Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1292/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 136 ust 3  i art 137 ust 1 pkt 1 i 2  oaz  ust 2
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Piotr Fronc sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2023 r. skargi I. W.-W., P. J. W., B. Z. i A. W. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 16 września 2022 r. znak WS-VI.7534.3.70.2022.BP w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi I. W.-W., P. J. W., B. Z. i A. W. (dalej: skarżący) jest decyzja Wojewody Małopolskiego z 16 września 2022 r. znak WS-VI.7534.3.70.2022.BP utrzymująca w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z 22 marca 2022 r. znak GN.II.6821.1.21b.2013.Ko, którą orzeczono o odmowie zwrotu nieruchomości.

W stanie faktycznym sprawy, w 2000 r. na wniosek późniejszego spadkodawcy skarżących wszczęte zostało postępowanie dotyczące zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], objętej księgą wieczystą [...] położonej w obrębie [...] jednostce ewidencyjnej K. w K., w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. kat N. W..

W powołanej decyzji organ I instancji organ ustalił, że przedmiotowa parcela została wywłaszczona na mocy orzeczenia o wywłaszczeniu z 16 marca 1953 r. wydanego przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z przeznaczeniem na cele rozbudowy Akademii [...] (dalej: Akademia). W skład parceli weszła m.in. przedmiotowa działka nr [...]. Organ ustalił, że wnioskodawcy są uprawnieni do domagania się zwrotu nieruchomości, natomiast w ramach oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia określonego w orzeczeniu o wywłaszczeniu organ skonstatował, że nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Na podstawie treści zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 14 lutego 1951 r. na nabycie nieruchomości i załączonego do niego planu sytuacyjnego, a także wniosku z lutego 1951 r. Departamentu Inwestycji o pozwolenie na nabycie nieruchomości pod budowę zakładów naukowych, organ ustalił, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość miała zostać przeznaczona pod budowę zakładów naukowych Akademii. Dalej organ powołał się na pismo Dyrektora ds. organizacyjnych Akademii z 17 sierpnia 2021 r., że przedmiotowa nieruchomość była wykorzystywana zarówno w przeszłości, jak i obecnie jako szlak komunikacyjny między kampusem Akademii a budynkiem mieszkalnym położonym przy ul. [...], stanowiącym współwłasność uczelni, przeznaczonym na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych kadry akademickiej. Analizując ponadto odbitki zdjęć lotniczych z lat 1970, 1975, 1982 i 1998 organ stwierdził, że już w 1970 r. teren parceli stanowił uporządkowany obszar zielony z elementami małej architektury w kompleksie zabudowy Akademii. Organ powołał wyniki dokonanych oględzin z 14 września 2017 r., podczas których stwierdzono, że granice działki nie są oparte o widoczne punkty w terenie. Północna granica biegnie po terenie zielonym, południowa i zachodnia po żywopłocie wzdłuż chodnika, wschodnia równolegle do chodnika betonowego. Działka porośnięta jest licznymi drzewami oraz krzewami, ogrodzona żywopłotem, w części wschodniej znajduje się chodnik z płyt betonowych. Działka nie posiada czynnej sieci gazowej, nie ma na niej sieci energetycznej, natomiast znajduje się na niej infrastruktura ciepłownicza i sieć wodociągowa razem z przyłączem oraz infrastruktura telekomunikacyjna. Organ podkreślił, że przedmiotowe sieci zasilają budynki mieszkalne kampusu Akademii, a realizacją celu wywłaszczenia mogła być już sama infrastruktura techniczna związana z obsługą kampusu. Ponadto zagospodarowany teren zieleni tworzył całość funkcjonalną z pozostałymi nieruchomościami.

W złożonym odwołaniu podniesiono, że powierzchnia działki nie jest zabudowana, w zaskarżonej decyzji brak jest szczegółów dotyczących szlaku komunikacyjnego, zaś takie jej wykorzystywanie nie stoi na przeszkodzie zwrotu nieruchomości, nie jest to bowiem droga publiczna. Wnioskodawcy nie sprzeciwiają się, by w wypadku zwrotu działki, była ona wykorzystywana jak obecnie, są bowiem zainteresowani pozostałą jej powierzchnią. Również sieci mediów nie są przeszkodą do zwrotu, jako że nie są własnością Akademii, lecz dostawców mediów, na których rzecz może być ustanowiona służebność przesyłu.

Decyzją z 16 września 2022 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ podkreślił, że im dawniej był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł on być ujęty w decyzji wywłaszczeniowej. Zarówno osiedle mieszkaniowe, czy kampus uczelni to duże inwestycje, które są złożonymi i wieloetapowymi procesami. Teren zajęty przez kampus nie musi być pokryty w całości różnymi inwestycjami budowlanymi. Mogą występować na nim tereny zielone czy rekreacyjne lub strefy ochronne. Uporządkowany teren zieleni jest naturalnym elementem wypełniającym przestrzeń pomiędzy budynkami kompleksu. Przedmiotowa nieruchomość, zagospodarowana jako teren zielony ze szlakiem komunikacyjnym, tworzy funkcjonalną całość z pozostałymi nieruchomościami będącymi własnością uczelni. Szlak komunikacyjny prowadzi do budynku mieszkalnego, który został przeznaczony na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych kadry akademickiej, z czego wynika, że miał związek z rozbudową kompleksu Akademii, co stanowiło cel wywłaszczenia.

W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:

– art. 7, 77 i 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: K.p.a.) poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, że przedmiotowa działka została zagospodarowana na cele Akademii i z tego powodu jej zwrot stał się niemożliwy,

– art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.; dalej: u.g.n.) przez ich niewłaściwe zastosowanie nieuwzględniające, że na działce nie został zrealizowany cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, pomimo że orzeczenie to wydane zostało prawie 70 lat temu, upłynęło już 7 lat a nie rozpoczęto realizacji celu wywłaszczenia i upłynęło 10 lat a cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. W uzasadnieniu skargi podtrzymano twierdzenia zawarte w odwołaniu i podkreślono, że działka nie została zagospodarowana przez Akademię, bowiem jest na niej jedynie trawnik i drzewa. Proponowana przez organy bardzo liberalna wykładnia celu wywłaszczenia nie znajduje potwierdzenia w orzecznictwie i Konstytucji.

Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy podtrzymał wyrażoną dotąd argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje.

Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.

W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy zdalnej, stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( DZ.U. z 2020r.poz.1842 t.j. z późn. zmianami), w sprawie zarządzono przeprowadzenie posiedzenia niejawnego celem rozpoznania sprawy.

Stosownie do art. 136 ust 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2020.1990 t.j. z dnia 2020.11.12) nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ.Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Wykładnia pojęcia "zbędności" wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n., prowadzi do wniosku, że o zwrocie nie decyduje wyłącznie niedochowanie wskazanych tam terminów. Podstawową przesłanką zwrotu jest bowiem w ogóle niezrealizowanie celu wywłaszczenia. Dopiero wówczas, gdy nie doszło do jego zrealizowania, ma miejsce ocena, czy upłynął już siedmioletni okres dla rozpoczęcia realizowania celu albo dziesięcioletni dla jego ukończenia, przy czym ten drugi termin ma zastosowanie tylko wówczas, gdy doszło do rozpoczęcia realizacji celu. Zrealizowanie celu w każdym przypadku wyklucza możliwość zwrotu, chociażby do niego doszło z naruszeniem terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 maja 2022 r. II SA/Kr 230/22, LEX nr 3371301 ).

Precyzyjnie istotne dla niniejszej sprawy kwestie poruszył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 marca 2022 r. I OSK 1191/21, LEX nr 3349500:

"Ocena zbędności nieruchomości dokonana przez pryzmat terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie odnosi się do wywłaszczenia, które miało miejsce przed wprowadzeniem do obrotu prawnego przepisu art. 137 ust. 1 wskazującego te terminy (Bończak-Kucharczyk Ewa, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX). Nie sposób bowiem wymagać od podmiotów przejmujących wywłaszczoną nieruchomość, aby zrealizowały cel wywłaszczenia w terminach, które nie były wówczas określone (wyrok NSA z 18 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 49/15). (...) W świetle art. 136 ust. 1 u.g.n. konieczne jest ustalenie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, przy czym nie ma istotnego znaczenia, jaki jest aktualny stan zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości. Jednak ustalając sam cel wywłaszczenia, a także czy cel wywłaszczenia został zrealizowany należy mieć na uwadze przepisy szczególne regulujące instytucję wywłaszczenia na podstawie których w konkretnej sprawie doszło do wywłaszczenia, albowiem obowiązujące w tym zakresie rozwiązania były różne. Zgodnie z podnoszonym art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wspomniany art. 137 u.g.n. określa ustawowe przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, poprzez upływ terminu rozpoczęcia realizacji celu i upływ terminu wyznaczonego na zakończenie realizacji celu. Terminy te to - odpowiednio - 7 i 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości stała się ostateczna. Biegu terminów warunkujących zwrot nieruchomości nie należy jednak odnosić do wywłaszczenia dokonanego przed wejściem w życie przepisów przewidujących te terminy (siedmioletniego od 1 stycznia 1998 r. oraz 10-letniego od 22 września 2004 r.)".

Aby móc właściwie ocenić, czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, należy rzecz jasna ustalić ten cel, jak najbardziej precyzyjnie. Przy czym w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności (tak przykł. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2021 r. I OSK 85/19, LEX nr 3331450). Cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej (umowy sprzedaży) lub z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia (np. zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego). Dopiero w sytuacji, gdy na podstawie wskazanych wyżej dowodów nie da się ustalić celu wywłaszczenia należy sięgnąć do innych zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności dokumentacji poprzedzającej proces inwestycyjny i tej zgromadzonej w postępowaniu wywłaszczeniowym, planu zagospodarowania przestrzennego i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten zrekonstruować (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2022 r. I OSK 468/19, LEX nr 3322832).

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, wskazać trzeba, że obecna działka nr [...] znajdowała się w granicach dawnej parceli katastralnej [...], gm.kat.N. W.. W piśmie z 14 czerwca 1950 r. Biuro Regionalne Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w Krakowie skierowanym do [...] /T.II k. 455/ wskazało, że nie podnosi zastrzeżeń co do przeznaczenia nieruchomości położonych w K. przy ul. [...] pod rozbudowę [...] ( obecnie m.in. kwartał obejmujący sporną nieruchomość leżący między ul. [...], Al. [...] i ul. [...]). Pismem z dnia 11 listopada 1950r. skierowanym do rektora [...] Minister Szkół Wyższych i Nauki zezwolił na nabycie określonych na planie nieruchomości, jako niezbędnych dla rozbudowy [...] /T.II,k.460/. W dniu 27.12.1950r. [...] w piśmie do Przewodniczącego P.K.P.G. /T.II, k.457/ wskazała, że uzyskała pismem z dnia 11.03.1950 zezwolenie na wywłaszczenie kompleksu nieruchomości w K. na rozbudowę zakładów naukowych [...], w tym wymieniono parcelę [...].

W lutym 1951 Departament Inwestycji zwrócił się do Zastępcy Przewodniczącego P.K.P.G. o udzielenie w trybie Dekretu z 26.04.1949r. o nabywaniu i przejmowaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych zezwolenia [...] (Dyrekcji Budowy) jako wykonawcy narodowych planów na nabycie pod budowę zakładów naukowych wskazanych we wniosku nieruchomości, w tym parceli 332 /T.II, k. 464/. W odpowiedzi [...] uzyskała w dniu 14.02.1951r. zezwolenie na podstawie art. 4 i 5 wspomnianego dekretu na nabycie wskazanych nieruchomości pod budowę zakładów naukowych /T.II, k.466/. W dniu 18 sierpnia 1951r. [...] uzyskała zezwolenie Prezydium WRN w Krakowie na objęcie "na cele rozbudowy A[...]" nieruchomości wymienionych w zezwoleniu, w tym parceli katastralnej l.kat.[...]. o pow. 2 ha 97 a 63 m2. /T.II, k. 478/. W dniu 16 marca 1953r. w oparciu o art. 1,10 i 21 ust. 3 dekretu z dnia 26.04.1949r. zapadło orzeczenie o wywłaszczeniu "na cele Akademii [...]" nieruchomości, w tym parceli katastralnej l.kat. [...] k. 7/.

Aktualnie działka nr [...] to teren w większości zielony, porośnięty licznymi drzewami oraz krzewami, ogrodzony żywopłotem od strony południowej. W części wschodniej na działce znajduje się chodnik z płyt betonowych /T.II, k. 387 i 384/.

Działka nr [...] była od przynajmniej od roku 1970 zagospodarowana jako teren zielony między budynkiem bloku przy ul. [...], stojącym przed blokiem nr [...] będącym współwłasnością uczelni, na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych kadry akademickiej - a ul. [...]. Świadczą o tym zdjęcia lotnicze z lat 1970, 1975, 1982 i 1998 /T.II, k. 486-489/. W części wschodniej była używana jako chodnik – część szlaku komunikacyjnego między Kampusem A[...] a wspomnianym budynkiem mieszkalnym położonym przy ul. [...] (drugi z kolei blok od strony ul. [...]), stanowiącym współwłasność A[...], przeznaczonym na zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych kadry akademickiej /T.II, k. 485/. Pozostała część tego szlaku to działka nr [...] /T.II k. 485 i mapa k. 384/.

Na działce znajduje się infrastruktura ciepłownicza, sieć wodociągowa, gazociąg niskiego ciśnienia i infrastruktura teletechniczna sieci O. /T.II, k 282, 299, 308, 312/.

Początkowo zarządca drogi publicznej ul. [...] uznał, że działka leży poza pasem drogowym tej ulicy. Jednak w piśmie z dnia 13.07.2021r. wskazano, że działka nr [...] w części wchodzi w zakres pasa drogowego dróg publicznych – ul. [...] i Al. [...], co zobrazowano stosowną mapą /T.II, k. 469 i 470/.

Przechodząc teraz do oceny przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia, nie można abstrahować od tego, że wywłaszczenie nastąpiło 70 lat temu, w oparciu o dekret z dnia 24.04.1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. (Dz.U.1952.4.31 t.j.). Dekret ten w art. 4 wskazywał, że "Jeżeli wykonawcy planów nie mogą uzyskać nieruchomości w trybie, określonym w art. 3, wówczas uprawnieni są do nabycia nieruchomości, bez których plan nie może być wykonany, od osób fizycznych i prawnych, nie wymienionych w art. 2". Wykonawcą narodowych planów gospodarczych, jak wynika z zezwolenia na nabycie wydanego w oparciu o ten przepis, było A[...]. W tymże zezwoleniu określono cel wywłaszczenia jako budowę zakładów naukowych, natomiast w samym orzeczeniu wskazano : "na cele A[...]". Czy bardziej uszczegółowi się cel wywłaszczenia na podstawie dokumentów wcześniejszych, czy też weźmie się pod uwagę cel ogólniej sformułowany, w ocenie Sądu teren zielony oraz szlak komunikacyjny łączący kampus z domem zamieszkałym przez pracowników A[...] – mieści się w tak wskazanych celach. Co do terenów zielonych (nieodległych od tego budynku i przylegających do chodnika) należy powołać się na bogate orzecznictwo dotyczące terenów zielonych przy osiedlach mieszkaniowych. Przykładowo, w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 28 lipca 2021 r. II SA/Gd 64/21, LEX nr 3216006 wskazano, że "badanie realizacji takiego celu wywłaszczenia, jak budowa osiedla (traktowanego jako cel główny), odnośnie do konkretnej działki/działek wchodzącej w jego zakres należy dokonywać w aspekcie tego właśnie celu podstawowego, jakim jest szeroko rozumiana budowa osiedla mieszkaniowego. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że teren osiedlowy nie musi być w całości pokryty inwestycjami budowlanymi. Tereny zielone, parkingi czy obiekty handlowo - usługowe należy również zaliczyć do inwestycji osiedla mieszkaniowego, stanowiących integralną jego część. Służą bowiem mieszkańcom, z których to obiektów oni korzystają". Podobne stanowisko wyraził w tym względzie NSA w wyroku z dnia 23 lipca 2021 r. I OSK 3681/18, LEX nr 3224134 "Osiedle mieszkaniowe to nie tylko budynki mieszkalne, ale również towarzysząca budowie osiedla mieszkaniowego infrastruktura, w tym także tereny zielone". Transponując to stanowisko w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy trzeba powiedzieć, że w określeniu "na cele A[...]" mieści się również, obok zakładów naukowych, akademików, domów mieszkalnych dla pracowników – także teren zielony oraz szlak komunikacyjny łączący poszczególne obiekty. Jak to bowiem trafnie wskazał NSA w wyroku z dnia 19 sierpnia 2021 r. I OSK 384/21, LEX nr 3229256 : "W przypadku inwestycji złożonych cel wywłaszczenia może obejmować nie tylko realizację inwestycji głównej, ale także wykonanie inwestycji towarzyszących, których istnienie umożliwia prawidłowe funkcjonowanie i korzystanie z inwestycji głównej zgodnie z jej przeznaczeniem". Rację mają organy, gdy wskazują w sprawie, że realizacja kampusu uczelni to duża inwestycja, która jest złożonym i wieloetapowym procesem, a teren zajęty przez kampus uczelni nie musi być pokryty jedynie obiektami budowlanymi. Z tych względów realizacja terenu zielonego ( a że został on zrealizowany, a nie zastany, świadczy zdjęcie lotnicze z 1970r.) oraz szlaku komunikacyjnego co najmniej w latach 70-tych świadczy o zrealizowaniu celu wywłaszczenia na długo przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec powyższego nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia.

Zaznaczenia wymaga, że może być jedną z podstaw odmowy zwrotu istnienie rozmaitych sieci na działce nr [...]. Albowiem "Budowa infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości, jednakże jedynie w sytuacji, gdy ta infrastruktura techniczna nie stanowi celu wywłaszczenia, a związana jest jedynie z realizacją innej inwestycji będącej celem wywłaszczenia (tak wyrok WSA w Lublinie z dnia 12 maja 2022 r. II SA/Lu 113/22, LEX nr 3352893). W ocenie Sądu, w ogólnie sformułowanym celu wywłaszczenia w niniejszej sprawie może znaleźć miejsce i realizacja infrastruktury. Jednak aby tak przyjąć, musiałoby zostać wykazane, że infrastruktura ta służy budynkom A[...]. Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że sieci zasilają budynki mieszkalne powstałego kampusu A[...], m.in. przy ul. [...] nr [...], zatem spełniają wskazany wymóg.

Natomiast należy jeszcze odnieść się do kwestii stanowiska Zarządu Dróg w Krakowie, iż działka nr [...] w części wchodzi w zakres pasa drogowego.

Odnośnie tej części nieruchomości zatem należałoby zastosować wykładnię systemową art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwzględniającą ograniczenie obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne, a także powołać się na art. 2a ustawy o drogach publicznych, który stanowi, że drogi publiczne stanowią własność Skarbu Państwa, samorządu województwa, powiatu lub gminy w zależności od kategorii – co prowadzi do wniosku, że niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. W orzecznictwie drogi publiczne traktowane są, jako rzeczy wyłączone z obrotu (kategoria res extra commercium) i nie mogą być obciążone prawami osób trzecich. Ta sama zasada wyłączenia z obrotu dotyczy pozostałej części pasów drogowych, przy czym dotyczy to tej części, która stanowi funkcjonalną, techniczną i przestrzenną całość z drogą publiczną. O takiej możliwości wyłączenia, przy uwzględnieniu realnego aspektu infrastruktury wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 22 maja 2014 r , IV CSK 556/13 (LEX nr 1475237 ) aprobując co do zasady pogląd że droga publiczna z pasem drogowym, na którym jest zlokalizowana powinna być traktowana w tej kwestii jako całość.

Niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią pasa drogi publicznej w rozumieniu przepisów o drogach publicznych.

Wyłączenie nieruchomości z obrotu oznacza niedopuszczalność jakiejkolwiek zmiany podmiotowej w osobie właściciela, niezależnie od sposobu jej dokonania. Skutkiem wyłączenia z obrotu nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne jest to, że wprawdzie są one przedmiotem prawa własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz może dojść do zmiany właściciela tylko pomiędzy tymi podmiotami i niedopuszczalne jest nabycie tego prawa przez inny podmiot (postanowienie SN z dnia 24.06.2010 r. IV CSK 40/10). Oznacza to zatem, że państwo lub gmina, jako właściciele nieruchomości nie mogą tym prawem rozporządzać na rzecz innych podmiotów.

Nieruchomości przeznaczone pod drogi publiczne są rzeczami wyłączonymi z obrotu, choć przeznaczonymi do powszechnego użytku. Tego rodzaju wyłączenie oznacza m.in., że prywatny grunt zajęty pod urządzoną drogę publiczną z uwagi na jego właściwość - nie może być wydany właścicielowi nawet w przypadku wytoczenia powództwa windykacyjnego, gdyż sprzeciwia się temu jego natura i przeznaczenie (właściwość). Poza Skarbem Państwa lub jednostkami samorządu terytorialnego nikt nie może być ani właścicielem gruntu zajętego pod urządzone drogi publiczne (ani jego posiadaczem czy władającym). Sama zaś możliwość korzystania z drogi publicznej nie ma cech posiadania na gruncie prawa cywilnego, lecz stanowi korzystanie ze sfery wolności gwarantowanej obywatelowi przez państwo (Wyrok WSA w Krakowie, sygn. II SA/Kr 1227/21).

Jeśli zatem przyjąć stanowisko Zarządu Dróg w niniejszej sprawie, to część działki nr [...] nie może być przedmiotem orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej

nieruchomości, bez względu na przesłankę zbędności, o której mowa w art. 136 ust 3 u.g.n.

Jak wynika z powyższego, odmowa zwrotu działki nr [...] jest zgodna z prawem. Jednocześnie nie zachodzą naruszenia prawa, o których mowa w skardze. Z tych względów na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.