Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 830/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit b i art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 par 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska ( spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant Aneta Kukla po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 października 2011r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] znak [...]. II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Spółki A. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwanej "K.p.a."), Prezydent Miasta S. nakazał właścicielowi działki nr [...], obręb [...], przy ul. E. w S. – E. Spółce z o.o. w S. - wykonanie drenażu odwadniającego na tej działce wzdłuż północnej granicy tej działki z działką nr [...], obręb [...] przy ul. E. w S. na całej długości granicy, tj. ok.[...] m, jako urządzenia zapobiegającego szkodom dla gruntu sąsiedniego, tj. działki nr [...] obręb [...].

Pismem z dnia [...]r. S. Spółka z o.o. w S. - następca prawny E. Spółki z o.o., złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r.

W uzasadnieniu wniosku S. Spółka z o.o. podała, że podczas prac budowlanych na terenie nieruchomości [...] (dawniej [...]) zostały ujawnione istotne dla sprawy okoliczności, które istniały w dniu wydania decyzji, a nie były znane organowi i stronie. Na dowód powyższych twierdzeń S. przedłożyła odpis dziennika budowy oraz opinię geotechniczną, sporządzoną przez M. O., stanowiącą aktualizację opinii z dnia [...] r. dotyczącą wpływu projektowanej zabudowy działki nr [...], a w szczególności przewidzianych do realizacji budynków [...], na warunki wodne w podłożu oraz na powierzchni sąsiedniej działki nr [...]. Spółka zaznaczyła, że ww. opinia została sporządzona przed rozpoczęciem prac odkrywczych na nieruchomości i nie ma przełożenia na zastane i znajdujące się już wtedy na działkach warunki wodne. S. Spółka z o.o. wskazała nadto, że z wpisów w dzienniku budowy i z opinii wynika, że po usunięciu gruntu, w czasie prac związanych z jego wymianą i przygotowaniem wykopu szerokoprzestrzennego pod fundamenty budynków [...], nie wystąpiły żadne sączenia wody gruntowej. Dodatkowo stwierdziła, że nie występuje żadne przenikanie wód gruntowych i opadowych z działki nr [...] (obecnie [...]) na teren działki sąsiedniej nr [...], należącej do E. Spółki z o.o. Opinia M. O. z dnia [...] r., zdaniem S., została sporządzona przed rozpoczęciem prac odkrywczych na nieruchomości i nie ma przełożenia na zastane i znajdujące się już wtedy na działkach warunki wodne.

Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta S. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej własną decyzją z dnia [...] r.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Prezydent Miasta S., na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] r.

Powołując się na treść art. 145 § pkt 5 K.p.a., organ stwierdził, że przesłanka ujawniona podczas prac budowlanych na terenie nieruchomości w dniu [...] r., istotna z punktu widzenia wnioskodawcy, tj. firmy S., nie może być brana pod uwagę przez organ orzekający w sprawie nakazu wykonania drenażu odwadniającego na działce nr [...] obręb [...], wzdłuż północnej granicy tej działki z działką nr [...] obręb [...] przy ul. E., jako urządzenia zapobiegającego szkodom dla gruntu sąsiedniego, tj. dz. nr [...] obręb [...], ponieważ przedmiotowy drenaż ma zostać wykonany z uwagi na planowane docelowe ukształtowanie terenu między działkami [...] .

Od decyzji organu I instancji odwołanie wniosła S. Spółka z o.o. w S., podnosząc zarzuty naruszenia przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 10, art. 7, art. 75, art. 77-78, art. 80, art. 107 § 3, oraz art. 151 §1 w zw. z 145 § 1 ust. 5 K.p.a., a ponadto art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Kolegium zgodziło się z zarzutami odwołania, iż przeprowadzone w sprawie postępowanie, podjęte przez organ ustalenia faktyczne oraz ocena dowodów zgromadzonych w jego toku naruszały podstawowe zasady ogólne K.p.a., jak też przepisy prawa materialnego, w szczególności zaś art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. W ocenie Kolegium okoliczności faktyczne mające uzasadniać uchylenie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta S. nie tylko stanowiły podstawę wznowienia w sensie formalnym, ale także poddawały co najmniej w wątpliwość wiarygodność założeń decyzji ostatecznej z dnia [...] r.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzut S. odnośnie do panujących w dniu wydania decyzji z dnia [...] r. stosunków wodnych w rejonie działek [...], wykluczających możliwość przenikania wód gruntowych i opadowych z działki nr [...] (obecnie [...]) na teren działki sąsiedniej należącej do E. Sp. z o.o., oznaczonej numerem [...], potwierdzony w opinii geotechnicznej M. O. z dnia [...] r., uzasadniał wszechstronną kontrolę ich zasadności. Jakkolwiek bowiem okoliczność tę ustalono po wydaniu decyzji nakazującej, tak jej istnienie odnoszone jest do warunków wodnych zastanych w chwili orzekania o zakwestionowanym obowiązku. Prezydent Miasta nie tylko zaniechał przeprowadzenia rzetelnych dowodów wskazujących na panujące w spornym regionie stosunki gruntowo – wodne, rzeczywiste przyczyny ewentualnego stagnowania wody na gruncie nr [...], wpływu działań właścicieli gruntów sąsiadujących na podnoszoną szkodliwą zmianę stosunków wodnych, ale przede wszystkim, wyszedł poza ramy postępowania ograniczonego przepisem art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, wkraczając wbrew argumentom uzasadnienia w zakresie odmowy dopuszczenia wnioskowanych przez stronę dowodów, w materię właściwą dla postępowania o udzielenie pozwolenia budowlanego, jak też stanowiącego jego niezbędny element pozwolenia wodnoprawnego, zabezpieczając swą decyzją, na przyszłość, hipotetycznie założoną trwałą zmianę stosunków wodnych, spowodowaną realizacją inwestycji budowlanej na działce nr [...].

Kolegium stwierdziło również, że organ I instancji nie zbadał i nie ocenił przedłożonych i wnioskowanych przez stronę odwołującą się dowodów, ograniczając się do argumentów pozostających poza dyspozycją art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, a wskazujących na zasadność orzeczonego nakazu wobec przyszłego zagospodarowania działki nr [...].

Na powyższą decyzję E. Spółka z o.o. z siedzibą w S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 29 ustawy Prawo wodne, przez błędne jego zastosowanie oraz przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 75 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Tożsamy wniosek zgłosił uczestnik postępowania – S. Spółka z o.o. w.

Wyrokiem z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 763/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...].

Sąd zaznaczył, że prowadzenie przez organ odwoławczy postępowania w nadzwyczajnym trybie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, w sposób oczywisty nie stoi na przeszkodzie możliwości wydania decyzji kasacyjnej, jednakże organ związany jest dodatkowo przestrzeganiem przepisów procedury administracyjnej, odnoszących się do wznowienia postępowania.

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie strona, która wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania, wskazywała w istocie nowe okoliczności faktyczne istotne dla sprawy, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej lecz nieznane organowi, który ją wydał. Nowe okoliczności sprawy zostały ujawnione po usunięciu gruntu w czasie prac związanych z jego wymianą i przygotowaniem wykopu szerokoprzestrzennego pod fundamenty budynków. Okoliczność ta winna była zostać przez organ I instancji zbadana nie zaś, jak to uczynił organ, odrzucona w drodze selekcji negatywnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, że wznowienie postępowania administracyjnego powinno nastąpić także ze względu na ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji oraz nieznanych organowi, który ją wydał. Za takie komentatorzy uznają również zastosowanie nowej metody badania, umożliwiającej ustalenie lub ścisłe ustalenie okoliczności, których za pomocą poprzednich metod nie można było wcale ustalić lub które ustalono w przybliżeniu. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo wskazało, że organ I instancji w istocie nie ustosunkował się do opinii geotechnicznych sporządzonych z zastosowaniem innej metody badania i przedłożonych przez strony, jako dokumenty prywatne. Charakter tych dokumentów nie może oznaczać pominięcia przez organ oceny ich przydatności dla sprawy o wznowienie postępowania oraz rozważenia możliwości odwołania się do opinii biegłego w tym zakresie w celu wyjaśnienia powstałych rozbieżności.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. Sp. z o.o. w dniu [...] r. złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sadu Administracyjnego, podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 Kpa poprzez błędne uznanie, że w sprawie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną S. Sp. z o.o. wniosła o jej oddalenie, podzielając stanowisko zawarte w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W dniu [...] r. Prezydent Miasta, decyzją wydaną w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. uchylił własną decyzję z dnia [...] r. oraz umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zgłoszenia zalewania działki nr [...] obręb [...] przy ul. E. w S. przez wody gruntowe i opadowe pochodzące z działki nr [...] obręb [...] (obecnie nr [...] obręb [...]).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż po przeanalizowaniu uwag zgłoszonych przez E. sp. z o.o., po porównaniu Dokumentacji geotechnicznej z [...] r. oraz sporządzonej przez biegłego – M. T. ekspertyzy [...] r., zleconej przez organ w związku z ponownym rozpatrywaniem sprawy oraz wytycznymi Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zawartymi w decyzji z dnia [...] r. uznał on, że za zasadnością podjętego rozstrzygnięcia przemawiają okoliczności, iż:

- w opracowanej Ekspertyzie stwierdzono, że prace ziemne i budowlane realizowane przez S. na terenie działki [...] (dawniej [...]) z pewnością nie pogorszyły warunków wodnych tzn. nie zmieniły ich ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

- w Ekspertyzie zwrócono również uwagę na podniesienie się poziomu wód gruntowych obserwowanych w czasie przeprowadzenia prac na potrzeby Ekspertyzy ([...]) w stosunku do poziomu zaobserwowanego we[...] , jednocześnie zaznaczając, że rzędne poziomu wód gruntowych zanotowane w [...] zbliżyły się do stanu znanego z wiosny [...] r.;

- wahania poziomu wód gruntowych, w zależności od warunków pogodowych są zjawiskiem normalnym, przy czym zarówno w opracowanej Ekspertyzie, jak również we wcześniejszej Dokumentacji geotechnicznej dotyczącej działki [...] wykonanej przez J. K., zwracano uwagę na możliwość podnoszenia się poziomu wód gruntowych w okresach intensywnych opadów i/lub roztopów;

- obserwowane wahania wód gruntowych nie są przyczyną stagnowania wód opadowych na terenie działki nr [...]. Przyczynami takiej sytuacji są: izolujące właściwości nasypów gliniastych budujących podłoże tej działki, które uniemożliwiają infiltrację wód w głąb, ukształtowanie terenu, który stanowi lokalne obniżenie bezodpływowe oraz brak urządzeń melioracyjnych, które by odprowadzały wody opadowe;

- zatwierdzony projekt budowlany oraz udzielone pozwolenie na budowę - decyzja nr [...] Prezydenta Miasta S., znak: [...] z dnia [...] r. zakładają taką technologię wykonania fundamentów budynków zrealizowanych przez S. na działce nr [...], która ma uniemożliwić spływ wód podziemnych i powierzchniowych w kierunku północnym na tereny działki [...]. Dlatego też obarczanie winą za stagnowanie wód opadowych na terenie tych działek, inwestycji zrealizowanych na działce nr [...], jest w oparciu o wszystkie analizowane dokumenty bezpodstawne.

Od tej decyzji E. sp. z o.o. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając jej naruszenie art. 6-9, art. 12, art. 97 § 1 pkt 4, art. 145 § 1 pkt 8 oraz art. 152 K.p.a.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pkt 1 uchyliło w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., w pkt 2 uchyliło w całości decyzję tego organu z dnia [...] r. oraz w pkt 3 odmówiło nakazania właścicielowi działki nr [...] obręb [...] przy ulicy E. w S. - firmie S. Sp. z o.o. z siedzibą wykonanie drenażu odwadniającego na działce nr [...] obręb [...], wzdłuż północnej granicy tej działki z działką nr [...] w obrębie [...] przy ulicy E. w S. — na całej długości granicy, tj. około [...] metrów - jako urządzenia zapobiegającego szkodom dla gruntu sąsiedniego, tj. działki nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w przedmiotowym postępowaniu poprzez rozstrzygnięcie o istocie sprawy należy rozumieć nakazanie wykonania drenażu odwadniającego na działce nr [...] wzdłuż północnej granicy tej działki z działką nr [...] obręb [...] bądź odmowę nakazania tychże czynności. Nie istniały zatem podstawy do umorzenia postępowania, ponieważ nie stało się ono bezprzedmiotowe, z jakiejkolwiek przyczyny. Ocena zasadności wydania nakazu winna była natomiast doprowadzić wyłącznie do orzeczenia o meritum sprawy, tj. o nałożeniu określonych obowiązków bądź odmowy wykonania określonych obowiązków. W świetle powyższego Kolegium uznało, iż materiał dowodowy zebrany w toku postępowania administracyjnego był dostateczny do wydania decyzji w sprawie. Ze względu jednak na błędne rozstrzygnięcie organu I instancji tj. naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję organu i instancji i orzekło co do istoty sprawy poprzez odmowę nakazania S. Sp. z o.o. z siedzibą wykonania określonych czynności.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało, iż przy ustaleniu istniejących w rzeczywistości stosunków wodnych na nieruchomości nr [...] istotna okazała się zlecona przez organ I instancji ekspertyza wykonana przez Przedsiębiorstwo Geologiczne "G." [...] r., w szczególności poprzez ustalenie stanu faktycznego na przedmiotowej nieruchomości oraz analizę warunków gruntowo — wodnych i ukształtowania terenu. Ekspertyza ta wykonana została przy uwzględnieniu znajdującej się w aktach postępowania dokumentacji geotechnicznej wykonanej przez inż. J. K. w [...] roku oraz ponownie we [...] r. i w [...] r. na zlecenie E. Sp. z o.o. , a także przy uwzględnieniu dokumentacji geologiczno - inżynierskiej sporządzonej przez mgr M. O. w [...] r. oraz ponownie w [...] r. na zlecenie S. Sp. z o.o. Ekspertyza ta uwzględniała również stanowiska stron wyrażone w toku postępowania.

Po przeanalizowaniu całości akt postępowania Kolegium uznało, iż stan faktyczny ustalony w niniejszym postępowaniu nie uzasadnia nałożenia na Stronę S. Sp. z o.o. obowiązku wykonania drenażu wzdłuż granicy działki [...]. W ocenie Kolegium przede wszystkim podkreślić należy, iż zmiany na gruncie dokonane poprzez jego nadsypywanie było spowodowane prawdopodobnie w związku z budową ul. E. Zważywszy na fakt, iż ich usypanie strony wiążą z okresem sprzed kilku lat, a zgłoszenie zalewania działki nastąpiło w [...]r. istotne było ustalenie, czy w chwili wydania decyzji poziom gruntu nadal odbiega od poziomu przed nadsypaniem. Kolegium ustaliło, iż faktycznie w okresie przed rozpoczęciem prac budowlanych na obu działkach trwała inwestycja związana z budową ul. E. i na dzień wydania niniejszej decyzji ani z akt postępowania, ani z oświadczeń stron postępowania, jak również z ustaleń Kolegium nie wynika, aby S. Sp. z o.o. spowodowała nadsypanie terenu w wyniku czego powstała wspomniana skarpa. Przedstawiciele właściciela działki nr [...] – S. Spółki z o.o. oświadczyli w toku rozprawy administracyjnej w dniu [...] r., że od momentu zakupu tej działki, tj. od dnia [...] r. nie wykonywali na jej terenie żadnych prac, ani nie nawozili ziemi na obszar działki. Kolegium zauważa, że nawet jeżeli przyjąć, iż powstała skarpa spowodowała naruszenie stosunków wodnych na działce sąsiedniej nr [...], to na dzień wydania mniejszej decyzji skarpa ta została zlikwidowana poprzez zniwelowanie i wyrównanie terenu, co potwierdzili biegli w niniejszym postępowaniu. Organ odwoławczy podkreślił, iż zdaniem biegłych w chwili obecnej różnica w poziomach terenu obu działek jest wynikiem naturalnego jej ukształtowania. Na ocenę wpływ ma również naturalna morfologia obu działek, w których występują gliny, mające właściwości izolujące. Nadto wpływ na stosunki wodne ma charakterystyczne podnoszenie się stanu wód gruntowych w okresach intensywnych opadów i roztopów. Przy występowaniu dominujących glin w gruncie mogą występować sączenia w strefie przypowierzchniowej, co jest przyczyną stagnowania wody opadowej na powierzchni działki nr [...]. W ekspertyzie biegli wskazali, iż woda stagnuje głównie w części wschodniej działki nr [...] przewidzianej pod zabudowę mieszkaniową. W tej części działki nie ma żadnych urządzeń melioracyjnych, czy drenażu, a przyczyną stagnowania wody w tym miejscu jest specyficzne podłoże, które stanowią nasypy gliniaste uniemożliwiające infiltrację wód opadowych oraz ukształtowanie terenu w tym miejscu, które jest niecką.

Ustosunkowując się do zarzutu E. Sp. z o.o. co do ewentualnych skutków zasypania zbiornika wodnego na spornych działkach oraz zniszczenia urządzeń melioracyjnych w analizowanym rejonie Kolegium zaznaczyło, że z ekspertyzy sporządzonej przez G. wynika, iż na działce [...] został zasypany zbiornik wodny w części wschodniej tej działki, który uprzednio został osuszony w wyniku wykonania instalacji drenażowej z przepompownią wokół budynków realizowanych na działce [...]. Jednocześnie z dokumentacji przedłożonej przez S. Sp. z o.o. tj. pozwolenia wodnoprawnego oraz operatu wodnoprawnego wynika, że wszystkie wody opadowe są wprowadzane do przebudowanego (w chwili obecnej częściowo skanalizowanego)[...] . Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż zmiany dokonane na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych na działce nr [...] wpływają korzystnie na gospodarkę wodną na obu działkach, a z pewnością nie oddziaływają szkodliwie na działkę [...].

Odnosząc się do negatywnej oceny E. Sp. z o.o. do przedstawionej opinii sporządzonej przez G. wyrażonej w piśmie z dnia [...]r. Kolegium wskazało, iż podniesienie poziomu wód gruntowych w tym samym miejscu (odwiert nr [...]) w [...] r. w stosunku do odwiertu wykonanego we [...] r., w świetle wykonanej ekspertyzy nie jest zmianą istotną spowodowaną działaniami właściciela gruntu sąsiedniego. Naturalnym zjawiskiem jest podnoszenie okresowe wód gruntowych w zależności od pogody i ilości opadów w określonych porach roku oraz latach. Jednocześnie z wykonanej Ekspertyzy wynika, iż poziom wód w otworze [...] m npm a nie jak twierdzi Skarżąca [...] m npm.

Nadto Kolegium ustosunkowując się do zarzutów Skarżących wniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podniosło, iż fakt złożenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę na decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia[...] . znak: [...] oznacza, że decyzja Kolegium dnia [...] , jest nieostateczna jest błędny. Nieuzasadnione jest twierdzenie Strony, że organ I instancji którego decyzja została decyzja organu II instancji uchylona przekazana do ponownego rozpatrzenia powinien wstrzymać się z rozstrzygnięciem sprawy do czasu wydania prawomocnego orzeczenia przez Naczelny Sad Administracyjny. Twierdzenie Skarżącej stoi w sprzeczności z brzmieniem art. 16 K.p.a. zgodnie z którym decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne.

Na niniejszą decyzję Kolegium w dniu [...] r. E. sp. z o.o. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie decyzji w części dotyczącej pkt 2 i 3. Zaskarżonej decyzji skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., poprzez jego zastosowanie oraz naruszenie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

W uzasadnieniu skargi E. sp. z o.o. podniosła, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczna decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. W konsekwencji wszystkie decyzje wydane w następstwie wznowionego postępowania, w tym decyzja SKO z dnia [...] r. winny być uchylone. W sprawie brak bowiem jakichkolwiek dowodów istniejących w momencie wydawania ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., a nie znanych organowi który wydał decyzję. Zdaniem strony skarżącej nie stanowią takiego dowodu ani załączone do wniosku o wznowienie postępowania dowody i opinie, ani dowody i opinie przeprowadzone w trakcie wznowionego postępowania, ponieważ wszystkie te dokumenty są nowymi dowodowymi, nie istniejącymi w momencie wydawania decyzji przez organ. Wobec powyższego nie mogły one stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy w trakcie wznowionego postępowania administracyjnego nie zmierzały do wykazania istnienia okoliczności nieznanych organowi w momencie wydawania decyzji, lecz miały na celu wykazanie nieprawidłowości postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta S., którego efektem była ostateczna decyzja z dnia [...] r. Okoliczności te nie mogą być jednak przedmiotem postępowania wywołanego wnioskiem o wznowienie postępowania. W ocenie skarżącej spółki, powyższe stanowisko w pełni potwierdza uzasadnienie decyzji Kolegium z dnia [...] r.

E. sp. z.o.o. podkreśliła również, że w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy nakazał organowi pierwszej instancji ustalenie przesłanki naruszenia stosunków wodnych szkodliwie wpływających na grunt oznaczony działką nr [...], w tym ustalenie przyczyny i odpowiedzialnego za zaistniały stan rzeczy. Powyższe okoliczności zostały już jednak ustalone i potwierdzone przez strony w toku pierwotnego postępowania. Z kolei inwestor na etapie wznowionego postępowania przedstawia za każdym razem nową dokumentację mającą wykazać z jednej strony rzekomo lepsze warunki wodne niż zakładano przed wykonaniem robót ziemnych, z drugiej strony mające na celu przerzucenie odpowiedzialności na inne podmioty - tym razem poprzedniego właściciela.

Strona skarżąca wskazała również, że przyjmując nawet istnienie podstaw do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., brak jest jednak przesłanek uzasadniających uchylenie ww. decyzji. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika bowiem, że wykonane prace w tym urządzenia instalacji drenażowej (wraz z przepompownią) przyczyniły się do poprawy warunków wodnych, co świadczy, iż były to prace konieczne i uzasadnione.

Sprawa sądowoadministracyjna wywołana niniejszą skargą zarejestrowana została pod sygn. II SA/Sz 734/10.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze potrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej edycji i wniosło o oddalenie skargi.

Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 161/10, Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 763/09 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w przedmiotowej sprawie we wniosku o wznowienie postępowania wskazano, iż po usunięciu gruntu, w czasie prac związanych z jego wymianą i przygotowaniem wykopu szerokoprzestrzennego pod fundamenty budynków [...], nie wystąpiły żadne sączenia wody gruntowej. Dodatkowo nie występuje żadne przenikanie wód gruntowych i opadowych z działki o nr ew. [...] (obecnie działki o nr ew. [...]) na teren działki sąsiedniej należącej do E. Spółki z o.o., to jest działki o nr ew. [...]. W dalszej części wniosku wnioskodawca wyraził pogląd, że okoliczność ta zaprzecza opiniom, na podstawie których wydano decyzję nakazującą wykonanie drenażu. Zdaniem NSA, poza stwierdzeniem zaistnienia nowej okoliczności nieznanej wcześniej organowi administracji nie wskazano, na czym polega istotność tej okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy. Zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i kontrolujący wydaną przez Kolegium decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny , nie dokonały analizy, czy wskazana przez S. Sp. z o.o. w Szczecinie okoliczność uzasadniała uchylenie decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż z treści uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. wynika, iż przyczyną nałożenia obowiązku nie było "sączenie się wody gruntowej", tylko "wpływ projektowanej zabudowy działki nr [...]na warunki wodne znajdujące się na sąsiedniej działce nr [...] przy ul. E. (...)". Ustalenie, że nie występuje sączenie wody w żaden sposób nie podważa więc przesłanek, które legły u podstaw wydania przez Prezydenta Miasta decyzji dnia [...] r. Okoliczność ta nie skutkuje bowiem ustaleniem, że bezzasadnie Prezydent Miasta przyjął, że działka o nr ew. [...] będzie zabudowana bądź, że bezzasadnie przyjął, że zabudowa ta spowoduje napływ wody na sąsiednią działkę nr [...] przy ul. E.

W ocenie NSA, Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie zauważyło, iż przepis 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne nie może stanowić podstawy do wydania decyzji nakazującej wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na podstawie przyszłego zagospodarowania działki. Należy jednak mieć na względzie, iż postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym. Jest to wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Postępowanie to nie może być traktowane, jako trzecia instancja odwoławcza. Najpierw należy wykazać, że zaistniała przesłanka wznowieniowa uzasadniająca uchylenie decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, a dopiero po zaistnieniu tej przesłanki istnieje możliwość uchylenia tej decyzji i rozpatrywania sprawy na nowo w postępowaniu, w którym ponownie badano by, czy istnieją podstawy faktyczne do nakładania obowiązku wykonania drenażu.

NSA podkreślił również, że postępowanie wznowieniowe nie jest jedynym postępowaniem nadzwyczajnym. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje również postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Prawidłowość zastosowania prawa materialnego w ustalonym przez organ administracji stanie faktycznym może być poddana kontroli w tym postępowaniu.

Podsumowując, NSA stwierdził, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, powinien ocenić prawidłowość stanowiska Kolegium, iż wskazane przez S. sp. z o.o. okoliczności stanowią podstawę uchylenia decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny winien w uzasadnieniu wyroku wskazać, jakie były podstawy faktyczne wydania tej decyzji oraz ocenić, czy wskazana przez S. sp. z o.o. we wniosku o wznowienie postępowania jest okolicznością nową, a jeżeli tak to, czy istniała ona w dacie wydania przez Prezydenta Miasta S. decyzji z dnia [...] r., jeżeli tak to, czy okoliczność ta jest istotna dla rozstrzygnięcia sprawy. Rozważania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie mogą się ograniczać do rozważań czysto teoretycznych, lecz muszą odnosić się do realiów konkretnej sprawy.

Postanowieniem z dnia 3 lutego 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w sprawie o sygn. II SA/Sz 734/10 do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. II SA/Sz 763/09.

Po przekazaniu Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu sprawy II SA/Sz 763/10 do ponownego rozpatrzenia została ona zarejestrowana pod sygn. II SA/Sz 368/11.

Wyrokiem z dnia 26 maja 2011 r., sygn. II SA/Sz 368/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...].

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że rozpoznając ponownie skargę E. Sp.z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. pod kątem kryterium legalności oraz będąc związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art.190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. ) Sąd ten uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. W dalszej części uzasadnienia podkreślono, że we wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...]r., poza stwierdzeniem zaistnienia nowej okoliczności, nieznanej wcześniej organowi administracji, nie wskazano, na czym polega istotność tej okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze natomiast pomijając kwestię, czy wskazana przez S. Sp. z o.o. okoliczność uzasadniała uchylenie decyzji z dnia [...] r., rozpatrzyło odwołanie tej spółki od decyzji organu I instancji odmawiającej uchylenia w wyniku wznowienia postępowania tejże decyzji z dnia [...] r. w taki sposób, jak gdyby to właśnie decyzja z dnia [...] r. stanowiła przedmiot odwołania. Kolegium stwierdziło przy tym naruszenie art.29 ust.3 ustawy Prawo wodne, a także szereg uchybień proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tymczasem, jak stwierdził w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny, badanie zgodności z prawem materialnym decyzji z dnia [...] r. nakazującej wykonanie drenażu, może mieć miejsce wyłącznie w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy zgodzić się z wnioskodawcą wznowienia postępowania, że choć w rozpatrywanej sprawie zachodzi nowa okoliczność faktyczna istniejącą w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie znana organowi, to jednak nie została spełniona trzecia przesłanka warunkująca uchylenie decyzji w trybie wznowienia postępowania. Przez nową okoliczność istotną dla sprawy, należy bowiem rozumieć taką okoliczność, która mogłaby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. W kontekście kwestionowanego rozstrzygnięcia z dnia [...]r. Sąd zaznaczył, iż przyczyną nałożenia obowiązku nie było "sączenie się wody gruntowej", tylko "wpływ projektowanej zabudowy działki nr [...] na warunki wodne znajdujące się na sąsiedniej działce nr [...] przy ul. E. (...)" – co wynika ze str. 1 uzasadnienia decyzji. Zdaniem Sądu ustalenie, że nie występuje sączenie wody w żaden sposób nie podważa przesłanek, które legły u podstaw wydania przez Prezydenta Miasta decyzji z dnia [...]r. Okoliczność ta nie skutkuje bowiem ustaleniem, że bezzasadnie organ I instancji przyjął, że działka o nr ew. [...] będzie zabudowana bądź, że bezzasadnie przyjął, że zabudowa ta spowoduje napływ wody na sąsiednią działkę nr [...] przy ul. E. w S.

W tej sytuacji organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia uznał, iż brak jest podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r. stwierdzając, że "przesłanka ujawniona podczas prac budowlanych na terenie nieruchomości /.../ nie może być brana pod uwagę przez organ orzekający w sprawie nakazu wykonania drenażu odwadniającego /.../ jako urządzenia zapobiegającego szkodom dla gruntu sąsiedniego, tj.dz.[...], ponieważ przedmiotowy drenaż ma zostać wykonany z uwagi na planowane docelowe ukształtowanie terenu między działkami [...].

W podsumowaniu motywów podjętego orzeczenia Sąd stwierdził, że przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. będzie zachodziła wówczas, gdy ujawnione nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi wydającemu decyzję są istotne dla sprawy, to znaczy dotyczą przedmiotu sprawy oraz mają znaczenie prawne, mające w konsekwencji wpływ na treść decyzji w kwestiach zasadniczych. W razie braku podstaw z art. 145 § 1 Kpa odmawia się uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, a gdy podstawy te są - uchyla decyzję dotychczasową i rozstrzyga sprawę co do jej istoty. Skoro więc organ I instancji uznał, że w sprawie nie występuje przesłanka wznowienia, nie był zobowiązany do prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Mając na uwadze powyższe, nieuprawnione jest stanowisko organu odwoławczego, iż przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ I instancji istniała konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części i dlatego też, sprawę należało przekazać do ponownego rozpatrzenia. Tak więc zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art.138 § 2 i art.145 § 1 pkt 5 Kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone z urzędu postępowanie w sprawie o sygn. II SA/Sz 734/10. Sprawa została zarejestrowana pod nowym numerem II SA/Sz 830/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia

W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., Nr [...]uchyliło decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...]r., Nr [...], odmawiającą uchylenia własnej decyzji ostatecznej tego organu z dnia [...] r. w przedmiocie nakazu wydanego w stosunku do właściciela działki nr [...], obręb [...], przy ul. E. w S. – E. Spółce z o.o. - wykonania drenażu odwadniającego na tej działce wzdłuż północnej granicy tej działki z działką nr [...], obręb [...] przy ul. E. w S. na całej długości granicy, tj. ok.[...] m, jako urządzenia zapobiegającego szkodom dla gruntu sąsiedniego, tj. działki nr [...] i przekazało sprawę organowi gminy do ponownego rozpatrzenia.

W następstwie wydania przez organ odwoławczy powyższej decyzji kasacyjnej Prezydent Miasta S., decyzją z dnia [...] r., wydaną w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, uchylił własną decyzję z dnia [...] r. oraz umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zgłoszenia zalewania działki nr [...]przy ul. E. w S. przez wody gruntowe i opadowe pochodzące z działki nr [...](obecnie nr [...]).

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pkt 1 uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r., w pkt 2 uchyliło w całości decyzję tego organu z dnia [...] r. oraz w pkt 3 odmówiło nakazania właścicielowi działki nr [...]przy ulicy E. w S. - firmie S. Sp. z o.o. z siedzibą wykonanie drenażu odwadniającego na działce nr [...], wzdłuż północnej granicy tej działki z działką nr [...] przy ulicy E. w S. — na całej długości granicy, tj. około [...] metrów - jako urządzenia zapobiegającego szkodom dla gruntu sąsiedniego, tj. działki nr [...]. Wskazana decyzja Kolegium z dnia [...]r. stanowi przedmiot zaskarżenia w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wyrokiem z dnia 26 maja 2011 r., sygn. II SA/Sz 368/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...]

Z uwagi na okoliczność, że zarówno decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] r., jak również stanowiąca przedmiot zaskarżenia do Sądu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., wydane zostały w oparciu o uchyloną powołanym wyżej wyrokiem z dnia 26 maja 2011 r. decyzję kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., Nr [...] oba te akty muszą zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Aktualizuje się bowiem podstawa do wznowienia postępowania określona w przepisie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., w myśl którego wznawia się postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli decyzja ta została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Podstawa uchylenia zachodzi pomimo, że decyzja Kolegium z dnia [...] r. oraz decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...]r., tak samo jak uchylona przez Sąd decyzja z dnia [...] r., wydane zostały w warunkach wznowienia postępowania i w obu postępowaniach poprzedzających ich wydanie analizie poddane zostały podstawy wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. Brak możliwości dokonania oceny zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przez skład orzekający w rozpoznawanej sprawie wiąże się przede wszystkim z tym, że decyzje te wydane zostały w stanie faktycznym i prawnym, który po ponownym rozpatrzeniu sprawy skutkować może odmienną ich oceną, wobec wiążącego charakteru wyroku Sądu z dnia 26 maja 2011 r., stosownie do treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl powołanego przepisu, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w pkt I sentencji.

Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku (pkt II) oparte zostało o przepis art. 152 powołanej ustawy. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt III), sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.