Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 405/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Asesor WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2006r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2005r. w części nakładającej karę pieniężną w wysokości 2000 złotych za to, że przyrząd kontrolny nie odpowiada przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy; 2. stwierdza, że wymienione w pkt 1 decyzje, w opisanym zakresie nie podlegają wykonaniu; 3. w pozostałej części skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 roku nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. S. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2005 roku nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5000.00 złotych, utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy.

Decyzje obu organów zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

W dniu [...] września 2005 roku na drodze krajowej nr [...] w miejscowości Ś. zatrzymany został do kontroli pojazd marki [...] nr rej. [...] z naczepą marki [...]nr rej. [...]. Podczas kontroli drogowej stwierdzono:

1. wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych,

2. zainstalowanie w pojeździe przyrządu kontrolnego nieodpowiadającego przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy.

W ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego działanie organu I instancji było prawidłowe i zgodne z prawem.

Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym /Dz. U. z 2004r., nr 204, poz. 2088 ze zm./, przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewóz na potrzeby własne obowiązani są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Stosownie do § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 roku w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz. U. nr 150, poz. 1684 ze zm./ uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu. Wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty. Dowód uiszczenia opłaty kierowca pojazdu samochodowego obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, o czym stanowi art. 87 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym.

Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy podlega karze. Konsekwencje naruszeń przewiduje załącznik do ustawy.

W chwili kontroli, w przedmiotowym pojeździe nie było karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych ustawa sankcjonuje karą w wysokości 3000.00 złotych o czym stanowi treść lp. 1.4.1 załącznika do ustawy.

W ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego zamontowany w przedmiotowym pojeździe przyrząd rejestrujący nie posiadał ważnej, aktualnej legalizacji. Ostatnia miała miejsce w dniu [...] maja 2003 roku i utraciła ważność w dniu [...] kwietnia 2005 roku.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 roku w sprawie urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w państwach członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób i rzeczy. Rozdział VI załącznika nr 1 do Rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3821/85 stanowi o obowiązku badań i kontroli urządzeń rejestrujących.

Każdy przyrząd poświadcza, co do swego działania oraz dokładności wskazań. W tym celu dokonuje się legalizacji. Państwa Członkowskie mogą ustanowić legalizację pierwotną obejmują sprawdzenie i potwierdzenie zgodności nowego lub naprawionego przyrządu z typem wzoru potwierdzającym zatwierdzenie zgodnie z wymogami rozporządzenia lub przekazać uprawnienia do poświadczenia producentom lub ich upoważnionym przedstawicielom. Po zamontowaniu w pojeździe, urządzenia oraz cała instalacja muszą być zgodne z przepisami dotyczącymi maksymalnych dopuszczalnych błędów. Kontrola mająca na celu stwierdzenie powyższej zgodności przeprowadzana jest raz na sześć lat, przy czym każde Państwo Członkowskie może ustalić krótszy odstęp miedzy kontrolami. Po kontroli należy dokonać wymiany tabliczki pomiarowej.

W myśl lp. 30 załącznika nr 35 do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 roku w sprawie ponownej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych okresy ważności dowodów legalizacji ponownej dla tachografów samochodowych wynoszą 24 miesiące, przy czym ważność dowodów legalizacji dotycząca przyrządów kontrolnych zainstalowanych w pojazdach jest liczona od pierwszego dnia miesiąca daty podanej na tabliczce pomiarowej.

Kontrole okresowe urządzeń zamontowanych w pojazdach są przeprowadzane co dwa lata.

Przedmiotowa kontrola miała miejsce w dniu [...] września 2005 roku, a więc po upływie ważności legalizacji. Brak ważnych badań i legalizacji jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że dany przyrząd kontrolny nie odpowiada przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy i stanowi naruszenie art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym. Konsekwencją powyższego naruszenia jest treść lp. 1.11.7 ust. 2 załącznika do ustawy, który sankcjonuje je karą pieniężną w wysokości 2000.00 złotych.

Z chwilą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej przyjęliśmy ustawodawstwo unijne i jako członek wspólnoty jesteśmy zobligowani do jego bezpośredniego stosowania i przestrzegania, w tym Rozporządzeń Rady /EWG/ nr 3820/85 i 2821/85. Rozporządzenia zawsze obowiązują bezpośrednio i są bezpośrednio skuteczne. Zasada bezpośredniości obowiązywania oznacza, że każda norma prawa wspólnotowego, bez względu na rodzaj i charakter aktu prawnego, w którym została sformułowana, wchodzi w życie w tym samym momencie na płaszczyźnie wspólnotowej oraz wewnętrznej. Wprowadzenie normy prawa wspólnotowego do prawa krajowego nie jest uzależnione od regulacji konstytucyjnej. W efekcie takiego rozwiązania akty wspólnotowe zaczynają obowiązywać we wszystkich państwach członkowskich w tym samym momencie.

Skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2005 roku oraz decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu drogowego z dnia [...] października 2005 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. S. wnosząc o ich uchylenie w całości lub części lub też stwierdzenie ich nieważności jako wydanych "z rażącym naruszeniem prawa – bez podstawy prawnej". Żaden ze wskazanych przepisów prawa nie nakłada obowiązku legalizacji i kary za jej brak. Kwestię legalizacji ponownej reguluje w Polsce ustawa Prawo o miarach i wydane na jej podstawie rozporządzenie wykonawcze, a nie rozporządzenie unijne. Rozporządzenie to deleguje część swoich uprawnień dla podmiotów krajowych, które skorzystały z tej delegacji wprowadzając zapisy w prawie o miarach. Decyzje nie przywołują jednak przepisów ustawy Prawo o miarach, albowiem jej naruszenie stanowi wykroczenie i postępowanie toczy się według przepisów kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.

Przedmiotowy tachograf spełniał wszystkie wymagania przewidziane Rozporządzeniem Rady nr 3821/85. Inspektor nie udowodnił, że było inaczej. Ukaranie za brak legalizacji i wskazując jako podstawę Rozporządzenie Rady /EWG/ nr 3821/05 było bezpodstawne.

Decyzja o ukaraniu za brak opłaty jest dla niej niezrozumiała. W zakresie tego naruszenia jest pozbawiona uzasadnienia prawnego i faktycznego, co powoduje jej nieważność.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad sąd uznał skargę za częściowo zasadną. Na uwzględnienie zasługują zarzuty skargi dotyczące nałożonej kary za zainstalowanie w pojeździe przyrządu kontrolnego, który nie odpowiada przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy.

W pierwszej kolejności należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym /Dz. U. z 2004 r., nr 204, poz. 2088 ze zm./ kary pieniężne mogą być nakładane za naruszenie obowiązków lub warunków wynikających z tej ustawy lub z przepisów ustaw i umów międzynarodowych wymienionych w art. 92 ust. 1 pkt 1-6.

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 roku zostało włączone do polskiego porządku prawnego poprzez art. 2 Traktatu Akcesyjnego (Dz. U. Nr 90 z 2004 roku, poz. 864), który to Traktat jako umowa międzynarodowa mieści się w kategorii objętej pkt 6 tj. umów międzynarodowych, bowiem właśnie umowa międzynarodowa – Traktat Akcesyjny stanowi podstawę stosowania Rozporządzenia w Polsce.

Rozporządzenie Rady /EWG/ nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 roku w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym reguluje zasady instalacji, użytkowania i kontroli urządzeń rejestrujących. W załączniku nr 1 stanowiącym integralną część Rozporządzenia określone zostały wymagania dotyczące budowy, badań, instalacji i kontroli przyrządów kontrolnych. Nie wdając się w szczegółowość rozwiązań, należy zauważyć, iż rozdział VI stanowi o obowiązku badań i kontroli urządzeń rejestrujących. Rozróżnia świadectwo legalizacji nowych i naprawionych przyrządów, ich instalację oraz badania kontrolne a także badania okresowe. Te ostatnie obejmują sprawdzenia prawidłowości zamocowania tabliczki pomiarowej oraz badania techniczne przyrządów zamontowanych w pojazdach, a więc czy funkcjonują prawidłowo i czy opatrzone są wszystkimi niezbędnymi plombami, znakami homologacji oraz badania mające na celu stwierdzenie zgodności dotyczące maksymalnych, dopuszczalnych błędów.

Rozporządzenie Rady w art. 19 stanowi, iż to Państwa Członkowskie zobowiązane są przyjąć takie przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne, jakie mogą być konieczne do wdrożenia niniejszego rozporządzenia. Przepisy te obejmują miedzy innymi organizacje, procedurę i środki kontroli oraz kary stosowane w przypadku naruszeń.

Ustawa o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001 roku w art. 92 ust. 4 stanowi, iż wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Załącznik w p. 1.11 wymieniał liczne, podlegające karze naruszenia przepisów o czasie pracy kierowców. Wskazany przez organy punkt 1.11.7 uznawał za karalne naruszenia dotyczące przyrządu kontrolnego (tachografu). Karze podlegały następujące naruszenia:

1) przyrząd kontrolny nie jest zainstalowany

2) przyrząd kontrolny nie odpowiada przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy

3) przyrząd kontrolny nie posiada tabliczki znamionowej.

Żadna ze wskazanych sytuacji nie zaistniała w sprawie niniejszej,

a w szczególności nie zaistniała sytuacja opisana w powołanym przez organ

lp. 1.11.7. p.2.

W trakcie postępowania administracyjnego nie poczyniono żadnych ustaleń, z których wynikałoby, że zainstalowany w pojeździe przyrząd kontrolny nie odpowiada przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy. Brak legalizacji jest niespełnieniem wymogu formalnego i nie świadczy wcale, że urządzenie funkcjonuje nieprawidłowo lub, że nie funkcjonuje wcale, ani też nie świadczy o możliwościach technicznych urządzenia. Legalizacja to prawna kontrola metrologiczna. A zatem nawet gdyby uznać, że zamontowany w pojeździe skarżącej tachograf nie posiadał wymaganej prawem ponownej legalizacji, to naruszenie to w dacie kontroli nie podlegało karze na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Używanie przyrządów pomiarowych wymagających kontroli metrologicznej bez wymaganych dowodów kontroli metrologicznej zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. prawo o miarach (Dz. U. nr 243 z 2004 r., poz. 2441) stanowiło wykroczenie podlegające karze na podstawie przepisów o wykroczeniach.

Ww. ustawa reguluje m.in. prawną kontrolę metrologiczną przyrządów pomiarowych. Kontrola ta wykonywana jest m.in. przez legalizację pierwotną, jednostkową i ponowną. Z dniem 5 października 2005 r. został zmieniony art. 8 tejże ustawy poprzez dodanie do niego ust. 4 a. Stanowi on, iż legalizacja ponowna urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym – tachografów samochodowych jest wykonywana wyłącznie po naprawie.

Powyższy przepis obowiązywał w dacie decyzji organu II instancji, który jednak nie rozważał jego zastosowania. Tymczasem organ odwoławczy rozpoznaje

i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej.

Na marginesie wskazać należy, że z dniem 21 grudnia 2005 r. ustawą z dnia

29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych ustaw

(Dz. U. Nr 180 z 2005 r., poz. 1497) zmianie ulegała treść załącznika do ustawy

o transporcie drogowym. Dodano p. 11.1.1.d. nakładający karę pieniężną za "wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, które nie zostało poddane wymaganej kontroli okresowej lub badaniu kontrolnemu". Przepis ten nie obowiązywał jednak w dacie kontroli, ani też w dacie decyzji organu I i II instancji.

W tym stanie rzeczy kara za brak legalizacji tachografu została nałożona na skarżącą z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, polegającym na wadliwej interpretacji lp. 1.11.7. p. 2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, a także niezastosowaniu przepisu art. 4 a ustawy Prawo o miarach, a zatem działając na podstawie art. 145 § 1 p.1. lit. a i c p.p.s.a. Sąd uchylił obie zaskarżone decyzje w tej części i orzekł jak w sentencji.

O wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie

art. 152 p.p.s.a.

W pozostałym zakresie skargę jako niezasadną należało oddalić. Wbrew twierdzeniom skarżącej, decyzja zawiera zarówno ustalenia faktyczne jak i wywody prawne w przedmiocie braku opłaty z przejazd po drogach krajowych. Nie budzi wątpliwości, iż kierowca w czasie kontroli nie okazał dowodu uiszczenia opłaty, co oznacza, iż opłaty nie uiścił. Dowodem uiszczenia opłaty jest bowiem nabyta i prawidłowo wypełniona karta opłaty.

Przepisy są w tym przedmiocie jednoznaczne i nie budzą wątpliwości. Zostały wskazane przez organy. Są to art. 42 ust. 1, 92 ust. 1, 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym, lp. 1.4.1. / Dz. U. z 2004 r., nr 204, poz. 2088 ze zm./, § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 roku w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat z przejazd po drogach krajowych /Dz. U. nr 150, poz. 1684 ze zm./. Wobec oczywistości stanu faktycznego i prawnego, skargę w części dotyczącej kary za brak opłaty na zasadzie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić