Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 885/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz (spr.) sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2019 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), art. 10 ust. 2 w zw. z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137 ze zm.), art. 5 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011, str. 8, z zm.), art. 3 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L 312 s. 1 z dnia 23.12.1995 r., ze zm.), art. 60 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR Nr [...] z dnia [...].05.2019 r. o ustaleniu, wobec S. sp. z o.o. w G., kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014.

Z akt sprawy wynika, że [...].05.2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek S. sp. z o. o., reprezentowanej przez M. H., o przyznanie płatności na rok 2014. Producent rolny ubiegał się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do powierzchni 96,00 ha (strefa nizinna I). Po przeprowadzeniu wszystkich wymaganych kontroli organ w dniu [...].11.2014 r. wydał decyzję Nr [...] w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie 13 067,00 zł, do powierzchni wnioskowanej tj. 96,00 ha. Przyznane płatności zostały przekazane na rachunek bankowy strony w dniu [...].12.2014 r.

W dniach [... - [...].05.2015 r. miała miejsce kontrola w zakresie płatności dokonanych przez Komisję Europejską w ramach EFRROW w dwunastu losowych spółkach zarejestrowanych pod tym samym adresem: ul. F. [...], [...] R. Przedmiotowe spółki to: K. sp. z o. o., R. sp. z o. o., R. sp. z o. o., S. sp. z o. o., E. sp. z o. o., R. sp. z o. o., R. sp. z o. o., R. sp. z o. o., R. sp. z o. o., R. sp. z o. o., R. sp. z o. o. i R. sp. z o. o. Kontrola wykazała, że wszystkie wnioski o płatność zostały złożone przez T. K., a wyjątkiem R sp. z o. o. (złożony przez M. H.), przedmiotowe spółki deklarowały działki ewidencyjne położone w trzech województwach: [...], [...] i [...], niektóre z nich znajdowały się w tej samej gminie, w tym samym obrębie np. R., P, B. czy G. i zostały zadeklarowane przez kilka spółek, wspólnikiem większościowym w K. sp. z o. o., R. sp. z o. o., R. sp. z o. o., S. sp. z o. o., E. sp. z o. o., R. sp. z o. o., R. sp. z o. o., R. sp. z o. o., R. sp. z o. o. jest T. K.

Kontrolerzy analizując wnioski o płatność oraz decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR ustalili, że w 18 z 23 płatności zadeklarowano działki w ramach wariantów: 1.1, 2.1, 2.2, 2.3 i 3.1 gdzie stosuje się degresywność płatności dla powierzchni co najmniej 100 ha (pakiety 1 i 3) i 10 ha (wariant 3.1).

Kontrola została rozszerzona o dodatkową analizę 12 innych podmiotów, tj.: R. sp. z o. o., K. sp. z o. o., A. sp. z o. o., F. sp. z o. o., M. sp. z o. o., T. sp. z o. o., R. sp. z o. o., R. sp. z o. o., R. sp. z o. o., R. sp. z o. o., R. sp. z o. o., W. sp. z o. o. W ww. podmiotach kontrolerzy również dopatrzyli się tworzenia spółek w celu obejścia zasad degresywności i łączenia pakietów.

W związku z powyższym przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające w zakresie przesłanek zaistnienia sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie przez T. K. korzyści finansowych sprzecznych z celami funduszy unijnych. Postępowanie objęło wszystkie programy, w których T. K. występował o płatności w roku 2015, tj. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), płatności rolnośrodowiskowe PROW 2007-2013 oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020. W oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalono, że doszło do stworzenia sztucznych warunków - utworzenia przez T. K. oraz M. H. wielu spółek handlowych, w tym spółki S. sp. z o. o., powiązanych ze sobą osobowo, organizacyjnie i ekonomicznie w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia przez obejście zasady degresywności oraz zakazu jednoczesnego realizowania programu rolnośrodowiskowego objętego PROW 2007-2013 oraz działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020.

W dniu [...].12.2015 r. do organu pierwszej instancji wpłynęła zmiana do wniosku o wpis spółki do ewidencji producentów, w której zgłoszono zmianę siedziby wnioskodawcy: z adresu: ul. F. [...], [...] R. na: ul. G. [...], [...] M. i zmianę osoby uprawnionej do reprezentacji: z M. H. na J. O. W dniu [...].04.2019 r. doszło do kolejnej zmiany w ewidencji producentów, tj. pełnomocnikiem przedmiotowej spółki została ponownie M. H. a siedziba wnioskodawcy przeniosła się z powrotem na adres: G. [...], [...] M.

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...].05.2019 r. organ pierwszej instancji dopuścił jako dowody w sprawie m.in. uwierzytelnione kserokopie wniosków o wpis do ewidencji producentów spółek zawiązanych przez T. K. i M. H., wydruki odpisów z Krajowego Rejestru Sądowego z roku 2014 r., uwierzytelnione kserokopie wniosków o przyznanie płatności składanych w latach 2004-2014 przez T. K. i M. H. oraz zawiązane przez nich spółki, uwierzytelnione kopie dokumentów złożonych w ramach postępowań prowadzonych wobec T. K. i M. H. oraz zawiązane podmioty w latach kampanii 2015 i 2016, uwierzytelnione kserokopie decyzji kończących postępowania za lata 2015 i 2016, uwierzytelnione kserokopie umów dzierżawy oraz uwierzytelnione kserokopie oświadczeń stron.

Decyzją z dnia [...].05.2019 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił wobec S. sp. z o. o kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014 w wysokości 13 067,00 zł.

W dniu [...].06.2019 r. wpłynęło odwołanie od powyższej decyzji wniesione przez S. sp. z o. o. reprezentowaną przez r. pr. A. M. Zaskarżonej decyzji odwołująca się spółka zarzuciła naruszenie art. 2 Konstytucji RP oraz art. 7 i art. 77 Kpa.

Organ odwoławczy wskazał na treść art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137 ze zm.) stanowiącego podstawę wydania decyzji pokontrolnej stwierdzającej obowiązek zwrotu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Zwrócił także uwagę, że na potrzeby wydania takiej decyzji nie ma konieczności wzruszenia decyzji o przyznaniu płatności z tytułu ONW za rok 2014. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, zwanych "pomocą", ma miejsce nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy zostanie ustalone, że beneficjent sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania płatności i w ten sposób uzyskał korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie nieprawidłowość, polegająca na stworzeniu przez T. K. sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności z tytułu ONW jest nieprawidłowością wynikającą z winy strony, a co za tym idzie płatności podlegające odzyskaniu przez ARiMR są płatnościami nienależnymi. Tym samym należy organ stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo określił rodzaj należności podlegających ustaleniu na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

Organ wskazał na treść art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L 312 s. 1 z dnia 23.12.1995 r., ze zm.) oraz art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r. str. 549, ze zm.) oraz art. 60 rozporządzenia PE i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 Z 20.12.2013, Str. 549, ze zm.) zezwalających organom administracji publicznej na przeciwdziałanie obejściu prawa przez podmioty celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że problematyka tworzenia sztucznych warunków była przedmiotem orzekania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Organ wskazał, że wykładnia art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, dokonana w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-432/12, zachowuje swoją aktualność również na gruncie art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że takie sztuczne stworzenie warunków może polegać na multiplikacji podmiotów, tj. na tworzeniu wielu podmiotów powiązanych przez tę samą osobę lub osoby, które w kolejnych latach przenoszą między sobą posiadanie gruntów w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono.

Wobec powyższego, jak wskazał organ drugiej instancji, aby można było mówić o sztucznych warunkach w myśl art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013, niezbędne jest istnienie dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie takich sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść sprzeczną z tym celem. Wobec powyższego w sprawie niniejszej należało ustalić, czy w sprawie doszło do wykreowania obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających realizację celu regulacji prawnych, przewidujących te płatności (przesłanka obiektywna) oraz, czy istniejące wielorakie więzi pomiędzy kilkudziesięcioma podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności, świadczą o koordynacji tych działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów, ich zmowie w dążeniu do uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek ubiegania się o płatności przez wiele gospodarstw o mniejszej powierzchni (przesłanka subiektywna).

Organ odwoławczy podzielił ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji, że poszczególne spółki zarządzane przez dwie osoby T. K. i M. H., w tym S. sp. z o.o., w świetle istniejących powiązań, stanowią faktycznie jeden organizm gospodarczy zarządzany przez tę samą grupę osób, zaś odrębność utworzonych spółek ma jedynie charakter formalnoprawny. Wielorodzajowe powiązania pomiędzy spółkami, na wystąpienie których wskazał organ pierwszej instancji, dowodzą tego, że powoływano kolejne spółki w celu obejścia prawa polegającego na stworzeniu systemu optymalizującego wielkość i rodzaj płatności. To z kolei wyklucza uznanie, że każda ze spółek prowadziła niezależną autonomiczną działalność rolniczą. Stworzenie wielu spółek przez te same osoby, wnioskujących następnie o płatności z tytułu ONW do deklarowanych działek rolnych o obszarach kwalifikujących je w przedziałach o wysokich stawkach płatności, umożliwiało obejście zasady degresywności (im większe gospodarstwo tym mniejsza płatność), zakazu łączenia pakietu 1 z pakietem 2, a także zakazu realizacji jednocześnie programu rolnośrodowiskowego z programem rolno-środowi skowo-klimatycznym. Ponieważ zarówno S. sp. z o.o., jak i pozostałe podmioty zawiązane przez T. K. i M. H., stanowią faktycznie jedno gospodarstwo rolne zarządzane przez te osoby a ww. osoby pełniły w nich funkcje członków zarządu, umożliwiało to przede wszystkim swobodne przenoszenie gruntów między poszczególnymi spółkami, a tym samym takie ukształtowanie struktury posiadania, które umożliwiało zwielokrotnienie możliwego do uzyskania wsparcia finansowego w ramach Wspólnej Polityki Rolnej poprzez obejście konsekwencji wynikających z degresywności. Organy obu instancji uznały, że cel stworzenia kilkudziesięciu spółek jest sprzeczny z celem przepisów regulujących wspieranie rolników, co wyczerpuje przesłankę zapisaną w art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)Nr 1306/2013.

Organ odwoławczy wskazał, że z decyzji pierwszej instancji wynika, że zostały stworzone sztuczne warunki w celu uzyskania nienależnych płatności, polegające na powoływaniu kolejnych spółek prawa handlowego, z których każda, po zarejestrowaniu w ewidencji producentów jako producent rolny, ubiegała się odrębnie o przyznanie płatności, osiągając w ten sposób dodatkowe bądź wyższe korzyści. Pomiędzy spółkami utworzonymi przez T. K. i M. H. istnieją powiązania organizacyjne (wspólna siedziba, korzystanie w przeważającej mierze z tych samych dostawców i pracowników), majątkowe (udziałowcy), osobowe (członkowie zarządu) i ekonomiczne (wzajemna wymiana dóbr i usług, przekazywanie gruntów rolnych), co pozwala stwierdzić, że spółki nie są niezależnymi producentami rolnymi prowadzącymi odrębną działalność rolniczą. O tym, że spółki tworzą de facto jedno gospodarstwo decyduje fakt sprawowania zarządu bądź kontroli przez T. K. i M. H. (obecnie małżonków - data zawarcia związku małżeńskiego: [...].11.2015 r.), którzy występują w spółkach jako udziałowcy (bezpośrednio lub pośrednio) oraz występują/występowali jako członkowie zarządu, co umożliwia decydowanie w sprawach działalności poszczególnych spółek.

Stworzenie przez te same osoby wielu spółek wnioskujących o płatności z tytułu ONW, przez co została ominięta w szczególności zasada degresywności płatności, wskazuje na wystąpienie przesłanki obiektywnej w kontekście stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności. Z kolei wystąpienie wielorodzajowych więzi o charakterze organizacyjnym, majątkowym, osobowym i ekonomicznym pomiędzy poszczególnymi spółkami wskazuje na istnienie przesłanki obiektywnej. Tym samym organ stwierdził, że w niniejszym przypadku winien mieć zastosowanie art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 oraz art. 60 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1306/2013.

Organ wskazał, że płatność ONW do każdego hektara jest uzależniona od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem - zasada degresywności. Zasadę degresywności stosuje się dla powierzchni powyżej 25 ha (płatność ONW bez zobowiązania 5-letniego) lub 50 ha (płatność ONW wraz ze zobowiązaniem 5-letnim), przy czym maksymalna powierzchnia, do której może zostać przyznana pomoc finansowa z tytułu ONW wynosi 75 ha (w przypadku płatności ONW bez zobowiązania 5-letniego) oraz 300 ha (dla płatności ONW ze zobowiązaniem 5-letnim). Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika natomiast, że Biuro Powiatowe ARiMR w ramach naboru przeprowadzonego w kampanii 2014 obsługiwało łącznie 15 wniosków o przyznanie pomocy finansowej z tytułu ONW złożonych przez spółki z o. o. Powierzchnia gruntów zgłoszonych do płatności ONW przez wszystkie 15 podmiotów wyniosła 518,71 ha, z czego 411,65 ha stanowiły obszary położone w strefie nizinnej I, zaś 107,06 ha - obszary położone w strefie nizinnej II.

Przeprowadzona przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR analiza powierzchni zadeklarowanych przez poszczególne podmioty do płatności ONW wykazała, że gdyby w roku 2014 został złożony jeden wniosek o przyznanie płatności z tytułu ONW to szacunkowa przyznana płatność na podstawie deklarowanych wartości na rok 2014 wyniosłaby 42 640,96 zł. Natomiast, jeżeli kwota płatności zostałaby określona dla każdego z podmiotów z osobna, to wielkość płatności szacowana łącznie dla wszystkich podmiotów wyniosłaby 94 172,55 zł.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu naruszenia art. 2 Konstytucji RP i art. 7 Kpa organ wskazał, że każde postępowanie w sprawie przyznania płatności jest postępowaniem odrębnym, w ramach którego organ ma obowiązek zweryfikować spełnienie kryteriów do otrzymania przez producenta rolnego wnioskowanego wsparcia finansowego. W ocenie organu odwoławczego, analiza akt i treści zaskarżonej decyzji wykazuje, że ustalenia organu pierwszej instancji znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ocena tego materiału jest prawidłowa i logiczna, jak również nie ma nieuprawnionych wniosków wypływających z tej oceny. Odwołująca się spółka nie przedstawiła takiej logicznej, spójnej i przekonywującej argumentacji, ani takich obiektywnych dowodów na jej poparcie, które usprawiedliwiałyby powstanie kilkunastu spółek z o.o. i występowanie przez każdą z nich z osobna o płatności, o które równie dobrze mógł wystąpić jeden podmiot. W szczególności organ pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na rzeczowych źródłach dowodowych (dokumentach). Odmienne, subiektywne twierdzenia spółki, co do poszczególnych okoliczności faktycznych, pozostają w oczywistej sprzeczności z wnioskami, jakie nasuwa analiza obiektywnych źródeł dowodowych. Przyjęcie przez organ pierwszej instancji, że nastąpiło sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej, co pozostaje w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów, jest w pełni zasadne. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo uznał, że powyższe działanie strony wyczerpało przesłanki zapisane w art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. W konsekwencji zaskutkowało to koniecznością zwrotu przyznanej stronie pomocy finansowej z tytułu ONW. Brak zatem podstaw do zakwestionowania prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Organ drugiej instancji nie dopatrzył się także naruszenia art. 77 Kpa. W ocenie organu odwoławczego obowiązek wynikający z tego przepisu został przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR spełniony poprzez dopuszczenie dowodów w sprawie czy poinformowanie pełnomocnika strony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym.

Organ wskazał, że w ramach prowadzonych postępowań w sprawie wniosków złożonych w roku 2015, 2016 i 2017 przez T. K. i zawiązane przez niego podmioty Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zgromadził obszerny materiał dowodowy, na który składały się zarówno dowody przedstawione przez stronę, jak i dokumentacja dotycząca postępowań prowadzonych wobec tych podmiotów we wskazanych trzech latach. Analiza całości zebranej dokumentacji wykazała, że odwołująca spółka - wraz z pozostałymi podmiotami zawiązanymi przez T. K. i M. H. - znalazła się w łańcuchu wzajemnych powiązań osobowych, organizacyjnych, biznesowych i własnościowych świadczących o stworzeniu sztucznych warunków w celu osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań przepisów prawnych Unii Europejskiej, które to działania traktowane są jako obejście prawa. Organ odwoławczy podkreślił, że przyjęty przez organ pierwszej instancji kierunek analizy spraw w ramach kampanii 2015, 2016 i 2017 pod kątem wzajemnych powiązań między podmiotami był następstwem ustaleń kontroli w zakresie płatności dokonanych przez Komisję Europejską w ramach EFRROW, tytułem wydatków deklarowanych za okres od 16.10.2014 r. do 31.12.2014 r. w ramach działania 214 Program rolnośrodowiskowy PROW 2007-2013.

Dyrektor OR ARiMR podniósł również, że w ramach postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2014 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, mając na względzie ustalenia poczynione w odniesieniu do wniosków złożonych w roku 2015, 2016 i 2017, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego rozstrzygnął o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW na rok 2014. Organ instancji uznał, że w prowadzonych postępowaniach windykacyjnych za rok 2014 strona nie przedłożyła żadnych nowych dowodów bądź wyjaśnień, które w jakikolwiek sposób przeczyłyby z przyjętym przez organ ustaleniem, że zostały stworzone sztuczne warunki do przyznania płatności. Mając na uwadze powyższe, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w niniejszej sprawie włączył dowody pozyskane w latach wcześniejszych, które - w jego ocenie - miały znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania wsparcia finansowego również w roku 2014.

Dyrektor OR ARiMR nie podzielił również zastrzeżeń skarżącej, co do ustaleń opisanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dotyczących pominięcia przez ARiMR faktów weryfikacji przez wielu pracowników na różnych etapach obróbki wniosków przed końcową zapłatą.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że w przedmiotowej sprawie kwota przyznanych płatności za rok 2014 nie wynikała z pomyłki organu, lecz z faktu stworzenia sztucznych warunków przez T. K. i M. H. w celu uzyskania płatności, co zostało stwierdzone w wyniku przeprowadzonego postępowania. Na gruncie zgromadzonego materiału dowodowego nie ulegało wątpliwości, że pomiędzy powołanymi przez wskazane osoby kilkudziesięcioma spółkami istnieją powiązania organizacyjne, osobowe, ekonomiczne i funkcjonalne. Pomoc była wypłacana na podstawie składanych wniosków przez spółki i T. K. Natomiast dopiero w dalszym postępowaniu stwierdzono, że płatności były wypłacane niezgodnie z zasadą korzystania z pomocy poprzez stworzenie sztucznych warunków przez wszystkie podmioty. W niniejszej sprawie nie zaistniała również okoliczność, że błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach, u podłoża nadużycia formalnej odrębności spółek prawa handlowego leży bowiem świadomość i celowość działania.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18.12.1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312, s. 1 z dnia 23.12.1995 r. ze zm.), stanowiące o okresie przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Który wynosi cztery lata (maksymalnie osiem lat uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia) od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika. Organ wskazał, że okres przedawnienia liczy się od daty dopuszczenia się nieprawidłowości, za którą przyjmuje się datę złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2014, tj. 14.05.2014 r. Organ zwrócił uwagę, że przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się dośledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. W niniejszej sprawie pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności miało miejsce w dniu [...].05.2018 r., tj. dniu doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Tym samym nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu przez S. Spółka z o. o. nienależnie pobranych płatności w ramach pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014 rok.

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w pełni podzielił i przyjął za swoje ustalenia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. W rozpatrywanej sprawie kwota nienależnie pobranych płatności wynosi 13 067,00 zł. Organ stwierdził, że kwota ta przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, co także wykazano dokładnie w zaskarżonej decyzji, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Skargę na powyższą decyzję złożyła S. sp. z o.o. reprezentowana przez r. pr. A. M., zarzucając jej naruszenie:

a) art. 2 Konstytucji RP oraz art. 7 k.p.a. - jako naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa poprzez wydanie decyzji o zwrocie nienależnie pobranych przez rolnika płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014, z powodu nie uwzględnienia przez organ administracji procesu działania strony w tzw. sztucznych warunkach w sytuacji, gdy rolnik ten uzyskiwał w takim samym stanie faktycznym i prawnym przez długie lata przed wydaniem decyzji odmownych decyzje pozytywne w ramach takich samych elementów stanu faktycznego i prawnego. Wskutek naruszenia zasady praworządności strona w wyniku zastosowania norm sankcyjnych przez organ została pozbawiona możliwości prawidłowego gospodarowania gruntami rolnymi. Przepisy prawne, na których oparto wydanie decyzji zostały zastosowane przez organ za późno.

b) norm postępowania tj. - art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez to, że organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego dotyczącego sprawy oraz dokonał wybiórczej oceny dowodów, polegającej na tym, że organ przyjął m. in. jako dowody wnioski o płatności strony oraz innych spółek powiązanych ze stroną oraz dwiema osobami fizycznymi M. H. i T. K, jako jedną z podstawowych grup dowodów na stworzenie sztucznych warunków lecz nie rozpatrzył tych dowodów w kontekście wszystkich informacji, które te dowody zawierają oraz nie rozpatrzył pozostałych dowodów z tych samych teczek aktowych, wskazanych podmiotów w postaci decyzji pozytywnych przyznających wszystkie płatności stronie oraz wskazanym podmiotom powiązanym, począwszy od roku 2004, a skończywszy na roku 2014. Tym samym zdaniem strony organ pominął najważniejsze fakty dotyczące podstawy ustaleń działania strony oraz podmiotów powiązanych ze stroną w ramach tzw. sztucznych warunków. Mianowicie powołane przez organ dowody stanowią o tym, że strona od samego początku składania swoich wniosków do ARIMR (od 2008 - data powstania podmiotu, 2009 – pierwszy wniosek strony o środki wsparcia do ARiMR) dostarczała organowi informacje, które w sposób oczywisty uzasadniałyby podejrzenie wystąpienia sztucznych warunków gdyby przepisy prawne i odpowiednie procedury kontroli były stosowane przez agencję płatniczą. Strona zarzuca organowi, iż rozpoznał materiał dowodowy mając na uwadze działanie strony, czyli wszystkie dowody, które były czynnością strony w toku postępowania, a nie uwzględnił działania organu albo zaniechań organu w czasie, w którym przyznawano płatności stronie i podmiotom powiązanym.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również o ewentualne uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 p.p.s.a, Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiot kontroli sądowej stanowi decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2019 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR Nr [...] z dnia [...].05.2019 r. o ustaleniu, wobec S. sp. z o.o. w G. kwoty nienależnie pobranych za 2014 r. płatności ONW oraz zobowiązaniu skarżącej do ich zwrotu.

Zgodnie z art. 29 ust.1 i 2 ustawy o ARiMR ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

O obowiązku zwrotu nienależnie pobranej pomocy stanowi, na gruncie krajowym, art. 28 ust. 1 ustawy o WROW. Stosownie do jego treści pomoc pobrana nienależnie podlega zwrotowi wraz z odsetkami. W ust. 2, ustawodawca określił w jakich okolicznościach dochodzi do nienależnie pobranych środków. W większości przypadków, nienależnie pobrana pomoc powiązana jest z przyczynami leżącymi po stronie rolnika, czyli przypadkami, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika. Mają one jednak charakter przykładowy na co wskazuje zwrot "w szczególności".

Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem (art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95). Nieprawidłowość, stanowiąca podstawę do podjęcia środków chroniących interesy finansowe Wspólnot Europejskich, obejmuje zatem wszystkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek naruszenie prawa wspólnotowego w działaniu lub zaniechaniu rolnika, powodujące lub mogące spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty.

Stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, należy zakwalifikować do nieprawidłowości naruszających przepisy prawa wspólnotowego w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95. Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Stosownie zaś do art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zawierającego także "klauzulę dotyczącą przypadków obchodzenia prawa", bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Wobec zatem treści art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 w związku z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, przypadek pozyskania płatności w ramach stworzenia sztucznych warunków skutkuje brakiem podstaw do ich przyznania lub koniecznością wycofania korzyści. Stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, mieszczące się w pojęciu nieprawidłowości, pociąga konieczność zwrotu przyznanych płatności, jako płatności nienależnych.

Na gruncie przepisów prawa unijnego zwrot nienależnie pobranych płatności reguluje art. 5 rozporządzenia nr 65/2011. Stosownie do jego treści:

1. W przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki, obliczone zgodnie z ust. 2.

2. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot.

3. Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Na podstawie art. 43 rozporządzenia nr 640/2014, z dniem 1 stycznia 2015 r. utraciło moc rozporządzenie nr 1122/2009 i wymienione rozporządzenie nr 65/2011. Rozporządzenia te stosuje się jednak nadal w stosunku do:

a) wniosków o płatności bezpośrednie złożonych w odniesieniu do okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r.;

b) wniosków o płatność i wniosków o wsparcie złożonych w odniesieniu do roku 2014 i lat wcześniejszych oraz wniosków o płatność złożonych w odniesieniu do roku 2015 zgodnie z art. 66 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005; oraz

c) systemu kontroli i kar administracyjnych w odniesieniu do obowiązków rolników w zakresie zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art. 85t i 103z rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007.

Zgodnie zaś art. 44 rozporządzenia nr 640/2014: "Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie siódmego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie stosuje się do wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o wsparcie lub wniosków o płatność dotyczących lat składania wniosków lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2015 r."

W związku z tym, iż rozpoznawana sprawa dotyczy ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, przyznanych skarżącej na wniosek złożony w 2014 r. - to tym samym w przedmiotowej sprawie będzie miał zastosowanie art. 5 rozporządzenia nr 65/2011. Brak przepisów intertemporalnych uzasadnia przyjęcie, że w oparciu o art. 43 i art. 44 rozporządzenia nr 640/2014, do 1 stycznia 2015 r. podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oraz ich zwrotu na gruncie prawa europejskiego stanowi art. 5 rozporządzenia nr 65/2011.

W świetle powyższych regulacji kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma ustalenie czy przyznane i wypłacone skarżącej płatności ONW na 2014 r. miały charakter nienależny, a zatem czy w sprawie wystąpiła nieprawidłowość w rozumieniu art. 1 rozporządzenia nr 2988/95, polegająca na stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania wsparcia, pociągająca za sobą konieczność zwrotu pobranych płatności.

Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że w przedmiotowej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności (o których mowa w art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013), polegających na utworzeniu przez T. K. wraz z M. H. kilkudziesięciu spółek prawa handlowego (w tym skarżącej) powiązanych ze sobą osobowo, własnościowo, organizacyjnie i ekonomicznie - w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia, poprzez obejście zasady degresywności oraz zakazu łączenia pakietu 1 z pakietem 2, a także zakazu realizacji jednocześnie programu rolnośrodowiskowego z programem rolno-środowiskowo-klimatycznym.

Dla stwierdzenia, iż w sprawie miało miejsce stworzenie sztucznych warunków do uzyskania korzyści, konieczne jest ustalenie zaistnienia dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Zweryfikowanie wystąpienia w sprawie obu wymienionych przesłanek wymagało dokonania oceny działań nie tylko samego beneficjenta – skarżącej, ale również osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne. (takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2014 r. w sprawie II GSK 2576/14 – dostępnym na stronie j.w. - CBOSA), co w przedmiotowej sprawie wymagało uwzględnienia działań zarówno skarżącej, jak i T. K., M. H., i innych zawiązanych przez nich spółek z o.o., oraz występujących pomiędzy nimi zależności i powiązań. Koniecznym przy tym było dokonanie oceny działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Tylko bowiem w takiej sytuacji możliwe jest całościowe zweryfikowanie wszystkich okoliczności istotnych dla oceny stworzenia sztucznych warunków, których istota polegała w sprawie na stworzeniu wadliwego mechanizmu funkcjonowania legalnie powołanych podmiotów. Zdaniem Sądu organy, dokonując takiej całościowej analizy stworzonego przez T. K. z M. H. przedsięwzięcia, prawidłowo stwierdziły wystąpienie w sprawie zarówno przesłanki obiektywnej, jak i subiektywnej stworzenia sztucznych warunków.

Istotne jest w sprawie to, że tutejszy Sąd weryfikował już kwestię stworzenia przez T. K. sztucznych warunków polegających na utworzeniu 39 powiązanych spółek z o.o., w ramach sądowej kontroli decyzji administracyjnych podjętych w ramach kampanii o przyznanie płatności na rok 2015 - 2016, stwierdzając również w odniesieniu do skarżącej (np. wyroku z 23 października 2018r. w sprawie II SA/Bd 1030/18), że taka sytuacja stworzenia sztucznych warunków wystąpiła. Ustalenia te znalazły akceptację Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 27 listopada 2019 r. oddalił skargę kasacyjną wywiedzioną od wyroku tut. Sądu wydanego w/w sprawie II SA/Bd 1030/18.

Po analizie akt przedmiotowej sprawy, jak i uwzględniając stanowisko zaprezentowane w/w prawomocnym już rozstrzygnięciu WSA w Bydgoszczy – również w niniejszej sprawie należało przyjąć, iż skarżąca spółka została stworzona wyłącznie w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celem wsparcia.

Sąd uznał również za prawidłowe stanowisko organów, że w sprawie nie zaistniały żadne przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnych płatności. Zarówno na podstawie mającego zastosowanie w sprawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011, jak i art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009, obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

- płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

- błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Sąd nie ma żadnych wątpliwości, że powyższe przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie zaistniały w przedmiotowej sprawie. Wadliwość działania stworzonego systemu miała charakter intencyjny, przemyślany i zorganizowany przez obejście prawa, polegające na sprzeniewierzeniu się celom i zasadom uzyskania pomocy. Skoro źródłem stworzenia sztucznych warunków było zorganizowane i zaplanowane działanie wielu powiązanych ze sobą podmiotów ubiegających się o przyznanie pomocy, to nie może być mowy o pomyłce organu w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011. Przewidziany tym przepisem brak obowiązku zwrotu nienależnej płatności w przypadku błędu właściwego organu odnosi się do konkretnej płatności i konkretnego podmiotu. Można mówić o pomyłce, gdy błąd odnosi się do konkretnej sprawy, bo wówczas jest on wykrywalny. W rozpoznawanej sprawie, sztuczne warunki dotyczą zewnętrznej, zorganizowanej sfery działania wielu podmiotów, w dłuższym okresie czasu, na szerokim obszarze terytorialnym, w odniesieniu do różnych płatności i tym samym w odniesieniu do wielu wniosków. W tych warunkach, nie może być mowy o pomyłce organu w momencie załatwiania konkretnej sprawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, by stwierdzić i ocenić wadliwość funkcjonowania stworzonego systemu niezbędne było badanie działania spółek w szerszej perspektywie. Kompleksowa analiza funkcjonowania utworzonego przez T. K. wraz z M. H. przedsięwzięcia pod kątem wzajemnych powiązań między zaangażowanymi w jego funkcjonowanie podmiotami, została zaś dokonana przez organ po otrzymaniu od kontrolerów ETO raportu z przeprowadzonych czynności kontrolnych, celem weryfikacji i zbadania wiarygodności zarzutów stawianych przez kontrolerów ETO. Analiza ta doprowadziła do oceny przedsięwzięcia jako zaplanowanego, świadomego i zorganizowanego mechanizmu działania wielu podmiotów (formalnie odrębnych) w celu obejścia przepisów prawa. Wyklucza to możliwość rozpatrywania pozyskanych w warunkach tego sztucznie stworzonego przedsięwzięcia płatności w kategoriach pomyki czy błędu organu. Brak jest więc też podstaw do twierdzenia, że niedostrzeżenie przez organ nadużycia prawa w momencie składania wniosków za lata wcześniejsze stanowi pomyłkę właściwego organu, zważywszy że zupełnie inny był zakres kontroli jednostkowych podmiotów w stosunku do kontroli kompleksowej powiązanych ze sobą spółek oraz zakres zebranego materiału dowodowego w ramach poszczególnych postępowań administracyjnych w sprawie przyznania płatności i ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

W tych okolicznościach Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 i wyłączenia na jego podstawie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, a tym samym uznał zarzuty skarżącego w tym zakresie za całkowicie bezzasadne.

W rozpatrywanej sprawie, co oczywiste, nie wystąpiły też przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zgodnie z art. 28a ustawy o WROW, gdyż ustalona do zwrotu kwota za 2014 r. pobrana przez skarżącą z tytułu ONW przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje kierownik biura powiatowego ARiMR.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy zgodnie z prawem i w oparciu o prawidłowo zgromadzony i oceniony materiał dowodowy ustaliły, że skarżąca pobrała nienależnie płatności z tytułu ONW za 2014, gdyż uzyskała je w warunkach sztucznie stworzonych, o których mowa art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, co stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, uzasadniającą żądanie zwrotu wypłaconych płatności jako nienależnie pobranych wraz z odsetkami, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o WROW i art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011. Prawidłowo też organy stwierdziły, że w sprawie nie zachodzą warunki do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zgodnie z art. 28a ustawy o WROW, że nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu nienależnej płatności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011, a także że nie nastąpiło przedawnienie obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności.

Reasumując w ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia skargi przy uwzględnieniu zasad określonych w art. 2 Konstytucji RP i art. 7 k.p.a. Skarżąca upatrywała naruszenia tych zasad na skutek nie przyznania płatności na 2014 r., w sytuacji, gdy takie płatności otrzymywała w latach poprzednich.

W przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolno środowiskowego, na tle stworzonych sztucznych warunków w sprawach, które mają związek z niniejsza sprawą (skarżąca jest jedną z nowoutworzonych spółek, która brała udział w stworzeniu sztucznych warunków), wypowiedział się tut. Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 26 marca 2019r. sygn. akt II SA/Bd 905/18, od którego skargę kasacyjną oddalił NSA w wyroku z dnia I GSK 1401/19 z dnia 3 grudnia 2019 r. Skład Sądu zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w powyższym wyroku NSA.

Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, natomiast zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W okolicznościach niniejszej sprawy stan faktyczny potwierdza , że doszło do naruszenia zasad przyznawania płatności, uwzględniając zasadę legalizmu i praworządności, wynikającą z art. 7 Konstytucji. Brak przyznania płatności nie narusza zasady demokratycznego państwa prawa i sprawiedliwości społecznej określonej w art. 2 Konstytucji RP, w zw. z art. 7 k.p.a. Prawo do uzyskiwania płatności rolniczych związanych z gospodarowaniem gruntami rolnymi nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym. Wynika z regulacji prawnych wytyczonych szczegółowymi regulacjami prawa Unii Europejskiej. Wymaga to od beneficjentów tych płatności profesjonalnej wiedzy, w tym zasad dotyczących przyznawania pomocy, z której mogą, ale nie muszą korzystać. Nakłada to na nich również obowiązki w zakresie działania odpowiednio starannego i zgodnie z prawem. Beneficjent, bowiem składając wniosek o płatności składa również oświadczenie o znajomości prawa i reguł związanych z przyznawaniem płatności. Złożenie takiej deklaracji pozwala organom przyjąć, że rolnik zna prawo i reguły dotyczące uzyskiwania płatności. Tak, więc beneficjent we własnym imieniu, świadomie i odpowiedzialnie deklaruje spełnienie warunków do uzyskania płatności.

W przedstawionych okolicznościach tej sprawy zarzut dotyczący naruszenia art. 2 Konstytucji RP i art. 7 k.p.a. należy uznać za nie zasadny i przyznać prymat zasadzie określonej w art. 7 Konstytucji RP, a więc zasadzie legalizmu i praworządności.

Wynika to z faktu, że Skarżąca poprzez swoje działanie, znając zasady przyznawania płatności, uzyskała nienależne jej kwoty dopłat. Uznanie racji Skarżącej prowadziłoby do nieuzasadnionego uzyskania przez nią korzyści jej nienależnych, a nie było żadnych obiektywnych okoliczności na uzasadnienie działań podejmowanych przez Skarżącą celem uzyskania wyższych dopłat.

Natomiast, przyznanie płatności na skutek błędu czy błędnej interpretacji przepisów prawa przez organy uprzednio orzekające w sprawach dopłat w latach poprzednich, nie miało wpływu na ocenę prawidłowości decyzji ostatecznej ocenianej przez Sąd I instancji, skoro ocenie podlegała zgodność z prawem decyzji organu odwoławczego, który utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Przyznanie płatności przez organy uprzednio orzekające w sprawach dopłat w latach poprzednich nie mogło mieć wpływu na ocenę prawidłowości decyzji ostatecznej ocenianej przez Sąd. Działanie w sztucznych warunkach obciąża szczególnie skarżącą i nie zwalnia jej z obowiązku zwrotu wypłaconej pomocy.

Wobec powyższego zarzut naruszenia prawa materialnego także należało uznać za niezasadny.

Odmawiając zaś uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa procesowego, wskazać należy, że ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w decyzjach organów obu instancji. Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że organy dopuściły się naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu działania organu były prawidłowe. Wszystkie wnioski o przeprowadzenie dowodów zostały rozpoznane też w prawidłowej formie. Jeszcze raz bowiem należy podkreślić, że dowody pominięte przez organy pozostają bez wpływu na wynik sprawy. W ramach badania elementu subiektywnego należało bowiem rozważyć, czy przez stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności ubiegający się o nią podmiot zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu.

Biorąc zatem pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił wniesioną w sprawie skargę, uznając zarzuty w niej zawarte za bezpodstawne.