Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1295/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, 77, 80, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 205b ust. 3, 209b ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 100 poz 696
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1 art. 5 ust. 1 lit. c i ust. 3, art. 7 ust. 1 lit. a, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 2, art. 14 ust. 1, art. 16 ust. 2
law: Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant ref. staż. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika lotniczego skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2008 r., Nr [...], Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w związku z art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 205b ust. 3 oraz art. 209 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 100, poz. 696, ze zm.), art. 5 ust. 1 i 3, art. 7 ust. 1 lit. a, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 i 2, art. 14 oraz 16 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz. U. UE. L.04.46.1 z dnia 17 lutego 2004 r.; zwanego dalej "rozporządzeniem"), po rozpatrzeniu skargi wniesionej przez H. R., działającego w imieniu własnym oraz małoletniej córki J. R., przeciwko przewoźnikowi lotniczemu R. z siedzibą w D., dotyczącej odwołania w dniu 21 lutego 2007r. lotu nr [...] operującego na trasie z K. do L. - stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego R. z siedzibą w D. przepisów rozporządzenia polegające na niedopełnieniu obowiązków: wypłaty na rzecz H. R. i jego córki J. R. odszkodowania w wysokości 250 euro na osobę, o jakim mowa w art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia oraz zapewnienia pasażerom bezpłatnie dwóch rozmów telefonicznych, dwóch dalekopisów, dwóch przesyłek faksowych albo e-mailowych, o których mowa w art. 9 ust. 2 rozporządzenia. Za stwierdzone powyżej naruszenia nałożył na przewoźnika lotniczego R. karę w wysokości 2400 złotych.

W uzasadnieniu decyzji pierwszo-instancyjnej Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, iż decyzja przewoźnika o odwołaniu odlotów wiązała się z wystąpieniem na lotnisku [...] jakichkolwiek utrudnień lotniczych. W ocenie organu administracyjnego przewoźnik lotniczy nie dowiódł, że na lotnisku w K. w okresie od 20 lutego 2007 r. do 25 kwietnia 2007 r. występowało zagrożenie bezpieczeństwa uzasadniające odwołanie lotu [...] z dnia 21 lutego 2007 r.

W związku z powyższym, biorąc pod uwagę odległość pomiędzy K. a L., przewoźnik był zobowiązany do wypłacenia pasażerowi odszkodowania o jakim mowa w art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia za odwołany lot krótszy niż 1500 km w wysokości 250 euro. Z akt sprawy wynika, że odszkodowanie nie zostało wypłacone, wobec czego Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przez przewoźnika art. 7 ust. 1 lit. a w związku z art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia. Ponadto Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przez przewoźnika art. 9 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 lit. b rozporządzenia, ponieważ ze skargi wynika, że przewoźnik nie umożliwił pasażerowi skorzystania z dwóch bezpłatnych rozmów telefonicznych, dwóch dalekopisów, dwóch przesyłek faksowych albo e-mailowych

Natomiast organ administracyjny, mając na względzie okoliczności, że przewoźnik zaproponował pasażerowi wybór pomiędzy zmianą planu podróży a rezygnacją z lotu i zwrotem kosztu biletu oraz to, że pasażer zdecydował się na rezygnację z lotu a przewoźnik dokonał zwrotu w dniu 4 marca 2008 r. na kartę kredytową, za pomocą której opłacono rezerwację, stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika art. 8 w związku z art. 5 ust. 1 lit. a rozporządzenia. Ponadto w ocenie Prezesa Urzędu, skoro pasażer nie podniósł w treści skargi zarzutu braku stosownej informacji i w trakcie przeprowadzonej kontroli ustalono, że na lotnisku w K. znajdują się plakaty i ulotki informujące o prawach pasażera, to brak jest naruszenia przez przewoźnika art. 14 ust. 1 rozporządzenia.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego mając na względzie treść art. 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze oraz załącznika nr 2 ust. 1 pkt 5 do tej ustawy, oraz kierując się zasadami określonymi w art. 16 ust. 3 rozporządzenia, a także rodzaj naruszonych obowiązków i rozmiary naruszenia, nałożył na przewoźnika lotniczego karę w wysokości 1000 zł za naruszenie obowiązku wypłaty odszkodowania w stosunku do H. R. oraz karę w wysokości 1000 zł za naruszenie obowiązku wypłaty odszkodowania w stosunku do J. R.. Natomiast co do stwierdzonego naruszenia obowiązku zapewnienia przez przewoźnika bezpłatnego dostępu do środków telekomunikacji, Prezes Urzędu nałożył na przewoźnika karę w wysokości 200 zł za naruszenie obowiązku opieki w stosunku do H. R. oraz karę w wysokości 200 zł za naruszenie obowiązku opieki w stosunku do J. R.. W ocenie Prezesa Urzędu nałożone kary są proporcjonalne do rozmiarów naruszenia oraz spełniają funkcję prewencyjną, odstraszając w przyszłości przewoźnika od łamania praw pasażerów.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., Nr [...], Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez R. z siedzibą w D., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [.. ] września 2008 r. Nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia drugo-instancyjnego Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wskazał, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy przewoźnik wywiązał się z obowiązku zawiadomienia pasażera z wyprzedzeniem jednodniowym o odwołaniu lotu. Nie zapewnił natomiast alternatywnego przelotu do miejsca docelowego. Dlatego przewoźnik nie mógł się uwolnić od odpowiedzialności odszkodowawczej. Z przepisów prawa wynika, że tylko odwołanie lotu z powodu nadzwyczajnych okoliczności może zwolnić przewoźnika od wypłaty rekompensaty (art. 5 ust. 3 rozporządzenia). W ocenie organu administracyjnego z materiału dowodowego, uzupełnionego w postępowaniu odwoławczym, nie wynika by odwołanie lotu w niniejszej sprawie nastąpiło w wyniku nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu przepisów rozporządzenia. Przewoźnik podniósł co prawda, że odwołanie lotu nastąpiło w związku z przebywaniem po zmroku na lotniku saren, to jednak w ocenie Prezesa Urzędu z akt postępowania wynika, że w dniu 21 lutego 2007 r. takie zagrożenie nie występowało. Ponadto w związku z incydentami z udziałem dzikich mającymi miejsce w 2006 r. i na początku 2007 r. zostały podjęte przez władze lotniska działania majce na celu wyeliminowanie zagrożenia. Dzięki podjętym działaniom w krótkim czasie udało się zminimalizować zagrożenie poprzez wprowadzenie kilku metod działania. Pomimo tych działań R., jako jedyny przewoźnik korzystający z lotniska w K., w dniu 20 lutego 2010 r. podjął decyzję o odwołaniu lotów z przyczyn nadzwyczajnych i odmówił wypłaty odszkodowania. Ponadto w ocenie organu administracyjnego problemy z sarnami istniały już w 2006 r. W takim przypadku przewoźnik odpowiednio wcześniej mógł podjąć decyzję o zmianie rozkładu. Z tego względu pasażerom należało się odszkodowanie za odwołany lot w wysokości 250 euro. Przewoźnik nie przedstawił okoliczności, które uwolniłyby go od odpowiedzialności.

Prezes Urzędu odnosząc się do wyroku Sądu Rejonowego w H. z listopada 2008 r. wskazał, że sąd ten nie badał wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w takim stopniu jak uczynił to organ w niniejszej sprawie. Ponadto z przepisów prawa wynika, że Prezes Urzędu, jako niezależny organ nadzoru, nie ma obowiązku konsultowania swoich decyzji z decyzjami organów nadzoru w innym Państwie Członkowskim, a Irish Aviation Authority nie ma uprawnień nadzorczych nad lotniskami znajdującymi się na

terytorium Rzeczpospolitej Polskiej i nie ma możliwości weryfikowania okoliczności przywołanych przez przewoźnika lotniczego odnośnie tych lotnisk.

W ocenie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z akt sprawy wynika także, że przewoźnik nie zaproponował pasażerowi wykonania połączenia do Irlandii na koszt przewoźnika. Pasażer był zmuszony dzwonić z własnego telefonu komórkowego na własny koszt celem uzyskania informacji w związku z odwołanym lotem. Dlatego samo poinformowanie pasażera o możliwości wykonania dwóch rozmów telefonicznych nie jest wystarczające jeżeli przewoźnik faktycznie takiej możliwości nie zapewnił. Na ww. okoliczność przewoźnik nie przedstawił żadnego dokumentu, który potwierdzałby możliwość wykonania takiej rozmowy na jego koszt.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 9 w zw. z art. 75 § 2 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a. Prezes Urzędu wskazał, że w niniejszym postępowaniu przewoźnik w każdym piśmie do niego kierowanym był informowany o następstwach związanych z otrzymaniem danego pisma pomimo braku takiego obowiązku. Były one także nieformalnie tłumaczone na język urzędowy siedziby Spółki. Organ administracyjny wyjaśnił ponadto, że stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999, ze zm.) podmioty publiczne wykonujące zadania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, za określonymi wyjątkami (co jest zgodne z Konstytucją RP). Ponadto z rozporządzenia Rady (WE) nr 1348/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie doręczania w Państwach Członkowskich sądowych i pozasądowych dokumentów w sprawach cywilnych i handlowych bezsprzecznie wynika, iż przekazywanie dokumentów w celu doręczenia w innym Państwie Członkowskim w ramach postępowania administracyjnego może ale nie musi być dokonywane w sposób określony ww. rozporządzeniem - stąd zarzut ten jest całkowicie bezzasadny. Ponadto, mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu stwierdził, że podmiot taki jak spółka R., decydując się świadczyć zawodowo usługi przewozu osób, bagażu i towarów z Polski i do Polski, powinien mieć świadomość, iż w postępowaniach przed organami polskimi, będzie otrzymywał decyzje oraz wszelkie inne pisma w języku polskim i będą one skuteczne.

Odnośnie naruszenia art. 75 § 2 k.p.a. poprzez odebranie oświadczenia bez uprzedniego wniosku strony, Prezes Urzędu poinformował, że w przedmiotowej sprawie organ nie korzystał z możliwości odebrania oświadczenia od żadnej ze stron pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Zatem zarzut ten nie dotyczy przedmiotowej sprawy i jest oczywiście bezzasadny.

Odnośnie zarzutu dot. naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. organ administracyjny podkreślił, że art. 5 ust. 4 rozporządzenia stanowi, że ciężar dowodu tego czy i kiedy pasażerowie zostali poinformowani o odwołaniu lotu spoczywa na obsługującym przewoźniku lotniczym. Art. 205b ust. 3 ustawy Prawo lotnicze stanowi, iż ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi, w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub opóźnienia lotu, zgodnie z rozporządzeniem nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego. Zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia, w przypadku odwołania lotu, pasażerowie których odwołanie dotyczy, mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika, chyba że przewoźnik udowodni, że odwołanie było spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Przewoźnik był zawiadomiony o wszczęciu postępowania przeciwko niemu i o obowiązku złożenia wyjaśnień w sprawie. Ponadto organ pozyskał dodatkowe dokumenty, oraz dołączył do akt sprawy dokumenty znane mu z urzędu. Należy zauważyć, że to organ podejmuje decyzję o tym, jaki dowód ma być przeprowadzony. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego, zgodnie z art. 80 k.p.a., Prezes Urzędu ocenił, że okoliczność wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności jako przyczyny odwołania lotu nie została udowodniona. Tym samym Prezes Urzędu nie naruszył żadnego z ww. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Ponadto doręczanie przesyłek skierowanych do przewoźnika przy użyciu upoważnionej osoby nie stanowi naruszenia art. 39 k.p.a., a do doręczania pism jednostkom organizacyjnym zastosowanie ma art. 45 k.p.a. Mając na względzie także art. 16 ust. 1 rozporządzenia oraz fakt, że skarżąca jest spółką z siedzibą w Irlandii, która nie ma oddziału ani przedstawicielstwa w Polsce, zdaniem organu należało dostarczyć mu pisma w lokalu jego siedziby, tj. w Irlandii. W ocenie organu także okoliczność, czy przewoźnik działa na polskim rynku jako przedsiębiorca, czy też jako usługodawca trans graniczny - nie powinna stanowić przeszkody w skutecznym stosowaniu przez polskie organy administracji przepisów wspólnotowych.

Z uwagi na okoliczność, iż poczta irlandzka nie zwraca PP Poczta Polska zwrotnych potwierdzeń odbioru, w ocenie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego jego obowiązkiem było doręczać pisma w sprawie za pomocą innego wskazanego w art. 39 k.p.a., co miało na celu zagwarantowanie stronie postępowania zapoznania się z treścią doręczanego pisma i jego pouczeniem.

Odnosząc się do zarzutu nałożenia na przewoźnika kary administracyjnej Prezes Urzędu stwierdził, że wobec naruszenia przez przewoźnika praw pasażerów poprzez

niewypłacenie należnej rekompensaty oraz ze względu na okoliczność, iż naruszenie dotyczyło dwóch osób, mając na uwadze skuteczność, proporcjonalność i odstraszający charakter sankcji, uznając jednak, iż odwołując lot przewoźnik mógł mieć na uwadze dobro pasażerów, kara w wysokości 2000 zł, nie będąca karą maksymalną, jest w pełni uzasadniona.

Ponadto stwierdzenie naruszenia jednego z obowiązków wynikających z art. 9 rozporządzenia - braku możliwości bezpłatnego skorzystania z dwóch rozmów telefonicznych, dwóch faksów lub e-mail, w związku z obligatoryjnym charakterem kar, w wyniku naruszenia praw pasażerów, Prezes Urzędu nałożył na przewoźnika za naruszenie art. 9 ust. 2 rozporządzenia karę w wysokości 400 zł. Kara ta mieści się w granicach dolnego wymiaru sankcji, ze względu na fakt, że nie został w całości naruszony art. 9 rozporządzenia a jedynie jego część w zakresie ustępu drugiego. Ustawa Prawo lotnicze przewiduje możliwość nienakładania przez Prezesa Urzędu kary za naruszenie art. 9 rozporządzenia tylko w jednym przypadku: jeżeli przewoźnik dobrowolnie zrekompensuje pasażerowi brak takiej opieki (art. 209b ust. 3 ustawy Prawo lotnicze). W przedmiotowej sprawie przewoźnik nie skorzystał z ugodowej formy pokrycia kosztów dwóch rozmów telefonicznych, mimo iż pasażer dołączył do skargi wykaz połączeń wykonanych do przewoźnika R.. Kara za brak opieki powinna być proporcjonalna do naruszenia a jednocześnie mieć charakter odstraszający. Wobec powyższego, Prezes Urzędu utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji w zakresie nałożonej kary za naruszenie art. 9 ust. 2 rozporządzenia w wysokości 400 złotych (czterysta złotych), co jest proporcjonalne do kosztów niezapewnionej opieki a zarazem ma zapobiec podobnym naruszeniom w przyszłości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła R. z siedzibą w D., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego; zasądzenie od Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżącego kosztów postępowania, a także o skierowanie w trybie art. 234 TWE pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w sprawie wykładni terminu "nadzwyczajnych okoliczności", zawartego w art. 5 ust. 3 rozporządzenia.

Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, rozporządzenia nr 261/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo

odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz. U. UE L 46.1 z 17 lutego 2004 r.), które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W ocenie strony skarżącej rażące naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i w efekcie nie doprowadziło do ustalenia w sprawie prawdy materialnej, polegało na naruszeniu art. 80, 7, 77 § 1 k.p.a.

W zakresie naruszenia art. 80 k.p.a. skarżąca Spółka zarzuciła organowi dokonanie nieprawidłowej oceny stanu faktycznego na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W efekcie błędnie ustalono, że w dniu 21 lutego 2007 r., na który został zaplanowany lot [...], nie istniało zagrożenie bezpieczeństwa manewrów startu i lądowania w porze nocnej na lotnisku w K., uzasadniające odwołanie lotu. Ustalenie to pozostaje w sprzeczności między innymi ze stanowiskiem Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 21 lutego 2007 wyrażonym w piśmie do Marszałka Województwa [...], że występuje poważne zagrożenie warunków bezpieczeństwa na lotnisku w Krakowie oraz poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny stanu faktycznego na podstawie całokształtu materiału dowodowego i w efekcie ustalenie, że Irish Aviation Authority nie miał wpływu na decyzję skarżącej o wstrzymaniu lotów w porze nocnej do i z lotniska K. w związku z obecnością saren w obrębie lotniska. W ocenie strony skarżącej organ błędnie ustalił także, że nie zapewniono pasażerowi opieki w związku z odwołanym lotem.

W zakresie naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. zarzucono organowi administracyjnemu zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie koniecznym do rozpoznania sprawy, w szczególności zaniechanie przeprowadzenia ustaleń co do ryzyka bezpieczeństwa manewrów lądowania i startu w porze nocnej na lotnisku, na terenie którego przebywają sarny, a także relacji pomiędzy skarżącą a Irish Aviation Authority. Nie ustalono, czy Irish Aviation Authority zajął stanowisko o konieczności wstrzymania przez skarżącą lotów w porze nocnej na i z lotniska K., czy skarżąca uzgadniała z Irish Aviation Authority możliwość wznowienia lotów w kwietniu 2007 roku. Ponadto zaniechano przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie koniecznym do rozpoznania sprawy i zaniechano uzyskania dodatkowych wyjaśnień od skarżącej co do wykonania przez ją obowiązku udzielenia opieki.

W zakresie rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 209b ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo lotnicze oraz ust. 1 pkt 5 i 3 załącznika nr 2 do tej ustawy skarżąca Spółka zarzuciła Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego błędną wykładnię art. 5 ust. 3

rozporządzenia, polegającą na nieprzeprowadzeniu prawidłowej wykładni językowej i celowościowej tego przepisu. Organ błędnie zinterpretował pojęcie "nadzwyczajnych okoliczności" jako obejmujące "zdarzenia, którym nie można zapobiec", podczas, gdy pojęcie to w orzecznictwie ETS jest interpretowane jako "zdarzenia, którym przewoźnik nie może zapobiec". Ponadto w ocenie strony skarżącej organ niewłaściwe zastosował art. 5 ust. 3 rozporządzenia i uznał, że potencjalne zagrożenie bezpieczeństwa manewrów startu i lądowania wywołane obecnością dużej grupy dzikich zwierząt -saren - nie jest "nadzwyczajną okolicznością", i że owa nadzwyczajna okoliczność nie występowała w dniu 21 lutego 2007 r. oraz to, że skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających, iż w dniu 21 lutego 2007 r. wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, o których mowa w tym przepisie.

Zdaniem skarżącej organ niewłaściwe też zastosował art. 5 ust. 1 lit. c w zw. z art. 7 rozporządzenia, art. 9 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 lit. b rozporządzenia, a także art. 209b ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo lotnicze oraz ust. 1 pkt 5 oraz ust. pkt 3 załącznika nr 2 do tej ustawy. W ocenie skarżącej Spółki pomimo, że art. 5 ust. 3 rozporządzenia wyłącza jej odpowiedzialność to organ zobowiązał ją do zapłaty określonego odszkodowania w związku z odwołaniem lotów. Strona skarżąca nie zgodziła się również z ustaleniami organu nie została zapewniona opieka pasażerom oraz z nałożoną na ją karą pieniężną.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Sąd uwzględnia skargę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli miały one istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że przewoźnik R. naruszył przepisy art. 7 ust. 1 lit. a i art. 9 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 lit c rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91. Powyższe zaistniało w związku z naruszeniem praw pasażerów oraz

niewykonaniem obowiązków wynikających z przepisów prawa ciążących na przewoźniku - R., w sytuacji odwołania lotu. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego na podstawie zgromadzonego w trakcie postępowania administracyjnego prawidłowo orzekł o stwierdzeniu ww. uchybień oraz nałożył karę pieniężną, mając na względzie zasady postępowania określone w art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ administracyjny prawidłowo też wskazywał w swoich orzeczeniach, że zgodnie z art. 205b ust. 3 ustawy Prawo lotnicze ciężar udowodnienia, iż uprawnienia przysługujące pasażerowi, w przypadku odwołania lotu, zgodnie z rozporządzeniem nr 261/2004/WE, nie zostały naruszone - obciąża przewoźnika lotniczego.

Powyższa zasada procesowa określona w Prawie lotniczym, dotycząca m.in. okoliczności odwołania, lotu w zakresie tego czy i kiedy pasażerowie zostali poinformowani o odwołaniu lotu została również zawarta w art. 5 ust. 4 rozporządzenia. Ponadto zgodnie z art. 5 ust. 3 ww. rozporządzenia obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.

Jak wynika z ww. przepisów prawa (polskiego i wspólnotowego) w przypadku złożenia skargi przez pasażera w trybie art. 16 ust. 2 ww. rozporządzenia to na przewoźniku lotniczym ciąży obowiązek udowodnienia, że wywiązał się z ciążących na nim obowiązków, oraz że odwołanie lotu nastąpiło w wyniku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności. Jak trafnie wskazał Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w zaskarżonej decyzji postępowanie administracyjne (także w zakresie składanych dowodów) winno toczyć się w języku polskim zgodnie z wymogami Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, jak i wymogami ustawy o języku polskim.

W ocenie Sądu przewoźnik - R. w postępowaniu tym nie udowodnił, że w dniu 21 lutego 2007 r. na lotnisku K. zaistniały nadzwyczajne okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, ani nie wykazał, że wywiązał się ze wszystkich ciążących na nim obowiązków względem pasażerów lotu nr [...] - H. R. i J. R..

Zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a ww. rozporządzenia w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości 250 EUR dla wszystkich lotów o długości do 1500 kilometrów. Jak wynika z wniosku H. R. skierowanego do organu wnosił on o przyznanie odszkodowania. Potwierdza to też znajdująca się w aktach sprawy adnotacja urzędowa z dnia 24

kwietnia 2008 r., że wyżej wymieniony był zainteresowany zwrotem nie tylko kosztów biletów lecz także odszkodowaniem za odwołane loty.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ww. rozporządzenia obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.

W ocenie Sądu przewoźnik w niniejszym postępowaniu nie wypełnił dyspozycji ww. przepisu. Z akt sprawy wynika, że odwołanie lotu nr [...] w dniu 21 lutego 2010 r. nastąpiło w związku z podjętą wcześniej decyzją R. o zawieszeniu lotów z lotniska K. w porze nocnej z uwagi na przebywające na terenie lotniska sarny. Zawieszenie to miało trwać do dnia 25 kwietnia 2007 r. W związku z ww. decyzją przewoźnika nastąpiło odwołanie m.in. w dniu 21 lutego 2007 r. lotu nr [...], który miał odbyć się w porze nocnej. Wobec odwołania ww. lotu przewoźnik aby uwolnić się od wypłaty odszkodowania winien zgodnie z prawem wykazać, że odwołanie lotu było wynikiem nadzwyczajnych okoliczności, o jakich mowa w art. 5 ust. 3 ww. rozporządzenia. Na potrzeby rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91, pojęcie "nadzwyczajnych okoliczności" zostało zdefiniowane w pkt 14 preambuły. Zgodnie z tymi postanowieniami ww. rozporządzenia podobnie jak w konwencji montrealskiej, zobowiązania przewoźników lotniczych powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą, w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika. Ponadto dokonując wykładni językowej ww. pojęcia należy stwierdzić, że są to wyjątkowe, niespodziewane okoliczności, których nie można było przewidzieć.

Mając na względzie powyższą definicję oraz wykładnią językową pojęcia "nadzwyczajnych okoliczności" nie można uznać, że w okolicznościach jakie wystąpiły w dniu 21 lutego 2007 r. na terenie lotniska K. nastąpiło zagrożenie bezpieczeństwa lub nieoczekiwane wady, mogące wpłynąć na bezpieczeństwo lotu nr

[...], których nie można było przewidzieć. Przewoźnik nie udowodnił, że w tym dniu na terenie lotniska znajdowały się sarny, a tego zagrożenia (ewentualnego zderzenia ze statkiem powietrznym) nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalny środków. Należy w tym miejscu zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, że wszelkie działania w tym zakresie ciążyły na władzach lotniska. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy raportu o zdarzeniach lotniczych z udziałem ptaków i dzikich zwierząt na lotnisku K. w 2007 r. w związku z zaistniałą w dniu 26 stycznia 2007 r. kolizją z sarną podjęto określone działania mające na celu poprawę bezpieczeństwa (intensywne akcje łowieckie, odizolowanie drogi startowej siatką leśną o długości 2 km, ciągłe patrolowanie jej otoczenia przez pojazdy SOL, poprzedzenie każdej operacji przejazdem pojazdu "follow me" po całej drodze startowej). Na te działania oraz brak obecności dzikich zwierząt w okolicy pasa startowego w dniu 21 lutego 2007 r. wskazywał Międzynarodowy Port Lotniczy [...] sp. z o.o. w piśmie z dnia 17 marca 2009 r. Ponadto w tym dniu w porze nocnej odbywały się loty innych przewoźników (w dniu 21 lutego 2007 r. w porze nocnej, tj. od godziny 17:00 wykonano 26 operacji lotniczych). Poza skarżącą R. jedynie przewoźnik E. w porze nocnej odwołał loty, ale z innej przyczyny, tj. zbyt silnego wiatru.

Z powyższych ustaleń jakie dokonał Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wynika, że w dniu 21 lutego 2007 r. na lotnisku K. nie wystąpiły okoliczności, które można by zakwalifikować jako nadzwyczajne okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. W ocenie Sądu poza tym, że przewoźnik nie dowiódł obecności saren na terenie lotniska, to wskazania wymaga, iż władze lotniska podjęły wszelkie racjonalne środki, które miały na celu uniknięcie ewentualnego zderzenia samolotów z dziką zwierzyną. Ponadto Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego uznał, że lotnisko spełnia wymogi określone w przepisach prawa co zostało potwierdzone w Certyfikacie Lotniska (Numer PL - 001/EPKK/2006) ważnym do: 30 maja 2007 r. oraz kolejnym - Numer PL - 002/EPKK/2007 ważnym do: 17 maja 2010 r.

Bez znaczenia dla wyniku niniejszego postępowania należy też uznać wyrok Sądu Rejonowego Powiatu H. z dnia [...] listopada 2008 r. Nr. [...], ponieważ wyrok ten zapadł w innej sprawie (C. G. vs. R. L.), w oparciu o zupełnie inny materiał dowodowy. Wyrok ten zapadł bez odniesienia się do działań zabezpieczających jakie podjęły władze lotniska oraz bez wiedzy, że w tym dniu nie odnotowano obecności dzikich zwierząt na lotnisku a inni przewoźnicy w porze

nocnej nie odwołali lotów z ww. przyczyny i wykonywali zaplanowane loty. Należy ponadto wskazać, że zgodnie z tłumaczeniem uwierzytelnionym z języka angielskiego przez tłumacza przysięgłego języka angielskiego (nr [...]) ww. wyroku tym w pkt. 8. Sąd stwierdził, że "co do podanego powodu odwołania lotu, powołałem się dotychczas na obecność jeleni/saren na pasie startowym. Nie jest to prawdopodobnie tak do końca właściwy powód." Z wyroku tego wynika, że choć Sąd Rejonowy Powiatu H. miał wątpliwości co do powodu odwołania lotu, to jednak przesądził, że nadzwyczajne okoliczności wynikły z tej przyczyny.

Ponadto zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym ww. wyrok Sądu Rejonowego Powiatu H. nie wiąże w niniejszej sprawie zarówno Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, jako organu administracyjnego oraz sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. c pkt iii ww. rozporządzenia w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7, chyba że zostali poinformowani

o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i

zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę

przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie

godziny po planowym czasie przylotu. Z przepisu tego wynika, że poza wystąpieniem

nadzwyczajnych okoliczność inną przesłanką, od której uzależniony jest brak

przyznania odszkodowania za odwołany lot jest spełnienie przez przewoźnika

określonego wymogu, o jakim mowa ww. przepisie.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 20 lutego 2007 r. H. R. i J. R. zostali poinformowani o odwołaniu lotu nr [...] (w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu). Ww. pasażerowie nie zapoznali się z ww. wiadomością, ale też nie zakwestionowali doręczenia wiadomości na ich skrzynkę e-mailową. A zatem bezspornie w tym dniu, tj. dzień przed podróżą, przewoźnik wysłał wiadomość e-mailową o odwołaniu lotu, to jednak zgodnie z wymogiem zawartym w art. 5 ust. 1 lit. c pkt iii ww. rozporządzenia nie zaoferował ww. pasażerom zmiany planu podróży, umożliwiającej im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu

i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie

przylotu. Ze skargi H. R. wynika, że przewoźnik zaproponował mu

zwrot kosztów za rezerwację w wysokości 757,28 zł lub przelot 3 dni później z P.

do L.. Nie można więc uznać, że okoliczność ta wyczerpała dyspozycję art. 5 ust.

1 lit. c pkt iii ww. rozporządzenia.

Z powyższych względów, w ocenie Sądu zasadnie Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego prawidłowo stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego R. z siedzibą w D. przepisów ww. rozporządzenia, polegające na niedopełnieniu obowiązków wypłaty na rzecz H. R. i jego córki J. R. odszkodowania w wysokości 250 euro na osobę, o jakim mowa w art. 7 ust. 1 lit. a ww. rozporządzenia.

W zakresie wymierzenia przewoźnikowi R. kary pieniężnej wskazania wymaga, że przepis art. 209b ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo lotnicze jednoznacznie stanowi, że kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzenia nr 261/2004/WE - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 8000 zł. A zatem w przypadku stwierdzenia tych naruszeń obligatoryjnie następuje wymierzenie kary pieniężnej.

W okolicznościach niniejszej sprawy mamy do czynienia właśnie z taką sytuacją.

Stosownie do treści art. 205b ust. 3 ustawy Prawo lotnicze przewoźnik - R. nie udowodnił, że w związku z odwołaniem lotu nr [...] wywiązał się ze wszystkich ciążących na nim obowiązków wynikających z przepisów ww. rozporządzenia.

Jak już wyżej wskazano przewoźnik zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a ww. rozporządzenia nie wypłacił odszkodowania H. R. i J. R.. Poza brakiem wypłaty odszkodowania R. nie wywiązał się z innych ciążących na nim obowiązków względem pasażerów. Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit a i b ww. rozporządzenia w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 8; oraz otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. a i art. 9 ust. 2, jak również, w przypadku zmiany trasy, gdy racjonalnie spodziewany czas startu nowego lotu ma nastąpić co najmniej jeden dzień po planowym starcie odwołanego lotu, pomoc określoną w art. 9 ust. 1 lit. b i c.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ww. rozporządzenia do obowiązków przewoźnika należy zapewnienie pasażerom bezpłatnie dwóch rozmów telefonicznych, dwóch dalekopisów, dwóch przesyłek faksowych lub e-mailowych. W trakcie postępowania administracyjnego, stosownie do treści art. 205b ust. 3 ustawy Prawo lotnicze, R. nie wykazał, że wobec H. R. i J. R. powyższy warunek został spełniony. Z akt sprawy wynika także, że przewoźnik nie zaproponował pasażerowi wykonania połączenia do Irlandii na koszt przewoźnika. Pasażer był zmuszony dzwonić z własnego telefonu komórkowego na własny koszt

celem uzyskania informacji w związku z odwołanym lotem. Dlatego samo poinformowanie pasażera o możliwości wykonania dwóch rozmów telefonicznych nie jest wystarczające jeżeli przewoźnik faktycznie takiej możliwości nie zapewnił. Na ww. okoliczność przewoźnik nie przedstawił żadnego dokumentu, który potwierdzałby możliwość wykonania takiej rozmowy na jego koszt. Na powyższe uchybienia wskazywał w skierowanej do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego skardze H. R..

Ponadto Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego przy wymierzaniu R. kary pieniężnej wziął pod uwagę treść art. 8 ww. rozporządzenie dotyczącego prawa do zwrotu należności lub zmiany planu podróży. W ocenie Sądu organ administracyjny prawidłowo nie dopatrzył się naruszenia ww. przepisu przez przewoźnika wobec tego, że pasażer zdecydował się na rezygnację z lotu a przewoźnik dokonał zwrotu należności w dniu 4 marca 2008 r. na kartę kredytową, za pomocą której opłacono rezerwację. Ponadto w trakcie postępowania ustalono, że w niniejszej sprawie pasażer nie podniósł w treści skargi zarzutu braku stosownej informacji a na lotnisku w K. znajdowały się plakaty i ulotki informujące o prawach pasażera. Z tego względu nie można też mówić o naruszeniu przez przewoźnika art. 14 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Nie można też zgodzić się z zarzutem skargi dotyczącym zaniechania przez organ administracyjny przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie obowiązku przewoźnika do udzielenia opieki. Strona skarżąca winna mieć na względzie, że tak sformułowany zarzut byłby o tyle zasadny w przypadku kiedy przewoźnik w trakcie postępowania, zgodnie z art. 205b ust. 3 ustawy Prawo lotnicze, udowodniłby, iż wywiązał się z tych obowiązków względem pasażerów. Skoro R. w trakcie postępowania administracyjnego nie przedstawił Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego dowodów potwierdzających wywiązanie się ze wszystkich ciążących na nim obowiązków względem pasażerów, to organ administracyjny nie miał podstaw prawnych do przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie poprzez ocenę materiału dowodowego, który nie został mu przedstawiony. Strona skarżąca winna mieć na względzie, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego po zawiadomieniu przewoźnika o wszczęciu postępowania w związku ze skargą H. R., przy piśmie z dnia 27 marca 2008 r. wezwał R. do złożenia wyjaśnień poprzez złożenie na piśmie wyjaśnień i dowodów dotyczących ewentualnego naruszenia przepisów ww. rozporządzenia. A zatem skoro przewoźnik w niniejszej sprawie takich okoliczności nie przedstawił, to nie można skutecznie zarzucić Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.

Ponadto nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, że organ administracyjny naruszył ww. przepisy w związku z nieuwzględnieniem stanowiska Irish Aviation Authority. Z tłumaczenia pisma Irlandzkiego Urzędu Lotnictwa z dnia [...] marca 2007 r. znak: [...] wynika, że urząd ten uznał za niezwykle poważną sytuację, w której 15 saren może przebiec przez pas startowy podczas lądowania samolotu. Stanowisko to jednak nie ma wpływu na podjęte przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzje, ponieważ nie uwzględnia działań jakie władze lotniska podjęły celem wyeliminowania zagrożenia, jakim są sarny na terenie lotniska. Zaprezentowane powyżej stanowisko Irish Aviation Authority dotyczyło więc zupełnie innego stanu faktycznego niż ten, który stanowił podstawę wydania przez organ administracyjny zaskarżonej decyzji.

Wskazania wymaga, że zarówno w decyzji pierwszej, jak i drugiej instancji Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, mając na względzie art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnił jakimi okolicznościami kierował się, ustalając karę pieniężną w wysokości 2400 złotych. Jak wynika z art. 209b ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo lotnicze kara ta mieści się w ustawowych granicach, tj. od 200 do 8000 złotych. Jak wynika z ww. przepisu ustalona przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego kara pieniężna dla R. nie jest bardzo wysoka. Zgodnie z prawem organ administracyjny mógł wymierzyć karę w wysokości 8000 złotych, natomiast mając na względzie ww. okoliczności faktyczne - wymierzył ją w wysokości 2400 złotych.

Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o skierowanie w trybie art. 234 TWE pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w sprawie wykładni terminu "nadzwyczajnych okoliczności", zawartego w art. 5 ust. 3 rozporządzenia, należy wskazać, że to do kompetencji Sądu rozpoznającego przedmiotową skargę należy dokonanie oceny, czy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego prawidłowo zinterpretował pojęcie "nadzwyczajnych okoliczności". Ponadto strona skarżąca sama wskazała w swojej skardze, że w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości pojęcie "nadzwyczajnych okoliczności" jest interpretowane jako "zdarzenia, którym przewoźnik nie może zapobiec". A zatem pomimo, że ww. pojęcie zostało już zinterpretowane przez ETS, to strona skarżąca sformułowała powyższy wniosek. Z tych względów Sąd uznał wniosek o skierowanie w niniejszej sprawie pytania prejudycjalnego do ETS jako bezzasadny.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.