Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2046/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2014 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. oddala skargę; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Burmistrz Miasta P. umorzył postepowanie w sprawie szkodliwego wpływu zmiany stanu wody na gruncie z nieruchomości położonej przy ul. [...] w P.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] kwietnia 2009 r. H. J. zwróciła się do Burmistrza Miasta P. ze skargą na A. S. właściciela nieruchomości zlokalizowanej w P. przy ul. [...] w sprawie dokonania stanu wody na gruncie ze szkodą dla jej działki.

Organ pierwszej instancji wskazał, że po wydaniu decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.z dnia [...] maja 2012 r. zostały przeprowadzone oględziny w miejscu położenia nieruchomości w dniu [...] czerwca 2012 r. w czasie ulewnego deszczu i nie stwierdzono faktu zalewania działki H. J. Oględziny zostały przeprowadzone bez udziału H. J. i A. S., z tej czynności został sporządzony protokół i udostępniony stronom postępowania. W oparciu o powyższe ustalenia organ pierwszej instancji wydał decyzję umarzającą postępowanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania H. J. decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. uchylił zaskarżona decyzja i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ wskazał, że wydanie decyzji o nałożeniu określonych ustawowych sankcji wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem jest ustalenie czy właściciel nieruchomości w istocie dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy te zmiany spowodowały szkodę dla sąsiadujących gruntów. Oznacza to obowiązek przeprowadzenia postępowania zgodnie z przepisami kpa, jak również zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podkreśliło, że po ustaleniu stron postępowania organ winien, stosownie do brzmienia art. 61 kpa powiadomić je o wszczęciu postępowania w danej sprawie, wskazując jego przedmiot, jak również przepisy prawa materialnego, regulujące jego zakres, zaś przed wydaniem decyzji zawiadomić strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzony materiałem dowodowym i zajęcia stanowiska w sprawie. Jeżeli zaś organ przeprowadza czynności jaką są oględziny nieruchomości, to zgodnie z art. 79 kpa strony powinny być zawiadomione o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin, co najmniej 7 dni przed terminem i mieć zapewnione prawo udziału w oględzinach, szczególnie w sytuacji gdy w sprawie uczestniczą strony o spornych interesach.

W powyższej sprawie zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji całkowicie zignorował poprzednie orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. [...] i nie przeprowadził postępowania dowodowego zgodnie z zaleceniami organu. W szczególności oględziny nieruchomości przeprowadzono bez udziału stron postępowania i co istotne oględziny te ograniczyły się do obserwacji obu nieruchomości przed wejściem oraz nie powołano niezależnego biegłego, zwłaszcza, że H. J. zgłosiła taki wniosek.

W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że postępowanie dowodowe poprzedzające wydanie decyzji Burmistrza P. nr [...] z dnia [...] lutego 2012 w sposób rażący uchybia przepisom procesowym, a w szczególności art. 78, 79, 84 kpa oraz art. 7, 77 i 80 kpa. Skoro organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny wyłącznie z udziałem pracowników urzędu, jak również dokonał tej czynności nie wchodząc na obie działki, to w tym stanie rzeczy nie można uznać takiego dowodu za wiarygodny, a ten z kolei nie może stanowić podstawy do wydania rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem organu odwoławczego zasada prawdy obiektywnej wymaga zastosowania środka dowodowego, który z racji skomplikowanego charakteru sprawy umożliwi ocenę czy w istocie działanie sąsiada spowodowało zmianę stosunków wodnych na gruncie H. J., a to bezspornie wymaga wiadomości specjalnych.

Z tych względów z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego niezbędne było – zdaniem organu odwoławczego – uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia celem przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z wytycznymi organu odwoławczego.

Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że materialno – prawną podstawą rozstrzygnięcia zarówno organu pierwszej, jak drugiej instancji był art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.), zgodnie z którym właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu szkody zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Zdaniem Sądu oględziny nieruchomości dokonane przez osoby będące pracownikami organu administracji były wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, tj. czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Sąd wywiódł, że ustalony stan faktyczny w realiach rozpoznawanej sprawy nie dawał podstaw do przyjęcia, że istnieje konieczność skorzystania – w celu wyjaśnienia sprawy – z uzyskania informacji wymagających wiadomości specjalnych z zakresu stosunków wodnych. Tym samym zbędnym i niecelowym było dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Dla poczynienia ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie wystarczająca była wiedza posiadana przez pracowników organów administracji.

Sąd podkreślił, że z protokołu oględzin dokonanych w dniu [...] lipca 2011 r. w trakcie ulewnego deszczu wynika, że woda gromadzi się na działce A. S., ale wjazd do garażu H. J. od strony A. S. nie jest zalany wodą.

Podkreślono, że pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. z Urzędu Miejskiego w P., podpisanego przez [...] Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej H. J. została poinformowana, że kontrola przeprowadzona w dniu [...] lipca 2011 r. w czasie ulewnego deszczu nie wykazała zalewania działki wnioskodawczyni. Jednocześnie wezwano H. J. o osobiste lub telefoniczne powiadomienie urzędu lub komisariatu policji o ewentualnym zalaniu działki do dnia [...] listopada 2011 r. w celu spisania na miejscu stosownego protokołu. Do dnia wskazanego w piśmie (przez 3 miesiące) H. J. nie informowała organu o ponownym zalewaniu jej działki i nie wskazywała na naruszenie naturalnych stosunków wodnych poprze zmianę kierunku odpływu wód z nieruchomości A. S.

Zdaniem więc Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego słuszne więc było stanowisko organu pierwszej instancji umarzające postępowanie administracyjne w powyższej sprawie.

Rozpatrując ponownie sprawę decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzją Burmistrza P. z dnia [...] lutego 2012r.

Organ stwierdził, że w oparciu o art. 153 p.p.s.a. związany jest oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] grudnia 2012 r., w którym stwierdzono, że prawidłowe jest stanowisko organu I instancji co do umorzenia postępowania dotyczącego naruszenia stosunków wodnych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła H. J. wywodząc, że stosunki wodne zostały naruszone. Skarżąca podniosła, że oględziny nieruchomości zostały przeprowadzone bez udziału stron. Zdaniem skarżącej ponownie rozpoznając sprawę organ winien zasięgnąć opinii biegłego.

Pełnomocnik skarżącej na rozprawie w dniu 10 lipca wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji celem umożliwienia organowi administracji przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami

m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art.134 § 1 ustawy p.p.s.a.).

Skarga jest nie zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że sprawa ta była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 11 grudnia 2012 r. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dnia [...] czerwca 2012 r.

Sąd w uzasadnieniu wyroku wyraził swoją ocenę prawną oraz dał wskazania co do dalszego postępowania. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem rozstrzygnięcia. Związanie Sądu oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania ( por. wyrok NSA z 20 stycznia 2006 r4., FSK 506/05, LEX nr 187499).

Rozpoznają więc niniejszą sprawę w pierwszej kolejności zadaniem Sądu jest dokonanie oceny, czy organ administracji w sposób prawidłowy wykonał wszystkie wskazania Sądu wyrażone w wyroku z dnia 11 grudnia 2012 r i czy dostosowała się do ocen prawnych w nim zawartych.

Analiza zaskarżonej decyzji oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. wskazują, iż wskazania Sądu oraz ocena prawna zostały przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględnione w całym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził wprost, że decyzja Burmistrza Miasta P. z dnia [...] lutego 2012 r. dotycząca umorzenia postępowania w kwestii naruszenia stosunków wodnych był prawidłowa. Zasadnie więc organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Sąd w wyroku z dnia 11 grudnia 2012 r. stwierdził, że ustalenia stanu faktycznego dokonane w sprawie były prawidłowe, a powoływanie opinii biegłego jest zbędne, gdyż w sprawie nie zachodziła konieczność uzyskania wiadomości specjalnych. Podnoszenie więc przez skarżącą ponownie tej okoliczności sprawy nie może odnieść pożądanego przez nią skutku, z uwagi na płynącą z art. 153 p.p.s.a. zasadą związania organu i Sądu ocena prawna i zapatrywaniami wyrażonymi w wyroku uchylającym decyzję.

Dodać należy, że skarżąca nie wykazała jaki wpływ na wynik postępowania miało brak jej udziału w oględzinach nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając po raz pierwszy sprawę stwierdził, że

"pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. z Urzędu Miejskiego w P., podpisanego przez [...] Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej H. J. została poinformowana, że kontrola przeprowadzona w dniu [...] lipca 2011 r. w czasie ulewnego deszczu nie wykazała zalewania działki wnioskodawczyni. Jednocześnie wezwano H. J. o osobiste lub telefoniczne powiadomienie urzędu lub komisariatu policji o ewentualnym zalaniu działki do dnia [...] listopada 2011 r. w celu spisania na miejscu stosownego protokołu. Do dnia wskazanego w piśmie (przez 3 miesiące) H. J. nie informowała organu o ponownym zalewaniu jej działki i nie wskazywała na naruszenie naturalnych stosunków wodnych poprze zmianę kierunku odpływu wód z nieruchomości A.S."

Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w zw. 79 § 1 i 2 k.p.a. mógłby być skutecznie postawiony, gdyby strona wykazała, że okoliczność ta mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( por. wyrok NSA z dnia 16 października 2010 r., II OSK 1122/11. LEX nr 1234121). Zauważyć należy, że okoliczność ta – co wynika z przedstawionego powyżej cytatu- był również przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 11 grudnia 2012 r.

Mając na względzie powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.