Wyrok NSA, sygn. akt II SA 835/87
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1987-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1983 nr 7 poz. 40
law: Obwieszczenie Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia 27 stycznia 1983 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o wykonywaniu i organizacji rzemiosła.
Teza: 1. Rozwiązanie spółki powstałej na mocy umowy jest równoznaczne z rezygnacją z dalszego wykonywania rzemiosła w tej formie w rozumieniu art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o wykonywaniu i organizacji rzemiosła /Dz.U. 1983 nr 7 poz. 40 ze zm./ i nie może powodować przekształcenia zezwolenia wspólnego w zezwolenia indywidualne poszczególnych wspólników.

2. Utrata tytułu prawnego do lokalu użytkowego nie stanowi zbycia lub wydzierżawienia zakładu i nie może być traktowana jako przyczyna wygaśnięcia uprawnień do wykonywania rzemiosła w rozumieniu art. 19 ust. 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy.

TEZY

1. Rozwiązanie spółki powstałej na mocy umowy jest równoznaczne z rezygnacją z dalszego wykonywania rzemiosła w tej formie w rozumieniu art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o wykonywaniu i organizacji rzemiosła /Dz.U. 1983 nr 7 poz. 40 ze zm./ i nie może powodować przekształcenia zezwolenia wspólnego w zezwolenia indywidualne poszczególnych wspólników.

2. Utrata tytułu prawnego do lokalu użytkowego nie stanowi zbycia lub wydzierżawienia zakładu i nie może być traktowana jako przyczyna wygaśnięcia uprawnień do wykonywania rzemiosła w rozumieniu art. 19 ust. 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Andrzeja P. na decyzję Dyrektora Wydziału Drobnej Wytwórczości i Usług Urzędu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 9 lutego 1987 r. w przedmiocie wygaśnięcia uprawnień na wykonywanie rzemiosła.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 lipca 1986 r. zezwolono Mirosławowi L., Andrzejowi P. i Wiesławowi M. na wykonywanie rzemiosła w zakresie metaloplastyki i konwisarstwa w lokalu przy ul. Z. nr 36 w B. jako spółce powstałej na podstawie zawartej przez nich umowy.

W związku ze zgłoszeniem przez Wiesława M. rozwiązania spółki, Kierownik Wydziału Handlu, Drobnej Wytwórczości i Usług Urzędu Miejskiego w B. decyzją z dnia 11 grudnia 1986 r. stwierdził wygaśnięcie uprawnienia Mirosława L., Andrzeja P. i Wiesława M. do wykonywania rzemiosła z dniem 15 listopada 1986 r., powołując się na art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o wykonywaniu i organizacji rzemiosła /Dz.U. 1983 nr 7 poz. 40/. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przyczyną stwierdzenia wygaśnięcia uprawnień była rezygnacja z wykonywania rzemiosła przez Wiesława M. oraz rozwiązanie przez niego spółki.

W odwołaniu od tej decyzji Andrzej P. podniósł, że wystąpienie ze spółki Wiesława M. i zrezygnowanie przez niego z wykonywania rzemiosła nie może spowodować wygaśnięcia uprawnień pozostałych wspólników.

Po rozpatrzeniu odwołania Andrzeja P., występującego jako pełnomocnik spółki, Dyrektor Wydziału Drobnej Wytwórczości i Usług Urzędu Wojewódzkiego w Białymstoku decyzją z dnia 9 lutego 1987 nr DW. II. 7650-1/87 utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy dodatkowo podał, że Mirosław L. i Andrzej P. nie mają tytułu prawnego do lokalu, w którym dotychczas wykonywali rzemiosło, ponieważ spółdzielnia mieszkaniowa wypowiedziała Mirosławowi L. najem i uzyskała wyrok nakazujący opróżnienie tego lokalu. Z tego powodu zostało zawieszone także postępowanie o wydanie nowego uprawnienia do wykonywania rzemiosła, o które wystąpili Mirosław L. i Andrzej P.

Występując w imieniu spółki, Andrzej P. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagał się przedłużenia ważności uprawnienia do wykonywania rzemiosła. Podał, że wspólnie z Mirosławem L. nadal wykonują rzemiosło w lokalu przy ul. Z. nr 36 w B. Zarówno wystąpienie ze spółki Wiesława M., jak i nakazanie przez sąd Mirosławowi L. opróżnienia lokalu przy ul. Z. nie powodują - jego zdaniem - wygaśnięcia uprawnień do wykonywania rzemiosła przez pozostałych wspólników.

Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wskazał dodatkowo na następujące okoliczności: W lokalu przy ul. Z. nr 36 w B. Mirosław L. wykonywał rzemiosło od dnia 3 grudnia 1982 r. W dniu 2 października 1984 r. zostało wydane zezwolenie na wykonywanie w tym lokalu rzemiosła w zakresie metaloplastyki Mirosławowi L., Andrzejowi P. i Wiesławowi M. jako spółce powstałej na podstawie zawartej przez nich umowy. Decyzja z dnia 29 lipca 1986 r. została wydana ze względu na rozszerzenie zakresu działania spółki o rzemiosło "konwisarstwo". Wygaśnięcie uprawnień było następstwem wystąpienia Mirosława M. ze spółki oraz utraty tytułu prawnego do lokalu przy ul. Z. Organ odwoławczy powołał się również na to, że Ministerstwo Handlu Wewnętrznego i Usług interpretuje art. 19 cytowanej wyżej ustawy w ten sposób, że "przyjęcie do istniejącego zakładu wspólnika a następnie odejście ze spółki pierwotnego posiadacza zezwolenia może być formą nielegalnego odstępowania lokalu i dlatego też - poza nielicznymi przypadkami losowymi - zalecane jest orzekanie o wygaśnięciu zezwolenia z powodu rozwiązania spółki bądź odejścia z niej jednego ze wspólników".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 3 czerwca 1972 r. o wykonywaniu i organizacji rzemiosła /Dz.U. 1983 nr 7 poz. 40 ze zm./ uprawnienie do wykonywania rzemiosła wygasa w razie zbycia lub wydzierżawienia zakładu. Z przepisu tego wynika, że wygaśnięcie uprawnień do wykonywania rzemiosła następuje z chwilą powstania zdarzeń wymienionych w tym przepisie, natomiast orzeczenie o wygaśnięciu uprawnień decyzją administracyjną ma charakter deklaratoryjny, stwierdzający powstały stan rzeczy. Dlatego też data wygaśnięcia uprawnień do wykonywania rzemiosła może być wcześniejsza od daty decyzji administracyjnej, stwierdzającej wygaśnięcie uprawnień.

Zasadniczy problem prawny sprowadza się do tego, czy w okolicznościach rozpatrywanej sprawy spełnione zostały przesłanki wygaśnięcia uprawnień do wykonywania rzemiosła przez spółkę powstałą na podstawie umowy. Chodzi tu w szczególności o dwie przyczyny wskazane przez organy administracji orzekające w sprawie, a mianowicie o utratę przez Mirosława L. tytułu prawnego do lokalu przy ul. Z. nr 36 w B. oraz rozwiązanie spółki przez Wiesława M.

Utrata tytułu prawnego do zajmowania lokalu w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie może być traktowana jako przyczyna wygaśnięcia uprawnień na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy, ponieważ nie stanowi to zbycia lub wydzierżawienia zakładu w rozumieniu tego przepisu. Natomiast rozwiązanie spółki powoduje wygaśnięcie uprawnień do wykonywania rzemiosła tych osób, które wykonywały rzemiosło wspólnie na podstawie umowy spółki. Rozwiązanie spółki jest równoznaczne z rezygnacją z dalszego wykonywania rzemiosła w tej formie w rozumieniu art. 19 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy. Skoro bowiem wspólnicy otrzymali zezwolenie na wykonywanie rzemiosła wspólnie na podstawie zawartej przez nich umowy spółki, to rozwiązanie takiej spółki nie może powodować przekształcenia się zezwolenia wspólnego w zezwolenia indywidualne, których byt prawny będzie różny dla każdego z rzemieślników związanych poprzednio umową spółki. Należy bowiem wyraźnie odróżnić, przy uwzględnieniu przepisów kodeksu cywilnego odnoszących się do spółki /art. 860-875 Kc/, rozwiązanie spółki od wystąpienia wspólnika ze spółki. Rozwiązanie spółki powoduje, że przestaje ona istnieć, natomiast w razie wystąpienia wspólnika ze spółki spółka trwa nadal, a zmienia się jedynie jej skład osobowy.

Twierdzenie skarżącego, że w sprawie nie nastąpiło rozwiązanie spółki, lecz jedynie wystąpił z niej Wiesław M., nie podważa ustaleń dokonanych przez organy administracji państwowej na podstawie dowodów. W umowie spółki z dnia 26 września 1984 r. zawarte jest wyraźne postanowienie /par. 12/, że rozwiązanie spółki następuje po miesięcznym wypowiedzeniu. Przyjęcie takiego postanowienia przez strony umowy jest dopuszczalne w świetle przepisów kodeksu cywilnego. Nie ulega również kwestii, że Wiesław M. w oświadczeniu z dnia 14 października 1986 r. stwierdził, że na skutek wypowiedzenia uważa spółkę za rozwiązaną z dniem 15 listopada 1986 r. Ustalenie, więc przez organy administracji, że spółka została rozwiązana, nie jest dowolne, ponieważ znajduje potwierdzenie we wskazanym oświadczeniu.

W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a skarga podlega oddaleniu na mocy art. 207 par. 5 Kpa.