Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 930/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Janusz Ruszyński spr./ as.sąd.WSA Karol Pawlicki Protokolant: st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 09 lutego 2006 r. sprawy ze skargi Spółki "A" w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec, sierpień, październik i grudzień 2001r. oddala skargę /-/K.Pawlicki /-/M.Skwierzyńska /-/J.Ruszyński


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej postanowieniem Nr [...] z dnia [...]. wszczął postępowanie kontrolne w Spółce "A" w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku od towarów i usług za 2001r.

Przeprowadzona kontrola wykazała szereg nieprawidłowości, które spowodowały zawyżenie kwot podatku naliczonego za miesiące czerwiec, sierpień, październik i grudzień 2001r. Organ I instancji ustalił, że spółka odliczyła podatek VAT naliczony z faktur dokumentujących wydatki, których nie uznano na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 54, poz. 654 ze zm.) za koszt uzyskania przychodów, ponieważ wydatki te ściśle wiązały się z prowadzoną inwestycją - budową stacji paliw przez Spółkę "B" na części wydzierżawionej od Spółki "A" działki o powierzchni [...] m2. W ocenie organu I instancji charakter w/w wydatków wskazywał bezspornie, że winien je ponieść dzierżawca, t.j. Spółka "B" , ponieważ stacja paliw była w jej posiadaniu i to ona powinna zadbać o wjazd i media. Organ wskazał, że wydzierżawiający nie zobowiązał się do wykonania na rzecz dzierżawcy jakichkolwiek inwestycji na tej działce. Ponadto organ I instancji ustalił, że spółka dokonała zakupu materiałów budowlanych w kwocie netto [...]zł, podatek VAT [...] zł, kwota brutto [...]zł od firmy "C" w R. .. Kwota zobowiązania w tej transakcji przekroczyła dwukrotność kapitału zakładowego (kapitał zakładowy stanowi [...],- zł, dwukrotność tej kwoty wynosi [...],- zł). Natomiast umowa spółki w treści obowiązującej w 2001r. nie zawierała uprawnień dla zarządu spółki odnośnie rozporządzania prawem do zaciągania zobowiązania do świadczenia o wartości dwukrotnie przewyższającej wysokość kapitału zakładowego. Uprawnienie takie dla zarządu wprowadzono do treści umowy spółki dopiero w dniu [...]2002r. sporządzając uchwałę Nr [...].

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał decyzję z dnia [...] . Nr [...] , w której określił zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec, sierpień, październik i grudzień 2001r. oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe za w/w miesiące.

Spółka "A" pismem z dnia [...]2004r. wniosła odwołanie od tej decyzji. W uzasadnieniu wskazała, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu I instancji w kwestii nie uznania poniesionych wydatków za koszt uzyskania przychodu oraz braku podstaw prawnych do odliczenia podatku naliczonego z faktury dokumentującej zakup materiałów budowlanych w kwocie brutto [...]zł i uznania tej czynności prawnej za nieważną na mocy art. 17 § 1 w związku z art. 230 ustawy z dnia 15 września 2000r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.).

Dyrektor Izby Skarbowej , po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...]. Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji za miesiąc grudzień 2001r. i orzekł w tej części co do istoty sprawy, w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że stanowisko organu I instancji w części dotyczącej zakwestionowania wydatków dotyczących zakupu mieszanki mineralnej przeznaczonej do utwardzania nawierzchni, do budowy pasów włączenia i wyłączenia z drogi krajowej na działkę w W. , zużycia energii elektrycznej i wody na placu budowy na stacji paliw w W. nie mogły stanowić kosztów uzyskania przychodów u podatnika, bowiem dotyczyły one prac związanych z inwestycją (stacja paliw) prowadzoną przez dzierżawcę, t.j. Spółkę "B" ., a potwierdzeniem tego faktu są adnotacje znajdujące się na zakwestionowanych fakturach, z których jednoznacznie wynika, że wydatki te zostały poniesione na terenie budowy stacji. Wydatki te nie mogły dotyczyć niewydzierżawionej części działki, ponieważ na tej części działki, co wynika z wyjaśnień złożonych przez podatnika, nie prowadzono żadnych prac inwestycyjnych i budowlanych. Ponadto z postanowień zawartej umowy dzierżawy pomiędzy podatnikiem a Spółką "B" . nie wynika obowiązek wykonania przez wydzierżawiającego jakichkolwiek robót budowlanych na części wydzierżawionej działki, natomiast z charakteru wykonanych usług jednoznacznie wynika, że przedmiotowe wydatki powinien ponieść dzierżawca. Wobec powyższego organ I instancji w zaskarżonej decyzji prawidłowo powołał przepis art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), zgodnie z którym obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym. Organ odwoławczy uchylił natomiast decyzję organu I instancji za miesiąc grudzień 2001r. i orzekł co do istoty sprawy z uwagi na nieprawidłowe zastosowanie w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji przepisu art. 3 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy o p.t.u. w stosunku do zakwestionowanej przez organ I instancji czynności prawnej udokumentowanej fakturą Nr [...] z dnia [...]. dokumentującej zakup materiałów budowlanych w kwocie brutto [...]zł., przy czym kwota ta przewyższa dwukrotność kapitału zakładowego spółki. Zdaniem organu podatkowego II instancji w tej sytuacji zastosowanie znajduje przepis § 50 ust. 4 pkt. 5 lit. c) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 99, poz. 1245 ze zm.).

Na powyższą decyzję Spółka "B" pismem z dnia [...] 2004r. złożyła skargę, w które wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji w części uchylającej decyzję organu I instancji za miesiąc grudzień 2001r. i orzekającej co do istoty sprawy oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przypisanych.

Skarżąca zarzuciła organowi podatkowemu II instancji błąd w zastosowaniu normy prawnej, na podstawie której dokonano rozstrzygnięcia sprawy podatkowej oaz błędne określenie wysokości zobowiązania podatkowego za miesiąc grudzień 2001r. w podatku od towarów i usług z uwagi na wadliwe ustalenie stanu faktycznego. Spółka nie zaskarżyła natomiast tej części decyzji, w której organ podatkowy odmówił prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktur, które dokumentują wydatki nie uznane za koszt uzyskania przychodu w podatku dochodowym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpatrując skargę zważył, co następuje:

W przedmiotowej sprawie skarga okazała się bezzasadna.

Ustawa o podatku od towarów i usług wprowadza generalną zasadę, w myśl której podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, związanych ze sprzedażą opodatkowaną (por. art. 19 ust. 1 cyt. ustawy o podatku od towarów i usług). Prawo to przysługuje podatnikowi pod warunkiem zaistnienia pewnych okoliczności określonych przez ustawę oraz rozporządzenie do tej ustawy.

Z akt sprawy wynika, że kapitał zakładowy Spółki "A" wynosi [...],- zł. Umowa spółki w treści obowiązującej w 2001r. nie zawierała uprawnień dla zarządu spółki odnośnie rozporządzania prawem do zaciągania zobowiązania do świadczenia o wartości dwukrotnie przewyższającej wysokość kapitału zakładowego. Uprawnienie takie dla zarządu wprowadzono do treści umowy spółki dopiero w dniu [...]2002r. sporządzając Uchwałę Nr [...]. Natomiast skarżąca dokonała zakupu materiałów budowlanych (dowód: faktura VAT Nr [...]z dnia [...]. kwota netto [...]zł, podatek VAT [...]zł, kwota brutto [...]zł) od firmy "C" w R., przy czym kwota tej transakcji przekroczyła dwukrotność kapitału zakładowego, t.j. kwotę [...],- zł.

Zgodnie z art. 230 ustawy z dnia 15 września 2000r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) rozporządzenie prawem lub zaciągnięcie zobowiązania do świadczenia o wartości dwukrotnie przewyższającej wysokość kapitału zakładowego wymaga uchwały wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. W myśl art. 17 § 1 ustawy - Kodeks spółek handlowych jeżeli do dokonania czynności prawnej przez spółkę ustawa wymaga uchwały zgromadzenia wspólników albo walnego zgromadzenia bądź rady nadzorczej, czynność prawna dokonana bez wymaganej uchwały jest nieważna. Zatem brak zgody wymaganej przez ustawę powoduje nieważność czynności prawnej dokonanej przez spółkę. Zgoda na dokonanie czynności wyrażana jest w formie uchwały wspólników. Skutkiem prawnym podjęcia czynności bez zgody wymaganej z mocy prawa jest tzw. nieważność bezwzględna. W kodeksie spółek handlowych tym samym wyraźnie przesądzono problem skutków prawnych czynności prawnych dokonywanych przez spółki kapitałowe bez wymaganej zgody zgromadzenia wspólników. Rozwiązanie przyjęte w art. 17 § 1 Kodeksu spółek handlowych koresponduje z art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z § 50 ust. 1 pkt 5 lit. c) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 99, poz. 1245 ze zm.) w przypadku gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne potwierdzające czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego, faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.

Art. 58 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. -Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) stanowi, że czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna. Czynność prawna jest sprzeczna z ustawą, gdy jej treść jest formalnie i materialnie niezgodna z bezwzględnie obowiązującym przepisem prawa. W świetle powyższego skutkiem prawnym podjęcia czynności bez wymaganej zgody jest nieważność tej czynności. W tych okolicznościach organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że przeprowadzona przez skarżącą spółkę transakcja zakupu bez wymaganej ustawą zgody równocześnie nie stanowiła ważnej czynności prawnej w rozumieniu przepisu art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego, wobec czego zastosowanie znalazł powołany przepis § 50 ust. 4 pkt 5 lit. c) cyt. rozporządzenia Ministra Finansów.

Ponadto skład orzekający zauważa, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Oznacza to, że Sąd rozpoznając wniesioną skargę powinien odnieść się nie tylko do zarzutów skarżącego, ale powinien dokonać analizy całej sprawy, co też i uczynił.

Z uwagi na fakt, że skład orzekający w toku zaskarżonej decyzji nie stwierdził naruszenia zarówno prawa materialnego jak i procesowego skargę na podstawie art. 151 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić.

/-/K.Pawlicki /-/M.Skwierzyńska /-/J.Ruszyński

V.M.