Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 525/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 ust. 12; art. 36 indeks 5 ust. 2 i 3; art. 36 indeks 6 ust. 2; art. 36 indeks 8 ust. 1, ust. 11-12, ust. 14 pkt 4;
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 7; art. 77 par 1; art. 107 par 3; art. 80;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par 5 ust. 2 pkt 2;
journal: Dz.U. 2009 nr 164 poz 1314
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do  spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2012 r. sprawy ze skargi K. C. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] czerwca 2011r. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 14-17 czerwca 2011 r. (dalej Komisja II Stopnia) uchwałą z [...] stycznia 2012 r. utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2011 r. z siedzibą w K., w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego (dalej Komisja I Stopnia) z [...] lipca 2011 r., którą stwierdzono, że K. C. (dalej skarżący) z egzaminu radcowskiego uzyskał ocenę negatywną.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Jak wynika z akt sprawy – ocen cząstkowych, skarżący z części pierwszej egzaminu radcowskiego (test pisemny) otrzymał ocenę dobrą, z drugiej części (prawo karne) ocenę dostateczną, z czwartej części ( prawo gospodarcze ) ocenę dostateczną, zaś trzeciej części egzaminu radcowskiego (prawo cywilne) i z piątej części egzaminu radcowskiego (prawo administracyjne) otrzymał oceny niedostateczne. Wobec tego Komisja I Stopnia - powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10 poz. 65 ze zm. -dalej jako r.pr.) ustaliła, że skarżący uzyskał z egzaminu radcowskiego wynik negatywny.

Z ocen cząstkowych z zakresu prawa cywilnego (obie niedostateczne) wynika, że obaj egzaminatorzy zgodnie stwierdzili;

– niewłaściwy zakres zaskarżenia bowiem zaskarżono pkt I wyroku zasądzający świadczenie dla powódki,

– nie określono , w jakim zakresie zaskarżono pkt III i V wyroku,

– zarzut naruszenia art. 11 k.p.c. jest nietrafny,

– nie powołano w zarzutach naruszenia art. 455 i art. 481 k.c.

– nie podniesiono zarzutu naruszenia art. 445 k.c,

– nie podniesiono zarzutu błędnej oceny opinii biegłego w oparciu o art. 233 k.p.c.,

Natomiast z ocen cząstkowych z zakresu prawa administracyjnego (obie niedostateczne) wynika, że egzaminatorzy stwierdzili, że przede wszystkim skarżący nie dostrzegł błędu organu polegającego na merytorycznej ocenie statusu strony jeszcze przed wznowieniem postępowania, zaś zaproponowany wniosek do Sądu o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia dyskwalifikuje pracę.

W odwołaniu skarżący zarzucił niewłaściwe określenie oceny cząstkowej zadania z zakresu prawa cywilnego i administracyjnego oraz nietrafne stwierdzenie o negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego i wniósł o zmianę ocen niedostatecznych z trzeciej i piątej części egzaminu na oceny pozytywne, uchylenie zaskarżonej uchwały, podjęcie uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego stwierdzającej wynik pozytywny.

W zakresie zadania z zakresu prawa cywilnego podniósł, że o ocenie niedostatecznej zadecydowały drobne uchybienia. Podniósł, że praca spełnia wymogi formalne, zaś wskazanie we wnioskach niewłaściwej kwoty 31.100 zł zamiast 33.100 zł jest jedynie błędem literowym nie mającym wpływu na ważność sformułowanego zarzutu.

W jego ocenie było konieczne uzasadnienie apelacji w zakresie odsetek, skoro żądanie ich zasądzenia zostało zawarte w pozwie i tam szczegółowo uzasadnione. Nadto wobec kategorycznie sformułowanej normy art. 11 k.p.c. niedopuszczalne było nie tylko powoływanie się na przyczynienie się powódki do zdarzenia, ale również badanie przez sąd stopnia tego przyczynienia.

Zdaniem skarżącego niewskazanie naruszenia art. 445 § 1 i 481 § 1 k.c. nie dyskwalifikowało pracy, albowiem podstawowym celem postępowania apelacyjnego jest naprawienie wszystkich błędów popełnionych zarówno przez sąd, jak i przez strony, przy czym chodzi zarówno o błędy natury prawnej, jak i faktycznej. Sąd apelacyjny - bez względu na stanowisko stron oraz zakres zarzutów - powinien zastosować właściwe przepisy prawa materialnego, a więc także usunąć ewentualne błędy prawne sądu pierwszej instancji, niezależnie od tego, czy zostały one wytknięte w apelacji.

W zakresie zadania z zakresu prawa administracyjnego odwołujący się za niezasadny uznał zarzut jednego z egzaminatorów odnoszący się do braku informacji o osobie, która winna podpisać skargę. W jego ocenie zawarte pod skargą sformułowanie "Pełnomocnik (podpis)" wskazywało na osobę, która powinna była podpisać skargę, tak też zostało zrozumiane przez drugiego z oceniających, który uznał je za wystarczającą i poprawną informację o osobie podpisującej skargę. Zwrócił także uwagę na treść art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i podniósł, że skoro skarga została przez odwołującego się sporządzona prawidłowo i spełnia warunki formalne, to nie może budzić wątpliwości, że zostałaby przyjęta i rozpoznana przez sąd także w zakresie, w jakim nie zgłoszono zarzutów. Brak jest w związku z tym podstaw do negatywnej oceny takiej pracy. Stwierdzone uchybienia powinny skutkować jedynie obniżeniem oceny w granicach czterostopniowej skali ocen pozytywnych.

Skarżący się nie zgodził się ponadto z powołaną przez egzaminatorów potrzebą wskazania jako naruszonego art. 149 k.p.a. Odwołał się do poglądów wyrażonych w orzecznictwie.

Ustosunkowując się do podniesionych zarzutów w odniesieniu do pracy z zakresu prawa cywilnego Komisja II Stopnia w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały przypomniała ustawowe warunki wymagane do prawidłowego sporządzenia apelacji.

Przechodząc do oceny pracy egzaminacyjnej z prawa cywilnego wskazała, że prawidłowo wybrano i sporządzono apelację, co w przedstawionym w materiałach egzaminacyjnych stanie faktycznym było zgodne z interesem strony. Praca spełnia wymogi konstrukcyjne, organ uznał zarzut skarżącego, że apelacja została podpisana.

Komisja II Stopnia stwierdziła, że w stanie faktycznym przedstawionym w materiałach egzaminacyjnych zasadne było zaskarżenie;

-pkt. III wyroku tj. oddalenie powództwa w pozostałej części - w tym także niezasądzonych prawidłowo odsetek i

-pkt V wyroku - koszty procesu.

Organ stwierdził, że odwołujący się prawidłowo zaskarżył pkt III wyroku (oddalającego powództwo) co do kwoty roszczenia głównego, zaś nieprawidłowo pkt I zamiast pkt III w części dotyczącej ustalenia terminu, od którego naliczane będą odsetki ustawowe i prawidłowo pkt V wyroku.

Zdaniem Komisji II Stopnia najbardziej istotne z punktu widzenia wymogów sformułowanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych było dostrzeżenie faktu, że sąd I instancji dokonał błędnej oceny opinii biegłego, a w konsekwencji błędnie ustalił, że powódka przyczyniła się do powstania szkody.

W pracy egzaminacyjnej zasadne było podniesienie w tym kontekście zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., sprzeczności istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, naruszenia art. 362 k.c. w zw. z art. 361 § 1 k.c. poprzez ich błędną wykładnię przez przyjęcie, że powódka przyczyniła się do powstania szkody.

Ponadto, w ocenie Komisji II Stopnia w pracy egzaminacyjnej podnieść można było w szczególności zarzut naruszenia;

– art. 445 k.c. poprzez jego błędną wykładnię przez przyjęcie, że zasądzona kwota zadośćuczynienia jest sumą odpowiednią w rozumieniu tego przepisu i art. 481 § 1 k.c. w związku z art. 817 k.c. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą zasądzeniem odsetek od zadośćuczynienia od daty późniejszej niż wynikająca ze stanu faktycznego sprawy - tj. 17 czerwca 2008 r. - trzydzieści dni od dnia zgłoszenia szkody przez powódkę (co do kwoty 33.100 zł),

– art. 316 § 1 k.p.c. poprzez nie wzięcie przez sąd I instancji pod uwagę całokształtu okoliczności sprawy w chwili zamknięcia rozprawy,

– art. 99 k.p.c. w zw. § 6 rozporządzenia z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

Komisja II Stopnia wskazała, że skarżący w sporządzonej apelacji nieprawidłowo podniósł zarzut naruszenia art. 11 k.p.c. poprzez przekroczenie granic związania sądu cywilnego wyrokiem skazującym co do popełnienia przestępstwa i przyjęcie w rozstrzygnięciu ustaleń odmiennych niż wskazane w wyroku Sądu Rejonowego w R. W ocenie Komisji stanowisko skarżącego było błędne, zaś dowód taki był w istocie bezprzedmiotowy bowiem nie było sporne w sprawie, że doszło do kolizji. Natomiast w zakresie, w jakim skazujący wyrok karny miał stanowić dowód na okoliczność braku przyczynienia się przez powódkę do zaistniałego zdarzenia, wyrok ten był dowodem wadliwym, albowiem sąd cywilny związany jest tylko ustaleniami dotyczącymi popełnienia przestępstwa - a więc okolicznościami składającymi się na jego stan faktyczny, czyli osobą sprawcy, przedmiotem przestępstwa oraz czynem przypisanym oskarżonemu, które znajdują się w sentencji wyroku. Oznacza to, że sąd - rozpoznając sprawę cywilną - musi przyjąć, że skazany popełnił przestępstwo przypisane mu wyrokiem karnym (wyrok SN z dnia 14 kwietnia 1977 r., IV PR 63/77, LEX nr 7928). Taki właśnie pogląd prawny wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 czerwca 2005 r., w sprawie o sygn. III CK 642/04, do którego odwołał się skarżący, nie przytaczając jednak pełnego brzmienia tego wyroku, zgodnie z którym: "W postępowaniu cywilnym pozwany nie może bronić się zarzutem, że nie popełnił przestępstwa, za które wcześniej został skazany prawomocnym wyrokiem wydanym w postępowaniu karnym, ani też że przestępstwem tym nie wyrządził szkody. Związanie dotyczy, ustalonych w sentencji wyroku, znamion przestępstwa, a także okoliczności jego popełnienia, dotyczących czasu, miejsca, poczytalności sprawcy itp. Wszelkie inne ustalenia prawomocnego, skazującego wyroku karnego, wykraczające poza elementy stanu faktycznego przestępstwa, nie mają mocy wiążącej dla sądu cywilnego, nawet jeśli są zawarte w sentencji wyroku."

Reasumując, za główne mankamenty pracy skarżącego z zakresu prawa cywilnego Komisja II Stopnia uznała wadliwą wykładnię art. 11 k.p.c., wadliwy zarzut naruszenia art. 278 k.p.c. przy braku zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., brak zrozumienia istoty rozstrzygnięcia przejawiający się m.in. przez brak zarzutu naruszenia art. 445 § 1 k.c., brak jakiegokolwiek odniesienia się w zarzutach i uzasadnieniu do zasadności części wniosków apelacji, co wynika prawdopodobnie po części z braku zrozumienia istoty rozstrzygnięcia Sądu I instancji.

Organ przyznał, że co prawda sąd II instancji, kontrolując prawidłowość zaskarżonego orzeczenia, pełni również funkcję sądu merytorycznego, który może rozpoznać sprawę od początku, uzupełnić materiał dowodowy lub powtórzyć już przeprowadzone dowody, a także poczynić samodzielnie ustalenia na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w I instancji. Nie jest związany granicami zarzutów podniesionych w apelacji. Może brać z urzędu pod rozwagę naruszenie prawa materialnego, usuwając w postępowaniu apelacyjnym braki wynikające z błędów popełnionych przez sąd I instancji (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz. 55). Jednakże nie zwalnia to profesjonalnego pełnomocnika od zachowania należytej staranności przy reprezentowaniu interesów strony. Wskazane przez egzaminatorów uchybienia i błędy pracy, jak również uchybienie dostrzeżone przy sporządzaniu niniejszej opinii powodują, że praca ta nie może zostać oceniona pozytywnie.

W zakresie zarzutów odwołania dotyczących pracy z prawa administracyjnego Komisja II Stopnia uwzględniając zarzuty skarżącego w najistotniejszym zakresie uznała, że zasadne jest podwyższenie oceny za zadanie w ramach V części egzaminu do oceny dostatecznej.

Od powyższej uchwały Komisji II Stopnia skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego - art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych polegające na stwierdzeniu negatywnego wyniku egzaminu radcowskiego, w sytuacji, w której rozwiązania zadań z części od drugiej do piątej (a w szczególności z trzeciej) zachowywały wymagania formalne, zawierały właściwie zastosowane przepisy prawa i wskazywały na umiejętność ich interpretacji, zaś zaproponowany przez skarżącą sposób rozstrzygnięcia problemu był poprawny i uwzględniał interes strony.

2. - art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że najbardziej istotna z punktu widzenia wymogów sformułowanych w tym przepisie jest właściwość zastosowanych przepisów oraz poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą się reprezentuje, ,mające istotny wpływ na treść zaskarżonej uchwały naruszenie prawa procesowego

3. - art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 w związku z art. 140 k.p.a. w związku z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych poprzez: pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały rozważenia wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, które było przedmiotem rozpoznania, podczas gdy decyzja organu odwoławczego w administracyjnym toku instancji powinna być wydana po rozważeniu (i uzewnętrznieniu tego faktu w jej uzasadnieniu) wszystkich twierdzeń i zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji i może utrzymywać zaskarżoną uchwałę w mocy jedynie w razie uznania i szczegółowego uzasadnienia tego stanowiska, że żaden z zarzutów podniesionych w odwołaniu nie może prowadzić do podważenia zaskarżonej decyzji.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały w części w jakiej utrzymuje negatywną ocenę z zadania z części trzeciej egzaminu radcowskiego.

Skarżący stwierdził, że w uzasadnieniu uchwały nie odniesiono się do wszystkich zarzutów, zaś odniesienie się do części zarzutów było niezwykle lakoniczne. Zdaniem skarżącego Komisja Egzaminacyjna II Stopnia w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały nie odniosła się do kwestii dlaczego postawienie zarzutu dalej idącego (kwestionowania zasadności badania przyczynienia się do wypadku) jest mniej korzystne dla reprezentowanej strony niż jedynie stawianie zarzutu wyciągnięcia niewłaściwych wniosków z ustaleń biegłego w tym zakresie.

Zdaniem skarżącego błędna była ocena pracy dokonana poprzez pryzmat ustalonych wcześniej wytycznych odnośnie zarzutów apelacyjnych, które powinny być ujęte w sporządzanej w czasie egzaminu apelacji i uznanie, że ma to najistotniejszy wpływ na ocenę końcową zadania. Opis istotnych zagadnień może stanowić jedynie wzorzec niewiążący dla Komisji obu stopni.

Według skarżącego Komisja Egzaminacyjna II Stopnia powinna w oparciu o kryteria wymienione w ustawie zweryfikować, czy obrana przez zdającego droga może doprowadzić do założonego celu. Komisja w ogóle nie odpowiedziała na podstawowe pytanie: czy tak sporządzona apelacja zostałaby przyjęta do rozpoznania przez sąd odwoławczy. Skoro zatem nie powstają żadne negatywne skutki to błąd zdającego powinien wpływać co najwyżej na obniżenie oceny. Nie powinien natomiast dyskwalifikować samej pracy.

Z uwagi na powyższe okoliczności skarżący uważa, że w jego przypadku doszło do przekroczenia przez Komisję II Stopnia granicy tzw. luzu decyzyjnego organu oraz wadliwych ustaleń faktycznych dotyczących rozwiązania - a w konsekwencji oceny pracy egzaminacyjnej skarżącego.

Ponadto skarżący podnosi, że przedmiotowa uchwała nie spełnia wszystkich wymogów formalnych. W orzecznictwie przyjmuje się, że podpis powinien wyrażać co najmniej nazwisko. Nie jest konieczne, aby było to nazwisko w pełnym brzmieniu, gdyż dopuszczalne jest jego skrócenie, nie musi ono być także w pełni czytelne. Podpis powinien jednak składać się z liter i umożliwiać identyfikację autora, a także stwarzać możliwość porównania oraz ustalenia, czy został złożony w formie zwykle przezeń używanej; podpis więc powinien wykazywać cechy indywidualne i powtarzalne (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2009 r. IV CSK 78/09, LEX nr 512010). Tymczasem nie wszystkie podpisy znajdujące się pod uchwałą spełniają opisane wyżej kryteria pozwalające na zidentyfikowanie podpisujących się osób.

W odpowiedzi na skargę Komisja II Stopnia wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10 poz. 65 ze zm.) oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski oraz wykazu tytułu aktów prawnych (Dz. U. z 2009 r. nr 70 poz. 606), wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 ww. ustawy.

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 366 ust. 2 ustawy), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (komisji odwoławczej) w terminie 14 dnia od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 368 ust. 1 ustawy o radcach prawnych). Natomiast od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 368 ust. 11 ustawy o radcach prawnych).

W myśl przepisu art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w sprawie znajduje odpowiednio zastosowanie art. 138 k.p.a., w myśl którego zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę (patrz m.in. wyrok NSA z 22 marca 1996 r. Sa/Wr 1996/95 ONSA 1997, Nr 1, poz. 35, wyrok NSA z 14 sierpnia 1987, IV SA 385/87).

Zgodnie z art. 368 ust. 14 pkt 4 ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej.

W oparciu o tę delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał Rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie Komisji Egzaminacyjnej lI Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. 09.164.1314)

Zgodnie z § 5 tegoż rozporządzenia przewodniczący lub członek komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną testu lub pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego.

Rozporządzenie to reguluje m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej, nie zmienia jednak (i nie może zmieniać) norm wynikających z odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a.. Rozporządzenie to również wskazuje, że przedmiotem ostatecznej oceny komisji odwoławczej jest cała uchwała komisji egzaminacyjnej.

Organ odwoławczy rozpatruje więc sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie mając w szczególności na uwadze przepisy art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. tj. ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji.

Stosownie do przepisu art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową, sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego (v. art. 365 ust. 3 ustawy o radcach prawnych).

Rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego są zatem rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym. Oznacza to, iż egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego. W związku z tym Sąd może jedynie w sprawach, w których organy wydają decyzje (podejmują uchwały) o charakterze uznaniowym, badać czy nie zostały przekroczone granice uznania oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i czy odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Należy bowiem mieć na uwadze tę okoliczność, że Sąd nie jest rodzajem trzeciej komisji egzaminacyjnej ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy.

Sądowa kontrola uchwał Komisji, polega, zatem na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to, więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna II Stopnia odniosła się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2011 r. z siedzibą w K. uznając ich nietrafność. Komisja II Stopnia odnosząc się do wszystkich zarzutów, wykazała na podstawie ocenianego zadania z prawa cywilnego, istotne jego uchybienia, które nie dawały podstawy do zakwalifikowania tego zadania jako wykonanego poprawnie. Sąd w składzie orzekającym uznał stanowisko Komisji II Stopnia za trafne. Wnioski organu (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

Należy podzielić stanowisko organu, iż apelacja zawiera co prawda niezbędne elementy konstrukcyjne, tym niemniej w swej warstwie merytorycznej dostatecznie nie podnosi najważniejszych okoliczności związanych z istotą kazusu z zakresu prawa cywilnego tj. kwestią przyczynienia się powódki do powstania szkody a zatem pomija opinię biegłego znajdującą się w aktach sprawy. Wbrew argumentom skargi słuszne było stanowisko organu, iż zarzuty i wnioski apelacyjne błędnie opierają się na koronnym zarzucie naruszenia art. 11 k.p.c. zamiast przywoływać naruszenie przepisów k.c. i k.p.c. wskazanych przez egzaminatorów oraz Komisję II Stopnia. Niewątpliwie dużym błędem skarżącego, wskazywanym przez egzaminatorów z zakresu prawa cywilnego, było zaskarżenie wyroku w części zasądzającej roszczenie (pkt. I wyroku), przez co wyrok nie mógł się uprawomocnić w tej części. W konsekwencji doprowadziło to do niekorzystnych skutków dla reprezentowanego klienta.

Z powyższych względów za błędny należy także uznać pogląd skarżącego, że jego praca egzaminacyjna powinna zostać oceniona pozytywnie już tylko z tego względu, że sporządzona apelacja zostałaby przyjęta przez sąd do rozpoznania (jest poprawna pod względem formalnym).

Nie taki jest bowiem cel egzaminu radcowskiego. Egzamin ten polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa cywilnego i umiejętności jej praktycznego zastosowania. W postępowaniu o ustalenie wyniku egzaminu radcowskiego chodzi bowiem o ocenę rozwiązania kazusu w kontekście umiejętności zawodowych wymaganych na stanowisku radcy prawnego, do którego aspiruje zdający.

Ocena ta jest domeną organu egzaminującego, a determinuje ją cel tego postępowania, to jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdającego pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, czyli umiejętności zawodowych. Chodzi więc o gwarancję wykonywania tego zawodu przez osoby do tego merytorycznie przygotowane. Egzamin radcowski stanowi formę weryfikacji umiejętności świadczenia takiej pomocy.

Zdaniem Komisji II Stopnia najbardziej istotne z punktu widzenia wymogów sformułowanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych (właściwości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji; poprawność zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony), którymi odwołujący miał się kierować, było dostrzeżenie, że sąd I instancji błędnie ocenił opinię biegłego, a w konsekwencji wadliwie ustalił, iż powódka przyczyniła się do powstania szkody. W tym zakresie jedynym zarzutem jaki został sformułowany w pracy w odniesieniu do tej okoliczności kazusu egzaminacyjnego był zarzut naruszenia art. 11 k.p.c.

Z powyższych względów za zasadne należy uznać argumenty organu, który poszczególne braki i uchybienia w pracy pisemnej kandydata potraktował ostatecznie jako dyskwalifikujące przedmiotową pracę. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych (brak analizy opinii biegłego) i prawnych ( brak podniesienia zarzutu naruszenia art. 445 k.c. w związku z art. 233 k.p.c.) oraz niekorzystny dla strony zakres zaskarżenia.

W tej sytuacji nie budzi zastrzeżeń Sądu negatywna ocena pracy skarżącego z powodu błędnego rozstrzygnięcia istoty problemu – pominięcia kwestii przyczynienia się powódki do powstania szkody poprzez bezzasadne podniesienie zarzutu naruszenia art. 11 k.p.c. oraz pominięcie innych podstawowych zarzutów (art. 445 k.c. i 233 k.p.c.).

W konsekwencji opisana wyżej wadliwość sporządzonej przez skarżącego apelacji mogła stanowić podstawę do wystawienia oceny niedostatecznej z tej części egzaminu radcowskiego. Ocena ta została uzasadniona w sposób należyty przez egzaminatorów, a następnie podzielona przez Komisję II Stopnia i mimo surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować.

Jednocześnie należy podkreślić, iż opis istotnych zagadnień, jako instrument o charakterze wewnętrznym, miał znaczenie jedynie pomocnicze przy dokonywaniu oceny pracy; ocena ta dokonana została indywidualnie przez dwóch egzaminatorów przy zastosowaniu kryteriów ustawowych.

Nie zasługuje także na uwzględnienie sformułowany w skardze zarzut dotyczący niespełnienia wymogów formalnych przedmiotowej uchwały z uwagi na nieczytelną formę podpisów uniemożliwiającą identyfikację członków Komisji II Stopnia. Sąd zauważa, że skoro podpisy zostały złożone przez członków Komisji obok ich imion i nazwisk wpisanych pod treścią uchwały drukowanymi literami, zatem identyfikują autora danego podpisu jako konkretną osobę.

Reasumując Sąd uznał, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy te w żadnym stopniu nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych w skardze, w tym także zarzucanego przez skarżącą naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić w oparciu o art. 151 p.p.s.a..