Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 421/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 8 listopada 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) As. sąd. Szymon Widłak Protokolant: ref. staż. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi R. i M. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2006r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości o d d a l a s k a r g ę /-/ Sz. Widłak /-/ B. Koś /-/ T. M. Geremek


UZASADNIENIE

Zastępca Dyrektora Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego "A" działający w ramach upoważnienia Prezydenta Miasta P. decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. znak [...] na podstawie art. 105 §1 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) umorzył postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia spółce "B" S.A. z siedzibą w P. , następcy prawnemu Przedsiębiorstwu "C" w P. , na czasowe zajęcie nieruchomości – art. 126 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W uzasadnieniu decyzji zawarty został opis przebiegu postępowania oraz następujące podstawy faktyczne i prawne motywy rozstrzygnięcia.

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] września 1993r. Nr [...], rozpoznając sprawę po uchyleniu wcześniej wydanej decyzji przez organ II instancji, zezwolił Przedsiębiorstwu "C" w P. na czasowe zajęcie nieruchomości położonej przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb P. , arkusz mapy 23, działka nr [...].

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 1999r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody P. .

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lipca 2001r. sygn. akt IV SA/1089/99 uchylił powyższe decyzje.

W dacie złożenia wniosku czasowe zajęcie nieruchomości regulowała ustawa z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (tj. Dz. U. z 1991r., Nr 30, poz. 127 ze zm.).

Prowadzenie sprawy, po jej przejęciu na skutek orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, przekazano Zarządowi Geodezji i Katastru Miejskiego "A" w P. . Zmiana stanu prawnego spowodowała, że w sprawie znalazł zastosowanie art. 126 ust. 1 w związku z art. 4 pkt 9 b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.

Spółka "A" S.A. z siedzibą w P. wycofała wniosek o wydanie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...]. Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "A" decyzją z dnia [...] września 2002r. nr [...] na podstawie art. 105 §1 kodeksu postępowania administracyjnego umorzył postępowanie, bowiem stało się ono bezprzedmiotowe. a

Wojewoda , na skutek rozpoznania odwołania M. Z. , decyzją z dnia [...] grudnia 2002r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2005r. sygn. akt II SA/Po 139/03 oddalił skargę Spółki "C" S.A. w P. na powyższą decyzję Wojewody .

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu ustalono, że księga wieczysta nr [...] jest obecnie prowadzona w systemie informatycznym pod numerem [...]. Z treści księgi wynika, że obecnie współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości są: R. i M. Z , J. D. oraz A. M. .

Na podstawie treści pisma M. Z. z dnia [...] października 2001r. (k.151) w sprawie ustalono, że żądanie autora pisma dotyczy sfery stosunków cywilnoprawnych, bezumownego korzystania z nieruchomości, które są poza kompetencją organu prowadzącego postępowanie o udzielenie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości.

Organ I instancji wyjaśnił, że brak zgody na umorzenie postępowania umotywowany jest żądaniem wypłaty odszkodowania, ale żądanie takie nie zostało zgłoszone. Tylko jeden z współwłaścicieli wypowiedział się w kwestii stosunków w zakresie bez umownego korzystania z nieruchomości, a przepisy nie wskazują możliwości prowadzenia postępowania w tym przedmiocie z urzędu.

Nadto uzasadniając brak warunków do przyznania odszkodowania organ prowadzący sprawę wskazał, że doszło w tym zakresie do zawarcia umowy cywilnoprawnej. Podniósł również, że dla zasadności odszkodowania ma znaczenie okoliczność, iż nie doszło do udzielenia zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości, gdyż decyzje w tym przedmiocie zostały uchylone.

W ocenie organu prowadzącego postępowanie na skutek rezygnacji przez Spółkę "B" z ubiegania się o rozstrzygnięcie kwestii udzielenia zgody na czasowe zajęcie nieruchomości w sprawie zachodzi brak podstaw do badania czy remont komory cieplnej jest zdarzeniem objętym zakresem okoliczności wskazanych w przepisie jako przypadek siły wyższej lub nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Wycofanie wniosku spowodowało bezprzedmiotowość postępowania określoną w przepisie art. 105 §1 kodeksu postępowania administracyjnego.

Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta P. wnieśli R. i M. Z wskazując, że wydana decyzja jest niezgodna z prawem, stanem faktycznym sprawy oraz zasadami współżycia społecznego.

W uzasadnieniu odwołania wskazali, że nie wyrażają zgody na umorzenie postępowania, gdyż nie zapadły decyzje ani postanowienia, dotyczące odszkodowań za okres zajęcia ich nieruchomości w okresie od 01 października 1993r. do 31 grudnia 1993r. w celu wykonania koniecznego remontu komory cieplnej wybudowanej samowolnie na posesji przy ul. [...] w P. .

Podnieśli, że pozwolenie na zajęcie ich nieruchomości, któremu został nadany rygor natychmiastowej wykonalności zostało skonsumowane. Wskazali na upomnienie Urzędu Wojewódzkiego w P. z dnia [...] października 1993r. Nr [...] oraz skargę M. Z. z dnia [...] października 1993r. do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, z których wynika, że Przedsiębiorstwo "C" otrzymało, w okresie i zakresie objętym decyzją z dnia [...] września 1993r., zgodne odwołujących się na wejście na teren nieruchomości przy przestrzeganiu przepisów prawa.

Podali również, że nie zawierali żadnej umowy cywilnoprawnej z Przedsiębiorstwo "C" . Wysokość odszkodowania odwołujący się określili w piśmie z dnia [...] sierpnia 2001r.; oświadczyli, że wartość ta odnosi się tylko do ich udziałów w nieruchomości.

Podsumowując wskazali, że postępowanie nie może zostać umorzone bez ich zgody, a organ pierwszej instancji nie wyjaśnił problemów wskazanych przez organ nadrzędny i sąd administracyjny.

Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2006r. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. .

Organ odwoławczy podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne organu pierwszej instancji uznał, że wycofanie wniosku o udzielenie pozwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości przesądza, że w sprawie brak jest podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego. Zgoda odwołujących się w tym stanie rzeczy nie jest konieczna. Sprawa stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 §1 kodeksu postępowania administracyjnego.

R. i M. Z wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewody z wnioskiem o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. . Ponadto zażądali stwierdzenia, że rygor natychmiastowej wykonalności nadany decyzji Urzędu Wojewódzkiego w P. nr [...] został skonsumowany.

Skarżący wskazali, ponad argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta P. , że w okresie pomiędzy [...] października 1993r., a [...] grudnia 1993r. nie byli związani żadną umową cywilnoprawną z Przedsiębiorstwem "C" , które miało w dyspozycji ich nieruchomość.

Powołując ustalenia organów i sądów zawarte w orzeczeniach poprzedzających zaskarżona decyzję, stwierdzili, że zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji uchybił przepisom prawa procesowego - art. 7 i art. 77 k.p.a. - w zakresie mającym wpływ na wynik sprawy.

W ocenie wnoszących skargę zachodzi rozbieżności pomiędzy podstawą prawną, a uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, bowiem nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 105 §1 k.p.a.. Uzasadnienie decyzji nie wskazuje w należyty sposób, iż zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie wskazanej w decyzji podstawy prawnej.

Podsumowując wskazują, że oświadczenie o wycofaniu wniosku na udzielenie zezwolenia na zajęcie nieruchomości jest w rozumieniu art. 105 §2 wystąpieniem do organu z żądaniem umorzenia postępowania. Umorzenie postępowania w takim przypadku jest możliwe, gdy nie sprzeciwiają się temu inne strony.

Wojewoda podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 25 października 2006r. skarżący oświadczyli, iż zainteresowani są orzeczeniem, że nie było podstaw do wydania decyzji zezwalającej Przedsiębiorstwu "C" na wejście na ich teren. Ich zdaniem Przedsiębiorstwo "C" powinno zwrócić się do nich o zawarcie umowy cywilnoprawnej, w której zostałyby ustalone warunki wejścia na teren ogrodu.

Ponadto podnieśli, że decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Na tej podstawie Przedsiębiorstwo "C" weszło na teren skarżących i wykonała naprawę komory cieplnej.

Poprzedni stan terenu nie został przywrócony bezpośrednio po naprawie, lecz dopiero przy okazji kolejnej awarii w latach 1996 lub 1997, kiedy to została zawarta stosowna umowa zobowiązująca do usunięcia wszystkich zniszczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez Wojewodę zaskarżoną decyzją wyznacza art. 126 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. – dalej u.g.n.).

Stosowanie do jego treści w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, może udzielić, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż sześć miesięcy. Po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, starosta obowiązany jest doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego (art. 126 ust. 1 u.g.n.).

Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego nie byłoby możliwe albo pociągało za sobą nadmierne trudności lub koszty właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie, które powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód (art. 126 ust. 3 w związku z art. 128 ust. 4 u.g.n.).

Skarżących wskazując brak podstaw do zastosowania art. 105 §1 k.p.a. argumentują, że organy pominęły przy rozstrzyganiu sprawy zgłoszone przez nich żądanie zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Przedstawiona argumentacja zakłada, że zgłoszone żądanie mieści się w granicach sprawy administracyjnej dotyczącej zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości.

Przyjęte przez skarżących założenie jest nieprawidłowe. Wykładnia językowa powołanych przepisów nie pozostawia wątpliwości, że obowiązek organu w zakresie rozstrzygania kwestii odszkodowawczych aktualizuje się, gdy przywrócenie stanu pierwotnego nieruchomości, czyli stanu sprzed jej czasowego zajęcia, jest niemożliwe albo pociąga za sobą nadmierne trudności lub koszty. Takie okoliczności w niniejszej sprawie nie zachodzą.

Oświadczenie skarżących złożone na rozprawie potwierdza ustalenia organu, że pierwotny stan nieruchomości został przywrócony. Przesądza to, że w sprawie nie ma warunków dla orzekania w przedmiocie odszkodowania.

Także rodzaj zgłoszonego żądania wskazuje, że pozostaje ono poza granicami sprawy administracyjnej wyznaczonej przepisami o czasowym zajęciu nieruchomości. Skarżący nie uzasadniają swoich żądań odszkodowawczych niemożliwością przywrócenia poprzedniego stanu nieruchomości, lecz zmierzają do uzyskania korzyści za czasowe pozbawienie faktycznego władztwa nad rzeczą, czyli, jak to określili, do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Nieuzasadniony jest zarzut, że umorzenie postępowania administracyjnego wymagało zgodny skarżących. Wyjaśnić należy, że stosowanie do art. 61 §1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

W zależności od tego, czy wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego zostało oparte na zasadzie oficjalności czy skargowości, jego umorzenie ma swoją podstawę prawną albo w przepisie art. 105 §1 k.p.a., albo w art. 105 §2 k.p.a.

Wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie czasowego zezwolenia na zajęcie nieruchomości nie jest uzależnione od żądania strony. Starosta może podejmować i prowadzić takie postępowanie bez oczekiwania na inicjatywę jednostki. Dlatego, zarówno złożenie wniosku przez Przedsiębiorstwo "C" w P. , jak i jego cofnięcie przez następcę prawnego Spółkę "B" S.A. z siedzibą w P. , nie miało charakteru prawnego: żądania strony w rozumieniu art. 61 §1 k.p.a. oraz wystąpienia o umorzenie postępowania przez stronę na żądanie, której zostało ono wszczęte w rozumieniu art. 105 §2 k.p.a..

Wniosek Spółki "B" ma charakter prawny pisemnej informacji, oświadczenia o braku przesłanki siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, których wystąpienie jest konieczne dla wydania decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości. Oświadczenie takie jest traktowane jako wymagająca udowodnienia informacja o bezprzedmiotowości postępowania.

Skarżący budując zarzut wadliwości podstawy prawnej umorzenia postępowania błędnie założyli, że zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości wymaga żądania strony w rozumieniu art. 61 §1 k.p.a., w konsekwencji błędnie przyjmują, że cofnięcie wniosku przez spółkę Dalkia miało charakter wystąpienia o umorzenie postępowania administracyjnego, które wymagało ich zgody.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak na wstępie.

/-/ Sz. Widłak /-/ B. Koś /-/ T. M. Geremek

K.P.d