Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2220/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6540
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, pkt 2a, 31 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1575
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia dokumentów oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: Prezes IPN, organ), decyzją nr [...] z [...] września 2020 r., na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

(Dz.U. z 2019 r. poz. 1882 ze zm.; dalej ustawa o IPN), po rozpatrzeniu odwołania R. S. (dalej: wnioskodawca, skarżący) od decyzji Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] (dalej Dyrektor Oddziału IPN) nr [...] z [...] czerwca 2020 r.

o udostępnieniu wnioskodawcy w formie kopii następujących dokumentów:

1. karty Mkr-3 z kartoteki ogólnoinformacyjnej b. WUSW w [...],

2. zapisu z dziennika rejestracyjnego b. Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...], oznaczonego sygnaturą [...],

3. zapisu z protokołu brakowania akt nr [...] z [...].01.1990 r., oznaczonego sygnaturą [...],

4. zapisu z dziennika archiwalnego teczek personalnych i pracy wyeliminowanej agentury b. WUSW w [...], oznaczonego sygnaturą [...],

5. karty z kartoteki odtworzeniowej MSW w [...] oznaczonej sygnaturą [...],

utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału IPN.

Do wydania decyzji Prezesa IPN doszło w następującym stan sprawy.

Wnioskiem z [...] czerwca 2019 r. R. S. wystąpił do Dyrektora Oddziału IPN o udostępnienie dotyczących go dokumentów, na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o IPN.

W dniu [...] czerwca 2020 r. Kierownik Referatu Udostępniania w [...], działają z upoważnienia Dyrektora Oddziału IPN w [...], po przeprowadzeniu kwerendy archiwalnej i rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] czerwca 2019 r., wydał decyzję nr [...] o udostępnieniu Panu R. S. do wglądu

w formie kopii następujących dotyczących go dokumentów: karty Mkr-3 z kartoteki ogólnoinformacyjnej b. WUSW w [...], zapisu z dziennika rejestracyjnego b. Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...], oznaczonego sygnaturą [...] t.2, zapisu z protokołu brakowania akt nr [...]

z [...].01.1990 r., oznaczonego sygnaturą [...], zapisu z dziennika archiwalnego teczek personalnych i pracy wyeliminowanej agentury b. WUSW

w [...], oznaczonego sygnaturą [...] oraz karty z kartoteki odtworzeniowej MSW w [...] oznaczonej sygnaturą [...].

W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN Instytut Pamięci udostępnia kopie dokumentów, o których mowa w ust. 1

(tj. będących w zasobie IPN), dotyczących wnioskodawcy i wytworzonych przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku

z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku

z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Jednocześnie zgodnie z art. 30 ust. 2a ww. ustawy o IPN przez dokumenty wytworzone przy udziale wnioskodawcy przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji go

w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa.

Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji Dyrektora Oddziału IPN, wskazując, że nie zgadza się z treścią tej decyzji, gdyż nigdy nie współpracował

z tajnymi służbami komunistycznego państwa, a dokumenty mające o tym świadczyć zostały sfabrykowane przez T. J. Zdaniem skarżącego zgoda

na współpracę z tajnymi służbami komunistycznymi wymagałaby od niego zdrady patriotycznych ideałów i przekonań religijnych, które wyniósł z domu rodzinnego "a to nie wchodziło w rachubę". Wyjaśnił, że T. J. rzeczywiście podjął próbę zwerbowania go do współpracy, którą odrzucił. Wśród dokumentów sprawy nie ma dokumentu, w którym wyraził zgodę na współpracę, taki dokument nigdy nie istniał. Jak wskazał skarżący, dokument Mkr-3 (karta personalna), będąca kluczowym dowodem rzekomej współpracy wnioskodawcy zawiera fałszywe informacje o jego osobie, które powielane są w innych dokumentach, dotyczy to: prawidłowej pisowni nazwiska rodowego matki wnioskodawcy, jego wykształcenia, znajomości języka niemieckiego, zatrudnienia w charakterze pracownika administracyjnego KMPiK.

Jak wynika z odwołania, funkcjonariusz SB próbował zwerbować skarżącego do współpracy proponując mu w zamian paszport, jak również powołując się na pokrewieństwo z nim. W piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. ww. wskazał również, że

w Karcie Personalnej (spreparowanej przez SB) odkrył, iż oprócz danych ogólnie dostępnych znajdujących się w archiwum Urzędu Wojewódzkiego, tj. dziewięciu pierwszych pozycji - nazwiska i imion, daty i miejsca urodzenia, narodowości

i obywatelstwa, pochodzenia społecznego i przynależności partyjnej, wykształcenia

i adresu miejsca zamieszkania i zatrudnienia pozostałe dane są zmyślone - błędnie było podane nazwisko rodowe matki, znajomość języków obcych, wykształcenia charakteru zatrudnienia. W ocenie skarżącego powyższe jest dowodem na to, że wskazywane informacje były sporządzane bez jego udziału.

W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji Prezes IPN przywołał treść

art. 32 ust. 1 ustawy o IPN i podał, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN

do wydania decyzji o udostępnieniu wnioskodawcy dotyczących go dokumentów

w formie kopii konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek,

a mianowicie, dokumenty muszą dotyczyć wnioskodawcy oraz dokumenty muszą być wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji.

Jak wskazał organ, zgodnie natomiast z brzmieniem art. 30 ust. 2 pkt 2a ustawy o IPN "przez dokumenty wytworzone przy udziale wnioskodawcy przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji go

w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa".

W ocenie Prezesa IPN organ I instancji prawidłowo udostępnił skarżącemu

w formie kopii następujące, dotyczące jego osoby, dokumenty: kartę Mkr-3

z kartoteki ogólnoinformacyjnej b. WUSW w [...], zapis z dziennika rejestracyjnego b. Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] (sygn. [...]), zapis z protokołu brakowania akt nr [...] z [...].01.1990 r. (sygn. [...]), zapis z dziennika archiwalnego teczek personalnych

i pracy wyeliminowanej agentury b. WUSW w [...] (sygn. [...]) oraz kartę z kartoteki odtworzeniowej MSW w [...] oznaczonej sygnaturą [...].

Prezes IPN zgodził się również z oceną organu I instancji, że wymienione

w osnowie decyzji w pkt 1-5 zapisy ewidencyjne dotyczą R. S.

i zostały wytworzone przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego współpracownika o ps. "R." przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Wspomniane karty

i zapisy ewidencyjne potwierdzają również fakt rejestracji ww. w charakterze tajnego współpracownika. Dokumenty wymienione w pkt 1-5 mieszczą się w katalogu pomocy ewidencyjnych wymienionych w art. art. 30 ust. 2 pkt 2a ustawy o IPN

i spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN.

Prezes IPN podkreślił, że w decyzji wydanej na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o IPN nie rozstrzyga się o fakcie współpracy z organami bezpieczeństwa państwa,

a jedynie o formie udostępnienia dokumentów z uwzględnieniem kryteriów wymienionych w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN. Rolą organu wyznaczoną przez przepis art. 30 ust. 1 ustawy o IPN nie jest ani ocena prawdziwości dokumentów, ani prawdziwości opisanych w nich zdarzeń, ani wiarygodności osób wytwarzających dokumenty, ani też ustalanie czy wynikająca z dokumentów współpraca miała

w rzeczywistości miejsce. W ww. postępowaniu nie jest możliwe dokonywanie pogłębionej weryfikacji dokumentów pod kątem ich prawdziwości materialnej

w oparciu o rozbudowane postępowanie dowodowe, wykraczające poza udostępnioną dokumentację. Badanie czy osoba faktycznie była tajnym współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 3a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów

(Dz.U. z 2020 r. poz. 306 ze zm.) odbywa się w postępowaniu lustracyjnym. Organ wyjaśnił, że ustaleń takich dokonuje prokurator Biura Lustracyjnego IPN lub prokurator oddziałowego biura lustracyjnego, a także właściwy sąd, przed którym toczy się postępowanie lustracyjne. Weryfikowanie treści dokumentów organów bezpieczeństwa państwa i dokonywanie ustaleń zmierzających do wyjaśnienia, czy współpraca odpowiadała legalnej definicji ustanowionej w ustawie o ujawnianiu odbywa się w postępowaniu lustracyjnym w trybie, w którym ustanowione są szczególne gwarancje procesowe dla osoby lustrowanej (w takim samym zakresie jak dla oskarżonego w postępowaniu karnym).

Jak wskazał Prezes IPN, tego rodzaju stanowisko znajduje swoje poparcie

w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. I OSK 551/15 stwierdził, że "Organ w postępowaniu o udostępnienie dokumentów, na podstawie ich treści ocenia jedynie, czy dotyczyły one skarżącego oraz czy zostały wytworzone przez niego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. W tym postępowaniu organ nie bada oryginalności i prawdziwości stwierdzeń zawartych

w tych dokumentach. Nie jest uprawniony do ich weryfikowania i prowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie prawdziwości zdarzeń podanych w dokumentach. Formułuje jedynie wnioski wynikające z treści odnalezionych dokumentów".

Odnosząc się do podniesionej w odwołaniu kwestii fałszowania przez funkcjonariusza informacji dotyczących wnioskodawcy, tj. kwestii nieprawidłowej pisowni nazwiska rodowego matki wnioskodawcy, jego wykształcenia, znajomości języka niemieckiego oraz zatrudnienia w charakterze pracownika administracyjnego KMPiK, Prezes IPN wyjaśnił, że organ badając dokumenty odnalezione w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej pod kątem tego czy dotyczą one R. S. skupił się na danych osobowych ww., które we wszystkich materiałach archiwalnych są zbieżne. W pierwszej kolejności organ poza imieniem i nazwiskiem badał datę

i miejsce urodzenia wnioskodawcy ([...] maja 1954 r. m. [...]) oraz imiona jego rodziców (K. i J.). Przytoczone dane osobowe wnioskodawcy, tj. jego imię, nazwisko, imiona rodziców, data i miejsce urodzenia są ogólnie przyjętymi danymi, na podstawie których można w pełni zidentyfikować daną osobę i są całkowicie zbieżne z danymi osobowymi podanymi we wniosku złożonym

na podstawie art. 30 ust 1 ustawy o IPN. Dodatkowe dane takie jak nazwisko rodowe matki, wykształcenie, wykonywany zawód czy znajomość języków obcych nie są wystarczające do samodzielnej identyfikacji osoby, a jednocześnie są danymi, które mogą być interpretowane przez pryzmat osoby je oceniającej (np. charakter wykonywanej pracy) lub być wynikiem błędu (wpisanie nazwiska bez uwzględnienia podwójnej litery). Tym samym, w ocenie organu, uznać należało, że odnalezione

w zasobach IPN dokumenty bezsprzecznie dotyczą osoby wnioskodawcy.

Organ wyjaśnił, że decyzja wydawana w niniejszym postępowaniu ma charakter decyzji deklaratoryjnej. Organ wydając ten rodzaj decyzji administracyjnej potwierdza lub odmawia potwierdzenia określonych faktów na podstawie posiadanych w swoim zasobie archiwalnym dokumentów. W sposób prawnie wiążący stwierdza o istnieniu określonego stanu prawnego, w tym przypadku

o istnieniu lub nieistnieniu dokumentów spełniających przesłanki wymienione

w powyżej przywołanych przepisach.

W ocenie Prezesa IPN dokumenty zawarte w decyzji Dyrektora Oddziału IPN mieszczą się w katalogu pomocy ewidencyjnych wymienionych w art. 30 ust. 2a ustawy o IPN. Jak podał organ, w niniejszej sprawie wskazać należy na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt II OSK 671/19, który co prawda zapadł w sprawie o potwierdzenie spełnienia warunków,

o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

(Dz.U. z 2018 r. poz. 690 ze zm.), jednak w jego treści odniesiono się również do

art. 30 ust. 2a ustawy o IPN. Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze treść ww. przepisu wskazał, że "(...) z woli ustawodawcy zachowanie się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej dokumentów o charakterze ewidencyjnym, z których wynika fakt rejestracji danej osoby jako tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa jest już wystarczające, aby uznawać te dokumenty ewidencyjne za dokumenty wytworzone przy udziale wnioskodawcy przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa".

W rozpatrywanej sprawie, jak wskazał organ, istotą prowadzonego postępowania było odnalezienie dokumentów dotyczących wnioskodawcy,

a w przypadku odnalezienia dokumentów spełniających kryteria, o których mowa

w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN, organ był zobowiązany udostępnić je w formie kopii na podstawie decyzji administracyjnej. Tym samym organ zobowiązany był jedynie do badania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że zostały one wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Organ nie powinien natomiast badać innych kwestii, takich jak okoliczności rozpoczęcia

i zakończenia współpracy, działalności opozycyjnej danej osoby, czy też okoliczności i rodzaju represji stosowanych przez ówczesne władze wobec wnioskodawcy. Okoliczności te, jak i inne dowody, np. wyjaśnienia strony czy inne nie zmieniają bowiem faktu posiadania przez Instytut Pamięci Narodowej dokumentów spełniających kryteria, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN.

W konkluzji Prezes IPN stwierdził, że ponowna analiza akt sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że w odniesieniu do wnioskodawcy w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej istnieją dokumenty, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN, w związku z czym nie ma podstaw do uchylenia decyzji objętej odwołaniem.

Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa IPN, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Prezesa IPN.

Decyzji Prezesa IPN skarżący zarzucił:

- nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie rzeczywistego ustalenia czy brał udział w wytworzeniu udostępnionych mu dokumentów i czy rzeczywiście był tajnym informatorem lub pomocnikiem przy operacyjnym zdobywaniu informacji,

- nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie za wiarygodny dokument, który poza podstawowymi informacjami na temat jego osoby zawiera nieprawdę, a więc istnieją uzasadnione wątpliwości co do wiarygodności tego dokumentu i danych jakie zawiera,

- oparcie decyzji o szereg dokumentów, z których jeden jest tylko i wyłącznie dokumentem źródłowym, a pozostałe jedynie powielają (nieprawdziwe) dane.

Skarżący podkreślił, że organy, wbrew regulacjom art. 7, art. 8, art. 75, art. 80, art. 86 Kpa., poprzestają tylko na pobieżnej analizie dokumentów wytworzonych przez organy bezpieczeństwa PRL. Nie tylko nie wyjaśniono wątpliwości, które wynikają z udostępnionych dokumentów, ale też nie dokonano jakichkolwiek czynności dowodowych, na skutek twierdzeń wskazanych w odwołaniu. W opinii skarżącego jego argumenty wskazane w odwołaniu zostały odrzucone, w sposób mechaniczny, nikt nie wnikał w ich treść. Dowodem tego jest chociażby, jak stwierdził, błąd w nagłówku decyzji Prezesa IPN, w którym odnosi się on do decyzji dyrektora Oddziału IPN w [...], zamiast w [...], co świadczy

o sztampowym podejściu do sprawy i posługiwaniu się gotowymi sztampami, przy rozpatrywaniu odwołań obywateli.

Jak wskazał skarżący, z treści przepisów ustawy o IPN (art. 30 ust. 2) wynika, że dokumenty dotyczące statusu obywatela PRL udostępniane przez IPN na mocy niniejszej ustawy, związane z relacjami Służby Bezpieczeństwa z obywatelami PRL przypisują temuż obywatelowi jedną z dwóch pozycji:

1) bycie ofiarą służb bezpieczeństwa - co jest chwalebne,

2) bycie oprawcą , lub wspólnikiem oprawcy - co jest haniebne,

3) tertium non datur.

Skarżący podał, że w ocenie organów wydających decyzje warunki do uznania go za współpracownika służb bezpieczeństwa PRL zostały spełnione, gdyż wydano mu kopie dokumentacji istniejące w ww. zasobach, czego nie podważa. Uznał

w związku z tym, że jego wniosek został spełniony od strony formalnej.

Jednakże, jak stwierdził skarżący, nie rozpatrzono jego wniosku od strony materialnej, od strony treści zawartych w odwołaniu. Idzie o fałszywe dane występujące w głównym dokumencie, tj. karcie Mkr-3, gdzie połowa danych jest nieprawdziwa. Ponieważ nigdy nie istniał dokument, w którym podpisał zgodę na współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa PRL, opisał okoliczności i czas w jakich miała miejsce próba zwerbowania jego osoby do współpracy.

Zdaniem skarżącego Prezes IPN błędnie interpretuje przepisy art. 30 ust. 2

pkt 1 ustawy o IPN mówiący, że przy udostępnienie kopii dokumentów dla wnioskodawcy muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki:

1. dokumenty muszą dotyczyć wnioskodawcy,

2. dokumenty muszą być wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą tub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi

w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji,

oraz art. 30. ust. 2 pkt 2a ustawy o IPN.

Skarżący podkreślił, że otrzymane dokumenty dotyczyły jego osoby, tak jak jest to określone w przesłance 1, natomiast IPN nie przyjął do wiadomość, że jego odwołanie kwestionuje przesłankę 2, gdyż nie uznał za stosowne przeprowadzić postępowania dowodowego w zakresie jego udziału w wytworzeniu dokumentów. Kwestię tę podniósł w odwołaniu, gdzie wskazał na sfałszowanie dokumentacji

w czasie wykonywania swoich procedur przez funkcjonariusza SB, który próbował zwerbować go do współpracy. W tej sytuacji cytowanie przepisu art. 30 ust. 2 pkt 2a ustawy o IPN jest działaniem mechanicznym bez jakiejkolwiek głębszej analizy czy zebrania i zweryfikowania dowodów.

Skarżący zwrócił uwagę na "absurdalność" decyzji Prezesa IPN, który jednocześnie w swojej decyzji wskazuje, iż nie dokonuje oceny udostępnionych dokumentów, a jednocześnie przesądza o tym, że skarżący był współpracownikiem.

W odpowiedzi na skargę Prezesa IPN wniósł o jej oddalenie, odnosząc się

do sformułowanych w niej zarzutów.

W piśmie z [...] kwietnia 2021 r. stanowiącym uzupełnienie skargi skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów, a mianowicie, kopii dyplomu ukończenia studiów administracyjnych, kopii indeksu wskazującego

na naukę języka angielskiego (nie niemieckiego), skróconego odpisu aktu zgonu J. S. (matki) wskazującego na właściwą pisownię nazwiska panieńskiego przez dwa "łł", na okoliczność, jak podał, fałszywości części danych zawartych w Karcie Personalnej.

Skarżący podał między innymi, że zarówno przepisy o IPN, jak i Kpa. nakazują, aby organ dokonał oceny zebranego materiału dowodowego, jest to konieczne, aby można było w ogóle mówić o zastosowaniu art. 30 ust. 2 i ust. 2a ustawy o IPN. Jak podkreślił, z dokumentów w sposób nie budzący wątpliwości musi wynikać, że wnioskodawca był tajnym współpracownikiem lub pomocnikiem organów bezpieczeństwa państwa i w ramach współpracy wytwarzał osobiście lub przy jego udziale były wytwarzane określone dokumenty. Uznał, że metoda pracy rekonstrukcji dokumentów nie została określona, czyli ich wiarygodność nie jest do końca pewna. Zdaniem skarżącego, sam fakt, że został wpisany do ewidencji organów bezpieczeństwa PRL w nieznanych okolicznościach i nieznanym charakterze

o niczym nie świadczy, a jakiejkolwiek analizy w tym względzie ze strony IPN

w wydanych decyzjach nie ma.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym

i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym względem pozbawiona jest uzasadnionych podstaw i podlega oddaleniu.

Istota postępowania w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielania odpowiedzi na pytanie, czy Dyrektor Oddziału IPN oraz Prezes IPN właściwie zastosowali przepis art. 31 ust. 1 ustawy o IPN, zgodnie z którym udostępnienie przez Instytut Pamięci kopii dokumentów, w przypadku, o którym mowa w art. 30

ust. 2 pkt 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Jak stwierdził organy obu instancji, postępowanie o udostępnienie dokumentów prowadzone na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o IPN opiera się wyłącznie na treści dokumentów znajdujących się w zasobie własnym i w jego ramach rozstrzyga się, czy dokumenty te dotyczą wnioskodawcy i czy zostały wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w okolicznościach określonych w art. 30 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy. Organy przyjęły, że udostępniając wnioskodawcy dotyczące go dokumenty, nie bada się ich autentyczności, nie prowadzi się postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów podanych w tych dokumentach ani też ustalenia, czy wynikająca z nich współpraca miała w rzeczywistości miejsce. W konsekwencji organy IPN uznały, że w tym postępowaniu nie były uprawnione do weryfikowania treści dokumentów

i dokonywania ustaleń zmierzających do wyjaśnienia, czy współpraca skarżącego odpowiadała definicji legalnej określonej w art. 3a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów. Podkreśliły, że zweryfikowanie treści zgromadzonych dokumentów organów bezpieczeństwa państwa oraz ustalenie, czy doszło do realnej współpracy danej osoby z organami bezpieczeństwa odbywa się w postępowaniu lustracyjnym. W niniejszej sprawie wskazano na jakich dokumentach oparto stwierdzenie o spełnieniu przez skarżącego przesłanek z art. 30 ust. 2 pkt 1 i ust. 2a ustawy o IPN.

Tymczasem w ocenie skarżącego, nigdy nie współpracował z tajnymi służbami komunistycznego państwa, a dokumenty mające o tym świadczyć zostały sfabrykowane. Podkreślił, że wśród dokumentów nie ma takiego, w którym wyraził zgodę na współpracę, w jego opinii, taki dokument nigdy nie istniał. Skarżący wyraził pogląd, że dokument Mkr-3, będący kluczowym dowodem rzekomej, jak podał, jego współpracy, zawiera fałszywe informacje o jego osobie, które powielane są w innych dokumentach, a dotyczą one, prawidłowej pisowni nazwiska rodowego matki, wykształcenia wnioskodawcy, znajomości języka niemieckiego, czy też zatrudnienia wnioskodawcy w charakterze pracownika administracyjnego KMPiK. Skarżący dodał, że dane zawarte w tym dokumencie są w połowie nieprawdziwe i nie istnieje dokument potwierdzający jego podpisem współpracę z SB.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN, Instytut Pamięci udostępnia kopie dokumentów, o których mowa w ust. 1, dotyczących wnioskodawcy i wytworzonych przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą

w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji.

Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 30 ust. 2 pkt 2a ustawy o IPN przez dokumenty wytworzone przy udziale wnioskodawcy przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji go w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa.

W sprawie poza sporem pozostaje, że w wyniku kwerendy archiwalnej odnaleziono dokumenty dotyczące R. S., wśród których znajdują się:

• karta Mkr-3 z kartoteki ogólnoinformacyjnej b. WUSW w [...], z treści której wynika, że R. S. s. K. i J., ur. [...] maja 1954 r., był rejestrowany przez Wydz. [...] do numeru [...]; sprawę przekazano

do archiwum do numeru [...]; w dniu [...] stycznia 1990 r. akta wybrakowano protokołem nr 67,

• zapis z dziennika rejestracyjnego b. Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] (sygn. [...]), z treści którego wynika, że w dniu [...] października 1988 r. Wydz. [...] zarejestrował do numeru [...] TW "R."; w dniu [...] stycznia 1990 r. sprawę przekazano do archiwum do numeru [...],

• zapis z protokołu brakowania akt nr [...] z [...] stycznia 1990 r. (sygn. [...]), z treści którego wynika, że w dniu [...] stycznia 1990 r. przeprowadzono brakowanie akt o numerze [...],

• zapis z dziennika archiwalnego teczek personalnych i pracy wyeliminowanej agentury b. WUSW w [...] (sygn. [...]), z treści którego wynika, że w dniu [...] stycznia 1990 r. Wydz. [...] zdał do archiwum do numeru [...] akta sprawy R. S. - TW "R." nr rej. [...]; wśród dokumentów przekazanych do archiwum znajdowała się 1 teczka personalna

i 1 teczka pracy; z treści zapisu wynika ponadto, że ww. dokumenty zostały zniszczone w dniu [...] stycznia 1990 r. za protokołem brakowania nr [...],

• karta z kartoteki odtworzeniowej MSW w [...] sygn. akt [...],

z której wynika, że teczka personalna tw "R." nr rejestracyjny [...] dotycząca R. S. s. K. i J., ur. [...] maja 1954 r. została zakończona dnia [...] stycznia 1990 r.,

• zapis na karcie rejestracyjnej i personalnej z kartoteki odtworzeniowej MSW

w [...] oznaczonej sygnaturą [...], z treści której wynika, że R. S. s. K. i J., ur. [...] maja 1954 r. zarejestrowany został w dniu [...] października 1988 r. przez Wydz. [...] pod numerem [...]; materiały złożono w archiwum do numeru [...]

i następnie w dniu [...] stycznia 1990 r. wybrakowano protokołem nr [...].

Analiza materiałów archiwalnych dokonana zarówno przez Dyrektora Oddziału IPN, jak również w postępowaniu przed Prezesem IPN wykazała, że ww. zapisy ewidencyjne (karty) dotyczą R. S. i zostały wytworzone przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego współpracownika o ps. "R." przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Wspomniane karty i zapisy ewidencyjne potwierdzają również fakt rejestracji skarżącego w charakterze tajnego współpracownika. Zasadnie wobec powyższego uznano, że ww. dokumenty mieszczą się w katalogu pomocy ewidencyjnych wymienionych w art. 30 ust. 2 pkt 2a ustawy o IPN i spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN. Skoro zatem zostały spełnione w niniejszej sprawie przesłanki określone

w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN, to zasadnie udostępniono skarżącemu ww. dokumenty w formie kopii.

Wobec sformułowanego przez skarżącego zarzutu co do sfałszowania danych dotyczących jego osoby, wyjaśnić należy, że organ badając dokumenty odnalezione w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej pod kątem tego czy dotyczą one osoby skarżącego skupił się na danych osobowych ww., które we wszystkich materiałach archiwalnych są zbieżne. W pierwszej kolejności poza imieniem i nazwiskiem zbadano datę i miejsce urodzenia R. S. ([...] maja 1954 r.

m. [...]) oraz imiona jego rodziców (K. i J.). Przyznać należy rację organowi, że przytoczone dane osobowe skarżącego, tj. jego imię, nazwisko, imiona rodziców, data i miejsce urodzenia są ogólnie przyjętymi danymi, na podstawie których można w pełni zidentyfikować daną osobę i są całkowicie zbieżne z danymi osobowymi podanymi przez skarżącego we wniosku złożonym na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o IPN. Dodatkowe dane takie jak nazwisko rodowe matki, wykształcenie, wykonywany zawód czy znajomość języków obcych, nie są wystarczające do samodzielnej identyfikacji osoby, a jednocześnie są danymi, które mogą być interpretowane przez pryzmat osoby je oceniającej (np. charakter wykonywanej pracy) lub być wynikiem błędu (wpisanie nazwiska bez uwzględnienia podwójnej litery). W konsekwencji zarzut ten pozbawiony jest uzasadnionych podstaw, a co za tym idzie zasadnie organy stwierdziły, że odnalezione w zasobach IPN dokumenty bezsprzecznie dotyczą skarżącego – R. S..

Zdaniem skarżącego organ udostępniając na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN dokumenty, winien uprzednio dokonać ich weryfikacji pod kątem prawdziwości informacji w nich zawartych. Sąd tego poglądu nie podziale, bowiem przepis ten rozstrzyga jedynie o formie udostępnienia dokumentów z uwzględnieniem kryteriów ustalonych w powołanym przepisie, o czym szerzej poniżej.

Wskazać należy, że w świetle art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o IPN, w niniejszej sprawie obowiązkiem organu było jedynie odnalezienie i udostępnienie skarżącemu dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych IPN, a nie ustalenie, czy był on tajnym współpracownikiem, tajnym informatorem lub pomocnikiem przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Organ w postępowaniu o udostępnienie dokumentów, na podstawie ich treści ocenia jedynie, czy dotyczyły one skarżącego oraz czy zostały wytworzone przez niego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. W tym postępowaniu organ nie bada oryginalności i prawdziwości stwierdzeń zawartych

w tych dokumentach. Nie jest uprawniony do ich weryfikowania i prowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie prawdziwości zdarzeń podanych w dokumentach. Zauważyć należy, iż organ nie ponosi odpowiedzialności za treść dokumentów, których sam nie wytworzył, a które udostępnił stronie realizując jej konstytucyjne uprawnienie. W przypadku, gdy skarżący zaprzecza stwierdzeniom zawartym w udostępnionych mu kopiach dokumentów, stosownie do treści art. 35 b ust. 1 i ust. 2 ustawy o IPN ma prawo załączyć do zbioru dotyczących go dokumentów własne uzupełnienia, sprostowania, uaktualnienia, wyjaśnienia oraz dokumenty lub ich kopie. Dane już zawarte w dokumentach nie ulegają zmianie. Uzupełnienia, sprostowania, uaktualnienia, wyjaśnienia oraz dokumenty lub ich kopie dołącza się do zbioru dokumentów z oznaczeniem ich w sposób pozwalający na ich odróżnienie od dokumentów zgromadzonych przez Instytut Pamięci w trybie art. 25.

Analiza wspomnianej regulacji prawnej zawartej w ustawie o IPN prowadzi

do wniosku, że w postępowaniu o udostępnienie dokumentów organ nie jest uprawniony do ustalenia, czy współpraca skarżącego z organami bezpieczeństwa

w charakterze tajnego informatora była świadoma, a więc czy wypełniała definicję współpracy określoną w art. 3a ust. 1 ustawy z dnia z dnia 18 października 2006 r.

o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz o treści tych dokumentów. Ocena, czy kontakty osoby z określonym organem bezpieczeństwa państwa mogą być uznane za tajną i świadomą współpracę w rozumieniu art. 3a ust. 1 ww. ustawy odbywa się w postępowaniu lustracyjnym. Sąd orzekający w sprawie lustracyjnej ocenia zebrane dowody przez pryzmat przesłanek znamionujących współpracę, przy uwzględnieniu wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2007 r. sygn. I 2/07, OTK 2007/5/48 oraz z dnia 10 listopada 1998 r. sygn. K 39/97, OTK 1998/6/99.

Przewołane powyżej dokumenty, jak prawidłowo uznały organy IPN, mieszczą się w katalogu pomocy ewidencyjnych wymienionych w art. 30 ust. 2a ustawy o IPN. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt II OSK 671/19, który co prawda zapadł w sprawie o potwierdzenie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 690 ze zm.), jednak w jego treści odniesiono się również do art. 30 ust. 2 pkt 2a ustawy o IPN. Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze treść ww. przepisu wskazał, że "(...) z woli ustawodawcy zachowanie się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej dokumentów o charakterze ewidencyjnym, z których wynika fakt rejestracji danej osoby jako tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa jest już wystarczające, aby uznawać te dokumenty ewidencyjne za dokumenty wytworzone przy udziale wnioskodawcy przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa".

Wobec powyższego stwierdzić należy, że istotą postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego z [...] czerwca 2019 r. było odnalezienie dokumentów dotyczących wnioskodawcy, a w przypadku uznania odnalezionych dokumentów jako spełniających kryteria, w których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN, udostępnienie ich w formie kopii na podstawie decyzji, co znalazło swój wyraz

w zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym, w tym zaskarżonej decyzji Prezesa IPN. Organ, jak już wcześniej wskazano, był zobowiązany jedynie

do zbadania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że zostały one wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Organ nie był natomiast uprawniony do badania innych kwestii, takich jak okoliczności rozpoczęcia i zakończenia współpracy, działalności opozycyjnej danej osoby, czy też okoliczności i rodzaju represji stosowanych przez ówczesne władze wobec wnioskodawcy. Okoliczności te nie zmieniają bowiem faktu udowodnionego posiadania przez Instytut Pamięci Narodowej dokumentów spełniających kryteria,

o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN a dotyczących osoby skarżącego.

W konsekwencji nie można uwzględnić postawionych przez skarżącego zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, skoro organy IPN kwestię zastosowania art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN wyjaśniły w sposób wszechstronny i nie budzący wątpliwości. Wydanie swoich rozstrzygnięć organy poprzedziły zebraniem wyczerpującego materiału dowodowego oraz przeanalizowaniem sprawy we wszystkich jej aspektach, istotnych z punktu widzenia zakresu badanej sprawy wyznaczonej wnioskiem skarżącego złożonym

na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o IPN. Tym bardziej nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut sztampowego podejścia do sprawy poprzez m.in. przywołanie w decyzji organu - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Krakowie, gdy z akt sprawy niezbicie wynika, że organem wydającym decyzję w I instancji był w niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...].

Organ wydając ten rodzaj rozstrzygnięcia nie prowadzi klasycznego postępowania dowodowego, a jedynie bada posiadane zasoby archiwalne pod kątem istnienia dokumentów, które spełniają przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 2a ustawy o IPN i w przypadku odnalezienia takich dokumentów wydaje decyzję o udostępnieniu ich w formie kopii. Skoro zatem w Instytucie Pamięci Narodowej odnaleziono dokumenty o określonych cechach i informujące o osobie skarżącego, to obowiązkiem organu było ich udostępnienie.

Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.