Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 68/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski,, asesor WSA Danuta Szydłowska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi G. S. oraz K. P. i L. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. oddala skargę G. S.; 2. uchyla zaskarżoną decyzję w części, którą utrzymano w mocy punkt 2 decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2003 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] listopada 2005r. wydaną na podstawie art. 138 § l pkt. l kpa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003r. nr [...] stwierdzającą w pkt. l, że nieruchomości, których właścicielami byli F. i L. G., oznaczone w dacie przejęcia wg ksiąg wieczystych S. tom [...] karta [...] o pow. 0,0692 ha, tom [...] karta [...] o pow. 0,2418 ha, tom [...] karta [...] o pow. 0,0555 ha, nie podpadały pod działanie przepisów art. 2 ust. l lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej / Dz. U. z 1945r., Nr 3, poz. 13 /, dalej zwanym dekretem, natomiast w pkt. 2 odmawiającej stwierdzenia, że nieruchomość, której właścicielami byli F. i L. G., oznaczona w dacie przejęcia wg księgi wieczystej S. tom [...] karta [...] o pow. 0,4763 ha nie podpadała pod działanie w/w przepisów dekretu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, iż w przedmiotowej sprawie wydawane były już decyzje administracyjne i wyroki sądów administracyjnych i tak:

• Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 1991 r. odmówił stwierdzenia, że przedmiotowe nieruchomości nie podpadały pod działanie przepisów art. 2 ust. l lit. e dekretu;

• Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] kwietnia 1994r. uchylił w/w decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji;

• Wojewoda v decyzją z dnia [...] lutego 1995r. ponownie odmówił stwierdzenia, że przedmiotowe nieruchomości nie podpadały pod działanie przepisów art. 2 ust. l lit. e dekretu;

• Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] września 1998r. utrzymał w mocy w/w decyzję Wojewody [...];

• Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 marca 2001 r. uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1998r. oraz poprzedzającą j ą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1995r.;

• Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r. w pkt. l stwierdził, że przedmiotowe nieruchomości oznaczone w dacie przejęcia wg ksiąg wieczystych S.: tom [...] karta [...] o pow. 0,0692 ha, tom [...] karta [...] o pow. 0,2418 ha, tom [...] karta [...] o pow. 0,0555 ha nie podpadały pod działanie przepisów art. 2 ust. l lit. e dekretu, natomiast w pkt. 2 odmówił stwierdzenia, że nieruchomość, oznaczona w dacie przejęcia wg księgi wieczystej S. tom [...] karta [...] o pow. 0,4763 ha nie podpadała pod działanie w/w przepisów dekretu;

• Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2004r. uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji;

• Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2004r. sygn. akt IVSA/Wa 384/04 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia [...] marca 2004r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2004r., obowiązany był ponownie rozpatrzyć odwołania Burmistrza S., Zarządu Powszechnej Spółdzielni Spożywców "S." w S, J. G., a także K. P. i L. P. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż rozpoznając powyższe odwołania związany jest wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2001 r. i ma obowiązek zastosowania się do oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w tym wyroku. Organ naczelny związany jest również wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2004r. sygn. akt IVSA/Wa 384/04 zapadłym w tej sprawie.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż w wyroku z dnia 15 marca 2001r. NSA nakazał organom administracji publicznej zbadanie funkcjonalnego powiązania zabudowanych nieruchomości miejskich z majątkiem ziemskim F. i L. G. Sąd wyraził pogląd, iż podziela stanowisko wyrażone w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990r. /sygn. TKW 3/89/ ustalającej powszechnie obowiązującą wykładnię art. 2 ust. l lit. e dekretu, jak również uznał, iż przy orzekaniu na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia l marca 1945r. w sprawie wykonywania dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej / Dz. U. Nr 10, poz. 51 / należy badać możliwość wyłączenia spod działania art. 2 ust. l lit. e dekretu tej części nieruchomości, która nie jest funkcjonalnie powiązana z gospodarstwem rolnym, a zatem nie mogła być przeznaczona na cele reformy rolnej. Ponadto Sąd stwierdził, iż poza zakresem przedmiotowym art. 2 ust. l lit. e dekretu były zabudowane nieruchomości miejskie, niemające związku funkcjonalnego z nieruchomością ziemską przejmowaną na cele reformy rolnej. Sąd wyraził również pogląd, iż brak jest podstaw do uznania, iż pojęcie "nieruchomość ziemska" obejmowało również te nieruchomości, których charakter, obszar, zabudowania i sposób użytkowania wskazywały, że nie mogły być wykorzystywane w działalności rolniczej.

Ustalając stan faktyczny organ naczelny stwierdził, iż L. i F. małż. G. byli właścicielami nieruchomości położonych w S., zapisanych w dacie ich przejęcia na własność Państwa w księgach wieczystych:

S. tom [...] karta [...] o pow. 96,0805 ha oraz S. tom [...] karta [...] o pow. 6,1876 ha, o łącznej powierzchni 102,2681 ha.

Ponadto małż. G. byli właścicielami nieruchomości zapisanych w dacie ich przejęcia w księgach wieczystych: KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,4763 ha, KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,0692 ha, KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,2418 ha, KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,0555 ha. Legalność przejęcia na własność Skarbu Państwa czterech ostatnich nieruchomości zakwestionowali w niniejszej sprawie następcy prawni małż. G.

Podstawą prawną przejęcia na własność Państwa przedmiotowych nieruchomości był art. 2 ust. l lit. e dekretu.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powołując się na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990r. uznał, iż nieruchomością ziemską jest nieruchomość mienia nieruchomego, która ma charakter rolniczy. Ponadto zgodnie z intencja ustawodawcy na cele reformy rolnej przeznaczone były te nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, z tym że przez inne podmioty. Z przepisów dekretu nie wynika natomiast, ażeby na cele reformy rolnej były przeznaczone nieruchomości niemające takiego charakteru, a więc m. in. działki budowlane, niepozostające w funkcjonalnej łączności z gospodarstwem rolnym, wydzielone prawnie lub fizycznie przed l września 1939r. - art. 2 ust. 2 dekretu.

Organ odwoławczy uznał, iż nieruchomości zapisane w dacie ich przejęcia w księgach wieczystych: KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,0692 ha, KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,2418 ha oraz KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,0555 ha były nieruchomościami miejskimi, niemającymi związku z nieruchomościami ziemskimi małż. G., przejętymi na cele reformy rolnej.

Nieruchomość zapisana w KW S. tom [...] karta [...] oraz nieruchomość zapisana w KW S. tom [...] karta [...] położone są we W. w centrum [...], w dacie przejęcia nieruchomości te były zabudowane budynkami mieszkalnymi, w jednym z nich mieszkała rodzina G. Budynki gospodarcze oraz dom rządcy znajdowały się jedynie na nieruchomości, która również była przejęta na cele reformy rolnej, ale która nie jest przedmiotem roszczeń spadkobierców małż. G. W budynku na nieruchomości zapisanej w KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,2418 ha, do wybuchu II wojny światowej zamieszkiwali byli jej właściciele S. i S. S., na rzecz których w księdze wieczystej wpisane było prawo dożywotniego mieszkania. To, że na nieruchomości tej znajdował się również ogród owocowy, w świetle powyższego nie może przemawiać za uznaniem jej jako służącej do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji sadowniczej.

Organ naczelny uznał również, że typowo miejski charakter miała nieruchomość o pow. 0,0555 ha, zapisana w KW S. tom [...] karta [...], na której znajdował się budynek mieszkalny, zniszczony podczas II wojny światowej.

Natomiast inny charakter miała zdaniem organu odwoławczego nieruchomość zapisana w KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,4763 ha, na której znajdowała się mleczarnia, tj. zakład przemysłu rolnego, wykorzystywany do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie. W mleczarni tej przerabiane było mleko pochodzące od krów z majątku małż. G. oraz na nieruchomości tej usytuowane były również budynki gospodarcze takie jak stajnia, czy świniarnia. Powyższe w ocenie organu świadczy o powiązaniu funkcjonalnym tej nieruchomości z gospodarstwem rolnym małż. G. Przejęcie tej nieruchomości na cele reformy rolnej służyło realizacji celu określonego w art. l ust. 2 lit. d dekretu. Ponadto zgodnie z art. 6 dekretu, Minister Rolnictwa i Reform Rolnych obejmował niezwłocznie zarząd państwowy nad nieruchomościami ziemskimi, wymienionymi w art. 2 dekretu, wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2005r. wpłynęły dwie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Pierwszą skargą, Gminy S., decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2005r. zaskarżona została w zakresie pkt. l, którym utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003r. stwierdzającą w punkcie l, że nieruchomości, których właścicielami byli F. i L. G., oznaczone w dacie przejęcia według ksiąg wieczystych S. tom [...] karta [...] o pow. 0,0692 ha, tom [...] karta [...] o pow. 0,2418 ha, tom [...] karta [...] o pow. 0,0555 ha nie podpadały pod działanie przepisów art. 2 ust. l lit. e dekretu.

Zdaniem skarżącej Gminy S. decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. przepisu art. 2 ust. l lit. e dekretu. Użyty w art. 2 ust. l lit. e dekretu zwrot "rozmiar łączny" nieruchomości ziemskiej nie odnosi się z osobna do każdej nieruchomości mającej urządzoną księgę wieczystą. O łącznym rozmiarze nieruchomości decyduje kryterium własności i gospodarcze przeznaczenie nieruchomości. W związku z powyższy wymienione wyżej przedmiotowe nieruchomości były funkcjonalnie powiązane z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej małż. G., przejętej na cele reformy rolnej o łącznej powierzchni 102,2681 ha. Nie zgadza się z ustaleniami organów, iż nieruchomości zabudowane budynkami mieszkalnymi objęte niniejszym postępowaniem nie stanowiły całości gospodarczej z pozostałymi gruntami oraz, że nie służyły działalności wytwórczej w rolnictwie. Przedmiotowe nieruchomości położone były w granicach miasta S., w niedalekiej od siebie odległości. Fakt, iż nieruchomość posiada wyodrębnioną księgę wieczystą! leży w granicach miasta nie oznacza zdaniem skarżącego, że nie może być nieruchomością o charakterze rolniczym.

Drugą skargą, K. P. i L. P., decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2005r. została zaskarżona w części odmawiającej stwierdzenia, że nieruchomość, której właścicielami byli F. i L. małż. G., w dacie przejęcia, zapisana w księdze wieczystej S. tom X[...] karta [...] o pow. 0,4763 ha, nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. l lit. e dekretu. Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, art. 75 § l, art. 77 § l, art. 84 § l i art. 85 § l kpa a w konsekwencji błędną ocenę stanu faktycznego leżącego u podstaw zaskarżonej części decyzji.

Zdaniem skarżących mleczarnia przerabiała mleko pochodzące od setek krów, podczas gdy gospodarstwo małż. G. hodowało 60 krów. Mleczarnia była niezależnym, odrębnym od gospodarstwa przedsiębiorstwem. Zabudowania takie jak stajnia, świniarnia były przeznaczone dla zwierząt koniecznych do prowadzenia mleczarni, konie obsługiwały transport mleka a świnie spasały odpady mleczarni np. serwatka. To właśnie te zabudowania świadczą o samodzielności mleczarni. Mleczarnia była jedyną w powiecie śremskim przetwórnią mleka dla rozwiniętego rolniczo okręgu. Nie było żadnego związku funkcjonalnego między mleczarnią a przejętym gospodarstwem rolnym, poza związkiem właścicielskim. Gospodarstwo rolne przejęte na cele reformy rolnej było w znacznym oddaleniu od mleczarni, która usytuowana była przy głównej ulicy w Śremie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. l § l ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. l § 2 powołanej wyżej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd administracyjny stosownie do art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. / nie jest związany zarzutami i wnioskami podniesionymi w skardze, jak również powołaną podstawą prawną

Rozpoznając skargę Gminy S. Natomiast skarga K. P. i L. P. winna być uznana za zasadną, gdyż zaskarżona tą skargą część decyzji narusza przepisy prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Słusznie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powołując się na przepis art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. / uznał, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem l stycznia 2004r., wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Tak, więc wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2001r. wydany w sprawie sygn. akt IVSA 2416/98 nakazujący organom administracji publicznej zbadanie funkcjonalnego powiązania zabudowanych nieruchomości miejskich z majątkiem ziemskim małż. G. wiąże w sprawie organ oraz wojewódzki sąd administracyjny.

Organ naczelny oraz wojewódzki sąd administracyjny związane są również oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2004r. w sprawie sygn. akt IVSA/Wa 384/04 w oparciu o art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z ustaleń dokonanych przez organ w toku postępowania administracyjnego wynika, że L. i F. małż. G. byli współwłaścicielami nieruchomości położonych w S., zapisanych w dacie ich przejęcia na własność Państwa w księgach wieczystych:

– S. tom [...]karta 361 o pow. 96,0805 ha;

– S. tom [...] karta 638 o pow. 6,1876 ha;

– S. tom [...] karta 491 o pow. 0,4763 ha;

– S. tom [...] karta 587 o pow. 0,0692 ha;

– S. tom [...] karta 381 o pow. 0,2418 ha;

– S. tom [...] karta 621 o pow. 0,0555 ha.

Powyższe nieruchomości zostały przejęte na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. l lit. e dekretu. Przejęcie nieruchomości zapisanych w dacie ich przejęcia w KW S. tom [...] karta [...] o pow. 96,0805 ha i KW S. tom [...] karta [...] o pow. 6,1876 ha, tj. o łącznej powierzchni 102,2681 ha nie jest kwestionowane przez spadkobierców byłych właścicieli. Natomiast kwestionowana jest zasadność przejęcia na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. l lit. e dekretu nieruchomości zapisanych w dacie ich przejęcia w KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,4763 ha, KW S tom [...] karta [...] o pow. 0,0692 ha, KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,2418 ha i KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,0555 ha.

W art. l ust. 2 dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej zostały sformułowane cele, jakim ma służyć przeprowadzenie reformy rolnej na podstawie w/w dekretu. I tak cele te zostały określone jako:

a. upełnorolnienie istniejących gospodarstw karłowatych, małorolnych i średniorolnych;

b. tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych, robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców;

c. tworzenie w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw dla produkcj i ogrodniczo-warzywniczej;

d. zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół oraz poddanych zarządowi państwowemu lub samorządowemu ośrodków dla podniesienia kultury rolnej, wytwórczości nasiennej, hodowlanej oraz przemysłu rolnego;

e. zarezerwowanie odpowiednich terenów pod rozbudowę miast, kolonii mieszkaniowych i ogródków działkowych oraz terenów na potrzeby wojskowe, komunikacji publicznej i melioracji.

Dla realizacji powyższych celów reformy rolnej miały być przejmowane na własność Państwa nieruchomości ziemskie sklasyfikowane według kryteriów podmiotowych i przedmiotowych i wyszczególnione w art. 2 ust. l lit. a, b, c, d, e.

W szczególności art. 2 ust. l lit. e dekretu określił, że na cele reformy rolnej przeznaczone zostają nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź l00 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Sam dekret nie zdefiniował pojęcia nieruchomości ziemskiej na potrzeby przeprowadzenia reformy rolnej. W orzecznictwie przyjmuje się rozumienie tego pojęcia dla ustalenia zakresu przedmiotowego art. 2 ust. l lit. e dekretu według definicji przyjętej w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990r. W. 3/89 /OTK 1990, poz. 26, s. 174/, zgodnie z którą pod pojęciem "nieruchomości ziemskie" należy rozumieć nieruchomości ziemskie lub ich części, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, a więc nieruchomości ziemskie to nieruchomość o charakterze rolniczym.

Wszystkie nieruchomości ziemskie przeznaczone na cele reformy rolnej zgodnie z art. 2 ust. l dekretu, przeszły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia, w całości na własność Skarbu Państwa.

Mając powyższe na uwadze możemy określić, jakie przesłanki musiała spełniać nieruchomość, aby na podstawie art. 2 ust. l lit. e dekretu mogła być przejęta na cele reformy rolnej i tak musiała to być nieruchomość:

• ziemska o charakterze rolniczym,

• stanowiąca własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych,

• spełniająca normy obszarowe , o których mowa w art. 2 ust. l lit. e dekretu,

• nadająca się do realizacji celów reformy rolnej wymienionych w art. l ust. 2 dekretu.

Spełnienie przez nieruchomość wszystkich wyżej wymienionych przesłanek pozwala dopiero uznać, iż nieruchomość podpada pod zapis art. 2 ust. l lit. e dekretu.

Zakres przedmiotowy i podmiotowy nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. l lit. e jest sprecyzowany na podstawie przepisów dekretu. Tak, więc w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia l marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej / Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm. / organ administracji publicznej obowiązany jest zbadać czy nieruchomość lub jej część przejęta na cele reformy rolnej spełnia wszystkie przesłanki wymagane dekretem do uznania, że dana nieruchomość podpada pod przepisy art. 2 ust. l lit. e dekretu.

Z materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego wynika, że małż. G. w 1919r. nabyli gospodarstwo rolne o pow. ponad 96 ha położone w S.

Dwa lata później, tj. w 1921 r., nabyli nieruchomość zabudowaną domem mieszkalnym, który zaspokajał potrzeby mieszkaniowe dużej rodziny małż. G. W 1929r. kupili nieruchomość położoną przy ul. [...] w S., na której znajdowała się mleczarnia. W 1937 r. .aną domem mieszkalnym położoną w S. na rogu ul. [...] i [...]. Byłym właścicielom służyło prawo dożywotniego użytkowania tej nieruchomości. L. G. otrzymał jeszcze w drodze darowizny od matki nieruchomość zabudowaną domem mieszkalnym, w którym mieszkali jego rodzice. Budynek ten został zniszczony w czasie II wojny światowej. Każda z tych czterech zabudowanych nieruchomości w dacie jej nabycia stanowiła wyodrębnioną pod względem prawnym i fizycznym od pozostałej części gospodarstwa małż. G. nieruchomość. Z charakteru tych nieruchomości widać, że nie były to nieruchomości ziemskie o charakterze rolnym.

Zadaniem organu było ustalenie, czy po nabyciu każdej z tych czterech zabudowanych nieruchomości, powstał między nimi, bądź którąś z nich, a nieruchomością ziemską małż. G. o pow. 102,2681 ha taki związek funkcjonalny, który pozwala uznać, że nieruchomości te stały się częścią nieruchomości ziemskiej i mogły przejść na własność Państwa z przeznaczeniem na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. l lit. e dekretu.

Słusznie organ uznał, iż z przepisów dekretu nie wynika, ażeby na cele reformy rolnej były przeznaczone nieruchomości niemające cech nieruchomości ziemskiej o charakterze rolnym, a więc m. in. działki budowlane /niepozostające w funkcjonalnej łączności z gospodarstwem rolnym/, wydzielone prawnie lub fizycznie przed l września 1939r.

W ocenie Sądu organ właściwie ocenił, że nieruchomości zapisane w dacie przejęcia w księgach wieczystych: KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,0692 ha, KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,2418 ha, KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,0555 ha były nieruchomościami miejskimi, niemającymi związku z nieruchomością ziemską małż. G. przejętą na cele reformy rolnej. Z pewnością o takim związku, z uwagi na charakter tych nieruchomości, nie może świadczyć, jak podnosi w skardze Gmina S. to, że podporządkowane były temu samemu właścicielowi, że nieruchomość zabudowana domem mieszkalnym rodziny G. graniczyła z nieruchomością zapisaną w KW S. tom [...] karta [...] o pow. 96.0805 ha przejętą na cele reformy rolnej, że wejście do tego budynku było nie tylko od ul. [...], ale również od podwórza, że na nieruchomości zapisanej w KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,2418 ha oprócz budynku znajdował się również ogród, który należy traktować jako użytek rolny, zapominając, że nieruchomość ta obciążona była prawem dożywocia na rzecz byłych właścicieli, że nieruchomość zapisana w KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,0555 ha była niezabudowana, zapominając, że była ona zabudowana domem mieszkalnym, w którym mieszkali rodzice L. G., a który został zniszczony w czasie II wojny światowej, że usytuowana była przy drodze prowadzącej do pól uprawnych wchodzących w skład nieruchomości ziemskiej przejętej na podstawie dekretu na cele reformy rolnej.

Skoro na podstawie art. 2 ust. l lit. e dekretu mogły przejść na własność Państwa na cele reformy rolnej jedynie te nieruchomości ziemskie, które miały charakter rolny, to poza zakresem przedmiotowym tego przepisu, co podkreślił już NSA w wyroku z dnia 15 marca 2001 r. wydanym w sprawie IV SA 2416/98 powołując się również na orzecznictwo / wyrok NSA z dnia 28 grudnia 1994r. II S.A. 250-251/94 ONSA 1996 nr l, poz. 22 /, były zabudowane nieruchomości miejskie, niemające związku funkcjonalnego z nieruchomością ziemską, przejmowaną na cele reformy rolnej.

Przechodząc do oceny legalności decyzji w części dotyczącej nieruchomości zapisanej w dacie jej przejęcia w księdze wieczystej KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,4763 ha, na której znajdowała się mleczarnia, należy stwierdzić, że małż. G. nabywając w 1929r. ten obiekt, faktycznie nabyli nieruchomość z posadowionym na niej przedsiębiorstwem w branży rolnej, jakim była mleczarnia. Nieruchomość znajdowała się w S. przy głównej ul. [...]. Z pewnością brak jest podstaw do uznania, że w dacie nabycia tej nieruchomości była to nieruchomość ziemska o charakterze rolnym. Tak, więc sama w sobie nieruchomość ta nie mogła być uznana za podpadającą pod przepis art. 2 ust. l lit. e dekretu.

Organ wywodzi, że nieruchomość ta była powiązana funkcjonalnie z gospodarstwem rolnym małż. G, gdyż w mleczarni przerabiane było mleko pochodzące od krów z ich majątku oraz poprzez usytuowanie na niej budynków gospodarczych, takich jak stajnia i świniarnia. Zauważyć jednak należy, że nabywając tę nieruchomość nabyto jaz mleczarnią łącznie ze stajnią! świniarnia. Skarżący K. P. i L. P. podnoszą w skardze jak również podnosili to w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że obiekty gospodarcze - stajnia i świniarnia, były funkcjonalnie związane z mleczarnią, a nie z gospodarstwem rolnym małż. G. Podnoszą również, że mleczarnia była niezależnym, odrębnym od gospodarstwa przedsiębiorstwem, w którym było przerabiane mleko z całego powiatu śremskiego. W ocenie Sądu organ nie dokonał pełnej analizy stanu faktycznego związanego z tą nieruchomością i nie dał temu wyrazu w uzasadnieniu decyzji. Ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że związek funkcjonalny pomiędzy tą nieruchomością a gospodarstwem rolnym istniał, bo w mleczarni było przerabiane mleko pochodzące od krów z gospodarstwa małż. G. oraz na nieruchomości znajdowały się również zabudowania gospodarcze - stajnia i świniarnia, ten ostatni argument wątpliwy z uwagi na argumenty podniesione przez skarżących.

Organ w uzasadnieniu decyzji ograniczył się do przytoczenia treści art. l ust. 2 lit. d i art. 6 dekretu nie dokonując analizy, dlaczego uznał, że cel reformy rolnej został osiągnięty w sytuacji, gdy w art. l ust. 2 lit. d dekretu mowa jest o zarezerwowaniu odpowiednich terenów dla m. in. przemysłu rolnego a nie o samym przejęciu obiektów przemysłu rolnego. Dopiero art. 6 dekretu przewiduje, objęcie zarządem państwowym nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2 dekretu, wraz ze znajdującymi się m. in. na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego. Ale organ nie dokonał tutaj wywodu, dlaczego uznaje, że nieruchomość zapisana w KW S. tom [...] karta [...] o pow. 0,4763 ha, na której znajdowała się mleczarnia, łącznie z nieruchomościami zapisanymi w KW S. tom [...] karta [...] o pow. 96,0805 ha oraz KW S. tom [...] karta [...] o pow. 6,1876 ha w stanie faktycznym niniejszej sprawy stanowiła jedną nieruchomość ziemską, czym obalonoby twierdzenie skarżących, że nieruchomość z mleczarnią była niezależnym od gospodarstwa małż. G. obiektem, których nie łączył żaden związek funkcjonalny.

W tym stanie rzeczy należy uznać, że zaskarżona decyzja w zakresie pkt. 2 została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkuje jej uchyleniem w tym zakresie.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie punktu I wyroku orzekł na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w zakresie punktu II wyroku orzekł na podstawie art. 145 § l pkt. l lit. c w/w ustawy.