Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1856/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2007 r. sprawy ze skargi Prezydenta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Prezydenta W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści )złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1856/06

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] orzekającą o zwrocie niezabudowanej nieruchomości położonej w W. w rejonie ulicy [...], stanowiącej wg ewidencji gruntów i budynków działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, będącej częścią dawnej działki nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...], na rzecz A. M., M. C., M. M., T. M. i J. M., oraz zobowiązującą w/w do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł.

Starosta [...] w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotowa działka, będąca własnością P. M. została nabyta na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1989 r., rep. [...] z przeznaczeniem pod budowę dzielnicy mieszkaniowej "[...]", na podstawie decyzji o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej z dnia [...] grudnia 1976 r. nr [...] i [...].

Wnioskiem z dnia 25 września 2001 r. spadkobiercy P. M. wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Starosta podkreślił, że w dacie składania przez strony tego wniosku o zwrot nieruchomości tj. w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) brak było podstaw prawnych do zwrotu nieruchomości nabytej na Skarb Państwa. Ustawa ta bowiem nie zawierała żadnych przepisów szczególnych dotyczących treści i formy umowy kupna nieruchomości, a wobec tego w pełnym zakresie miały do niej zastosowanie przepisy prawa cywilnego. Wobec powyższego Starosta Powiatu [....] decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...] umorzył postępowanie wszczęte powyższym wnioskiem, jako bezprzedmiotowe. Od tej decyzji strony wniosły odwołanie. Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z dnia 22 października 2004 r., sygnatura akt I SA 586/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na wyżej wymienioną decyzję Wojewody [...].

W dniu 14 lutego 2005 r. spadkobiercy poprzedniego właściciela wystąpili z ponownym wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości podnosząc, iż od 15 lat nieruchomość nie została zagospodarowana, ani też nie rozpoczęto na niej żadnych prac inwestycyjnych związanych z celem wywłaszczenia. Starosta [...] uznał, że przedmiotową nieruchomość należy zwrócić spadkobiercom poprzedniego właściciela, bowiem nie została wykorzystana na cel przejęcia.

Wojewoda [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniósł, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603) poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art.137 tej ustawy stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. W myśl art. 137 ust. 1 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Wojewoda [...] wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego W. (obowiązującego do dnia 31 grudnia 2003 r.) zatwierdzonego Uchwałą Rady W. [...] z dnia [...] września 1992 r. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym woj. [...] nr [...] z dnia [...] października 1992 r. poz. [...] teren ten położony jest w obszarze [...] o funkcji mieszkaniowo-usługowej.

Organ drugiej instancji wskazał również, że na nieruchomości podlegającej zwrotowi nie rozpoczęto żadnych prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia - zgodnie z pismem Urzędu W. Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta w dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. na zwracany teren brak jest pozwoleń na budowę, natomiast zgodnie z notatką służbową sporządzoną przez organ I instancji z oględzin przedmiotowej nieruchomości wynika, że działka oznaczona w ewidencji gruntów nr [...] jest niezabudowana, niezagospodarowana i porośnięta dzikorosnącymi drzewami i krzewami.

Wojewoda [...] stwierdził, że wniosek w niniejszej sprawie został złożony w dniu 25 września 2001 r., dlatego też istnienie potencjalnej możliwości zagospodarowania zwracanej nieruchomości przez byłego właściciela należy oceniać stosownie do art. 137 ust. 2 zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w tym dniu.

Wojewoda [...] uznał rozstrzygnięcie Starosty [...] za prawidłowe.

Skargę na decyzje Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. złożył Prezydent W. reprezentowany przez radcę prawnego Z. P. W skardze podniesiono, że spadkobiercy poprzedniego właściciela wystąpili o zwrot nieruchomości w dniu 14 lutego 2005 r., a nie jak mylnie podał Wojewoda [...] w dniu 25 września 2001 r., ponadto Starosta Powiatu [...] orzekł o zwrocie części dawnej działki [...] z obrębu [...] z uwagi na niezrealizowanie celu wywłaszczenia i błędnie ustalił, że w dniu złożenia wniosku obowiązywał plan ogólny zagospodarowania przestrzennego W., zatwierdzony Uchwałą Rady W. z dnia [...] września 1992 r., natomiast aktualnie przedmiotowy teren jest objęty projektem planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie uchwały nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] i nie zostały wydane decyzje o warunkach jego zabudowy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko zawarte

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez ocenę czy zaskarżone akty lub inne czynności organów administracji publicznej nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Zgodnie zaś z przepisem art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy wojewódzki sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Natomiast zgodnie z ust. 2 tego artykułu jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot.

Z akt sprawy wynika, że spadkobiercy złożyli pierwszy wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości w dniu 25 września 2001 r. Rozpatrując ten wniosek Starosta Powiatu [...] umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe albowiem nabycie nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej od poprzedniego właściciela nastąpiło pod rządami ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). Właściciel nieruchomości zbytej w drodze umowy, pod rządami powołanej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie może żądać jej zwrotu na podstawie przepisów tej ustawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...], natomiast wyrokiem z dnia 22 października 2004 r., sygnatura akt I SA 586/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na wyżej wymienioną decyzję Wojewody [...].

W dniu 8 lutego 2005 r. spadkobiercy po P. M. złożyli ponowny wniosek o zwrot nieruchomości.

Art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany jedynie na części wywłaszczonej nieruchomości zwrotowi podlega pozostała część jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Badaniu podlegają zatem plany obowiązujące w dniu złożenia wniosku o zwrot. Ustaleń dotyczących tej kwestii organ nie poczynił. Dokonał ich błędnie biorąc pod uwagę wniosek z dnia 21 września 2001 r., wobec którego postępowanie administracyjne zostało prawomocnie umorzone. Skarżący złożyli wniosek ponownie w dniu 8 lutego 2005 r. i to właśnie na tę datę organ powinien zgodnie z art. 137 ust. 2 powołanej wyżej ustawy dokonać ustaleń odnośnie zgodności z planem zagospodarowania. Z uwagi na brak takich ustaleń zarówno decyzja pierwszej jak i drugiej instancji jest wadliwa.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że poprzez wydanie decyzji

bez dokonania ustaleń odnośnie zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego na datę złożenia wniosku w dniu 8 lutego 2005 r. doszło do naruszenia art. 137 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Dodatkowo zaznaczyć trzeba, że Sądowi z urzędu wiadome jest, iż Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskiem z dnia 25 stycznia 2005 r. wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 136 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 88 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., Nr 141, poz. 1492) - z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP oraz o stwierdzenie niezgodności art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 261, poz. 2603) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 89 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., Nr 141, poz. 1492) w zakresie, w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, albo, jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot - z art. 2, art. 31 ust. 3 w związku z art. 64 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Podkreślić należy, że z uwagi na liczne uchybienia proceduralne zaistniałe w rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że zawieszenie niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest niecelowe. Niemniej jednak organy administracji publicznej powinny ponownie rozpoznać sprawę dopiero po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny rozstrzygnięcia w sprawie wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2005 r. W ocenie Sądu wynik postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.