Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2469/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik, sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej zwany "Naczelnikiem US") w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego, na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], [...], [...] oraz z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], którymi objęto należności z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2004 r. do grudnia 2005 r. w łącznej kwocie należności głównej 53.393,00 zł plus odsetki, wobec majątku K. O. (dalej zwany "Stroną", "Zobowiązanym" lub "Skarżącym"), w celu wyegzekwowania dochodzonych należności, zawiadomieniami z dnia 22 listopada 2010 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego odpowiednio w B. S.A. oraz A. S.A.

Z odpowiedzi uzyskanych z banku wynikało, że A. S.A. nie prowadził rachunku bankowego na rzecz Strony, natomiast B. S.A. poinformował o przyjęciu zawiadomienia do realizacji. Zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...] doręczono Skarżącemu w dniu 2 grudnia 2010 r.

Organ egzekucyjny kolejnymi zawiadomieniami z dnia 17 grudnia 2010 r. podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego odpowiednio w I. S.A., B. S.A., B. S.A., B. S.A., P. S.A., B. S.A., P. S.A. Zajęcia okazały się nieskuteczne. Ww. zawiadomienia oraz odpis tytułu wykonawczego nr [...] doręczono Stronie w dniu 5 stycznia 2011 r.

Naczelnik US kolejnym zawiadomieniem z dnia 8 kwietnia 2011 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A. Zawiadomienie doręczono Skarżącemu w dniu 18 kwietnia 2011 r. Następnie w dniu 3 grudnia 2012 r. dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnych z tytuły zwrotu należnej kwoty u dłużnika zajętej wierzytelności - Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 4 grudnia 2012 r. oraz Stronie w dniu 6 grudnia 2012 r.

Skarżący w piśmie wniesionym 14 grudnia 2012 r. zatytułowanym "Zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej" wskazał, że na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.; dalej "u.p.e.a.") oraz art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zgłasza zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego określonego w decyzji: z dnia [...] sierpnia 2010 r., z dnia [...] października 2010 r., z dnia [...] października 2010 r. oraz z dnia [...] listopada 2010 r. Strona wniosła o umorzenie postępowania, ewentualnie jego zawieszenie w zakresie zobowiązania podatkowego za 2005 r. oraz umorzenie w zakresie pozostałych lat.

Naczelnik US postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W toku dalszego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...] i [...] dokonano zajęcia rachunku bankowego w M. S.A. Zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Stronie w dniu 30 grudnia 2014 r.

Skarżący pismem z dnia 31 października 2018 r. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie decyzji Dyrektora UKS w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r.

Naczelnik US postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...] i [...].

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej zwany "Dyrektorem") postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Sprawa została przekazana do WSA w Warszawie w związku z wniesioną skargą.

Następnie Naczelnik US wystawił dalsze tytuły wykonawcze nr [...], [...], [...], [...] z numerem porządkowym 1 oraz nr [...], [...] i [...] z numerem porządkowym 2 i przy piśmie z dnia 24 września 2018 r. przekazał je do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., celem przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości Skarżącego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. zawiadomieniem z dnia 20 listopada 2018 r. dokonał zajęcia ¼ udziału we współwłasności nieruchomości położonej w W., ul. Sasina 62, dla której Sąd Rejonowy w W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].

Następnie Naczelnik US pismem z dnia 12 grudnia 2018 r. wycofał dalsze tytuły wykonawcze z uwagi na błędną datę powstania hipoteki przymusowej oraz przekazał dalsze tytuły wykonawcze nr [...], [...], [...] z numerami porządkowymi 3, nr [...] z numerem porządkowym 3 oraz nr [...], [...] i [...] z numerami porządkowym 4, celem przeprowadzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. egzekucji z nieruchomości Skarżącego. Zajęcia dokonane na podstawie zawiadomienia z dnia 20 listopada 2018 r. zostało uchylone.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. zawiadomieniem z dnia 17 maja 2019 r., działając na podstawie art. 110c u.p.e.a., dokonał czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu ¼ udziału we współwłasności nieruchomości Strony. Zawiadomienie doręczono Zobowiązanemu w dniu 24 maja 2019 r.

Skarżący pismem z dnia 29 maja 2019 r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 w zw. z art. 27 § 1 u.p.e.a., opierając je na niedopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego i przedawnieniu egzekwowanego obowiązku. W uzasadnieniu wskazał na:

ponowne zajecie tej samej nieruchomości na podstawie tych samych tytułów wykonawczych, pomimo że w stosunku do tej nieruchomości postępowanie egzekucyjne wydane na podstawie tych tytułów wykonawczych zostało zakończone, a zajęcie uchylone;

nieuwzględnienie, że rzekome zobowiązania uległy przedawnieniu;

błędy przy tworzeniu tytułu wykonawczego, które prowadzą do jego nieważności;

bezprawne naliczanie odsetek za zwłokę.

Naczelnik US postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z pouczeniem, o którym mowa w tytule wykonawczym "na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu/wydruku tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Termin do wniesienia środka zaskarżenia jakim są zarzuty biegnie od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Tym samym wskazał, że w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie odpisy tytułów wykonawczych doręczone zostały Zobowiązanemu kolejno w dniach: 2 grudnia 2010 r. – nr [...], [...], [...], w dniu 5 stycznia 2011 r. – nr [...] oraz w dniu 30 grudnia 2014 r. - nr [...], [...] i [...], to 7 dniowy termin do wniesienia zarzutów zaczyna biec od wskazanych powyżej dat doręczenia odpisów tytułów wykonawczych.

Według organu naruszony został termin do złożenia zarzutów. Ponadto jego zdaniem zajęcie nieruchomości zostało dokonane na podstawie dalszych tytułów wykonawczych, a zgodnie z art. 26c § 4 u.p.e.a. zobowiązanemu nie doręcza się odpisu dalszego tytułu wykonawczego.

Skarżący zażaleniem z dnia 18 lipca 2019 r. zarzucił wprowadzenie go w błąd przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., bowiem tym razem nie przesłał mu odpisów dalszych tytułów wykonawczych, które miały stanowić podstawę ponownego zajęcia nieruchomości z dnia 17 maja 2019 r. Wskazał, iż dowiedział się o nich dopiero z treści postanowienia o oddaleniu skargi na czynność.

Wskazał również na fakt, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia 1 lipca 2019 r. nie napisano, że przedmiotowe zajęcia odbyło się 20 listopada 2018 r. i podstawą tego zajęcia miały być niezgodne z pierwotnymi, dalsze tytuły wykonawcze, które w rubryce E8 zawierały absurdalne informacje, że zabezpieczeniem należności jest "Hipoteka przymusowa z dnia 26.05.2008 r." i że po zgłoszeniu zarzutów wadliwe tytuły zostały wycofane, a zajęcia uchylone. W związku z powyższym za całkowicie niedopuszczalne uznał, że organ egzekucyjny pomimo ewidentnych błędów postępowania egzekucyjnego w dalszym ciągu próbuje doprowadzić do zajęcia tej nieruchomości i znowu czyni to na podstawie wadliwych dalszych tytułów wykonawczych. Wskazał również na dochodzenie należności, które powinny być uznane za przedawnione.

Dyrektor postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu, mając na uwadze, że doręczenie odpisów tytułów wykonawczych Stronie nastąpiło w przedmiotowej sprawie w dniu 2 grudnia 2010 r., 5 stycznia 2011 r. oraz 30 grudnia 2014 r., wskazał, że siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów upływał odpowiednio w dniach 9 grudnia 2010 r., 12 stycznia 2011 r. oraz 7 stycznia 2015 r. Natomiast pismo zawierające zarzuty zostało wniesione przez Stronę w dniu 29 maja 2019 r., a więc po upływie terminu wskazanego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

Mając powyższe na uwadze, Dyrektor za zasadne uznał wydanie przez Naczelnika US postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej zwany "K.p.a."), zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W świetle powyższego za bezskuteczne uznał wniesienie zarzutów po upływie 7 dni od otrzymania odpisu tytułu wykonawczego.

Dyrektor zwrócił uwagę, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do ponownego wniesienia zarzutów w związku z prowadzeniem postępowania na podstawie dalszych tytułów wykonawczych. Ustawodawca przewidział możliwość zgłaszania zarzutów tylko w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego w ściśle określonym terminie, którego bieg rozpoczyna się w momencie doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, a nie dalszych tytułów wykonawczych. Dalszego tytułu wykonawczego nie można zatem traktować jako wystawienia nowego tytułu wykonawczego z pełnią konsekwencji prawnych stąd wypływających (prawo do wniesienia zarzutów). Ponadto wskazał, że zgodnie z art. 26c § 4 u.p.e.a. - zobowiązanemu nie doręcza się odpisu dalszego tytułu wykonawczego.

Reasumując stanął na stanowisku, że skoro zarzuty zobowiązanego nie mogły być rozpatrzone merytorycznie organ egzekucyjny zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w trybie art. 61a K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Rozstrzygnięcie to uwzględnia podstawową zasadę, iż uchybienie terminu do wniesienia zarzutów skutkuje odmową ich merytorycznego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny.

W skardze z 4 października 2019 r. Strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzuciła rażące naruszenie przepisów, tj. ustawy Kodeks postępowania karnego, a w szczególności art. 231 K.k. tj. - nadużycie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego - w związku z naruszeniem przepisów K.p.a., a w szczególności;

art. 6 stanowiącego, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa - poprzez zajęcie nieruchomości na podstawie nieistniejącej hipoteki i wierzytelności, które nawet jeśli istniały to i tak powinny zostać uznane za przedawnione;

art. 7, który stanowi, że "w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli" - poprzez wydanie postanowienia umożliwiające organowi egzekucyjnemu zajęcie nieruchomości na podstawie nieistniejącej hipoteki i wierzytelności, które nawet jeśli istniały to i tak powinny zostać uznane za przedawnione;

art. 7a nakazującego rozstrzyganie wątpliwości na korzyść strony poprzez wykorzystanie swojego stanowiska i przepisów prawa w sposób wybiórczo nieobiektywny jedynie pod tezę organów podatkowych, a na niekorzyść Skarżącego;

art. 8, który stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli poprzez nieuczciwe działania będące kolejnym elementem całokształtu działań, w zasadzie wszystkich urzędników związanych z tą kontrolą podatkową, która od początku i na wszystkich jej etapach została przeprowadzona z naruszeniem prawa, w tym prawa karnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i powtórzył przedstawione w nim argumenty. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r, poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy).

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż jest niezasadna.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych przez Skarżącego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie wydane zostało m.in. na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., dodanego ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2010 r. Nr 6, poz. 18) i obowiązującego od dnia 11 kwietnia 2011 r. Wskazana wyżej nowelizacja kodeksu pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia co do istoty żądania strony przez wydanie decyzji administracyjnej. Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 K.p.a. do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy jednak przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a mianowicie, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, a także gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt III UK 16/15, publ. LEX nr 1814918).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że kwestią wymagającą oceny jest prawidłowość rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego, który w oparciu o art. 61a § 1 K.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych z uchybieniem terminu. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r., gdyż ten stan prawny ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie – w związku z tym wszystkie powołane dalej przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji będą cytowane w ich brzmieniu obowiązującym w roku 2019) nie regulują wprost sytuacji, gdy zarzuty zgłoszone zostaną przez zobowiązanego po upływie ustawowego terminu. W art. 34 § 4 u.p.e.a. jest jedynie mowa, że organ egzekucyjny "wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego". Zastosowany przez organ egzekucyjny art. 61a § 1 K.p.a. stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite co do określenia w jakiej formie należy rozstrzygać zarzuty wniesione po terminie. We wszystkich orzeczeniach podkreśla się jednak, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej (wyrok WSA w Krakowie z 3 sierpnia 2012 r., I SA/Kr 849/12 oraz powołane tam poglądy B. Adamiak i J. Borkowskiego, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2008, s. 335 i nast). W razie uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów niektóre sądy uznają, że powinno się wówczas oddalić zarzuty (wyrok WSA w Białymstoku z 15 stycznia 2009 r., I SA/Bk 361/08), bądź pozostawić zarzuty bez rozpoznania (wyrok WSA w Poznaniu z 9 lipca 2008 r., I SA/Po 443/08), bądź umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów (wyrok NSA z 24 października 2000 r., I SA/Ka 712/99; wyrok NSA z 8 lutego 1994 r. SA/Wr 1463/93) albo nie uwzględnić zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu (wyrok NSA z dnia 1 października 1999 r., I SA/Lu 722/98; wyroki WSA w Łodzi z 24 kwietnia 2008 r., III SA/Łd 19/08, 9 lipca 2015 r. III SA/Łd 556/15). Sądy administracyjne akceptowały również rozstrzygnięcie przyjęte przez organy w sprawie niniejszej, czyli odmowę wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny pierwszej instancji w sprawie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia (wyroki WSA w Gdańsku z 27 listopada 2013 r., I SA/Gd 1017/13, WSA w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 843/14, WSA w Białymstoku z dnia 19 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 354/17). Do tego ostatniego poglądu przychylił się także Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 11 stycznia 2017 r. w sprawie II FSK 3770/14 wskazał, że niewątpliwie uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. W takiej sytuacji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego właściwa będzie podstawa z art. 61a § 1 K.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn. W ten sposób rozstrzygnięcie organu najpełniej wyraża konsekwencje w postaci bezskuteczności dokonanej przez stronę czynności procesowej. Stanowisko to podziela także Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w pełni akceptując rozstrzygnięcie podjęte przez organy.

Tym samym podkreślić należy, że wniesienie zarzutów po terminie jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tego stanu organ nie ma możliwości ich merytorycznego rozpoznania. Ustalenie, że zarzuty zostały złożone po terminie do dokonania tej czynności nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z analizy obowiązującej normy prawnej - art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy organy poprawnie ustaliły stan faktyczny oraz zasadnie przyjęły, że zarzuty zostały wniesione po terminie.

W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w stanowisku doktryny odnoszącym się do przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2017), wskazuje się, że wnoszenie zarzutów stanowi prawo, które zobowiązany może realizować jedynie w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. "Rola zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Instytucja zarzutu nie służy zatem weryfikacji czynności egzekucyjnych podjętych po doręczeniu tytułu wykonawczego i upływie terminu do jego wniesienia (tak C. Kulesza "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz" pod red. D. Kijowskiego, komentarz do art. 33, pkt 2.1., dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX).

Zarzuty mogą być wnoszone w terminie siedmiu dni od pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), zawartego w tytule wykonawczym. Stąd też zobowiązanemu przysługuje w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Termin do wniesienia środka zaskarżenia, jakim są zarzuty, biegnie więc od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

W przedmiotowej sprawie odpisy tytułów wykonawczych doręczone zostały Zobowiązanemu kolejno w dniach: w dniu 2 grudnia 2010 r. – nr [...], [...], [...], w dniu 5 stycznia 2011 r. – nr [...] oraz w dniu 30 grudnia 2014 r. - nr [...], [...] i [...]. Tym samym prawidłowo organy przyjęły, że siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów upływał odpowiednio w dniach 9 grudnia 2010 r., 12 stycznia 2011 r. oraz 7 stycznia 2015 r. (z racji tego, że 6 stycznia jest dniem ustawowo wolnym od pracy).

Pismo zatytułowane "Zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej", inicjujące rozpoznawaną obecnie sprawę, zostało wniesione przez Stronę w dniu 29 maja 2019 r. Miało to związek z faktem, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. zawiadomieniem z dnia 17 maja 2019 r., na podstawie dalszych tytułów wykonawczych, dokonał czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu ¼ udziału we współwłasności nieruchomości Strony. Zawiadomienie o tym zajęciu doręczono Zobowiązanemu w dniu 24 maja 2019 r., lecz nie otwierało ono terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Dalszy tytuł wykonawczy może być wydany w razie potrzeby prowadzenia egzekucji przez więcej niż jeden organ egzekucyjny (art. 26c § 1 u.p.e.a.). Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie Naczelnik Urzędu Skarbowego W., będący organem egzekucyjnym, wystawił dalsze tytuły wykonawcze nr [...], [...], [...] z numerami porządkowymi 3, nr [...] z numerem porządkowym 3 oraz nr [...], [...] i [...] z numerami porządkowym 4, celem przeprowadzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. egzekucji z nieruchomości Skarżącego, gdyż stosownie do art. 22 § 1 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z nieruchomości ustala się według miejsca jej położenia.

Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie dają zobowiązanemu prawa do ponownego wniesienia zarzutów w związku z prowadzeniem postępowania na podstawie dalszych tytułów wykonawczych. Wystawienie dalszego tytułu wykonawczego następuje w związku z pewnymi okolicznościami zaistniałym w toku już toczącej się egzekucji (np. – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – potrzebą prowadzenia egzekucji przez więcej niż jeden organ egzekucyjny). Jest to kontynuacja toczącej się egzekucji. Dalszego tytułu wykonawczego nie można traktować jako wystawienia nowego tytułu wykonawczego z pełnią konsekwencji prawnych stąd wypływających (w tym powstania prawa do wniesienia zarzutów).

Jak to już zostało wskazane, ustawodawca przewidział możliwość zgłaszania zarzutów tylko w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego w ściśle określonym terminie, którego bieg rozpoczyna się w momencie doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, a nie dalszych tytułów wykonawczych. Potwierdza to także brzmienie przepisu art. 26c § 4 u.p.e.a., stanowiącego, że zobowiązanemu nie doręcza się odpisu dalszego tytułu wykonawczego. Tym samym Skarżący nie może stawiać skutecznego zarzutu niedoręczenia mu odpisów przedmiotowych dalszych tytułów wykonawczych.

Skoro wystawienie dalszych tytułów wykonawczych nie otwiera terminu na wniesienie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, to termin na wniesienie zarzutów liczyć należy od doręczenia Zobowiązanemu odpisów pierwotnych tytułów wykonawczych. Jak to już zostało wskazane, siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów dla poszczególnych tytułów upływał odpowiednio w dniach 9 grudnia 2010 r., 12 stycznia 2011 r. oraz 7 stycznia 2015 r., a wniesienie zarzutów nastąpiło dopiero w dniu 29 maja 2019 r., a więc po upływie terminu wskazanego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

W konsekwencji nie było podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów (jako złożonych po terminie). W tym stanie rzeczy Dyrektor zobligowany był do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia jako zawierającego prawidłowe rozstrzygnięcie.

Skoro zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu, organ nie mógł przystąpić do ich merytorycznego rozpoznania i miał obowiązek odmówić ich oceny. W przypadku odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 999/14, publ. LEX nr 1989306). Zadaniem organu administracji jest wyłącznie zbadanie przesłanki dopuszczalności wszczęcia postępowania (por. wyr. NSA z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 347/11, Lex nr 1219023). Powyższe czyni niezasadnymi podnoszone w toku postępowania oraz w skardze do Sądu zarzuty dotyczące braku merytorycznego ustosunkowania się przez organ egzekucyjny oraz organ nadzoru do zgłoszonych przez Skarżącego zarzutów. Tym samym organy nie naruszyły wskazanych w skardze ogólnych zasad postępowania administracyjnego: zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony ani zasady pogłębiania zaufania obywateli.

Również Sąd, kontrolując pod względem zgodności z prawem działanie organów w postępowaniu w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, w tym odnosić się do podnoszonych przez Skarżącego zarzutów, w tym zarzutu przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Co oczywiste, zarzut naruszenia przez urzędników przepisu art. 231 § 1 Kodeksu karnego nie może być kierowany do sądu administracyjnego. Wskazany przepis jest przepisem prawa karnego, przewidującym karę pozbawienia wolności do lat trzech dla funkcjonariusza publicznego, który, przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego. Sąd administracyjny nie jest powołany do wymierzania kar przewidzianych w Kodeksie karnym. Także w tym zakresie skarga nie jest zasadna.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw

-----------------------

12