Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 134/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 2 ust.1, par. 4 ust.2 pkt 2, par. 5 ust. 1, par. 12 ust.4 pkt 1 lit. a, par. 30 ust. 2, par. 33 ust.6
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
article: art. 3, art. 21 ust.1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 6, art. 8
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 25 lutego 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2018 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzają ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] roku nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz R. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...] przyznającą R. W. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną PROW 2014-2020 na rok 2018 w łącznej wysokości 4.024,92 zł. oraz odmawiającą przyznania tej płatność w części dotyczącej powierzchni 12,89 ha i umarzającą postępowanie w części dotyczącej powierzchni 0,01 ha.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

15 czerwca 2018 r. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus R. W. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 na rok 2018, w którym zadeklarował realizację pakietu: 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000. wariant 4.8. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki na powierzchni 14,52 ha oraz pakietu: 5 Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 wariant 5.5. Półnaturalne łąki świeże na powierzchni 2,54 ha.

16 czerwca 2018 r. strona złożyła zmianę do wniosku o przyznanie płatności na rok 2018, w którym wycofała powierzchnię 0,01 ha z płatności dla wariantu 4.8. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki.

W dniu 11 lipca 2018 r. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus R. W. złożył kolejną zmianę do wniosku o przyznanie płatności na rok 2018, w której zadeklarował realizację wariantu 4.5. Półnaturalne łąki świeże na powierzchni 12,89 ha, wariantu 4.8. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki na powierzchni 1,62 ha oraz wariantu 5.5. Półnaturalne łąki świeże na powierzchni 2,54 ha. W tym samym dniu pełnomocnik strony złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w R. oświadczenie, że ze względu na niedostępność aplikacji umożliwiającej złożenie wniosku przez Internet w dniu 10 lipca 2018 r. w godz. od 11:45 do 13:15 oraz od godz. 18:00 do 22:00 i komunikatach o ww. utrudnieniach zamieszczonych w tym samym dniu, wniosek złożył niezwłocznie po prawidłowym zadziałaniu systemu, tj. 11 lipca 2018 r. w godzinach porannych. Załączył również oświadczenie eksperta przyrodniczego i doradcy rolnośrodowiskowego.

Następnie 12 lipca 2018 r. pełnomocnik strony złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w R. plan działalności rolnośrodowiskowej, dokumentację przyrodniczą, oświadczenia eksperta przyrodniczego oraz informację zawierającą wymogi określone przez eksperta przyrodniczego.

W okresie od 25 września do 11 października 2018 r. Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu w Ł. przeprowadziło kontrolę na miejscu w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego w części gospodarstwa strony położonej na terenie województwa łódzkiego. Z przebiegu kontroli sporządzono raport nr [...]. Kontrolujący stwierdzili nieprawidłowość dla działki W1 (działka ewidencyjna nr [...]) opisaną kodem R13 oznaczającym, że rolnik przekształcił występujący w gospodarstwie trwały użytek zielony i pastwiska trwałe. Kontrolujący stwierdzili, że cała łąka została zaorana, a w dniu kontroli był nowy zasiew. Ponadto dla wskazanej wyżej działki stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną kodem M3, polegającą na nie zachowaniu siedliska przyrodniczego.

29 maja 2019 r. R. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Ł. oświadczenie dotyczące działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym B., gmina N., w którym wskazał, że działka jest nadal użytkowana jako trwały użytek zielony (TUZ). Jesienią zaorał łąkę celem jej renowacji i odnowienia z powodu degradacji siedliska (susza, trudne do zwalczenia chwasty) i ponownie zasiał pastewne rośliny zielne.

Decyzją z [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. przyznał R. W. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2018 w łącznej wysokości 4.024,92 zł, w tym:

1. Pakiet 4 Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000:

- wariant 4.8. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki w wysokości 1.414,67 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 288,36 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

2. Pakietu: 5 Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000:

- Wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości 2.610,25 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 550,16 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

Ponadto organ przyznał kwotę na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej w łącznej wysokości 670,82 zł, odmówił przyznania płatności dla wariantu 4.5 półnaturalne łąki świeże oraz umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w części dotyczącej powierzchni 0,01 ha wycofanej zmianą z 16 czerwca 2019 r.

R. W. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazał, że płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną pomniejszono o 20%, ponieważ w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach 25 września – 11 października 2018 r. kontrolujący stwierdzili, że na działce rolnej W1 znajdującej się na działce ewidencyjnej nr [...] zaorano łąkę pakietową (TUZ-0,47 ha). Jednakże w maju 2019 r. złożono do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. oświadczenie, w którym producent potwierdził dokonanie przeorania łąki (celem m.in. likwidacji uciążliwych chwastów), a następnie dokonano wysiewu pastewnych roślin zielonych trawa (TUZ nie uległ likwidacji). W myśl bowiem obowiązujących przepisów podlegający renowacji trwały użytek zielony (TUZ) pozostaje trwałym użytkiem zielonym.

W dalszej części odwołania podniesiono, że zmiany do wniosku zarejestrowane w systemie ARiMR w dniu 11 lipca 2018 r. polegające na dodaniu pakietu 4.5 w miejsce pakietu 4.8 nie mogły zostać złożone w dniu 10 lipca 2018 r. w godzinach od 18:00 do 22:00 ze względu na niedostępność aplikacji umożliwiającej złożenie wniosku przez Internet w tym czasie, z powodu przeprowadzenia prac konserwacyjnych systemu. Odwołujący podkreślił, że w systemie ARiMR zapewne jest odnotowana próba jego logowania w godz. od 18.00. do 22.00 w dniu 10 lipca 2018 r. Brak odpowiednio wcześnie podanej na stronie ARiMR informacji o niedostępności aplikacji uniemożliwił odpowiednie przygotowanie się i złożenie zmiany do wniosku w ustawowo przewidzianym terminie, za co nie powinien ponosić odpowiedzialności. Zmiana do wniosku dokonana została w najbliższym możliwym terminie, tj. w dniu 11 lipca 2018 r. W związku z powyższym odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Do odwołania skarżący dołączył wyciąg, z którego wynika, że poza 10 lipca 2018 roku aplikacja eWniosekPlus z powodu prowadzenia prac konserwacyjnych systemu nie działała także od godziny 22.00 w piątek 6 lipca do godziny 6.00 w poniedziałek 9 lipca, od godziny 22.00 w czwartek 5 lipca do godziny 5.00 w piątek 6 lipca, a także od godziny 22.00 we wtorek 3 lipca do godziny 5.00 w środę 4 lipca.

Decyzją z [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że strona zgodnie z podjętym zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym zadeklarowała na działce rolnej W1 (działka ewidencyjna nr 69) o powierzchni 0,47 ha trwały użytek zielony. W trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach od 25 września do 11 października 2018 r. stwierdzono zaoranie całej łąki pakietowej W1 i nowy zasiew, co potwierdzają załączone do raportu z czynności kontrolnych fotografie od nr 61 do 64 oraz od nr 74 do 82. Działka W1 została zadeklarowana do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże, wymogi dla poszczególnych pakietów zostały zawarte w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.) - dalej "rozporządzenie PRŚK". Wymogi dotyczące wariantu 5.5 zawarte w ust. 6 Części IV załącznika nr 2 do rozporządzenia PRŚK wprost zakazują mechanicznego niszczenia struktury gleby, w tym bronowania i przeorywania. Zdaniem organu odwoławczego w analizowanej sprawie przedstawiona dokumentacja sporządzona przez eksperta przyrodniczego nie zawiera przesłanek uzasadniających dokonanie renowacji trwałego użytku zielonego z zastosowaniem metody tak radykalnej jak pełna uprawa, co więcej zgodnie z obserwacjami poczynionymi w trakcie kontroli na miejscu na spornej działce W1 stwierdzono wykonanie nowego zasiewu zboża ozimego. Kontrolujący nie zaobserwowali w nowym zasiewie gatunków i odmian traw. Wobec powyższego działania wykonane przez stronę na działce pakietowej W1 nie mogą zostać zakwalifikowane jako renowacja trwałego użytku zielonego.

Organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 33 ust. 6 rozporządzenia PRŚK, jeżeli rolnik lub zarządca przekształcił którykolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych lub nie zachował któregokolwiek z określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 3 płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługuje temu rolnikowi lub zarządcy w wysokości zmniejszonej o 20%. Zakaz przekształcania trwałych użytków zielonych został wprost wyrażony w § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia PRŚK. W rozumieniu § 33 ust. 6 w zw. z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia PRŚK "przekształcenie trwałych użytków zielonych" to doprowadzenie zadeklarowanego do płatności obszaru do takiego stanu agrotechnicznego, że utracił on właściwy mu charakter. W czasie kontroli na miejscu inspektorzy terenowi stwierdzili zaoranie całej łąki oraz występowanie w dniu kontroli nowego zasiewu zboża ozimego, co niewątpliwie nie odpowiada definicji TUZ. W konsekwencji organ I instancji był zobowiązany do zastosowania sankcji finansowej, o której mowa w § 30 ust. 2 rozporządzenia PRŚK. W sprawie nie wystąpiły również okoliczności pozwalające na odstąpienie od nałożenia sankcji, o których mowa w § 30 ust. 3 rozporządzenia PRŚK. Organ podkreślił, że strona nie wywiązała się z obowiązku niezwłocznego powiadomienia na piśmie o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności i o każdej zmianie dotyczącej między innymi wykorzystywania gruntów rolnych, czy wielkości powierzchni upraw, bowiem o takim fakcie poinformowała na piśmie właściwego Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dopiero w maju 2019 r., podczas gdy nieprawidłowości zostały stwierdzone w trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach od 25 września do 11 października 2018 r. Zdaniem organu przekształcenie trwałego użytku zielonego nie było spowodowane wystąpieniem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, ale było wynikiem świadomego działania strony.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odwołując się do odpowiednich regulacji prawa krajowego i rozporządzeń unijnych wyjaśnił, że ostateczny termin złożenia zmiany do wniosku o przyznanie płatności na rok 2018, dopuszczający opóźnienie do 25 dni, z sankcją 1% za każdy dzień opóźnienia, przypadał na dzień 10 lipca 2018 r. Przekroczenie tego terminu czyniło zmianę niedopuszczalną. Organ zaznaczył przy tym, że termin składania zmian do wniosku jest terminem prawa materialnego niepodlegającym przywróceniu i skutkiem uchybienia terminowi jest brak możliwości uwzględnienia zmiany do wniosku strony o przyznanie płatności.

Odnosząc się do przerwy serwisowej uniemożliwiającej skarżącemu złożenie zmiany do wniosku o płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne w dniu 10 lipca 2018 roku po godzinie 18 organ wskazał, że strona podjęła zbyt duże ryzyko odkładając wysłanie zmiany do wniosku o przyznanie płatności "na ostatnią chwilę", tj. do godz. 18 w ostatnim dniu składania wniosków. Producent rolny występujący o przyznanie płatności, traktowany jest jako profesjonalista, od którego oczekiwać należy szczególnej troski i staranności w zakresie ochrony swoich praw. Osoba należycie dbająca o swoje interesy winna bowiem przewidzieć możliwość wystąpienia takich okoliczności, jak awaria systemu informatycznego, awaria sprzętu informatycznego, czy awaria zasilania i zapewnić sobie w takim przypadku rozsądną ilość czasu na złożenie wniosku drogą alternatywną. Poza tym organ podkreślił, że do terminu prawa materialnego nie maja zastosowania przepisy art. 58 - 59 k.p.a.

Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, że zmiana wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2018 polegająca na zmianie deklarowanego wariantu płatności z 4.8 ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki na wariant 4.5 półnaturalne łąki świeże dotycząca działek rolnych AE1, AF1, AG1, AH1, Al1, AJ1, AJ2, AK1, AL2, AL3, AM1, AN1, AO1, AP1, AQ1, AR1, AS1, ATI, AU1, AW1, AX1, AY1 została złożony po upływie terminu do jej złożenia tj. 11 lipca 2018 r. W konsekwencji organ I instancji zasadnie odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do wariantu 4.5 półnaturalne łąki świeże w części dotyczącej powierzchni dodanej zmianą do wniosku złożoną po terminie.

Odnosząc się do płatności w ramach wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki organ wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku i powierzchnia stwierdzona wynosiła 1,62 ha. Stawka płatności do 1 ha w ramach wskazanego wariantu 4.8 określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia PRŚK wyniosła 890 zł. Początkowa kwota płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach wariantu: 4.8 wyniosła więc 1.441,80 zł. Z kolei kwota kosztów transakcyjnych wyniosła 261,23 zł. Wobec treści § 33 ust. 6 rozporządzenia PRŚK kwota płatności została zmniejszona o kwotę w wysokości 288,36 zł. Po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń kwota płatności w ramach wariantu 4.8 wyniosła 1.414,67 zł.

Dalej organ stwierdził, że w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, iż powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej i powierzchnia stwierdzona w ramach wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże wyniosła 2,54 ha. Stawka płatności do 1 ha w ramach tego wariantu została określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia PRŚK wyniosła 1.083 zł. Początkowa kwota płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach wariantu 5.5 wyniosła więc 2.750, 82 zł, zaś kwota kosztów transakcyjnych - 409,59 zł. Z uwagi na stwierdzenie braku przestrzegania dla działki W1 wymogu R13 - Rolnik przekształca występujący w gospodarstwie trwały użytek zielony i pastwiska trwałe płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w ramach wariantu 5.5 została zmniejszona o kwotę w wysokości 550,16 zł. Kwota przyznanej płatności do przedmiotowego wariantu po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń wyniosła 2.610, 25 zł.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził ponadto, że w rozpatrywanej sprawie nie znajdują zastosowania wyjątki od nakładania kar administracyjnych przewidziane w art. 64 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE.L. 347.549) - dalej "rozporządzenie nr 1306/2013".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z 28 listopada 2019 r. R. W. zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. bez dochowania należytej staranności podczas analizy materiału dowodowego zebranego na etapie toczącego się postępowania. Ponadto zarzucił błędną ocenę stanu faktycznego i poczynienie nieuzasadnionych wniosków.

Odnosząc się do kwestii uchybienia terminu do złożenia zmian do wniosku obszarowego na 2018 r. skarżący podniósł, że organ II instancji nie dochował należytej staranności w procesie analizy uwag, które zawarł w odwołaniu od decyzji Kierownika Biura Powiatowego i poczynił tym samym nieuzasadnione ustalenia. Podkreślił, że jako wnioskodawca ubiegający się o płatność dołożył wszelkich starań by dochować terminów, do których jest zobligowany, a pierwotnego terminu nie był w stanie dochować nie z własnej winy, lecz z powodu niedziałającego systemu informatycznego ARiMR, co jest udokumentowane stosownymi oświadczeniami również ze strony ARiMR. Zdaniem skarżącego niedopuszczalne jest formułowanie opinii, że beneficjent ubiegający się o środki publiczne musi przewidywać przyszłość, w tym możliwość wystąpienia wszelkich awarii po stronie urzędu, który te środki przyznaje. Każdy urząd administracji publicznej zobligowany jest bowiem do dochowania należytej staranności na każdym etapie swojego funkcjonowania, a jeżeli nie jest w stanie się z tego wywiązać to obywatel nie powinien ponosić negatywnych skutków takiego stanu rzeczy.

Z powyżej przytoczonych względów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego ARiMR do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że w związku z ogłoszeniem siedziby sądu i terenu całego kraju czerwoną strefą zagrożenia epidemiologicznego wynikającego z rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2, sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art.15zzs ze znaczkiem "4" ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U poz. 1842) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosowne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zostało wydane 20 stycznia 2021 r. i doręczone stronom. Z uwagi na sytuację epidemiczną przeprowadzenie rozprawy stanowiłoby nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie ma możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległości z powodów technicznych, dlatego sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] dotyczącą płatności rolno–środowiskowo-klimatycznej dla R. W. na 2018 rok.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów administracyjnych w tej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 627 ze zm.) oraz wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 tej ustawy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.) - dalej "rozporządzenie PRŚK", a także ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1312 ze zm.) - dalej: "ustawa płatnościach", w brzmieniu obowiązującym w 2018 roku oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa unijnego.

Sąd w całości podziela stanowisko organów w zakresie konieczności nałożenia na skarżącego sankcji na podstawie § 30 ust. 2 rozporządzenia PRŚK.

W uzasadnieniu kontrolowanej decyzji organ w oparci o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy w postaci: raportu z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego w dniach 25 września – 11 października 2018 roku, ekspertyzy przyrodniczej opracowanej na zlecenie skarżącego w maju 2018 roku na potrzeby wariantu 4.5 i 5.5. Półnaturalne łąki świeże, analizy Rejestru działań agrotechnicznych, wyjaśnień Biura Kontroli na Miejscy ARiMR z 25 listopada 2018 roku oraz notatki służbowej z 6 listopada 2018 roku wskazał, że na należącej do skarżącego działce "W1", stwierdzono zaoranie deklarowanego trwałego użytku zielonego i wysianie w jego miejsce zboża ozimego. W sprawie doszło więc do przekształcenia TUZ, w taki sposób, że utracił on właściwy mu charakter. Sąd w całości ustalenia te uznaje za prawidłowe.

Jak wynika z § 2 ust. 1 rozporządzenia PRŚK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze. zm.), jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym"; 3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia PRŚK zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwane dalej "użytkami rolnymi", lub obszar gruntów niebędących użytkami rolnymi, na których występują typy siedlisk przyrodniczych lub siedliska lęgowe ptaków wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f lub w pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, zwanych dalej "obszarami przyrodniczymi" zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu, spełniające warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014

Zgodnie natomiast z § 12 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia PRŚK w przypadku Pakietu 4. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do trwałych użytków zielonych, na których występują siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk albo na obszarze specjalnej ochrony ptaków, albo na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantów 4.1.-4.6. Zgodnie z § 12 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia PRŚK w przypadku Pakietu 5. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do położonych poza obszarem Natura 2000 trwałych użytków zielonych, na których występują siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wszystkich wariantów tego pakietu.

Stosownie do treści § 4 ust.2 pkt 2 rozporządzenia PRŚK, rolnik lub zarządca realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne nie może przekształcać występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych i pastwisk trwałych w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.), zwanych dalej "trwałymi użytkami zielonymi". Zgodnie tym przepisem, "trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe" (zwane łącznie "trwałymi użytkami zielonymi") oznaczają grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres co najmniej pięciu lat, a także - w przypadku gdy państwa członkowskie tak zadecydują - które nie były zaorane przez okres co najmniej pięciu lat; mogą one obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, a także - w przypadku gdy państwa członkowskie tak zadecydują - inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które służą do wytwarzania paszy dla zwierząt, pod warunkiem że zachowano przewagę traw i innych zielnych roślin pastewnych. Państwa członkowskie mogą również zadecydować o uznaniu za trwałe użytki zielone.

Brzmienie powyższej definicji – obowiązującej od 1 stycznia 2018r. wskazuje, że co do zasady dla zachowania TUZ grunt powinien być wykorzystywany do uprawy traw lub innych roślin pastewnych i nie powinien być objęty płodozmianem przez okres co najmniej pięciu lat. Z przepisu nie wynika natomiast zakaz orania TUZ, a kwestia ta została pozostawiona do uregulowania przez państwa członkowskie.

W rozstrzyganej sprawie działka W1 została przez skarżącego zadeklarowana do płatności w ramach wariantu 5.5. Półnaturalne łąki świeże. Wymogi dla poszczególnych pakietów zawarte zostały w Załączniku nr 2 do rozporządzenia PRŚK, który w ust. 6 części IV wprost zakazuje mechanicznego niszczenia struktury gleby, w tym bronowania i przeorywania.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że skarżący zaorał łąkę pakietową i posiał na niej zboże ozime. Kontrolujący nie zaobserwowali w nowym zasiewie gatunków i odmian traw. Skarżący w toku postepowania nie kwestionował ustaleń kontroli na miejscu zawartych w protokole z tej kontroli. Prawidłowo także organ odwoławczy odniósł się do twierdzeń skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w których strona wskazywała na konieczność renowacji działki W1 w związku z suszą i uciążliwymi chwastami. Trafnie z odwołaniem się do sporządzonej na zlecenie strony ekspertyzy przyrodniczej dotyczącej działki W1 organ wskazał, że z dokumentacji tej nie wynikają żadne przesłanki do dokonania renowacji spornego TUZ, szczególnie z wykorzystaniem tak radyklanej metody jak pełna uprawa. W swojej opinii ekspert także zaznaczył, że na działce brak niepożądanych obcych geograficznie gatunków jak również brak niepożądanych gatunków rodzimych. Powyższe przeczy w sposób niewątpliwy twierdzeniom skarżącego o konieczności likwidacji chwastów na spornej działce. Nie wykazał on także wystąpienia na niej suszy.

Zgodnie z § 33 ust. 6 rozporządzenia PRŚK jeżeli rolnik lub zarządca przekształcił którykolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych lub nie zachował któregokolwiek z określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 3, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługuje temu rolnikowi lub zarządcy w wysokości zmniejszonej o 20%. Wobec wykazania przez organy w toku prowadzonego postępowania w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący przekształcił zadeklarowany TUZ w taki sposób, że utracił on właściwy mu charakter. Organy był zobowiązana do zastosowania sankcji, o której mowa w cytowanym przepisie.

Trafnie także organy uznały, że w sprawie brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia sankcji, bowiem przekształcenie TUZ nie było wynikiem siły wyższej ani nadzwyczajnych okoliczności, lecz było konsekwencją decyzji strony, dodatkowo skarżący nie powiadomił organów agencji, przed stwierdzeniem wystąpienia powyższej nieprawidłowości w toku kontroli na miejscu, o zaoraniu TUZ i wysianiu nań zboża. Fakt zaorania działki W1 skarżący zgłosił dopiero po kontroli w maju 2019 roku.

Z powyższych względów organy zasadnie nałożyły na skarżącego 20 % sankcję dla przyznanych płatności.

Przechodząc do oceny kwestii uchybienia przez skarżącego terminowi na złożenie zmiany do wniosku polegającej na zadeklarowaniu na działkach o łącznej powierzchni 12,89 ha w miejsce pierwotnie wskazanego pakiety 4.8 nowego pakietu 4.5. wskazać należy, że prawidłowo organy wskazały, że w 2018 roku ostatnim dniem w którym możliwa była korekta wniosków o płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne był 10 lipca.

W 2018 roku wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej należało złożyć w terminie od 15 marca do 15 czerwca (art. 21 ust. 1 i 3 ustawy o płatnościach w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 maja 2018 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2018 r. - Dz.U. z 2018 r. poz. 897). Z kolei kwestie dotyczące opóźnionego złożenia wniosku o płatności i dokonywania poprawek wniosku uregulowane zostały w art. 13 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 zgodnie z którym:

1. Z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. (pominięto akapit drugi).

Jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.

3. Z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, wniesienie poprawek do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność po ostatecznym terminie wnoszenia poprawek, ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot związanych z faktycznym wykorzystywaniem danych działek rolnych.

Poprawki w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność są dopuszczalne tylko do najpóźniejszego możliwego terminu wyznaczonego dla składania po terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, jak określono w ust. 1 akapit trzeci. Jeżeli jednak ten najpóźniejszy termin jest wcześniejszy niż ostateczny termin wnoszenia poprawek do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, o którym to terminie mowa w ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu, bądź gdy terminy te przypadają w tym samym dniu, za niedopuszczalne uznaje się poprawki do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność wniesione po tym terminie.

Zasadnie zatem w zaskarżonej decyzji wskazano, że poprawki w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność są dopuszczalne tylko do najpóźniejszego możliwego terminu wyznaczonego dla składania po terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność - określonego w ust. 1 akapit trzeci art. 13 rozporządzenia nr 640/2014 - tj. 25 dni kalendarzowych liczonych od dnia ostatecznego składania pojedynczego wniosku (tj. od 15 czerwca) - czyli w rozpoznawanej sprawie - do 10 lipca 2018 roku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych za ugruntowany uznać należy pogląd, zgodnie z którym zarówno termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, jak i termin do dokonania zmiany wniosku mają charakter materialnoprawny i nie podlegający przywróceniu (por.: wyroki NSA z 24 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 1020/09, z 4 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 2118/19; wyroki: WSA w Lublinie z 5 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 631/13 i z 29 września 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 457/15, WSA w Olsztynie z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 616/15, WSA w Białymstoku z 23 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Bk 849/20 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA"). Uchybienie terminowi prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Inaczej mówiąc, termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację prawa podmiotowego, zaś konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności (por. wyrok WSA w Lublinie z 5 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 631/13). A zatem uznać należy, że termin na złożenie wniosku jak również termin na jego zmianę są terminami nieprzywracalnymi.

Wskazać jednak należy, że w rozstrzyganej sprawie skarżący już w momencie składania korekty wniosku podnosił, że składa go natychmiast po uruchomieniu systemu eWniosek, który nie działał w ostatnim dniu składania wniosków na 2018 rok w godzinach od 11.45 do 13.15, a następnie w godzinach od 18 do 6 rano dnia następnego czyli 11 lipca 2018 roku. Z kolei w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący podkreślił, że w systemach informatycznych organu z całą pewnością odnotowana jest próba jego logowania w godzinach 18.00-22.00 10 lipca 2018 roku . Podkreślił także, że informacja o niedostępności aplikacji e-wniosek została zamieszczona na stronie organu tego samego dnia, którego aplikacja nie działała. Dodatkowo skarżący dołączył wyciąg, z którego wynika, że poza 10 lipca 2018 roku aplikacja eWniosekPlus z powodu prowadzenia prac konserwacyjnych systemu nie działała także od godziny 22.00 w piątek 6 lipca do godziny 6.00 w poniedziałek 9 lipca, od godziny 22.00 w czwartek 5 lipca do godziny 5.00 w piątek 6 lipca, a także od godziny 22.00 we wtorek 3 lipca do godziny 5.00 w środę 4 lipca.

W tym miejscu podkreślić należy, że stosownie do art. 3 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1).

Zgodnie z ust. 2 omawianego przepisu w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3 art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego).

Z przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniach w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej Kodeks postępowania administracyjnego jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie składającej wniosek. Takie uregulowanie prawne nie zwalnia jednak w ocenie sądu organów od przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności - art. 6 k.p.a., oraz zasady pogłębiania zaufania – art. 8 k.p.a. zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Przy czym zasada zaufania, również w aspekcie procesowym, jest zasadniczym elementem wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego.

W tym miejscu wskazać należy, że jak wynika z informacji zamieszczonych na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: www.arimr.gov.pl. od 2018 roku wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich oraz płatności obszarowych PROW składa się w formie elektronicznej za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus. A zatem rok 2018 był pierwszym rokiem, w którym rolnicy mieli obowiązkowo korzystać z systemu elektronicznego składania wniosku. Niewątpliwie też to organ jako administrator systemu informatycznego był odpowiedzialny za sprawne działanie aplikacji eWniosekPlus, w taki sposób aby możliwym było skorzystanie przez beneficjentów z przewidzianego dla nich na ten rok wsparcia z programów pomocowych. Tymczasem z dokumentów załączonych przez stronę wynika, że w tygodniu poprzedzającym upływ ostatecznego terminu składania wniosków, który przypomnijmy upływał 10 lipca, a więc w szczycie sezonu rolniczego, kiedy to z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że rolnicy zaangażowani są przez większą część swojego czasu w prace polowe, system w zasadzie codziennie odnotowywał wieczorne przerwy w swoim działaniu, jak również nie działał cały weekend tuż przed 10 lipca 2018 roku oraz częściowo w ostatnim dniu terminu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja systemów komunikacji elektronicznej, oraz takie zorganizowanie ich obsługi technicznej - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych za ich pośrednictwem podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia drogą elektroniczną (por. np. postanowienia NSA z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15 i z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (por. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15, wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14).

W okolicznościach rozstrzyganej sprawy organy nie kwestionowały twierdzeń skarżącego, że w ostatnim dniu składania wniosków, tj. w dniu 10 lipca 2018 r. nie działał system składania wniosków przez aplikację eWniosekPlus. Strona konsekwentnie twierdziła także, że próbowała logować się do elektronicznego systemy składania wniosków i ślady tego logowania winny być dostępne w systemach informatycznych. W takiej sytuacji organ jako administrator systemu informatycznego winien w toku postępowania potwierdzić, lub zaprzeczyć twierdzeniom skarżącego, czego nie uczynił, a nie rozważać jedynie w sposób nieuprawniony zachowanie skarżącego w kontekście jego zawinienia i "podjęcia zbyt dużego ryzyka".

W rozstrzyganej sprawie skarżący w swoim wniosku, a następnie w odwołaniu od decyzji organu I instancji przedstawił dowody na nieprawidłowe działania systemu eWniosekPlus, obowiązkiem więc organu była ich prawidłowa weryfikacja i ocena, której w sprawie zabrakło. Zdaniem sądu niezbędne jest zatem dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a następnie poczynienie pełnej jego oceny prawnej co do zachowania terminu do złożenia w drodze elektronicznej przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (w ramach PROW 2014-2020) na 2018 rok ze szczególnym uwzględnieniem zasad praworządności - art. 6 k.p.a. i zaufania obywatela do państwa art. 8 k.p.a. W ocenie sądu, gdyby w wyniku tego postępowania okazało się, że wina związana z niemożliwością terminowego złożenia wniosku leżała po stronie organu zapewniającego system elektroniczny do wypełniania wniosku, to niedopuszczalne byłoby uniemożliwienie skarżącemu jego skorygowania.

Wobec powyższego, a w szczególności w kontekście obowiązków organu administracji publicznej co do zapewnienia sprawnego funkcjonowania systemu elektronicznego składania wniosków o płatności, sąd stwierdził, że skoro skarżący miał nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek w 2018 roku wybrać formę złożenia wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w formie elektronicznej, i z takiej też drogi skorzystał przesyłając wniosek za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, zaś organ nie kwestionuje, że w dniu 10 lipca 2018 r. nie działała aplikacja eWniosekPlus, to organ ustalając, czy wniosek został złożony z zachowaniem ostatecznego terminu, zobowiązany był rozważyć czy złożenie wniosku w dniu 11 lipca 2018 roku nie było wynikiem zawinienia organu.

Z tych względów sąd uznał, że organy obu instancji, co najmniej przedwcześnie przyjęły, że skarżący złożył zmianę do wniosku o płatność po ostatecznym terminie składania wniosków tj. po 10 lipca 2018 r. i na tej podstawie odmówiły wypłaty wnioskowanej płatności.

Mając powyższe na względzie w ocenie sądu organy z naruszeniem zasad wynikających z art. 3 ustawy o płatnościach nie odniosły się do twierdzeń strony wskazujących na winę organu w niedziałaniu aplikancki eWniosekPlus, jak również nie dokonały właściwej, pełnej oceny sprawy jako konkretnego, jednostkowego przypadku, w kontekście zasad praworządności - w art. 6 k.p.a. i zaufania do państwa - art. 8 k.p.a. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.a.a. sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...] .

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę w wysokości 200 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi.

d.j.