Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 335/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od decyzji
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Referent – stażysta Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2018 r. sprzeciwu L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej po rozpatrzeniu odwołania L S. od decyzji Burmistrza S. z dnia [...]r. nr: [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J. K. działając na podstawie art. 17,18, 21 ust. 1 ustawy z dnia 12. 10. 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2015 r., poz.1659), art. 2 pkt 16, art.4, art. 5 ustawy z dnia 11. 02. 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851), art. 138 § 2 ustawy z dnia 14. 06. 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Stan sprawy jest następujący:

Burmistrz Miasta S. decyzją z dnia [...]r. nr: [...] odmówił L, S., jako opiekunowi prawnemu, przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko: J. K. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że Strona, jako opiekun prawny dziecka, nie wychowuje go z jego rodzicem, co wskazuje na to, że jest osobą samotnie wychowującą dziecko, a zatem musi spełnić warunki do przyznania świadczenia wychowawczego z art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W opinii organu I instancji, opiekun prawny powinien wystąpić o alimenty od rodziców na rzecz dziecka. Alimenty powinny być zasądzone od obojga rodziców, chyba że zachodzi którykolwiek z wyjątków wymienionych w przepisie art. 8 ust. 2 w/w ustawy.

W odwołaniu strona wskazała, że jest opiekunem prawnym małoletniego J. K., który przebywa w Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci w S. Strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organu I instancji zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej przez nią decyzji. W ocenie Strony, nie ma żadnego logicznego wytłumaczenia dla traktowania opiekuna prawnego jako osoby samotnie wychowującej dziecko. Opiekun prawny nie jest osobą samotnie wychowującą już z samej definicji zawartej w ustawie, nie spełnia takich kryteriów, jest powołany przepisami prawa do reprezentacji interesów osobistych i majątkowych swojego podopiecznego. Wobec powyższego, Strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko począwszy od 01.10.2017 r. do końca okresu zasiłkowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej, po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...]r. uchyliło sporną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia zbadaniu materiału dowodowego,

Wskazało przy tym, iż stosownie do treści art. 2 pkt 13 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, osobą samotnie wychowującą dziecko jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972 oraz z 2017 r. poz. 1428); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Kolegium podało iż w myśl art. 4 ust. 1 ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

2. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka.

3. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia.

Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie.

W przypadku urodzenia dziecka albo ukończenia przez dziecko 18. roku życia kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. (ust.2.). W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. (ust. 2a.). Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. ( ust. 3.). Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł. ( ust. 4.). W myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej. Z kolei, zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy, instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie jest dom pomocy społecznej, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, szkoła wojskowa lub inna szkoła, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie.

SKO wskazało, iż postanowieniem z dnia [...]r. sygn. [...]. Sąd Rejonowy w C. L S. ustanowił opiekunem prawnym małoletniego. K. i złożyła ona stosowne na tę okoliczność przyrzeczenie.

W dniu 08. 08.2017 r. strona złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J. K. , który legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...]r., do dnia 04.04.2025 r wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. zgodnie, z którym niepełnosprawność dziecka datowana jest od urodzenia i na podstawie decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta C. z [...]r. strona jest zobowiązana do ponoszenia opłaty za pobyt J. K. w Domu Pomocy Społecznej w S. w kwocie 107,10 zł.

Organ wskazał na cel ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i określone w niej przesłanki podmiotowo-przedmiotowe, które muszą wystąpić łącznie dla uznania ich wypełnienia. Zaznaczył, iż nie wystarczy być podmiotem mogącym wystąpić o przedmiotowe świadczenie, ale należy być podmiotem, który po wypełnieniu przesłanek przedmiotowych staje się uprawnionym do otrzymania świadczenia wychowawczego normowanego ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wszystkie te elementy ujęte są w art. 2 pkt 16, art. 4 ust. 1-3 i art. 5 ust. 1- 4 tej ustawy. Podał, iż ustawodawca w art. 4 ust. 1 ustawy określił, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Z kolei w ust. 2 ustanowił, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Z kolei w ust. 3 unormował, że świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Stwierdził zatem, iż świadczenie to przysługuje opiekunowi prawnemu na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Zespolony z tym przepisem i niejako uzupełniającym przesłankę "wychowania" jest art. 5 ust. 1 tej ustawy stanowiący, że świadczenie wychowawcze przysługuje w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Toteż świadczenie to przysługuje na dziecko przebywające w rodzinie. W art. 2 pkt 16 tej ustawy zawarto definicję rodziny stanowiąc, że oznacza ona odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu m.in. dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia.

Istotne dla uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego jest zatem zdaniem Kolegium ustalenie, czy dziecko stanowiące podstawę do jego uzyskania wchodzi w skład rodziny tego podmiotu uprawnionego, który ubiega się o nie, a wobec tego - czy jest dzieckiem "zamieszkującym wspólnie" z nim. Organ odwołał się do pojęcia "zamieszkiwania wspólnego" zawartego w legalnej definicji rodziny z art. 2 pkt 16 ustawy, które należy rozumieć jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica, który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspakaja jego potrzeby życiowe. Wskazał na cel, na jaki przyznawane jest świadczenie wychowawcze, który określony jest w art. 4 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych. Zaznaczył, iż jakkolwiek wolą ustawodawcy uprawnienia rodzica, opiekuna faktycznego, przysługują także opiekunowi prawnemu, to jednakże prawo tych podmiotów tak rodziców, opiekunów prawnych, jak i faktycznych jest zróżnicowane. Różnice te, wyznaczają przesłanki: "zamieszkiwania", "wychowywania", "opieki" i "zaspakajania potrzeb życiowych dziecka". Rodzic, który nie wypełnia przesłanek przedmiotowych, nie jest tym samym podmiotem uprawnionym do uzyskania świadczenia w ramach programu "Rodzina 500+". Zasady te zdaniem organu odnoszą się do pozostałych podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy, tj. opiekuna faktycznego i prawnego. Stąd też w art. 5 ust. 2a ustawy, jednoznacznie określono, że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

Wyznacznikiem uzyskania prawa do przedmiotowego świadczenia przez podmioty uprawnione jest sprawowanie przez nich opieki, utożsamiane z wychowaniem małoletniego dziecka, a w konsekwencji warunkiem takim jest zamieszkiwanie zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy, czy też wychowanie i sprawowanie opieki nad małoletnim i zaspokajanie jego potrzeb życiowych, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy. Zatem o kształcie prawa do uzyskania świadczenia w ramach programu "Rodzina 500+" decydują łącznie przesłanki podmiotowo - przedmiotowe.

Organ zaznaczył, iż podkreślenie to jest istotne w aspekcie wskazania zróżnicowania prawa do tegoż świadczenia opiekunów prawnych (ale nie tylko, albowiem faktycznych także), tych zamieszkujących i nie zamieszkujących z podopiecznym małoletnim, tych wychowujących i sprawujących opiekę nad nim oraz zaspokajających jego potrzeby życiowe. To właśnie ta relacja przedmiotowa określona w art. 4 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i w zw. z art. 2 pkt 16 ustawy małoletniego z podmiotem określonym w art. 4 ust. 2 stanowi podstawę do właściwego zastosowania świadczenia regulowanego ustawą. Swoje wywody w omówionym zakresie oparł o treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17.10.2017 r. sygn. IV SA/G1 371/17.

Organ II instancji dokonując subsumcji przywołanych regulacji na stan sprawy stwierdził, iż materiał dowodowy zebrany w aktach przez organ instancji nie wskazuje, w jaki sposób opiekun prawny sprawuje opiekę nad podopiecznym dzieckiem . Akta sprawy nie zawierają jednoznacznych dokumentów w tym zakresie, jak również sprawozdań przedkładanych przez opiekuna prawnego sądowi rodzinnemu, który sprawuje nadzór nad realizowaniem obowiązków opiekuna prawnego - zgodnie z art. 154 i art. 155 § 1 i n. ustawy z dnia 25.02. 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Zaznaczył także organ, iż dla rozstrzygnięcia wniosku strony niezbędnym jest też ustalenie, czy podopieczny opiekuna prawnego aktualnie przebywa w domu pomocy społecznej w S. W sprawie nie jest też wiadomym, czy instytucja ta zapewnia dziecku nieodpłatne pełne utrzymanie - zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy.

W ocenie SKO Organ I instancji, nie kompletując należycie materiału dowodowego oraz nie dokonując powyższych ustaleń, naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego zatem przedmiotowa sprawa nie została prawidłowo wyjaśniona. Organ II instancji podkreślił, iż także argumentacja zawarta w uzasadnieniu decyzji organu I instancji jest całkowicie błędna i bezzasadna. Końcowo zauważył, iż w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ I instancji powinien dokonać pełnego wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości w kwestii faktycznego zamieszkiwania małoletniego podopiecznego, jak również faktycznego sprawowania opieki nad nim przez opiekuna prawnego, przeprowadzając w tym zakresie rodzinny wywiad środowiskowy w trybie art. 15 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Powinien także dołączyć do materiału dowodowego dokumentację sądu rodzinnego, który nadzoruje wypełnianie obowiązków przez opiekuna prawnego oraz wyjaśnić i udokumentować, czy dom pomocy społecznej w S. jest instytucją zapewniającą nieodpłatne pełne utrzymanie - stosownie do treści art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy.

W sprzeciwie do WSA w Gliwicach pełnomocnik strony skarżącej zarzucił naruszenie art. 138§ 1 pkt 2 kpa przez jego niezastosowanie oraz art. 138 § 2 kpa przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż konieczne jest uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy na podstawie zebranego materiału dowodowego organ mógł wydać decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty.

W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik strony zaznaczył, iż wytyczne, którymi powinien się kierować organ I Instancji są niezgodne z obowiązującymi przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Wskazał, iż organ odwoławczy zobowiązał MOPS do ustalenia, czy dom pomocy społecznej zapewnia małoletniemu pełne nieodpłatne utrzymanie stosownie do treści art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przy jednoczesnym wskazaniu w uzasadnieniu decyzji, iż na podstawie decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta L. opiekun prawny została zobowiązana do wnoszenia opłaty za pobyt podopiecznego w domu pomocy społecznej w wysokości 107,10 zł miesięcznie i decyzja ta jest w aktach sprawy .

Skoro zatem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika fakt, iż skarżąca ponosi odpłatność za pobyt małoletniego, a co za tym idzie dom pomocy społecznej w S. nie zapewnia nieodpłatnego pobytu, nie ma potrzeby ustalania tego faktu przez organ I Instancji.

Podniósł, iż organ odwoławczy powołując się w decyzji, na art. 2 pkt 16 ustawy co ma wpływ następnie na wydane zalecenia i wywodząc z niego konieczność ustalenia, czy opiekun prawny zamieszkuje z dzieckiem czy też nie pomija definicję rodziny zawartą w ustawie. Stwierdził, iż skoro do członków rodziny nie zalicza się dzieci pozostających pod opieką prawną (tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) nie można zatem uznać, iż opiekun prawny musi zamieszkiwać wspólnie z dzieckiem, które pozostaje pod opieką prawną. Ustawodawca wyraźnie wyłączył bowiem takie dzieci z ustawowej definicji rodziny i nie wymienił opiekuna prawnego jako członka rodziny.

W ocenie pełnomocnika skarżącej przyjęte przez SKO rozwiązanie jakoby małoletni musiał zamieszkiwać z opiekunem prawnym jest sprzeczne z brzmieniem przepisu i prowadzi do nieuprawnionych wniosków.

Zdaniem pełnomocnika art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, wskazujący, iż świadczenie nie przysługuje jeżeli dziecko jest umieszczone w nieodpłatnej zapewniającej pełne utrzymanie placówce, należy interpretować w ten sposób, iż w sytuacji gdy dziecko ponosi odpłatność za pobyt w placówce jest uprawnione do otrzymania świadczenia. Jeśli takie dziecko umieszczone w placówce, ponoszące odpłatność jest pod opieką prawną, to oczywiste jest, iż nie zamieszkuje z opiekunem a w placówce i w ocenie skarżącej jest uprawnione do otrzymania świadczenia 500+.

Zdaniem pełnomocnika budzą wątpliwości wytyczne organu odwoławczego, iż organ I instancji ma ustalić w drodze wywiadu środowiskowego miejsce zamieszkania dziecka oraz zakresu sprawowanej opieki, skoro z materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy wynika, że dziecko zamieszkuje w domu pomocy społecznej. Także brak jest podstawy prawnej do żądania zwrócenia się do sądu rodzinnego o sprawozdania składane przez opiekuna prawnego, gdyż Sąd rodzinny jest jedyną instytucją powołaną do żądania takich sprawozdań, badania ich pod kątem merytorycznym oraz sprawdzania prawidłowości sprawowania opieki przez opiekuna prawnego. W sytuacji gdyby opiekun prawny sprawował opiekę w sposób nieprawidłowy sąd rodzinny ma instrumenty prawne, które zapobiegają takim sytuacją z pozbawieniem opiekuna prawa do opieki włącznie. A zatem to jedynie sąd rodzinny ma prawo badać zakres i prawidłowość wykonywania obowiązków opiekuna prawnego, nadto opiekun prawny składa przyrzeczenie przy obejmowaniu obowiązków opiekuna i ponosi odpowiedzialność karną za nienależyte sprawowanie opieki. Zdaniem pełnomocnika błędne wytyczne nie zmierzają do wyjaśnienia sprawy, a organ odwoławczy posiadał wszystkie potrzebne do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia dowody.

Kolegium wniosło o oddalenie sprzeciwu podtrzymując argumentację zawartą w spornej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W tym miejscu należy też podkreślić, że z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) - zwana dalej: "ustawą nowelizującą" - która wprowadziła do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zmiany polegające na dodaniu rozdziału 3a "Sprzeciw od decyzji". Stosownie do art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

W myśl art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym. Z przepisu tego wynika jednocześnie, że do spraw wszczętych po wejściu w życie ustawy nowelizującej stosuje się nowe przepisy. W rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, zatem miały do niej zastosowanie nowe przepisy p.p.s.a.

Jak wynika zaś z art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Oznacza to, że zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej został określony w sposób zawężający, tzn. rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. W konsekwencji, sąd jest władny uwzględnić sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek wynikających z art. 138 § 2 k.p.a. Jak wskazuje się w orzecznictwie, sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest kierowany wyłącznie przeciwko uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, sprzeciw ten inicjuje postępowanie szczególne, w którym sąd powinien wyłącznie ocenić, czy organ odwoławczy zasadnie uchylił się od wydania rozstrzygnięcia merytorycznego co do istoty sprawy, nie powinien zaś, jak w przypadku spraw ze skarg, rozstrzygać w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rolą sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się zatem wyłącznie natomiast do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1332/13 CBOSA).

Przepis art. 138 § 2 k.p.a., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, stanowi że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Stosownie do art. 138 § 2b k.p.a. przepisu § 2 nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 136 § 2 lub 3 k.p.a., tj. gdy organ drugiej instancji sam przeprowadzi konieczne postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, na zgodny wniosek wszystkich stron (art. 136 § 2 k.p.a) lub na wniosek jednej ze stron, za zgodą pozostałych stron (art. 136 § 3 k.p.a.).

Oceniając, czy w niniejszej sprawie zaktualizowały się przesłanki do skorzystania przez SKO z art. 138 § 2 k.p.a., należy mieć na względzie, że przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja kasacyjna organu odwoławczego, wydana w postępowaniu z wniosku opiekuna prawnego L. S. o przyznanie świadczenia wychowawczego na podopiecznego J. K., który to organ odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego na podopiecznego uznając, że Wnioskodawczyni, nie spełnia wymogów ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci – dalej ustawy ( Dz. Z 2017 poz. 1851 ze zm.). W szczególności organ I instancji uznał, że opiekun prawny jest osobą samotnie wychowująca dziecko, a zatem alimenty po myśli art. 8 ust. 2 ustawy w takim wypadku winny być zasądzone od obojga rodziców chyba, że zachodzi którykolwiek z wyjątków w nim wskazanych. Podkreślił też organ I instancji, iż opiekun prawny reprezentuje interesy dziecka, nie powinien korzystać ze środków pochodzących od państwa na wychowanie dziecka gdy istnieje możliwość zaspokajania jego potrzeb ze środków jego rodziców.

Organ odwoławczy rozstrzygnął o uchyleniu decyzji Burmistrza Miasta S. odmawiającej przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego uznając, iż argumentacja w niej zawarta jest błędna, a materiał dowodowy w sprawie zebrany nie wystarcza na podjęcie w niej rozstrzygnięcia .

W ocenie Sądu organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył w żadnym zakresie regulacji zawartej w art. 138 § 2 k.p.a. i trafnie ocenił wadliwość postępowania przed organem I instancji jako istotną.

W pierwszym rzędzie należy wskazać, iż przy rozstrzyganiu kwestii przyznania prawa do świadczenia wychowawczego zasadnie organ II instancji wskazał jako podstawę materialnoprawną orzekania w tym przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

W art. 4 ust. 1 i 2 ustawa ta stanowi, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W myśl art. 5 ust. 1 i 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie.

Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 16 ustawy pojęcie rodzina - oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. W art. 2 pkt 8 ustawy zdefiniowano pojęcie instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie stwierdzając iż oznacza to dom pomocy społecznej, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie.

Z kolei, art. 8 ust. 2 ustawy stanowi, iż świadczenie wychowawcze nie przysługuje jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej .

Jak trafnie zatem zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w świetle powołanych przepisów uprawnionym do świadczenia wychowawczego jest opiekun prawny jednak warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest spełnienie przezeń zarówno przesłanki pozytywnej w zakresie sprawowania opieki wobec dziecka gdyż celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego podstawowych potrzeb jak i nie istnienie przesłanki negatywnej umieszczenia dziecka w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie.

W konsekwencji powyższych uwag zgodzić się należy z organem odwoławczym, iż argumentacja prawna i faktyczna zawarta w decyzji organu I instancji wyżej opisana nie uzasadnia w jakikolwiek sposób odmownego sposobu załatwienia wniosku opiekuna prawnego o przyznanie świadczenia wychowawczego. Wskazane przez ten organ regulacje prawne art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w powiązaniu z art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w jakikolwiek sposób decyzji odmownej w tym zakresie nie uzasadniają.

Prawidłowym jest także stanowisko Kolegium, iż decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a to art. 7 , art.77 i art. 107 kpa normujących zasady prawdy obiektywnej i oficjalności postępowania dowodowego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Istotnie zebrany przez organ I instancji w aktach sprawy, materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie wskazuje, w jaki sposób strona jako opiekun prawny sprawuje opiekę nad swym podopiecznym J. K. Akta sprawy nie zawierają jednoznacznych dokumentów w tym zakresie, w tym sprawozdań z rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej czy sprawozdań przedkładanych przez opiekuna prawnego sądowi rodzinnemu, który sprawuje nadzór nad realizowaniem obowiązków opiekuna prawnego - zgodnie z art. 154 i art. 155 § 1 i n. ustawy z dnia 25. 02. 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy. W tym zaś zakresie organ będąc związanym zasadą prawdy obiektywnej wynikającą z powołanych regulacji art. 7 i art. 77 kpa winien podjąć wszelkie działania w celu wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności w tym związanych ze sprawowaniem opieki .

Za słuszną należy uznać ocenę organu II instancji, iż w aktach sprawy brak jest aktualnych informacji i dokumentów w zakresie wyjaśnienia czy dom pomocy społecznej w S. jest instytucją zapewniającą całodobowe nieodpłatne utrzymanie, co po myśli art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy wyklucza prawo do świadczenia wychowawczego, brak też dowodów z których wynikałaby okoliczność pobytu J. K. w DPS dla dzieci w S.

Nie podziela jednakże Sąd orzekający w niniejszej sprawie poglądu organu II instancji co do interpretacji obowiązujących w sprawie regulacji prawnych, iż opiekun prawny musi zamieszkiwać wspólnie z dzieckiem, które pozostaje pod opieką prawną. Skoro do członków rodziny nie zalicza się dzieci pozostających pod opieką prawną, a tak stanowi art. 2 pkt 16 ustawy, to tym samym dzieci pozostające pod opieką prawną i opiekunowie prawni nie stanowią rodziny w myśl ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W konsekwencji warunkiem do uzyskania świadczenia wychowawczego dla opiekuna prawnego nie jest jego zamieszkiwanie wraz z podopiecznym, w tym zatem zakresie nie ma konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym kierunku, przez organ, czego prawidłowo Kolegium nie zaleciło organowi I instancji do realizacji przy uchyleniu spornego rozstrzygnięcia. W omawianym zatem zakresie argumentacja pełnomocnika skarżącej zawarta w sprzeciwie jest słuszna, co nie oznacza jednak zasadności sprzeciwu w całości i przychylenia się do wniosku pełnomocnika o uchylenie spornej decyzji w sytuacji, gdy jak wyżej wskazano decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a pozostający do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zaznaczenia przy tym wymaga okoliczność, iż Kolegium pomimo przyjęcia w/w nieprawidłowej interpretacji przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie nakazało organowi I instancji prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym kierunku .

Biorąc pod uwagę dotychczasowe rozważania stwierdzić należy, że Sąd nie przesądzając treści przyszłego rozstrzygnięcia organów orzekających, podziela stanowisko Kolegium wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 1 art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy - ustalenie faktu sprawowania opieki przez opiekuna prawnego nad J. K. i oraz wyjaśnienia i udokumentowania , czy dom pomocy społecznej w S. jest instytucją zapewniającą nieodpłatne pełne utrzymanie ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Skoro zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze odpowiada prawu, brak było podstaw do uwzględnienia sprzeciwu, który w tej sytuacji podlega oddaleniu na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.