Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1011/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-05-02 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7 w zw. z art. 258 par. 3 oraz art. 245 par. 1 i par. 3 i par. 4 w zw. z art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 2 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi PPHU "A" Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z opłaty kancelaryjnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnej opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia

z uzasadnieniem w kwocie [...] zł, skarżąca spółka zwróciła się o zwolnienie

z obowiązku jej ponoszenia.

Wniosek ten powtórzyła następnie na urzędowym formularzu - druk PPPr – czyniąc tym samym zadość wezwaniu z dnia [...] r.

W uzasadnieniu tego wniosku podała, iż działalność spółki obejmuje [...], [...], [...] i [...].

Ponadto wskazała, że w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z.

oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. zablokowano wszystkie konta bankowe uniemożliwiając dalsze pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Dodatkowo wszystkie składniki mienia ruchomego i nieruchomości zostały zajęte przez komorników. Obecnie trwa ich licytacja. Jednakże wpisy hipoteczne uniemożliwiają ich sprzedaż. Co więcej w wyniku działań organów skarbowych poniesiono znaczne straty finansowe i zwolniono kilkudziesięciu pracowników.

W oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach strona skarżąca zadeklarowała kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, stratę za [...]

rok obrotowy w kwocie [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za

[...] rok w wysokości [...] zł oraz [...] stan środków na rachunkach bankowych.

Mając na uwadze powyższe, w tym również podnoszone w innych sprawach zawisłych w tut. Sądzie okoliczności, pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku

o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie odpisów lub kserokopii następujących dokumentów źródłowych, tj. raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące; ewidencji środków trwałych; deklaracji na podatek od towarów i usług składanych w ciągu ostatnich sześciu miesięcy; aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których posadowione są [...] oraz [...] (w tym przedmiocie należało ponadto wykazać na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z nieruchomości stanowiącej jej siedzibę); a także wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, zwłaszcza w Banku "B" i w Banku "C", obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez banki, informujące

o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku.

Wezwanie to jak wynika z akt przedmiotowej sprawy doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] r.

Do dnia dzisiejszego żądane dokumenty nie zostały jednak przesłane.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono,

co następuje.

Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych

i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo

od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej

w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, iż ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia należnych opłat sądowych, które w rozpoznawanej sprawie sprowadzają się do opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją

prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na jej poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, W-wa 2004 r., str. 319).

Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy,

że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia strony skarżącej z obowiązku uiszczenia należnej opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem nie została spełniona.

Do dnia dzisiejszego skarżąca spółka nie wykonała bowiem wezwania z dnia [...] r., tj. nie nadesłała żądanych dokumentów źródłowych, które

w pełni zobrazowałyby jej rzeczywistą sytuację finansową i możliwości płatnicze. Mianowicie nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, raportów kasowych z powyższego okresu, a także deklaracji podatkowych składanych

w ostatnim półroczu, w tym aktualnych wyciągów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych na których posadowione są [...] oraz [...].

Tymczasem art. 255 ustawy p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w tym zakresie, albowiem instytucja prawa pomocy ma zagwarantować prawo do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na ponoszenie występujących w sprawie opłat, do których zalicza się należną opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Orzekanie na podstawie nieaktualnych danych nie jest zatem możliwe ani dopuszczalne. Stąd dołączone do innych spraw zawisłych w tut. Sądzie dokumenty źródłowe nie mogły być brane pod uwagę. Ich wartość dowodowa nie może mieć bowiem znaczenia przesądzającego w sytuacji, kiedy strona mimo trudności finansowych, o których pisze, nadal funkcjonuje w obrocie prawnym i uzyskuje przychody z prowadzonej działalności.

Podkreślić ponadto w tym miejscu należy, iż rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie konkretnej opłaty byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. Biorąc jednak pod uwagę obecny etap sprawy i zapadły w dniu 24 sierpnia 2007 r. wyrok oddalający skargę, przyjąć należało, iż prawo to zostało już zagwarantowane. Tym samym fakt,

iż skarżąca spółka nie wykazała się chęcią współpracy - nie odpowiadając na wezwanie referendarza do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy – przemawia za stwierdzeniem, iż nie udowodniła w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Tym bardziej, że nie zasługuje na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści

art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Tymczasem skarżąca uznając za bezcelowe wykonanie wezwania z dnia [...] r. pozbawiła rozpoznającego wniosek możliwości dokonania wnikliwej i rzetelnej oceny jej kondycji finansowej.

Powyższa okoliczność nie pozwala zatem uwzględnić wniosku;

w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05).

Godzi się w tym miejscu odnotować, iż skarżąca spółka wielokrotnie

w licznych postępowaniach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach wnosiła o przyznanie prawa pomocy, lecz jej wnioski nie były uwzględniane. W konsekwencji powyższego należne opłaty były regulowane.

W wielu z tych spraw wypowiadał się również Naczelny Sąd Administracyjny oddalając zażalenia na postanowienia odmawiające przyznania prawa pomocy, wskazując, iż przyznanie tego prawa podmiotowi, którego kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych – [...] zł, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności (por. postanowienia z dnia

24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06 oraz z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06, z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt

II FZ 531/07, z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt I FZ 55/08, a także z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 70/08).

Stąd działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec

jak w sentencji.