Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 204/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 18, art. 62, art. 71a par. 9, art. 71b, art. 89 par. 2 i par. 3 pkt 1 lit. b, art. 91, art. 168e
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 773 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant st.sekr.sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2012r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty tytułem należności głównej, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucji i upomnienia oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. określił skarżącej M. P. (dalej: skarżąca, strona), jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty w wysokości [...] zł tytułem należności głównej, [...] zł tytułem odsetek za zwłokę liczonych od terminu płatności do dnia [...], [...] zł tytułem kosztów egzekucyjnych oraz [...] zł tytułem kosztów upomnienia. W treści uzasadnienia wskazał, że zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] dokonano u skarżącej prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą P.U.H. M. P., zajęcia wierzytelności przysługujących zobowiązanemu P. K. Jak wykazała późniejsza kontrola przeprowadzona przez organ od dnia dokonania zawiadomieniem z dnia [...] zajęcia - skarżąca dokonała wypłaty na rzecz zobowiązanego kwoty w wysokości [...] zł. Skarżąca nie zakwestionowała ustaleń zawartych w protokole kontroli, złożyła jedynie wyjaśnienia, z treści których wynika, że przyczyną nieprzekazania organowi egzekucyjnemu zajętych kwot tytułem wierzytelności przysługujących P. K. był brak doświadczenia w postępowaniu z zajęciami wierzytelności, jak również nieświadomość prawna oraz zapewnienia P. K., że jego zaległości wynikające z zajęcia wierzytelności są egzekwowane przez komornika sądowego.

Nie zgadzając się z postanowieniem, skarżąca wniosła zażalenie żądając jego uchylenia w całości. W uzasadnieniu wskazała, iż nie można stawiać znaku równości między "określeniem wysokości nieprzekazanej kwoty", a odpowiedzialnością dłużnika zajętej wierzytelności. W ocenie skarżącej, w sposób czytelny nie została wskazana podstawa prawna obowiązku wpłaty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty określonej postanowieniem organu egzekucyjnego. Ponadto, jak zaznaczono, dokonane zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] zajęcie wierzytelności nie mogło zostać zrealizowane przez skarżącą, ponieważ przed jego doręczeniem dłużnikowi zajętej wierzytelności, tj. przed [...] wierzytelność już nie istniała. Strona przyznała również, że dopuściła się zaniedbania obowiązku poinformowania organu egzekucyjnego o braku uznania zajętej wierzytelności i niepodania przyczyn odmowy realizacji zajęcia. Niemniej jednak w takim przypadku, w ocenie skarżącej, organ egzekucyjny winien skorzystać z uprawnienia wynikającego z treści art. 168e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz.1954 ze zm., dalej: u.p.e.a.) i ewentualnie nałożyć karę pieniężną. W ocenie strony nie było również podstaw do przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu z uwagi na wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec P. K., a o którym to fakcie skarżąca nie została zawiadomiona.

Dyrektor Izby Skarbowej w P., po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] nr [...] zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji utrzymał w mocy.

Na powyższe postanowienie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, żądając jego uchylenia a także uchylenia poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, oraz zasądzenia kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Strona wskazała, iż w wydanych przez organ I i II instancji rozstrzygnięciach doszło do naruszenia:

- przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 9, art.1 0, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a.), poprzez niewyjaśnienie do końca stanu faktycznego sprawy,

- przepisów art. 1a pkt 16, art.71b i art. 168e u.p.e.a., poprzez uznanie, że skarżąca bezpodstawnie uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu oraz art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię.

W uzasadnieniu wniesionej skargi strona wskazała, iż w dniu [...], wstrzymano z urzędu postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec P. K., o czym skarżąca, jako dłużnik zajętej wierzytelności nie została poinformowana. Następnie, postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w S. rozstrzygnął zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej, wyznaczając do dalszego łącznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec P. K. - komornika sądowego. W tej sytuacji - w ocenie skarżącej - właściwym organem egzekucyjnym od [...] był wyłącznie Komornik Sądowy przez Sądzie Rejonowym w S., o czym skarżąca również nie została poinformowana i tym samym pozbawiona została uprawnień wynikających z zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Strona wskazała, że od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, tj. od [...] do dnia [...] nie posiadała ona żadnych wierzytelności przysługujących P. K. Później zaś organem właściwym do prowadzenia egzekucji stał się komornik sądowy. Pomimo jednak tego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wezwał skarżącą pismem z dnia [...] do złożenia oświadczenia w przedmiocie dokonanego zajęcia wierzytelności, co jest już działaniem bezprawnym, bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. nie był już organem właściwym do prowadzenia egzekucji wobec P. K. Jak wskazano w skardze, powyższe działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., jak również przeprowadzona w [...] r. kontrola u skarżącej są działaniami bezprawnymi, zwłaszcza, że kontrola ta przeprowadzona została bez wydania postanowienia o podjęciu wstrzymanego w dniu [...] postępowania egzekucyjnego. Skarżąca podniosła również, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego wobec P. K. było wielokrotnie umarzane, o czym skarżąca nie została zawiadomiona. Ostatecznie postępowanie to, po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji z ruchomości, wynagrodzenia za pracę i wierzytelności, zostało umorzone przez komornika sądowego postanowieniem z dnia [...]. Z uwagi na powyższe strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy komornika sądowego o sygn. [...]. Pełnomocnik skarżącej ponownie wskazał także na naruszenie przez organ egzekucyjny art. 168e u.p.e.a., z tym że, w ocenie pełnomocnika skarżącej, nawet gdyby zastosowano sankcję określoną w tym przepisie, to i tak czynność ta byłaby bezprawna, z uwagi na nie podjęcie wstrzymanego w dniu [...] postępowania egzekucyjnego wobec P. K.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Pismem z dnia [...] skarżąca w uzupełnieniu skargi z dnia [...] oraz tytułem repliki na odpowiedź na skargę, podtrzymała zarzuty przeciwko zaskarżonemu postanowieniu zgłoszone w skardze. Niezależnie od tego zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu, następujące naruszenie prawa:

- naruszenie art. 89 § 2 w zw. z art. 1a pkt 18 i art. 71 a § 9 u.p.e.a., poprzez bezzasadne przyjęcie, że wraz z doręczeniem skarżącej w dniu [...] zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank, doszło do zajęcia egzekucyjnego jakichkolwiek wierzytelności przysługujących zobowiązanemu względem skarżącej, co pozwalałoby na uznanie Skarżącej za dłużnika zajętej wierzytelności (w rozumieniu art. 71a § 9 u.p.e.a.), podczas gdy z bezspornych ustaleń Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wyraźnie wynika, że na dzień doręczenia przedmiotowego zawiadomienia zobowiązanemu nie przysługiwały żadne wierzytelności względem Skarżącej, co oznacza, że z uwagi na brak istnienia w dniu [...] przedmiotu zajęcia (wierzytelności) nie doszło u skarżącej do jakiegokolwiek zajęcia egzekucyjnego,

- naruszenie art. 19 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 773 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej: K.p.c.), poprzez wydanie w niniejszej sprawie postanowienia przez organ I instancji z naruszeniem przepisów o właściwości ze względu na przekazanie przez Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...], prowadzenia egzekucji przeciwko zobowiązanemu na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w S.,

- rażące naruszenie art. 71 a § 9 u.p.e.a. w zw. z art. 773 § 1 K.p.c. poprzez zastosowanie pierwszego z wymienionych przepisów w sytuacji, w której - wskutek postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...], sygn. akt [...] - całe postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego powinno zostać dokończone w trybie właściwym dla Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S., a więc w trybie przepisów K.p.c.

- naruszenie art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia określającego wysokość kwoty zajętej wierzytelności, nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu, po umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego.

W związku z nowymi zarzutami wskazanymi w pkt 2 i 3 powyżej, skarżąca - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) - wniosła o stwierdzenie przez Sąd nieważności zaskarżonego postanowienia, z uwagi na wystąpienie przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W razie nieuwzględnienia przez Sąd przedmiotowego żądania, skarżąca podtrzymała wnioski zawarte w skardze.

W ocenie skarżącej, Dyrektor Izby Skarbowej w P. dokonał błędnej wykładni przepisów art. 89 § 2 w zw. z art. 1a pkt 18 i art. 71a § 9 u.p.e.a., skutkującej ich niewłaściwym zastosowaniem w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Bezsporne jest, że na dzień doręczenia skarżącej zawiadomienia z dnia [...] o zajęciu wierzytelności, a więc na dzień [...], zobowiązany nie był wierzycielem skarżącej, skarżąca zaś nie była jego dłużnikiem. Taki obraz rzeczywistości wynika z protokołu kontroli z dnia [...] przeprowadzonej przez pracowników Urzędu Skarbowego w S., gdzie na str. 2 kategorycznie stwierdzono, iż "od dnia [...] do [...] nie wystąpiły transakcje handlowe między PPHU M. P., a PHU P. K.". Również organ odwoławczy podkreślił na str. 5 zaskarżonego postanowienia, że "(...) na dzień doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, tj. na dzień [...] dłużnik zajętej wierzytelności nie posiadał żadnych wierzytelności wobec P. K. (...)".

Tymczasem art. 89 § 2 u.p.e.a. stanowi, iż zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Odnosząc literalne brzmienie przytoczonego przepisu do przedstawionego wyżej, bezspornego stanu faktycznego niniejszej sprawy, podkreślić należy, że - wbrew twierdzeniom organów obu instancji - nie mogło dojść do zajęcia egzekucyjnego u skarżącej jakichkolwiek wierzytelności zobowiązanego na podstawie zawiadomienia z dnia [...]. W wyniku doręczenia tego zawiadomienia nie doszło bowiem do zajęcia żadnych wierzytelności już istniejących (zgodnie z art. 89 § 2 zd. 1 u.p.e.a,), ponieważ - jak ustaliły organy obu instancji - w dniu doręczenia skarżącej tego zawiadomienia (tj. w dniu [...]) nie istniała żadna wierzytelność zobowiązanego, którą można by było zająć u skarżącej. Skoro w dniu [...] nie istniały jakiekolwiek wierzytelności skarżącej względem zobowiązanego, to tym samym nie może być mowy o istnieniu w tym dniu wierzytelności zobowiązanego z tytułu dostaw, robót i usług, które ustawodawca wymienił w art. 89 § 2 zd. 2 u.p.e.a. W konsekwencji, skoro w dniu [...] nie doszło do zajęcia wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, to nie mogło dojść do zajęcia "również" wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, które nie istniały w chwili zajęcia, a które powstały po dokonaniu zajęcia istniejących wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług (zgodnie z art. 89 § 2 zd. 2 u.p.e.a.). Jeśli bowiem ustawodawca posłużył się w treści art. 89 § 2 zd. 2 u.p.e.a. zwrotem "również", to znaczy, iż nie jest możliwe zajęcie egzekucyjne przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług (nie istniejących w momencie dokonywania zajęcia) bez uprzedniego zajęcia wierzytelności tego samego rodzaju istniejących w momencie dokonywania zajęcia.

Strona wskazała również, iż wobec zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej prowadzonych wobec zobowiązanego P. K., Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...], rozstrzygnął zbieg egzekucji prowadzonych dotychczas przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. oraz przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. przeciwko zobowiązanemu P. K. w ten sposób, że dalsze łączne prowadzenie egzekucji przekazał Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w S. w trybie egzekucji sądowej. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. akt III CZP 133/09, LEX nr 558105, "rozstrzygnięcie kolizji kompetencyjnej pomiędzy organami egzekucji sądowej i administracyjnej przez sąd powszechny na podstawie art. 773 § 1 K.p.c. prowadzi do połączenia obu egzekucji w całości". Wbrew zatem twierdzeniom organów obu instancji, wskazane powyżej postanowienie Sądu Rejonowego w S. nie odnosiło się wyłącznie do tego składnika majątkowego zobowiązanego, w odniesieniu do którego doszło do zbiegu egzekucji cywilnej i egzekucji administracyjnej (wierzytelność z rachunku bankowego), lecz do obu tych egzekucji w całości. W rezultacie, od dnia wydania przywołanego postanowienia Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. stał się jedynym organem egzekucyjnym prowadzącym obie egzekucje (cywilną i administracyjną) łącznie i w całości. Równocześnie, zgodnie z art. 773 § 1 K.p.c., organ ten był uprawniony i zobowiązany do prowadzenia całej egzekucji "w trybie właściwym" dla tego organu, a więc na podstawie przepisów K.p.c. Stosownie bowiem do brzmienia art. 773 § 1 zd. 1 K.p.c. w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej co do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego, administracyjny organ egzekucyjny i komornik wstrzymują czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, dłużnika lub z urzędu i przekazują akta egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej sądowi rejonowemu, w którego okręgu wszczęto egzekucję, w celu rozstrzygnięcia, który organ egzekucyjny - sądowy czy administracyjny - ma dalej prowadzić łącznie egzekucje w trybie właściwym dla danego organu. Jeśli więc Sąd Rejonowy w S. powierzył w stanie faktycznym niniejszej sprawy dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w S., to postępowanie to powinno zostać dokończone na podstawie przepisów właściwych dla Komornika, czyli na podstawie przepisów K.p.c. Wobec tego - zdaniem strony - właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. do prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ten organ definitywnie ustała z dniem [...], kiedy to Sąd Rejonowy w S. powierzył dalsze prowadzenie tego postępowania w trybie egzekucji sądowej Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w S. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. nie był więc w dacie wydawania postanowienia utrzymanego w mocy zaskarżonym postanowieniem uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w u.p.e.a. środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanego jego obowiązków o charakterze pieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. nie był zatem po rozstrzygnięciu Sądu Rejonowego w S. w ogóle organem egzekucyjnym, a więc nie mógł wydać postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. Przepis ten nie mógł w ogóle mieć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż po dniu [...] jedyną ustawą regulującą dalsze prowadzenie wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego był K.p.c.

W ocenie skarżącej ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. w nie był już organem egzekucyjnym w rozumieniu przywołanych przepisów, odczytywanych w związku z art. 1a pkt 7 u.p.e.a., zatem nie był on uprawniony do wydania postanowienia o którym mowa w art. 71 a § 9 u.p.e.a. Wobec treści przytoczonych wyżej przepisów - skarżąca nie mogła zostać adresatem tego postanowienia, gdyż zostało ono wydane już po umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Z art. 71 a § 1 i § 9 u.p.e.a. wyraźnie wynika, że kontrola prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego oraz wydanie postanowienia określającego wysokość kwoty zajętej wierzytelności nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu może mieć miejsce tyko i wyłącznie w toku postępowania egzekucyjnego, nigdy zaś nie może nastąpić po dacie jego umorzenia. Wraz z umorzeniem postępowania egzekucyjnego, co w sprawie nastąpiło na mocy postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. z dnia [...], doszło do uchylenia ex lege dokonanych czynności egzekucyjnych (art. 826 K.p.c.), a zatem w dacie wydawania postanowienia w trybie art. 71 a § 9 u.p.e.a. żaden środek egzekucyjny nie był realizowany, zaś skarżąca nie była dłużnikiem zajętej wierzytelności.

W piśmie procesowym z [...] organ, w odpowiedzi na pismo procesowe strony podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. W sprawie nie wystąpiły przesłanki do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia - a tym bardziej do stwierdzenia jego nieważności.

Organ przeprowadził wystarczające czynności dowodowe i zgromadził materiał dowodowy niezbędny do wydania niewadliwego rozstrzygnięcia, następnie ocenił go wszechstronnie, wyczerpująco, swobodnie - lecz nie dowolnie. Niniejszy Sąd nie dopatrzył się dokonania przez organ wybiórczej, niepełnej oceny dowodów czy też nie wyjaśnienia dostatecznie stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu jest on jasny i nie budzi wątpliwości. Przeprowadzone przez organ czynności i dokonane ustalenia zostały przedstawione niewadliwie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia, w sposób logiczny i poparty przekonującą argumentacją oraz w sposób umożliwiający sądową kontrolę. W konsekwencji Sąd uznał za miarodajny dla osądzanej sprawy stan faktyczny ustalony przez organ.

Organ dokonał także niewadliwej subsumcji pod ustalone fakty, powołanych przez siebie przepisów prawa. Na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. oraz art. 71b u.p.e.a., jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. W przypadku bezpodstawnego uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej.

Argumentacja skarżącej zawarta w skardze i późniejszym piśmie procesowym nie zasługuje na uwzględnienie. Pismem z dnia [...] strona została poinformowania o zajęciu przysługujących wobec niej wierzytelności P. K. Pismo zawierało także pouczenie o możliwości ściągnięcia nieprzekazanej organowi wierzytelności bezpośrednio od dłużnika - w przypadku bezpodstawnego uchylenia się od przekazania zajętych wierzytelności. Pismem z dnia [...] skarżąca dodatkowo uznała zajęcie wierzytelności i zobowiązała się do przekazywania stosowanych kwot na konto organu. Pomimo tego przekazywała kwoty w gotówce i przelewem na rzecz swojego wierzyciela - niezgodnie z żądaniem. Tłumaczenie strony zawarte w piśmie z dnia [...] skierowanym do organu po dokonanej kontroli, w którym nie kwestionuje ona swojego obowiązku lecz tłumaczy się niewiedzą, brakiem doświadczenia "przeoczeniem" i "zapomnieniem" o zajęciu wierzytelności oraz wskazuje, iż poddała się zapewnieniom wierzyciela, iż jego zobowiązania są egzekwowane przez komornika, w związku z czym ma przekazywać jemu wymagalne wierzytelności nie zasługują na uwzględnienie i nie mogą powodować zwolnienia skarżącej od odpowiedzialności. Została niewadliwie pouczona o skutkach niezastosowania się do wezwania a jako przedsiębiorca - a więc podmiot, który z natury rzeczy działa profesjonalnie - winna zdawać sobie sprawę z konsekwencji niezastosowania się do nakazu organu. W tej sytuacji organ egzekucyjny trafnie uznał, iż dłużniczka zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyliła się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu i słusznie orzekł na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. w przedmiocie określenia nieprzekazanej kwoty.

Sąd nie podziela stanowiska strony, iż wstrzymanie czynności egzekucyjnych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec P. K. postanowieniem z dnia [...], w trybie art. 62 u.p.e.a., a następnie rozstrzygnięcie przez Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej na rzecz komornika sądowego zwolniło skarżącą z realizacji zajęcia, czy też stanowi przesłankę wyłączającą bezpodstawne uchylanie się od przekazania zajętej wierzytelności. Nie ma żadnego przepisu, który wskazywałby, iż wstrzymanie czynności egzekucyjnych zwalnia wierzytelności spod zajęcia i umożliwia ich swobodne rozporządzanie. Skarżąca nie dokonała żadnego aktu staranności aby się dowiedzieć na kogo rzecz powinna uiścić wierzytelności - jeżeli miała ku temu wątpliwości mogła zwrócić się do organu ze stosownym zapytaniem. Postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w S. rozstrzygnął zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej, wyznaczając do dalszego łącznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec P. K. - komornika sądowego. Tym samym postanowieniem, na podstawie art. 773 § 1 K.p.c., Sąd Rejonowy jednoznacznie utrzymał w mocy czynności egzekucyjne dokonane przez Urząd Skarbowy w S. - a więc dokonane zajęcie pozostało w całości w mocy.

Sąd nie może także uznać jako zasadnego zarzutu strony, iż zajęcie wierzytelności przez organ było bezskuteczne albowiem w momencie jego dokonania nie istniały wierzytelności, które mogłoby objąć - powstały one bowiem dopiero później. Argumentacja ta jest sprzeczna z treścią bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa. Skarżąca została prawidłowo pouczona o dyspozycji art. 89 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którą zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu oraz że zajęcie z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstały po dokonaniu zajęcia. Lektura i językowa wykładnia przepisu nie może budzi wątpliwości. Nawet jeżeli na dzień doręczenia skarżącej, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, nie istniały wierzytelności wobec P. K., dokonane zajęcie było skuteczne wobec wierzytelności powstałych po tym dniu, których istnienie jest w niniejszej sprawie bezsporne.

Także późniejsze umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec P. K. nie mogło usprawiedliwiać niewywiązania się przez dłużniczkę z obowiązku przekazania kwot z tytułu zajętej wierzytelności - albowiem nie powodowało wobec niej żadnych skutków prawnych. Organ słusznie zauważył, iż gdyby przyjąć, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do pierwotnego zobowiązanego niweczy możliwość przeprowadzenia u dłużnika zajętej wierzytelności kontroli i następnie określenia kwoty nieprzekazanej, regulacja art. 71b u.p.e.a. i odpowiedzialność dłużnika zajętej wierzytelności za działania niezgodne z dyspozycją art. 89 § 3 pkt 1 lit. b u.p.e.a. byłaby jedynie iluzoryczna (nadto organ przeprowadził kontrolę u skarżącej jeszcze przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego przez komornika).

Zdaniem Sądu postępowanie wobec dłużnika głównego i wobec strony to dwa odrębne zagadnienia i dwie odrębne sprawy a umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec głównego dłużnika nie wykluczyło postępowania wobec skarżącej z tytułu niewywiązania się przez nią z nałożonego zgodnie z prawem obowiązku. Sąd podziela w tej kwestii stanowisko zajęte m.in. przez WSA w Poznaniu w sprawie sygn. akt I SA/Po 2895/02 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), czy przez WSA w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 4136/06 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie Sąd wskazał, iż postępowanie prowadzone na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., którego stroną jest dłużnik zajętej wierzytelności, jest innym rodzajem postępowania, odrębnym w stosunku do postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec wierzyciela zajętej wierzytelności. Celem tego postępowania, które może być poprzedzone czynnościami kontrolnymi, o których mowa w art. 71a § 1- § 7 u.p.e.a., jest jedynie ustalenie okoliczności czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się od przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał jej zajęcia. W przypadku stwierdzenia zaistnienia tych okoliczności, poprzez wydanie postanowienia w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a. następuje konkretyzacja obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności, określenie jego charakteru i zakresu. Przepis ten ma zatem, charakter przepisu materialnoprawnego, który stanowi podstawę prawną do przypisania odpowiedzialności dłużnikowi zajętej wierzytelności za bezpodstawne uchylanie się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności albo części tej wierzytelności. Odpowiedzialność z tego tytułu może być realizowana wobec dłużnika zajętej wierzytelności także w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji, a podstawą wystawienia tytułu wykonawczego w tym zakresie jest właśnie postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Stanowi o tym art. 71b u.p.e.a.

Powyższe implikuje w ocenie Sądu, iż organ był uprawniony do wszczęcia u strony kontroli wywiązania się przez nią z nałożonego obowiązku oraz mógł wydać, w następstwie kontroli zaskarżone postanowienie. W żadnym razie nie można uznać - jak chciała skarżąca - iż dokonane w sprawie działania organu, jak również przeprowadzona u skarżącej, w [...] r. kontrola, były działaniami bezprawnymi. Z tych samych względów nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 19 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 773 § 1 K.p.c. poprzez wydanie w sprawie postanowienia przez organ I instancji niezgodnie z właściwością. Sąd stoi w tej kwestii na stanowisku - iż organem właściwym do wydania postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty, jest organ, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności, nie zaś organ, który w wyniku zastosowania przepisów dotyczących zbiegu egzekucji, stał się właściwy do łącznego prowadzenia tych egzekucji wobec zobowiązanego, czyli wierzyciela zajętej wierzytelności (tak też: wyrok WSA w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 4135/06).

Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 1a pkt. 18 u.p.e.a. przez zajęcie egzekucyjne należy rozumieć czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przepis ten wskazuje na materialnoprawną podstawę do dysponowania przez organ egzekucyjny, który dokonał zajęcia do rozporządzania zajętą wierzytelnością. Skutek ten, który nastąpił już w dniu [...], nie został zaś uchylony na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] w sprawie [...]. Wręcz przeciwnie Sąd ten stosownie do dyspozycji z art. 773 § 1 K.p.c. in fine dokonane zajęcie wierzytelności utrzymał w mocy. Tym samym przesądził o późniejszej kompetencji organu administracyjnego do skorzystania z możliwości przewidzianej w art. 71a § 9 u.p.e.a. Administracyjny organ egzekucyjny uzyskał samodzielną podstawę do stwierdzenia, czy dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności i wydania stosownego postanowienia niezależnie od toku egzekucji wobec dłużnika.

Sąd nie uznał jako zasadnego zarzutu strony, iż organ egzekucyjny zamiast wydawania zaskarżonego postanowienia winien uprzednio skorzystać z uprawnienia wynikającego z treści art. 168e u.p.e.a. - i nałożyć na skarżącą karę pieniężną. Niniejszy skład sądzący akceptuje argumentację organu, iż uprawnienie organu egzekucyjnego związane z nałożeniem na dłużnika zajętej wierzytelności kary pieniężnej dotyczy niewykonania lub nienależytego wykonania ciążących na nim obowiązków związanych z egzekucją prawa majątkowego, a zatem w niniejszej sprawie obowiązków określonych w art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a. W przypadku zaś, gdy dłużnik zajętej wierzytelności uzna zajętą wierzytelność, ale uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, pomimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, to zgodnie z art. 91 u.p.e.a. stosuje się odpowiednio art. 71b u.p.e.a., co też w niniejszej sprawie miało miejsce. Wskutek zajęcia wierzytelności, z nadejściem terminu zapłaty dłużniczka zajętej wierzytelności zobligowana była uiścić należność przypadającą zobowiązanemu bezpośrednio na rachunek organu egzekucyjnego, czego w niniejszej sprawie nie uczyniła i co zaowocowało wydaniem postanowienia w przedmiocie określenia nieprzekazanej kwoty.

Sąd nie podzielił skargi także w pozostałym zakresie, dlatego orzekł, na podstawie art. 151 ppsa, jak w sentencji wyroku.