Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 327/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie WSA Krystyna Daniel AWSA Kazimierz Bandarzewski / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2007r. sprawy ze skargi T.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot części nieruchomości - skargę oddala - WSA/wyr. l - sentencja wyroku


UZASADNIENIE

W dniu 10.04.1976 r. Naczelnik Miasta O. w drodze zarządzenia nr [...] ustalił teren budowlany w Mieście O. i jego podział na normatywne działki budowlane, obejmując część parceli pb "1" i parceli pgr "2" o łącznej powierzchni 353 m2, stanowiącej dotychczas własność T.G.. Działki te objęte ww. zarządzeniem przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6.07.1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192).

Całkowita powierzchnia obu tych działek wynosiła 1217 m2 i po przejęciu części na rzecz Skarbu Państwa T.G. pozostało 864 m2.

W dniu 20.06.1980r. Prezydent Miasta O. w drodze decyzji orzekł o odszkodowaniu należnym T.G. z tytułu przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości powstałej z części parcel pb "1" i pgr "2" o łącznej powierzchni 353 m2 w wysokości 6354 zł. Kolejną decyzją z dnia [...].11.1980r. ustalono odszkodowanie w wysokości 14.078 zł za składniki roślinne i budowlane znajdujące się na ww. nieruchomości. T.G. nie przyjął ww. kwot odszkodowania i już od 1984 r. rozpoczął starania o zwrot ww. nieruchomości i podwyższenie odszkodowania.

Z akt sprawy wynika, że działka oznaczona jako pb "1" weszła w skład działki nr "3" i nr "4". Z pgr "2" wyodrębniono z kolei częściowo działkę nr "5", częściowo działkę nr "6", częściowo działkę nr "3" i niewielki fragment byłej PGR "2" wszedł w skład działki nr "7" na której wybudowano drogę publiczną.

Z odpisów z ksiąg wieczystych wynika, że działka nr "5" o pow. 3a 23 m2 stała się z dniem 22.08.1995r. własnością A.Z. zaś działka nr "7" o pow. 9a 24 m2 stała się z dniem 19.11.1993r. własnością Gminy O.

W 1998r. T.G. zwrócił się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni 353 m2 i decyzją Starosty O. z [...].05.2000r. orzeczono o zwrocie skarżącemu działki nr "8" (powstałej z podziału działki nr "6") o powierzchni 217 m2 ponieważ w ciągu 7 lat od daty jej wywłaszczenia nie rozpoczęto realizowania na niej celu wywłaszczenia i w tym zakresie zobowiązano skarżącego do zwrotu odpowiedniej części odszkodowania. Decyzją tą odmówiono T.G. zwrotu części działki nr "5" będącej własnością A.Z. i części działki nr "7" stanowiącej ulicę miejską i będącą własnością Gminy O. Decyzja ta stała się ostateczna.

W dniu 27.02.2004r. T.G. złożył kolejny wniosek o zwrot części działki nr "5" będącej własnością A.Z. oraz o przywrócenie starych granic działek, uzasadniając to nie zrealizowaniem w terminie na tej działce celu budowlanego. Skarżący podniósł, że nigdy nie odebrał odszkodowania za wywłaszczenie nie przyznano mu działki zamiennej.

W związku z niejasnością treści tego pisma (skarżący powołał się bowiem na numer sprawy, która była prowadzona przez Starostę O. i w wyniku której odmówiono zwrotu A. i W. U. działki nr "3") zwrócono się o wyjaśnienie do wnioskodawcy. Odpowiadając na to wezwanie, skarżący pismem z dnia 21.03.2004r. w całości powtórzył treść swojego pisma z 27.02.2004 r.

W takiej sytuacji organ I-instancji potraktował pismo strony z dnia 27.02.2004r. jako wniosek o zwrot nieruchomości i wszczął postępowanie administracyjne, w trakcie którego skarżący sprecyzował swoje żądanie jako wniosek o zwrot część działki nr "5" odpowiadającej wywłaszczonej części pgr "2" i zajętej na drogę (część działki nr "7"), deklarując jednocześnie zamiar przekazania części działki nr "3" na rzecz Państwa U. pod warunkiem zwrotu części działki nr "5", a ewentualnie za część działki zajętej pod drogę skarżący akceptował otrzymanie części działki znajdującej się przed jego posesją nr [...] przy ul. S w O.

W trakcie oględzin nieruchomości przeprowadzonych dnia 21.09.2004r. ustalono, że przedmiotowa część działki nr "5" jest zagospodarowana przez skarżącego, ogrodzona, posadzono na niej drzewa i kwiaty oraz urządzono trawnik.

Starosta O. decyzją z [...].10.2004r. umorzył postępowanie w części dotyczącej zwrotu części działki nr "5".

W uzasadnieniu podano tej decyzji podano, że w tej sprawie było już prowadzone postępowanie i została wydana w dniu 9.05.2000r. decyzja odmawiająca zwrotu tej części nieruchomości. Wyjaśniono, że jest to identyczna sprawa ze sprawą rozstrzygniętą decyzją z [...].05.2000r. ponieważ istnieje tożsamość przedmiotu, stron, stanu faktycznego i w istocie również stanu prawnego obu tych spraw.

Decyzją z dnia [...].10.2004r. odmówiono przyznania nieruchomości zamiennej stanowiącej pgr "17" w ulicy S. w O. za część wywłaszczonej pgr "2" stanowiącej obecnie część działki nr "7" w ulicy M. w O.

W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że wywłaszczenie części pgr "2" nastąpiło w 1976r. za odszkodowaniem. Podstawowym zaś warunkiem przyznania ramach odszkodowania nieruchomości zamiennej jest ustalenie, że odszkodowanie nie zostało na rzecz wywłaszczonego ustalone i wypłacone. Odszkodowanie za tą część działki zostało ustalone i wpłacone, a w związku z brakiem odbioru kwoty odszkodowania przez wywłaszczonego, zostało złożone do depozytu sądowego, a tym samym nie ma możliwości przyznania w ramach odszkodowania nieruchomości zamiennej.

Decyzje te doręczono T.G. 4.11.2004r. i dnia 17.11.2004 r. odwołujący wniósł od nich odwołanie.

W odwołaniu podniósł, że część działek odwołującego skarżącego rozdano biednym, a na części urządzono drogę. Odwołujący wyraził rozgoryczenie z powodu niemożności zwrotu części jego działki i braku możliwości posiadania większego ogrodu. Zdaniem T.G. bezprawnym było zarządzenie Naczelnika Miasta O. o wywłaszczeniu.

Wojewoda decyzją z [...].01.2005r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...].10.2004r.

W uzasadnieniu podniesiono, że w tej sprawie została już wydana decyzja, działka nr "5" jest wpisana na rzecz A.Z. i istnieje przesłanka res iudicata (powaga rzeczy osądzonej) uniemożliwiająca ponowne zbadanie merytoryczne sprawy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że A.Z. nabyła działkę nr "5" przed 1.01.1998r. i z uwagi na treść art. 229 ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami nie ma możliwości zwrotu tej działki. Wojewoda podniósł również, że w tym postępowaniu nie można badać legalności zarządzenia Naczelnika Miasta O. z 1976r.

Jednocześnie Wojewoda wskazał, że prowadzone jest odrębne postępowanie odwoławcze w stosunku do decyzji dnia [...].10.2004r. o odmowie przyznania nieruchomości zamiennej i w tym zakresie zostanie wydana odrębna decyzja.

Decyzję Wojewody z dnia [...].01.2005r. doręczono skarżącemu 28.01.2005r. i dnia 8.02.2005r. wniósł on skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się początkowo uchylenia zaskarżonej decyzji i dokonania zwrotu części działki oraz przyznania działki zamiennej. Na rozprawie w dniu 16.05.2007r. skarżący sprecyzował swoje żądanie wskazując, iż przedmiotem tej skargi jest jedynie domaganie się uchylenia decyzji organu odwoławczego z dnia [...].01.2005 r.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że na zabranych w wyniku wywłaszczenia działkach w ciągu 3 lat nie rozpoczęto budowy i w związku z brakiem realizacji celu wywłaszczenia należało część działki nr "5" skarżącemu zwrócić. Wskazano, iż nie ma przeszkód przed przywróceniem "starych" granic działek a przy tym A.Z. nie kupiła działki od skarżącego, a skarżący tej działki nie sprzedawał Skarbowi Państwa. W skardze podniesiono, że nie jest zrozumiałym, dlaczego nie można skarżącemu przyznać 20 m2 gruntu nieużytkowanego, który znajduje się przed jego domem w zamian za część działki przejętej pod wybudowanie ulicy M. w O.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie skarżący i pełnomocnik Wojewody podtrzymali swoje stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarżący w dniu 8 lutego 2005r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2005r., doręczoną skarżącemu 28 stycznia 2005r. Skarga została zatem wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu.

Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I-instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tej sprawie wynika stąd, że Wojewoda, którego decyzja została zaskarżona, ma siedzibę w [...]. Z art. 13 § 2 P.p.s.a. wynika, że do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z § 1 pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652 z późn. zm.) obszar właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie obejmuje obszar Województwa Małopolskiego.

W przedmiotowej sprawie organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I-instancji.

Granicami niniejsze sprawy jest zbadanie prawidłowości postępowań administracyjnych, w tym w szczególności wydanych decyzji, prowadzonych przez organy administracji w zakresie dotyczącym zwrotu na rzecz skarżącego części działki nr "5" wywłaszczonej w 1976r.

Porównując zakres postępowania administracyjnego prowadzonego przez Starostę O., które zakończyło się decyzją z dnia [...].10.2004r. z postępowaniem zakończonym zaskarżoną decyzją Wojewody z dnia [...].01.2005r. należy dojść do przekonania, że są to identyczne sprawy administracyjne. Identyczny jest przedmiot obu postępowań – zwrot wywłaszczonej nieruchomości, identyczne są strony, ten sam jest organ prowadzący oba postępowania (aczkolwiek decyzja Starosty O. z dnia [...].10.2000r. w związku z brakiem zaskarżenia stała się ostateczna bez wyczerpania trybu odwoławczego) i nie zmienił się stan prawny w tych sprawach. Tym samym zasadnie organy administracji w tej sprawie wyjaśniały, że w związku z wydaniem w tej sprawie ostatecznej decyzji administracyjnej, ponowne merytoryczne załatwianie tej samej sprawy stanowiłoby istotne naruszenie prawa, o którym stanowi art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Gdyby organy administracji merytorycznie rozstrzygały tę sprawę po raz drugi przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, wówczas ta druga decyzja dotknięta byłaby wadą nieważności.

Merytoryczne rozstrzyganie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Takiego uchylenia w tej sprawie decyzji z dnia [...].10.2000 r. nie było.

Tym samym w wyniku wszczęcia przez skarżącego swoim wnioskiem z dnia 27.02.2004 r. postępowania w tej sprawie, organ I-instancji po zbadaniu tożsamości tej sprawy z już ostatecznie rozstrzygniętą, musiał uznać za bezprzedmiotowe dalsze prowadzenie postępowania i prawidłowo umorzył to postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

W decyzji umarzającej postępowanie organ administracji nie może odnosić się do merytorycznej oceny zasadności żądania strony, czyli – mając na uwadze tą sprawę – orzekać o dopuszczalności zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w świetle treści art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.). Wprawdzie w tej sprawie, będącej przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego, organ odwoławczy wskazał na treść art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wynikającą stąd niedopuszczalność zwrotu wywłaszczonej działki, to jednak to uchybienie nie ma znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy objętej zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją organu I-instancji.

Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku i skargę oddalił.