Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 47/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2007r. sprawy ze skargi W.P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. nie stwierdził u W. P. choroby zawodowej w postaci [...] wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Organ ustalił, że wnioskodawca w latach [...] pracował w przedsiębiorstwie A w narażeniu na działanie [...] o poziomie od [...] do [...], jednakże dwie placówki medyczne w których był badany, nie rozpoznały u niego choroby zawodowej [...].

Na skutek odwołania wniesionego przez W. P. decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił powyższą decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy w związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu uznał za konieczne ustalenie, kiedy zostało rozpoczęte postępowanie w sprawie, ponieważ ma to wpływ na ustalenie stanu prawnego, wg którego sprawa powinna być rozstrzygana.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575) po raz kolejny nie stwierdził u W. P. choroby zawodowej w postaci [...] spowodowanego [...] - wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115).

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, iż dochodzenie epidemiologiczne wykazało że W. P. będąc zatrudniony w latach [...] w przedsiębiorstwie A na stanowiskach [...], [...] i [...] był narażony na działanie [...] o poziomie od [...] do [...], zatem pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Wnioskodawca był badany w dwóch placówkach medycznych, tj. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. (orzeczenie z dnia [...]) oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie z dnia [...]). W orzeczeniach tych placówek stwierdzono [...]. Ponadto z orzeczenia Instytutu wynika, iż u badanego nie stwierdzono [...]. Na tej to podstawie organ orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W odwołaniu od tej decyzji W. P. zakwestionował stanowisko organu oraz orzekających w sprawie jednostek orzeczniczych co do charakteru rozpoznanego u niego schorzenia. Odwołując się do utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa Sądu Najwyższego wywodził, że o zawodowym charakterze schorzenia decyduje zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych, wykonywanie pracy w warunkach narażających na powstanie choroby oraz domniemanie związku przyczynowego schorzenia z pracą. W szczególności zaś z rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie wynika aby stopień [..] i brak cech lokalizacji [...] stanowił kryterium zawodowego charakteru schorzenia. (wyroki SN z 4.06.1998 sygn. akt III RN 36/98, z 11.03.1999, sygn. akt III RN128/99, z 28.06.2000 sygn. akt III RN 202/99, wyrok NSA z 22.03. 2001 sygn. akt I SA 1389/00). Nie do zaakceptowania jest, zdaniem skarżącego, powoływanie się na zbyt mały stopień [...] i brak cech lokalizacji [...] bez pogłębionej argumentacji. W tym względzie zarzucił organowi naruszenie obowiązku wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na oparciu decyzji na niepełnych orzeczeniach lekarskich, które nie zawierały szczegółowego uzasadnienia w kwestii niestwierdzenia cech [...] lokalizacji. Kolejnym naruszeniem prawa, zdaniem skarżącego, było uznanie, że [...] nie może być zakwalifikowany jako choroba zawodowa. Dla uzasadnienia tej tezy przywołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002 r. sygn. akt III RN 78/01. Zaznaczył, że uszkodzenie typu [...], w jego przypadku będące skutkiem zdarzeń z dnia [...] i [...], które mogły mieć charakter wypadku przy pracy, spowodowane przyczyną zewnętrzną zaistniałą w miejscu pracy ([...]), pozostaje w związku z pracą. Końcowo zwrócił uwagę, iż rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych z 30 lipca 2002 r. jest niezgodne z art. 2 i 32 pkt 1 i 2 Konstytucji RP, bowiem narusza zasadę równości wobec prawa. Wskazał, iż rozporządzenia MSWiA z dnia 29 września 2005 r. i MON z dnia 01.08.2003 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą (pracą) w Policji, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej oraz wojsku, w poz. [...] wskazują schorzenie w postaci uszkodzenia [...] wywołanego działaniem nadmiernego [...]. Stwierdzenie wystąpienia tego schorzenia nie jest uzależnione od kryterium stopnia ubytku [...] w [...] czy też od stwierdzenia cech lokalizacji [...].

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie uwzględnił odwołania W. P. od tej decyzji i rozstrzygnięciem z dnia [...]. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał ją w mocy

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest rozpoznanie danego schorzenia jako choroby zawodowej, wymienionej w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia, oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą.

Następnie podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji dotyczące przebiegu pracy zawodowej W. P. oraz zajmowanych przez niego stanowisk. Przyznał, że ten pracował w warunkach stwarzających potencjalne ryzyko powstania [...]. Dalej podał, że W. P. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych w konkluzjach orzeczeń wykluczyli u w/wym. istnienie choroby zawodowej [...].Rozpoznany (wg orzeczenia Instytutu) [...] bez cech lokalizacji [...] dla [...], dla [...] nie upoważnia do uznania choroby zawodowej [...]. Zatem zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych stan [...] u badanego nie spełnia kryteriów [...] spowodowanego [...] o wielkości co najmniej [...] w [...] i nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Odpowiadając na zarzuty wskazał, że w myśl definicji choroby zawodowej zawartej w § 2 rozporządzenia konieczną przesłanką jej stwierdzenia jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do tego aktu prawnego. Skoro powyższa przesłanka nie została spełniona nie było podstaw do uwzględnienia odwołania

W skardze na powyższą decyzję W. P. domagał się jej uchylenia i stwierdzenia choroby zawodowej lub przekazania sprawy organom orzekającym celem stwierdzenia choroby zawodowej oraz podtrzymał w pełnej rozciągłości wszelkie podnoszone w postępowaniu administracyjnym zarzuty, uwagi i roszczenia. Ponadto w piśmie procesowym z dnia [...] wniósł o zawieszenie postępowania celem przedstawienia przez Sąd w tym postępowaniu pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu o niezgodności rozporządzenia z art. 2 i 32 pkt 1 i 2 z Konsytuacją RP w razie nie uwzglednienia jego skargi przez Sąd. Wniosek ten skarżący cofnął na rozprawie w dniu 5 października 2007 r.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 tej ustawy, iż tylko stwierdzenie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd decyzji. Zaskarżona decyzja może zatem ulec uchyleniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała jednak miejsca. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała bowiem, że odpowiada ona prawu.

Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej w rozpoznawanej sprawie określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Stosownie do § 2 ust. 1 tego rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Przedmiotem badania organu są więc okoliczności stanowiące przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, a zatem fakt istnienia choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, ustalenie pracy w warunkach narażających na powstanie tej choroby oraz związku przyczynowego między chorobą zawodową, a tymi warunkami.

Postępowanie w sprawie dotyczyło choroby zawodowej wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do omawianego rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...). Pozycja ta obejmuje [...] spowodowany [...], wyrażony [...] o wielkości co najmniej [...], obliczony jako średnia arytmetyczna dla [...].

W rozpoznawanej sprawie organy sanitarne obu instancji - w oparciu o wyniki oceny narażenia zawodowego - zgodnie przyjęły, że skarżący w trakcie zatrudnienia w przedsiębiorstwie A świadczył pracę w warunkach, gdzie [...] był istotnym zagrożeniem dla [...]. Nie jest więc okolicznością sporną fakt świadczenia przez skarżącego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego w poz. [...] wykazu chorób zawodowych.

Ponieważ jednak stosownie do § 8 ust.1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej są nie tylko wyniki oceny narażenia zawodowego pracownika ale również orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych wskazanych w § 5 tegoż aktu, skarżący badany był w dwóch takich jednostkach medycznych, tj. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Lekarze orzecznicy obu tych placówek wykluczyli u skarżącego istnienie choroby zawodowej, bowiem stwierdzone [...] nie przekraczało [...], jako średnia arytmetyczna dla [...]. Z orzeczeń lekarskich wynika, że podwyższenie [...] wyrażone jako średnia arytmetyczna dla wskazanych [...] wynosi [...](orzeczenie WOMP) [...] (orzeczenie IMPiZŚ). Oznacza to, że ujawniony u skarżącego poziom ubytku [...] nie odpowiada prawnej definicji choroby zawodowej ujętej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych. Już z tego powodu nie było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, choć lekarze Instytutu nie stwierdzili ponadto u badanego cech lokalizacji [...], w kwestii której lekarze placówki I stopnia w ogóle się nie wypowiedzieli. Przy czym należy zauważyć, że obie placówki rozpoznały u skarżącego [...]. Zatem przyjdzie stwierdzić, że rozpoznane w wyniku przeprowadzonych badań schorzenie [...] nie jest chorobą zawodową.

W tej sytuacji zasadnie, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy przyjęły, że u skarżącego brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej uszkodzenia [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych wobec jej nierozpoznania. Wskazać w tym miejscu należy, że tak sądy administracyjne jak i organy inspekcji sanitarnej prowadzące postępowania administracyjne w sprawie stwierdzania chorób zawodowych nie są uprawnione do poszerzania katalogu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jak również do rozszerzającej interpretacji tych przepisów prowadzącej w istocie do poszerzenia tego katalogu chorób.

W toku postępowania w przedmiocie choroby zawodowej skarżący został poddany badaniom w dwóch jednostkach medycznych upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, zaś wyniki tych badań jednoznacznie potwierdzają, iż u skarżącego nie rozpoznano choroby określonej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, również Sąd nie znalazł powodu by wyniki te kwestionować. Zatem sam fakt świadczenia pracy w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej [...] nie stanowił wystarczającej przesłanki do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej [...], skoro nie rozpoznano u skarżącego tej choroby.

Ponadto wskazać przyjdzie, że wyroki Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, na które powoływał się skarżący w odwołaniach od decyzji organu I instancji odnoszą się do choroby zawodowej zmieszczonej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia RM z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Rozporządzenie to, jak wynika z akt administracyjnych, nie miało zastosowania w niniejszej sprawie, jako że przedmiotowe postępowanie zostało rozpoczęte po wejściu w życie rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (§ 10 ostatnio powołanego rozporządzenia).

Odnosząc się natomiast do podniesionego już w odwołaniu zarzutu niekonstytucyjności rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych w pierwszej kolejności przyjdzie wskazać, że zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Wyrażona we wskazanym przepisie zasada praworządności została przyjęta w procedurze administracyjnej w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle powyższej regulacji organy administracji publicznej zobowiązane są działać zgodnie z normami powszechnie obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Źródłem powszechnie obowiązującego prawa są ustawy i rozporządzenia (art. 87 Konstytucji). Dopóki akty te obowiązują korzystają z domniemania ich zgodności z Konstytucją, zaś organy administracji publicznej są nimi związane, a zatem zobowiązane są do ich stosowania.

Ponadto należy zauważyć, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalone jest stanowisko, że konstytucyjna zasada równości wobec prawa określona w art. 32 Konstytucji RP nie oznacza bezwzględnej równości obywateli wobec prawa. Zatem samo odstępstwo od równego traktowania nie prowadzi jeszcze do uznania, że przepisy to odstępstwo wprowadzające są niekonstytucyjne. Z zasady równości wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną), powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Podmioty różniące się mogą być natomiast traktowane odmiennie. Nierówne traktowanie podmiotów podobnych nie musi jednak oznaczać dyskryminacji lub uprzywilejowania, a w konsekwencji niezgodności z Konstytucją. Istotna jest kwestia kryterium, na podstawie którego dokonano zróżnicowania, zaś jego ocena musi być dokonana w oparciu o cel i zasadniczą treść przepisów, w których zawarte są kwestionowane normy oraz służyć realizacji tego celu i treści. (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 1998 r., U. 17/97, OTK 1998 nr 3, poz. 34).

Przyjdzie stwierdzić, że przywołane przez skarżącego rozporządzenie MSWiA z dnia 29 września 2005 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 2006, poz. 1723) oraz rozporządzenie MON z dnia 01 sierpnia 2003 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze (Dz. U. Nr 143, poz. 1397) służą realizacji celów (uprawnień) określonych w odrębnych ustawach, na podstawie których zostały wydane, a które odmiennie regulują sytuację prawną podmiotów tam wskazanych.

W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi