Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 785/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 152
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 23 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. N. na postanowienie Rektora Politechniki Łódzkiej z dnia 5 września 2022 roku nr OKS/POST/3/D/2021/22/JN w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji o przyznaniu stypendium rektora dla najlepszych studentów 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Rektora Politechniki Łódzkiej z dnia 22 lipca 2022 roku nr OKS/POST/2/D/2021/22/JN; 2. zasądza od Rektora Politechniki Łódzkiej na rzecz J. N. kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 5 września 2022 r. nr [...] Rektor Politechniki Łódzkiej po rozpoznaniu wniosku J.N. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własne postanowienie z 22 lipca 2022 r. nr [...] wstrzymujące wykonanie decyzji nr [...] z dnia 13 listopada 2018 r. orzekającej o przyznaniu stypendium dla najlepszych doktorantów na czas odbywania 1 roku przedłużenia 4 roku studiów w r. ak. 2018/19. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 152, art. 145 § 1 pkt 5, art. 123 i art. 124 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021r. poz. 2052, z późn. zm.), art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. Dz. U. 2022, poz. 574 z późn. zm.) w związku z art. 199 ust. 1 pkt 3, ust. 2, 4 i 5, art. 175, art. 181 ust. 1, 3, 4 i 6, art. 184, art. 186 ust.1, art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U z 2017 r., poz. 2183 z późn. zm.), art. 270 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018r. poz. 1669 z późn. zm.), Regulaminu Pomocy Materialnej dla Studentów i Doktorantów Politechniki Łódzkiej z dnia 05.06.2018 r. wraz z załącznikami, oraz Podziału Roku Akademickiego 2018/19 w PŁ.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Wyrokiem z 17 maja 2022 r. sygn. III SA/Łd 61/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi J.N. uchylił postanowienie Rektora Politechniki Łódzkiej z 9 listopada 2021 r. nr [...] postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla doktorantów Politechniki Łódzkiej z 8 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji orzekającej o przyznaniu stypendium dla najlepszych doktorantów.

Decyzją z 13 lipca 2018 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Doktorantów Politechniki Łódzkiej przyznała J.N. stypendium dla najlepszych doktorantów na czas odbywania 1 roku przedłużenia 4 roku studiów w roku akademickim 2018/2019 w wysokości 950 zł miesięcznie. W decyzji wskazano, że skarżący uzyskał w rankingu 173,66 punktów.

20 czerwca 2019 r. stronie doręczono zawiadomienie z 14 czerwca 2019 r. Odwoławczej Komisji Stypendialnej Stypendialna dla Doktorantów Politechniki Łódzkiej o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 13 listopada 2018 r.

Postanowieniem z 8 lipca 2019 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Doktorantów Politechniki Łódzkiej wstrzymała wykonanie decyzji własnej z 13 listopada 2018 r. o przyznaniu skarżącemu stypendium dla najlepszych doktorantów.

Skarżący wniósł następnie pismem datowanym na 21 lipca 2019 r. zażalenie na ww. postanowienie.

Postanowieniem z 11 września 2019 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Doktorantów Politechniki Łódzkiej utrzymała w mocy własne postanowienie z 8 lipca 2019 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Doktorantów Politechniki Łódzkiej z 13 listopada 2018 r. przyznającej stypendium dla najlepszych doktorantów.

Na powyższe postanowienie J.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Wyrokiem z 22 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 2/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Doktorantów Politechniki Łódzkiej z powodu naruszenia przepisów dotyczących wyłączenia od rozstrzygania sprawy członków organu kolegialnego biorących udział w wydaniu postanowienia pierwszoinstancyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3592/21 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez organ na ww. orzeczenie sądu I instancji.

W następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy Rektor Politechniki Łódzkiej, postanowieniem z 9 listopada 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Doktorantów Politechniki Łódzkiej z 8 lipca 2019 r. Wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie wyjaśniono jednocześnie, że w roku akademickim 2021/2022 w Politechnice Łódzkiej nie powołano komisji stypendialnej, ani odwoławczej komisji stypendialnej w trybie art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zatem uprawnionym do wydania zaskarżonego postanowienia był Rektor Politechniki Łódzkiej.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który powołanym na wstępie wyrokiem z 17 maja 2022 r. sygn. III SA/Łd 61/22 uchylił zaskarżone i poprzedzające je postanowienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przesłanki dotyczącego rażącego naruszenia prawa nie zachodziły, czemu Sąd dał wyraz w orzeczeniu z 17 maja 2022 r. III SA/Łd 60/22, przy czym istotne jest, iż organ nie mógł ich podnosić niejako od początku sprawy. Przypomnieć bowiem trzeba, że materialnoprawną podstawę decyzji, której nieważności dopatrywał się organ, stanowiły przepisy wymagające już z woli samego ustawodawcy stosowania z uwzględnieniem licznych zabiegów wykładni, co w świetle wcześniejszych rozważań podważać musiało ewentualność zarzutu ich rażącego naruszenia. Istotny dla sprawy art. 199 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym odsyłał bowiem w przypadku świadczeń pomocy materialnej przysługujących doktorantom do odpowiedniego stosowania przepisów o pomocy materialnej dla studentów. Już na pierwszy rzut oka nie można więc mówić o rażącym naruszeniu prawa, bowiem nie mamy do czynienia z przepisami dającymi się stosować w ich bezpośrednim i jednoznacznym brzmieniu. Dla ich należytego odkodowania konieczne było wszak sięgnięcie do innego zakresu odniesienia i to w dodatku nie poprzez zastosowanie wprost przepisów z zakresu pomocy materialnej dla studentów w stosunku do doktorantów, lecz do stosowania odpowiedniego, a więc zakładającego także modyfikacje przepisów z drugiego zakresu odniesienia, czy wręcz niestosowanie niektórych z tych unormować, jeśli nie są one adekwatne do sytuacji prawnej i faktycznej, w jakiej znajduje się doktorant. Ponadto wskazać trzeba, że w niniejszym przypadku nie mamy też do czynienia z przepisami, które nie rodziłyby żadnych wątpliwości interpretacyjnych, skoro nawet sam organ odwołuje się w swojej decyzji, na potrzeby wyjaśnienia przyjętego ich rozumienia, do opinii prawnej Krajowej Reprezentacji Doktorantów, a więc dokumentu, który niejako ze swej natury powstaje wówczas, gdy treść przepisu (przepisów) rodzi niejasności co do właściwego stosowania w praktyce.

Zdaniem WSA powyższe świadczy zatem o pierwotnym braku prawdopodobieństwa, że decyzja, której wykonanie wstrzymano zaskarżonym postanowieniem, dotknięta była wadą nieważności, jaką zarzucał jej organ administracji. Organ wydał więc to postanowienie przedwcześnie, bez należytego rozważania wszystkich niezbędnych ku temu okoliczności, czym naruszył przepisy postępowania w stopniu nie tylko mogącym, ale wprost mającym wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę Rektor Politechniki Łódzkiej postanowieniem z 22 lipca 2022 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzja ostateczną Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Doktorantów Politechniki Łódzkiej z 13 listopada 2018 r. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił m.in. art. 145 ust. 1 pkt 5, art. 123 i art. 124 k.p.a.

Postanowieniem z 22 lipca 2022 r. Rektor Politechniki Łódzkiej wstrzymał wykonanie ostatecznej decyzji Odwoławczej komisji Stypendialnej dla Doktorantów Politechniki Łódzkiej z 13 listopada 2018 r. W uzasadnieniu organ wskazał na wysokie prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wskazanym na wstępie postanowieniem Rektor Politechniki Łódzkiej utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z 5 września 2022 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że doktorant uzyskał tytuł doktora w dniu 11 grudnia 2013 r. na Wydziale Organizacji i Zarządzania bez odbywania studiów doktoranckich, o czym poinformował pracownik dziekanatu Wydziału [...], O.B.-G., podczas rozmowy telefonicznej w dniu 5 grudnia 2018r. Powyższą okoliczność potwierdza zaświadczenie z dnia 3 stycznia 2019 r. załączone przez J.N. do skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 grudnia 2021 r. od decyzji Rektora Politechniki Łódzkiej nr [...] z dnia 9 listopada 2011 r. Jak wynika z treści zaświadczenia wystawionego przez Dziekana Wydziału [...] PŁ dr hab. inż. Z.W., prof. PŁ Z.W. J.N. w drodze przewodu doktorskiego wszczętego na Wydziale Organizacji i Zarządzania w dniu 9 czerwca 2010 r. uzyskał w dniu 11 grudnia 2013 r. stopień doktora nauk ekonomicznych w dyscyplinie nauki o zarządzaniu (Uchwała z 197. posiedzenia Rady Wydziału z 11 grudnia 2013 r.).

Rektor wyjaśnił, że stosownie do zapisów art. 199 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym do przyznania świadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3 tj. m.in. stypendium dla najlepszych doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy o pomocy materialnej dla studentów. Z kolei zgodnie z art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, nie przysługują świadczenia o których mowa w art. 173. Takiej samej treści przepis został zawarty w Regulaminie Pomocy Materialnej dla Studentów i Doktorantów PŁ. Wydając decyzję o przyznaniu prawa do stypendium dla najlepszych doktorantów Odwoławcza Komisja Stypendialna wzięła pod uwagę załączone do wniosku o przyznanie stypendium oświadczenie doktoranta, że nie ukończył wcześniej studiów. Treść takiego oświadczenia wraz ze stwierdzeniem, że spełnione są kryteria do otrzymania przedmiotowego stypendium pozwalały na wydanie decyzji nr [...].

Wydając decyzję w dniu 13 listopada 2018 r. o przyznaniu prawa do stypendium dla najlepszych doktorantów Odwoławcza Komisja Stypendialna nie posiadała wiedzy, że skarżący uzyskał kwalifikację III-go stopnia (tytuł doktora) bez odbywania studiów doktoranckich na innym wydziale. Okoliczność ta wyszła na jaw już po wydaniu decyzji o przyznaniu przedmiotowego stypendium. Organ zaznaczył, że Odwoławcza Komisja Stypendialna w trakcie rozpatrywania wniosku nie ma możliwości zweryfikowania czy doktorant uzyskał wcześniej klasyfikację III stopnia bez odbywania studiów, bazuje jedynie na załączonym do wniosku o przyznanie stypendium oświadczeniu doktoranta, że nie ukończył wcześniej studiów. Treść takiego oświadczenia wraz ze stwierdzeniem, że spełnione są kryteria do otrzymania przedmiotowego stypendium pozwalały na wydanie decyzji nr [...].

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 152 KPA "organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania, wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania". W dniu 22 lipca 2022r, Rektor PŁ, po uprzednim zawiadomieniu, postanowieniem wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 13 listopada 2018r. Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla doktorantów Politechniki Łódzkiej powołując się na art. 145 ust. 1 pkt 5 k.p.a., w którym mowa, że "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję". W uzasadnieniu organ wskazał, że wydając decyzję w dniu 13 listopada 2018 r. o przyznaniu prawa do stypendium dla najlepszych doktorantów Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Doktorantów PŁ nie posiadała wiedzy, że skarżący uzyskał kwalifikację III-go stopnia (tytuł doktora) bez odbywania studiów doktoranckich na innym wydziale. Okoliczność ta wyszła na jaw po wydaniu decyzji o przyznaniu przedmiotowego stypendium. Zatem mając na uwadze fakt, iż jest to nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, nieznana organowi, który wydał decyzję, istniała podstawa do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną i prawdopodobieństwo jej uchylenia. Organ stoi na stanowisku, iż w takich okolicznościach faktycznych, w świetle zebranego dotychczas materiału dowodowego, istnieje wysokie prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania.

W skardze J.N. zarzucił naruszenie:

1. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 199 ust. 4 w zw. z art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o Szkolnictwie Wyższym z 27 lipca 2005 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że ten ostatni przepis znajduje zastosowanie wobec doktorantów, w sytuacji gdy zgodnie z art. 199 ust. 4 przepisy winny być stosowane "odpowiednio" i w zakresie "przyznawania" stypendiów, zatem nie znajdują zastosowania wobec stypendiów przeznaczonych dla najlepszych- doktorantów przesłanki negatywne tam wymienione, a jedynie tryb postępowania opisany w przepisach dotyczących studentów, zwłaszcza przy fakcie obowiązywania aktu szczegółowego w postaci Regulaminu Pomocy Materialnej dla Studentów i Doktorantów Politechniki Łódzkiej;

2. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 199 ust. 4 w zw. z art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o Szkolnictwie Wyższym poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że posiadanie tytułu doktora określonej kategorii nauk wyklucza przyznanie przedmiotowego stypendium utożsamiając przy tym błędnie pojęcie uzyskania kwalifikacji III stopnia z ukończeniem studiów doktoranckich; i jednocześnie błędnie uznając, iż z zapisu ustawy jednoznacznie wynika, że świadczenia w postaci stypendium przysługują do momentu uzyskania przez nich tytułu zawodowego/naukowego. Ponadto, błędnie w decyzji zinterpretowano, że Ustawodawca nie przewidział możliwości przyznawania pomocy materialnej osobom posiadającym tytuł zawodowy/naukowy. W sytuacji posiadania statusu doktoranta i nieukończenia wcześniej studiów doktoranckich, oraz celu jakim jest uzyskanie przeze mnie kolejnego tytułu doktora nauk z innej dziedziny, ten przepis nie wyklucza mnie z grona beneficjentów stypendium dla najlepszych doktorantów, co więcej nie istnieją żadne inne przepisy, na podstawie których mógłbym być wykluczony;

3. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 199 ust. 4 w zw. z art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o Szkolnictwie Wyższym poprzez niewłaściwe zastosowanie ust. 8 pkt 9 rozdz. I Regulaminu Pomocy Materialnej dla Studentów i Doktorantów Politechniki Łódzkiej w sytuacji, gdy rzeczywisty stan faktyczny nie dawał podstaw do zastosowania tego przepisu i odmowę na jego podstawie przyznania stypendium, gdyż nie zaszło, a ponadto nie zostało przez Organ (czyli Rektora Politechniki Łódzkiej) stwierdzone "ukończenie studiów" i odbycie procesu edukacyjnego na uczelni, a jedynie zdobycie stopnia doktora, które to jednak nie jest przesłanką negatywną uzyskania przedmiotowego stypendium;

4. naruszenie art. 7a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości i stwierdzonej przez Organ niespójności w przepisach wewnętrznych uczelni i przepisach powszechnych na niekorzyść uczestnika postępowania;

5. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 107 § 3 k.p.a. — w sytuacji, gdy Organ powołuje się w uzasadnieniu decyzji na notatkę służbową uzasadnione jest udostępnienie jej treści do wglądu doktorantowi, skoro dotyczy ona niego; co więcej naruszono przy tym art. 9 oraz 10 § 1 k.p.a.;

6. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 107 § 3 k.p.a. przez brak dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, a co bardziej istotne — brak wskazania dowodów, które pozwalały wydać niniejszą decyzję oraz jednocześnie posługując się błędną argumentacją;

7. błąd w ustaleniach faktycznych w postaci uznania, że doktorant znowu znajduje się na studiach doktoranckich w sytuacji, gdy zdobył on uprzednio tytuł doktora na ówczesnym wydziale Organizacji i Zarządzania nie posiadając tam statusu doktoranta, w tym numeru indeksu, a tym bardziej nie nastąpiło uzyskanie efektów kształcenia przewidzianych programem studiów doktoranckich. Co więcej, wydział Organizacji i Zarządzania nie prowadził w owym czasie studiów doktoranckich, co zostało już w dotychczasowym toku postępowania udowodnione;

8. naruszenie art. 6, 7 i 8 § 1 k.p.a. przez rozstrzygnięcie przez organ sprawy z oczywistym pominięciem przepisów prawa prowadzącym do wydania niniejszej decyzji ([...]) odmawiającej przyznanie stypendium (poprzez uchylenie decyzji [...]), czyli podtrzymującej stanowisko lub w innym zakresie do orzekania o nieważności bezpodstawnie, nie podjęcie czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego mając na względzie słuszny interes obywateli oraz w sposób budzący zaufanie uczestnika postępowania do władzy publicznej z uwagi na nietrafione podstawy decyzji względem słusznych zarzutów uczestnika postępowania, nie zmieniając jednocześnie w skutkach samej decyzji względem uczestnika. Dodatkowo, wielokrotnie popełniane dotychczas błędy natury formalnej również przyczyniły się do nadwyrężenia tego zaufania.

Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia z 5 września 2022 r., ewentualnie o jego uchylenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Na wstępie zaznaczyć należy, że Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wskazać należy, że skarżący wniósł w skardze o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Jednocześnie Rektor PŁ w odpowiedzi na skargę wskazał, iż nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy, co w całości wypełniało przesłankę rozpoznania sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącego.

Przechodząc do meritum, wskazać trzeba, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż wynikające z podniesionych w niej zarzutów. Skarżący bowiem skoncentrował się w jej treści przede wszystkim na kwestionowaniu decyzji Rektora PŁ z 28 września 2022 r. utrzymującej w mocy własną decyzję z 8 sierpnia 2022 r. uchylającą ostateczną decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej PŁ z 13 listopada 2018 r. nr [...], orzekającej o przyznaniu J.N. stypendium rektora dla najlepszych doktorantów na czas odbywania 1 roku przedłużenia 4 roku studiów w roku akad. 2018/2019 oraz odmawiającą J.N. przyznania stypendium rektora dla najlepszych doktorantów na ww. okres. Skarżący nie zawarł natomiast zarzutów, które wprost podważałyby legalność kontrolowanego w niniejszej sprawie postanowienia Rektora PŁ z 5 września 2022 r. oraz poprzedzającego je postanowienia z 22 lipca 2022 r. w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji o przyznaniu ww. świadczenia. Okoliczność ta nie stanowiła jednak przeszkody w rozpoznaniu sprawy, bowiem zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Podstawę prawną kontrolowanych w sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 152 k.p.a., który w § 1 przewiduje, że organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. W myśl § 2 powołanego przepisu, na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji służy stronie zażalenie, chyba że postanowienie wydał minister lub samorządowe kolegium odwoławcze.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przesłankę wstrzymania wykonania decyzji w oparciu o wskazany wyżej art. 152 k.p.a. interpretuje się w ten sposób, że regulacja ta uzależnia wstrzymanie wykonania decyzji od tego, czy zachodzi "prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania". Ocena tego prawdopodobieństwa musi być dokonana przez pryzmat możliwości zaistnienia w sprawie, zgłoszonej we wniosku lub podanej w postanowieniu wszczynającym postępowanie, podstawy wznowienia postępowania, w świetle zebranego dotychczas materiału dowodowego oraz możliwości uchylenia decyzji. Sformułowanie "prawdopodobieństwo uchylenia decyzji" nie nakłada wprawdzie na organ obowiązku udowodnienia, że decyzja zostanie uchylona, jednakże nie oznacza to przyjęcia przez organ dowolności w zakresie możliwości uchylenia decyzji. Aby dokonać takiej oceny, organ administracji musi przeanalizować cały zebrany materiał dowodowy, żeby móc następnie w pełni oszacować wystąpienie skutku w postaci uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania, wszak wstrzymanie z tego powodu wykonania tej decyzji na podstawie ww. przepisu nie jest pozostawione uznaniu organu. Pamiętać przy tym należy, że wstrzymanie wykonania decyzji w omawianym trybie powinno być traktowane jako środek ostateczny, gdyż zbyt szybkie i pochopne korzystanie z instytucji wstrzymania wykonania decyzji może stanowić naruszenie zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznych. Z tego względu interpretacja ww. przepisu k.p.a. powinna mieć charakter ścieśniający, a użyte w nim słowo "prawdopodobieństwo" nie może być traktowane jako luźna poszlaka, ale jako wniosek wynikający ściśle z rzetelnie zbadanych okoliczności sprawy. Inaczej rzecz ujmując, prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w rozumieniu art. 152 § 1 k.p.a. musi być dostatecznie duże w tym sensie, że takie stwierdzenie powinno być następstwem szczegółowej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz argumentacji stron, jednakże bez konieczności dokonywania szczegółowej analizy przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie (por. wyroki: NSA z 14 października 2021 r. sygn. akt II GSK 1052/21; NSA z 11 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 1987/16; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 31 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Go 180/21 – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, ustalony w niej stan faktyczny nie pozwala zasadnie wnioskować o wystąpieniu wszystkich wymienionych wyżej okoliczności, które uzasadniałyby stwierdzenie, że ziściła się wskazana art. 152 § 1 k.p.a. przesłanka wstrzymania wykonania decyzji w postaci prawdopodobieństwa jej uchylenia w wyniku wznowienia postępowania. Podkreślenia wymaga, iż merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy uzależnione jest od dokonania w postępowaniu głównym złożonych zabiegów wykładni. Istotny dla jej rozstrzygnięcia art. 199 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym odsyłał bowiem w przypadku świadczeń pomocy materialnej przysługujących doktorantom do odpowiedniego stosowania przepisów o pomocy materialnej dla studentów. Nie można więc mówić o tym, że mamy do czynienia z przepisami dającymi się stosować bezpośrednio i o jednoznacznym brzmieniu. Dla ich należytego odkodowania konieczne jest sięgnięcie do innego zakresu odniesienia i to w dodatku nie poprzez zastosowanie wprost przepisów z zakresu pomocy materialnej dla studentów w stosunku do doktorantów, lecz do stosowania odpowiedniego, a więc zakładającego także modyfikację przepisów z drugiego zakresu odniesienia, czy wręcz niestosowanie niektórych z tych unormowań, jeśli nie są one adekwatne do sytuacji prawnej i faktycznej, w jakiej znajduje się doktorant. Wskazać więc trzeba, że w niniejszym przypadku nie mamy do czynienia z przepisami, które nie rodziłyby żadnych wątpliwości interpretacyjnych, skoro w toku wcześniejszych etapów sprawy organ odwoływał się, na potrzeby wyjaśnienia przyjętego ich rozumienia, do opinii prawnej Krajowej Reprezentacji Doktorantów, a więc dokumentu, który niejako ze swej natury powstaje wówczas, gdy treść przepisu (przepisów) rodzi niejasności co do właściwego stosowania w praktyce. Skoro zatem w sprawie występują tego rodzaju okoliczności, co wymienione wyżej, których wyjaśnienie może nastąpić dopiero w toku postępowania głównego, to twierdzenie, że w sprawie występuje prawdopodobieństwo uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania administracyjnego jest co najmniej na wyrost. Takie wnioskowanie byłoby usprawiedliwione, gdyby stan prawny sprawy miał charakter oczywisty i nie budził żadnych wątpliwości interpretacyjnych, tymczasem rzeczywistość przedstawia się w tym zakresie całkowicie odmiennie. Organ musiał mieć przy tym świadomość takiego stanu rzeczy, wszak wynikało to choćby z wcześniejszych wyroków tut. Sądu z 17 maja 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 60/22 i 61/22, wydanych na kanwie badanego przypadku.

Organ wydał zatem kwestionowane postanowienie bezpodstawnie, czym naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zgodnie z którym uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oraz art. 135 p.p.s.a. stanowiącego o tym, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., na które złożył się wpis od skargi w kwocie 200 zł.

d.cz.