Postanowienie NSA, sygn. akt I SA 1774/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 9a
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 maja 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o gospodarce nieruchomościami.
article: poz. 593
journal: Dz.U. 1994 nr 12 poz. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 6 poz. 70
Teza: Przepis art. 9a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ jest przepisem szczególnym w rozumieniu ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 122 poz. 593 ze zm./, wyłączającym właściwość kolegium i z dniem wejścia w życie tego przepisu w znowelizowanej treści.

Brak przepisów przejściowych w ustawie z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw /Dz.U. nr 6 poz. 70/ oznacza, że z dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się jej przepisy także w sprawach, w których postępowanie zostało wszczęte i nie zakończone pod rządem poprzednio obowiązującego stanu prawnego.

TEZY

Przepis art. 9a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ jest przepisem szczególnym w rozumieniu ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 122 poz. 593 ze zm./, wyłączającym właściwość kolegium i z dniem wejścia w życie tego przepisu w znowelizowanej treści.

Brak przepisów przejściowych w ustawie z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw /Dz.U. nr 6 poz. 70/ oznacza, że z dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się jej przepisy także w sprawach, w których postępowanie zostało wszczęte i nie zakończone pod rządem poprzednio obowiązującego stanu prawnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2000 r. na rozprawie sprawy z wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między nim a Wojewodą M. w przedmiocie organu właściwego do rozpoznania odwołania od decyzji w sprawie zwrotu nieruchomości postanawia wskazać jako organ właściwy do rozpoznania odwołania Stanisława T. od decyzji Starosty Powiatu W. z 26 sierpnia 1999 r. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - Wojewodę M.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wystąpiło 25 sierpnia 2000 r. z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozpatrzenie negatywnego sporu kompetencyjnego, jaki zaistniał między nim a Wojewodą M., odnośnie rozpatrzenia odwołania Ludwika P. pełnomocnika Stanisława T. od decyzji Starosty Powiatu W. z dnia 26 sierpnia 1999 r. (...) o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni 4.139 m2, stanowiącej obecnie część działki Nr 75 i 81, położonej przy ul. R. we wsi D., gmina W. Odwołanie to zostało do Kolegium przekazane zwrotnie przez Wojewodę M. w trybie art. 65 Kpa pismem z 11.07.2000 r. Zgodnie z art. 9a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/ w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa /Dz.U. nr 106 poz. 668/, od decyzji wydanych przez starostę, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa przysługuje stronie odwołanie do wojewody. Powołany przepis wszedł w życie od 1.01.1999 r. Powoływanie się w związku z tym przez wojewodę na treść art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administracji rządowej w województwie /Dz.U. nr 22 poz. 268/, jest całkowicie błędne. Przepis ten stanowi bowiem, że odwołania w sprawach z zakresu administracji rządowej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, wszczęte po dniu 1.01.1999 r. i nie zakończone przez organ wyższego stopnia decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu przez właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Przepis szczególny to właśnie art. 9a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który nie został uchylony ww. ustawą. Nowe brzmienie tego przepisu obowiązujące od 15.02.2000 r. nie zmieniło - wbrew opinii wojewody - jego kompetencji do rozpatrzenia odwołania od decyzji starosty, wydanej w ramach wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Co więcej - rozszerza on kompetencje wojewody na zwroty wszelkich wywłaszczonych nieruchomości i to nie tylko w stosunku do decyzji I - instancyjnych wydanych po 15 lutego, ale wszystkich. Organ odwoławczy bowiem jest zobowiązany do uwzględnienia przepisów obowiązujących w dacie orzekania, a nie wcześniej. Zatem należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie za niewłaściwe uznają się zarówno organ administracji rządowej, jak i samorządowe kolegium odwoławcze, czyli zachodzą przesłanki określone w art. 22 par. 2 Kpa /spór kompetencyjny/. Do rozstrzygnięcia takiego sporu właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Wojewoda M. stwierdził, że nie podziela poglądu wnioskodawcy, iż właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego odwołania jest Wojewoda M.

Wnioskodawca nie wskazał żadnego przepisu, który wyłączałby w tej sprawie właściwość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wynikającą z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administracji rządowej w województwie /Dz.U. nr 22 poz. 268/, który stanowi, że "Odwołania w sprawach z zakresu administracji rządowej należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego, wszczęte po dniu 1.01.1999 r. i nie zakończone przez organ wyższego stopnia decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu przez właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej".

Taką szczególną ustawą jest niewątpliwie ustawa o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. Została ona zmieniona ustawą z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw /Dz.U. nr 6 poz. 70/. Nowela rozszerzyła w art. 9a tej ustawy zakres spraw rozpatrywanych przez wojewodę jako organ odwoławczy. Należało więc oczekiwać, że nowela będzie zawierała również przepisy przejściowe jednoznacznie ustalające, że kontynuowanie spraw odwoławczych wszczętych przed jej wejściem w życie, a więc przed 15 lutego 2000 r., należy do właściwości wojewodów i że mają być one prowadzone zgodnie z zasadami obowiązującymi od 15.02.2000 r., analogicznie do rozwiązania przyjętego w art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z niezrozumiałych powodów ustawa z dnia 7 stycznia 2000 r. nic w tej kwestii nie stanowi. Jest poza sporem, że sprawy odwoławcze wszczęte po 15.02.2000 r. należą do właściwości wojewodów i jest to jedyny wyjątek od zasady wyrażony w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r., która weszła w życie 15.04.2000 r. Natomiast postawiona przez wnioskodawcę teza, iż w takiej sytuacji brak odpowiedniej regulacji w tym zakresie powoduje, że z chwilą wejścia w życie nowych przepisów, to one mają zastosowanie we wszystkich toczących się sprawach niezależnie od tego, kiedy zostały wszczęte, jest nieuzasadniona. Stwierdzić zatem należy, że wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nie wskazuje, poza art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, żadnego przepisu prawa uzasadniającego postawioną tezę, że to Wojewoda M. jest organem właściwym do rozpatrzenia odwołania złożonego w okresie między 1.01.1999 r. a 15.02.2000 r. Z tych względów Wojewoda M. wnosił o wskazanie zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., jako organu właściwego do rozpatrzenia odwołania, wniesionego przez pełnomocnika Stanisława T.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Właściwość rzeczowa organu administracyjnego winna być ustalona nie tylko w oparciu o przepisy proceduralne, ale przede wszystkim na podstawie przepisów ustaw materialnoprawnych oraz tych przepisów ustaw ustrojowych, które dotyczą kompetencji organów administracji publicznej. Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych w art. 1 ust. 1 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 162 poz. 1124/ stanowi, że samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Z kolei art. 19 Kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Ten obowiązek spoczywa na nich w każdym stadium postępowania, aż do jego zakończenia decyzją ostateczną. Jeżeli więc w toku postępowania administracyjnego wejdą w życie nowe przepisy, to organ prowadzący postępowanie obowiązany jest się do nich zastosować, także wówczas, gdy regulują one odmiennie właściwość organu, chyba że przepisy intertemporalne stanowią inaczej. W rozpoznawanej sprawie odwołanie od decyzji Starosty W. z 26.08.1999 r. (...), odmawiającej Stanisławowi T. zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości o pow. 4.139 m2, zostało wniesione we wrześniu 1999 r. Obowiązujący wówczas art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami czynił wojewodę organem odwoławczym od decyzji, wydanych przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, tylko w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Z dniem wejścia w życie /15.02.2000 r./ noweli z dnia 7 stycznia 2000 r. do ustawy o gospodarce nieruchomościami rozszerzony został w art. 9a przedmiotowy zakres spraw, w których odwołanie przysługuje do wojewody na wywłaszczenia, odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości i zwrot tych nieruchomości. Przepis powołanego art. 9a jest przepisem szczególnym w rozumieniu ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych - wyłączającym właściwość kolegium i z dniem wejścia w życie tego przepisu w znowelizowanej treści. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie nie mogło być właściwe w sprawie. Cytowana nowela z dnia 7 stycznia 2000 r. nie zawierała przepisów przejściowych, które stanowiłyby w tej materii inaczej. Brak tych przepisów oznacza, że z dniem wejścia w życie nowej ustawy stosuje się jej przepisy także w sprawach, w których postępowanie zostało wszczęte i nie zakończone pod rządami starej ustawy. W związku z tym zarzut Wojewody M., że brak w ustawie z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (...), zapisu analogicznego do zawartego w art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami, miałby rzutować na właściwość organu w sprawach, w których postępowanie odwoławcze zostało wszczęte przed 15.02.2000 r. /i nie jest zakończone/, jest bezpodstawny.

Za uzasadnione zatem uznać należy stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., że organem właściwym do rozpoznania odwołania, wniesionego przez pełnomocnika Stanisława T., jest Wojewoda M.

W związku z tym na podstawie art. 28 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji postanowienia.