Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1093/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 30 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 maja 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1280/2022/6434 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 5 stycznia 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 27 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącą M.T., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 5.01.2022 r. ustalającą, że świadczenie pielęgnacyjne przyznane stronie w związku z opieką nad matką E.T. za okres od 1.07.2021r. do 3.07.2021r. w kwocie 190,70 zł zostało nienależnie pobrane i zobowiązującą ją do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 190,70 zł wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że rozstrzygnięciem z dnia 29.12.2020r. uchylił decyzję organu I instancji z dnia 19.11.2020r. odmawiającą przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego i przyznał jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką w okresie od 1.07.2020r. na czas nieokreślony. Następnie organ I instancji decyzją z dnia 27.08.2021r. uchylił z dniem 1.08.2021r. decyzję Kolegium z dnia 29.12.2020r. w związku ze śmiercią E.T. Ponadto decyzją z dnia 31.08.2021r. organ I instancji ustalił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką skarżącej za okres od 4.07.2021r. do 31.07.2021r. w wysokości 1780,30 zł zostało nienależnie pobrane i zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami. Pismem z dnia 6.12.2021r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1.07.2021r. do 3.07.2021r. w związku z przyznaniem jej emerytury i decyzją z dnia 5.01.2022 r. ustalił, że świadczenie pielęgnacyjne za wymieniony okres w kwocie 190,70 zł zostało nienależnie pobrane i zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami. Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka uznania świadczeń za nienależnie pobrane, określona w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. świadczenie pielęgnacyjne zostało wypłacone w okresie od 1.07.2021 r. do 3.07.2021 r. mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do niego w ww. okresie. Organ podkreślił, że z pisma ZUS w C. z dnia 8.10.2021r. wynika, iż decyzją z dnia 20.08.2021 r. ustalono dla skarżącej prawo do emerytury od 1.07.2021r. tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Wobec tego w okresie od 1.07.2021r. do 3.07.2021r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało, a zostało wypłacone. W wymienionym okresie strona nie spełniała przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ od 1.07.2021r. była uprawniona do emerytury z ZUS.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła, że otrzymała decyzję dopiero po czterech miesiącach oczekiwania, a ponadto, że organ nie poinformował jej by wystąpiła do ZUS o emeryturę od 1- go sierpnia, gdyż w przeciwnym razie będzie musiała zwrócić świadczenie pielęgnacyjne za czas, gdy jej matka jeszcze żyła. Dodała, że świadczenie dotyczy lipca, natomiast decyzja o ustaleniu prawa do emerytury jest z sierpnia. Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.) - na wniosek organu odwoławczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji ustalającą, że świadczenie pielęgnacyjne przyznane skarżącej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką za okres od 1.07.2021r. do 3.07.2021r. w kwocie 190,70 zł zostało nienależnie pobrane i zobowiązującą ją do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami.

Powodem wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez organ odwoławczy, że świadczenie pielęgnacyjne zostało wypłacone w okresie od 1.07.2021 r. do 3.07.2021 r. mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do niego w ww. okresie, ponieważ od 1.07.2021r. skarżąca była uprawniona do emerytury z ZUS.

Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z przytoczonym w zaskarżonej decyzji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Wśród podstaw prawnych zaskarżonego rozstrzygnięcia został przede wszystkim wskazany art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

W związku z treścią cytowanych przepisów błędnie organ przyjął, że w okolicznościach sprawy, w których decyzją z dnia 20.08.2021 r. przyznano skarżącej prawo do emerytury od 1.07.2021r., można uznać za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne wypłacone skarżącej za okres od 1.07.2021r. do 3.07.2021r.

Z treści cytowanego wyżej przepisu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne może być uznane za nienależnie pobrane, jeśli zostało wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do tego świadczenia, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

W niniejszej zaś sprawie okoliczności takie nie wystąpiły – świadczenie pielęgnacyjne zostało wypłacone za okres, w którym nie zaistniały jeszcze okoliczności powodujące ustanie prawa do tego świadczenia, gdyż decyzja o przyznaniu emerytury została wydana dopiero 20 08.2021 r. Dodać należało, że we wskazanym w decyzji okresie od 1 do 3 lipca 2021r., skarżąca sprawowała opiekę nad niepełnosprawną matką, której śmierć nastąpiła 3 lipca 2021 r., a zatem spełnione były w tym okresie warunki, od których uzależnione jest przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto – jak wynika z akt administracyjnych – w dniu 26 lipca 2021 r. skarżąca poinformowała organ o śmierci swojej matki, wskazując, że od dnia 3 lipca 2021 r. nastąpiła wyżej wymieniona zmiana sytuacji rodzinnej. Okoliczność, że skarżącej przyznano prawo do emerytury od dnia 1 lipca 2021 r., nie jest zatem wystarczającą przesłanką do stwierdzenia, że wypłacone wcześniej – przed datą przyznania emerytury – świadczenie pielęgnacyjne, zostało nienależnie pobrane.

Bezpodstawnie więc organ stwierdził w zaskarżonej decyzji, że w wymienionym okresie strona nie spełniała przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego i że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało, a zostało wypłacone.

W konsekwencji stwierdzić należało, że przy wydaniu decyzji organów obydwu instancji doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. wymienionych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło podstawy prawnej rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu administracyjnym.

Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 P.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania dotyczące wykładni wymienionych przepisów prawa materialnego, tj. ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przeprowadzi analizę okoliczności faktycznych we wskazanym wyżej zakresie.