Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 127/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 190, art. 134, art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1550/10 w sprawie ze skargi Z. G. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie ustania ubezpieczenia oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 20 października 2010 r. akt VII SA/Wa 1550/10 po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. G. (dalej: skarżący) na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: KRUS, organ) z [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia ubezpieczenia, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2010 r. oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z [...] kwietnia 2010 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Zdrowotnego po rozpoznaniu wniosku Z. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z [...] marca 2010 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej tegoż organu z [...] czerwca 2005 r. dotyczącej ustalenia ubezpieczenia skarżącego.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Prezes KRUS podnosił, iż w kwestii stwierdzenia nieważności decyzji można wyróżnić dwa aspekty. Pierwszym jest zasadność wydania decyzji na gruncie prawa materialnego - ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm., dalej: ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników), w związku z koniecznością zachowania przez rolnika wymogów art. 5a powyższej ustawy. Drugim aspektem jest możliwość stwierdzenia w przedmiotowej sprawie nieważności decyzji w trybie art. 156 i 157 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych).

W ocenie organu koniecznym było przytoczenie treści art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w brzmieniu na dzień 1 kwietnia 1997 r.: "Rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie co najmniej 1 rok, podejmuje pozarolniczą działalność gospodarczą, nie będąc pracownikiem i nie pozostając w stosunku służbowym, podlega nadal temu ubezpieczeniu. Rolnik lub domownik może podlegać innemu ubezpieczeniu społecznemu wówczas, gdy złoży Zakładowi lub Kasie oświadczenie, że chce podlegać innemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej, o ile spełnia w tym zakresie warunki określone w odrębnych przepisach" W ocenie organu z treści przepisu wynika, iż warunkiem niezbędnym, umożliwiającym rolnikowi wybór systemu ubezpieczenia (ubezpieczenie społeczne rolników, bądź ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej) jest uprzednie (występujące przed podjęciem przez rolnika działalności gospodarczej) podleganie przez rolnika nieprzerwanie co najmniej 1 rok ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie. Począwszy od 1 września 1987 r., kiedy to skarżący został objęty ubezpieczeniem społecznym rolników, parokrotnie zawieszał i wznawiał działalność gospodarczą, zawsze informując o tym KRUS. Organ wyjaśnił, iż znaczenie w przedmiotowej sprawie ma kwestia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w chwili wejścia w życie zmiany ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1996 r., Nr 124, poz. 585 z późn. zm.). Przepis art. 5a zaczął, zgodnie z powyższą ustawą, obowiązywać od dnia 1 stycznia 1997 r. - od tego dnia rolnikowi, który jednocześnie prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, przysługiwało prawo wyboru ubezpieczenia społecznego zgodnie z art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w brzmieniu w przedmiotowym okresie czasu. Przestał z ww. dniem obowiązywać natomiast wcześniejszy przepis ustawowy (w przypadku zbiegu tytułów ubezpieczenia społecznego rolników z ubezpieczeniem z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej), który nie dawał rolnikowi możliwości wyboru w kwestii podległości określonemu ubezpieczeniu - z mocy prawa rolnik kwalifikowany był do ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Skarżący zawiesił działalność gospodarczą dnia 30 września 1996 r., jednocześnie zgłaszając się do ubezpieczenia społecznego rolników. Konsekwencją tego było wyłączenie go z ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i objęcie ubezpieczeniem społecznym rolników od dnia 1 października 1996 r. Skarżący pozostawał w ubezpieczeniu społecznym rolników, pomimo wznowienia z dniem 1 kwietnia 1997 r. działalności gospodarczej, o czym nie poinformował KRUS, który dowiedział się o tym w dniu 20 czerwca 2005 r.

Od dnia 1 października 1996 r. (data wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a tym samym art. 5a) do dnia 1 kwietnia 1997 r. upłynęło 5 miesięcy, zatem wymóg art. 5a - 1 roku nieprzerwanego podlegania w pełnym zakresie ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy (wprowadzony ustawą o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 12 września 1996 r., która weszła w życie w dniu 1 stycznia 1997 r.) w chwili podjęcia pozarolniczej działalności gospodarczej nie został przez skarżącego spełniony, zatem organ uznał, iż skarżący nie mógł skorzystać z uprawnień przysługujących rolnikowi wynikających z art. 5a - pozostania w ubezpieczeniu społecznym rolników. Skarżący nie mógł również skorzystać z przepisów intertemporalnych, wprowadzonych ustawą z dnia 12 września 1996 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990 r. Bowiem przepisy intertemporalne dopuszczały wyjątkowo, po spełnieniu zawartych w nich warunków, wybór rodzaju ubezpieczenia. Art. 2 ustawy zmieniającej stanowił, iż rolnik lub domownik, który w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 września 1996 r. (1 stycznia 1997r.) podlegał innemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej, nie będąc pracownikiem i nie pozostając w stosunku służbowym, a spełniając inne warunki podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie, mógł złożyć Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych lub KRUS oświadczenie, iż chce podlegać rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu z wyłączeniem innego ubezpieczenia społecznego. Skarżący nie spełniał jednak w tym wypadku warunków podlegania w dniu 1 stycznia 1997 r. ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z powyższym organ stwierdził, iż zgodnie z unormowaniami prawa materialnego zawartymi w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników decyzja z [...] czerwca 2005 r., wydana zgodnie z regulacjami art. 36 ust 2 powyższej ustawy, jest prawidłowa i nie ma na gruncie prawa materialnego przesłanek do stwierdzenia jej nieważności. Organ nawiązując do kwestii posiadania przez KRUS wiedzy o prowadzeniu przez rolnika działalności gospodarczej w związku ze składanymi oświadczeniami w celu uzyskania zasiłku rodzinnego, gdzie skarżący wykazywał dochód z tytuły prowadzenia działalności gospodarczej stwierdził, iż pozostaje to bez znaczenia na gruncie przedmiotowej kwestii, gdyż w myśl przepisu art. 37 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, rolnik jest obowiązany, nie czekając na wezwanie, w ciągu 14 dni zgłaszać KRUS osoby podlegające ubezpieczeniu w jego gospodarstwie oraz informować KRUS o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu i o zmianach tych okoliczności.

Organ odnosząc się do kwestii możliwości stwierdzenia w przedmiotowej sprawie nieważności decyzji w trybie art. 156 i 157 k.p.a. w związku z art. 83a ust 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podniósł, iż przepisy powyższej ustawy nie mają w sprawie zastosowania a stwierdzenie nieważności decyzji w powyższym trybie nie jest w tym wypadku możliwe. Uzasadniając powyższe stwierdzenie organ powołał się na regulację zawartą w art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który stanowi, iż w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jako, że w powyższej ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników nie występują uregulowania dotyczące kwestii stwierdzenia nieważności wydanej w stosunku do rolnika decyzji, odniesienie do przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest zasadne, gdyż zgodnie z art. 180 k.p.a. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Organ wskazał, iż w jego ocenie nieważność decyzji ostatecznej organu rentowego może być stwierdzona tylko i wyłącznie z urzędu i tylko w sytuacji, gdy strona wcześniej nie odwołała się od decyzji do sądu okręgowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. W przypadku odwołania stwierdzenie nieważności tak na wniosek jak i z urzędu jest niedopuszczalne. Organ biorąc pod uwagę fakt wniesienia przez skarżącego w dniu [...] lipca 2005 r. odwołania od decyzji z PT KRUS w G. z dnia [...] czerwca 2005 r. stwierdzającej ustanie z dniem 1 kwietnia 1997 r. ubezpieczenia społecznego rolników, stwierdzenie nieważności decyzji w trybie przepisów postępowania administracyjnego k.p.a. było niedopuszczalne. Wyklucza się bowiem na gruncie przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych, w związku z przepisami regulującymi procedurę cywilną i administracyjną, możliwość zaistnienia sytuacji, w której nastąpiłaby kolizja przepisów związana z poddaniem tej samej decyzji kontroli sądu powszechnego oraz kontroli administracyjnej i sądowo administracyjnej. Wchodząc na drogę postępowania sądowego przed sądami powszechnymi skarżący zamknął sobie drogę do dochodzenia stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o przepisy postępowania administracyjnego.

Decyzja KRUS z [...] kwietnia 2010 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez skarżącego do WSA. Odnosząc się do jej zarzutów Sąd I instancji stwierdził, iż w sprawie najistotniejsze znaczenie miało to, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji stanowisko, co do dopuszczalności oceny rozstrzygnięcia Prezesa KRUS w aspekcie istnienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie jego nieważności zostało jasno i precyzyjnie określone przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II GSK 475/07.

Konsekwencją poglądów tamże wyrażonych był wyrok WSA z dnia 29 sierpnia 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 986/08 uchylający decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] maja 2006 r. wydaną w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji tegoż organu z dnia [...] czerwca 2005 r. Rozważania poczynione w sprawach tj. NSA - II GSK 475/07, oraz WSA - VISA/Wa 986/08 były istotne ze względu na treść przepisów art. 170 i 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Pierwszy z nich stanowi, że prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidywanych także inne osoby. Drugi z nich z kolei wskazuje że ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

WSA wskazał, iż z uzasadnienia wyroku NSA sygn. akt II GSK 475/07, którego argumenty przytaczał Sąd I instancji w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 986/08 wynikało, że postępowanie w sprawie nieważności decyzji, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt. 9 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jest odrębnym postępowaniem administracyjnym niezależnym od postępowania odwoławczego przed Sądem Okręgowym, Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz od wyniku tego postępowania. Uznał również że przepis art. 83a ust 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585) ograniczył uprawnienia organu do wszczęcia postępowania nadzorczego wyłącznie do sytuacji, gdy mamy odczynienia z decyzją ostateczną i strona nie złożyła odwołania do sądu powszechnego. Zdaniem WSA z treści tej normy prawnej nie sposób wyinterpretować ograniczeń w zakresie inicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej przyznanych stronie postępowania z mocy art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 180 k.p.a. Dalej Sąd I instancji wyjaśnił, iż w omawianej sytuacji nie zachodzą ograniczenia w zakresie wyboru trybu zaskarżenia decyzji. Brak jest zatem podstaw do uznania że uprawnienia strony do składania wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji zostały skutecznie wyłączone przez przepis art. 83a ust 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, więc tezę że na wniosek strony może dojść do stwierdzenia nieważności decyzji nawet wówczas kiedy decyzja taka była wcześniej kontrolowana przez sąd powszechny, który nie stwierdziła żadnych nieprawidłowości i wniesione od tejże decyzji odwołanie oddalił. WSA zauważył, iż stanowisko NSA, o którym mowa nie jest powszechnie akceptowane tak przez inne składy NSA jak i Sąd Najwyższy. Jednak zdaniem WSA jak już podkreślono wcześniej organy jak i sąd orzekający w sprawie niniejszej, były związane poglądem odmiennym wyrażonym przez NSA w wyroku wydanym w sprawie II GSK 475/07. Reasumując zdaniem Sądu I instancji oznacza to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej. Organ zarówno w przypadku decyzji z dnia [...] marca 2010 r., jak i w przypadku decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. sporządził identyczne uzasadnienia. Ich analiza prowadziła więc do wniosku WSA że wydając decyzję chronologicznie późniejszą organ nie odniósł się do zarzutów sformułowanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie zawarł także rozważań dotyczących istnienia bądź nieistnienia przesłanek o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., a które ewentualnie mogły wiązać się z wydaniem decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] czerwca 2005 r. Jednocześnie w ocenie Sądu I instancji nie zmienia istoty rzeczy jedno zdanie zawarte w uzasadnieniach obu decyzji organu, oraz w odpowiedzi na skargę, którego istotą jest uznanie że nie występują przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. To zdaniem WSA niewątpliwie za mało w realiach sprawy i dlatego rozpoznając sprawę ponownie organ obowiązany będzie przeprowadzić analizę prawidłowości decyzji o której wyżej mowa pod kątem wszystkich przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.

Działając na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. KRUS zaskarżył wyrok WSA z dnia 20 października 2010 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi Z. G. na decyzję Prezesa KRUS oraz orzeczenie o zwrocie poniesionych kosztów skargi kasacyjnej przez organ, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto kasator zarzucił naruszenie:

- art. 83a ust. 2 w zw. art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wskazany przepis art. 83a, nie wykluczał uprawnienia strony do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej przez organ ubezpieczeniowy.

- art. 157 § 2 w zw. z art. 180 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, iż nie zachodziły ograniczenia w zakresie wyboru trybu zaskarżenia przedmiotowej decyzji i uznanie, że wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, że uprawnienia strony do składania wniosku o stwierdzenie ostatecznej decyzji zostały skutecznie wyłączone przez przepis art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

- art. 156 k.p.a. polegające na uznaniu, iż w sprawie może zachodzić choć jedna z przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji, podczas gdy żadna z przesłanek wymienionych w tym artykule w przedmiotowej sprawie nie zachodziła.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Z. G. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 t., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120; zob. szerzej J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 419).

Na wstępie ustosunkowując się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za niezasadne. W niniejszej sprawie należy przede wszystkim zauważyć, iż stosownie do treści art. 190 p.p.s.a.: "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny." Jak podkreśla się w doktrynie i judykaturze wykładnia prawa wyrażona w uprzednim wyroku NSA musi być uznana za jedynie słuszną w rozpatrywanej sprawie, nawet gdyby organ i sąd orzekający w tej sprawie miały odmienne stanowisko (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2007 r., sygn. akt I GSK 360/06, Legalis; por. też: J. Drachal, R. Stankiewicz, A. Wiktorowska [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski. Warszawa 2011, s.623 i nast.). Z przepisu art. 190 zd. 1 p.p.s.a. wynika związanie wykładnią prawa dokonana przez NSA tylko przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, a nie również przy podejmowaniu każdego rozstrzygnięcia w sprawie tożsamej. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych odstąpienie od wykładni dokonanej w wyroku sądu kasacyjnego jest sytuacją wyjątkową i może dotyczyć tylko trzech przypadków: 1) jeżeli stan faktyczny sprawy, który został ustalony w wyniku jej ponownego rozpoznania, uległ zmianie w taki sposób, że w ponownym postępowaniu przed sądem pierwszej instancji należy stosować inną podstawę prawną (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 342/05, Legalis; wyrok NSA z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1311/07, Legalis), 2) jeżeli przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy zmienił się jednakże stan prawny (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r. , sygn. akt II OSK 342/05), 3) jeżeli NSA podjął w uchwale w składzie siedmiu sędziów stanowisko dotyczące wykładni prawa odmienne od wyrażonego w orzeczeniu sądu kasacyjnego odnoszącego się do konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej (por. uchwała NSA z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSP 1/08, ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 75). Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne jak i prawo procesowe. Związanie wykładnią dokonaną w wyroku sądu kasacyjnego na podstawie art. 190 p.p.s.a. oznacza w praktyce, że sąd administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, która została mu przekazana przez sąd kasacyjny, na podstawie art. 185 p.p.s.a. nie może stosować postanowień art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., a w skardze kasacyjnej nie powinny być podawane zarzuty sformułowane w oparciu o odmienną wykładnię prawa, niż ta wykładnia, której dokonał NSA w orzeczeniu uchylającym orzeczenie przy czym z określenia "związany jest wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że sąd I instancji nie jest związany oceną sądu kasacyjnego co do stanu faktycznego sprawy.

Należy zauważyć, iż w rozpoznawanej sprawie wykładni prawa wiążącej dla sądu pierwszej instancji dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 475/07, co słusznie zauważył i uwzględnił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym tu wyroku. W sprawie tej nie wystąpił żaden z wymienionych wyżej warunków, które umożliwiłyby sądowi pierwszej instancji odstąpienie od wykładni prawa dokonanej w prawomocnym orzeczeniu w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. A zatem słusznie Sąd pierwszej instancji uznał w zaskarżonym wyroku, iż organy administracji ponownie rozpatrując sprawę naruszyły art. 153 p.p.s.a., który stanowi, iż: "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia." i art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym: "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.", a w konsekwencji zasadnie Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję pierwszo i drugoinstancyjną.

Analiza zarzutów skargi kasacyjnej wskazanych wyżej prowadzi do konstatacji, iż są one w gruncie rzeczy polemiką z wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 475/07, a w konsekwencji zarzuty te naruszają zakaz zawarty w art. 190 zd. 2 p.p.s.a, tj. zakaz oparcia skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a skargę kasacyjną oddalił. O kosztach nie orzeczono z uwagi na fakt, iż określone w art. 203-204 p.p.s.a. zasady zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w ogóle nie dotyczą tych uczestników postępowania, zarówno obligatoryjnych, jak i fakultatywnych, którzy nie wnieśli skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 1998 r. sygn. akt V SA 1306/97, ONSA 1999, nr 1, poz. 28; por. też: M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w]: Prawo...Red. R. Hauser, M. Wierzbowski..., s. 653).