Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 122/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3  ust. 1, ust. 2 pkt 14 i  ust. 3,  art. 15 ust. 1, ust. 4, ust. 5,  art. 15 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 15 ust. 4 pkt 1a
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549  art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2019 r. M. G. (dalej: "Wnioskodawca", "Strona" "Skarżący") złożył do Biura Powiatu [...] wniosek o przyznanie płatności na rok 2019 r., w tym deklarując do: jednolitej płatności obszarowej - powierzchnię 308,72 ha, płatności ONW - powierzchnię 270,55 ha; płatności ekologicznej w wariancie 1.1 - powierzchnię 79,23 ha i w wariancie 7.1 - powierzchnię 59,58 ha.

W dniu [...] czerwca 2019 r. złożył zmianę do powyższego wniosku, wnioskując dodatkowo o płatność do uprawy pomidorów – na powierzchni 191,55 ha. Dodano również do płatności RE pakiet 3.1 i powierzchnię 21,64 ha z uprawą pomidora.

Kolejna zmianą z tego samego dnia (16 czerwca 2019 r. ) Wnioskodawca zmienił powierzchnię deklarowaną do płatności JPG, ONW i do płatności do uprawy pomidora. Do płatności JPG zadeklarowano powierzchnię 311,44 ha, do płatności do uprawy pomidora zadeklarowano powierzchnię 194,27 ha, do płatności ONW powierzchnię--273,27 ha, do płatności RE w wariancie 1.1 - 57,59 ha, w wariancie 2.1 - 24,36 ha i w wariancie 7.1 - 59,58 ha.

W dniu [...] czerwca 2019 r. Wnioskodawca złożył kolejną zmianę do wniosku, jednakże nie zmodyfikował jego zapisów. Do tego wniosku dołączył umowę kontraktacyjna ważną do roku 2020 zawartą w dniu [...] czerwca 2019 r. pomiędzy F. (kupujący), a M. G. Gospodarstwo Rolne (Sprzedający). Umowa dotyczyła wytworzenia i dostarczenia 57,30 ton pomidorów pozyskanych z upraw o powierzchni 191,55 ha.

W dniu [...] maja 2019 r. wnioski o przyznanie płatności na rok 2019 r. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej, płatności ONW oraz płatności ekologicznej złożyły następujące osoby: P. K., A. W., C. D., S. G..

Organ I instancji ustalił, że w dniu [...] maja 2019 r. wnioski o przyznanie płatności na 2019 r. o przyznanie JPO, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej, płatności ONW oraz płatności ekologicznej złożyli:

1) P. K., który zadeklarował 72,82 ha (województwo [...], powiat [...], gmina B.: obręb: S. - dz. nr [...], nr [...]; obręb B. - nr dz. 17) i obręb W. - nr dz. 70) do JPO i ONW oraz uprawę ostropestu plamistego w wariantach 7.1 i 9.1. W zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. uprawę ostropestu plamistego zastąpił uprawą pomidorów w wariancie 8.1 w zakresie płatności ekologicznej oraz dodał płatność JPO i ONW do powierzchni uprawy pomidorów (72,82 ha). W zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. załączył umowę kontraktacyjną na pomidory zawartą z F. w dniu [...] czerwca 2019 r.;

2) A. W., który zadeklarował 52,33 ha (województwo zachodniopomorskie,

powiat [...], gmina B.: obręb W. – dz. nr [...]) do JPO i ONW oraz uprawę ostropestu plamistego w wariancie 7.1. W zmianie z dnia

[...] czerwca 2019 r. uprawę ostropestu plamistego zastąpił uprawą pomidorów w wariancie 8.1 w zakresie płatności ekologicznej oraz dodał płatność JPO i ONW do powierzchni uprawy pomidorów (52,33 ha). W zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. załączył umowę kontraktacyjną na pomidory, zawartą z

F. w dniu [...] czerwca 2019 r.;

3) C. D., który zadeklarował 95,87 ha (województwo [...], powiat [...] gmina B.: obręb W.

– dz. nr [...]) do JPO i ONW oraz w wariancie 7.1 uprawę ostropestu plamistego

(51,65 ha), pszenicy ozimej (35,93 ha) i żyta ozimego (8,29 ha) do płatności ekologicznej. W zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. uprawę ostropestu plamistego zastąpił uprawą pomidorów w wariancie 8.1 i pozostawił bez zmian uprawę pszenicy ozimej (35,93 ha) i żyta ozimego (8,29 ha) w zakresie płatności ekologicznej. Ponadto dodał płatność JPO i ONW do powierzchni uprawy pomidorów (51,65 ha). W zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. załączył umowę kontraktacyjną na pomidory, zawartą z F. w dniu [...] czerwca 2019 r.;

4) S. G., która zadeklarowała 265,87 ha (województwo [...], powiat [...] gmina G., obręb K. – dz. nr [...]; powiat [...], gmina W., obręb D. – dz. nr [...], [...], [...], [...], [...]; obręb G.

- dz. nr 1, [...], [...], [...], 5; obręb K. – dz. nr [...], [...], [...]; obręb L. W. – dz. nr [...], [...]; obręb S. – dz. nr [...]) do JPO i ONW oraz w wariancie 7.1: uprawę ostropestu plamistego (191,10 ha), pszenicy ozimej

(26,54 ha), żyta jarego (42,79 ha) i żyta ozimego (1,17 ha) do płatności ekologicznej. W zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. uprawę ostropestu plamistego zastąpiła uprawą pomidorów w wariancie 8.1 i pozostawiła bez zmian uprawę pszenicy ozimej

(26,54 ha), żyta jarego (42,79 ha) i żyta ozimego (1,17 ha) do płatności ekologicznej. Ponadto dodała płatność JPO i ONW do powierzchni uprawy pomidorów (191,10 ha). W zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. załączyła umowę kontraktacyjną na pomidory, zawartą z Kontraktującym w dniu [...] czerwca 2019 r.;

W dniu [...] maja 2019 r. wnioski o przyznanie płatności na rok 2019 o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej, płatności ONW oraz płatności ekologicznej złożyły A. S. - K., A. S..

A. S. zadeklarowała 54,88 ha (województwo [...], powiat [...], gmina B., obręb W.

– dz. nr [...]) do JPO i ONW oraz w wariancie 7.1: uprawę ostropestu plamistego (54,88 ha) do płatności ekologicznej. W zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. uprawę ostropestu plamistego zastąpiła uprawą pomidorów w wariancie 8.1 w zakresie płatności ekologicznej oraz dodała płatność JPO i ONW do powierzchni uprawy pomidorów (54,88 ha). W zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. załączyła umowę kontraktacyjną na pomidory zawartą z F. w dniu [...] czerwca 2019 r.

A. S. - K. zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności 52,55 ha do płatności JPO, ONW oraz do płatności ekologicznej w wariancie 7.1 uprawę ostropestu plamistego. W zmianie do wniosku z [...] czerwca 2019 r. zadeklarowała 52,55 ha do płatności JPO, ONW i ekologicznej w wariancie 8.1 uprawę pomidora. W zmianie tej zmieniła rodzaj uprawy z ostropestu plamistego na uprawę pomidora oraz dodała płatność do powierzchni uprawy pomidorów. W zmianie z [...] czerwca 2019 r. dołączyła umowę kontraktacyjną na pomidory, zawartą w dniu [...] czerwca 2019 r. z F. Działka ewidencyjna nr [...], na której prowadzona jest uprawa, znajduje się w [...], gminie B., obręb B..

W związku z wątpliwościami dotyczącymi powiązań gospodarstwa Strony z działalnością rolniczą innych producentów rolnych, w dniu [...] czerwca 2019 r.

Organ I instancji zwrócił się do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu o przeprowadzenie kontroli u producentów, którzy złożyli ww. wnioski.

W dniach [...].06.2019 r. - [...].07.2019 r. w gospodarstwie Wnioskodawcy przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Wnioskodawca, poinformowany o kontroli, nie uczestniczył w niej. W wyniku kontroli stwierdzono uprawę pomidora jedynie na części działek rolnych (B1, R1, U1) Stwierdzono nadto na całej działce rolnej wysianą uprawę pomidora z niskimi sadzonkami nieprzekraczającymi wysokości 20 cm, w większości w wysokości 2-10 cm. Część stwierdzonych na działce sadzonek wyschła z braku wody. Ich rozmieszczenie było równomierne na całej działce rolnej. Uprawa była miejscami mocno poprzerastana chwastami. Na części działek rolnych z deklaracją pomidora, kontrolerzy nie stwierdzili deklarowanej rośliny i do tych działek (M1, N1, O1, P1, T1) został nałożony kod DR7 Wnioskodawca nie wniósł zastrzeżeń do protokołu.

Podczas kolejnej kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie Wnioskodawcy w dniach [...] sierpnia – [...] sierpnia 2019 r. (rolnictwo ekologiczne), stwierdzono, że nie wszystkie działki z uprawą pomidora były deklarowane w 2019 r. do płatności RE, szczegółowe zapisy odnośnie uprawy pomidora dokonano do działek B1 A, B1B, B 1C, B1D, R1A, U1A. W przypadku działki B1A, B1B, B1C, B1D stwierdzono wysiew pomidora na całej powierzchni. Uprawa pomidora na tych działkach była średnio i mało zachwaszczona, miejscami nawet brak chwastów. Uznano, że stan uprawy jest bardzo dobry, rośliny duże, posiadają dobrze rozwinięte pędy i owoce pomidora już dojrzewające. Odnośnie działek R1A i U1A stwierdzono wysiew pomidora na całej powierzchni działek rolnych, jednak uprawy były bardzo zachwaszczone; pokryte w 100% różnego rodzaju chwastami jednorocznymi, które zagłuszyły uprawę pomidora.

Z kontroli sporządzono bardzo obszerną dokumentację fotograficzną, która obrazuje stan faktyczny uprawy pomidora na poszczególnych działkach.

W dniu [...] września 2019 r. Wnioskodawca złożył kolejną zmianę do wniosku, w zakresie deklaracji powierzchni i pakietów we wniosku RE, w której zadeklarowano w pakiecie 1.1 powierzchnię 39,66 ha, w pakiecie 2.1 - 24.36 ha, w pakiecie 5.1 - 23,25 ha i w pakiecie 7.1 - 54,26 ha.

Dnia [...] marca 2020 r. do Biura Powiatu [...] wpłynął Formularz kontroli wymogu odpowiedniego przeznaczenia zbioru, w którym widnieje zapis, że zbiory pomidora Wnioskodawca przekazał do firmy P. , która to firma sprzedała firmie O. S. A. Organ zwrócił uwagę, że M. G. przedłożył umowę kontraktacyjną zawartą pomiędzy nim jako wnioskodawcą, a firmą F. (której de facto jest właścicielem) i która to firma zobowiązała się przetworzyć kupionego pomidora, a podczas kontroli przedłożył fakturę sprzedaży pomidora do innej firmy.

W dniu [...] lipca 2020 r. organ I instancji wezwał Wnioskodawcę do przedłożenia dowodów potwierdzających, iż jako podmiot zarządza i prowadzi gospodarstwo rolne jako odrębną jednostkę zarówno pod względem technicznym jak i ekonomicznym. M. G. nie odpowiedział na powyższe wezwanie.

W dniu [...] lipca 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. wydał decyzję nr [...] odmawiającą Wnioskodawcy przyznania wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o które ubiegał się we wniosku o przyznanie płatności na 2019 rok.

Decyzja ta została wydana na podstawie art. 5 i 6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2011 r. poz. 1312, ze zm.), zwanej dalej: "ustawa o płatnościach bezpośrednich"; art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78. (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 549) zwanego dalej: " rozporządzenie 1306/2013", art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE,EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 312 z 23.12.1995r., ze zm.), zwanego dalej: "rozporządzenie 2988/95", art. 11 ust. 4, art. 61 ust. 4, art. 41 ust. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. Urz. UEL 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm., dalej: "rozporządzenie nr 1307/2013"), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256).

Organ przedstawił treść przepisów stanowiących podstawę prawną wydanej decyzji i w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy stwierdził, że Wnioskodawca w sposób sztuczny dokonał podziału swojego gospodarstwa, rolnego na kilka podmiotów, w celu stworzenia sztucznych warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami poszczególnych systemów wsparcia. W jego opinii, Wnioskodawca dokonał tej czynności w celu uniknięcia zastosowania modulacji lub stawek degresywnych lub limitu powierzchni, do której można uzyskać płatności.

W opinii Kierownika Biura ARiMR w M. grunty rolne zgłaszane do dopłat przez następujące podmioty :

• M. G., zam. ul. [...], [...],

• S. G., zam. ul. [...], [...],

• P. K., zam. ul. [...] A, [...],

• A. S. - K., zam. ul. [...] A, [...].

• C. D., zam. ul. [...], [...]

• A. W., zam. [...] [...], [...]

• A. S., zam. ul. [...], [...]

są faktycznie zarządzane i koordynowane przez jednego zarządcę – Wnioskodawcę. Powiązania i zależności pomiędzy ww. podmiotami jednoznacznie wskazują, iż mamy do czynienia z jednym gospodarstwem .

Czynności podejmowane przez Wnioskodawcę wskazują na celowe działanie polegające na podziale jednego gospodarstwa, w celu uniknięcia zastosowania modulacji lub stawek degresywnych lub limitu powierzchni, do której można uzyskać płatności.

Organ ten wyjaśnił dalej, powołując się na art. 14 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, że płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu tego rolnika jest większa niż 3 ha. Płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika nie większej niż 30 ha oraz pomniejszonej o 3 ha. Tym samym płatność dodatkowa może być przyznana maksymalnie do 27 ha. Organ stwierdził, że Wnioskodawca w roku 2019 deklarował do płatności powierzchnię 311.44 ha. Rozdzielając grunty faktycznie przez siebie zarządzane na kilka podmiotów, celowo omija limit dotyczący płatności dodatkowej. Organ wyliczył, że po podzieleniu gruntów, każda z osób występujących z wnioskiem otrzymała płatność dodatkową do powierzchni 27 ha.

Organ przedstawił następnie w formie tabeli mechanizm wielokrotnego przekazywania działek między wskazanymi wyżej osobami.

Wskazał na skoordynowane działania związane ze składaniem wniosków, dołączenie przez wszystkie ww. osoby umowy kontraktacji zawartej z tym samym przetwórcą F. ; skoordynowane działania w zakresie ewidencji producentów oraz uczestnictwo Wnioskodawcy we wszystkich kontrolach terenowych prowadzonych u ww. podmiotów. Nadto, dostawcą nasion do wysiewu pomidora przez ww. osoby jest firma F. , której właścicielem jest M. G.. Wskazana firma wnioskodawcy jest wskazana jako przetwórca w zawartych przez ww. podmioty umowach.

Weryfikując wniosek o przyznanie płatności Wnioskodawcy i pozostałych sześciu podmiotów tj. A. S.- K., A. S., P. K.. S. G., A. W., C. D., organ I instancji stwierdził, że jest to jedno gospodarstwo, zarządzane przez M. G., który je sztucznie podzielił w celu uniknięcia zastosowania stawek degresywnych w przypadku płatności ONW, płatności rolno-środowiskowo- klimatycznych oraz ekologicznych w ramach PRO W 2014-2020, limitów powierzchniowych w przypadku, płatności ONW, płatności dodatkowej, płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych oraz ekologicznych w ramach PROW 2014-2020, limitów powierzchniowych w przypadku płatności ONW, płatności dodatkowej, płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej oraz ekologicznej w ramach PROW 2014-2020, stworzenie pozorów prowadzenia działalności rolniczej dla uzyskania pomocy, podział gospodarstwa dokonany w celu uzyskania statusu rolnika aktywnego zawodowo uprawniającego do ubiegania się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności ONW i płatności ekologicznej, w celu uniknięcia obowiązku dywersyfikacji upraw i utrzymywania obszarów ekologicznych w przypadku ubiegania się o płatność na zazielenienie.

W ocenie organu I instancji, Wnioskodawca w sposób sztuczny dokonał podziału swojego gospodarstwa rolnego na kilka podmiotów, w celu stworzenia sztucznych warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami poszczególnych systemów wsparcia. W niniejszej sprawie doszło do sztucznego stworzenia warunków w celu uzyskania korzyści finansowej, co pozostaje w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów dotyczących modulacji lub stawek degresywnych lub limitu powierzchni, do której Wnioskodawca otrzymałby płatność deklarując wszystkie grunty w samodzielnym wniosku.

W odwołaniu od ww. decyzji, Wnioskodawca, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił naruszenie:

- art. 7 i 77 k.p.a. tj. zasadę obiektywizmu, poprzez zinterpretowanie wszelkich niejasności i niedopowiedzeń na niekorzyść podmiotu, nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w konsekwencji niezasadne przyjęcie że Wnioskodawca stworzył sztuczne warunki uzyskania pomocy, rezultatem czego była odmowa płatności na 2019 r;

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niezasadne przyjęcie stworzenia sztucznych warunków, pomimo że Wnioskodawca jest faktycznym użytkownikiem jedynie działek objętych jego wnioskiem i prowadzi na nich działalność rolniczą, w tym podejmuje decyzje dotyczące gospodarstwa i czerpie korzyści;

- art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydawanie odmiennych decyzji w przypadku tożsamych stanów faktycznych i prawnych;

- art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez nieprecyzyjne uzasadnienie wydanej decyzji oraz pominięcie w uzasadnieniu okoliczności faktycznych wskazujących na brak celowości działania Wnioskodawcy w szczególności faktu, że Wnioskodawca prowadził działalność rolniczą przed wprowadzeniem zasady modulacji i degresywności płatności, a zatem jego działanie nie miało na celu obejścia przepisów i tym samym nie zaistniał subiektywny czynnik niezbędny dla stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków;

- art. 64 ust. 2 oraz art. 77 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013, poprzez niezastosowanie powyższych przepisów, w sytuacji kiedy organ dopuścił się nieprawidłowości podczas ustalania zaistnienia przesłanek zastosowania przepisu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, jak również błędnie ocenił materiał dowodowy;

- art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, poprzez jego błędną wykładnię

i niezasadne zastosowanie na skutek błędnego uznania, że w sprawie doszło do stworzenia przez Wnioskodawcę sztucznych warunków, poprzez utworzenie w roku 2019 powiązanych ze sobą podmiotów, w ocenie organu, tylko i wyłącznie w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych i poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego na kilka mniejszych, stwarzając pozory prowadzenia działalności rolniczej na gruntach, w celu zawyżenia przysługującej Wnioskodawcy kwoty płatności bezpośrednich, podczas gdy w rzeczywistości szereg podmiotów prowadziło już działalność przed datą wprowadzenia degresywności płatności (2014) i nie miał miejsca podział gospodarstwa a obejmowanie nowych gruntów następowało w wyniku ich dzierżawy, dzierżawy w wyniku przetargów, poddzierżawy lub wykupu, a same działania Skarżącego dotyczące uprawiania gruntów, nie stoją w sprzeczności z celami systemów wsparcia unijnego;

- art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, w sytuacji, gdy w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego przepis ten nie ma zastosowania, wobec bezpodstawnego uznania, iż doszło po stronie Wnioskodawcy do sztucznego stworzenia warunków w celu uzyskania tej korzyści w sytuacji, gdy w rzeczywistości takie zdarzenia nie miały miejsca;

Zawnioskował o uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], wydaną z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 15 ust. 4 pkt 1 lit. a) ustawy o płatnościach bezpośrednich, art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję Kierownika ARiMR.

Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu, że kwestia dokonania sztucznego podziału jednego gospodarstwa pomiędzy poszczególnych członków grupy nie została udokumentowana w sposób niebudzący wątpliwości odnośnie należytego umotywowania wniosków organu I instancji.

W ocenie organu odwoławczego, z materiału dowodowego sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż Wnioskodawca dopuścił się w 2019 r. stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności do upraw pomidorów. Z uwagi na jednoznaczną treść przepisu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, stwierdził konieczność odmowy przyznania Stronie jakichkolwiek płatności sektorowych z tytułu wniosków na rok 2019.

Wskazał dalej organ odwoławczy, że analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że Wnioskodawca zawarł w dniu [...] czerwca 2020r. sam ze sobą - występując z jednej strony, jako M. G. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą F. , z drugiej zaś, jako M. G. prowadzący gospodarstwo rolne - umowę kontraktacji pomidorów. Zgodnie z jej treścią zobowiązał się do prowadzenia uprawy pomidora na powierzchni 191,55 ha i dostarczenia z niej plonu i w rozmiarze 57,30 t.

Zgodnie z zapisami, m.in. umowy przekazania, faktyczna wielkość handlowego plonu pomidora, dostarczonego w 2019r. do F. M. G., ze wskazanych powyżej 191,55 ha wyniosła 10.681 kg.

Powołując się na dane uzyskane z [...]ODR, organ wskazał, że wydajność zdatnych, prowadzonych zgodnie z zasadami prawidłowej agrotechniki gruntowych upraw pomidorów waha się od ok 30 t/ha do ponad 80 t/ha, co pozwala na oszacowanie średniego plonu z upraw tego rodzaju w wysokości 55 t/ha (30 + 80 = 110; 110/2 = 55).

Wskazał nadto, że plenność ekologicznych upraw pomidora będzie o 20-30% mniejsza, niż w przypadku konwencjonalnych, średni plon z 1 ha uprawy ekologicznej wynosi 38,5 t/ha.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, organ odwoławczy stwierdził, że Wnioskodawca, wpisując do umowy dostarczenie 57,3 t pomidorów - "zakontraktował" sam ze sobą de facto uprawę z powierzchni ok. 1,08 ha, przy czym umowa obejmowała powierzchnię aż 191,55 ha. Wskazując nadto na brzmienie stosownych regulacji, zgodnie z którymi płatność do pomidorów przysługuje do powierzchni uprawy ujętej w umowie kontraktacji, stwierdził, że przedmiotowa umowa, z uwagi na absolutnie nieracjonalny stosunek powierzchni wskazanego w niej areału uprawy pomidora do zaplanowanego plonu z niego, stanowiła formę obejścia prawa celem uzyskania nienależnej płatności do areału nie służącego pomidorów.

Wskazując nadto na okazane w toku kontroli na miejscu dokumenty określające wielkość dostawy pomidorów zrealizowanej na rzecz F. ustalił, że faktyczna wielkość produkcji wyniosła zaledwie 10,6811 (tj. 18,64% zadeklarowanej).

Doprowadziło to do sytuacji, w której Wnioskodawca, zakładając wytworzenie zaledwie 57,3 t pomidorów, wystąpił o uzyskanie płatności z tytułu prowadzenia tej uprawy w wysokości [...] zł (nie licząc jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie i płatności dodatkowej). Organ powołał się przy tym na § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 października 2019 r. w sprawie stawek płatności związanych do powierzchni upraw za 2019 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 1970), przewidujący, że stawka płatności związanych do powierzchni upraw pomidorów wynosiła w 2019 r. 2.250,81 zł/ha, co przy ujętej w umowie kontraktacji powierzchni uprawy wynoszącej 191,55 ha oznaczało, że Wnioskodawca wystąpił z roszczeniem o przyznanie takiej właśnie kwoty, jak wskazana powyżej, a dostarczył zaledwie 10,681 t. Oznacza to, że dostawa 1 tony pomidorów wiązałaby się z przyznaniem Stronie płatności za samo tylko prowadzenie tej uprawy w kwocie 40.365,38 zł.

Dla wykazania skali nadużycia organ wskazał, że rolnik zgłaszający do płatności uprawę 1 ha pomidorów o wydajności 52,93 t/ha (czyli - jak wskazano powyżej - przeciętnej dla racjonalnie prowadzonej uprawy tych warzyw wg danych [...]ODR, z uwzględnieniem analogicznej proporcji uprawy konwencjonalnej i ekologicznej, jak to miało miejsce we wniosku Strony), otrzymałby 2.250,81 zł płatności związanej do powierzchni uprawy pomidorów, czyli 42,52 PLN za tonę. Niemal 950 razy mniej.

Organ odwoławczy przedstawił jeszcze zasady prawidłowej agrotechniki w zakresie wysiewu nasion pomidorów i zwrócił uwagę, że siew na wskazanych powyżej działkach został dokonany poza jakimkolwiek terminem agrotechnicznym przewiedzianym dla upraw pomidora i nie w bezpiecznych, kontrolowanych warunkach szklarni czy tunelu foliowego (gdzie produkuje się siewki, pikowane już w późniejszym stadium rozwoju na polu), ale wprost w grunt. Z punktu widzenia prawidłowej agrotechniki zastosowany sposób uprawy gwarantował - przy równoczesnym braku zabiegów odchwaszczających i nie zastosowaniu jakiegokolwiek systemu irygacyjnego, fatalną plenność uprawy.

Powyższe oraz brak jakichkolwiek zabiegów odchwaszczających wskazują, że miała ona nie tyle służyć uzyskaniu racjonalnego plonu, co stworzyć formalny pretekst umożliwiający Wnioskodawcy wystąpienie o bardzo wysokie płatności do powierzchni upraw pomidorów.

Dodatkową czynnością stanowiącą obejście prawa było zawarcie umowy kontraktacji przez Stronę (jako producenta rolnego) i inne wskazane wyżej podmioty.

Wskazując na twierdzenia Wnioskodawcy podniesione w odwołaniu, to jest przyjęte założenia, że F. nie miała dokonać przetworzenia pomidorów, ale jedynie przekazać je dalej do właściwego przetwórcy, przedłożenie umowy, w której F. figuruje, jako przetwórca faktycznie nim nie będąc, organ odwoławczy stwierdził, że stanowiło to w jego ocenie ewidentną próbę stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności i obejścia art. 15 ust. 4 pkt 1 lit. a) ustawy o płatnościach bezpośrednich,

Organ odwoławczy stwierdził, że analiza całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy doprowadziła do ustalenia, że Wnioskodawca stworzył sztuczne warunki do uzyskania płatności do powierzchni uprawy pomidorów, ponieważ zadeklarował "drastycznie zawyżony" - w stosunku do zakontraktowanego plonu - areał, na którym prowadzona miała być uprawa tej rośliny, prowadził uprawę w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowej agrotechniki, co doprowadziło do uzyskania plonu handlowego w rozmiarze ponad pięciokrotnie niższym niż zakontraktowany, choć będący i tak nieracjonalnie niski oraz przedłożył umowę kontraktacji, stanowiącą warunek niezbędny dla uzyskania prawa do wsparcia tego rodzaju, zawartą jednakże z podmiotem, o którym Wnioskodawca z góry wiedział, że nie ma dokonać skupu i przetworzenia plonu, a jedynie być pośrednikiem, przekazującym pomidory właściwemu przetwórcy.

Nie ulegało wątpliwości organu, że działania Wnioskodawcy miały na celu uzyskanie płatności sprzecznej z celami systemu wsparcia, dla którego zostały utworzone. Rolą tych unormowań bowiem jest zapewnienie dodatkowego dochodu podmiotom prowadzącym racjonalną produkcję na rzecz przemysłu przetwórczego, ponoszącym przy tym - z uwagi na wysokie nakłady sił i środków niezbędne dla prowadzenia upraw pomidora - ryzyko związane z niepewną sytuacją rynkową i niemożliwymi do przewidzenia cenami skupu płodów rolnych. Intencją prawodawców wspólnotowego i krajowego nie było natomiast zapewnianie ogromnych dopłat osobom, które prowadzoną na niewielką skalę produkcję wykorzystują jako pretekst do występowania o nienależne sobie wsparcie w znacznej wysokości.

W skierowanej do Sądu skardze na opisaną wyżej decyzję Skarżący zarzucił naruszenie:

1) przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15, 7, 8, 9 i 10 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji przy jednoczesnym dokonaniu zmiany podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, bez poinformowania strony o okolicznościach budzących wątpliwości i przyjęciu wątpliwości na niekorzyść skarżącego;

2) przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do nierozpoznania zarzutów złożonego przez skarżącego odwołania, a pomimo to wydania decyzji utrzymującej decyzję w mocy przy jednoczesnej zmianie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia;

3) przepisu art. 138 § 2 w zw. z art. 15, 7, 8, 9 i 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo powzięcia przez organ wątpliwości co do zasadności rozstrzygnięcia oraz oparciu zaskarżonego rozstrzygnięcia o inne podstawy faktyczne, co odebrało skarżącemu prawo do dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, oraz podważyło jego zaufanie do organów państwowych;

4) przepisu art. 64 § 2 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7,7a, 8 i 9 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie sprowadzające się do niewezwania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w przypadku powzięcia informacji, iż złożony wniosek jest niekompletny, bądź obarczony brakami formalnymi;

5) przepisu art. 7a i 77 k.p.a. poprzez zinterpretowanie wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść skarżącego, bez podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie powstałych w ocenie organu wątpliwości, co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny i nieobiektywnie oceniony materiał dowodowy;

6) przepisu art. 80 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1, 7a, 8, 9 k.p.a. sprowadzające się do niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również zaniechania zebrania całego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy i wydaniu decyzji w oparciu o niepełny materiał dowody decyzji w sprawie.

Stawiając wskazane wyższej zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności w całości i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia przez organ oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Złożył nadto wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii prof. dr hab. E. S. na okoliczność prawidłowej produkcji pomidora ekologicznego oraz ekonomicznej zasadności jego produkcji.

Dołączył do skargi kopię ww. opinii z dnia [...] grudnia 2020 r.

W uzasadnieniu skargi uszczegółowił przedstawione wyżej zarzuty.

Dyrektor ARiMR wniósł w odpowiedzi na skargę o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w sprawie jest ocena, czy w okolicznościach sprawy organy ARiMR prawidłowo uznały, że zaistniały podstawy do odmowy przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok.

Organy ARiMR uznały, że skoro Skarżący podjął działania polegające na zadeklarowaniu do płatności strukturalnych uprawy pomidorów prowadzonej niezgodnie z zasadami prawidłowej agrotechniki gruntowej (właściwej dla takich upraw) oraz przedłożył umowę kontraktacji zawartą z samym sobą – także podmiotem, o którym Skarżący z góry wiedział, że nie ma dokonać skupu i przetworzenia plonu, a jedynie być "pośrednikiem", przekazującym pomidory właściwemu przetwórcy. W konsekwencji utracił on automatycznie prawo do uzyskania wszelkich form wsparcia.

Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które

w istocie sprowadzają się do niezastosowania lub niewłaściwego zastosowania przepisów prawa procesowego oraz wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego. Naruszenia te w jego przekonaniu, skutkowały odmową przyznania wnioskowanego wsparcia pomimo, że Skarżący nie współuczestniczył w tworzeniu sztucznych i niezgodnych z celami systemu warunków dla uzyskania płatności. Skarżący podkreślił, że organy ARiMR nie wyjaśniły wszystkich wątpliwości związanych z prowadzeniem przedmiotowej uprawy pomidorów w ramach jej gospodarstwa rolnego. Tym samym w oparciu o niepełny i subiektywnie oceniony materiał dowodowy doszło do stwierdzenia, że działania skarżącego miały na celu wyłącznie uzyskanie płatności.

Wskazać należy, że Skarżący twierdził, że nie współuczestniczył z innymi podmiotami w tworzeniu sztucznych warunków i niezgodnych z celami systemu wsparcia, zaś organ odwoławczy uznał, że Skarżący stworzył sztuczne warunki, niezgodnie z celami systemu wsparcia, lecz rozumie przez to fakt, iż Skarżący nie prowadził zadeklarowanej uprawy pomidorów, która to nie mogła być zaliczona do uprawy w związku z zapotrzebowaniem zgłaszanym przez przemysł przetwórczy.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania (na gruncie sprawy dot. JPO) należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 1 – 4 i ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy K.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W prowadzonych postępowaniach organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 K.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powyższe oznacza, że ograniczeniu uległy niektóre z podstawowych zasad obowiązujących w postępowaniu ogólnoadministracyjnym – zasada prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zasada informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 K.p.a.) oraz zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). Wobec czego organ jest zobowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego, a także do udzielenia stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz – do zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Z kolei strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane do przedstawienia dowodów oraz do udzielenia wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt I GSK 268/18).

W ocenie Sądu, przeprowadzone przez organ postępowanie administracyjne odpowiadało tym wymogom.

Z przytoczonych przepisów wynika, że K.p.a. jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie, tj. rolniku składającym wniosek. Organ I instancji, mimo tak rozłożonego ciężaru dowodu, przeprowadził postępowanie wyjaśniające, które zakończyło się wydaniem decyzji odmawiających przyznania przedmiotowych płatności. Organ odwoławczy, pomimo krytycznej oceny rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji uznał (uzupełniając materiał sprawy), że decyzja organu I instancji jest co do swej istoty zasadna. Pomimo, stwierdzenia, że kwestia dokonania sztucznego podziału jednego gospodarstwa pomiędzy poszczególnych członków grupy nie została przekonująco udokumentowana, uznano, iż z materiału dowodowego sprawy wynikało, że Skarżący dopuścił się w 2019 r. stworzenia sztucznych warunków i niezgodnego z celami systemu działania zmierzającego do uzyskania płatności do zadeklarowanej uprawy pomidorów.

Zdaniem Sądu, postępowanie przeprowadzone przez organy ARiMR w ww. zakresie odpowiadało wymogom proceduralnym. Organy ARiMR, mimo ciężaru dowodu rozłożonego w sposób ww. opisany, przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, które zakończyło się wydaniem decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanych płatności.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnią wskazać należy, że zasady i tryb przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uregulowane zostały zarówno w przepisach prawa krajowego, jak i prawa wspólnotowego.

Podstawą normatywną przyznania wsparcia w ramach wnioskowanej przez Skarżącego płatności jest ustawa o płatnościach bezpośrednich. Ponadto znaczenie w sprawie mają przepisy rozporządzenia nr 2988/95, rozporządzenia nr 1306/2013 i rozporządzenia 1307/2013, które stanowią wspólną podstawę unijną dla przedmiotowej płatności.

Wskazać należy, że istnieje możliwość odmowy przyznania płatności w sytuacji gdy organ ARiMR ustali, że producent rolny dopuścił się nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 – nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego, wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Stwierdzenie przez organ ARiMR zaistnienia nieprawidłowości, na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 w zw. z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 skutkuje brakiem podstaw do przyznania pomocy lub koniecznością wycofania korzyści, np. w przypadku sztucznego stworzenia warunków w celu uzyskania korzyści (płatności).

Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 - działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Natomiast w myśl art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 - bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Ze stanu sprawy wynika, że Skarżący nie zgadza się z wykładnią i zastosowaniem w sprawie regulacji art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Jednakże rozpoznając niniejszą sprawę Sąd, nie może pominąć powołanego wyżej przepisu art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, który powołany jest przez organ I instancji.

Przytoczone przepisy zawierają tzw. klauzulę generalną pozwalającą organom administracyjnym podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejścia prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymanie wbrew intencjom prawodawcy unijnego. W konstrukcji norm prawa unijnego zwrotem niedookreślonym jest sformułowanie "warunki zostały sztucznie stworzone", a jego znaczenie ma miejsce wyłącznie w ściśle określonym stanie faktycznym. Prawodawca określił cel "sztucznego stworzenia warunków", którym jak wskazano wyżej jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Przyjmuje się, że warunki można uznać za stworzone sztucznie, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności faktycznych można przyjąć, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Przy czym klauzula generalna nie dotyczy konkretnych sytuacji, jakie mogą powstać na gruncie konkretnej płatności. Bowiem z założenia obejmuje całość bądź istotną część zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu. Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1108/20 oraz orzeczenia tam wymienione).

Sąd podziela także, za ww. orzeczeniem NSA, wnioski wynikające z uzasadnienia wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. W motywach tego orzeczenia TSUE wskazał, że organ dokonując oceny w konkretnych okolicznościach sprawy jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Co prawda wskazany wyrok TSUE odnosił się do art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, jednak ze względu na zbieżność z treścią art. 60 rozporządzenia 1306/2013 pozostaje on w dalszym ciągu aktualny oraz ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie dotyczące przedmiotowej płatności na ustaleniach, z których wynikało, że działania Skarżącego skierowane były na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w postępowaniu o przyznanie wnioskowanych płatności, poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do ich uzyskania. W celu dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia organy ARiMR musiały przeprowadzić analizę całego zgromadzonego materiału dowodowego nie tylko w odniesieniu do Skarżącego, lecz również w stosunku do innych producentów rolnych, tj.: A. W., P. K., A. S., C. D., A. S. – K. , S. G. i organy dokonały tego.

Organ I instancji, uznał, że działania Wnioskodawcy związane były ze sztucznym podziałem swojego gospodarstwa pomiędzy członków grupy. Natomiast organ odwoławczy natomiast stwierdził, że okoliczności te nie zostały w wystarczającym zakresie wyjaśnione. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę stanowisko organu odwoławczego w ww. zakresie było słuszne. Prawidłowo stwierdził organ odwoławczy, że Wnioskodawca stworzył sztuczne warunki do uzyskania płatności do powierzchni uprawy pomidorów, ponieważ zadeklarował drastycznie zawyżony - w stosunku do zakontraktowanego plonu - areał, na którym prowadzona miała być uprawa tej rośliny. Skarżący nadto prowadził uprawę w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowej agrotechniki, co doprowadziło do uzyskania plonu handlowego w rozmiarze ponad pięciokrotnie niższym niż zakontraktowany, choć będący i tak nieracjonalnie niskim oraz przedłożył umowę kontraktacji, stanowiącą warunek niezbędny dla uzyskania prawa do wsparcia tego rodzaju, zawartą jednakże z samym sobą - będącym również podmiotem, o którym nadto z góry wiedział, że nie ma dokonać skupu i przetworzenia plonu, a jedynie być "pośrednikiem", przekazującym pomidory właściwemu przetwórcy.

Dostrzec należy również poczynione przez organ odwoławczy szczegółowe ustalenia dotyczące rozbieżności pomiędzy plonem zakontraktowanym, a faktycznie osiągniętym przez Skarżącego z areału zadeklarowanego we wnioskach o płatność. W tym zakresie prawidłowo uwzględniony został przez organy także wynik kontroli w miejscu, co do stanu uprawy. Przykładowo wskazać należy, że kontrole na gruntach wykazały uprawę pomidora jedynie na niewielkiej części działek, a na działkach gdzie stwierdzono wysianą uprawę pomidora, sadzonki były niskie, nie były zbyt liczne; część z nich całkowicie wyschła lub poważnie ucierpiała z powodu braku wody (ustalenia kontroli przeprowadzonej od dnia [...] czerwca 2019 r. do [...] lipca 2019 r. oraz [...] sierpnia 2019 r. )

Jak ustalił organ odwoławczy, przy prowadzeniu prawidłowej agrotechniki gruntowej właściwej dla uprawy pomidorów wydajność z analizowanego areału powinna wynieść od ok 30 t/ha do przeszło 80 t/ha. Słusznie przyjęto na potrzeby przedmiotowej analizy wartość średniego plonu z upraw tego rodzaju (tj. w oparciu wyjaśnienia złożone przez [...] Ośrodek Doradztwa Rolniczego) wynoszącą 55 t/ha. Zastosowana na potrzeby tej oceny korekta plonu w uprawie ekologicznej na poziomie 30% (obniżka plenności) w stosunku do upraw konwencjonalnych, pozwoliła na uśrednienie wyniku. W konsekwencji organ odwoławczy przedstawił dane liczbowe (korzystne dla Skarżącego) potwierdzające, że plon z 1 ha uprawy ekologicznej wynosić powinien 38,5 t/ha (55 ha x 0,7% = 38,5 ha). Uwzględniając powyższe, trafny był wniosek organu odwoławczego, iż Skarżący, zakładając wytworzenie zaledwie 57,3 t pomidorów, wystąpił o uzyskanie płatności w wysokości 431.142,66 zł (poza innymi płatnościami). Dostarczając natomiast zaledwie 10,681 t pomidorów, uzyskałaby płatności za samo tylko prowadzenie uprawy w kwocie 40.365,38 zł za 1 t plonu. Ponadto z materiału dowodowego sprawy wynikało, że sposób uprawy był sprzeczny z zasadami prawidłowej agrotechniki nasion pomidora, które wysiewane są w pierwszym rzędzie do inspektu w miesiącach marzec-kwiecień, po czym w maju następuje przesadzenie roślin z wykształconym już systemem korzeniowym do gruntu. Podczas gdy Skarżący dokonał siewu nasion pomidora bezpośrednio do gruntu w dniach 14-27 czerwca 2019 r.

Organ wskazał nadto w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia ustalenia dotyczące treści dołączonej do wniosku umowy kontraktacji. Organ zwrócił uwagę na zawarcie umowy z samym sobą, a nadto, na przyjęte założenia, że F. nie miała dokonać przetworzenia pomidorów, ale jedynie przekazać je dalej do właściwego przetwórcy. Zatem w sprawie przedłożono umowę, w której F. figuruje jako przetwórca, faktycznie nim nie będąc.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, płatności związane do powierzchni upraw przysługują do uprawy w plonie głównym roślin strączkowych na ziarno, roślin pastewnych, ziemniaków skrobiowych, buraków cukrowych, pomidorów, chmielu, truskawek, lnu lub konopi włóknistych.

W myśl art. 15 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, płatność związana do powierzchni uprawy pomidorów jest przyznawana rolnikowi:

1) jeżeli zawarł:

a) umowę na uprawę pomidorów, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia podmiotowi, którego przedmiot działalności obejmuje przetwarzanie owoców i warzyw, określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów,

a podmiot ten zobowiązuje się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i je przetworzyć, lub

b) umowę z:

grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub

grupą producentów owoców i warzyw, o której mowa w przepisach ustawy

z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U.

z 2016 r. poz. 58, z 2017 r. poz. 624 i 1503 oraz z 2018 r. poz. 650),

której jest członkiem, lub

organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub

zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem,

w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te pomidory do przetworzenia;

2) do powierzchni uprawy pomidorów, lecz nie większej niż powierzchnia gruntów określona w umowie, o której mowa w pkt 1 lit. a lub b.

Zgodnie z treścią art. 15 ust. 5 ustawy o płatnościach bezpośrednich, do umowy na uprawę ziemniaków skrobiowych i do umowy na uprawę pomidorów stosuje się odpowiednio przepisy o kontraktacji.

Z art. 15 ust.1 pkt 1 lit. a ustawy o płatnościach bezpośrednich wynika, że przesłanką przyznania rolnikowi płatności do powierzchni uprawy pomidorów jest zawarcie przez niego umowy z podmiotem zajmującym się przetwarzaniem owoców

i warzyw w ramach której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia temu podmiotowi określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów zaś podmiot ten zobowiązuje się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i je przetworzyć.

Sąd, podziela stanowisko, że zobowiązanie kontraktującego do przetworzenia surowca nie jest tylko formalnym elementem umowy kontraktacyjnej, o której mowa w ustawie o płatnościach bezpośrednich. Takie zobowiązanie jest jednym z niezbędnych elementów umowy, jednakże spełni swoją rolę tylko w sytuacji, gdy umowa taka będzie podlegać wykonaniu. Celem płatności do powierzchni uprawy pomidorów jest bowiem dotowanie tylko takich rolników, którzy produkują pomidory jeżeli pomidory te są przetwarzane przez podmioty zajmujące się przetwarzaniem owoców i warzyw. Innymi słowy płatność nie przysługuje rolnikowi dostarczającemu pomidory podmiotowi, który nie zobowiązuje się ich przetwarzać albo nie dokonuje przetworzenia (mimo formalnego zobowiązania wynikającego z umowy) lecz wykorzysta je w jakimś innym celu (np. sprzeda je w handlu detalicznym lub odsprzeda kolejnemu podmiotowi, czy przetwórcy). Nie ulega wątpliwości, że zakaz dalszej odsprzedaży dotyczy także kontraktującego.

Dlatego też umowa określona w art. 15 ust. 4 pkt. 1 lit. a ustawy o płatnościach bezpośrednich musi zawierać zobowiązanie podmiotu nabywającego pomidory od rolnika do ich przetworzenia, a dodatkowo zobowiązanie to musi być wykonane. Powyższe okoliczności przesądziły, że umowa z dnia [...] czerwca 2019 r. nie spełniła roli wyznaczonej przez przepisy ustawy o płatnościach bezpośrednich, a tym samym nie została spełniona przesłanka do przyznania płatności do całej zadeklarowanej powierzchni uprawy pomidorów. Sąd zatem podzielił stanowisko organu odwoławczego, że ww. umowa kontraktacyjna nie spełnia warunków ustawowych, a w związku z tym stanowi element sztucznych warunków do uzyskania płatności.

Wszystkie wskazane zatem okoliczności związane z deklarowaną uprawą zasadnie uznał organ za wskazujące, że wnioskowane przez Skarżącego wsparcie objęcia uprawy pomidora nie zapewnia wsparcia uprawy prowadzonej w związku

z zapotrzebowaniem zgłaszanym przez przemysł przetwórczy.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, nie można zarzucić organowi również naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie. Podstawą ich oceny może być wyłącznie prawidłowo ustalony przez organy ARiMR stan faktyczny sprawy. A ten, zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości i przyjęty został przez Sąd za podstawę wyroku (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09),

o czym była mowa.

Dodatkowo wskazać należy, że w ramach naruszenia prawa materialnego Skarżący kwestionuje w istocie prawidłowość oceny elementów stanu faktycznego sprawy. Należy przypomnieć, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut naruszenia prawa materialnego w odniesieniu do podważanego stanu faktycznego sprawy, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez organ nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn.

I OSK 2747/12; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. II GSK 2327/11). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który Skarżąca uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. II GSK 2328/11; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. II GSK 2173/11). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych również w związku z ich wykładnią zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. I FSK 1092/12; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. II FSK 1506/09; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., sygn. I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. I FSK 2071/09), co jednak nie nastąpiło.

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że podjęte przez organ odwoławczy czynności były uzasadnione, a sposób przedstawienia wyniku analizy i związanych z nimi wniosków przekonujący. Organ odwoławczy przeprowadził, więc postępowanie zgodnie z regułami obowiązującymi w tym postępowaniu. Wydanie decyzji opartej na ocenie zgromadzonego w sprawach materiału dowodowego odmiennej od oczekiwań Skarżącego, nie oznacza, że doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. Przywołane w skardze przepisy art. 7, 7a, 8, 9, 10, 15, 77, 80 k.p.a. precyzują zasady ogólne - prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli, informowania stron i ich czynnego udziału w postępowaniu, jak też nałożonego na organ administracji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wbrew zarzutom skargi w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy rozpatrzył wyczerpująco cały materiał dowodowy, dokonał analizy i oceny tego materiału zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w zaskarżonych decyzjach, w uzasadnieniu decyzji wskazano, jakie przepisy mają zastosowanie w sprawie. Ponadto w zaskarżonym rozstrzygnięciu skorygowano błędy popełnione przez organ I instancji. Odmienna ocena podnoszona przez Skarżącego nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy oparł się na ustaleniach organu I instancji w zakresie stanu upraw pomidora poczynionych w toku kontroli na miejscu; osoby kontrahenta w oparciu o umowę przedłożoną przez Skarżącego; stosunku powierzchni areału wskazanego w umowie kontraktacji do zaplanowanego plonu w oparciu o umowę kontraktacji i wniosku o płatności. Dodatkowo organ odwoławczy uwzględnił wyjaśnienia Skarżącego zawarte w odwołaniu. Ustalonego stanu faktycznego Skarżący skutecznie nie zakwestionował.

Wymogi, jakie powinna spełniać decyzja administracyjna zawarte są w art. 107 K.p.a. Zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, z kolei, uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Rozstrzygnięcie poddane analizie Sądu spełniało także ww. warunki, stąd zarzuty skargi są nieuzasadnione. Organ odwoławczy przeprowadził, także prawidłowe postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zaistnienia przesłanek z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zebrał i rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy, z którego wywiódł trafne wnioski.

Odnośnie wniosków dowodowych, wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Skarżący do skargi przedłożył kserokopię opinii prof. dr hab. E. S. . Sąd nie może na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadzić z niej dowodu z kilku powodów. Po pierwsze w sprawie przedłożono kopie dokumentu, która nie jest potwierdzona za zgodność. Wskazać nadto należy, że przedłożona opinia, którą należałoby traktować jako opinię biegłego, jest w istocie osobowym środkiem dowodowym, gdyż jest wypowiedzią specjalisty na dany temat (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., sygn. II FSK 1/10). Przeprowadzenie więc dowodu z opinii biegłego w postępowaniu przed sądem administracyjnym oznaczałoby obejście prawa ze skutkiem nieważności.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.