Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 705/87
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1988-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Powołane przepisy: article: art. 14, art 109 par. 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 48 ust. 2
journal: Dz.U. 1980 nr 3 poz. 6
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska.
Teza: Zezwolenie na wycięcie drzew oraz wymierzenie opłaty za usuwanie drzew nie stanowią materii, którą organ mógłby - nawet na wniosek strony - rozstrzygnąć ustnie z adnotacją w aktach sprawy, rezygnując z wydania decyzji na piśmie.

TEZY

Zezwolenie na wycięcie drzew oraz wymierzenie opłaty za usuwanie drzew nie stanowią materii, którą organ mógłby - nawet na wniosek strony - rozstrzygnąć ustnie z adnotacją w aktach sprawy, rezygnując z wydania decyzji na piśmie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Zakładu Energetycznego w S.-K. na decyzję Ministra Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych z dnia 11 kwietnia 1987 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wycięcie drzew bez zezwolenia.


UZASADNIENIE

Minister Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych, po rozpatrzeniu odwołania Zakładu Energetycznego w S.-K. od decyzji Dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska, Gospodarki Wodnej i Geologii Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia 27 stycznia 1987 r., wymierzającej karę pieniężną w wysokości 628.440 zł za wycięcie bez zezwolenia trzech drzew rosnących przy ul. K. w P., odwołania nie uwzględnił i decyzją z dnia 11 kwietnia 1987 r. nr PZ.gr 4091-7/87 decyzję też utrzymał w mocy.

Minister Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych stwierdził w uzasadnieniu swej decyzji, że bezsporny w sprawie jest fakt wycięcia przez odwołującego się trzech drzew w P. podczas budowy linii energetycznej, bez uzyskania zgody terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Takie postępowanie strony jest naruszeniem art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6/ i nakłada na organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego obowiązek wymierzenia odpowiedniej kary jednostce organizacyjnej winnej bezprawnego usunięcia drzew. Argumenty podniesione w odwołaniu nie uzasadniają zmiany zaskarżonej decyzji. Fakt uzgodnienia z Naczelnikiem Gminy P. zmiany trasy linii energetycznej nie stanowił wyrażenia zgody na wycięcie drzew.

Zakład Energetyczny w S.-K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi Zakład podał, że - będąc w dobrej wierze - uznał pisemną zgodę Naczelnika Gminy na zmianę trasy budowlanej linii energetycznej w P. za zgodę na wycięcie drzew. Naczelnik Gminy bowiem jest organem właściwym do wyrażenia takiej zgody, a ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska nie wymaga specjalnej formy zezwolenia. Zgoda na wycięcie drzew wyrażona przez Naczelnika Gminy, a nawet sugerowanie przez niego takiego rozwiązania, jest - zdaniem skarżącego - zezwoleniem, o którym mówi art. 48 ust. 2 tej ustawy. Wycięcie drzew było nieodzowne, a oprócz tego chodziło o szybkie zakończenie modernizacji linii energetycznych. została uzgodniona z Naczelnikiem Gminy i potwierdzona jego wpisem w dokumentacji technicznej, przy uwzględnieniu, że została ona dokonana na prośbę Naczelnika Gminy w celu lepszego oświetlenia drogi prowadzącej do szkoły, skarżący wniósł o uwzględnienie skargi. Podał także, iż w wyniku tej zmiany zmniejszyły się niezbędne przy budowie linii straty drzewostanu, gdyż zamiast wycięcia drzew o większej wartości gatunkowej /orzechów, lip/ wycięta została tylko jedna lipa i dwie akacje.

Minister Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podając argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto podkreślił, że na usunięcie drzew wymagana jest wyraźna zgoda organu administracji państwowej. Zgody takiej nie można domniemywać, jest ona bowiem powiązana z obowiązkiem wniesienia stosownej opłaty, ustalonej przez organ udzielający zgody. Brak takiej zgody zobowiązuje organ stopnia wojewódzkiego do nałożenia - przewidzianej przez art. 110 omawianej ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska - kary pieniężnej. Przyjmując za prawdziwy fakt, że zmiana przebiegu linii energetycznej spowodowała zmniejszenie strat w drzewostanie, Minister mimo to stwierdził, że okoliczność ta "nie może być argumentem dyskwalifikującym decyzję nakładającą karę pieniężną za wycięcie innych drzew, choćby w mniejszej ich ilości".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżący Zakład Energetyczny nie zaprzecza, że usunął trzy drzewa bez uprzedniego wyraźnego zezwolenia terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Skarżący nie kwestionuje również prawidłowości wyliczenia kary pieniężnej za samowolne wycięcie drzew. Uważa jednak, że "w dobrej wierze uznał pisemną zgodę Naczelnika Gminy na zmianę trasy budowy linii energetycznej w P. za pozytywną decyzję organu administracji państwowej stopnia podstawowego, upoważnionego w świetle art. 48 ust. 2 do wydania powyższej zgody", wobec czego organ administracji stopnia wojewódzkiego nie powinien nakładać kary.

Ten argument skarżącego nie może być uznany za trafny. Kodeks postępowania administracyjnego wprowadził zasadę pisemności postępowania, polegającą na tym, że załatwienie sprawy powinno nastąpić w formie pisemnej /art. 14 par. 1 Kpa/. Dopuszczając wyjątkowo ustne załatwienie sprawy, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie, kodeks wymaga /art. 14 par. 2 Kpa/, aby treść i motywy takiego załatwienia były utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez strony adnotacji. Te postanowienia kodeksu postępowania administracyjnego mają zapobiec nieporozumieniom co do treści decyzji administracyjnej. Uprawnienia bądź obowiązki strony powinny wynikać z decyzji w sposób jasny, nie budzący wątpliwości ani u stron, ani u organu egzekucyjnego, gdy egzekwuje on obowiązki wynikające z decyzji. Jeżeli decyzja budzi wątpliwości, organ, który ją wydał, ma obowiązek - wynikający z art. 113 par. 2 Kpa - wyjaśnić te wątpliwości na żądanie strony lub organu egzekucyjnego w drodze postanowienia. Tak więc strona postępowania administracyjnego nie może domniemywać "w dobrej wierze" uprawnień wynikających z decyzji organu, lecz - jeśli decyzja nie określa ich jasno - strona powinna zażądać od organu odpowiednich wyjaśnień. Gdyby nawet przyjąć, że Naczelnik Gminy, wyrażając zgodę na zmianę przebiegu trasy linii energetycznej, działał jako organ nadzoru budowlanego, to taki wpis do dokumentacji technicznej nie wywołał żadnych dalej idących skutków niż tylko te, jakie wyraźnie stwierdzono we wpisie.

Należy ponadto podnieść, że błędny jest pogląd skarżącego, iż zezwolenie na wycięcie drzew nie wymagało formy pisemnej. Stosownie do par. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1986 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian /Dz.U. nr 7 poz. 40/ opłaty za usuwanie drzew ustala i pobiera terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw ochrony środowiska stopnia podstawowego. Dalsze przepisy rozporządzenia określają, za usuwanie jakich drzew nie pobiera się opłat /par. 9/, uzależniają wysokość opłaty od gatunku /odmiany/ drzewa, opłaty podwyższone, a także niektóre kwestie proceduralne /par. 9/. Nie jest to więc materia, którą organ mógłby - nawet na wniosek strony - rozstrzygnąć adnotacją w aktach sprawy, rezygnując z wydania formalnej decyzji.

W interesie zatem strony leży uzyskanie pisemnej decyzji, ściśle określającej jej obowiązki; dla organu zaś decyzja stanowi podstawę do przeprowadzenia egzekucji administracyjnej, gdy strona nie wpłaci dobrowolnie ustalonej decyzją opłaty.

Okoliczność, że zmiana trasy linii energetycznej pozwoliła na zmniejszenie szkód w drzewostanie, nie jest - jak to trafnie stwierdzono w odpowiedzi na skargę - "argumentem dyskwalifikującym decyzję nakładającą karę pieniężną za wycięcie innych drzew, choćby w mniejszej ilości".

Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby decyzja nakładająca na skarżące Przedsiębiorstwo karę za samowolne usunięcie drzew naruszała prawo. Z tego względu skarga nie mogła być uwzględniona i stosownie do art. 207 par. 5 Kpa należało ją oddalić.