Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 18/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b
journal: Dz.U. 2011 nr 30 poz 151
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 maja 2014r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2013r. nr [...] w przedmiocie wydania prawa jazdy 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata A.K. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2013r. nr [...] wydaną z upoważnienia Starosty W., na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b i ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 98, poz. 151 z późn.zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, odmówiono wydania P. K. prawa jazdy w zakresie kategorii B. W uzasadnieniu podano, że P. K. [...] października 2013r. złożył wniosek o zwrot prawa jazdy zatrzymanego na okres 2 lat wyrokiem Sądu Rejonowego II Wydziału Karnego w W. sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 2011r., jednocześnie wniósł o wyjaśnienie przyczyn odmowy zwrotu prawa jazdy zatrzymanego, po okresie zatrzymania i poinformował, że w SR w C. z siedzibą w W. toczy się postępowanie mające na celu wydanie postanowienia o zwrocie dokumentu.

Organ przytoczył treść art. 49 ustawy o kierujących pojazdami. Wskazał, że w celu wykonania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat z powodu kierowania w dniu [...] listopada 2010r. samochodem osobowym znajdując się w stanie nietrzeźwości orzeczonego ww. wyrokiem [...] czerwca 2011r., wezwał stronę do zwrotu prawa jazdy nr [...] uprawniającego do kierowania pojazdami kategorii B (wydanego przez Starostę W. w dniu [...] lipca 2006r.) - co nastąpiło w dniu [...] października 2011r.

Następnie w dniu [...] października 2011r. powiadomił stronę o tym, że w wykonaniu prawomocnego wyroku SR w W. z dnia [...] czerwca 2011r. naliczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 24 miesięcy, obowiązujący od [...] października 2011r. do dnia [...] października 2013r. W zawiadomieniu tym zawarto pouczenie, że przywrócenie uprawnienia zatrzymanego na okres dłuższy niż rok uzależnione jest od wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji.

Organ stwierdził, że wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów, że w sprawie zatrzymanego prawa jazdy zapadł wyrok uniewinniający albo postępowanie zostało umorzone, dlatego nie zachodzą przesłanki określone w art. 49 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami. W związku z powyższym w myśl art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ww. ustawy, P. K. ubiegający się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego był pozbawiony na okres przekraczający rok podlega sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Podstawa do wydania prawa jazdy, zgodnie z art. 49 ust. 2 ustawy, byłby pozytywny wynik egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Z ustaleń organu wynika, ze wnioskujący nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, co stanowiło podstawę odmowy wydania prawa jazdy.

W odwołaniu od powyższej decyzji P. K. zakwestionował odmowę zwrotu mu dokumentu prawa jazdy, bowiem okres na który został pozbawiony uprawnień wyrokiem sądu już minął. Podkreślił, że przed uzyskaniem prawa jazdy zdał już egzamin państwowy, a prawo jazdy było wydane bezterminowo. Zarzucił, że nie został pouczony gdzie i jakie kwalifikacje ma obecnie zdobyć.

Decyzją z dnia [...] listopada 2013r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151 z późn.zm.), art. 9, art. 107 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielając ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ pierwszej instancji, wskazał, że wykonywanie środka karnego orzeczonego wyrokiem z dnia [...] czerwca 2011r. rozpoczęło się od dnia [...] października 2011r., zatem pod rządami ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, która określała zasady wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, w tym również sprawdzania kwalifikacji. Zakończenie wykonywania środka karnego miało miejsce po wejściu w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Kolegium wskazało, że w stanie prawnym, określonym przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązywały podobne zasady zwrotu prawa jazdy osobom, które były pozbawione uprawnień przez okres dłuższy niż 1 rok. Zmiana stanu prawnego nie wpłynęła zatem na stację odwołującego. Przepisy określające zasady wydawania praw jazdy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i wiążą organy administracji rozstrzygające w formie decyzji administracyjnej tego rodzaju sprawy. Organ odwoławczy wskazał również, że użyte w przepisie art. 49 ust. 1 ustawy sformułowanie "podlega" oznacza, że [podmioty wymienione w tym przepisie mają obowiązek poddania się egzaminowi przed uzyskaniem uprawnień do kierowania pojazdami albo przed zwrotem zatrzymanego prawa jazdy.

W obszernej skardze z dnia [...] grudnia 2013r. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. P. K. zarzucił organom administracji analogicznie jak w odwołaniu, bezprawne działanie polegające na odmowie zwrócenia mu dokumentu prawa jazdy, pomimo upływu okresu orzeczonego wyrokiem sadu karnego środka karnego. Skarżący podkreślił, że prawo jazdy było wydane bezterminowo, przed jego uzyskaniem zdał egzamin państwowy i nie zamierza dokonywać tego ponownie. Skarżący wskazał także, że odmowa wydania mu dokumentu prawa jazdy, potwierdzającego posiadane przez niego uprawnienia do kierowania pojazdami stanowi wielką uciążliwość, uniemożliwia skarżącemu poszukiwanie i podjęcie pracy. Skarżący zatem zwraca się do sadu administracyjnego aby Starostwo Powiatowe zwróciło mu jego dokument, który bezprawnie przetrzymuje.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2014r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.). Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn.zm. - zwanej dalej "P.p.s.a."), decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W zakresie tak określonej kognicji wskazać należy, iż skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podnieść, iż bezsporna między stronami pozostaje prawidłowo ustalona przez organy okoliczność, że wyrokiem z dnia [...] czerwca 2011r. sygn. akt II [...] Sąd Rejonowy w W. orzekł wobec skarżącego, w związku z uznaniem za winnego popełnienia zarzucanych w akcie oskarżenia czynów (występków z art. 229 § 1 i § 3 i z art. 178a § 1 kk), na podstawie art. 42 § 2 kk orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres dwóch lat. Wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2011r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w T. utrzymał w mocy powyższy wyrok, oddalając apelacje skarżącego jako oczywiście bezzasadną.

Wskazać przyjdzie, że zgodnie z przepisem art. 182 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 z późn.zm.) w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli skazany prowadził pojazd wykonując pracę zarobkową, o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony (§ 1). Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu (§ 2).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż Sąd Rejonowy w W. [...] września 2011r. przesłał odpis prawomocnego wyroku z dnia [...] czerwca 2011r. w sprawie [...] dot. P. K. do Starostwa Powiatowego Wydziału Komunikacji w W. Analiza akt sprawy prowadzi do stwierdzenia, iż wbrew jednoznacznemu obowiązkowi wynikającemu z normy art. 182 § 2 Kkw organ administracji nie cofnął skarżącemu posiadanych uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych w orzeczonym przez Sąd zakresie. Działający z upoważnienia Starosty W. Kierownik Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego ograniczył się do wezwania skarżącego do niezwłocznego zwrotu prawa jazdy kat. B nr [...] wydanego dnia [...] lipca 2006r. przez Starostę W., pod rygorem ukarania grzywną (pismo z dnia [...] września 2011r.). P. K. w dniu [...] października 2011r. zdał organowi posiadane prawo jazdy kategorii B. Następnie Starosta W. pismem z dnia [...] października 2011r. zawiadomił skarżącego, Sąd Rejonowy w W. oraz Komendę Powiatową Policji w W. o "wykonaniu środka karnego" w postaci zakazu prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii A1, A, B, B1, C1, C, D1, D, BE, C1E, CE, D1E, DE, T na okres 24 miesięcy, zatrzymaniu dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami, umieszczeniu danych w rejestrach osób, wobec których orzeczono zakaz ubiegania się o uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Zawiadomienie zawiera informację, iż po odbyciu orzeczonego środka karnego, którego początek liczy się od dnia [...] października 2011r. a koniec upływa z dniem [...] października 2013r. włącznie skarżący może ubiegać się o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Przy czym przywrócenie uprawnienia zatrzymanego na okres dłuższy niż rok uzależnione jest od wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji.

Z uwagi na zmianę stanu prawnego, pomiędzy datą orzeczenia i rozpoczęcia wykonywania środka karnego a datą orzekania przez organy w niniejszej sprawie na skutek wniosku skarżącego o zwrot prawa jazdy, mając na uwadze zasadę lex retro non agit podnieść należy, że w świetle uregulowań zawartych w ustawie z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym jak i ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151 z późn.zm), która weszła w życie od 19 stycznia 2013r. ustawodawca przewidział analogiczne uregulowanie warunkujące zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego osoba o to ubiegająca się była pozbawiona na okres przekraczający rok.

Zgodnie z przepisem art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym (w brzmieniu obowiązującym w 2011 r. tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 z późn.zm.) osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa zjazdy, którego była pozbawiana na okres przekraczający rok podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. W tym przypadku dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu przez osobę ubiegająca się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje (ust. 4).

Aktualnie obowiązująca ustawa o kierujących pojazdami w rozdziale 9 Sprawdzanie kwalifikacji i przeprowadzanie egzaminów państwowych, w art. 49 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 stanowi, że sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o:

a) przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem cofniętego na okres przekraczający rok lub cofniętego w związku z utratą kwalifikacji,

b) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok.

W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 3, prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem wydaje się po złożeniu, z wynikiem pozytywnym, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje.

Zgodnie z art. 114 ust. 3, który jak zasadnie ustaliły organy nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, przepisów ust. 1 pkt 3 lit. b nie stosuje się do osób, wobec których zapadł wyrok uniewinniający albo postępowanie zostało bezwarunkowo umorzone.

Organy administracji, zgodnie z zasadą legalności (art. 6 K.p.a.), działają na podstawie przepisów prawa, W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący wnioskiem z dnia [...] października 2013r. zwrócił się do Starosty W. o zwrot zatrzymanego przez ten organ w dniu [...] października 2011 r. prawa jazdy kategorii B. Bezspornie upłynął już 2-letni okres na jaki orzeczono wobec skarżącego w postępowaniu karnym środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Pomimo zatem faktu, iż właściwy organ nie wydał decyzji administracyjnej o cofnięciu prawa jazdy, jednak skarżący znalazł się w sytuacji faktycznej i prawnej uregulowanej w art. 114 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, był powiem pozbawiony prawa jazdy na okres przekraczający rok. Oznacza to, iż aby organ administracji mógł skarżącemu zwrócić zatrzymany dokument prawa jazdy, potwierdzający posiadanie przez niego uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, musi on bezwzględnie poddać się sprawdzeniu tych kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Zgodnie z art. 114 ust. 2 ustawy, warunkiem wydania (zwrotu) dokumentu prawa jazdy jest zatem złożenie przez skarżącego z wynikiem pozytywnym odpowiedniego do tego rodzaju uprawnienia (kategorii B) egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje.

Stwierdzić należy, iż w sprawie bezspornym pozostaje, iż skarżący nie poddał się takiemu egzaminowi, zatem nie zaistniałą podstawa do dokonania zwrotu zatrzymanego prawa jazdy (czynności materialno-technicznej). W tej sytuacji, mimo braku jednoznacznego przepisu prawa określającego formę rozstrzygnięcia, prawidłową formą negatywnego rozstrzygnięcia o żądaniu strony była forma decyzji administracyjnej, która gwarantuje stronie postępowania najpełniejszą obronę jej praw w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym. W okolicznościach niniejszej sprawy wątpliwości może jedynie budzić sentencja rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji : odmowa "wydania prawa jazdy", podczas gdy organ nie cofnął wszakże skarżącemu nabytych wcześniej uprawnień, mimo iż był do tego zobligowany. W tej sytuacji, aczkolwiek w ocenie Sądu, nie wpływa to na wynik sprawy, organy winny wobec P. K. orzec o "odmowie zwrotu" prawa jazdy.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić przyjdzie, iż zarzuty skargi okazały się bezzasadne. Nie ma znaczenia w okolicznościach sprawy fakt, iż skarżący przed uzyskaniem prawa jazdy zdał egzamin kwalifikacyjny, ani też to, że ustał już okres orzeczonego środka karnego. Ustawodawca bowiem mając na uwadze przyczyny zatrzymywania praw jazdy na określony czas, oraz konieczność zapewnienia bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego przewidział konieczność spełnienia określonych warunków - sprawdzenia kwalifikacji, między innymi wobec osób, które znalazły się w takiej sytuacji jak skarżący, czyli były pozbawione możliwości legalnego prowadzenia pojazdów przez okres powyżej roku (w tej sprawie 2 lata). Nie istnieją zatem przeszkody prawne aby skarżący, o ile zamierza prowadzić pojazdy, poddał się kontrolnemu egzaminowi państwowemu sprawdzającemu kwalifikacje kategorii B i odzyskał zatrzymane prawo jazdy.

Z tych powodów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.

Na podstawie art. 250 P.p.s.a. przyznano ustanowionemu dla skarżącego pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie w stawce minimalnej, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 461).