Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 303/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki, Sędziowie: WSA Ewa Frąckiewicz (spraw.), asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas, , Protokolant Andrzej Siwek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi "T." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. na decyzję Urzędu Patentowego R. P. z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny 500 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2002 r. 2. orzeka o niewykonywaniu uchylonych decyzji


UZASADNIENIE

"T." Sp. z o.o. z C. zgłosiła w dniu [...] sierpnia 2001 roku za numerem [...] znak towarowy słowny "500", przeznaczony do oznaczenia broszur, czasopism, czasopism – tytułów czasopism z krzyżówkami, książek z krzyżówkami.

Urząd Patentowy RP po przeprowadzeniu badań stwierdził, że w/w oznaczenie nie jest znakiem towarowym w rozumieniu art. 120 i art. 129 ustawy Prawo własności przemysłowej, gdyż nie ma znamion odróżniających w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego, o czym zawiadomił zgłaszającego w piśmie z dnia [...] czerwca 2002 roku. Zgłaszający nie określił swojego stanowiska w wyznaczonym przez Urząd terminie. W tym stanie rzeczy urząd decyzją z dnia [...] października 2002 roku, znak [...] na podstawie art. 120 i 129 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2001r. Nr 49, poz. 508) odmówił udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "500" zgłoszony dnia [...] sierpnia 2001r. przez "T." Spółka z o.o. z C. za numerem [...].

W uzasadnieniu tej decyzji Urząd Patentowy RP wskazał, iż istnienie dostatecznych znamion odróżniających jest podstawową przesłanką przyznania prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy. Tego wymogu nie spełnia zgłoszona jako znak towarowy liczba "500". Znak winien charakteryzować się cechami pozwalającymi zindywidualizować towar nim oznaczony spośród innych towarów tego samego rodzaju, ale pochodzących z innego źródła. Musi więc utrwalać się w pamięci potencjalnych odbiorców. Natomiast sama liczba nie ma ani jednej takiej cechy.

Dodatkowym argumentem przeciwko udzieleniu ochrony na pozbawioną jakichkolwiek znamion odróżniających liczbę "500" jest również niebezpieczeństwo zawłaszczenia jej przez firmę. Można więc powiedzieć, że przyznanie praw ochronnych na napisaną nie stylizowaną czcionką liczbę zamknęłoby dostęp do rynku tym firmom, które zechcą później użyć takiej liczby jako jednego z elementów występujących w zgłoszonych znakach.

W związku z powyższą decyzją Spółka z o.o. "T." złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniosła, że jest największym wydawnictwem szaradziarskim w Polsce, wydaje najpopularniejszą serię czasopism z charakterystycznym numerycznym wyróżnikiem

"[...]",

"[...]",

"[...]",

"[...]",

"[...]" itd., nazywanych przez czytelników "100-tka", "200-tka, "300-setka itd. W wyniku długotrwałego używania tj. od 1994 roku numeryczna seria utrwaliła się w świadomości odbiorców i jest jednoznacznie kojarzona z firmą "T.". Z tego względu można uznać, iż znak "500" ma wtórną zdolność odróżniającą, dlatego też dopuszczana jest jego rejestracja.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy Urząd Patentowy RP Izba Odwoławcza decyzją z dnia [...] lutego 2004r. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2002 roku, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.

Na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2004r "T." Sp. z o.o. z siedzibą w C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że Urząd Patentowy RP odmawiając rejestracji znaku towarowego słownego "500" [...] nie przeprowadził pełnego badania zdolności rejestrowej. Ograniczył się bowiem do oceny tzw. pierwotnej zdolności odróżniającej, natomiast nie przeprowadził wcale analizy tzw. "wtórnej zdolności odróżniającej" zgłoszonego znaku "500", naruszając art. 130 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej. Niezależnie od powyższego ocena pierwotnej zdolności odróżniającej, przedstawiona w uzasadnieniu decyzji odmownej jest również błędna i niezgodna z utrwaloną praktyką Urzędu Patentowego RP, naruszająca zasadę równości wobec prawa, albowiem w dotychczasowej praktyce Urząd Patentowy RP udzielał prawa ochronnego na znaki towarowe słowne, składające się z samych cyfr np. " "18" [...], "18,5" [...], "21" [...].

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w jej uzasadnieniu. W uzupełnieniu tam podanych argumentów organ podniósł, iż zarzut naruszenia art. 130 p.w.p. nie jest zasadny, albowiem na poparcie tezy, iż zgłoszony znak posiada wtórną zdolność odróżniającą zgłaszający przedstawił materiały zawierające badanie znajomości tytułów "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", a więc niedotyczących znajomości oznaczenia 500.

Odnosząc się do udzielonych wcześniej praw z rejestracji na znaki słowne zawierające cyfry, urząd stwierdził, że każde oznaczenie jest rozpatrywane w indywidualnym trybie postępowania. Na praktykę Urzędu ma wpływ wiele czynników, podlega ona modyfikacjom zwłaszcza w obecnym czasie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania jest skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP w sprawie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny "500" zgłoszony przez "T." Sp. z o.o. z siedzibą w C. w dniu [...] sierpnia 2001 roku. Znak ten został zgłoszony w klasie 16 dla towarów broszury, czasopisma – tytuły czasopism z krzyżówkami, książki z krzyżówkami.

Ustawa – Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000 rok (Dz.U. Nr 119, poz. 1117 z 2003r.) w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność ochrony znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed 22 sierpnia 2001 roku ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Tak więc przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej znaku towarowego "500" są przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz.U. Nr 119, poz. 1117 z 2003r.).

Urząd Patentowy RP podejmując decyzję w sprawie o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "500" był związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania (art. 256 p.w.p.). Zasada ta obowiązywała również na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego (§ 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1993r. Dz.U. Nr 36, poz. 160 ze zm.). Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza m.in. że Urząd Patentowy RP jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art.8 k.p.a.). Ma obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art.9 k.p.a.) Jest obowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się do zabranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań (art. 10 k.p.a.).

Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Zgodnie z art. 120 ust. 1 i 2 cytowanej wyżej ustawy Prawo własności przemysłowej 1) Znakiem towarowym może być każde oznaczenie przedstawione w sposób graficzny lub takie, które da się w sposób graficzny wyrazić, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia w obrocie towarów jednego przedsiębiorstwa od tego samego rodzaju towarów innych przedsiębiorstw; 2) Znakiem towarowym, w rozumieniu ust. 1, może być w szczególności wyraz, rysunek, ornament, kompozycja kolorystyczna, forma przestrzenna, w tym forma towaru lub opakowania, a także melodia lub inny sygnał dźwiękowy.

Znakiem towarowym jest więc oznaczenie połączone z towarem, pozwalające odróżnić towar jednego przedsiębiorcy od towaru drugiego przedsiębiorcy. Istnienie znamion odróżniających jest więc podstawową przesłanką przyznania prawa ochronnego na znak towarowy. W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze znakiem słownym, tj. oznaczeniem postrzeganym za pomocą wzroku i słuchu. Mogą mieć konotację pojęciową, ale również mogą stanowić całkowity abstrakt pojęciowy.

Zgodnie z art. 129 ust. 1 Prawa własności przemysłowej nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, które 1) nie mogą być znakiem towarowym 2) nie mają dostatecznych znamion odróżniających.

Oceniając przedmiotowy znak Urząd Patentowy RP ograniczył się w zasadzie do stwierdzenia, że powyższe oznaczenie nie posiada znamion odróżniających. Zdaniem Urzędu oznaczenie "500" nie spełnia ustawowych warunków, nie indywidualizuje konkretnego przedsiębiorcy a co za tym idzie towaru oznaczonego w ten sposób. W zasadzie były to całe rozważania Urzędu na temat pierwotnej zdolności rejestrowej. Mimo podniesionego przez skarżącego w odwołaniu od decyzji zarzutu istnienia wtórnej zdolności rejestrowej znaku "500" nabytej w wyniku długotrwałej i intensywnej reklamy, na co skarżący przedłożył stosowne badania, Urząd Patentowy RP w ogóle nie wypowiedział się w kwestii w zaskarżonej decyzji. W sprawie tej zajął stanowisko dopiero w odpowiedzi na skargę, jednak odpowiedź na skargę nie stanowi, w ocenie składu orzekającego, uzupełnienia uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Powyższe zachowanie Urzędu Patentowego RP o tyle jest niezrozumiałe dla składu orzekającego, że znane są poglądy doktryny opowiadające się za dopuszczalnością rejestracji znaków towarowych w postaci liter i cyfr. Taki pogląd wypowiedziany został przez Irenę Wiszniewską w artykule zamieszczonym w Przeglądzie Prawa Handlowego 2001/12/1 pt. "Znaki towarowe w prawie własności przemysłowej".

Zdaniem autorki "Litery i cyfry bywają ważnymi znakami towarowymi. wystarczy wskazać na takie znane znaki, jak "555" (dla papierosów), No5" (dla perfum), "5-10-15" (dla programów telewizyjnych). W rzeczywistości nie ma żadnego wystarczającego powodu, by wykluczyć je z ochrony lub uzależnić przyznanie im ochrony od jakichś szczególnych okoliczności".

Wobec faktu, że w zaskarżonej decyzji nie poczyniono żadnych ustaleń w powyższej kwestii, tj. wtórnej zdolności rejestrowej znaku towarowego "500", a ustalenia dotyczące pierwotnej zdolności rejestrowej są niewystarczające, Sąd nie miał możliwości ustosunkowania się do zarzutów skargi i wypowiedzenia się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Żeby decyzję ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich zarzutów odwołania. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień, ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów stawianych mu przez art. 107 § 3 k.p.a. (zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa), gdyż jedynie w znikomym stopniu odnosi się do wniosku. Urząd Patentowy RP nie uzasadnił, zdaniem Sądu, w sposób dostateczny, dlaczego odmówił udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "500" .

Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.