Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1339/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 24 § 1 pkt 5, art. 77 § 1, art. 127 § 3, art. 180 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 41a ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1403
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie: WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca),, WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant: Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku chorobowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...]; II. przyznaje adwokat E. O.-M. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości [...] zł , w tym [...] zł podatku VAT.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił A. K. umorzenia nienależnie pobranego zasiłku chorobowego z okresu od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do [...] r. w kwocie [...]zł.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Pismem z dnia [...] r. (data wpływu do organu [...] r.) A. K. wystąpiła do Inne (KRUS) o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku macierzyńskiego w kwocie [...]zł i zasiłku chorobowego w kwocie [...]zł. Uzasadniając swój wniosek skarżąca wskazała, że jest osobą niezamożną i nie wykształconą. Nie posiada wiedzy na temat zasad wypłaty świadczeń przez KRUS, a zasiłki pobrała w dobrej wierze nie mając świadomości, że mogą jej nie przysługiwać. Odnosząc się do sytuacji materialnej skarżąca wyjaśniła, że posiada z mężem gospodarstwo rolne o powierzchni [...] przeliczeniowych o niskiej klasie. Mąż skarżącej pracuje na ˝ etatu pobierając najniższą krajową.

Prezes KRUS decyzją z dnia [...] r., Nr [...] odmówił A. K. umorzenia nienależnie pobranego zasiłku chorobowego z okresu od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do [...] r. w kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadniał udzielenie ulgi w postaci umorzenia nienależnie pobranego zasiłku macierzyńskiego. Decyzja została podpisana przez Kierownika Placówki Terenowej KRUS w Z. K. N..

Pismem z dnia [...] r. A. K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] r. podnosząc, że sentencja decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią uzasadnienia, w której KRUS stwierdził, że materiał dowodowy uzasadnia udzielenie ulgi.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącej, Prezes KRUS decyzją z dnia [...] r. ponownie odmówił umorzenia nienależnie pobranego zasiłku chorobowego za okres od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do [...] r. w kwocie [...]zł. Decyzja została podpisana przez Kierownika Placówki Terenowej KRUS w Z. K. N..

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że istnieje możliwość spłaty części należności wobec KRUS z tytułu nienależnie pobranych świadczeń tj. zasiłku chorobowego, którego nadpłatę ustalono wcześniejszą decyzją, od której skarżąca wniosła odwołanie do sądu powszechnego.

A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnosząc o uchylenie decyzji organu z dnia [...] r.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że decyzja zawiera nieprawdziwe informacje dotyczące jej sytuacji życiowej, a postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie narusza przepisy art. 8, 9, 10, 11 i 77 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia [...] r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia [...] r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego, który miał zastosowanie w chwili orzekania w sprawie.

W związku z powyższym, aby wyeliminować z obrotu prawnego decyzję wydaną przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie lub przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) albo stwierdzenia nieważności z przyczyn określonych w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Jednocześnie podkreślenia wymaga to, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co oznacza, że sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie nie posiada uprawnień do zmiany zaskarżonej decyzji, umorzenia przedmiotowej należności, czy też zobowiązania organu do umorzenia nienależnie pobranych składek i odsetek od tych zaległości, tak jak tego oczekiwałby skarżąca. Nie może tego uczynić nawet w sytuacji uwzględnienia skargi, co nastąpiło w niniejszej sprawie. Sąd bada bowiem wyłącznie legalność zaskarżonego aktu, nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny, przyznając określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Inne w przedmiocie negatywnego (odmownego) rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego za okresy od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r., w łącznej kwocie [...]zł.

Zgodnie z art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2016 r. poz. 277 ze zm. - dalej jako "u.u.s.r."), Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części.

Decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, podejmowane przez Prezesa KRUS na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi administracji orzekającemu w sprawie, który może, ale nie musi, umorzyć wnioskowaną należność.

Jak już wyżej wskazano, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego ograniczona jest w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności czy też sprawiedliwości społecznej. Postępowanie poprzedzające wydanie przez Prezesa KRUS decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia [...] r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. - dalej jako "k.p.a.", o czym stanowi art. 180 § 1 k.p.a. Dotyczy to również postępowania drugoinstancyjnego, prowadzonego na wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy przez ten organ, złożony zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a.

Decyzja wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń jest decyzją uznaniową. W przypadku decyzji uznaniowych jej uzasadnienie ma szczególne znaczenie dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Szczególnie rozstrzygnięcie omawiające umorzenia należności powinno być przekonywująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i stosowanego prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały należycie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega badaniu Sądu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00).

Jednocześnie obowiązkiem organu wydającego orzeczenie na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. jest wyjaśnienie, czy w sytuacji osoby, która złożyła wniosek o umorzenie należności, nie występuje ważny interes pozwalający na umorzenie tych należności, który powinien być wyjaśniony przy uwzględnieniu możliwości płatniczych wnioskodawcy i stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Niezbędne jest zatem wyjaśnienie sytuacji osobistej oraz majątkowej wnioskodawcy ze szczególnym uwzględnieniem jego możliwości płatniczych. K. jest następnie odniesienie takiego stanu faktycznego do wysokości zadłużenia względem Kasy. W przeciwnym razie decyzja negatywna dla wnioskodawcy staje się nieuzasadnioną i dowolną, a powody odmowy organu orzekającego w istocie nieznane dla strony (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia [...] r., sygn. akt V SA/Wa 1038/08, LEX nr 560178).

Dokonując analizy zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wskazanych wymogów należy zauważyć, że proces decyzyjny organu został przeprowadzony wadliwie, gdyż nie spełnił powyższych wymagań.

Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest niepełny, gdyż organ nie podjął niezbędnych czynności celem zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, ponadto pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, w szczególności argument o nieprawidłowym uzasadnieniu przez organ I instancji decyzji odmawiającej umorzenia nienależnie pobranego zasiłku.

Odnosząc się do zarzutów skargi trzeba zwrócić uwagę, że zakwestionowane decyzje wydane w obu instancjach nie mogły zostać utrzymane w obrocie prawnym.

Skarżąca wnioskując o umorzenie należności powoływała się na trudną własną sytuację materialną oraz rodziny. Sytuacja materialna rolnika i wynikająca z niej niemożność zwrotu nienależnie pobranych świadczeń może uzasadniać istnienie przesłanki ważnego interesu rolnika do uwzględnienia jego żądania. Dlatego obowiązkiem organu wynikającym z art. 77 § 1 k.p.a. było wyjaśnienie sytuacji materialnej i życiowej skarżącej, ustalenie osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, wysokości dochodów oraz koniecznych wydatków tak dla jej egzystencji, jak i osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe. Ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację ubezpieczonego istnieje zaś wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i jego sytuacją materialną istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawnych potrzeb życiowych.

Dokonując ustaleń odnośnie sytuacji materialnej skarżącej organ I instancji nie wyjaśnił jakie okoliczności i fakty uzasadniały odmowę umorzenia należności. Ponadto jak słusznie zauważyła skarżąca uzasadnienie organu jest niespójne. Organ I instancji wydając decyzję o odmowie umorzenia należności w uzasadnieniu decyzji napisał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadniał umorzenie zasiłku macierzyńskiego. Zauważyć należy, że organ rozstrzygał o umorzeniu nienależnie pobranych świadczeń z tytułu zasiłku chorobowego, a nie zasiłku macierzyńskiego, który nie był przedmiotem tego postępowania. Pomimo wskazania wyraźnie w odwołaniu skarżącej, że uzasadnienie decyzji organu I instancji nie wyjaśnia przyczyn odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego, organ II instancji utrzymał przedmiotową decyzję w mocy.

Nadto należy wskazać, że wydanie przez organ decyzji z dnia [...] r., której rozstrzygnięcie pozostawało w oczywistej i jednoznacznej sprzeczności z jej uzasadnieniem świadczy o przeprowadzeniu postępowania w sposób nie budzący zaufanie do władzy publicznej, a tym samym i naruszeniu art. 8 k.p.a.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji również nie wyjaśnia przekonująco i jasno sytuacji osobistej oraz majątkowej wnioskodawczyni ze szczególnym uwzględnieniem jej możliwości płatniczych. Organ wskazał bowiem jedynie, że skarżąca posiada źródło dochodu w postaci wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w Zakładzie Przetwórstwa Dziczyzny w Zwierzyńcu, a więc istnieje możliwość częściowej spłaty zadłużenia. W żadnym jednak momencie nie odniósł dochodu skarżącej do ilości osób utrzymujących się z niego.

Co więcej organ w ogóle nie ustalił wysokości dochodów jakie osiąga wnioskodawczyni.

Poprzestanie tu jedynie na stwierdzeniu, że skarżąca posiada źródło dochodu w postaci wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w Zakładzie Przetwórstwa Dziczyzny w Zwierzyńcu jest niewystarczające albowiem z dokumentów, którymi dysponował organ wynikało jasno, że zatrudnienie skarżącej w Zakładzie Przetwórstwa Dziczyzny w Zwierzyńcu - na podstawie umowy zlecenia - nie ma charakteru stałego. Wprost przeciwnie z dokumentów tych wynikało, że zatrudnienie to, a więc i tym samym dochody osiągane przez skarżącą mają charakter okresowy i niestały. Wnioskodawczyni dochody takie osiągała bowiem tylko w niektórych miesiącach danego roku.

Organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydawaniu decyzji całkowicie pominął powyższą specyfikę zatrudnienia skarżącej w Zakładzie Przetwórstwa Dziczyzny w Zwierzyńcu, jak też w ogóle nie ustalił wysokości dochodów osiąganych przez skarżącą.

Już powyższe dyskwalifikowało zaskarżoną decyzję, jako wydaną z naruszeniem przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.

Jeżeli chodzi o kwestie związane z zatrudnieniem męża wnioskodawczyni to należy stwierdzić, że wnioskodawczyni ani w sporządzonym wywiadzie, ani w protokole z przeprowadzonej wizytacji, nie ujawniła tych dochodów (w protokole z wizytacji zamieszczono wprost stwierdzenie, że małżonek nie osiąga dochodów z innych źródeł). Tego rodzaju zachowanie wnioskodawczyni było oczywiście niewłaściwe. Jednocześnie należy jednak zauważyć, że skarżąca w złożonym wniosku o umorzenie wprost wskazała, że jej małżonek ma pracę w wymiarze ˝ etatu. Okoliczność ta została jednak całkowicie pominięta przez organ, co również świadczy o wadliwości przeprowadzonego przez organ procesu decyzyjnego.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podkreśla się, że sam fakt osiągania stałego dochodu nie stanowi samodzielnej przesłanki odmowy zwolnienia (umorzenia), o której mowa w art. 41a u.u.s.r. Możliwości płatnicze to nie fakt osiągania dochodów, ale zestawienie tego dochodu z wydatkami, które pozwolą na ustalenie, jaki jest rzeczywisty stan finansów zainteresowanego i czy przemawia on za skorzystaniem z wyżej wskazanego zwolnienia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Rz 205/12, LEX nr 1145329).

Organ bezpodstawnie zaniechał dokonania takiego porównania.

Organ nie zbadał więc przesłanek zastosowania umorzenia należności składkowych i nie zindywidualizował sytuacji skarżącej w aspekcie istnienia jej ważnego interesu i sytuacji majątkowej.

Organ powinien dla uzyskania obrazu rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej ustalić kwotę dochodu jaka przypada na poszczególnych członków rodziny skarżącej i następnie zestawić ją co najmniej z informacją opracowaną przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w W., wskazująca na minimum egzystencji dla poszczególnych gospodarstw.

Minimum egzystencji to wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych na podstawie koszyka dóbr służących do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na bardzo niskim poziomie. Przyjęte składniki koszyka, takie jak wydatki na żywność, mieszkanie, odzież, obuwie, ochronę zdrowia i higienę, wyznaczają granicę wydatków gospodarstw domowych, mierzącą poziom życia warunkujący podtrzymanie podstawowych funkcji życiowych. Uwzględnia on jedynie takie potrzeby, których zaspokojenie niższe od przyjętego poziomu, prowadzi do zagrożenia życia. Kwota odpowiadająca wartości koszyka minimum egzystencji, wyznacza granicę ubóstwa skrajnego.

W ocenie Sądu punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyrok NSA z dnia [...] r., sygn. akt II GSK 724/09, LEX nr 746112).

W konsekwencji dopiero przeprowadzona na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego analiza sytuacji materialnej zobowiązanej i jej rodziny, uwzględniająca zarówno wysokość dochodu jak i stan zadłużenia oraz realność jego spłaty, pozwala na ocenę możliwości płatniczych zobowiązanej i w efekcie prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Organ nie może pozostawiać poza ustaleniami faktycznymi niezbędnych kosztów utrzymania (jak zakup żywności, środków czystości, odzieży itp.), jak również pomijać innych ewentualnych wydatków takich jak koszty leczenia.

Organ winien mieć na uwadze, że postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów, wedle zasady określonej w art. 8 k.p.a. oraz zasad przewidzianych w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Skoro w pismach wnioskodawczyni i w protokole wizytacji wskazano na okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla ustalenia przesłanki ważnego interesu zobowiązanej i jej możliwości płatniczych, organ okoliczności te zobligowany był wyjaśnić.

Zatem brak wyjaśnienia przez organ wskazanych okoliczności związanych z pełnymi dochodami zobowiązanej oraz koniecznymi wydatkami oznacza, że organ nie dokonał należytych ustaleń i nie rozpatrzył całego zebranego materiału dowodowego, czym naruszył przepisy art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dopiero bowiem prawidłowe ustalenie stanu faktycznego – ustalenie pełnych dochodów i wydatków pozwala organowi ocenić, czy sytuacja materialna i życiowa skarżącej pozwala i ewentualnie w jakim zakresie, na spłatę nienależnie pobranego zasiłku chorobowego.

W zakończeniu należy zwrócić uwagę na jeszcze jedną kwestię.

Od decyzji Prezesa KRUS w sprawach o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń odwołanie nie przysługuje. Stronie przysługuje natomiast prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy na zasadach określonych w art. 127 § 3 k.p.a.

Wniosek strony przewidziany w art. 127 § 3 k.p.a. uruchamia tok instancji w znaczeniu procesowym, który nie musi być zbudowany na hierarchicznej strukturze organów administracji publicznej. W takiej sytuacji sprawa jest drugi raz rozpoznawana z odpowiednim stosowaniem przepisów dotyczących odwołań od decyzji. Dopiero po rozpatrzeniu wniosku, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a., zostaje wydana nowa decyzja i powstaje stan wyczerpania środków zaskarżenia przewidziany w art. 52 p.p.s.a. jako obligatoryjna przesłanka wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Z przepisu art. 127 § 3 k.p.a. wynika wprost, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych do tego rodzaju przepisów mających zastosowanie przy rozpoznawaniu wniosku z art. 127 § 3 k.p.a. zaliczyć należy w szczególności art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (zob. uchwała NSA w Warszawie z dnia [...] r., II GPS 2/06; uchwała NSA w Warszawie z dnia [...] r., I GPS 2/12: wyrok WSA w Kielcach z dnia [...] r., I SA/Ke 105/16).

Z przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika obowiązek wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie pracownika organu, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Instytucja wyłączenia pracownika jest elementem sprawiedliwości proceduralnej, a więc jednej z zasad demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji).

Zawsze więc tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 k.p.a.), trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Dokonując tego, należy przez pracownika rozumieć osoby zatrudnione w urzędzie organu na podstawie stosunku pracy umocowanego do wydawania decyzji z upoważnieniem indywidualnym bądź z mocy prawa.

W przedmiotowej sprawie, pomimo możliwości wyłączenia pracownika i wydania decyzji przez inną osobą z upoważnienia Prezesa KRUS, obie decyzje, tj. zarówno decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] r., jak i decyzję wydaną w wyniku złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wydała ta sama osoba, a mianowicie Kierownik Placówki Terenowej KRUS w Z. K. N..

Powyższe było nieprawidłowe albowiem osoba ta powinna zostać wyłączona od rozstrzygania sprawy na etapie złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z mocy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.

Powyższe samo w sobie uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa.

Ponownie rozstrzygając sprawę organ należycie przeprowadzi postępowanie dowodowe i dokona odpowiadających dowodom ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawczyni, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności mających na nią wpływ.

Przede wszystkim więc organ ustali wysokość dochodów osiąganych w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni, ze szczególnym uwzględnieniem dochodów osiąganych przez wnioskodawczynię i ich niestałego (okresowego) charakteru oraz dochodów męża skarżącej.

W dalszej kolejności organ rozważy wszechstronnie zebrany materiał dowodowy i dokona oceny możliwości płatniczych skarżącej w kontekście przesłanek jej ważnego interesu i stanu funduszów KRUS, przedstawiając wynik w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Organ zadba także o to, by w ponownie prowadzonym postępowaniu nie zachodziły przesłanki wyłączenia pracownika od rozpoznania sprawy.

Mając powyższe na względzie, z uwagi na wykazane wyżej uchybienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał także adwokat E. O.-M. od Skarbu Państwa wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w wysokości [...] zł, w tym [...] zł podatku VAT.

Zgodnie z art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Stosownie natomiast do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.), stawka minimalna w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wynosi [...] zł. Wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu podlega zwiększeniu - zgodnie z § 2 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia w związku z art. 41 ust. 1 i art. 146a pkt 1 ustawy z dnia [...] r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.). - o stawkę podatku od towarów i usług w wysokości 23%. Stąd kwota należna pełnomocnikowi z tytułu jego wynagrodzenia wynosi łącznie [...] zł (240 zł + [...] zł należnego podatku od towarów i usług).

Z przytoczonych względów, na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w punkcie II wyroku.