Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 962/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a lit. c art. 200 art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4 ust. 1b ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 7 art. 9 art. 77 par. 1 art. 79a par. 1 art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] kwietnia 2021 roku numer: [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. R. kwotę [...]zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

E. R., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, pismem z dnia [...] marca 2021 roku, złożone w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w G., wystąpiła z żądaniem ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym mężem R. R..

Prezydent Miasta G., decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 roku (nr [...]), odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że podopieczny w momencie powstania niepełnosprawności miał 59 lat. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność powstała do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ uznał, że jest związany treścią art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, bo wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza uchylenia tej podstawy prawnej, a ustawodawca nie podjął działań legislacyjnych eliminujących stan niekonstytucyjności.

Organ ustalił, że wnioskodawczyni pobiera świadczenia emerytalne. Natomiast świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych).

W uzasadnieniu odmowy przyznania świadczenia Prezydent Miasta G. wyjaśnił, że nabycie prawa do emerytury wynika z mocy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i jest ustalane po złożeniu wniosku. Z kolei świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane na skutek rezygnacji z zatrudnienia, a nie z tytułu rezygnacji ze świadczenia emerytalnego. Istnieje ścisły związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Prezydent Miasta G. przejście z emerytury na świadczenie pielęgnacyjne jest w pewnym sensie niesprawiedliwe w stosunku do osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki na osobą chorą. Rekompensatą za rezygnację z zatrudnienia jest opłacanie składki społecznej, co nie ma miejsca w przypadku osoby pobierających emeryturę. Ustawodawca nie wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjne ma być rekompensatą pomiędzy niższą emeryturą, a wyższym świadczeniem pielęgnacyjnym, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Organ wskazał, że w takim przypadku nie dochodzi do naruszenia zasady równości, gdyż świadczenie emerytalne, choć niższe od świadczenia pielęgnacyjnego, to jest świadczeniem pewnym i stabilnym, przysługującym po spełnieniu zupełnie innych przesłanek niż przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ administracji publicznej nie ma możliwości wyboru, co do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce emerytury według kryterium słuszności bądź celowości, czy też na skutek uznania ważnego interesu strony. Ustawodawca jasno i konkretnie określił przesłanki nabywania uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. Działanie zgodne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej nie może polegać na wydawaniu decyzji sprzecznych z prawem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 roku (nr [...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Kolegium uznało, że Prezydent Miasta G. dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem organu odwoławczego na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego treść wskazanego przepisu należy rozumieć w ten sposób, że powstanie niepełnosprawności podopiecznego po ukończeniu 25 roku życia nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ uznał jednak, że rozstrzygnięcie o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest prawidłowe. Wnioskodawczyni ma bowiem ustalone prawo do emerytury, a w takim przypadku zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Kolegium jest związane treścią wskazanego przepisu, a przez to zobligowane do wydania decyzji odmownej. Trudna sytuacja życiowa skarżącej nie może przemawiać za przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

Świadczenie pielęgnacyjne jest surogatem wynagrodzenia za pracę i dedykowane jest do osób czynnych zawodowo. Warunkiem przyznania świadczenia jest rezygnacja z aktywności zawodowej, co rekompensowane jest wypłatą świadczenia oraz opłacaniem składki na ubezpieczenie społeczne. Osoba pobierająca emeryturę nie jest czynna zawodowo, gdyż zrezygnowała już z aktywności zawodowej. W takim przypadku brak jest bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a zamiarem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne nie ma na celu wyrównania różnicy pomiędzy niższą emeryturą a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium zaznaczyło, iż nie można przyjąć, aby ugruntowane było orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii tego, że osoba posiadająca prawo do emerytury w ogóle może być uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ nie podzielił stanowiska strony, że świadczenie pielęgnacyjne należy przyznać w wysokości różnicy pomiędzy wysokością emerytury a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego.

E. R., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Strona zażądała uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta G., a także zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Strona wniosła o rozpoznanie sprawy trybie uproszczonym.

Kwestionowanym decyzjom zarzucono naruszenie:

1) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej oraz niewłaściwe przyjęcie, że pobieranie emerytury pozbawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

2) art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 32 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do braku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego choćby w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a emeryturą uzyskiwaną przez skarżącą,

3) naruszenie art. 7, art. 77 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak ustalenia wysokość pomiędzy pobieraną przez skarżącą emeryturą a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego,

4) art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 80 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie poinformowania skarżącej o uznaniu pobierania świadczenia emerytalnego za negatywną przesłankę ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zobowiązania do usunięcia tej przeszkody poprzez przedłożenie dokumentu potwierdzającego zawieszenie świadczenia emerytalnego. Organy uznały, że sam fakt zwrócenia się z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę pobierającą emeryturę zwalnia z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, które pozwala na wydanie rozstrzygnięcia uwzględniającego słuszny interes strony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.; dalej w skrócie P.p.s.a.). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze oraz przy braku sprzeciwu Samorządowego Kolegium Odwoławczego sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 P.p.s.a.).

Skarga okazała się uzasadniona, chociaż Sąd nie podziela wszystkich zarzutów w niej zawartych.

Kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego poprzez przyjęcie błędnej wykładni oraz z naruszeniem przepisów postępowania poprzez zawężenie wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, co mogło mieć wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia.

Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2020, poz. 111 ze zm.), przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a powołanej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 roku o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 roku sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r., poz. 1257), który wszedł w życie w dniu 9 stycznia 2020 roku, orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie powyżej wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że niedopuszczalne jest różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu kryterium ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Prowadzi to bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogliby podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z zatrudnienia w celu opieki nad osobą niepełnosprawną.

Chociaż wskazany powyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sposób bezpośredni nie odnosi się do świadczenia emerytalnego, to jednak wymusza, co znajduje potwierdzenie w licznych wyrokach sądów administracyjnych, konieczności dokonywania wykładni systemowej i funkcjonalnej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (porównaj wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2021 roku o sygn. akt I OSK 829/21, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że wykładania art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana w zgodzie z konstytucyjnymi wymogami równego traktowania, czyli bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących, nakazuje przyjmować, że przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest ani ustalenie prawa do renty, ani ustalenie prawa do pobierania świadczenia emerytalnego. O przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w odniesieniu do wnioskodawcy, który pobiera świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy, czy też, jak w okolicznościach kontrolowanej sprawy świadczenie emerytalne (zdolny do pracy), rozstrzyga ocena organu administracji publicznej, co do spełnienia warunków roztoczenia osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny oraz wynikająca ze sprawowania tej opieki rezygnacja z zatrudnienia lub stan niepodejmowanie zatrudnienia.

Z tego względu przyjmować należy, że samo ustalenie prawa do emerytury nie prowadzi a priori do wyłączenia z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego musi poprzedzać szczegółowa analiza ustawowych warunków, jakie muszą zostać spełnione łącznie.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela poglądy wyrażone w uzasadnieniach wyroków wydanych w sprawach rozpoznanych przez tutejszy Sąd pod sygnaturami akt II SA/Po 808/19, II SA/Po 662/19 i II SA/Po 697/19, II SA/Po 827/19, IV SA/Po 982/19, IV SA/Po 824/19, II SA/Po 805/19, II SA/Po 1012/19 i IV SA/Po 416/20, a niniejsze rozstrzygnięcie kontynuuje kształtującą się w ten sposób linię orzeczniczą, zgodnie z którą w sytuacji pobierania świadczenia emerytalnego warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z tych świadczeń. Prezentowane powyżej stanowisko podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że emerytura jest prawem niezbywalnym, ale zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w postaci posiadania prawa do emerytury (wyrok NSA z 18.06.2020 r., I OSK 254/20, LEX nr 3021475).

Sąd podziela trafne stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Fakt, że pobierane świadczenie emerytalne jest niższe od świadczenia pielęgnacyjnego nie jest okolicznością, którą ustawodawca nakazuje rozpoznawać, jako przesłankę kreującą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Znaczenie prawne różnicy pomiędzy niższym świadczeniem emerytalnym a wyższym świadczeniem pielęgnacyjnym zostaje całkowicie wyczerpane na skutek celowościowej i funkcjonalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która otwiera osobom pobierającym świadczenia emerytalne możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne (uzasadnienie wyroku NSA z dnia 18 listopada 2021 roku o sygn. akt I OSK 772/21, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, ani z powołanego powyżej przepisu, ani z innych regulacji zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, czy w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 291 z późn. zm.), jak również z Konstytucji RP, nie da się wyprowadzić normy, która miałaby ustanawiać prawo osoby pobierającej emeryturę do żądania od organu administracji publicznej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce niższej emerytury, czy też uzupełnienia świadczenia emerytalnego do kwoty wyższego aktualnie świadczenia pielęgnacyjnego. Z treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wynika, że świadczenie pielęgnacyjne jest kierowane do osób, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, w tym także pobierająca świadczenie emerytalne, musi więc spełnić przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Analiza dokumentów włączonych do akt kontrolowanej sprawy ujawnia, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z podopiecznym R. R. (prowadzą wspólne gospodarstwo domowe). Mąż skarżącej został zaliczony do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na mocy orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2019 roku. Znaczny stopień niepełnosprawności datowany jest od dnia [...] czerwca 2019 roku. Treść trzech wywiadów środowiskowych (czerwiec 2020, październik 2020 oraz marzec 2021) jednoznacznie dowodzi, że podopieczny po udarze mózgu jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji; ma zaburzenia świadomości, porusza się na wózku inwalidzkim i pozostaje całkowicie zależny od pomocy osób trzecich w zakresie ubierania, pielęgnacji osobistej oraz spożywania posiłków.

Opiekę nad niepełnosprawnym mężem roztoczyła skarżącą (żona), której na mocy decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] stycznia 2020 roku (nr [...]) oraz decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] października 2020 (nr [...]) został przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od dnia [...] grudnia 2019 roku do dnia [...] października 2020 roku, a następnie na okres od dnia [...] listopada 2020 roku do dnia [...] października 2021 roku.

Złożone do akt administracyjnych zaświadczenie wskazuje, że od dnia [...] marca 2019 roku do dnia [...] stycznia 2020 roku skarżąca pozostawała zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2021 roku (znak: [...]), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] listopada 2020 roku, przyznał skarżącej emeryturę od dnia [...] grudnia 2020 roku, tj. od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego. Z dniem [...] stycznia 2020 roku skarżąca została wyłączona z rejestru bezrobotnych.

Pismem z dnia [...] marca 2021 roku skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Z uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta G. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że organ prowadzi postępowanie w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z nabyciem prawa do emerytury.

Analiza treści uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz treści uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta G. jednoznacznie dowodzi, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy stanowiła wykładania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która wyklucza z kręgu podmiotów uprawnionych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne osoby pobierające świadczenia emerytalne.

Przyjmując takie stanowisko skarżone organy poza zakresem rozpoznania pozostawiły te okoliczności kontrolowanej sprawy, które uzasadniają rozpoznanie żądania skarżącej przez pryzmat warunków określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W treści zawiadomienia o przekazaniu odwołania Prezydent Miasta G. wprost wskazał, że "Pani R. na obecną chwilę nie zawiesiła emerytury, a organ nie wezwał strony do wstrzymania emerytury, gdyż niespełniona pozostała przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie zakwestionowało stanowisko organu I instancji, co do prawidłowości wykładni oraz sposobu zastosowania w sprawie przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednak stwierdzając brak "ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych w kwestii tego, czy osoba posiadająca prawo do emerytury w ogóle może być uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego" Kolegium podzieliło ocenę organu I instancji o związaniu literalną treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W konsekwencji bez jakiegokolwiek odniesienia do okoliczności kontrolowanej sprawy Kolegium wyraziło na gruncie kontrolowanej sprawy pogląd, że osoba pobierająca emeryturę/rentę nie jest czynna zawodowo i niepodejmowanie przez nią zatrudnienia powodowane jest pozostawaniem na emeryturze/rencie, a nie w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Organ uznał, że w takiej sytuacji brak jest bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a zamiarem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Mając na uwadze wskazaną powyżej wykładnię prawa, udokumentowane w aktach administracyjnych okoliczności kontrolowanej sprawy, a także treść uzasadnienia kwestionowanych decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta G. zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 79a § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735) w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią, że rozstrzygnięcie o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego musi zostać poprzedzone odniesieniem okoliczności kontrolowanej sprawy do ustawowej przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Zdawkowe i ogólne stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego o braku bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez emeryta a roztoczeniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie zostało odniesiona do okoliczności kontrolowanej sprawy, a w ocenie Sądu, nie przystaje do okoliczności udokumentowanych w aktach administracyjnych.

Analiza akt sprawy nie pozostawia bowiem żadnych wątpliwości, że konieczność roztoczenia przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym mężem zaistniała w czerwcu 2019 roku, a więc przed ustaleniem prawa do emerytury (styczeń 2021 roku). Odnotować przy tym należy, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opatrzony jest datą [...] marca 2021 roku i został złożony w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w dniu [...] marca 2021 roku, a więc w okresie, gdy skarżąca na mocy decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] października 2020 (nr [...]) miała ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od dnia [...] listopada 2020 roku do dnia [...] października 2021 roku.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego także jest uwarunkowane rezygnacją z zatrudnienia w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei argumentacja powołana w uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta G. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nakazuje przyjmować, że postępowanie prowadzone w sprawie uchylenia rozstrzygnięcia o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego dotyczy tylko jednej, późniejszej, decyzji wydanej w tym przedmiocie.

Prezydent Miasta G. uwzględni, że przepis art. 17 ust. 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku o sygn. akt K 38/13 został uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności podopiecznego. W konsekwencji przepis art. 17 ust. 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych należy wykładać i stosować w ten sposób, że przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest to, że niepełnosprawność męża skarżącej powstała po ukończeniu przez niego 25 roku życia. Stąd warunek dotyczący okresu, w którym powstała niepełnosprawność podopiecznego R. R. jest okolicznością nieistotną dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Rozpoznając sprawę ponownie organy będą miały na uwadze, że warunkiem przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest nie tylko rezygnacja z aktywności zawodowej powodowana sprawowaniem opieki nad niepełnoprawnym członkiem rodziny, ale także eliminacja negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zawieszenie prawa do świadczenia emerytalnego. Z chwilą spełnienia tych warunków aktualizuje się prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Przeszkody do uwzględnienia wniosku nie stanowi argumentacja o braku obowiązku opłacania składki społecznej od świadczeń emerytalnych. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej świadczenie emerytalne jest rezygnacja z zatrudnienia. Stosunek zatrudnienia osoby, która ma ustalone prawo do emerytury nie jest wolny od obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.

Sąd wskazuje jednocześnie, że prowadząc postępowanie wszczęte na wniosek, gdzie rozpoznanie sprawy warunkują przesłanki zależne od strony, organ administracji publicznej ma obowiązek najpóźniej wraz z informacją o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, wskazać stronie przesłanki, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z jej żądaniem (art. 79a §1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego).

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G.. O zwrocie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).