Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1535/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4; art. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 319
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - t..j.
article: art. 7; art. 77 § 1; art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 15zzs ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 68 ust. 6.
journal: Dz.U. 2020 poz 875
law: Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS- CoV-2

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Rowiński sędzia WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. P. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiego z [...] kwietnia 2020 r., nr [...], znak: [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "organ" lub "Prezes IPN") z [...] kwietnia 2020 r., [...] uchylająca decyzję Prezesa IPN, [...] z [...] sierpnia 2018 r. oraz odmawiająca potwierdzenia, że K. P. (dalej także: "skarżący") spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 319 ze zm., dalej: "ustawa o działaczach opozycji" lub "u.d.o.").

II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.

II.1. Wnioskiem z 13 grudnia 2017 r. skarżący zwrócił się do Prezesa IPN o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 u.d.o. Zgodnie z powołanym przepisem, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

II.2. W dniu [...] sierpnia 2018 r. Prezes IPN wydał decyzję, [...] o odmowie potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 u.d.o.

II.3. W dniu 17 grudnia 2018 r. skarżący złożył do Instytutu Pamięci Narodowej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] sierpnia 2018 r., [...] oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. Prezes IPN odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją własną nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r.

II.4. Pismem z 4 lutego 2019 r., uzupełnionym 7 marca 2019 r., skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa IPN nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. Wyrokiem z 16 października 2019 r. (II SA/Wa 939/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Prezesa IPN nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. (data uprawomocnienia wyroku - 23 stycznia 2020 r.). W przedmiotowym wyroku Sąd wskazał m.in., że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ powinien uznać, iż wniosek skarżącego z dnia 16 grudnia 2018 r., dotyczący ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją Prezesa IPN, [...], został wniesiony z zachowaniem 14 dniowego terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a.

II.5. W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącego z 16 grudnia 2018 r., Prezes IPN w dniu [...] kwietnia 2020 r. wydał decyzję, [...] o uchyleniu decyzji własnej, [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. oraz o odmowie potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 u.d.o. Prezes IPN, po dokonaniu analizy odnalezionych w wyniku kwerendy archiwalnej dokumentów, wskazał w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji, że w aktach o sygn. [...] – mikrofilm teczki TW pseudonim "[...]" dot. skarżącego znajduje się zobowiązanie o treści "zobowiązuję się do zachowania w tajemnicy faktu kontaktu z oficerem kontrwywiadu PRL i spraw z tym związanych". Przedmiotowe zobowiązanie zostało opatrzone pseudonimem "[...]", nadanym skarżącemu. Opisane wyżej zobowiązanie spełnia, w ocenie organu, kryteria dokumentów wymienionych w art. 4 ust 1 pkt 2 u.d.o. Przedmiotowy dokument został wytworzony przez skarżącego w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa. Przedmiotowe zobowiązanie zawiera wszystkie elementy zobowiązania do współpracy z organami bezpieczeństwa państwa. Wyraża świadomość konieczności zachowania faktu współpracy w ścisłej tajemnicy oraz konieczność posługiwania się pseudonimem w kontaktach z funkcjonariuszem służby bezpieczeństwa. Ponadto, jak zaznaczył organ, po dokonaniu analizy mikrofilmu teczki TW pseudonim "[...]", wskazać należy, że w aktach tych o sygn. [...] znajduje się sporządzony przez kpr. M. K. kwestionariusz, w którym ww. wskazuje, że celem pozyskania skarżącego do współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa była obsługa dziennikarzy z krajów kapitalistycznych w ramach akcji "[...]" i chęć ich operacyjnej kontroli. W części trzeciej kwestionariusza ww. funkcjonariusz wskazał, że w dniu 31 maja 1983 r. w kawiarni przeprowadził rozmowę werbunkową ze skarżącym, w wyniku której skarżący podpisał zobowiązanie do współpracy. Ponadto z treści dokumentu wynika, że w rezultacie przeprowadzonej rozmowy skarżący zgodził się na przekazywanie informacji dotyczących zachowania i opinii dziennikarzy na temat wizyty papieża w Polsce. W zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej odnalezione zostały również następujące zapisy archiwalne dotyczące skarżącego:

1. zapis na karcie E-14/1 z kartoteki ogólnoinformacyjnej MSW w W. (sygn. [...]), z treści którego wynika, że tajny współpracownik – K. P., został wyeliminowany ze współpracy z powodu rezygnacji jednostki. Na karcie dopisano — [...] zniszczyć w 2010 r.,

2. zapis na karcie E-16 z dnia 19 stycznia 1990 r. z kartoteki ogólnoinformacyjnej MSW w W. (sygn. [...]), z treści którego wynika, że materiały dotyczące sprawy nr [...] dotyczące skarżącego zostały wybrakowane we własnym zakresie, gdyż nie przedstawiały żadnej wartości operacyjnej i historycznej. Materiały zniszczono - pozostał mikrofilm.

Jak wskazał organ, wskazane pliki i dokumenty mieszczą się w katalogu pomocy ewidencyjnych wymienionych w art. 4 ust. 2 u.d.o. i spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.o., ponieważ zostały wytworzone przy udziale skarżącego w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa o pseudonimie "[...]". Potwierdzają one fakt rejestracji skarżącego w charakterze tajnego współpracownika o ps. "[...]". Prezes IPN podkreślił, że istotą prowadzonego postępowania było ustalenie, czy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące skarżącego, spełniające kryteria, o których mowa w art. 4 u.d.o. Ustawodawca nie pozostawił w tym zakresie miejsca na uznanie administracyjne, zaś Prezes IPN ma obowiązek działania tylko i wyłącznie na podstawie przepisów prawa. Tym samym organ zobowiązany był jedynie do badania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że zostały one wytworzone przez skarżącego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Prezes IPN nie powinien natomiast badać innych kwestii, takich jak okoliczności czy przyczyny rozpoczęcia i zakończenia współpracy oraz ewentualnej działalności opozycyjnej danej osoby. W związku z powyższym organ zważył, że wskazane ustalenia nie pozwoliły mu na wydanie decyzji potwierdzającej, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 u.d.o. Przedmiotowa decyzja, wysłana do skarżącego za pośrednictwem platformy ePUAP, została mu doręczona w dniu 21 kwietnia 2020 r.

III.1. Pismem z 22 czerwca 2020 r. skarżący (data wpływu do Instytutu Pamięci Narodowej - 25 czerwca 2020 r.) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa IPN, [...] z [...] kwietnia 2020 r. W przedmiotowej skardze skarżący zarzucił organowi:

1. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 u.d.o., poprzez błędną wykładnię polegającą na dowolnym oraz przekraczającym zakres swobody oceny dowodów przyjęciem, że na podstawie zgromadzonych dowodów skarżący nie spełnia wymagań stawianych powołanym przepisem, podczas gdy materiał dowodowy zebrany w sprawie nie wskazuje na zrealizowanie przesłanek negatywnych przez skarżącego;

2. obrazę przepisów proceduralnych, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niepełne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, polegające na nieuwzględnieniu twierdzeń skarżącego zgłaszanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 16 grudnia 2018 r., co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Równocześnie skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;

2. rozpoznanie skargi na rozprawie;

3. zasądzenie kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz skarżącego.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organ, rozstrzygając sprawę, nie uwzględnił jego 11-letniej niewoli w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, pozbawienia skarżącego przez służby PRL pracy, domu oraz porwania i przetrzymywania go na terenie PRL, pomimo że był on legalnym mieszkańcem [...]. Skarżący zwrócił także uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 października 2018 r. (II OSK 2078/18), w którym Sąd wskazał, że niedopuszczalne jest domniemanie, że zapisy znajdujące się w archiwum mieszczą się w kategorii dokumentów, o których stanowi art. 4 pkt 2 u.d.o. W ocenie NSA sam fakt rejestracji nie wystarcza by zastosować domniemanie odnoszące się do współpracy skarżącego z organem.

III.2. W piśmie z 20 lipca 2020 r., stanowiącym odpowiedź na skargę, Prezes IPN wniósł na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. o odrzucenie skargi na decyzję własną z [...] kwietnia 2020 r., [...] o uchyleniu decyzji własnej z [...] sierpnia 2018 r., [...] i o odmowie potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 u.d.o. Jak wskazał w uzasadnieniu pisma organ, zaskarżoną decyzję doręczono skarżącemu za pośrednictwem platformy ePUAP w dniu 21 kwietnia 2020 r. (data urzędowego poświadczenia doręczenia dokumentu). Doręczona decyzja zawierała przy tym pouczenie o możliwości zaskarżenia decyzji skargą składaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Prezesa IPN w terminie 30 dni od daty jej doręczenia. Termin do wniesienia skargi upłynął zatem w dniu 21 maja 2020 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wysłał za pośrednictwem wyznaczonego operatora pocztowego w dniu 22 czerwca 2020 r. (data stempla na kopercie). Z powyższego wynika, że skarżący nie dotrzymał 30-dniowego terminu przewidzianego do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Data złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Prezesa IPN wskazuje, iż skarżący uchybił terminowi o 32 dni, licząc od dnia 22 maja 2020 r. Jednocześnie organ wskazał, że skarżący nie załączył do skargi wniosku o przywrócenie terminu.

III.3. Ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu w piśmie z 10 czerwca 2021 r. podtrzymał skargę złożoną przez skarżącego w całości, a nadto celem uzupełnienia zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. art. 4 § 1 ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.o., poprzez jego błędną wykładnie mającą wpływ na wynik sprawy polegającą na błędnym przyjęciu, że można uznać, bez dokonania indywidualizacji, czynności, zapisy ewidencyjne, jako dokumenty potwierdzające wykluczenie podstaw do potwierdzenia statusu osoby działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej;

2. art. 4 § 1 ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.o., poprzez jego błędną wykładnie mającą wpływ na wynik sprawy polegającą na błędnym przyjęciu, iż pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, są dokumentami, które opatrzone są domniemaniem potwierdzającym czynny udział skarżącego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, w sytuacji gdy dokumenty te potwierdzają tylko jego rejestrację;

3. art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz wymogu rzetelnej argumentacji na poparcie stanowiska organu co w konsekwencji doprowadził do wydania negatywnej dla skarżącego decyzji mimo, że nie zaistniała przesłanka negatywna zawarta w art. 4 ust. 2 u.d.o.

W oparciu o powyższe zarzuty, pełnomocnik z urzędu skarżącego wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa IPN z [...] kwietnia 2020 r., [...] w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa IPN z [...] sierpnia 2018 r., [...];

2. zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych wraz z należnym podatkiem VAT, jednocześnie oświadczając, iż koszty te nie zostały pokryte ani w części ani w całości.

III.4. Pismem z 14 czerwca 2021 r. pełnomocnik skarżącego "z ostrożności procesowej", gdyby Sąd uznał, iż skarga wniesiona przez skarżącego datowana na dzień 22.06.2020 została wniesiona z uchybieniem terminu" wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi wraz ze skargą.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

IV.2. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że żądanie odrzucenia skargi, sformułowane w odpowiedzi na skargę przez organ, z uwagi na jej wniesienie przez skarżącego z uchybieniem terminowi, należało uznać za bezzasadne. W przedmiotowej sprawie decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 21 kwietnia 2020 r., a zatem w czasie obowiązywania ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374). Zgodnie z jej art. 15zzs ust. 1 pkt 1, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVlD bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowoadministracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. Stan epidemii został natomiast ogłoszony rozporządzeniem Rady Ministrów z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. 2020 poz. 491 ze zm.). Przepisy ustawy z 2 marca 2020 r. zmienione zostały ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. 2020 poz. 875 ze zm.), która weszła w życie 16 maja 2020 r. Stosownie do treści art. 68 ust. 6 ustawy z 14 maja 2020 r., bieg terminów procesowych i sądowych, który nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r., rozpoczął się po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy z 14 maja 2020 r., tj. w dniu 24 maja 2020 r. Wstrzymanie rozpoczęcia oraz zawieszenie biegu terminów zgodnie z art. 15zzs ustawy z 20 marca 2020 r. miało bowiem miejsce w okresie od 31 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. włącznie, zatem terminy, których bieg przypadał na ten okres, rozpoczęły swój bieg w dniu 24 maja 2020 r. (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Zmiany w KPA i PPSA wynikające z regulacji COVID-19. Komentarz, Warszawa 2020, s. 14). W związku z powyższym, Sąd zobligowany był uznać, że skarga K. P. z dnia 22 czerwca 2020 r. wniesiona została z zachowaniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia, wynikającego z art. 53 § 1 p.p.s.a., a zatem podlega merytorycznemu rozpoznaniu. W oparciu o powyższe ustalenia, iż skarga została wniesiona w terminie, a także wobec faktu, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi miał charakter ewentualny, Sąd nie znalazł podstaw do jego dalszego procedowania w ramach toczącego się postępowania.

IV.3. Stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Jednocześnie przez dokumenty wytworzone przy udziale osoby, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.o., przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji jej w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa (art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji). Nie sposób nie dostrzec, że dodanie z dniem 12 czerwca 2019 r. wspomnianego art. 4 ust. 2 u.d.o. (na mocy art. 3 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2019 r., poz. 992; dalej również: "ustawa nowelizująca") było reakcją ustawodawcy na kształtującą się linię orzeczniczą, zgodnie z którą zapisy ewidencyjne potwierdzające rejestrację w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa nie są wystarczające do wydania decyzji odmownej (zob. np. powołany w skardze wyrok NSA 30 października 2018 r., II OSK 2078/18). Wspominana ustawa nowelizująca nie przewidziała przepisów przejściowych w odniesieniu do art. 3, co oznacza, że zmiana polegająca na dodaniu ust. 2 do art. 4 u.d.o. znajduje zastosowanie również do postępowań wszczętych przed 12 czerwca 2019 r. Powyższy pogląd koreluje bezpośrednio z zasadą legalizmu zawartą w art. 6 k.p.a., w ramach której formułuje się pogląd, że organy administracji publicznej obowiązane są stosować przepisy prawa obowiązujące w chwili wydania rozstrzygnięcia, o ile przepisy intertemporalne nie stanowią inaczej (por. np. wyrok NSA z 1 grudnia 2001 r., I SA 1333/00, niepubl.; wyrok TK z 16 października 2012 r., K 4/10, OTK-ZU 2012, Nr 9, poz. 106; wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r., II OSK 2699/18; wyrok NSA z 17 maja 2019 r., II OSK 1196/17, CBOSA). Milczenie ustawodawcy co do reguł intertemporalnych należy uznać za przejaw jego woli, by uznać za zasadne przyjęcie bezpośredniego działania nowego prawa. Jednocześnie należy dodać, że postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję, nie dotyczy zastosowania wobec skarżącego sankcji. Postępowanie to prowadzone było natomiast w związku z ubieganiem się przez skarżącego o przyznanie mu uprawnienia w postaci statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, z którym to statusem związane są określone świadczenia pieniężne oraz niepieniężne (zob. art. 7 i n. ustawy o działaczach opozycji). Reasumując, na gruncie niniejszej sprawy nie można było odejść od zasady bezpośredniego działania ustawy nowej. W szczególności, w postępowaniu tym nie mogła znaleźć zastosowania zasada stosowania ustawy względniejszej dla sprawy (lex severior retro non agit) , która to zasada w orzecznictwie (zob. np. uchwałę 7 sędziów NSA z 10.4.2006 r., I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006, Nr 3, poz. 71) była odnoszona do kar administracyjnych. Warto dodać, że regułę tę potwierdził ustawodawca wprowadzając w 2017 r. art. 189c k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony. W realiach niniejszej sprawy nowelizacja z dnia 12 kwietnia 2019 r. nie miała zresztą decydującego znaczenia, albowiem w odniesieniu do skarżącego w archiwach IPN zachowały się nie tylko zapisy ewidencyjne, ale także mikrofilm teczki TW pseudonim "[...]" dot. skarżącego, w tym zobowiązanie o treści "zobowiązuję się do zachowania w tajemnicy faktu kontaktu z oficerem kontrwywiadu PRL i spraw z tym związanych" (zob. materiały na płycie CD). Prezes IPN nie naruszał zatem ani przepisów prawa materialnego (art. 4 u.d.o.), ani wskazanych w skardze przepisów postępowania (w tym art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.). Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na specyfikę postępowania dowodowego w sprawie prowadzonej na podstawie art. 4 i 5 u.d.o. W ramach tego postępowania Prezes IPN ogranicza się do badania stanu zachowanych archiwów. W postępowaniu tym nie prowadzi się dowodów ze źródeł osobowych lub opinii biegłych, podobnie jak nie stosuje się kryteriów tajnej i świadomej współpracy wypracowanych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego w oparciu o ustawę z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. z 2020 r., poz. 2141 ze zm.) – por. np. wyrok NSA z 16 czerwca 2021 r. , II OSK 1591/21, CBOSA). Prezes IPN w razie odnalezienia w archiwach dokumentów dotyczących danej osoby ubiegającej się o status działacza opozycji lub osoby represjonowanej ma dokonać ich oceny tylko pod kątem tego, czy są to dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Zachowane zobowiązanie do współpracy jest dokumentem spełniającym te kryteria, zarówno w aktualnym stanie prawnym, jak również przed wspomnianą nowelizacją z 2019 r. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2019 r, II OSK 820/18, CBOSA). Inaczej niż w postępowaniu lustracyjnym, ustalenie, czy współpraca z SB miała wymierny efekt dla tej służby nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia (por. np. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 12 czerwca 2019 r., IV SA/Wa 643/19, CBOSA). W szczególności, do czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora należy bowiem nie tylko przekazywanie informacji operacyjnych, ale także podpisanie zobowiązania do współpracy, obranie sobie pseudonimu, uzgodnienie zasad konspiracji itp. Ustawodawca nie zróżnicował zatem sytuacji strony postępowania w zależności od charakteru czynności ani tym bardziej w zależności od wartości przekazywanych w sposób tajny informacji. Jeszcze raz należy zaznaczyć, że obowiązkiem organu w tego rodzaju postępowaniu było więc wyłącznie odzwierciedlenie stanu zasobów archiwalnych według skonkretyzowanych w przepisie kryteriów i sformułowanie oceny. Postępowanie prowadzone przez Prezesa IPN służy wyłącznie przedstawieniu materiałów znajdujących się w zasobach IPN i tylko w określonym przez ustawodawcę wąskim zakresie. Nie jest więc postępowaniem lustracyjnym prowadzonym w przedmiocie wyjaśnienia sytuacji danej osoby w związku z istniejącym całokształtem materiałów dowodowych potwierdzających bądź przeczących współpracy z organami bezpieczeństwa. Jednakże wydaje się, że osoba, co do której Prezes IPN odmówił wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie spełniania warunków z art. 4 ustawy o działaczach opozycji, może być uznana za podmiot uprawniony do żądania wszczęcia postępowania autolustracyjnego, jakim jest osoba publicznie pomówiona o fakt pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. na podstawie ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U z 2020 r., poz. 306). Na znaczenie ewentualnego wyroku sądu lustracyjnego korzystnego dla wnioskodawcy dla postępowania prowadzonego na podstawie art. 4 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych zwrócił uwagę m.in. NSA w wyroku z 19 listopada 2019 r., II OSK 232/18, CBOSA.

IV.5. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.