Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 103/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6,  art. 7,  art. 138 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7  ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Magdalena Durzyńska Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi R. M. i H. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania R. M. i H. T. od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. orzekającej o odmowie ustanowienia na rzecz R. M., H. T. i A. S. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy u [...] pochodzącego z dawnej nieruchomości hip. [...], wchodzącego obecnie w skład działki nr [...] i z obr. [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy;

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. Prezydent [...] po rozpatrzeniu wniosku z dnia 23 listopada 2011 r. złożonego przez R. M. i H. T. o przyznanie użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...] orzekł o odmowie ustanowienia na rzecz R. M., H. T. i A. S. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul. [...] pochodzącego z dawnej nieruchomości hip. [...]. wchodzącego obecnie w skład działki nr [...] z obr. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony po terminie.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu R. M. i H. T. zakwestionowały prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, wnosząc o zmianę decyzji w całości poprzez przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, alternatywnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Odwołujące zarzuciły organowi pierwszej instancji, że zgodnie z uchwałą Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2006 r nr [...], która zajęła stanowisko, że przejęcie przez Gminę [...] gruntów w granicach miasta na podstawie ogłoszenia zamieszczonego w Dzienniku Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r. nie powodowało żadnych skutków prawnych, bieg terminu określonego w art. 7 dekretu nie rozpoczął się.

Rozpatrując odwołanie organ podniósł, że z nadesłanych wraz z odwołaniem akt sprawy wynika, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] pochodząca z dawnej nieruchomości hip. [...], wchodząca obecnie w skład działki nr [...] z obr. [...], stanowiąca własność J. i S. z C. (akt notarialny nr rep. [...] nr kolejny [...] z dnia [...] grudnia 1932 r.). znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Wnioskiem z dnia 21 marca 2012 r. R. M. i H. T. wystąpiły o przyznanie użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Do tego wniosku nie zostały dołączone żadne wcześniejsze wnioski o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.

W toku postępowania strony postępowania przedłożyły postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...].02.2007 r. sygn. akt [...], mocą którego:

- spadek po J. G. zmarłym w dniu [...].05.1972 r. nabyli: żona S. G. oraz córka R. J. M. i syn A. G. po 1/3 części spadku każde z nich;

- spadek po S. G. zmarłej w dniu [...].1 1.1977 r. nabyli: córka R. J. M. oraz syn A. G. po 1/2 części spadku każde z nich;

- spadek po A. G. zmarłym w dniu [...].1 1.1998 r. nabyły: córka H. J. T. oraz córka A. S. S. po 1/2 części spadku każda z nich.

Nieruchomość hipoteczna hip. [...] obecnie wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...] obrębu [...], która stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółki z o.o. [...], co potwierdza odpis z księgi wieczystej [...].

Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględniania wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania.

W sposób odmienny została potraktowana sprawa własności budynków znajdujących się na gruntach warszawskich. Zgodnie z przepisami cyt. dekretu budynki przechodziły na własność gminy tylko wówczas, gdy dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni nie złożyli w terminie wniosków o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub gdy ww. wnioski zostały załatwione odmownie.

W dniu 21 listopada 1945 r. tj. z dniem wejścia w życie ww. dekretu grunt przedmiotowej nieruchomości na podstawie przepisu art. 1 dekretu przeszedł na własność Gminy [...] a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20.03.1950 r. o terenowych organach i jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa.

Przedmiotowy grunt objęty został w posiadanie przez Gminę [...] w dniu 16 sierpnia 1948 r. , tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], w związku z czym termin składania ww. wniosków minął dnia 16 lutego 1949 r.

Z pisma Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] z dnia 02 marca 2015 r. wynika, że nie odnaleziono akt własnościowych nieruchomości przy ul. [...] gdyż najprawdopodobniej taki zbiór nie został utworzony. Wnioskodawcy również nie dołączyli do akt sprawy kopii złożonego przez ich poprzedników prawnych wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Prawidłowo zatem zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji uznał, że wniosek taki nie został złożony.

Niezłożenie zaś przez osobę uprawnioną w ustawowym terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, powodowało przejście na własność Gminy [...] (później Skarbu Państwa) własności budynków znajdujących się na tym gruncie z upływem lego terminu.

Skoro wniosek o przyznanie prawa własności czasowej nie został złożony w terminie tj. do dnia 16 lutego 1949 r. to organ uznał, że prawidłowo organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawcom oddania w użytkowanie wieczyste gruntu położonego w [...] przy ul. [...] pochodzącego z dawnej nieruchomości hip. [...], wchodzącego obecnie w skład działki nr [...] z obr. [...].

Sześcio miesięczny termin złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej ma charakter materialny i dlatego nie podlega przywróceniu w razie uchybienia. W orzecznictwie i doktrynie ostatecznie utrwalił się pogląd, że jest to termin prekluzyjny, którego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia (por. uchwała NSA z dnia 14.10.1996 r. OPK 19/96, ONSA 1997 nr 2 poz. 56; D. Kozłowska. E. Mzyk, Grunty Warszawskie w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego Naczelnego Sądu Administracyjnego, Zachodnie Centrum Organizacji, Zielona Góra 2000, s. 39 i n.)

Prawodawca uznając jednak ten termin za zbyt krótki, wydał uchwałę nr 11 Rady Ministrów z dnia 27.01.1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m. st. Warszawy w wieczyste użytkowanie (M.P. nr 6. poz. 18) w której przewidziano możliwość uzyskania przez osoby, które nie złożyły wniosków w terminie, użytkowania wieczystego jednej działki przeznaczonej pod budowę lub zabudowanej z zakreśleniem 6-miesięcznego terminu do złożenia wniosku, oraz ustawę z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Z 1991 r. nr 30 poz. 127 ze zm.), przewidującą nowy termin złożenia wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste w okresie od 01.08.1985 r. do 31.12.1988 r.

Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że stosowny wniosek nie został również złożony w dodatkowym terminie.

W treści ogłoszenia o objęciu w posiadanie przez Gminę [...] z dnia 16.08.1948 r. gruntów [...] zawarto informację, zgodnie z którą w myśl art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu lub osoby jego prawa reprezentujące mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie gruntu przez Gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej za czynszem symbolicznym, co świadczy o powiadomieniu wszystkich osób zainteresowanych w tym, właścicieli przedmiotowego gruntu, o objęciu gruntów w posiadanie oraz o możliwości ubiegania się o ustalenie, co do jego gruntu prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego).

Zatem zdaniem organu nie można stwierdzić, że ogłoszenie o objęciu w posiadanie Gminy [...] gruntu położonego w [...] przy ul. [...] nie mogło wywoływać skutków prawnych, a tym samym, że liczenie terminu na złożenie wniosku w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie może być w stosunku do przedmiotowej nieruchomości liczone od dnia ukazania się tego ogłoszenia, gdyż nie zostało ono wydane z naruszeniem przepisów Rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę [...].

Wojewoda [...] w pełni podzielił w tej kwestii stanowisko zawarte w Uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05 czerwca 2000 r. (sygn. akt OPK 32/99. ONSA 2000/4/142, Wokanda 2000/9/36), że warunkiem skutecznego objęcia gruntów w posiadanie przez Gminę [...] było zamieszczenie ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego [...], o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27.01.1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez Gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6 poz. 43). Tak wiec Gmina prawidłowo objęła grunt w posiadanie w dniu 16.08.1948 r., zatem termin na złożenie wniosku upływał w dniu 16.02.1949 r.

Również za niezasadny organ uznał zarzut odwołania, że w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło skuteczne objęcie w posiadanie spornej nieruchomości z tego powodu, że ogłoszenie o przystąpieniu do objęcia tej nieruchomości w posiadanie przez Gminę [...] zostało podpisane jednoosobowo przez Wiceprezydenta [...], nie posiadającego do tego upoważnienia Prezydenta [...], a tym samym nie rozpoczął bieg termin do złożenia przez dotychczasowych właścicieli wniosku o przyznanie im własności czasowej do nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 54 ust. 2, 3, 4 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. o samorządzie gminy m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 63, poz. 479)7 która to ustawa regulowała ustrój W. do dnia 13.04.1950 R.. Zarząd Miejski reprezentował na zewnątrz Prezydent Miasta i upoważnieni przez niego wiceprezydenci Iub pracownicy miejscy. Przy czym m.in. dokumenty urzędowe Zarządu Miejskiego podpisywał Prezydent Miasta, który również mógł upoważnić do ich podpisywania w swoim zastępstwie wiceprezydentów lub poszczególnych pracowników miejskich. Prezydent Miasta wydawał również Dziennik Zarządu [...]. Z przepisów tych jednak wynika, że Prezydent reprezentujący Miasto mógł również upoważnić wiceprezydentów do działania w jego imieniu. W tym miejscu organ podniósł, że Zarząd Miejski składał się z Prezydenta Miasta, wiceprezydentów i 9 ławników (art. 40 ww. ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r.). Przy czym zgodnie z art. 45 ust. 2 ww. ustawy Prezydenta w czasie jego nieobecności lub niemożności pełnienia przez niego czynności służbowych zastępował wyznaczony przez niego wiceprezydent, na którego przechodziły wszystkie prawa i obowiązki prezydenta, a pozostali wiceprezydenci byli pomocnikami prezydenta i zastępowali go w ustalonym zakresie. Przy takiej regulacji prawnej nie można zdaniem organu zarzucić braku stosownego pełnomocnictwa dla wiceprezydenta do podpisania przedmiotowego ogłoszenia o objęciu gruntów przez gminę. Każdy, bowiem z wiceprezydentów posiadał określone upoważnienia, a jednemu z nich jako zastępującemu prezydenta przysługiwały nawet wszystkie jego uprawnienia i obowiązki. W aktach sprawy brak jest stosownych dokumentów dotyczących podziału obowiązków pomiędzy poszczególnych wiceprezydentów i w związku z tym nie można stwierdzić, czy podpisujący przedmiotowe ogłoszenie wiceprezydent działał, jako zastępca prezydenta we wszystkich sprawach czy też, jako jego pełnomocnik zastępujący prezydenta w określonym zakresie, (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 05 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1800/14).

Wbrew zatem twierdzeniom odwołania, generalnie wiceprezydent posiadał uprawnienie do podpisania przedmiotowego ogłoszenia, a uprawnienie to wynikało z przepisu ustawowego.

Na marginesie, organ wskazał, iż obowiązkiem organu orzekającego w przedmiotowej sprawie odwoławczej jest ocena prawidłowości zbadania przez organ pierwszej instancji spełnienia przesłanek zawartych w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, a więc podstawy materialnoprawnej orzekania w przedmiocie ustalenia prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego do nieruchomości). Analiza ta daje jednoznaczną podstawę do stwierdzenia, że jedna z przesłanek koniecznych do ustalenia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, tj. złożenie wniosku o jego ustalenie przez dawnych właścicieli w terminie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia o objęciu w posiadanie Gminy [...] nie została spełniona.

Dlatego organ odwoławczy uznał, że w toku postępowania Prezydent [...] wywiązał się z obowiązków nałożonych na niego przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ ten podjął bowiem wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły R. M. i H. T. zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 ze zm, dalej "k.p.a."), poprzez oparcie rozstrzygnięcia o nieważne ogłoszenie o przejęciu Nieruchomości, podpisane przez Wiceprezydenta [...] inż. B. J. (działającego bez upoważnienia Prezydenta Miasta), opublikowane w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 1948 roku, co miało wpływ na wynik postępowania poprzez błędne ustalenie przez Organ, że termin na złożenie wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy z dnia 26 października 1945 r. (Dz.U. Nr 50, poz. 279, dalej " Dekret") upłynął w dniu 16 lutego 1949 roku;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 Dekretu, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że termin na złożenie wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego w trybie art. 7 ust. 1 Dekretu w przedmiotowej sprawie minął, pomimo, że jego bieg jeszcze się nie rozpoczął, co miało wpływ na wynik sprawy w postaci błędnego uznania przez Organ, że roszczenie skarżących o przyznanie użytkowania wieczystego w niniejszej sprawie wygasło.

3) naruszenie przepisu postępowania, a mianowicie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegającym na utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji, odmawiającej przyznania skarżącym prawa użytkowania wieczystego, podczas gdy Wojewoda [...] winien uchylić zaskarżoną decyzję i orzec co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...].

W uzasadnieniu podniesiono między innymi, że dnia [...] czerwca 2006 roku Rada [...] podjęła uchwałę Nr [...] w przedmiocie uznania za nieobowiązujące i niewywołujące żadnych skutków prawnych przejęcia przez Gminę [...] gruntów na podstawie ogłoszenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r., podpisanego przez ówczesnego Wiceprezydenta [...], mgr St. S.. P. S. nie posiadał wówczas upoważnienia Prezydenta Miasta do składania w jego imieniu oświadczeń woli. Podana okoliczność wskazuje na sprzeczność z prawem dokonanej czynności, a co za tym idzie - jej nieważność (zgodnie z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 58 Kodeksu cywilnego z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.)).

Zdaniem skarżących z analogiczną sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdzie w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 1948 roku zostało opublikowane ogłoszenie o przejęciu w posiadanie przez [...] przedmiotowej Nieruchomości podpisane przez Wiceprezydenta [...] inż. B. J., który w tym przypadku nie działał z upoważnienia Prezydenta Miasta, w związku z czym czynność prawna w postaci dokonania ogłoszenia należy zdaniem skarżących uznać za nieważną.

Za sprzeczną z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a. należy uznać zdaniem skarżących także argumentację organu odmawiającą możliwości analogicznego zastosowania postanowień uchwały Rady [...] Nr [...], dotyczącej takiego samego uchybienia, do ogłoszenia opublikowanego 16 sierpnia 1948 r. Podane stanowisko pozwala utrzymywać w obrocie prawnym nieważne ogłoszenia o przejęciu na rzecz Gminy [...], z pokrzywdzeniem dla uprawnionych, którzy mogliby ubiegać się o prawo przysługujące im w myśl art. 7 ust. 1 Dekretu, a jest im to odmawiane.

Za sprawą przyjęcia w zaskarżanej decyzji z dnia 23 listopada 2016 r. zgodności z prawem przejęcia nieruchomości należącej do spadkodawców wnioskodawczyń organ uznał, że termin na złożenie wniosku z art. 7 ust. 1 dekretu upłynął 16 lutego 1949 r. W ocenie skarżących, za sprawą nieważności ogłoszenia z dnia 16 sierpnia 1948 r termin na złożenie wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nie rozpoczął jeszcze biegu.

Złożenie wniosku z art. 7 ust 1 Dekretu wyraża przekonanie skarżących, że termin do jego złożenia nie rozpoczął biegu z datą określoną w publikacji ogłoszenia o przejęciu nieruchomości na rzecz Gminy, a także - wobec nieskorzystania przez dawnych współwłaścicieli z przysługującego im prawa, przysługuje ono ich następcom prawnym.

Zdaniem skarżących organ nie wykazał się należytą starannością przy zapewnieniu realizacji zasady legalizmu, będąc świadom nieważności czynności dokonanej przez powojennego Wiceprezydenta [...], niemającego wówczas umocowania do składania podpisu pod obwieszczeniem o przejęciu gruntów, wydał decyzję odmawiającą przyznanie skarżącym prawa wieczystego użytkowania. Jako uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia powołał się właśnie na art. 6 k.p.a.

Organ w uzasadnieniu podniósł, że: " w aktach sprawy brak jest stosownych dokumentów dotyczących podziału obowiązków pomiędzy poszczególnych wiceprezydentów i w związku z tym nie można stwierdzić, czy podpisujący przedmiotowe ogłoszenie wiceprezydent działał, jako zastępca prezydenta we wszystkich sprawach czy też, jako jego pełnomocnik zastępujący prezydenta w określonym zakresie." Przy czym jednocześnie zaznacza, że " wbrew twierdzeniom odwołania, generalnie wiceprezydent posiadał uprawnienie do podpisania przedmiotowego ogłoszenia, a uprawnienie wynikało to z przepisu ustawowego" powołując tu art. 54 ustawy z 16 sierpnia 1938 roku o samorządzie gminy m.st. Warszawy ( Dz. U. Nr 63, poz. 479). Tymczasem przywołane przepisy wyraźnie wskazują zdaniem skarżących na wyłączność działania Prezydenta jako organu reprezentującego miasto na zewnątrz oraz incydentalny, wyjątkowy charakter takiej reprezentacji przez wiceprezydentów, do czego koniecznym było szczególne pełnomocnictwo. Nie sposób zatem wywieść z przytoczonych przez organ przepisów generalnej zasady działania w tym zakresie przez wiceprezydentów, świadczą one o zgoła odmiennym, przeciwnym założeniu.

W ocenie skarżących, okoliczność nieważności publikacji ogłoszenia o przejęciu nieruchomości w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 1948 roku, a co za tym idzie - pozostawienie skarżącym możliwości złożenia wniosku w mysi art. 7 ust. 1 Dekretu stanowią przesłankę wydania decyzji o przyznaniu prawa użytkowania wieczystego skarżącym.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2016 r. odmawiającą ustanowienia na rzecz R. M., H. T. i A. S. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ulicy [...] pochodzącego z dawnej nieruchomości hip. [...] wchodzącego w skład działki nr [...] z obrębu [...].

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279), zgodnie z którym dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Treść art. 7 dekretu wskazuje zatem, że przewidziane w tym przepisie prawa dotychczasowego właściciela gruntu, w tym przyznanie na gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa użytkowania wieczystego, mogłoby być przez właściwy organ rozpoznawane tylko i wyłącznie gdy właściciel zgłosił odpowiedni wniosek i to w terminie określonym w tym przepisie. Wniosek taki może być zgłoszony w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę.

Z powyższego wynika, iż prowadząc postępowanie w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w trybie przepisów ww dekretu organ miał obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe celem ustalenia czy wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego ) został złożony z zachowaniem terminu wskazanego w art. 7 ust. 1 dekretu.

Zdaniem Sądu za niezasadny należy uznać zarzut skargi, że termin do złożenia wniosku dekretowego nie rozpoczął biegu z uwagi na nieprawidłowe objęcie nieruchomości w posiadanie przez gminę. Gmina dokonała objęcia przedmiotowego gruntu na podstawie ogłoszenia dokonanego - w myśl rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U.R.P. nr 6 poz. 43) - w dniu 16 sierpnia 1948 r. zatem termin na złożenie wniosku upływał w dniu 16 lutego 1949 r. Jedynym warunkiem powodującym prawidłowość objęcia gruntu było zamieszczenie ogłoszenia o tym objęciu w organie urzędowym Zarządu Miejskiego - co w niniejszej sprawie nastąpiło w DZ. U. nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...]. Ogłoszenie to zgodnie z § 2 pkt. 2) ww rozporządzenia - zawierało oznaczenie obszaru, na którym grunty zostają objęte w posiadanie, przy czym przepis nie precyzował, jak dokładne powinno być to oznaczenie obszaru. Zatem stwierdzenie, że Gmina [...] obejmuje w posiadanie grunty w obrębie [...] położone na obszarze ograniczonym wschodnim brzegiem Wisły oraz południową, wschodnią i północną granicą miasta, a nie objęte dotychczas w posiadanie Gminy [...] w trybie Rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946r. (Dz.U.R.P. Nr 16/46, poz. 112) i Rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948r. (Dz.U.R.P. Nr 6/48, poz. 43) - jest wystarczająco dokładne i wyraźnie określa granicę objęcia. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela w tej kwestii stanowisko zawarte w Uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2000 r. (sygn. akt OPK 32/99, ONSA 2000/4/142, Wokanda 2000/9/36), że warunkiem skutecznego objęcia gruntów w posiadanie przez Gminę [...] było zamieszczenie ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego [...], o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. R.P. Nr 6 poz. 43).

Również za niezasadny należy uznać zarzut skargi stwierdzający, że w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło skuteczne objęcie w posiadanie spornej nieruchomości z tego powodu, że ogłoszenie o przystąpieniu do objęcia tej nieruchomości w posiadanie przez Gminę [...] zostało podpisane jednoosobowo przez Wiceprezydenta [...], nie posiadającego do tego upoważnienia Prezydenta [...], a tym samym nie rozpoczął bieg termin do złożenia przez dotychczasowych właścicieli wniosku o przyznanie im własności czasowej do nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 54 ust. 2, 3 i 4 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. o samorządzie gminy m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 63, poz. 479), która to ustawa regulowała ustrój W. do dnia 13 kwietnia 1950 r., Zarząd Miejski reprezentował na zewnątrz Prezydent Miasta i upoważnieni przez niego wiceprezydenci lub pracownicy miejscy. Przy czym m.in. dokumenty urzędowe Zarządu Miejskiego podpisywał Prezydent Miasta, który również mógł upoważnić do ich podpisywania w swoim zastępstwie wiceprezydentów lub poszczególnych pracowników miejskich. Prezydent Miasta wydawał również Dziennik Zarządu [...]. Z przepisów tych jednak wynika, że Prezydent reprezentujący Miasto mógł również upoważnić wiceprezydentów do działania w jego imieniu. W tym miejscu należy wskazać, że Zarząd Miejski składał się z Prezydenta Miasta, 5 wiceprezydentów i 9 ławników (art. 40 ww. ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r.) Przy czym zgodnie z art. 45 ust. 2 ww ustawy Prezydenta w czasie jego nieobecności lub niemożności pełnienia przez niego czynności służbowych zastępował wyznaczony przez niego wiceprezydent, na którego przechodziły wszystkie prawa i obowiązki prezydenta, a pozostali wiceprezydenci byli pomocnikami prezydenta i zastępowali go w ustalonym zakresie. Przy takiej regulacji prawnej nie można zarzucić braku stosownego pełnomocnictwa dla wiceprezydenta do podpisania przedmiotowego ogłoszenia o objęciu gruntów przez gminę. Każdy bowiem z wiceprezydentów posiadał określone upoważnienia, a jednemu z nich jako zastępującemu prezydenta przysługiwały nawet wszystkie jego uprawnienia i obowiązki. W aktach sprawy brak jest stosownych dokumentów dotyczących podziału obowiązków pomiędzy poszczególnych wiceprezydentów i w związku z tym nie można stwierdzić, czy podpisujący przedmiotowe ogłoszenie wiceprezydent działał jako zastępca prezydenta we wszystkich sprawach czy też jako jego pełnomocnik zstępujący prezydenta w określonym zakresie. Tym niemniej wbrew twierdzeniom skargi, generalnie wiceprezydent posiadał uprawnienie do podpisania przedmiotowego ogłoszenia, a uprawnienie to wynikało z przepisu ustawowego.

Zatem hipoteza skarżących, że wszelkie działania instytucji państwowych wobec przedmiotowej nieruchomości były pozbawione podstawy prawnej z tego powodu, że Wiceprezydent J. nie miał upoważnienia Prezydenta [...] do tych czynności nie zasługuje na uwzględnienie.

Dlatego też ogłoszenie o objęciu w posiadanie gruntów przez Gminę [...] stosownie do § 3 ww rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r. uruchomiło sześciomiesięczny termin określony w art. 7 ust. 1 dekretu do zgłoszenia wniosku o przyznanie własności czasowej danej nieruchomości.

Należy zgodzić się także, ze stanowiskiem organu, że termin do złożenia wniosku dekretowego jest terminem zawitym, który nie podlega przywróceniu niezależnie od przyczyny jego uchybienia, a jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do żądania przyznania prawa własności czasowej. Stanowisko takie potwierdza zarówno doktryna jak i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W tej sytuacji istotne znaczenie w niniejszej sprawie miało ustalenie czy wniosek dekretowy złożony został w ciągu 6-ciu miesięcy od objęcia gruntu w posiadanie przez gminę.

Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy oraz ustaleń organu wynika, że pisemny wniosek został złożony przez skarżących ( następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości) dopiero 21 marca 2012 r., a więc kilkadziesiąt lat po upływie terminu do jego złożenia, zatem organ pierwszej instancji słusznie odmówił skarżącym oddania przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste. Wniosek o którym mowa w art. 7 dekretu ust. 1 jest terminem materialnym i zawitym a jego uchybienie powoduje, że wniosek o ustalenie użytkowania wieczystego nie może być uwzględniony. Następcy prawni dawnych właścicieli (skarżący) nie skorzystali także z późniejszych regulacji prawnych tj. uchwały nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m.st. Warszawy w wieczyste użytkowanie (MP nr 6, poz.18) oraz ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniami nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) ustalającej nowy termin złożenia wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste w okresie od 1 sierpnia 1985 r, do 31 grudnia 1988 r. dla osób które nie złożyły w terminie wniosków dekretowych.

Jednocześnie Sąd stwierdza, że nie jest związany uchwałą Rady [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], na którą powołują się skarżący, a z której wynika, że "ogłoszenie o przejęciu przez Gminę [...] gruntów położonych w granicach miasta na podstawie obwieszczenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r. podpisanego przez wiceprezydenta [...] mgr S. nie spowodowało żadnych skutków prawnych i należy je uznać za nieobowiązujące, gdyż wiceprezydent W. St. S. nie miał upoważnienia Prezydenta Miasta do składania podpisu pod obwieszczeniem".

Dlatego też zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy obu instancji art. 6 i art. 7 Kpa oraz art. 7 ust. 1 dekretu Warszawskiego oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa nie są zasadne.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postpowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.