Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 75/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 b ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Czesława Nowak-Kołczyńska sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant starszy inspektor sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 3 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "A" S.A. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 października 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 855/17 w sprawie ze skargi M.P. i R.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz "A" S.A. w [...] kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 października 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 855/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.P. i R.P. (dalej skarżący) na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...].

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dnia 8 kwietnia 2016 r. spółka "A" S.A. z siedzibą w [...] Oddział [...] Rejon Energetyczny [...] (dalej inwestor, "A" bądź Spółka), reprezentowana przez pełnomocnika A.B. (dalej pełnomocnik inwestora) wniósł do Burmistrza [...] o ustalenie lokalizacji celu publicznego dla zadania pod nazwą "Przebudowa linii napowietrznej SN-15 kV [...]". Decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] czerwca 2016 r.) Burmistrz [...] (dalej Burmistrz) ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [w [...], dalej Kolegium] uchyliło decyzję z [...] czerwca 2016 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dnia 26 sierpnia 2016 r. przedstawiciel inwestora cofnął wniosek z 8 kwietnia 2016 r. o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego w związku z możliwością wykonania zadania na podstawie zgłoszenia robót budowlanych.

Decyzją z [...] października 2016 r. Burmistrz [...] umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego. Decyzją z [...] listopada 2016 r. Kolegium utrzymało decyzję z [...] października 2016 r. w mocy.

Dnia 17 maja 2016 r. pełnomocnik inwestora wystąpił w imieniu "A" ze zgłoszeniem wykonania robót budowlanych obejmujących przebudowę linii napowietrznej SN relacji [...] od słupów nr 1 do 23, obejmujących między innymi działkę nr [...]. Zakres zgłoszonych robót budowlanych obejmował: przebudowę odcinka linii napowietrznej SN-15 kV na linię kablową, wymianę przewodów gołych AFL na przewody izolowane BLX na odcinku od słupa nr 19 do słupa nr 23, wymianę stanowisk słupowych na odcinku od słupa nr 19 do 23, przebudowę stanowiska słupowe[go] nr 19 na stanowisko [...], przebudowę stanowiska nr 23 na stanowisko [...].

Z uwagi na brak zgody skarżących na realizację zadania, wnioskiem z 18 sierpnia 2016 r. pełnomocnik inwestora wystąpił o wyłączenie działki nr [...] z zakresu zgłoszenia budowy, a następnie wnioskiem z 25 października 2016 r. wystąpił do Starosty [...] o wydanie decyzji obejmującej przedmiotową działkę nr [...], na podstawie art. 124b ust. 1 ugn i o nadanie tej decyzji - na podstawie art. 108 kpa - rygoru natychmiastowej wykonalności, wskazując, że dotychczasowe rokowania i negocjacje prowadzone ze skarżącymi, dotyczące zgody na przebudowę urządzeń elektroenergetycznych nie przyniosły pozytywnego rezultatu.

Decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] maja 2017 r.) Starosta [...] (dalej Starosta) na podstawie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.; dalej ugn) udzielił "A" S.A. z siedzibą w [...] Oddział [...], zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w obrębie [...], gm. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,6691 ha, będącej własnością M.P. oraz R.P., celem przeprowadzenia prac dotyczących przebudowy linii napowietrznej SN, jednocześnie nie stwierdził podstaw do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Zobowiązał: właścicieli do udostępnienia przedmiotowej nieruchomości na okres 2 miesięcy od dnia, w którym decyzja Starosty stanie się ostateczna; inwestora do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu przebudowy linii napowietrznej SN. Wskazał, że za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek wykonanych czynności przysługuje właścicielowi odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem nieruchomości, a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość.

W odwołaniu M.P. zarzucił naruszenie przepisów ugn przez brak jednoznacznego wskazania przebiegu inwestycji przez działkę nr [...], tj. brak projektu graficznego; jednoznacznego określenia jakich uszczupleń władztwa nad obszarem objętym wywłaszczeniem będą musieli znosić jej właściciele i jakie ograniczenia będą występowały w wytyczonym decyzją administracyjną pasie technologicznym; brak przeprowadzenia rokowań pomiędzy inwestorem i właścicielami nieruchomości z jednoznacznym określeniem wyników tych rokowań; nieuwzględnienie wielokrotnego wyrażania zgody na przeprowadzenie inwestycji, po spełnieniu warunków podlegających negocjacjom na gruncie prawa cywilnego; jawną stronniczość organu administracyjnego na szkodę właścicieli działki nr [...]; brak reakcji Starosty na kierowane w tej sprawie zarzuty względem urzędnika zasługującego na wyłączenie w postępowaniu.

Według skarżącego rokowania z nim prowadzone dotyczyły innego postępowania, tj. postępowania objętego uchyloną decyzją Burmistrza z [...] czerwca 2016 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Po uchyleniu decyzji Burmistrza ponowne postępowanie w tej sprawie nie zostało zakończone, ponieważ sprawa została skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Skarżący w odwołaniu twierdził, że w trakcie rozprawy administracyjnej dnia 28 marca 2017 r. w Starostwie w [...] udzielił zgody na przeprowadzenie inwestycji, przedstawił jednocześnie własne stanowisko [co] do podjęcia ewentualnych rokowań. Do zaproponowanego przez skarżącego stanowiska inwestor nie odniósł się i nie potwierdził możliwości zaakceptowania stanowiska właścicieli. W ocenie skarżącego brak odpowiedzi inwestora na propozycje właściciela potwierdzają, że właściciel wyraża zgodę na przeprowadzenie inwestycji, ale pod pewnymi warunkami. Podniósł, że pracownik Starostwa prowadzący sprawę był stronniczy na korzyść inwestora. Według skarżącego ograniczenie jego prawa własności może nastąpić jedynie zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, dlatego postępowanie Starosty, zakończone zaskarżoną decyzją, uważa za pozbawione podstaw prawnych.

Decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lipca 2017 r.) Wojewoda [...] (dalej Wojewoda), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej kpa), w zw. z art. 9a i art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2017 r.

W uzasadnieniu Wojewoda zwrócił uwagę na uchybienie Starosty, które nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z § 1 decyzji wynika, że dotyczy ona zezwolenia na wykonanie robót budowlanych, podczas gdy w § 2, 3 i 4 wskazano, że decyzja dotyczy zobowiązania do udostępnienia nieruchomości celem wykonania remontu.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, Wojewoda wskazał, że rozstrzygające jest, czy prace, jakie mają być wykonane na nieruchomości oznaczonej jako działka [...] w [...], stanowią remont linii elektroenergetycznej i w konsekwencji, czy istniały podstawy do zastosowania art. 124b ust. 1 ugn. Pojęcie remontu zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 8 ustawy [z dnia 7 lipca 1994 r.] Prawo budowlane [Dz. U. z 2017 r., poz. 1332, dalej pb], gdzie wskazano, że należy przez nie rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.

Odnosząc to do sprawy wskazał, że wymiana słupów i lin na części linii, czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu, o ile nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych takich jak zmiana napięcia, długości linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zwiększenie mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego. Zmiana parametrów technicznych linii napowietrznej musi wynikać z dokumentacji technicznej przewidzianych w ramach remontu elementów linii podlegających wymianie. Przy linii energetycznej zmiana parametrów musi polegać chociażby na zwiększeniu mocy, czy też zwiększeniu wytwarzania pola elektromagnetycznego. Zmiana parametrów technicznych nie zależy od wymiany zużytego słupa na nowy, nowszej generacji, czy też zastąpienia lin linii napowietrznej lepszymi o nowszej technologii. Wymianę elementów obiektu należy pojmować w powiązaniu z konkretną budowlą. W przypadku obiektu liniowego, który jest również obiektem budowlanym, należy postrzegać budowlę jako całość. Nie można pomijać charakterystycznego parametru tego obiektu jakim jest długość. Remont obiektu liniowego może polegać na wymianie zużytych jego fragmentów na poszczególnych działkach nowymi, takimi jak liny, słupy, nie może dojść do zmiany parametru długości (wydłużenia linii napowietrznej), czy parametrów technicznych takich jak moc przesyłu i zwiększenie pola elektromagnetycznego. Nie może dojść do innego usytuowania słupów niż tych usuniętych. W takiej sytuacji, zakres prac będzie stanowił przebudowę, a nie remont, (wyrok WSA w Rzeszowie z 31.3.2017 r. II SA/Rz 1424/16).

W niniejszej sprawie nie ulegną zmianie parametry techniczne linii (zmiana przewodów gołych AFL 70 mm na przewody izolowane BLX-T 70 mm); nie będzie innego usytuowania słupów - wymiana istniejącego słupa na nowy z żerdzi wirowanej, a wykonanie prac objętych wnioskiem i zgłoszeniem budowlanym, według oświadczenia inwestora, wynikać ma z zapewnienia bezpieczeństwa świadczonych przez inwestora usług dystrybucji energii elektrycznej.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wyrażenia zgody na przeprowadzenie prac, Wojewoda wskazał, że w aktach znajduje się pismo z 5 października 2016 r. pełnomocnika inwestora do skarżących o wyrażenie zgody na przeprowadzenie prac w obrębie działki polegających na wymianie przewodów oraz słupa wraz z umową użyczenia i załącznikiem graficznym, obrazującym zakres planowanych prac, które nie zostało odebrane przez właścicieli działki (pismo wysłano na adresy znajdujące się w rejestrze gruntów), notatki służbowe spisane przez przedstawicieli inwestora ze skarżącymi na okoliczność spotkań dnia 26 lutego 2016 r. i 29 marca 2016 r., z których wynika, że właściciele nie wyrażali zgody na podpisanie zaproponowanej umowy cywilnoprawnej i zabronili wejścia wykonawcy na swą działkę. W protokole rozprawy administracyjnej z 28 marca 2017 r. skarżący potwierdził, że przedstawiciel inwestora zabiegał o spotkanie dotyczące planowanych prac. Dnia 17 sierpnia 2016 r. na spotkanie z pełnomocnikiem inwestora przybył J.P. w imieniu M. i R.P., który poinformował, że stanowisko właścicieli nie zmieniło się i odmówił negocjacji. W powyższym protokole, podpisanym przez M.P. zapisano, że jego zgoda jest uzależniona od "przesunięcia słupa do miedzy oraz podpisania umowy przesyłu".

Zdaniem Wojewody zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 124b ugn.

W skardze do Sądu M. i R.P. zarzucili naruszenie:

1. art. 9 i 10 kpa przez niezapewnienie R.P. czynnego udziału w postępowaniu, przez przyjęcie, że fikcja doręczenia zastosowana przez inwestora powoduje udział strony w postępowaniu i skuteczność prowadzonych rokowań;

2. art. 7, 77, 80 w zw. z art. 107 § 3 kpa polegające na wydaniu decyzji bez wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

3. art. 124b ugn przez wydanie decyzji o wywłaszczeniu z całkowitym pominięciem decyzji Burmistrza [...] z [...] listopada 2016 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, która jest jedyną podstawą do wydania decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;

4. art. 124b ugn przez wydanie decyzji w sytuacji, gdy brak jest przesłanek do jej wydania oraz w sytuacji gdy zakres wydanej decyzji jest sprzeczny z treścią decyzji Burmistrza [...] z [...] listopada 2016 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Na tych podstawach wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazania spawy do ponownego rozparzenia. W uzasadnieniu powtórzono argumenty dotyczące braku szczegółowe określenia zakresu inwestycji, nie uwzględnienie faktu, że właściciele wyrażają zgodę na przeprowadzenie prac modernizacyjnych, przedstawiając swoje warunki. Dodatkowo zarzucono, że inwestor nie prowadził rokowań z drugim współwłaścicielem tj. R.P., kwestionując przyjęcie przez organy obu instancji fikcji doręczenia [k. 3-8 akt sądowych].

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutu niezapewnienia R.P. czynnego udziału w postępowaniu organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się kopia notarialnego pełnomocnictwa udzielonego przez R.P. M.P. Odnosząc się do nieuwzględnienia decyzji z [...] listopada 2016 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, wskazał, że przedmiotem postępowania jest zobowiązanie właściciela do udostępnienia nieruchomości w celu przeprowadzenia remontu na podstawie art. 124b ust. 1 ugn, co nie jest uwarunkowane zgodnością z planem zagospodarowania przestrzennego czy z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

W piśmie z 17 sierpnia 2017 r. stanowiącym ustosunkowanie się do odpowiedzi organu skarżący wskazali, że pełnomocnictwo zostało udzielone dopiero na etapie rozprawy administracyjnej dnia 28 marca 2017 r. i dotyczyło wyłącznie tej rozprawy [k. 25 akt sądowych].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 i art. 200 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku II SA/Rz 855/17.

W uzasadnieniu Sąd I instancji uznał skargę za zasadną. W kontrolowanej sprawie zachodzi uzasadniona wątpliwość co do tego, czy organy prawidłowo odczytały treść wiążącego je wniosku inwestora i czy w związku z tym poczyniły konieczne ustalenia, a w efekcie dokonały prawidłowej subsumpcji normy prawnej do ustalonego stanu faktycznego. Inwestor złożył wniosek w sprawie dnia 25 października 2016 r. (k. 108), żądając - z powołaniem art. 124b ugn - wydania decyzji zezwalającej na przeprowadzenie prac związanych z przebudową linii napowietrznej SN polegającej na wymianie słupa i przewodów linii napowietrznej na działce nr [...] obręb [...] w miejscowości [...]. W końcowej części wniosku inwestor wyjaśnił, że projektowane prace dotyczą przebudowy sieci światłowodowej.

Z mapy dołączonej do wniosku wynika, że słup na działce skarżących ma nr [...] (k. 115). Z technicznych warunków przebudowy z 29 lutego 2016 r. (k. 111), na które wniosek się powołuje, wynika że inwestycja ma polegać na przebudowie odcinka linii napowietrznej SN - 15kV [...] od słupa nr 1 do słupa nr 19 kablem typu 3xRUHARxSx120mm2 o izolacji 20 KV (pkt 1.1). Kable od słupa nr 1 do 6, 7, 8 należy poprowadzić w jednym pionie kablowym (pkt 1.7). Istniejący odcinek linii SN - 15 kV należy m.in. na działce nr [...] zdemontować (pkt 1.8).

Z mapy na k. 115 wynika także, że powierzchnia gruntu niezbędna do wykonania prac, zaznaczona ukośnymi liniami niebieskimi dotyczy nie tylko obszaru wzdłuż istniejącej linii napowietrznej, ale także gruntu wzdłuż północno-zachodniej granicy działki. Z mapy tej wynika też, że słup na działce ma być wymieniony na słup z żerdzi wirowanej (k. 115). W innych dokumentach dostępnych w aktach sprawy stwierdzono, że projektowane zamierzenie inwestycyjne ma polegać na wymianie istniejących gołych przewodów AFL na przewody izolowane BLX oraz na wymianie istniejącego słupa na nowy z żerdzi wirowanej (k. 95, 94, 73).

Sama treść wniosku może budzić wątpliwości, gdyż operuje ona jedynie pojęciem przebudowy linii energetycznej, odsyłając co do zakresu faktycznego prac do dołączonych doń dokumentów, z których w sposób jednoznaczny trudno odczytać jakie prace mają być na działce inwestorów wykonane. Brak precyzyjnego wyjaśnienia tej okoliczności przesądza o naruszeniu art. 7, 77, art. 107 § 3 kpa w stopniu, który mógł wpłynąć na wynik sprawy.

Inwestor we wniosku podał jako podstawę prawną żądania art. 124b ugn, a jednocześnie jako jego uzasadnienie wskazał przebudowę linii elektroenergetycznej.

Z art. 124b ugn, wynika że może on być zastosowany, jeżeli kumulatywnie spełnione zostaną następujące przesłanki: a) wystąpi konieczność wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń; b) właściciel (użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości) nie wyraża zgody na takie udostępnienie.

Przesłanka braku zgody właścicieli działki nr [...] jest bezsporna.

Niewyjaśniona jest kwestia przesłanki pierwszej (a) - czy wystąpiła konieczność konserwacji, remontu, awarii przedmiotowej linii i projektowane prace mają taki właśnie charakter. Wątpliwości Sądu w tym zakresie są o tyle uzasadnione, że sam inwestor w uzasadnieniu wniosku operuje pojęciem przebudowy z odwołaniem się do technicznych warunków przebudowy. Sąd nie wyklucza możliwości uznania zamierzonych prac za remont, ale wymaga to uzyskania wcześniej precyzyjnie określonej informacji od inwestora o zakresie projektowanych prac, czego z naruszeniem art. 61, art. 7, 77 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 124b ugn zabrakło.

Co do zasady wymiana słupów w orzecznictwie sądów administracyjnych traktowana jest jako remont. Roboty budowlane polegające na wymianie słupów drewnianych stanowiących część obiektu budowlanego, jakim jest linia elektroenergetyczna na wykonane z innego materiału w sytuacji, gdy nie następuje zmiana przebiegu trasy owej linii mogą być zakwalifikowane jako remont (art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane z 1994 r.), jak również, że roboty tego rodzaju, o ile zostały wykonane w czasie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z roku 1974 i wspomnianego rozporządzenia nie wymagały pozwolenia budowlanego (wyrok NSA z: 28.4.2005 r. OSK 1427/04; 24.6.2004 r. SA/Rz 535/02, cbosa).

W art. 124b ust. 1 ugn ustawodawca określił warunki dopuszczalności wydania decyzji nie tylko w postaci wykazania braku zgody podmiotu praw rzeczowych na udostępnienie nieruchomości uprawnionemu podmiotowi, ale też w postaci wykazania okoliczności dotyczących celu jej zajęcia. W przedmiotowej sprawie, wątpliwość dotyczy wyjaśnienia celu zajęcia nieruchomości, który inwestor określił jako przebudowę.

W przedmiotowej sprawie organy nie ustaliły precyzyjnie parametrów technicznych urządzeń, które mają zastąpić zużyte elementy linii istniejącej.

W przypadku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości lub jej udostępniania, indywidualność, na którą składać się będzie rodzaj i zakres prac koniecznych do wykonania na nieruchomości przesądzi, który tryb będzie miał zastosowanie - z art. 124 czy z art. 124b ugn (tak słusznie NSA w wyroku z 14.4. 2017 r. I OSK 2000/16).

Art. 124 ust. 1 ugn obejmuje zarówno roboty inwestycyjne celu publicznego realizowane od podstaw, jak i polegające na przebudowie już istniejącej inwestycji celu publicznego w zakresie przekraczającym zwykłe prace konserwatorskie, bieżące remonty czy usuwanie awarii, których to robót dotyczy art. 124b ust. 1 ugn. Inna interpretacja uniemożliwiałaby przebudowę jakiejkolwiek linii energetycznej, skoro art. 124b ugn dotyczy wyłącznie prac związanych z bieżącą konserwacją, remontem czy usuwaniem awarii (tak słusznie NSA w wyroku z 31.5.2017 r. I OSK 2618/16).

Niewyjaśnienie opisanych kwestii z naruszeniem art. 7, 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa mogło wpłynąć na wynik sprawy.

Z pewnością w treści kontrolowanych decyzji ujawniona została niespójność między ich sentencją a uzasadnieniem. Zwrócił na to uwagę Wojewoda w swej decyzji wskazując, że w decyzji Starosty jest uchybienie, które jego zdaniem nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie, a mianowicie z § 1 sentencji decyzji wynikałoby, że dotyczy ona zezwolenia na wykonanie robót budowlanych jednak z § 2, 3 i 4 wynika, że decyzja dotyczy zobowiązania do udostępnienia nieruchomości. Sformułowanie użyte w § 1 decyzji Wojewody wynika prawdopodobnie z dostosowania treści decyzji do treści wniosku z 25 października 2016 r. W celu większej przejrzystości treści wniosku i decyzji wnioskodawca winien być wezwany do sprecyzowania wniosku, czy chodzi o udostępnienie nieruchomości i czy prace dotyczą remontu.

Sąd I instancji nie podzielił stanowiska Wojewody, że opisane uchybienie nie ma istotnego charakteru.

Decyzja wydawana w trybie art. 124b ugn jest władczą formą ograniczenia własności, która następuje wbrew woli właściciela. Zakres tej ingerencji wyznaczony treścią art. 124b ugn winien znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości w celu przebudowy linii energetycznej, z podaniem obszaru zajęcia, pasa technologicznego nie jest tożsame ze zobowiązaniem do udostępnienia nieruchomości w celu remontu, konserwacji czy usunięcia awarii.

Żadne zabiegi w postaci ustalenia treści decyzji wbrew jej literalnemu brzmieniu nie sanują i nie mogą sanować jej wadliwości. Istnieje rozbieżność pomiędzy uzasadnieniem decyzji I instancji, które odwołuje się do art. 124b ugn a jej sentencją wskazującą na rozstrzygnięcie regulowane w art. 124 ugn, która została zaakceptowana przez organ II instancji. Przesądza to o naruszeniu art. 107 kpa, ale wprost także art. 124b ugn w stopniu, który przełożył się na wynik sprawy.

Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia (k. 52-62 akt sądowych).

Skargę kasacyjną wywiodła "A" S.A. z siedzibą w [...], reprezentowana przez adw. I.Z., zaskarżając wyrok II SA/Rz 855/15 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 ppsa przez błędne przyjęcie, że w ramach postępowania w przedmiocie zobowiązania właścicieli do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania określonych czynności organy administracji dokonały niedostatecznej analizy materiału dowodowego, co w konsekwencji stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji;

2. art. 151 ppsa przez jego niezastosowanie, mimo że materiał dowodowy zebrany przez organ administracji okazał się być wystarczający i niebudzący wątpliwości, w związku z tym skarga winna być oddalona.

Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytorycznie rozpoznanie skargi, względnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; o zasądzenie na rzecz "A" SA z siedzibą w [...] zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych (k. 78-81 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M.P. i R.P. wnieśli o odrzucenie skargi kasacyjnej jako oczywiście bezzasadnej (k. 91-94 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1, dalej uchwała I OPS 10/09).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Brak podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej.

Art. 3 § 1 ppsa zakreśla granice właściwości sądu administracyjnego do dokonywania kontroli legalności działalności administracji publicznej, nadto uprawnia do stosowania przewidzianych w ustawie środków. Jest to przepis, który w zasadzie może być naruszony w wyjątkowych tylko wypadkach, a to np. w razie zastosowania niewłaściwego środka kontroli. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 9.8.2016 r. II OSK 2929/14, Lex 2119367, art. 3 § 1 ppsa zawiera normę o charakterze ustrojowym, więc przesłanka wskazująca na naruszenie go mogłaby wystąpić, gdyby Sąd I instancji odmówił rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. Przepis ten nie zawiera wzorca, według którego kontrola ta ma być wykonana. Żadna z tych sytuacji w wyroku II SA/Rz 855/17 nie miała miejsca.

Autor skargi kasacyjnie nie dość starannie sformułował zarzut naruszenia "art. 145 § 1 pkt 1 ppsa". Punkt 1 paragrafu 1 artykułu 145 ppsa składa się bowiem z 3 liter (a, b, c), o różnorodnej zawartości normatywnej. Jeżeli zarzut naruszenia prawa przez organ administracji nie został wyraźnie powiązany w skardze kasacyjnej z zarzutem naruszenia prawa przez wojewódzki sąd administracyjny, nie ma przeszkód, dla których NSA - przeanalizowawszy uzasadnienie skargi kasacyjnej - nie mógłby samodzielnie zidentyfikować zarzutu naruszenia prawa przez WSA (np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b lub c bądź też art. 151 ppsa) i tak przedstawiony zarzut rozpoznać merytorycznie, mimo niepełnego wskazania podstawy kasacyjnej (cz. III p. 4 uzasadnienia uchwały I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1, s. 38-39). Mimo, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał precyzyjnie normy odniesienia (art. "145 § 1 pkt 1" ppsa), to przyjąć należy, że zarzut ten, jako podniesiony w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa i nadawał się do rozpoznania. Przemawia za tym analiza treści zarzutu oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej. Wynika z nich, że skarżący kasacyjnie ograniczył omawiany zarzut do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, w takim też zakresie został on rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej) i art. 151 ppsa (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej) zawierają przeciwstawne normy wynikowe. Sąd I instancji uwzględniwszy skargę (powołując art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c), nie mógł jednocześnie zastosować art. 151 ppsa.

Uzasadniony okazał się zarzut naruszenia art. 151 ppsa przez jego niezastosowanie.

Kluczowym zagadnieniem w sprawie jest ocena, czy Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.). Przepis ten, jakkolwiek nie został przywołany w petitum skargi kasacyjnej, to został wskazany jako wzorzec kontroli w jej uzasadnieniu (s. 3-4).

Zasadnie Sąd I instancji wskazał, że art. 124b ust. 1 ugn może być zastosowany, jeżeli kumulatywnie spełnione zostaną dwie przesłanki: a) wystąpi konieczność wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń; b) właściciel (użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości) nie wyraża zgody na takie udostępnienie.

Przesłanka braku zgody współwłaścicieli działki nr [...] została spełniona. Zgoda, o której stanowi art. 124b ust. 1 ugn, nie może być udzielona pod warunkiem (odpowiednio art. 89-94 Kodeksu cywilnego). W odpowiedzi na skargę kasacyjną podniesiono: "Podczas rokowań... M.P. wyraził zgodę na przeprowadzenie tej linii energetycznej, jednak jego rokowania miały na celu uzyskanie pewnych ustępstw ze strony "A" tj. przesunięcie słupa do miedzy i podpisanie umowy służebności przesyłu.", k. 92-93 akt sądowych; "Niniejszym wyrażam zgodę na przeprowadzenie linii energetycznej... przez działkę [...] i takie stanowisko moje było od grudnia 2015 r., jak też moje propozycje przesunięcia słupa do miedzy i podpisanie umowy służebności przesyłu... W odpowiedzi na [pytanie o możliwość porozumienia się z Inwestorem] pan P.: "od roku czasu powtarzam o przesunięciu słupa do miedzy i podpisania umowy służebności przesyłu". Na powyższe Inwestor odpowiada, iż ze względów technicznych przesunięcie słupa do granicy działki jest możliwe pod warunkiem postawienia dwóch słupów przy granicy działki. Ograniczenie ze względów technicznych jest spowodowane długością przęsła linii"; protokół rozprawy z 28 marca 2017 r.; notatka służbowa z 17 sierpnia 2016 r., 29 marca 2016 r. i 26 lutego 2016 r.; s. 3/4 odwołania z 30 listopada 2016 r. i s. 3/4 zażalenia z 5 grudnia 2016 r. - k. 37, 69-72, 91-93, 131-132, 166-168 akt administracyjnych).

Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że rokowania polegają na tym, że strony przedstawiają własne stanowiska w sprawie zgodnie z własną wiedzą i wolą. Rokowania nie oznaczają konieczności osiągnięcia zgodnego stanowiska. Wystarczy wzajemne poinformowanie się obu stron o swoich postanowieniach i możliwym zakresie wzajemnych ustępstw celem zawarcia umowy lub innego satysfakcjonującego obie strony rozwiązania zasad korzystania z danej nieruchomości. W sytuacji, gdy druga strona (właściciel) stanowczo sprzeciwia się zaproponowanym warunkom wskazując, że są one nie do przyjęcia i przedstawia własne, ostateczne i jednoznaczne oczekiwania finansowe [lub - in casu - inne warunki], które z kolei nie satysfakcjonują inwestora, ma on prawo uznać, że dalsze rokowania nie doprowadzą do uzyskania konsensusu. Proces ten nie może bowiem przebiegać w nieskończoność, tj. dopóki jedna ze stron nie zmieni swojego stanowiska i nie przyjmie proponowanych warunków. W przeciwnym wypadku nigdy nie można byłoby wszcząć procedury co do wydania decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1 ugn (wyrok NSA z 24.11.2017 r. I OSK 970/17, Lex 2464460; odpowiednio wywody te odnoszą się do art. 124b ust. 1 ugn). W omawianym przepisie nie sformalizowano procedury poprzedzającej wydanie decyzji. Warunkiem dopuszczalności jej wydania jest wykazanie braku zgody podmiotów praw rzeczowych na udostępnienie nieruchomości oraz zaistnienie okoliczności dotyczących celu jej zajęcia (M. Wolanin, w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 831-832, nb 4 do art. 124b).

W tych okolicznościach faktycznych, słusznie Sąd I instancji przyjął, że współwłaściciele nie udzielili zgody na udostępnienie nieruchomości (działki nr [...]).

Rozważyć zatem należy, czy wystąpił ustawowy cel zajęcia nieruchomości.

W piśmie z 25 października 2016 r. pełnomocnik inwestora (będący inżynierem, nie prawnikiem) wniósł o "wydanie zezwolenia na przeprowadzenie prac dotyczących przebudowy linii napowietrznej SN na działce [...] obręb [...]", uzasadniając "Z wykonanej oceny stanu istniejącej sieci elektroenergetycznej wynika, że dla zapewnienia bezpieczeństwa świadczenia usług dystrybucji energii elektrycznej słup oraz przewody wymagają niezwłocznej wymiany". Jako podstawę prawną wniosku wskazano art. 124b ugn, który umożliwia wydanie przez starostę decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości (ust. 1 - a contrario - nie przebudowy).

Pozostaje zatem problem zakwalifikowania planowanych robót jako przebudowy albo remontu (poza sporem pozostaje, że prac tych nie można uznać za konserwację albo usunięcie awarii). Wykładnia oświadczenia woli, zawartego we wniosku w postępowaniu administracyjnym winna uwzględniać okoliczności, w jakim to oświadczenie jest składane, oraz kontekst prawny, wynikający z ustaw znajdujących zastosowanie w sprawie. Trafnie Wojewoda podniósł, że we wniosku z 25 października 2016 r. "A" wniósł o wydanie decyzji zezwalającej na przeprowadzenie prac polegających na wymianie słupa oraz przewodów linii na działce nr [...] w [...], w trybie art. 124b ugn, z uwagi na brak zgody właściciela działki na wykonanie jakichkolwiek prac na działce (s. 7 akapit 3 uzasadnienia decyzji z [...] lipca 2017 r.).

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że "Przebudowa urządzeń na ww. działce nie spowoduje zmiany ograniczeń w dotychczasowym jej użytkowaniu. Zakres prac obejmuje przebudowę istniejącej linii napowietrznej średniego napięcia poprzez wymianę słupa oraz przewodów w związku z koniecznością poprawy jej parametrów technicznych" (k. 108-110 akt administracyjnych; techniczne warunki przebudowy, k. 111 akt administracyjnych).

Wbrew ocenie Sądu I instancji, treść wniosku i dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy w sposób wystarczający wskazuje, że owa inwestycja, mająca być realizowana na działce nr [...], mieści się w dyspozycji art. 124b ust. 1 ugn.

Warunkiem uznania planowanych robót jako przewidzianych w art. 124b ust. 1 ugn czynności związanych z remontem przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej jest wykazanie, że roboty te spełniają przesłanki określone w art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym zarówno w dacie złożenia wniosku z 25 października 2016 r. - Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm., jak i w dacie wydania zaskarżonej decyzji – Dz. U. z 2017 r., poz. 1332; W. Piątek w: red. A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 65-66, uw. 13). Roboty (czynności) remontowe w rozumieniu art. 124b ugn w zw. z art. 3 pkt 8 pb, wykonywane w istniejącym obiekcie budowlanym, muszą zatem polegać na odtworzeniu (także z użyciem innych niż pierwotnie wyrobów) stanu pierwotnego (nie stanowiąc bieżącej konserwacji), bez zmiany parametrów użytkowych lub technicznych obiektu (co stanowi przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a pb, a co w sprawie nie ma miejsca), w tym bez zmiany charakterystycznych parametrów, jak np. powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość (gdyż zmiana w tym zakresie prowadzi do rozbudowy lub nadbudowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 pb). W orzecznictwie sądów administracyjnych formułuje się przekonujący pogląd, że wymiana słupa elektroenergetycznego, stanowiącego element składowy linii elektroenergetycznej, prowadząca do posadowienia w miejscu dotychczasowym nowego słupa (m.in. wykonanego z nowego materiału), może być kwalifikowana jako remont pod warunkiem, że zostaną zachowane dotychczasowe parametry techniczne i użytkowe powyższego urządzenia i związanych z nim przewodów oraz przebieg samej trasy linii elektroenergetycznej (np. wyrok NSA z: 6.12.2016 r. I OSK 1509/16; 8.12.2015 r. I OSK 604/14, cbosa).

Jak wskazywano w orzecznictwie, także użycie nowych materiałów nie pozostaje w sprzeczności z definicją remontu, w której to wprost dopuszczono zastosowanie innych materiałów niż wykorzystane w stanie pierwotnym. Jest racjonalne, że zamiast przestarzałych technologii (drewniane słupy, nieizolowane przewody) przy remoncie stosuje się nowsze technologie (betonowe słupy z żerdzi wirowanej, izolowane przewody). Zatem działania planowane przez inwestora, polegające na wymianie zużytych jej elementów - przewodów i słupów, stanowią co do zasady remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 pb (wyrok NSA z 17.11.2017 r. I OSK 983/17, cbosa). Na linię energetyczną trzeba patrzeć jak na pewną całość i w tym kontekście oceniać, czy mamy do czynienia z remontem, czy przebudową. Sama wymiana słupów i lin na części linii czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu, o ile nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych takich jak zmiana napięcia, długości linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zmiana wysokości lub rozstawu, miejsca lub sposobu posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenie mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego. Zmiana tych parametrów oznaczać będzie, że nie jest to remont, choć nie każda, nawet drobna [zmiana], będzie go wykluczać. Przykładowo wymiana słupów i lin na części linii czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu nawet gdy zmianie ulegnie średnica przewodów instalacji lub słupy zostaną wykonane w innej konstrukcji i technologii, ale nie ulegną zmianie ww. parametry techniczne, a planowane roboty nie obejmą obiektu budowlanego, lecz określony jego fragment (wyrok NSA z 27.2. 2019 r. I OSK 1006/17, Lex 2636796).

Z akt sprawy wynika, że planowane prace mają polegać tylko na wymianie słupa (na wirowany typu EW) i przewodów linii napowietrznej (gołe przewody AFL linii SN-15 kV na przewody izolowane). Nie dojdzie tym samym do zmiany parametrów użytkowych lub technicznych obiektu. Słup zostanie postawiony w tym samym miejscu i będzie miał te same parametry użytkowe. Zmiana przewodów również nie wpłynie na dotychczasowe parametry w taki sposób, by uznać ją można było za przebudowę. Poprawi jednak stan techniczny całej sieci i wpłynie na jej bezpieczeństwo. Dlatego Wojewoda trafnie uznał, że roboty te mieszczą się w definicji remontu z art. 3 pkt 8 pb (remont - to wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym).

Nieprawidłowe zakwalifikowanie robót będących remontem jako "przebudowy" przez pełnomocnika inwestora nie może wpłynąć na wadliwość decyzji I instancji, skoro opisane prace, będące w rzeczywistości remontem, objęte są hipotezą art. 124b ust. 1 ugn. Starosta - w ślad za pełnomocnikiem wnioskodawcy - przywołał w § 1 błędną kwalifikację robót budowlanych na działce nr [...] (art. 3 pkt 8 w zw. z punktem 7a in medio pb), lecz naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy (odpowiednio: postanowienie SN z 27.2.1997 r. I PKN 40/96, OSNAP 1998/1/14; wyrok SN z 4.2.1972 r. I PR 408/71, OSNPG 1972/7/43; postanowienie NSA z 21.12.2012 r. II GSK 1998/12, cbosa). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie istniała też potrzeba wzywania wnioskodawcy do sprecyzowania wniosku, czy też szerszego ustosunkowania się do kwestii parametrów technicznych, gdyż intencje inwestora, jak i parametry dostatecznie wynikały z treści wniosku z 25 października 2016 r. o wydanie decyzji w trybie art. 124b ugn (trafnie na te okoliczności wskazało Kolegium w zaskarżonej decyzji) i z faktu, że wnioskiem z 18 sierpnia 2016 r. pełnomocnik inwestora wystąpił do Wydziału Architektoniczno-Budowlanego i Środowiska Starostwa w [...] o wyłączenie działki nr [...] z zakresu zgłoszenia wykonania robót budowlanych polegających na przebudowie linii napowietrznej SN relacji [...] od sł. nr 1 do sł. nr 23 (etap 1) dokonanego wnioskiem z 8 kwietnia 2016 r.

Dla oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku istotne znaczenie ma rozważenie relacji między art. 124 a art. 124b ugn. W doktrynie trafnie wskazuje się, że art. 124b stanowi proceduralną alternatywę wobec art. 124 ust. 6 ugn. O ile w art. 124 ust. 6 ugn zobowiązano właściciela... nieruchomości do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń wybudowanych na tej nieruchomości w ramach jej czasowego zajęcia na podstawie uprzedniej decyzji wydanej w trybie art. 124 ust. 1 ugn (wyrok NSA z 20.10. 2009 r. I OSK 4/09), o tyle art. 124b ust. 1 ugn stanowi podstawę do wydania decyzji zobowiązującej podmioty praw rzeczowych przysługujących do nieruchomości do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii urządzeń infrastruktury technicznej znajdujących się na nieruchomości niezależnie od tego, czy urządzenia te wybudowane zostały w ramach zajęcia nieruchomości na podstawie uprzedniej decyzji o zezwoleniu na czasowe jej zajęcie. W art. 124b ust. 1 nie nawiązano do takiej okoliczności, jak uczynił to art. 124 ust. 6 ugn. Art. 124 ust. 6 ma ograniczony zakres działania tylko w tych sytuacjach, w których nastąpiło uprzednio czasowe zajęcie nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 ugn. Art. 124b ust. 1 opisuje okoliczności, które uprzednio mogły być jedynie wyinterpretowywane z art. 124 ust. 6 i z art. 126 ugn. W art. 124b ust. 1 nie ma normy materialnoprawnej kreującej obowiązek podmiotów praw rzeczowych przysługujących do nieruchomości do jej udostępnienia, o jakiej mowa np. w art. 124 ust. 6 ugn. Obowiązek ten wynika z interpretacji art. 124b ust. 1 ugn jako w istocie normy procesowej określającej decyzyjny tryb dopuszczalności zajęcia nieruchomości, jeżeli podmioty praw rzeczowych nie wyrażają zgody na takie zajęcie (M. Wolanin - op. cit., s. 830-832, nb 1, 2, 4).

Nietrafnie zatem Sąd I instancji uznał, że "sama treść wniosku może budzić wątpliwości", skoro prawidłowa wykładnia oświadczenia woli zawartego we wniosku z 25 października 2016 r., przy uwzględnieniu wniosku z 18 sierpnia 2016 r., uwzględnieniu wskazanej we wniosku podstawy prawnej (art. 124b ugn) i charakteru planowanych na działce nr [...] robót (będących remontem w rozumieniu art. 3 pkt 8 pb), prowadziły do wniosku, że wnioskodawca ubiegał się o wydanie decyzji zobowiązującej współwłaścicieli nieruchomości do udostępnienia owej nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z remontem przewodów i słupa służących do przesyłania energii elektrycznej, znajdujących się na działce nr [...].

Mając na uwadze proceduralny charakter art. 124b ugn, brak było podstaw do uznania zaskarżonym wyrokiem, że dostrzeżone przez Wojewodę uchybienie, polegające na użyciu przez Starostę w § 1 decyzji z [...] maja 2017 r. zwrotu "udzielić zezwolenia... "A"... na czasowe zajęcie nieruchomości... celem przeprowadzenia prac dotyczących przebudowy linii napowietrznej SN. Obszar zajęcia działki nr [...] w celu wykonania prac dotyczących przebudowy linii napowietrznej SN...", będące nawiązaniem do sformułowania zawartego we wniosku z 25 października 2016 r., trafnie ocenione przez Wojewodę jako uchybienie, "które nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie" (s. 6 akapit 2 uzasadnienia decyzji z [...] lipca 2017 r.), miało "istotny charakter" (s. 9 zd. ostatnie uzasadnienia wyroku II SA/Rz 855/17).

Nie ma podstaw do uznania, że "zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości w celu przebudowy linii energetycznej, z podaniem obszaru zajęcia, pasa technologicznego, nie jest tożsame ze zobowiązaniem do udostępnienia nieruchomości w celu remontu" (s. 10 akapit 1 uzasadnienia wyroku II SA/Rz 855/17), skoro przedmiotem robót budowlanych na działce nr [...] jest wyłącznie remont istniejącej linii energetycznej; żaden dokument zebrany w sprawie nie wskazuje że ten odcinek linii energetycznej został wybudowany na podstawie uprzedniej decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie, a unormowanie zawarte w art. 124b ust. 1 ugn wprost odpowiada rezultatowi wykładni art. 124 ust. 6 i art. 126 ugn (przed wejściem w życie art. 124b ust. 1 ugn).

Skoro istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a Sąd I instancji z naruszeniem art. 151 ppsa uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ppsa, uchylił wyrok II SA/Rz 855/17 w całości i rozpoznał skargę.

Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się już w powyższych wywodach do zarzutu naruszenia przez Wojewodę art. 124b ust. 1 ugn, stwierdzając przy tym, że Starosta prawidłowo ocenił, że w sprawie zaszły przesłanki do wydania decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z remontem. Wydając decyzję zobowiązującą organ nie dokonuje wywłaszczenia nieruchomości (utrzymuje się bowiem ten sam stan właścicielski, choć same roboty są - usprawiedliwioną - ingerencją w prawo własności). Zaznaczony na mapie (k. 115 akt administracyjnych) wąski, niebieski trapez w ukośne linie na działce [...] wzdłuż granicy działki [...] na odcinku od drogi publicznej do granicy pasa technologicznego, oznacza zaś (wraz z pasem technologicznym) - zgodnie z legendą - powierzchnię niezbędną do wykonania prac. Teren ten nie podlega wywłaszczeniu, a czasowemu zajęciu (verba legis - art. 124b ust. 1 zd. 2 ugn: "Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności"), dla umożliwienia dojazdu ekipy remontowej od drogi do słupa nr [...], w celu jego wymiany na słup z żerdzi wirowanej i wymiany przewodów nieizolowanych na izolowane; dojazd ten zapewnia część działki [...], stanowiąca wyżej opisany trapez.

Odnosząc się do podnoszonych zarzutów związanych z decyzją Burmistrza [...], wskazać należy, że decyzja z [...] czerwca 2016 r. ustalająca lokalizację celu publicznego nie była przedmiotem niniejszego postępowania i nie miała wpływu na niniejszą sprawę (decyzja ta została następnie uchylona przez Kolegium a sprawa przekazana organowi I instancji). Ostateczną decyzją z [...] października 2016 r. Burmistrz [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (k. 32-33, 34-35 akt administracyjnych).

Kolegium nie naruszyło art. 7, 77, 80 w zw. z art. 107 § 3 kpa. W sprawie został zebrany wystarczający materiał dowodowy, a Kolegium słusznie wskazało na wady decyzji Starosty. Nie zaszły jednak przesłanki do jej uchylenia (art. 138 § 1 pkt 2 bądź § 2 kpa).

Obojgu skarżącym zapewniono czynny udział w postępowaniu administracyjnym (zawiadomienie o wszczęciu podstępowania z 25 listopada 2016 r. adresowano do obojga skarżących wraz z potwierdzeniem odbioru przez R.P. - k. 79, 79a, 79b akt administracyjnych; do wiadomości obojga skarżących skierowano: pismo z 20 grudnia 2016 r. - k. 58 akt administracyjnych, zawiadomienie o rozprawie administracyjnej z 2 marca 2017 r. wraz z potwierdzeniem odbioru przez R.P. - k. 47, 47a, 47b akt administracyjnych; R.P. udzieliła mężowi M.P. pełnomocnictwa z 13 stycznia 2017 r. do "reprezentowania mnie w jak najszerszym zakresie przed organami administracji rządowej, samorządowej...wszelkimi urzędami i instytucjami, reprezentowania mnie przed sądami wszystkich instancji, odbioru dokumentów z urzędów i instytucji, odbioru korespondencji, przesyłek, składania wniosków, oświadczeń, odwołań i zażaleń, podejmowanie czynności faktycznych i prawnych, jakie w związku z realizacją pełnomocnictwa okażą się konieczne" - k. 38, 37 akt administracyjnych; zawiadomienie z 11 lutego 2017 r. adresowano również do skarżącej, które osobiście odebrała - k. 21, 21a, 21b akt administracyjnych; doręczono skarżącej: postanowienia z 21 kwietnia 2017 r. i 12 maja 2017 r., odebrane osobiście przez skarżącą - k. 2, 2a, 2b; , 14, 16, 17 akt administracyjnych; decyzję z [...] maja 2017 r. w trybie art. 44 § 4 kpa - k. 10 akt administracyjnych; skarżąca odebrała osobiście decyzję Wojewody - k. 14 akt Wojewody).

Remont dotychczasowej infrastruktury będzie z korzyścią również dla skarżących kasacyjnie, którzy także korzystać będą z bezpieczniejszej sieci. Stan na działce nr [...] w wyniku remontu nie zmieni się istotnie (słup nie zmieni swego miejsca posadowienia) w stosunku do stanu, jaki istniał w dniu nabycia przez skarżących prawa własności przedmiotowej nieruchomości aktem notarialnym z [...] listopada 2015 r.

Wobec powyższego skargę należało oddalić (art. 151 ppsa). Na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 ppsa rozstrzygnięto o kosztach postępowania kasacyjnego.