Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 244/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 285 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca) WSA Anna Strzelec Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję Rektora K. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego I. uchyla w całości zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prorektora do spraw studentów [...] Uniwersytetu [...] II z dnia [...] października 2019 r. nr [...]; II. zasądza od Rektora [...] Uniwersytetu [...] na rzecz D. T. kwotę [...]zł ([...] złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2019 r. Prorektor ds. studentów [...] Uniwersytetu [...] – po rozpoznaniu wniosku doktorantki D. T. z [...] września 2019 r. o przyznanie stypendium doktoranckiego na III rok studiów doktoranckich na dyscyplinie prawo w roku akademickim 2019/2020 – na podstawie art. 66 ust. 2 w związku z art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.) w związku z art. 279 ust. 1, art. 280 i art. 285 ustawy z dnia 30 sierpnia 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669) i § 12-15 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2017 r. poz. 1696) oraz § 7 ust. 1 Regulaminu w sprawie szczegółowych zasad i trybu przyznawania stypendiów doktoranckich na [...] Uniwersytecie [...], stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] (Monitor [...] poz. [...]) oraz zgodnie z § 1 Zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] października 2019 r., nr [...] (Monitor [...] poz. 466) w sprawie określenia wysokości i trybu wypłacania stypendiów doktoranckich w roku akademickim 2019/2020 – przyznał D. T. stypendium doktoranckie w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] października 2019 r. do [...] czerwca 2020 r. na III roku studiów na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji.

W uzasadnieniu decyzji Prorektor ds. studentów wyjaśnił, że w oparciu o listę rankingową sporządzoną przez Doktorancką Komisję Stypendialną na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji oraz na podstawie Zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] października 2019 r. w sprawie określenia liczby stypendiów doktoranckich w roku akademickim 2019/2020 ustalono, że doktorantka uzyskała łącznie [...] punkty, co uzasadniało udzielenie przez Komisję Stypendialna rekomendacji do przyznania stypendium doktoranckiego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy D. T. (dalej: "skarżąca") nie zgodziła się ze wskazaną decyzją w części dotyczącej wysokości przyznanego stypendium, które w jej ocenie powinno wynosić [...] zł miesięcznie. Jej zdaniem, uchylone przepisy ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, jak również przepisy rozporządzenia wykonawczego z 2016 r. nie mogły stanowić podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej z [...] października 2019 r.

Decyzją z [...] stycznia 2020 r. (nr [...]) Rektor [...] uchylił w całości decyzję Prorektora ds. studentów z [...] października 2019 r. oraz przyznał skarżącej stypendium doktoranckie w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] października 2019 r. do [...] września 2020 r. na III rok studiów.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, że decyzja została uchylona z uwagi na to, że podstawą prawną rozstrzygnięcia powinny być wyłącznie przepisy art. 279 ust. 1, art. 280 w związku z art. 285 ustawy z dnia 30 sierpnia 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2018 r. poz. 1669) oraz § 2 pkt. 4 lit. d zarządzenia Rektora [...] z dnia 4 października 2019 r. nr [...] (Monitor [...] poz. 473) w sprawie określenia liczby stypendiów doktoranckich na rok akademicki 2019/2020 w zw. z § 7 ust. 3 Regulaminu w sprawie szczegółowych zasad i trybu przyznawania stypendiów doktoranckich na [...] Uniwersytecie [...], stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] (Monitor [...] poz. [...]). Powołanie przez organ pierwszej instancji w podstawie prawnej decyzji niewłaściwych przepisów pozostało jednak bez wpływu na wysokość przyznanego stypendium.

Organ wyjaśnił, że podstawą decyzji przyznającej stypendium jest art. 285 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stanowiący, że uczestnicy studiów stacjonarnych doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim [...] mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylonej w art. 169 pkt 3, w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy uchylonej. Uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich, którzy rozpoczęli kształcenie przed rokiem akademickim 2019/2020, mogą otrzymywać stypendium doktoranckie do końca 2023 r. na zasadach określonych w przepisach przejściowych, które precyzyjnie odnoszą się do mechanizmów uzyskania jak i wysokości tego stypendium. W tym ostatnim przypadku przepisami, które jako ostatnie regulowały przed wejściem w życie przepisów wprowadzających ustawę nową kwestię wysokości stypendium doktoranckiego, były przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 2063). Dlatego rozpoznając sprawę ponownie Rektor zwrócił uwagę, że minimalna wysokość świadczenia stypendialnego obliczana zgodnie z art. 285 przepisów wprowadzających, przejęta z przepisów wskazanego wyżej rozporządzania wynosi 60% minimalnego wskazanego tam wynagrodzenia asystenta obliczanego z kwoty [...]zł, czyli [...] zł miesięcznie i taka wysokość stypendium obowiązuje przez cały okres, o którym mowa w art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej, czyli do 2023 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca zaskarżyła decyzję Rektora [...] w zakresie, w jakim decyzja przyznaje skarżącej stypendium doktoranckie w wysokości [...] zł miesięcznie i wniosła o uchylenie decyzji w tej części oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę –Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669), dalej jako "ustawa wprowadzającą", poprzez niewłaściwe zastosowanie go jako podstawy prawnej do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie stypendium doktoranckiego, w sytuacji, gdy przepis ten odnieść należy do zasad związanych z prowadzeniem studiów, co w połączeniu z niewłaściwą wykładnią przepisu art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej doprowadziło do negatywnego rozstrzygnięcia;

2) art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że wysokość stypendium doktoranckiego należy ustalać w odniesieniu do przepisu art. 151 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, ze zm.), zwanej dalej "ustawą uchyloną" i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 2063), zwanym dalej "rozporządzeniem wykonawczym z 2016 r.", co doprowadziło do przyznania stypendium doktoranckiego w wysokości [...] zł miesięcznie, kiedy należało uznać, że przepis art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, zawiera w swej treści rozwiązanie odnoszące się do zasad przyznawania stypendium doktoranckiego i nie opiera się na typowej konstrukcji odesłania ustawowego, zaś zamieszczone w nim odwołanie do art. 151 ust. 1 ustawy uchylonej i rozporządzenia z 2016 r. należy odnieść do wskazania na źródło konieczne dla prawidłowego zdefiniowania instytucji "minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta", a nie co do określenia samej wysokości wynagrodzenia asystenta;

3) art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą to nierównego traktowania uczestników studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim [...] w zakresie zasad obliczania przysługującego im stypendium doktoranckiego, poprzez nieuzasadnione, w świetle treści tego przepisu, pominięcie zasady waloryzacji tych świadczeń w stosunku do wysokości wynagrodzenia asystenta, niedającego się pogodzić z poczuciem sprawiedliwości społecznej oraz zasadą równości wobec prawa, czego konsekwencją jest naruszenie przepisów art. 70 ust. 4 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.);

4) art. 116 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r. poz. 1668 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą nową", w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1838. z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem wykonawczym z 2018 r.", poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji kiedy na podstawie wskazanych przepisów należało ustalić wysokość minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego w uczelni publicznej dla asystenta, a co za tym idzie minimalną wysokość stypendium doktoranckiego;

5) § 1 ust. 7 Regulaminu w sprawie szczegółowych zasad i trybu przyznawania stypendiów doktoranckich na [...] Uniwersytecie [...], stanowiącego załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu w sprawie szczegółowych zasad i trybu przyznawania stypendiów doktoranckich na [...] Uniwersytecie [...] [...] (zwanego dalej "Regulaminem"), w zw. z art. 285 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej, poprzez jego niezastosowanie i przyznanie stypendium doktoranckiego w wysokości [...] zł miesięcznie, zamiast w wysokości [...] zł miesięcznie, stanowiącej 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, ustalonego w przepisach o wynagradzaniu nauczycieli akademickich, obowiązujących zarówno w dniu wydania wskazanego Regulaminu jak i zaskarżonej decyzji;

II. przepisów prawa procesowego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 6 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i 2 k.p.a., poprzez oparcie decyzji administracyjnej na uznanych na udowodnione okolicznościach faktycznych wywodzonych z pisma Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (zwanego dalej "MNiSW") oraz informacji zawartych na stronie internetowej MNiSW, w sytuacji kiedy organ nie wydał formalnego postanowienia dopuszczającego powyższe dowody, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 10 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 81 k.p.a., poprzez oparcie decyzji administracyjnej na uznanych za udowodnione okolicznościach faktycznych wywodzonych z pisma MNiSW oraz informacji zawartych na stronie internetowej MNiSW, w sytuacji kiedy strona nie miała możności wypowiedzenia się co do tychże dowodów, co z kolei miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do wydania niekorzystnej dla skarżącej decyzji;

3) art. 10 § 1 w zw. z art. 79a § 1 i 2 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, co skutkowało brakiem możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w szczególności co do wyroków sądów administracyjnych, pisma MNiSW oraz informacji zawartych na stronie internetowej MNiSW, na które to powołuje się organ, co z kolei miało istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie;

4) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności pominięcie twierdzeń strony, pominięcie okoliczności, iż MNiSW nie odniosło się co wszystkich pytań organu i niewzięcie pod uwagę informacji zawartych na stronie internetowej Uniwersytetu Jagiellońskiego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do przyznania stypendium doktoranckiego w wysokości [...] zł miesięcznie, zamiast w wysokości [...] zł miesięcznie;

5) art. 7a § 1 k.p.a., poprzez brak rozstrzygnięcia wątpliwości w wykładni normy prawnej, tj. przepisu art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej na korzyść strony, w sytuacji w której nie sprzeciwiały się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania miałby bezpośredni wpływ, co doprowadziło do wydania niekorzystnej dla strony decyzji administracyjnej;

6) art. 8 § 1 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli i zasady przekonywania, wynikające z braku odniesienia się w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r. do argumentów i zarzutów strony skarżącej z ograniczeniem się do ich wymienienia;

7) art. 8 § 2 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie, podobnej w ujęciu stanu faktycznego do spraw z poprzednich lat, jednakże rozpoznawanej na kanwie innego stanu prawnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do niekorzystnego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja rektora uczelni przyznająca skarżącej stypendium doktoranckie. Kwestię sporną między stronami stanowi sposób ustalenia wysokości stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2019/2020. W ocenie organu stypendium to wynosić powinno [...] zł miesięcznie, natomiast zdaniem skarżącej kwota ta nie odpowiada 60% wynagrodzenia asystenta obliczonego według zasad przewidzianych w przepisie art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 z późn. zm.), dalej jako "ustawa nowa". W ocenie skarżącej stypendium powinno wynosić [...] zł miesięcznie.

Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 285 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 poz. 1669, z późn. zm.), dalej jako "ustawa wprowadzająca", zgodnie z którym uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, czyli ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.), dalej jako "ustawa uchylona", w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy. Z tego względu wykładnia tego przepisu miała istotne znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Nie można zgodzić się z organem, że wskazany przepis art. 285 ustawy wprowadzającej jednoznacznie odwołuje się do przepisów nieobowiązującej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w zakresie sposobu ustalenia wysokości stypendium dla doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed wejściem w życie przepisów nowych, czyli ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85, z późn. zm.).

Należy zauważyć, że powyższy przepis wcale nie jest jednoznaczny, a ponadto budzi istotne wątpliwości interpretacyjne w zakresie omawianej kwestii, dlatego konieczne jest dokonanie jego należytej wykładni językowej, uwzględniającej także reguły wykładni systemowej, w tym zasady konstytucyjne. Wymaga przy tym zwrócenia uwagi, że wykładnia językowa nie pozwala w prosty sposób, zakładając racjonalność ustawodawcy, postawić znaku równości pomiędzy odesłaniem do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 151 ustawy uchylonej a koniecznością zastosowania przepisów dotychczasowych. Skoro bowiem w wielu innych przepisach ustawy wprowadzającej (np. w art. 176, w art. 178 - 179, czy w art. 184) wskazano, że w przewidzianych tam wypadkach stosuje się przepisy dotychczasowe, natomiast w przepisie stanowiącym podstawę prawną zaskarżonej decyzji przyjęto inne rozwiązanie niż "stosuje się przepisy dotychczasowe", gdyż przewidziano odwołanie do konkretnych przepisów, to nie można w sposób należycie uzasadniony przyjmować, że przepis art. 285 ustawy wprowadzającej wprost nakazał stosowanie tylko przepisów dotychczasowych. W takiej sytuacji bowiem, wbrew stanowisku organu należało przyjąć, że ustawodawca nie nakazał, jak w przypadku wielu innych przepisów tej ustawy, stosowania tylko przepisów dotychczasowych, w tym art. 200 ust. 1 i 2 ustawy uchylonej oraz przepisów rozporządzenia wydanego na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy uchylonej. Należy bowiem zwrócić uwagę, że w treści art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej odwołano się wprawdzie, m.in. do dotychczasowego przepisu art. 200 ust. 1 ustawy uchylonej stanowiącego, że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, jednak nie nakazano go stosować, lecz postanowiono w tym przepisie (a nie przez odesłanie), że doktoranci (uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020) – mogą otrzymywać stypendium doktoranckie ("o którym mowa" w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3). Oznacza to w konsekwencji, że omawiany przepis – co do zasady – pozwala doktorantom, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, korzystać w dalszym ciągu ze wsparcia w postaci stypendium doktoranckiego, po spełnieniu przewidzianych prawem warunków.

Natomiast co do wysokości stypendium doktoranckiego w przepisie art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej nie nakazano, ani nawet nie odwołano się do przepisu art. 200 ust. 2 ustawy uchylonej, stanowiącego, że minimalne stypendium nie może być niższe niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, ustalonego w przepisach o wynagradzaniu nauczycieli akademickich. To wprost z treści art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej wynika, że doktoranci mogą otrzymywać stypendium doktoranckie w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy. Jak zatem z powyższych rozważań wynika, przepisy art. 285 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej nie nakazały stosowania przepisów dotychczasowych, ale same są podstawą prawną do przyznawania omawianego stypendium. Treści omawianej regulacji nie należało tym samym odczytywać w taki sposób, w jaki uczynił to organ. Nie jest ona bowiem prostym odesłaniem do przepisów dotychczasowych. To, że omawiany przepis odwołuje się do stypendium "o którym mowa" w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, czy do wynagrodzenia zasadniczego asystenta "o którym mowa" w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy, nie jest równoznaczne z tym, że przepisy uchylone nadal pozostają w mocy i należało je w takiej sytuacji stosować. Pozostaje to w sprzeczności z przepisem art. 169 pkt 3 ustawy wprowadzającej oraz przepisami rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1838), stanowiącego nowe przepisy wykonawcze do nowej regulacji ustawowej.

Należy zwrócić uwagę, że podstawę prawną do przyznania w roku akademickim 2018/2019 stypendium doktoranckiego "na zasadach dotychczasowych i w trybie dotychczasowym", a nie w dotychczasowej wysokości, stanowił przepis art. 273 ust. 1 ustawy wprowadzającej, według którego w roku akademickim 2018/2019 pomoc materialną, zakwaterowanie i wyżywienie, o których mowa w art. 173 i art. 199 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, przyznaje się na "zasadach dotychczasowych i w trybie dotychczasowym". Dokonując zaś wykładni art. 285 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej, należało porównać treść dotychczasowych i nowych przepisów regulujących powyższe kwestie, a następnie rozważyć, jaki był cel dokonanej reorganizacji szkolnictwa wyższego, by uwzględnić również reguły wykładni celowościowej i systemowej.

W ocenie sądu, zarzuty skargi co do nieprawidłowej wykładni przepisu art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej dokonanej przez organ są uzasadnione.

Jak już wskazano, wykładnia językowa tego unormowania – wbrew twierdzeniom organu – nie jest jednoznaczna. Nie ulega wątpliwości, że w omawianym przepisie ustawodawca wskazał, iż dotychczasowi doktoranci mogą otrzymać stypendium doktoranckie, którego wysokość – co do zasady – nie może być niższa niż 60% wynagrodzenia asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ustawy uchylanej. Ustawodawca wcale zatem nie nakazał jednoznacznie stosowania przepisów dotychczasowych (uchylonych tą samą ustawą – art. 169 ustawy wprowadzającej), w szczególności przez zwrot użyty w innych przepisach tej samej ustawy w postaci: "stosuje się przepisy dotychczasowe". Również z powołanego wyżej art. 273 ust. 1 ustawy wprowadzającej nie wynika, aby wskazani w nim doktoranci aż do czasu ukończenia studiów byli uprawnieni do otrzymywania jedynie stypendium w dotychczasowej wysokości, czy też wysokości, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ustawy uchylanej, czyli w wysokości [...] zł.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że prawidłowa wykładnia art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej wskazuje, że ustawodawca ustanowił zasadę wiążącą wysokość stypendium doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem 2019/2020, a więc przed wejściem w życie ustawy nowej, z wynagrodzeniem zasadniczym asystenta, "o którym mowa" (nie zaś w wysokości "o której" mowa) w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ustawy uchylanej. Tego rodzaju powiązanie – w ocenie sądu – nie oznacza tym samym, że aż do ukończenia studiów doktoranckich minimalna wysokość stypendium doktorantów, którzy rozpoczęli studia przed rokiem akademickim 2019/2020 będzie wynosiła jedynie [...] zł miesięcznie, to jest wysokość ustaloną na podstawie derogowanego już przepisu właściwego rozporządzenia wykonawczego, niezależnie od wysokości wynagrodzenia zasadniczego uzyskiwanego przez asystenta aktualnie. Takie rozumienie tego przepisu przyjęte przez organ, szczególnie w przypadku wzrostu wynagrodzenia asystenta, jest nie tylko niezgodne z jego wykładnią językową (gdzie wysokość przedmiotowego stypendium doktoranckiego nie może być niższa niż 60% wynagrodzenia zasadniczego asystenta), ale również z pozostałymi metodami wykładni. Trudno byłoby wówczas należycie uzasadnić, jaki byłby cel ustawodawcy w zakresie różnicowania wysokości stypendiów doktoranckich, poprzez względniejsze traktowanie doktorantów rozpoczynających studia doktoranckie pod rządem przepisów ustawy nowej, w stosunku do doktorantów, którzy studia rozpoczęli wcześniej na podstawie przepisów ustawy już nieobowiązującej. Trudno byłoby również należycie uzasadnić, że w całej społeczności akademickiej, łącznie ze studentami, wynagrodzenia i stypendia miałyby podlegać ewentualnym zmianom (ich wysokość według nowej ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce z 2018 r. odnosi się do aktualnego wynagrodzenia profesora), z jednym wyjątkiem – właśnie dotyczącym stypendiów doktorantów, którzy studia rozpoczęli wcześniej, na podstawie przepisów ustawy już nieobowiązującej. Tymczasem wymaga w tym miejscu zwrócenia uwagi, że w świetle art. 70 ust. 4 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, takiego rodzaju nierówne traktowanie części uczestników studiów doktoranckich (rozpoczętych przed rokiem 2019/2020) w zakresie zasad ustalania wysokości przysługującego im stypendium doktoranckiego (w porównaniu np. ze stypendiami studentów, którzy rozpoczęli studia przed rokiem 2019/2020), nie da się pogodzić z poczuciem sprawiedliwości społecznej, czy zasadą równości wobec prawa. Z tych względów sąd nie podziela argumentacji organu, że wprowadzenie nowego systemu kształcenia doktorantów uzasadnia tak istotne zróżnicowanie wysokości stypendiów.

W konsekwencji, zgodnie z prawidłową wykładnią przepisu art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, podwyższenie minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta (według zawartych w rozporządzeniu wykonawczym z 2016 r. elementów składających się na to wynagrodzenie, do którego odsyła ten przepis), powoduje podwyższenie minimalnej wysokość stypendium także dla tej grupy doktorantów, do której należy skarżąca. Przepis ten, przez odesłanie do przepisów wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy uchylonej, nie określa zatem sztywnej (stałej) wysokości wynagrodzenia asystenta, na podstawie której następnie określona winna zostać minimalna wysokość stypendium doktoranckiego, do czasu ukończenia studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020. Nie oznacza to jednocześnie, że "minimalne wynagrodzenie zasadnicze asystenta" jest równe kwocie określonej w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym z 2005 r., czyli nieobowiązującym już rozporządzeniu wykonawczym z dnia 2 grudnia 2016 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 2063), gdzie minimalne wynagrodzenie asystenta zostało określone na kwotę [...]zł, a 60% tej kwoty to właśnie [...] zł, która została przyznana skarżącej na mocy zaskarżonej decyzji. Wysokość stypendium doktoranckiego wiązać należy z aktualnym wynagrodzeniem asystenta, określonym na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji, a więc przepisów nowej ustawy (art. 137 ust. 1) i wydanego na jej podstawie rozporządzenia w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej. Zgodnie z tymi przepisami wysokość stypendium wynosiłaby [...] zł.

Nie sposób nie zauważyć, że zarządzeniem z [...] października 2020 r. Rektor [...] określił nową wysokość stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2020/2021 dla doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie przed rokiem akademickim 2019/2020. Wysokość stypendium ustalona została na [...] zł, a zatem kwotę wyższą niż wynikająca z uchylonych przepisów o wynagrodzeniu asystenta, na które dotychczas powoływał się organ, a jednocześnie odpowiadającą 60% minimalnego wynagrodzenia asystenta według nowych przepisów. Sam organ odstąpił zatem od prezentowanej w zaskarżonej decyzji interpretacji przepisów, zgodnie z którą wysokość stypendium dla doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie przed rokiem akademickim 2019/2020 powinna być stała do 2023 r. i wynosić powinna przez wszystkie te lata [...] zł miesięcznie.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że organy obu instancji naruszyły w tej sprawie powołane wyżej przepisy prawa materialnego, na podstawie których wydane zostały decyzje, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej w skrócie: "p.p.s.a.", skarga została uwzględniona, co spowodowało konieczność uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie organ zobowiązany będzie uwzględnić dokonaną przez sąd ocenę prawną.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.).