natomiast sam fakt odmiennej oceny ustalonych okoliczności, bez przedstawienia argumentacji, która podważyłaby rozumowanie, przeprowadzone przez organy celne, czyni zarzuty Skarżącej nieuzasadnione.

Nie zasadne okazały się również zarzuty naruszenia prawa materialnego określone w punkcie II.2.

W sytuacji, gdy zarzuty naruszenia postępowania okazały się nieuzasadnione za bezzasadny uznać należało zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez ich błędne zastosowanie, w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy, to jest naruszenia art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Wobec powyższego nie zasadny okazał się również zarzut określony w punkcie II.1, to jest zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt. 2 ustawy o transporcie drogowym, poprzez jego błędna wykładnię.

Wskazać przy tym należy, że w myśl art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, przepisów tej ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Jednakże a contrario, co do zasady, każdy przypadek przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, w tym także w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy, podlega regulacji ustawy o transporcie drogowym ( wyrok NSA z dnia 12 października 2016r. II GSK 735/15).

Powyższe wnioski sprawiają zarazem, iż bezzasadnym jest zarzut określony w punkcie I.5, to jest naruszenia przepisów art. 151 p.p.s.a., które postrzegać należy za pochodną wcześniejszych zarzutów. Skoro, bowiem zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz procesowego, które wcześniej omówiono, okazały się bezskuteczne, to tym samym w konsekwencji za bezskuteczny uznać należy zarzut naruszenia ww. przepisu, który stanowi podstawę prawną rozstrzygnięcia oddalającego skargę.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił, o kosztach orzekając na podstawie art. 204 pkt. 1 p.p.s.a.