Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1114/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1 pkt 4 i ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
article: art. 75 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 19 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2022 roku sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2020 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 14 stycznia 2021 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K., powołując się na art. 26 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 217, z późn. zm., dalej jako "ustawa PROW 2014-2020", a także § 2 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 364 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm., dalej jako K.p.a. po rozpatrzeniu wniosku A. S. o przyznanie na rok 2020 płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami – odmówił przyznania płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I oraz nałożył sankcję w wysokości 9 916,60 zł.

Organ napisał, że wniosek o przyznanie płatności wpłynął 15 czerwca 2020 r. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności ONW wynosiła 55,40 ha. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I wynosiła 55,40 ha. Powierzchnia stwierdzona na obszarze ONW z ograniczeniami naturalnymi strefy I wynosi 0,00 ha.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że 10 sierpnia 2020 r. przeprowadzono oględziny działek, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na 2019 rok. Jako że podczas oględzin stwierdzono nieprawidłowości, organ postanowieniem z 14 stycznia 2021 r. dopuścił protokół sporządzony podczas ww. oględzin, do toczącego się postępowania o przyznanie płatności na 2020 rok. Z protokołu wynika, że dla wszystkich działek zadeklarowanych we wniosku zastosowano kod DR14 - stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów (kontrola po 31 lipca).

Organ wskazał, że zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Dodatkowo kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczanych w oparciu o obszar zgłoszony. Organ wskazał, że zmniejszenie płatności wyliczone jako 1,5-krotność stwierdzonej różnicy przekracza powierzchnię stwierdzoną do płatności, w związku z powyższym płatność zostaje odmówiona i naliczona zostaje kara administracyjna. Kwota kary administracyjnej, zgodnie z art. 19a ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Jeżeli w tych latach przyznane płatności nie pozwolą na pełną kompensację kary administracyjnej, pozostałe saldo zostanie anulowane.

Od opisanej decyzji wnioskodawczyni za pośrednictwem pełnomocnika wniosła odwołanie, uzupełnione pismem z 12 marca 2021 r. Pełnomocnik zarzuciła naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez błędnie ustalony stan faktyczny polegający na niezgodnym z rzeczywistym stanem rzeczy przyjęciu, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności za 2020 r. była nieprawidłowa z uwagi na niespełnienie na tej powierzchni wymagań co do prowadzenia działalności rolniczej. Nadto zarzuciła naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu na etapie przed wydaniem decyzji, w szczególności w zakresie: (a) braku pouczenia i uniemożliwienia wypowiedzenia się co ustaleń zawartych w protokole z oględzin działek objętych wnioskiem o przyznanie płatności za rok 2019 przeprowadzonych 10 sierpnia 2020 r., (b) braku informacji o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań przed wydaniem decyzji. Nadto na podstawie art. 142 K.p.a. zaskarżyła wydane w toku postępowania postanowienie z 14 stycznia 2021 r. o dopuszczeniu dowodów w sprawie, zarzucając dopuszczenie jako dowodu protokołu, co do którego nie zapewniono możliwości wypowiedzenia się odnośnie prawidłowości poczynionych w nim ustaleń.

Pełnomocnik wskazała, że wniosek o przyznanie płatności dotyczył terenów pokopalnianych. Ziemia na powierzchni działek jest gruntem powstałym z narzucenia warstw podziemnych wydobytych z terenu odkrywki (Kopalnia K. ): gliny ciężkie oraz inne iły, jak również okruchy skalne. Tego typu grunty trudno nasiąkają wodą, w czasie deszczu i roztopów stoi na nich woda, której grunt nie absorbuje, natomiast w okresach bezdeszczowych - zwłaszcza w wypadku tak suchych lat jak rok 2020 - powierzchnia gruntu staje się twardą skorupą mająca charakter pylastej skały. Mają niską wartość rolniczą. Obecnie możliwy jest jedynie wysiew roślin paszowych: traw, rokietty siewnej i lucerny, jest to bowiem (oprócz chwastów) jedyna roślinność, która daje radę rosnąć na tych glebach. Koszenie uprawianych roślin możliwe jest raz w roku, dotyczy to w szczególności suszy, jaka miała miejsce w roku 2020 r., w terminie do 20 czerwca, gdyż jest to okres największej wilgotności gleb na tamtym terenie. Natomiast w okresie od lipca do października ziemia pod wpływem wysokich temperatur ulega znacznemu wysuszeniu, a drugi pokos jest niemożliwy do uzyskania. Zdaniem pełnomocnik, z opisanych powodów kontrola przeprowadzona w sierpniu 2020 r. nie mogła być wiążąca dla ustalenia stanu prowadzonej działalności rolniczej w 2020 r. Została bowiem przeprowadzona w sierpniu, a więc dwa miesiące po skoszeniu ww. paszy zielonej, w okresie w którym panowały wysokie temperatury przy braku opadów. W 2020 r. koszenie działek objętych wnioskiem zostało przeprowadzone do 17 czerwca 2020 r. Pełnomocnik wskazała, że potwierdzają ten fakt zdjęcia wykonane przez stronę w trakcie koszenia, w dniu 10 czerwca 2020 r. (załączone do pisma) oraz zlecenia udzielone na koszenie tych działek (załączone do pisma).

Dalej pełnomocnik wskazała, że w dniach 19-21 czerwca 2020 r. odbył się rajd "[...]", między innymi na gruntach udostępnionych przez T. B. co spowodowało pewne - czasowe i odwracalne - uszkodzenia powierzchni niektórych działek, miało to jednak miejsce po ich wykoszeniu (oświadczenie organizatora rajdu załączono do pisma). Ponadto, 02 lipca 2020 r. na terenie objętym postępowaniem, na niektórych działkach rozpoczęto prace przy budowie dróg dojazdowych do elektrowni wiatrowych, gromadząc dużą liczbę sprzętów do wykonania robót i rozdrobnienia kruszywa; w związku z powyższą budową przed początkiem lipca 2020 r. (ale już po koszeniu) rozpoczęto prace związane z ułożeniem warstwy odsączającej z piasku, a także warstwy nośnej z kruszyw łamanych; prace te są już obecnie praktycznie zakończone; wszystkie działania związane z budową dróg zostały szczegółowo opisane w dokumencie urzędowym, jakim jest dziennik budowy, z podaniem terminów wykonywanych robót wpisem kierownika robót oraz potwierdzeniem inspektora nadzoru.

Decyzją z 19 maja 2021 r. nr [...] Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P., wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając napisał, że organ I instancji powziął wiedzę o przeprowadzonych czynnościach kontrolnych w terenie dla zadeklarowanych przez wnioskodawczynię działek i prawidłowo włączył dowód do sprawy, dokonując jego oceny. Co do zarzutu braku uczestniczenia strony w postępowaniu dowodowym, to zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 organ administracji publicznej udziela stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności taktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, ale na ich żądanie, tak jak na żądanie stron, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz, zgłoszonych żądań. Zaznaczył przy tym, że strona została poinformowana o przeprowadzeniu czynności weryfikujących w terenie jak i otrzymała protokół droga pocztową.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 351 z późn. zm., dalej jako Rozporządzenie), grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Organ wyższego stopnia ocenił, że oznacza to konieczność przeprowadzenia przynajmniej jednego zabiegu agrotechnicznego (np. koszenia) w roku. Co więcej zabieg agrotechniczny musi przynieść skutek, tzn. w wyniku jego wykonania bez żadnych wątpliwości można stwierdzić prowadzenie działalności rolniczej na tym obszarze. Zdaniem organu, taka sytuacja w ramach zadeklarowanych przez wnioskodawczynię działek w roku 2020, nie miała miejsca.

Organ ocenił, że obraz utrwalony na dokumentacji fotograficznej potwierdza roślinność w dojrzałej fazie wzrostu, z widocznymi kwiatami oraz kłosami, obecnych na działkach roślin zielnych. Dokumentacja fotograficzna nie potwierdza wykonania koszenia w miesiącu czerwcu. Wskazał, że wzrost i rozwój widocznych na fotografiach roślin wskazuje na pełny okres wegetacyjny w roku 2020. Obraz udokumentowany na fotografiach z przeprowadzonych czynności kontrolnych przedstawia obszary z okrywą zieloną gotową do pokosu. Jeżeli bezpośrednio po koszeniu jak twierdzi odwołująca, w miesiącu lipcu wystąpiła susza, to na obszarach udokumentowanych na fotografiach nie potwierdzono by obecności tak obficie występującej roślinności z kwiatami i kłosami. Nadto ocenił, że potwierdzenia wykonania obowiązkowego koszenia nie stanowi zlecenie wykonania usługi. Wizytacja na miejscu, w miesiącu sierpniu 2020 r., ustaliła brak wykonania skutecznego zabiegu koszenia na tych powierzchniach, na których stwierdzono występowanie roślin pastewnych.

Dalej organ ocenił, że nie sposób się zgodzić, że pierwsze prace budowlane na części zadeklarowanych działek miały miejsce dopiero 02 lipca 2020 r., bowiem zgodnie z dziennikiem budowy już 04 kwietnia 2019 r. wykonano roboty budowlane, częściowo wykopy pod fundament elektrowni wiatrowej EW-1. Zgodnie z obrazem ortofotomapy z 01 kwietnia 2019 r., zmiany w sposobie użytkowania tych gruntów są już widoczne. Jedynie część działek, które obejmie budowa dwóch elektrowni, została wskazana we wniosku do płatności. Strona we wniosku na 2020 rok zgłosiła rozbieżność dla działek ewidencyjnych [...] oraz [...], wskazując że obszary tych działek są uprawiane, a roślina uprawna to rokietta siewna. Organ napisał, że deklaracja nie znalazła potwierdzenia w materialne dowodowym. Zgodnie z obrazem ortofotomapy z 01 kwietnia 2019 r. obszary te nie były użytkowane rolniczo. Powyższe potwierdziła również wizytacja w terenie oraz wykonana dokumentacja fotograficzna, zdjęcia od nr 177 do nr 188. Mając na uwadze ustalenia inspektorów terenowych oraz zapisy w dzienniku budowy, w ocenie organu odwoławczego prawidłowo ustalono brak prowadzenia działalności rolniczej na tym obszarze.

Następnie organ stwierdził, że oświadczenie dołączone do odwołania wskazuje jedynie na przeprowadzanie zawodów na działkach pokopalnianych. Nie wskazuje nawet, na których działkach zawody się odbyły, tym hardziej nie potwierdza prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach. Strona podnosi, że zdjęcia koncentrują się na nieruchomościach, na których są prowadzone prace budowalne elektrowni wiatrowej oraz na których odbywała się rajd, ale organ zauważył, że bogata dokumentacja fotograficzna została wykonana na każdej z zadeklarowanych działek, w różnych miejscach. Dokumentacja fotograficzna z wizytacji w terenie przedstawia obszary zarówno porośnięte wysoką roślinnością, obszar na którym są prowadzone prace budowlane oraz obszary które są nieużytkami.

W ocenie organu II instancji, kontrola rzetelnie udokumentowała stan zadeklarowanych działek. Nadto dokumentacja fotograficzna strony nie stanowi dowodu na użytkowanie rolnicze w 2020 roku zadeklarowanych działek. Na kilku fotografiach widoczne są rośliny nieskoszone, a na kilku część obszaru jest skoszona, jednakże zdjęcia te nie potwierdzają miejsca ani czasu ich wykonania.

Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła A. B., zastępowana przez innego zawodowego pełnomocnika, domagając się uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik zarzucił naruszenie:

1. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak zebrania wyczerpującego materiału dowodowego w celu dokonania na jego podstawie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, co miało skutkować błędnym uznaniem, że w terminie do dnia 31 lipca nie został wykonany zabieg agrotechniczny, podczas gdy taki zabieg agrotechniczny został wykonany, oraz nieznana jest trasa rajdu który odbywał się m.in. na terenie nieruchomości skarżącej, ponieważ skarżąca jej nie udowodniła, podczas gdy organ miał obowiązek zebrać materiał dowodowy w celu dokonania oceny, czy rajd odbywał się na nieruchomości skarżącej;

2. przepisu § 2 Rozporządzenia poprzez uznanie, że skarżąca nie spełnia kryteriów przyznania wsparcia, i odmowę przyznania płatności, podczas gdy kryteria zostały spełnione, co stanowiło podstawę do przyznania skarżącej ww. płatności;

3. art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez uznanie, że naruszenie przez organ I instancji w decyzji, znajdujące odzwierciedlenie w wadliwości uzasadnienia, tj. braku szczegółowego odniesienia się do kluczowych motywów rozstrzygnięcia i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, nie stanowi naruszenia istotnego, jeżeli rozstrzygnięcie nie stoi w sprzeczności z treścią uzasadnienia, podczas gdy zgodnie z orzecznictwem taka wadliwość uzasadnienia stanowi podstawę wzruszenia decyzji administracyjnej;

4. art. 107 § 3 w zw. z art. 15 K.p.a., polegające na nie odniesieniu się przez organ odwoławczy do wszystkich argumentów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji, tj. nie odniesieniu się do faktu, że nieruchomość skarżącej znajduje się na terenach pokopalnianych, co skutkowało niewszechstronnym rozpoznaniem sprawy i wydaniem zaskarżonej decyzji z pominięciem jednego z argumentów podniesionych przez skarżącą;

5. art. 8 i art. 11 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., polegające na prowadzeniu postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz z zasadą przekonywania, co zostało odzwierciedlone oparciem przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia na wybrakowanym stanie faktycznym i niewyczerpującym materiale dowodowym w zakresie wykonania na nieruchomości skarżącej zabiegu agrotechnicznego w terminie do 31 lipca, oraz w zakresie prowadzenia na nieruchomości skarżącej prac budowlanych związanych z budową elektrowni wiatrowej;

6. art. 138 § 1 pkt 2 i art. 138 § 2 K.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy – zdaniem pełnomocnika - decyzja ta została wydana z naruszeniem szeregu przepisów, co powinno skutkować jej uchyleniem i orzeczeniem co do istoty sprawy lub przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 19 maja 2022 r. Sąd dopuścił do udziału w sprawie pełnomocnika substytucyjnego, zobowiązując do złożenia pełnomocnictwa substytucyjnego do akt sprawy w terminie trzech dni, pod rygorem pominięcia w czynnościach. W zakreślonym terminie pełnomocnictwo zostało przesłane do akt sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, aczkolwiek z powodów innych, niż zostały wymienione w skardze.

Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako P.p.s.a.) sąd administracyjny w ramach sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uchyla zaskarżony akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.); stwierdza nieważność zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala w całości lub w części (art. 151 P.p.s.a.). Jednocześnie, jak wynika z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co obliguje go do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, których dopuściły się organy prowadzące postępowanie w kontrolowanej sprawie.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy skarżąca w terminie do 31 lipca 2020 r. przeprowadziła zabieg agrotechniczny, przeciwdziałający występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów na wszystkich zadeklarowanych we wniosku działkach. Zgodnie bowiem § 2 Rozporządzenia, grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich. Skarżąca twierdzi, że koszenie działek objętych wnioskiem zostało przeprowadzone do 17 czerwca 2020 r. (w uzupełnieniu odwołania), precyzując w skardze, że miało to miejsce 10 czerwca 2020 r. Z kolei organ oparł się na ustaleniach z oględzin działek zadeklarowanych we wniosku, przeprowadzonych 10 sierpnia 2020 r. Ustalenia zostały opisane w protokole z oględzin (znak sprawy [...]); organ postanowieniem z 14 stycznia 2021 r. dopuścił protokół z oględzin jako dowód w sprawie. W uwagach do oględzin kontrolerzy napisali między innymi, że dla "wszystkich kontrolowanych działek zastosowano kod DR14 - stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów (kontrola po 31 lipca)".

Należy zaznaczyć, że oględziny przeprowadzone 10 sierpnia 2020 r. zostały wykonane na potrzeby innego postępowania - w związku z odwołaniem wniesionym przez skarżącą od decyzji dotyczącej płatności na rok 2019. Identyfikatory działek referencyjnych są wymienione w protokole z oględzin (k. 2/4-2/5 akt adm.). Jest poza sporem, że koszenie stanowi zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności – dla gruntów wymienionych we wniosku. Spór dotyczy tego, czy koszenie zostało przeprowadzone w 2020 roku.

Dowodem na podstawie którego organ odmówił przyznania płatności jest zatwierdzony protokół z oględzin działek skarżącej, przeprowadzonych 10 sierpnia 2020 r. Sąd stwierdza, że organ I instancji mógł przeprowadzić dowód z ustaleń osób, dokonujących oględzin i wypełniających protokół, w tym ze zdjęć sporządzonych podczas oględzin. Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Rozważeniu zatem podlega to, czy przeprowadzony dowód jest przydatny do rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie płatności.

Dalej Sąd zaznacza, że z woli ustawodawcy, zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy PROW 2014-2020, organ administracji publicznej, na żądanie stron, przed wydaniem decyzji, umożliwia stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, ale nie stosuje się następujących przepisów K.p.a.: art. 79a (obowiązek wskazania niespełnionych przesłanek do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony) oraz art. 81 (okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów). W realiach sprawy organ I instancji nie miał zatem obowiązku poinformowania strony o przeprowadzeniu dowodu z protokołu oględzin i zdjęć. Interes skarżącej nie został naruszony przeprowadzeniem ww. dowodu w dniu wydania decyzji przez organ I instancji, w postępowaniu odwoławczym strona mogła zakwestionować ustalenia organu I instancji, co zresztą zawodowa pełnomocnik uczyniła. Na marginesie Sąd wskazuje, że organ udokumentował w aktach sprawy, że protokół z oględzin został doręczony, na adres skarżącej, w dniu 24 września 2020 r. (k. 2/9).

Organy obu instancji oparły się na uwadze kontrolerów, że dla "wszystkich kontrolowanych działek zastosowano kod DR14, przy czym kontrola miała miejsce po 31 lipca. Zgodnie z instrukcją realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, kod DR14 ma następujący opis: "Na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym, zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów". Jako zasadę stosowania tego kodu napisano, że "Kod stosuje się na działce rolnej w sytuacji, gdy bez żadnych wątpliwości można stwierdzić, że na działce rolnej nie wykonano w danym roku żadnego zabiegu przeciwdziałającego rozprzestrzenianiu się chwastów i kontrola jest realizowana po 31 lipca (zastosowanie kodu DR14 dla kontroli zrealizowanej przed 31 lipca będzie traktowane jako błąd)...".

Opis i zasada stosowania kodu DR14 nie budzą wątpliwości, przy czym działka rolna w rozumieniu ww. instrukcji realizacji kontroli "oznacza działkę w rozumieniu art. 67 ust 4 lit. a. Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Działka rolna stanowi zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha (z uwzględnieniem definicji Minimalnej powierzchni działki rolnej)...". W nawiązaniu do powyższego Sąd stwierdza, że nie na wszystkich zdjęciach wykonanych w trakcie kontroli, a obrazujących poszczególne działki ukazane są grunty porośnięte obficie występującą roślinnością z kwiatami i kłosami ( jak napisał organ wyższego stopnia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.),pomimo ,że w protokole kontroli jednoznacznie stwierdzono ,że brak zabiegów stwierdza się na wszystkich kontrolowanych działkach. Są to zdjęcia nr 59-61, nr 64, nr 112-116, nr 118, nr 195 (płyta ze zdjęciami jest w aktach administracyjnych dotyczących płatności bezpośredniej na rok 2020, załączonych do skargi zarejestrowanej pod sygn. akt III SA/Po 1112/21). Podkreślić należy, że nieprawidłowości stwierdzone kontrolą dotyczyły jedynie działek wyszczególnionych w piśmie przewodnim dot. przekazania protokołu z oględzin z 22 września 2020 r., czyli działek o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], a nie wszystkich działek objętych wnioskiem z 15 czerwca 2020 r. i dotyczyły różnych kodów nieprawidłowości. Wniosek dotyczył powierzchni o pow. 55,40 ha, a za powierzchnię stwierdzoną w oparciu o system informacji geograficznej w ramach poszczególnych płatności uznano 0,00 ha. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji, ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, dlaczego wykluczono powierzchnię całego wniosku, skoro kontrola wykazała nieprawidłowości tylko części działek. Co więcej – z protokołu kontroli wynika, że dla wszystkich kontrolowanych działek zastosowano kod DR14. W ocenie Sądu nie jest wyjaśnione, czy sformułowanie powyższe dotyczy działek wniosku (wpisanych w pkt 1 protokołu kontroli) czy działek ze stwierdzonymi uchybieniami, o numerach jak wyżej. Wyjaśnienie tych kwestii jest istotne dla jednoznacznego stwierdzenia, czy i na których działkach ziściły się przesłanki kodu DR14 ,bowiem kryteria jego zastosowania są jednoznaczne - brak przeprowadzenia zabiegów "na całej działce" i to w sytuacji, "gdy bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że na całej działce zabiegu takiego nie wykonano". Tymczasem ani z decyzji ani z akt nie wynika, dlaczego, skoro na niektórych działkach stwierdzono kody np. DR37 i DR53, czyli kody ograniczające się do części, a nie całych działek, zastosowano kod DR 14 związany z całością działki rolnej, a nawet wszystkimi kontrolowanymi działkami. W konsekwencji nie wskazano jednoznacznie , czy kod DR14 stwierdzono na działkach kontrolowanych czy tylko tych, na których stwierdzono błędy i naruszenia. Uwzględniając fakt, że całość tj. 55,40 ha uznano za obszar niekwalifikowany, wyjaśnienia wymaga, czy w świetle innych zastosowanych do tej samej powierzchni kodów, dot.m.in. niejednoznaczności granic i powierzchni uprawnej właściwym było uznanie, że obszar kwalifikowany wynosi 0,00 ha i zastosowanie sankcji jak dla całego wykluczonego obszaru, czy tylko jego części, zgodnie z wynikami kontroli. Żaden z organów tej kwestii nie wyjaśnił, co mogło mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zwłaszcza że w decyzji organu I instancji stwierdzono brak przeprowadzenia zabiegów na wszystkich zadeklarowanych we wniosku działkach, a w protokole kontroli, że stwierdza się powyższe wobec działek skontrolowanych, przy czym, co wyżej stwierdzono - zastosowane kody przeczą sankcjom wobec całych działek. Powierzchnia działek zadeklarowana we wniosku wynosiła 55,40 ha. Organy obu instancji oceniły, że powierzchnia zatwierdzona do płatności wyniosła 0,00 ha i – co najistotniejsze w sprawie – oceniły, że pomoc należało obliczyć na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Sąd zarzuca, że organy obu instancji bez przeanalizowania tej kwestii uznały, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha. Sąd podkreśla też, że nie wszystkie zdjęcia obrazują konieczność zastosowania kodu DR14.

Zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. 2014.181.48), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Dodatkowo kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczanych w oparciu o obszar zgłoszony.

Organy obu instancji stwierdziły, że zmniejszenie płatności wyliczone jako 1,5-krotność stwierdzonej różnicy przekracza powierzchnię stwierdzoną do płatności, w związku z powyższym płatność zostaje odmówiona i naliczona zostaje kara administracyjna – w maksymalnej możliwej wysokości, z powodu uznania, że nie został spełniony warunek z § 2 Rozporządzenia: koszenie na wszystkich działkach zgłoszonych do płatności nie zostało przeprowadzone do 31 lipca 2020 r. Nie można jednak wykluczyć sytuacji, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnią stwierdzoną nie przekracza 3% lub 2 ha, skoro nie na wszystkich zdjęciach wykonanych w trakcie kontroli pokazane są grunty porośnięte obficie występującą roślinnością z kwiatami i kłosami. Nie można zatem wykluczyć braku podstawy do obliczania pomocy na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Innymi słowy, nie można wykluczyć tego, że sankcje zostałyby nałożone, ale w niższej wysokości. Z tego powodu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdza, że są one bezzasadne. Przywołane w skardze zlecenie corocznego koszenia pasz zielonych na nieruchomościach skarżącej w latach 2018-2020 dokumentuje wyłącznie zawarcie umowy, nie zaś jej wykonanie. Zawodowy pełnomocnik w żaden sposób nie uprawdopodobnił wykonania umowy w roku 2020, przykładowo oświadczeniem zleceniobiorcy. Niezrozumiały jest zarzut braku przedsięwzięcia przez organ kroków aby wyjaśnić, z czego wynika rozbieżność pomiędzy stanem ustalonym podczas kontroli na miejscu a stanem zaprezentowanym w odwołaniu. Strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że zdjęcia terenów zielonych, załączone do skargi dotyczą gruntów objętych wnioskiem skarżącej o przyznanie płatności na rok 2020 i zostały wykonane przed 31 lipca 2020 r. Zarzut, że zdjęcia wykonane w trakcie kontroli na miejscu, koncentrują się na działkach nieobjętych wnioskiem, działkach, na których prowadzone były prace związane z budową elektrowni wiatrowych (dziennik budowy znajduje się w aktach sprawy) lub na których widoczne są pozostałości po rajdzie, zaś dokumentacja fotograficzna ma praktycznie pomijać działki objęte wnioskiem i te działki, na których nie zaszły zmiany wynikające ze zdarzeń opisanych w zdaniu poprzedzającym - także nie został w żaden sposób uprawdopodobniony. Uprawdopodobnieniem tego stwierdzenia nie jest bowiem stwierdzenie autora skargi, że skarżąca "doskonale zna swoje nieruchomości". Należy podkreślić, że zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020 to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Nie wystarczy zatem sformułowanie wątpliwości i oczekiwanie przez stronę, że organ będzie odnosił się do okoliczności podniesionych przez stronę. Oprócz tego Sąd podkreśla, że protokół z oględzin został oceniony i zatwierdzony przez pracownika ARiMR – po udzieleniu wyjaśnień przez osoby przeprowadzające oględziny co do uwag osoby zatwierdzającej (formularz oceny protokołu z oględzin, k. 2/8). Sąd stwierdza, że organ mógł przyjąć na podstawie zdjęć sporządzonych w trakcie oględzin, że nie został przeprowadzony zabieg koszenia, z wyłączeniem tych działek, które nie są porośnięte roślinnością z kwiatami i z uwzględnieniem zastosowania innych kodów stwierdzonych w trakcie kontroli.

Ponownie rozpoznając odwołanie organ wyższego stopnia zastosuje się do wskazań co do dalszego postępowania oraz rozważań zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w tym oceni, czy różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha i co jest z tym związane, czy zaistniała podstawa do obliczania pomocy na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy, uwzględniając inne zastosowane kody wobec skontrolowanych działek i wskazania co do stosowania kodu DR14,a swoje stanowisko wyczerpująco uzasadni.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i c) P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie drugim sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.). Na zasądzone koszty składają się: 200 zł uiszczone tytułem wpisu od skargi, 17 zł uiszczone tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokackiego.