Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 965/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 17, art. 79a par. 9
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego i umorzenia postępowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A Sp. z o.o. w C. (dalej: "skarżąca") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "DIAS") o uchyleniu postanowienia odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego i umorzeniu postępowania w sprawie.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

1. W ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko B Sp. z o.o. w C. (dalej też: "główna zobowiązana") na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...], Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C. (dalej: "NUS") dokonał w dniu [...] r. zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u skarżącej jako dłużnika zajętej wierzytelności. Zawiadomienie o zastosowaniu tego środka, datowane na [...] r., nr [...], [...], skarżąca odebrała w dniu [...] r.

2. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] NUS, działając na podstawie art. 17 i art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. - Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), określił skarżącej wysokość nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności na dzień [...] r. (dzień sporządzenia protokołu stwierdzającego zaistnienie tej okoliczności) na [...] zł plus odsetki liczone od dnia [...] r. (dnia następującego po dniu wydania postanowienia). Postanowienie to nie zostało zaskarżone. Wobec niewykonania wynikającego z niego obowiązku, w dniu [...] r. NUS wystawił względem skarżącej tytuł wykonawczy nr [...], a w dniu [...] r. dokonał zajęć wierzytelności z rachunków bankowych skarżącej. NUS przystąpił również do egzekucji z nieruchomości skarżącej położonej w C. przy ul. [...] i [...], dla której urządzona jest księga wieczysta nr [...]. W wyniku zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową do tego środka egzekucyjnego, organem wyznaczonym do prowadzenia dalszej egzekucji został jednak Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w C., który postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...] umorzył postępowanie egzekucyjne z powodu upływu terminu do złożenia przez Prezydenta Miasta C. wniosku o podjęcie postępowania egzekucyjnego zawieszonego wcześniej postanowieniem z dnia [...] r. na żądanie tego wierzyciela.

3. W piśmie datowanym na 9 maja 2019 r. skarżąca, zastępowana przez adwokata, wystąpiła do NUS o stwierdzenie wygaśnięcia jej obowiązku przekazania nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności i uchylenie tytułu wykonawczego, w którym powinność tę wskazano. W uzasadnieniu podniosła, że umorzenie postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego spowodowało, że obecnie (na dzień złożenia wniosku) nie toczy się wobec niej egzekucja. Nadal jednak w obrocie prawnym pozostaje postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności, a wystawienie względem niej (na podstawie tego postanowienia) tytułu wykonawczego sprawiło, że pomiędzy nią a organem egzekucyjnym doszło do ukształtowania stosunku administracyjnoprawnego, w którym powinien jej przysługiwać status zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym i związane z tym przymiotem środki ochrony. Mając to na względzie, zasygnalizowała że zobowiązanie główne wygasło wskutek przedawnienia. Tym samym za wygasłe uznać należy także jej zobowiązanie, które jest jego następstwem. Dalej wskazała, że samoistną przyczynę przedawnienia jej zobowiązania stanowi też umorzenie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego, ponieważ przerwanie biegu terminu przedawnienia wskutek wszczęcia tego postępowania zostało zniweczone właśnie jego umorzeniem. Niezależnie od powyższego zaakcentowała też, że NUS dopuścił się określenia kwoty nieprzekazanej wierzytelności w błędnej wysokości, gdyż do (wskazanej w postanowieniu) kwoty [...] zł, obejmującej należność główną, koszty egzekucyjne i – nie wiadomo od kiedy liczone – odsetki, doliczył jeszcze odsetki liczone od dnia następującego po dniu wydania tego postanowienia, nakładając tym samym powinność uiszczenia kwoty zwielokrotnionej wskutek niedopuszczalnego naliczania odsetek od odsetek.

4. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] NUS odmówił skarżącej stwierdzenia wygaśnięcia opisanego obowiązku. Po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 17 lipca 2019 r., złożonego w imieniu skarżącej przez jej pełnomocnika, postanowienie to zostało jednak uchylone przez DIAS postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], w którym zwrócono uwagę na nieistnienie na gruncie u.p.e.a. instytucji wygaśnięcia obowiązku i zobligowano NUS do rozpatrzenia zgłoszonego żądania po uprzednim ustaleniu jego charakteru. W związku z tym NUS skierował do pełnomocnika skarżącej wezwanie z dnia [...] r. i w odpowiedzi z dnia 26 września 2019 r. został powiadomiony, że skarżąca domaga się umorzenia postępowania na podstawie art. 59 u.p.e.a.

5. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] NUS, działając na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. - Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 i art. 18 w związku z art. 59 § 1 i § 4 u.p.e.a., odmówił skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego dla niej jako dłużnika zajętej wierzytelności. W uzasadnieniu wskazał, że kwestia przedawnienia zobowiązania należnego od głównej zobowiązanej stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, którego umorzenia odmówiono głównej zobowiązanej postanowieniem NUS z dnia [...] r., nr [...] utrzymanym w mocy postanowieniem DIAS z dnia [...] r., nr [...]. Tym samym nie przedawniło się, mające charakter akcesoryjny, zobowiązanie należne od skarżącej jako dłużnika zajętej wierzytelności. Z kolei wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności określono w postanowieniu z dnia [...] r., które nie zostało zaskarżone. W rezultacie uznał, że nie zaistniała żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wyszczególnionych w art. 59 u.p.e.a. Odwołał się przy tym do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 744/13, zaznaczając, że wskazano w nim, iż wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. i wystawienie tytułu wykonawczego opisanego w art. 71b u.p.e.a. nie wszczyna nowego postępowania egzekucyjnego, lecz nową egzekucję w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec głównego zobowiązanego.

6. W zażaleniu z dnia 23 października 2019 r. pełnomocnik skarżącej zażądał uchylenia powyższego postanowienia NUS z dnia [...] r., wskazując, że narusza ono art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W uzasadnieniu podtrzymał swe zapatrywanie o przedawnieniu zobowiązania głównego. Nadto raz jeszcze wyraził przekonanie, że przedawnienie zobowiązania skarżącej (jako dłużnika zajętej wierzytelności) nastąpiło niezależnie od przedawnienia tamtego zobowiązania głównego.

7. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] DIAS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 i art. 59 § 5 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie NUS z dnia [...] r. W motywach tego rozstrzygnięcia DIAS zaakcentował, że postępowanie egzekucyjne umorzone przez komornika sądowego dotyczyło jedynie egzekucji z nieruchomości. Podkreślił też, że poza rozważaniami w tym postępowaniu zażaleniowym pozostaje kwestia przedawnienia zobowiązania głównego. Zarazem jednak wywiódł, że – w świetle (powołanego przez NUS) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 744/13 – wymagalność zobowiązania głównego automatycznie zasadnym czyni dochodzenie obowiązku nałożonego na dłużnika zajętej wierzytelności.

8. Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 131/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił postanowienie DIAS z dnia [...] r. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że obowiązek dłużnika zajętej wierzytelności jest nierozerwalnie związany z obowiązkiem głównego zobowiązanego, a egzekucja tych obowiązków następuje w ramach jednego postępowania egzekucyjnego. Zarazem podano, że wyrokiem z dnia 18 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1297/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił postanowienie DIAS z dnia [...] r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie NUS z dnia [...] r., nr [...], którym odmówiono głównej zobowiązanej umorzenia prowadzonego przeciwko niej postępowania egzekucyjnego. Mając to na uwadze, podkreślono, że skoro w motywach tamtego wyroku wskazano na konieczność zbadania skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania głównego, to badanie tej kwestii w postępowaniu toczącym się z wniosku dłużnika zajętej wierzytelności uznać należało za niedopuszczalne.

9. W następstwie powyższego wyroku, DIAS wydał w dniu [...] r. postanowienie nr [...], którym, na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 17, art. 18 i art. 59 § 5 u.p.e.a., uchylił postanowienie NUS z dnia [...] r., wskazując na niedopuszczalność weryfikowania przedawnienia zobowiązania głównego w ramach postępowania toczącego się wskutek wniosku dłużnika zajętej wierzytelności.

10. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] NUS, działając na podstawie art. 123 k.p.a. i art. 17 oraz art. 18 w związku z art. 59 § 3 i § 4 u.p.e.a., odmówił skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko niej jako dłużnikowi zajętej wierzytelności.

W uzasadnieniu swego stanowiska NUS wskazał, że po wyżej przytoczonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1297/19 DIAS wydał postanowienie z dnia [...] r., nr [...], którym uchylił postanowienie NUS z dnia [...] r. odmawiające głównej zobowiązanej umorzenia prowadzonego przeciwko niej postępowania egzekucyjnego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy NUS ponownie jednak odmówił umorzenia tego postępowania postanowieniem z dnia [...] r., nr [...]. Stąd kwestia przedawnienia zobowiązania głównego nie została jeszcze przesądzona.

Następnie NUS przypomniał, że wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności została określona w jego postanowieniu z dnia [...] r., które nie zostało zaskarżone.

Na koniec wyraził przekonanie, że akcesoryjny charakter zobowiązania dłużnika zajętej wierzytelności uniemożliwia rozpatrywanie przedawnienia tego zobowiązania w oderwaniu od przedawnienia zobowiązania głównego.

11. W zażaleniu z dnia 7 stycznia 2021 r. skarżąca, zastępowana przez adwokata, wniosła o uchylenie postanowienia NUS z dnia [...] r., akcentując, że narusza ono art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (wskutek nieuwzględnienia, że jej zobowiązanie wygasło w następstwie zaistnienia samoistnych przesłanek jego przedawnienia, jak i okoliczności przesądzających o przedawnieniu zobowiązania głównego) oraz przedwczesne (wobec jego wydania pomimo braku prawomocnego zakończenia sprawy z wniosku głównej zobowiązanej o umorzenie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego).

12. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] DIAS, działając stosownie do art. 138 § 1 pkt 2, art. 144 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 17, art. 18 i art. 59 § 1 i § 5 u.p.e.a., uchylił postanowienie NUS z dnia [...] r. i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu prawnym tej kwalifikacji DIAS powołał treść i omówił znaczenie art. 59 § 1, § 2 i § 4 oraz art. 71a § 9 i art. 71b u.p.e.a. Dalej przytoczył fragmenty uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 131/20. Na tej podstawie wywiódł, że skoro zobowiązanie dłużnika zajętej wierzytelności jest nierozerwalnie związane ze zobowiązaniem głównym, a egzekucja tych zobowiązań następuje w ramach jednego (tego samego) postępowania egzekucyjnego skierowanego wobec zobowiązanego głównego, to w myśl art. 59 § 4 u.p.e.a. umorzenie tego postępowania może nastąpić jedynie na żądanie zobowiązanego głównego lub wierzyciela albo z urzędu. W rezultacie stwierdził, że prowadzenie takiego postępowania z wniosku dłużnika zajętej wierzytelności jest niedopuszczalne i stąd postępowanie to należy umorzyć jako bezprzedmiotowe.

13. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca, zastępowana przez adwokata, wniosła o uchylenie postanowienia DIAS z dnia [...] r. i zasądzenia od DIAS na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Podniosła przy tym zarzut naruszenia art. 105 i art. 10 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., wskazując, że z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 131/20 nie wynika, by niedopuszczalne było złożenie przez dłużnika zajętej wierzytelności wniosku o umorzenie egzekucji, która jest prowadzona przeciwko niemu, natomiast o tym, że w ramach takiej egzekucji przysługuje mu status zobowiązanego jednoznacznie świadczy brzmienie art. 1a pkt 3 i pkt 20 oraz art. 59 § 4 i art. 71a § 9 u.p.e.a.

14. W odpowiedzi DIAS zażądał oddalenia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Spór w analizowanym przypadku sprowadza się do kwestii dopuszczalności merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku dłużnika zajętej wierzytelności o umorzenie egzekucji skierowanej do tego dłużnika. Z zaskarżonego postanowienia wynika, że DIAS stoi na stanowisku niemożności prowadzenia postępowania w tym przedmiocie z uwagi na to, że realizacja tej egzekucji następuje w ramach postępowania egzekucyjnego, w którym status zobowiązanego przysługuje dłużnikowi głównemu (a nie: dłużnikowi zajętej wierzytelności). Skarżąca uważa z kolei, że okoliczność ta nie stanowi przeszkody do nadania takiemu wnioskowi biegu, gdyż w ramach egzekucji skierowanej do dłużnika zajętej wierzytelności przysługują temu dłużnikowi środki ochrony należne każdemu zobowiązanemu w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.

Dostrzeżenia przy tym wymaga, że w kwestii złożonego przez skarżącą wniosku, który został sformułowany w piśmie z dnia 9 maja 2019 r. (zob. punkt 3 uzasadnienia) i doprecyzowany w piśmie z dnia 26 września 2019 r. (zob. punkt 4 uzasadnienia), NUS i DIAS orzekały już kilkukrotnie. Postanowienie DIAS z dnia [...] r. (zob. punkt 7 uzasadnienia) stanowiło nawet przedmiot sądowoadministracyjnej kontroli i zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 131/20 (zob. punkt 8 uzasadnienia). Wyrok ten jest prawomocny. Spełnia zatem hipotezę art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), w myśl którego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W rezultacie uwzględnienie zaleceń płynących z tego wyroku jest nieodzowne. Na powinność tę słusznie zwrócił uwagę DIAS w postanowieniu zaskarżonym w niniejszej sprawie. Z orzeczenia tego wyciągnął jednak nieuprawnione wnioski, co skutkować musiało wyeliminowaniem jego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Zauważyć trzeba, że w uzasadnieniu powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 131/20 (zob. punkt 8 uzasadnienia) wskazano na nierozerwalny związek obowiązku głównego zobowiązanego z obowiązkiem dłużnika zajętej wierzytelności, akcentując, że egzekucja tych obowiązków następuje w ramach jednego postępowania egzekucyjnego. W związku z tym wywiedziono, że zbadanie skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania głównego może nastąpić w postępowaniu głównym i analizowanie tej kwestii w postępowaniu toczącym się z wniosku dłużnika zajętej wierzytelności uznać należy za niedopuszczalne. Stało się tak z powodu sposobu umotywowania postanowienia, które zaskarżono w tamtej sprawie (zob. punkt 7 uzasadnienia). Wprawdzie w uzasadnieniu tej kwalifikacji DIAS wpierw zwrócił uwagę, że poza rozważaniami (w tym postępowaniu zażaleniowym) pozostaje kwestia przedawnienia zobowiązania głównego. Finalnie jednak uznał, że wymagalność tego zobowiązania automatycznie zasadnym czyni dochodzenie obowiązku nałożonego na dłużnika zajętej wierzytelności. W rezultacie swą kwalifikację oparł na przesądzeniu kwestii wymagalności zobowiązania głównego, mimo że w tym postępowaniu było to niedopuszczalne.

Niedopuszczalność rozstrzygania kwestii przedawnienia zobowiązania głównego w postępowaniu z wniosku dłużnika zajętej wierzytelności o umorzenie prowadzonej względem niego egzekucji nie świadczy jednak o niedopuszczalności przeprowadzenia postępowania z tego wniosku. Przeszkodą taką nie jest także fakt, że egzekucja zarówno obowiązku głównego zobowiązanego, jak i obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności następuje w jednym (tym samym) postępowaniu egzekucyjnym. Egzekucja obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności stanowi bowiem kwestię uboczną w ramach postępowania egzekucyjnego skierowanego do głównego zobowiązanego i to, że nie jest ona realizowana w ramach odrębnego postępowania egzekucyjnego, nie pozbawia podmiotu będącego dłużnikiem zajętej wierzytelności (w postępowaniu głównym) środków obrony, jakie przysługują każdemu wobec kogo jakakolwiek egzekucja jest prowadzona. Warto w tym miejscu przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1164/13, w którym wskazano wprost, że uprawnienia zobowiązanego do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, skargi na czynność egzekucyjną czy wniosku o umorzenie lub zawieszenie egzekucji służą też dłużnikowi zajętej wierzytelności, o ile związane są z egzekucją zajętej wierzytelności (a nie: z egzekucją zobowiązania głównego).

Rację przyznać trzeba skarżącej, że pogląd ten nie narusza systematyki u.p.e.a. Co prawda w rozumieniu art. 1a pkt 3 u.p.e.a. poprzez dłużnika zajętej wierzytelności rozumie się dłużnika zobowiązanego, jak również bank, pracodawcę, podmiot prowadzący działalność maklerską, trasata oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego. Użyte w tej definicji pojęcia zobowiązanego oraz dłużnika zajętej wierzytelności należy jednak odnieść do statusu, jaki poszczególnym podmiotom przysługuje w postępowaniu głównym. Tymczasem w ramach tego postępowania ustawodawca przewiduje wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności w przypadku, gdy dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od jej przekazania (art. 71a § 9 u.p.e.a.). Dopuszcza również możliwość ściągnięcia zajętej wierzytelności od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej, zaznaczając, że podstawą wystawienia tytułu wykonawczego w tym przedmiocie jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. (art. 71b u.p.e.a.).

Z regulacji tych wynika więc możność prowadzenia egzekucji administracyjnej względem dłużnika zajętej wierzytelności w ramach postępowania egzekucyjnego, które skierowane jest przeciwko głównemu zobowiązanemu. Niewątpliwie w takim postępowaniu incydentalnym podmiotem, który nie wykonał w terminie ciążącego na nim obowiązku jest podmiot, który w postępowaniu egzekucyjnym (w postępowaniu głównym) występuje w roli dłużnika zajętej wierzytelności. W konsekwencji spełnia on cechy zobowiązanego z art. 1a pkt 20 u.p.e.a., przy czym przymiot ten przysługuje mu jedynie w ramach tego postępowania wpadkowego, a zatem w ramach egzekucji, która jest skierowana wobec niego.

Wniosek dłużnika zajętej wierzytelności o umorzenie prowadzonej wobec niego egzekucji (a taki wniosek zgłoszono wszak w analizowanym przypadku) nie może więc zostać uznany za niedopuszczalny tylko z tego powodu, że został złożony przez podmiot niemający statusu zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym (w postępowaniu głównym). W rezultacie przeciwne stanowisko wyrażone przez DIAS w postanowieniu zaskarżonym w niniejszej sprawie uznać należy za wadliwe.

Mając na uwadze to, że w przypadku uprawomocnienia się niniejszego wyroku DIAS stanie przed koniecznością ponownego rozpatrzenia zażalenia skarżącej z dnia 7 stycznia 2021 r. (zob. punkt 11 uzasadnienia), wskazać należy, że powinien to uczynić z uwzględnieniem zaleceń płynących zarówno z tego wyroku, jak i z wcześniejszego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 131/20. DIAS uwzględni więc, że jakkolwiek badanie skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania głównego może mieć miejsce tylko w ramach postępowania egzekucyjnego (postępowania głównego), a nie w ramach incydentalnego postępowania toczącego się z wniosku dłużnika zajętej wierzytelności o umorzenie egzekucji prowadzonej przeciwko temu dłużnikowi, to jednak okoliczność ta nie świadczy o niedopuszczalności takiego żądania ani o niemożności prowadzenia postępowania w tym przedmiocie. Jego uwadze nie umknie także to, że brak możności przesądzania kwestii wymagalności zobowiązania głównego w takim postępowaniu wpadkowym nie zwalnia od konieczności uwzględnienia istotnych w tym względzie rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniu głównym oraz ustalenia ich znaczenia, jakie mają one dla załatwienia omawianej sprawy ubocznej. Dostrzeże przy tym, że choć byt obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności jest zależny od istnienia obowiązku głównego zobowiązanego, to jednak taki akcesoryjny charakter zobowiązania tego dłużnika nie oznacza braku możliwości wystąpienia okoliczności przesądzających o nieistnieniu wyłącznie tego zobowiązania. Wreszcie nie zapomni o tym, że uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno nastąpić z poszanowaniem reguł płynących z art. 107 § 3 k.p.a., a zatem nie może w nim zabraknąć odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącą i oceny ich zasadności.

Z powyższych względów zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie DIAS należało uchylić zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zasądzeniu od DIAS na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy. Koszty te obejmują: wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej będącego adwokatem (480 zł) oraz wpis od skargi (100 zł).