Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2197/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 206
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2018 r. sprawy ze skargi [...] Nieruchomości sp. z o.o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2017r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez [...] Nieruchomości Sp. z o.o. – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 1991 r. [...] Przedsiębiorstwo Handlu Wewnętrznego w [...] w likwidacji wystąpiło o przekazanie w użytkowanie wieczyste na lat 99 gruntu położonego przy [...] róg ul. H., na podstawie przepisu art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, gruntu położonego w W. przy [...], stanowiącego działkę ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...]m2 (obecnie art. 207 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Pismem z dnia 10 marca 2016 r. pełnomocnik [...] Nieruchomości Sp. z o.o. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nabycia, z mocy prawa, z dniem [...] grudnia 1990r. prawa użytkowania wieczystego w/w gruntu położonego w W. przy [...].

Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., Prezydent [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo Handlu Wewnętrznego w [...] (dalej SPHW) prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu wraz z przeniesieniem własności budynków, budowli i innych urządzeń znajdujących się na gruncie. W uzasadnieniu wskazano, że SPHW nie udokumentowało w trakcie postępowania prawa zarządu do gruntu nieruchomości położonej przy [...]. W aktach sprawy nie odnaleziono decyzji ustalających opłaty z tytułu zarządu lub użytkowania przedmiotowej nieruchomości, nie odnaleziono również decyzji aktualizujących powyższe opłaty, nie ma żadnego potwierdzenia wnoszenia przez wnioskodawcę, opłat z tytułu zarządu tą nieruchomością. Prezydent podkreślił ponadto, że w dniu wydania decyzji wnioskodawca nie był już państwową osobą prawną.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła pełnomocniczka skarżącej spółki wskazując, że organ I instancji nie rozpatrzył całokształtu materiału dowodowego, w tym m. in. nie odniósł się do kwestii zawarcia pomiędzy SPHW a "[...]" protokołów zdawczo-odbiorczych, złożonej przez wnioskodawcę karty inwentaryzacyjnej nieruchomości z dnia [...] maja 1990 r., pisma [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], z którego to pisma wynika, iż nieruchomość została przekazana SPHW przez "[...]" na cele prowadzonej działalności gospodarczej, a budynek posadowiony na nieruchomości został wybudowany ze środków "[...]", a następnie odpłatnie przejęty w stan majątku SPHW.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2017r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, o których mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), dalej zwanej "ugn", a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach regulowało i nadal reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r, nr 23, póz. 120 z późn. zm.).

Wskazano, iż dla stwierdzenia prawa zarządu konieczne było wykazanie tej okoliczności na podstawie jednego z dokumentów wymienionych w § 4 rozporządzenia i podkreślono, że pełnomocnik Spółki twierdząc, iż grunt pozostawał w zarządzie poprzednika prawnego Spółki, jako dowód powołał następujące dowody i okoliczności:

- decyzję o lokalizacji szczegółowej;

- trzy decyzje wywłaszczeniowe, którymi Prezydium Rady Narodowej [...] wywłaszczyło dotychczasowych właścicieli gruntów, przekazując wspomniane grunty w "zarząd i użytkowanie" [...] Spółdzielni Spożywców "[...]", w których również nie ma mowy o prawie inwestora do gruntu;

- dwa protokoły zdawczo - odbiorcze: z [...] lipca 1976 r. oraz [...] sierpnia 1976 r., w którym także nie ma mowy o prawie do gruntu, tylko o budynku i jego zawartości;

- kartę inwentaryzacyjną nieruchomości, w której opisano m.in. numery działek, powierzchnię oraz budynki wzniesione na gruncie - również nie zawierającą informacji o prawie do gruntu;

- wniosek swojego poprzednika prawnego, złożony [...] grudnia 1991 r., w którym powołano się na art. 80 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Zdaniem Kolegium wniosek ten dotyczył przekazania gruntu w użytkowanie wieczyste a nie stwierdzenia nabycia tego prawa z mocy prawa w drodze uwłaszczenia.

W ocenie organu wniosek ten potwierdza, że poprzednicy prawni [...] Nieruchomości Sp. z o.o. nie legitymowali się prawem zarządu nieruchomością; gdyby prawem tym dysponowali, wniosek złożony [...] grudnia 1991 r. nie wskazywałby jako podstawy art. 80 ust. 2 ustawy (prawo słabsze, przepis uznaniowy - organ może przyznać prawo) tylko art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (prawo silniejsze, przepis o charakterze deklaratoryjnym).

Dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być:

1) decyzja o oddaniu w zarząd,

2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi,

3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości.

Podkreślono ponadto, iż Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w zarząd oraz użytkowanie nieruchomości państwowych, przekazywania tych nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi i dokonywania rozliczeń z tego tytułu (Dz.U. 1985.47.240) reguluje m.in. procedurę ustanawiania zarządu bądź użytkowania stanowiąc w § 5 ust. 1, że oddanie nieruchomości w zarząd lub użytkowanie następuje na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej, wydanej na wniosek zainteresowanej państwowej jednostki organizacyjnej lub organizacji społecznej.

W § 8 rozporządzenie stanowi, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie powinna zawierać: oznaczenie zarządcy lub użytkownika, opis nieruchomości według oznaczeń zawartych w ewidencji gruntów z podaniem wartości budynków i urządzeń, określenie przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, celu, na jaki nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie, oraz sposobu korzystania z nieruchomości, określenie wysokości opłaty za grunt, oznaczenie czasu trwania zarządu lub użytkowania, termin sporządzenia protokołu zdawczo- odbiorczego.

Z kolei w § 9 wskazano, że w umowie o przekazaniu nieruchomości określa się: strony, terenowy organ administracji państwowej, który udzielił zezwolenia na zawarcie umowy, położenie nieruchomości i jej oznaczenie według ewidencji gruntów, cel, na który jest przeznaczona nieruchomość w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, okres trwania zarządu w ramach okresu ustalonego dla jednostki przekazującej, cenę przekazanej nieruchomości, budynków i urządzeń, wysokość opłaty za grunt, termin sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego. Mając powyższe na względzie wskazano, iż żaden z przedłożonych przez stronę dokumentów nie spełnia powyższych warunków.

W ocenie Kolegium żadne bezpośrednie dowody nie wskazują, iż poprzednicy prawni Spółki [...] Nieruchomości legitymowali się prawem, które pozwala na wydanie decyzji na podstawie art. 200 ugn; dowody pośrednie, w szczególności treść wniosku z [...] grudnia 1991 r. przemawia za stwierdzeniem, iż prawo takie nigdy poprzednikom Spółki nie przysługiwało.

Podkreślono również, że przesłanki uwłaszczenia powinny być spełnione w dacie [...] grudnia 1990 r. jak i w dniu wydania decyzji. Jeżeli wnioskodawca w związku z przekształceniami dokonanymi po dniu [...] grudnia 1990 r. nie jest już państwową osobą prawną, nie ma do niego zastosowania przepis art. 200 cyt. ustawy. Jak wynika z akt, obecnie [...] Nieruchomości Sp. z o.o., będąca następcą prawnym [...] Przedsiębiorstwa Handlu Wewnętrznego, nie jest państwową osobą prawną.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r. wniosła Spółka [...] Nieruchomości Sp. z o. o. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6 k p a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności poprzez uznanie, że:

a. decyzja z dnia 31 grudnia 1970 r. wydana przez Prezydium Rady Narodowej [...], nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości należącej do W. B., której część o powierzchni [...] m2 została jednocześnie przekazana [...] Spółdzielni Spożywców "[...]" w zarząd i użytkowanie ("Decyzja wywłaszczeniowa 1"), decyzja z dnia [...] stycznia 1971 r. wydana przez Prezydium Rady Narodowej [...], nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości o powierzchni [...] m2, należącej do J. N, która została jednocześnie przekazana [...] Spółdzielni [...] w zarząd i użytkowanie ("Decyzja wywłaszczeniowa 2") oraz decyzja z dnia [...] października 1970 r. wydana przez Prezydium Rady Narodowej [...], nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości o powierzchni [...] m2, należącej do A. B., która została jednocześnie przekazana [...] Spółdzielni [...] w zarząd i użytkowanie ("Decyzja wywłaszczeniowa 3"), nie spełniają warunków do zakwalifikowania ich jako decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 1 lub 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) ("Rozporządzenie"), gdyż brak w nich jest informacji o prawie inwestora do gruntu, podczas gdy prawo wynika w sposób oczywisty z ich treści;

b. protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] lipca 1976 r. sporządzony pomiędzy [...] Przedsiębiorstwem Handlu [...] w Warszawie ("SPHW") a WSS "[...]" w Warszawie, Oddział [...], na podstawie którego przekazano SPHW cały obiekt handlowy mieszczący się przy [...] (budynek wraz z nieruchomością) ("Protokół zdawczo-odbiorczy 1") oraz protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] sierpnia 1976 r. sporządzony pomiędzy SPHW a "[...]"[...] Spółdzielnia Spożywców w [...], Oddział [...], na podstawie którego przekazano SPHW 28 placówek handlowych, w tym również nieruchomość przy [...] ("Protokół zdawczo- odbiorczy 2"), nie spełniają warunków do zakwalifikowania ich jako protokół przekazania nieruchomości w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 9 Rozporządzenia, gdyż nie zawierają informacji o prawie do gruntu, podczas gdy wniosek o przekazaniu gruntu wynika w sposób oczywisty z okoliczności zawarcia tychże protokołów;

c. z karty inwentaryzacyjnej nieruchomości z dnia [...] maja 1990 r., sporządzonej przez Urząd Gminy [...], Wydział Gospodarki Przestrzennej, odnoszącej się m.in. do części Nieruchomości ("Karta inwentaryzacyjna") nie wynika iż SPHW przysługiwało prawo użytkowania/zarządu do nieruchomości,

d. fakt złożenia przez SPHW wniosku w dniu [...] grudnia 1991 r. o przekazaniu mu gruntu w użytkowanie wieczyste, nie zaś o stwierdzenie jego nabycia z mocy prawa w drodze uwłaszczenia, potwierdza brak legitymowania się przez SPHW prawem zarządu nieruchomością położoną w W. przy [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] ("Nieruchomość") na dzień [...] grudnia 1990 r., podczas gdy okoliczność ta jest irrelewantna z punktu widzenia zasadności roszczenia Spółki w niniejszej sprawie, a działanie SKO stanowiło wyjście poza zakres granic dopuszczalnej oceny materiału dowodowego, co w następstwie doprowadziło do uznania, że SPHW nie wykazało posiadania prawa zarządu Nieruchomości na dzień [...] grudnia 1990 r. i doprowadziło do odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem [...] grudnia 1990 r. przez SPHW prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oraz prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na nieruchomości;

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego, w szczególności przez brak odniesienia się przez organ II instancji do dokumentu przedłożonego przez Spółkę w piśmie z dnia [...] września 2016 r. (załącznik nr 13 do tegoż pisma) tj. pisma [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], Wydział Skarbu Państwa i Przekształceń Własnościowych z dnia [...] marca 2004 r. (znak [...]) ("Pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego"), z którego to pisma wynikają następujące okoliczności:

a. Nieruchomość została przekazana SPHW przez "[...]" [...] Spółdzielnia Spożywców w [...] na cele prowadzonej działalności gospodarczej, na podstawie Zarządzenia Nr [...] Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia [...] czerwca 1976 r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą: [...] Przedsiębiorstwo Handlu Wewnętrznego w [...] ("Zarządzenie");

b. budynek posadowiony na Nieruchomości (chodzi o pawilon handlowy o powierzchni [...] m2) ("Budynek") został wybudowany ze środków "[...]" [...] Spółdzielnia Spożywców w [...], a następnie odpłatnie przejęty w stan majątku SPHW, zgodnie z Zarządzeniem Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 1976 r. Nr [...], stanowiąc jego środki trwałe, co w następstwie doprowadziło do uznania, że SPHW nie wykazało prawa zarządu Nieruchomości na dzień [...] grudnia 1990 r., jak również nieustalenia, że Budynek został nabyty przez SPHW od "[...]" [...]Spółdzielnia Spożywców w [...] ze środków własnych;

3) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez uzasadnienie decyzji w sposób, który nie pozwala na ocenę przesłanek, którymi organ kierował się przy rozstrzyganiu sprawy oraz nie odnoszący się w pełnym zakresie do argumentacji prezentowanej przez Spółkę w toku postępowania, a także brak odniesienia się w zaskarżonej decyzji do argumentacji prezentowanej przez Spółkę w toku postępowania odwoławczego i uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jedynie poprzez przytoczenie brzmienia przepisów prawa, bez ustosunkowania się do poszczególnych twierdzeń Spółki, co prowadziło także do naruszenia wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania oraz zasady zaufania określonej w art. 8 k.p.a.;

4) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) ("Konstytucja") poprzez brak dwukrotnego rozpatrzenia sprawy, w szczególności poprzez brak odniesienia się do argumentacji prezentowanej przez Spółkę w ramach postępowania odwoławczego, a w to miejsce jedynie powtórzenie stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu decyzji organu I instancji;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.) w zw. z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, (t.j. Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 / późn. zm.) poprzez ich niezastosowanie i odmowę stwierdzenia posiadania przez SPHW prawa zarządu Nieruchomością na dzień [...] grudnia 1990r., podczas gdy zgodnie z powołanymi przepisami nieruchomość została w sposób właściwy przekazana [...] Spółdzielni Spożywców w [...] w zarząd i użytkowanie na mocy decyzji wywłaszczeniowej 1, decyzji wywłaszczeniowej 2 i decyzji wywłaszczeniowej 3, następnie nieruchomość oraz tytuł prawny do niej został przekazany SPHW na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego 1 i protokołu zdawczo odbiorczego 2 (co nie wymagało wydania przez odpowiedni organ dodatkowej decyzji o przekazaniu SPHW nieruchomości w użytkowanie), zaś finalnie z dniem wejścia w życie u.g.g.w.n. posiadane przez SPHW prawo użytkowania nieruchomością przekształciło się z mocy prawa w prawo zarządu;

2) art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm.) ("u.g.n.") w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 9 w zw. § 5 ust. 1 Rozporządzenia poprzez odmowę stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem [...] grudnia 1990 r. przez SPHW prawa użytkowania nieruchomości oraz prawa własności budynku, podczas gdy w sprawie zgromadzono dokumenty m.in. w postaci decyzji wywłaszczeniowej 1, decyzji wywłaszczeniowej 2, decyzji wywłaszczeniowej 3, protokołu zdawczo-odbiorczego 1 oraz protokołu zdawczo-odbiorczego 2, poprzez które Spółka wykazała fakt posiadania prawa zarządu nieruchomością przez SPHW na dzień [...] grudnia 1990 r.;

3) § 4 ust. 1 Rozporządzenia w zw. z art. 206 u.g.n. w zw. z art. 200 ust. 1 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż fakt posiadania Nieruchomości w zarządzie według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r. może zostać wykazany jedynie przez przedłożenie decyzji o przekazaniu tejże nieruchomości w zarząd, co doprowadziło do uznania, iż Spółka nie wykazała przesłanki koniecznej do uwłaszczenia nieruchomości przez SPHW, podczas gdy § 4 ust. 1 Rozporządzenia wprost wskazuje katalog dokumentów, na podstawie których organ może stwierdzić przedmiotowe prawo, których zakres jest szerszy i obejmuje także dokumenty inne niż decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd;

4) art. 200 ust. 1 u.g.n. w zw. z § 5 ust. 1 Rozporządzenia poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wnioskodawca w sprawie o uwłaszczenie nieruchomości na podstawie tego przepisu musi być państwową osobą prawną zarówno na dzień [...] grudnia 1990 r., jak i na dzień wydawania decyzji w sprawie, podczas gdy status prawny wnioskodawcy (będącego następcą prawnym podmiotu, na rzecz którego następuje uwłaszczenie) ma znaczenie jedynie na dzień [...] grudnia 1990 r., zaś w chwili wydawania tej decyzji jest irrelewantny z punktu widzenia zasadności wniosku o stwierdzenie nabycia z mocy prawa, z dniem [...] grudnia 1990 r. przez państwową osobę prawną prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

Na podstawie powyższego, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zobowiązanie SKO do wydania w terminie 30 dni decyzji o stwierdzeniu nabycia z dniem [...] grudnia 1990 r. przez SPHW z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wraz ze stwierdzeniem własności posadowionego na niej Budynku;

W obszernym uzasadnieniu skargi strona skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie w/w zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Wydanie w niniejszej sprawie decyzji wiąże się z tzw. "uwłaszczeniem" wprowadzonym ustawą z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. nr 79 poz. 464 – dalej zwaną ustawą o zmianie ugg), będącą aktem prawnym o zasadniczym znaczeniu dla przemian stosunków własnościowych w Polsce, znoszącą skutki obowiązywania zasady jedności własności państwowej, przez przyznanie w niej wskazanym podmiotom określonych praw do gruntów będących własnością Skarbu Państwa lub gmin, albo roszczeń o ich ustanowienie. Przedstawione unormowania straciły moc 31 grudnia 1997 r. na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 121 ze zm. – dalej ugn). Dział VII tej ustawy, zatytułowany "Przepis przejściowe, zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe", w zasadzie przejął regulacje zawarte w ustawie o zmianie ugg. Stosowany w niniejszej sprawie art. 200 ust. 1 ugn stanowi, że w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: 1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych; 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda – w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta – w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy; 3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określonych w ust. 2; 4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty. W kolejnych ustępach powołanego artykułu następuje uszczegółowienie wyżej wskazanych zasad.

Kolejny istotny w stanie faktycznym niniejszej sprawy przepis stanowi art. 206 u.g.n., na podstawie którego zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. nr 23 poz. 120 z późn. zm.) – zwane dalej rozporządzeniem, w którym rozdział 2 zawiera przepisy dotyczące stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie i inne osoby prawne oraz rodzaje dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach. Z zamieszczonych w tym rozdziale przepisów należy zwrócić uwagę na niżej podane regulacje stanowiące, że:

- § 4. 1. Właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu zarządu do nieruchomości, zawartej za jej zgodą,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej , stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomościami,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych ba ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

2. Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie.

3.Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazania nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.

4. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2;

- § 5, który stanowi, że właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r.

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że do stwierdzenia nabycia przez skarżącą użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2. konieczne jest wykazanie się jednym z ww. dokumentów. Analizując akta sprawy w kontekście przywołanych wyżej przepisów Sąd uznał że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r. i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nie naruszają prawa.

Należy zgodzić się z organami obu instancji, że żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego poprzednikowi prawnemu skarżącej [...] Nieruchomości Sp. z o.o. w [...] do ww. nieruchomości położonej w W. przy [...].

Jedynymi dowodami przedstawionym na powyższą okoliczność są: decyzja o lokalizacji szczegółowej, trzy decyzje wywłaszczeniowe, którymi Prezydium Rady Narodowej [...] wywłaszczyło dotychczasowych właścicieli gruntów, przekazując wspomniane grunty w "zarząd i użytkowanie" [...] Spółdzielni Spożywców "[...]", dwa protokoły zdawczo - odbiorcze: z [...] lipca 1976 r. oraz [...] sierpnia 1976 r., karta inwentaryzacyjna nieruchomości, w której opisano m.in. numery działek, powierzchnię oraz budynki wzniesione na gruncie.

Jak słusznie podniósł organ odwoławczy, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, istnienia zarządu nie można domniemywać, jak również nie można go było uzyskać w sposób dorozumiany, a zatem jego powstanie musiało powodować określone zdarzenie prawne, np. decyzja administracyjna. W uzasadnieniu w wyroku NSA z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 539/07 publik. internet CBOSA, wskazano, że inne niż sama decyzja środki dowodowe, którymi strona może udowodnić prawo zarządu, winny nawiązywać do istnienia konstytutywnego aktu, ustanawiającego prawo do gruntu, którym strona wprawdzie nie dysponuje, a który w przeszłości był wydany zgodnie z obowiązującymi przepisami i przez uprawniony organ państwowy. W ocenie Sądu trafne jest stanowisko organów obydwu instancji, że strona skarżąca nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo – odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Niezasadne są twierdzenia skargi, że dowodem na istnienie w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu do spornej nieruchomości są: decyzje wywłaszczeniowe i decyzja lokalizacyjna, gdyż nie mieszczą się one w katalogu dowodów wskazanych w § 4 ust. 1 rozporządzenia jako potwierdzające prawo zarządu. Dowodzić one mogą faktycznego władania gruntem przez skarżącą, ale nie potwierdzać, że istniało (zostało ustanowione) prawo zarządu. Zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Natomiast sam fakt korzystania przez określony podmiot z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Decydujące znaczenie mają bowiem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy – tj. 5 grudnia 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosowanie do art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja o oddaniu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt. III CZP 81/93, OSCN z 1994/2/27 praz wyrok NSA z 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt. I OSK 929/09). Zatem prawa tego nie może kreować pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], Wydział Skarbu Państwa i Przekształceń Własnościowych z dnia [...] marca 2004 r.

Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącej, organy w niniejszym przypadku podjęły szereg czynności dowodowych mających na celu ustalenie, czy przedmiotowa decyzja została wydana. I tak, zwrócono się w tym zakresie do Archiwum Urzędu Miasta Stołecznego [...], Archiwum Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta [...], Archiwum [...], Archiwum Akt Nowych, [...] Urzędu Wojewódzkiego i Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...]. Przeprowadzone przez organy postępowanie nie dało podstaw do ustalenia aby prawo zarządu mogło być w niniejszym przypadku stwierdzone na podstawie także jakichkolwiek innych dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Wskazane wyżej czynności były bowiem ukierunkowane na wszystkie rodzaje dowodów mogących dowodzić istnienia zarządu po stronie skarżącej spółki. Zarzucając niepodjęcie wystarczających czynności dowodowych przez organy skarżąca nie wskazuje jednocześnie jakie jeszcze czynności tego rodzaju mogłyby zostać podjęte. Mimo oczywistego obowiązku działania przez organy z urzędu, charakter sprawy powoduje, że istotne znaczenie winna mieć w tym przypadku także inicjatywa dowodowa samej strony.

Wobec powyższego, za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 § 1 i 107 § 3 kpa. Organy bowiem w sposób wyczerpujący zgromadziły materiał dowodowy, rozpatrzyły go w sposób prawidłowy i kompleksowy, jak również nie może budzić zastrzeżeń uzasadnienie decyzji w świetle art. 107 § 3 kpa. Jak wynika z powyższych rozważań, nie mogą zasługiwać na uwzględnienie także zarzuty naruszenia art. 200 i 206 u.g.n. oraz § 4 powołanego rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998r.

Z powodów podanych wyżej argumenty organu odwoławczego odnoszące się do aktualnego statusu skarżącej, który- jego zdaniem -również wyklucza możliwość wydania decyzji uwłaszczeniowej mają drugorzędne znaczenie.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).