Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 213/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner spr. Sędziowie NSA Grażyna Danielec AWSA Dorota Dąbek Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2004r sprawy ze skargi W. K. - "[...]" na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 20 grudnia 2001 r, Nr: [...] w przedmiocie wartości celnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ([...]).


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2001 r W. K. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "[...]" , zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki [...] , rok produkcji 1995 , przywieziony z Francji . Do zgłoszenia celnego skarżący załączył fakturę nr [...] z dnia [...] r , z której wynikało , że wartość w/w pojazdu wynosi [...] FRF. Tytułem poniesionych dodatkowych kosztów zagranicznych skarżący zadeklarował kwotę [...] FRF.

Dyrektor Urzędu Celnego w [...] zakwestionował zadeklarowaną wartość celną przedmiotowego pojazdu , a następnie decyzją z dnia [...] 2001 r :

- uznał zgłoszenie celne SAD [...] z dnia [...].2001 r za nieprawidłowe ,

- określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] PLN,

- wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkowa za czynności dokonane na wniosek skarżącego poza czasem i miejscem urzędowania w kwocie [...] PLN,

- objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Organ celny podniósł, iż w wyniku weryfikacji złożonego zgłoszenia , w tym po dokonanej rewizji celnej samochodu oraz po przeprowadzonej kalkulacji wartości przedstawionego towaru , stwierdzono , że wartość pojazdu wynikająca z przedłożonej faktury nie odzwierciedla rzeczywistej jego wartości , dlatego wartość ta została zakwestionowana na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.).

Dyrektor Urzędu Celnego stwierdził, że w przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów dotyczących używanego samochodu na podstawie wskazanego przepisu , organ celny ustala wartość celną w sposób określony w przepisach Kodeksu celnego , odrzucając metody ustalania wartości celnej z art.25 - 28 i przyjmując za podstawę tych ustaleń metodę określoną w art.29 tej ustawy.

W rozpatrywanej sprawie organ celny przyjął kwotę [...] PLN tj. wartość rynkową pojazdu tej samej marki oraz typu na rynku polskim w oparciu o katalog " Informator rynkowy, Samochody osobowe" wydawnictwa "EUROTAX" 6/2001 , a następnie wartość tę pomniejszył o 22% z tytułu podatku VAT i o 6,4% z tytułu podatku akcyzowego oraz o 35% z tytułu cła . Ustalona w ten sposób wartość celna przedmiotowego pojazdu została ustalona na kwotę [...] PLN tj. [...] FRF . Cło wymierzono według stawki celnej obniżonej w wysokości 5% , lecz nie mniej niż [...] EUR tj. w kwocie [...] PLN.

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się zarzucając , że postępowanie organu celnego jest nie zgodne z prawem. Ceny podane w katalogu "EUROTAX" określają wartość samochodu na rynku polskim , a nie na rynkach zagranicznych. Takie postępowanie może być uzasadnione przy ustalaniu wartości celnej , a nie przy ocenie wartości celnej. Ustalenie i ocena wartości celnej , to - zdaniem skarżącego - dwie różne instytucje. Przy takim postępowaniu , jak wynika to z decyzji organu celnego , wartość samochodów na rynkach światowych uzależniona byłaby od wartości samochodów w Polsce oraz od wysokości cła i kursu polskiej waluty.

W ocenie skarżącego organ celny błędnie dokonał kalkulacji wartości celnej , gdyż zgodnie z Kodeksem celnym od wartości tej należy odliczyć wszystkie należności i opłaty zapłacone przy imporcie towaru na polski obszar celny , jak również wszystkie koszty ( np. transportu ) i marże. W przyjętej przez Urząd Celny kalkulacji nie uwzględniono żadnych marż , a cło odliczono według stawki ad valorem, a nie według stawki specyficznej.

Skarżący zarzucił, że nie przedłożono żadnych dowodów na okoliczność , iż przedłożona faktura jest niewiarygodna . Zgodnie z art.23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towaru jest cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprowadzony na polski obszar celny. Faktura załączona do zgłoszenia celnego określa - zdaniem skarżącego - wartość transakcyjną i można ją porównać z wartościami samochodów we francuskich katalogach i gazetach .

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 20 grudnia 2001 r utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że o zakwestionowaniu wiarygodności faktury zadecydowała przede wszystkim niska - [...] FRF - cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości . Przeprowadzone postępowanie celne potwierdziło jego zasadność , gdyż ustalona metodą zastępczą cena pojazdu odbiegała ponad dwukrotnie od ceny zadeklarowanej przez skarżącego.

Ustalając wartość celną importowanych używanych pojazdów samochodowych - zgodnie z Wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej - metodą ostatniej szansy istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Dyrektor Urzędu Celnego w [...] prawidłowo - zdaniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł - zastosował wskazaną metodę ustalania wartości celnej przedmiotowego samochodu . Biorąc za punkt wejścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki, posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku co pojazd będący przedmiotem importu , dokonuje się odpowiedniej kalkulacji polegającej na odliczeniu od wartości "czystej" kwot uwzględniających wszystkie czynniki cenotwórcze , co zapewnia jednakowe traktowanie wszystkich importerów pojazdów używanych.

Organ I instancji przyjął kwotę [...] PLN stosując zastępczą metodę ustalania wartości celnej towarów tzw. metodę ostatniej szansy , określoną w art.29 § 1 Kodeksu celnego , na podstawie katalogu "Informator Rynkowy" wydawnictwa "EUROTAX" , a następnie od tej kwoty dokonał stosownych odliczeń z tytułu podatku VAT, podatku akcyzowego oraz cła , ustalając wartość celną przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] FRF .

Odpowiadając na zarzut nieuwzględnienia przez organ I instancji przy ustalaniu wartości celnej samochodu marż , Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił , że od w/w kwoty bazowej nie odejmuje się 10% marży lub innych narzutów , ponieważ import samochodów używanych wprowadzanych na polski obszar celny jest importem indywidualnym , a nie dla celów handlowych. Uśrednione ceny takich właśnie pojazdów zawierają wyspecjalizowane wydawnictwa . Posługiwanie się wartością uśrednioną powoduje , że nie jest możliwe ustalenie , według jakich stawek celnych obciążone były pojazdy służące za materiał wyjściowy do jej określenia. Zastosowanie do obliczenia wartości celnej importowanych używanych pojazdów stawki celnej autonomicznej w wysokości 35% pozwala organom celnym przy ustalaniu tzw. "wartości bazowej " pojazdu na jednakowe traktowanie wszystkich podmiotów dokonujących obrotu towarowego z zagranicą.

W ocenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł nie ma znaczenia dla określenia prawidłowej wartości celnej przedmiotowego pojazdu fakt , na jakim poziomie kształtują się ceny samochodów na rynku francuskim podane w katalogach , czy gazetach , bowiem opłacalność zakupu pojazdu za granicą jest indywidualną kwestią importera i nie może wpływać na ustalenia wartości celnej towaru.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił, iż organ celny nie miał podstaw do zakwestionowania wiarygodności przedstawionej faktury na podstawie przeprowadzonej kalkulacji. Zgodnie z art.3 § 15 Kodeksu celnego oceny wartości celnej towaru należy dokonać w czasie rewizji celnej uwzględniając wszystkie cechy towaru , które mogą mieć wpływ na jego wartość. W niniejszej sprawie funkcjonariusz celny w czasie rewizji prawdopodobnie nie uwzględnił takich cech jak ponadnormatywny przebieg, zniszczone wnętrze samochodu oraz uszkodzenia np. uszkodzona powłoka lakiernicza mimo , iż samochód może przejść pozytywnie badanie techniczne. W toku prowadzonego postępowania - zdaniem skarżącego - także nie uwzględniono tych okoliczności. Skarżący zarzucił, że nie został zapoznany z wynikiem rewizji celnej.

Postępowanie oparte na Komunikacie nr 2 Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 12 kwietnia 2001 r w sprawie ustalania wartości celnej używanych pojazdów samochodowych nie dopuszcza możliwości uwzględniania istotnych elementów pojazdu , jak przebieg , uszkodzenia i braki , ponadnormatywne zużycie , jak również cen w kraju , w którym nastąpił zakup. Kształtowanie polityki importowej za pomocą stawek celnych i podatkowych - w ocenie skarżącego - nie daje prawa do ograniczania importu poprzez zawyżanie wartości celnej towaru.

Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Prezesa Głównego Urzędu Ceł, iż nie ma znaczenia dla określenia prawidłowej wartości celnej samochodu fakt, na jakim poziomie kształtują się ceny pojazdów na rynku francuskim podane w stosownych katalogach i uznał za niedopuszczalne w takim przypadku porównywanie cen pojazdów na rynku niemieckim . Zgodnie z art.23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towaru jest cena transakcyjna , a nie cena ustalona przez organ celny na podstawie wytycznych Prezesa Głównego Urzędu Ceł.

Zdaniem skarżącego wartość celna przedmiotowego samochodu została ustalona nieprawidłowo , gdyż nie uwzględniono marży handlowej i ponadnormatywnego zuzucia pojazdu , a cło odliczono według stawki ad valorem , a należało odliczyć według stawki specyficznej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie ,a dodatkowo wyjaśnił, że w wyniku nowelizacji Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r (Dz.U. Nr 17, poz.204 ) jako odpad zostały zakwalifikowane pojazdy wycofane z eksploatacji - niezarejestrowane lub niezdolne do ruchu. Z kolei w dniach 12 i 15 marca 2001 r Minister Finansów zmienił rozporządzenie w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych oraz rozporządzenie w sprawie określenia urzędów celnych , w których dokonywane są czynności przewidziane przepisami prawa celnego w zależności od rodzaju towarów lub procedur celnych , którymi mogą być obejmowane towary w poszczególnych urzędach celnych (Dz.U.Nr 17, poz. 197,198 i 204 ). Przepisy te zostały wprowadzone w celu wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych. W celu przestrzegania w/w przepisów służby celne ustalają wartość celną sprowadzonych pojazdów zgodnie ze stanem pojazdu z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego metodą "ostatniej szansy" i nie ma obecnie wskazania do odliczenia od "uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu określonego w procencie stopnia uszkodzenia , gdyż uszkodzone pojazdy nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu. Dotyczy to także korekty z tytułu ponadnormatywnego zużycia.

Zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu importowany samochód był sprawny technicznie i został dopuszczony do ruchu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnosząc się do przedmiotu sporu stwierdzić należy , że podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23§l Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Zasada wyrażona w art.23 § 1 Kodeksu celnego doznaje ograniczenia wynikające go z art.23 § 7 , który stanowi , że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

Objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz : pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem , druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd , że art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej.

W rozpatrywanej sprawie organ celny I instancji nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentu stwierdzającego wartość celną sprowadzonego przez skarżącego pojazdu zakwestionował jego wartość celną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do rzeczywistej wartości . Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi jednak zastrzeżenia . Organy celne obu instancji utożsamiają wartość celną przedmiotowego pojazdu z jego wartością rzeczywistą, która miałaby być "ceną rynkową w Polsce ". Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że cena ustalona w oparciu o katalog zawierający uśrednione ceny samochodów używanych w Polsce różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego.

Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy, a nie o ceny w Polsce

Przyjęcie odmiennego poglądu nie znajduje żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach i jest sprzeczne z doświadczeniem życiowym . A zatem w pierwszej kolejności materiałem porównawczym będą ceny zagraniczne z miejsca zawarcia transakcji . Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu ( wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r , syg.akt I SA/Łd 14/00 , ONSA2002,Nr2,poz.76).

Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji , aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym. Niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego .

W związku z powyższym organ celny zobligowany jest do przeprowadzenia w tym zakresie stosownego postępowania .

Sąd podzielił stanowisko organów celnych , iż właściwą metodą ustalania wartości celnej dla pojazdów używanych jest metoda określona w art.29 Kodeksu celnego , ale - jak wyżej podkreślono - wcześniej organy te muszą skutecznie podważyć wartość celną zadeklarowaną.

Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych , stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej (Dz.U.Nr 80 , poz.908 ) w pkt.l7 stanowi , że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób" , a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością " . Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość ( nadzwyczajne zużycie , naprawy , remonty , akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia).

W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono wyczerpującego postępowania na okoliczność ustalenia stanu technicznego przedmiotowego pojazdu.

Sąd nie podzielił stanowiska Prezesa Głównego Urzędu Cel zawartego w odpowiedzi na skargę , odnośnie braku podstaw do uwzględnienia w wartości celnej towaru stanu technicznego pojazdu z uwagi na jego ponadnormatywny przebieg. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz.U. Nr 17, poz.204) dotyczy pojazdów wycofanych z eksploatacji - niezarejstrowanych lub niezdolnych do ruchu. Z akt sprawy wynika , że pojazd sprowadzony przez skarżącego był zdolny do ruchu w momencie dokonania zgłoszenia celnego , zatem wskazane przepisy nie mają zastosowani a w rozpatrywanej sprawie.

Uznając , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.l a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) -orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.