Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 718/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.59
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 10 czerwca 2020 r. ,nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej jako "k.p.a." oraz art. 59 § 5 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia M.B. (dalej "Strona", "Skarżąca") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2020 r., którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 31 października 2017 r. nr [...], uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 31 października 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej "Naczelnik US") wystawił tytuł wykonawczy nr [...] w kwocie należności głównej 146.372,- zł, obejmujący należność z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2007 r. Podstawę prawną ww. obowiązku stanowiła decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] 2012 r., której Naczelnik US postanowieniem z dnia [...] 2017 r. nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W dniu 17 listopada 2017 r. organ egzekucyjny doręczył Stronie odpis ww. tytułu wykonawczego wraz ze sporządzonymi w dniu 8 listopada 2017 r. zawiadomieniami o zastosowanych czynnościach egzekucyjnych: nr [...], nr [...] (zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S.A. oraz zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS O/G.).

Pismem z dnia 21 listopada 2017 r. Strona zgłosiła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

W dniu [...] 2018 r. Naczelnik US wydał postanowienie, które następnie postanowieniem z dnia [...] 2018 r. zostało uchylone przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej "Dyrektor IAS", "Organ odwoławczy").

W dniu [...] 2018 r. Naczelnik US wydał postanowienie, którym po raz kolejny rozpoznał zgłoszone przez Stronę pismem z dnia 21 listopada 2017 r. zarzuty.

Strona uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie organu egzekucyjnego, w związku z czym Dyrektor IAS postanowieniem z dnia [...] 2018 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Zaś postanowieniem z dnia [...] 2018 r. rozpoznając wniosek Strony o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia - Dyrektor IAS odmówił przywrócenia terminu do dokonania ww. czynności.

W dniu 18 maja 2018 r. Naczelnik US wystawił zmieniony tytuł wykonawczy nr [...], w związku z wydaniem w dniu [...] 2018 r. przez Dyrektora IAS decyzji, którą uchylił decyzję Organu pierwszej instancji i ustalił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. z tytułu przychodów z nieujawnionych źródeł lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w wysokości 79.931,- zł.

Pismami z dnia 25 lutego 2020 r. (nadanymi 26.02.2020 r.) Strona złożyła: wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 31 października 2017 r., powołując przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7 u.p.e.a. oraz skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, tj. podjęcie wstrzymanej realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonanej zawiadomieniem z dnia 11 lutego 2020 r., aktualizację ww. zawiadomienia, aktualizację zajęcia ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonanej zawiadomieniem z dnia 12 lutego 2020 r.

Pismem z dnia 25 lutego 2020 r. (nadanym 20.03.2020 r.) Strona złożyła żądanie o umorzenie, względnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zmienionego tytułu wykonawczego.

Pismami z dnia 6 marca 2020 r. Strona wniosła:

* zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionego w dniu 18 maja 2018 r. zmienionego tytułu wykonawczego;

* skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. zmianę zajęcia ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonanej zawiadomieniem z dnia 17 lutego 2020 r.

Naczelnik US postanowieniami z dnia [...] 2020 r.:

- nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Dyrektor IAS postanowieniem z dnia [...] 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie;

- nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 31 października 2017 r., wystawionego przez wierzyciela - Naczelnika US.

Naczelnik US dwoma postanowieniami z dnia [...] 2020 r. o numerach: [...] i [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skarg Strony wniesionych odpowiednio pismami: z dnia 25 lutego 2020 r. oraz z dnia 6 marca 2020 r.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego nr [...] z dnia [...] 2020 r., pismem z dnia 2 kwietnia 2020 r. (data wpływu do Organu 14 kwietnia 2020 r. oraz w dniu 2 czerwca 2020 r.) Strona wniosła zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2020 r. Organ odwoławczy uchylił postanowienie Organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Dyrektor IAS uznał, że sprawa wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, polegającego na prawidłowej analizie kwestii podniesionych przez Stronę w piśmie z dnia 25 lutego 2020 r. oraz w zażaleniu z dnia 2 kwietnia 2020 r.

Dochodzona od Strony należność objęta tytułem wykonawczym z dnia 31 października 2017 r. dotyczy nieuregulowanego zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2007 r. w wysokości 146.372,- zł. Podstawą prawną jest decyzja Dyrektora UKS z dnia [...] 2012 r.

Dyrektor IAS wskazał, że przyczyny umorzenia postępowania, wskazane przez Stronę we wniosku z dnia 25 lutego 2020 r. na podstawie art. 59 § 1 pkt 2, 3, i 7 u.p.e.a. są tożsame w znacznej części z podstawami zgłoszenia przez Stronę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w trybie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 6, 7, 8 i 10 u.p.e.a. Z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego nie można skutecznie występować po upływie terminu do wniesienia zarzutów z art. 33 § 1 u.p.e.a.

Zdaniem Dyrektora IAS, w przypadku tożsamości przesłanek zgłoszonych przez zobowiązanego zarówno w postępowaniu zarzutowym, jak i we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec braku wystąpienia nowych okoliczności w sprawie zasadne jest stwierdzenie bezprzedmiotowości ww. wniosku, a w konsekwencji odstąpienie od ponownego badania merytorycznego. Powyższe zbieżności przesłanek w ocenie Dyrektora IAS należy uznać za istotne z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy.

Zdaniem Dyrektora IAS - ponowne rozpoznanie kwestii już rozstrzygniętych w postępowaniu w sprawie zarzutów (zarówno o charakterze merytorycznym, jak i formalnym) w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 31 października 2017 r. - jest niedopuszczalne. Organ I instancji rozpoznając wniosek Strony w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego winien w tej sytuacji odstąpić od merytorycznej oceny uprzednio badanych kwestii dotyczących przesłanek niezmiennych w czasie, wskazując na przyczynę ich niedopuszczalności. Natomiast w przypadku przesłanek zmiennych w czasie winien ograniczyć zakres badania okoliczności faktycznych od wydania postanowienia w sprawie zarzutów do momentu rozpoznawania wniosku w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Dodatkowo Dyrektor IAS zauważył, że treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia skupia się tylko i wyłącznie na przesłance dotyczącej oceny nieistnienia obowiązku, pomijając w sposób nieuprawniony pozostałe podstawy wymienione w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Oznacza to, że zakres postępowania wyjaśniającego został bezpodstawnie ograniczony przez organ egzekucyjny.

Odnosząc się do treści zażalenia Organ odwoławczy stwierdził, że art. 15zzs ust. 9 ustawy o COVID-19 nie ma on zastosowania do postanowień w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto, w ocenie Dyrektora IAS brak było podstaw do odrębnego procedowania w sprawie pisma z dnia 25 lutego 2020 r. ze względu na stan zagrożenia epidemicznego. Zdaniem Organu okoliczności sprawy dowodzą wspólnego stanu faktycznego i tożsamej podstawy prawnej, stąd zasadne było połączenie obu spraw, tj. do wspólnego ich rozpoznania na zasadach współuczestnictwa formalnego, o którym mowa w art. 62 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca M.B. wniosła o uchylenie w całości ww. postanowienia Dyrektora IAS oraz zasądzenia od na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 138 § 2 w związku z art. 144 k.p.a. - w związku z art. 18 u.pe.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uchyleniu w całości postanowienia Naczelnika US i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy w niniejszej sprawie zasadne było wydanie postanowienia, które uchyla w całości ww. postanowienie Organu I instancji i orzeka co do istoty sprawy;

2) art. 59 § 1 punkty 2, 3 i 7 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ: (-) obowiązek nie jest wymagalny, wygasł, nie istnieje, (-) egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji ostatecznej organu administracyjnego, (-) egzekucja administracyjna oraz zastosowane środki egzekucyjne są niedopuszczalne, (-) zobowiązanej nie doręczono upomnienia;

3) art. 15 zzs ust. 1 i ust. 9 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568),

4) art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. - w związku z art. 18 i art. 59 § 1 punkty 2, 3 i 7 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu nieprawidłowego rozstrzygnięcia i uzasadnienia.

W ocenie Skarżącej przyczyną uchylenia postanowienia Organu I instancji nie była konieczność dokonania uzupełniających ustaleń faktycznych, lecz nieuwzględnienie przez organ egzekucyjny obowiązujących przepisów prawa, co wykluczało wydanie postanowienia kasacyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie uwzględnił także, iż wydanie przez Organ I instancji postanowienie nie było dopuszczalne z tego powodu, iż obowiązywały przepisy art. 15 zzs ust. 1 i 9 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. Ww. ustawa weszła w życie 1 kwietnia 2020 r., lecz zawieszenie biegu terminów nastąpiło z mocą wsteczną. Przepis art. 15 zzs ust. 1 ww. ustawy został uchylony z dniem 16 maja 2020 r. przepisem art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), jednak w dacie wydania postanowienia Organu I instancji obowiązywał.

W ocenie Skarżącej ww. postanowienie Naczelnika US zostało wydane przedwcześnie, ponieważ brak jest prawomocnego postanowienia w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto - w jej ocenie - postanowienie to jest niezupełne, gdyż wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia 25 lutego 2020 r. powinien być rozpatrzony łącznie z późniejszym wnioskiem z dnia 19 marca 2020 r., z uwzględnieniem przepisów tzw. "Tarczy antykryzysowej".

Skarżąca podniosła, że wbrew ocenie Organu I instancji w niniejszej sprawie zaistniało kilka przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Obowiązek nie jest wymagalny, wygasł, nie istnieje, egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji ostatecznej organu administracyjnego. Względem Skarżącej zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika US z dnia 31 października 2017 r., w trakcie którego zastosowano środki egzekucyjne. Decyzja Organu I instancji, która wskazana była w ww. tytule wykonawczym została uchylona, zatem nie było podstaw do modyfikacji tego tytułu w zakresie zmiany należności głównej, odsetek oraz podstawy prawnej. W tej sytuacji postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone.

W ocenie Skarżącej w niniejszej sprawie zaistniała nadzwyczajna sytuacja uzasadniająca uwzględnienie złożonych przez nią zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, albowiem jak wskazała jej sytuacja uległa pogorszeniu m.in. w związku z rozprzestrzenianiem się koronawirusa SARS-Co V-2.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga M.B. podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej jest ostateczne postanowienie Dyrektora IAS wydane na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., uchylające w całości postanowienie Organu I instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi zatem zastosowanie przez Organ odwoławczy przepisu art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. Zgodnie z ich treścią organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Należy zauważyć, że art. 138 § 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą orzeczeniem organu pierwszej instancji. Przepis ten konstytuuje dwie przesłanki, które łącznie warunkują wydanie orzeczenia kasacyjnego. Pierwszą z nich jest wydanie zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem przepisów postępowania. Drugą natomiast, wystąpienie konieczności wyjaśnienia sprawy w takim zakresie, że ma to istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Konieczność wydania orzeczenia kasacyjnego zachodzi zatem wtedy, kiedy zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie mogącym mieć bezpośredni wpływ na treść orzeczenia. W konsekwencji sprawa byłaby rozstrzygana de facto w jednej instancji, przez co pozbawiano by stronę prawa kwestionowania wyników postępowania wyjaśniającego w drodze środków zaskarżenia. Zasygnalizowania wymaga, że w art. 136 k.p.a. przewidziano możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego lub zalecenie jego przeprowadzenia organowi pierwszej instancji. Wskazane postępowanie może mieć jedynie charakter uzupełniający, co oznacza, że niedopuszczalne jest prowadzenie tego postępowania w całości lub znacznej części, gdyż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania.

Z powyższych rozważań wynika, że organ odwoławczy ma możliwość wydania orzeczenia kasacyjnego jedynie przy zaistnieniu łącznie dwóch przesłanek. Organ ten musi przede wszystkim w sposób niewątpliwy stwierdzić, że działanie organu pierwszej instancji było wadliwe, bo naruszające przepisy procesowe, oraz ustalić, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie powyższych przesłanek Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione warunki do jego wydania. W konsekwencji należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 59 § 3 u.p.e.a., w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 (jeśli zgłoszone zarzuty okazały się uzasadnione), a postanowienie w tym przedmiocie wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu (art. 59 § 3 i 4 u.p.e.a.).

Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. W literaturze wskazuje się, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są w znacznej części następstwem pojawienia się przyczyn niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego. Nie wszystkie przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są faktycznie trwałymi przeszkodami w jego prowadzeniu. Jako przesłankę umorzenia kwalifikuje się istotne wady postępowania egzekucyjnego, których nie sposób sanować w tym samym postępowaniu (np. brak upomnienia zobowiązanego, mimo iż taki obowiązek ciążył na wierzycielu). W takim przypadku umorzenie nie stoi na przeszkodzie ponownemu wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Wskazuje się ponadto na podział przyczyn umorzenia postępowania egzekucyjnego, wymieniając przyczyny nieprzemijające oraz przemijające, czyli takie, które mogą ustąpić, np. brak majątku zobowiązanego. Istotny jest podział na przyczyny merytoryczne i formalne, a to z uwagi na dopuszczalność ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego po jego uprzednim umorzeniu (zasadniczo ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest dopuszczalne, jeżeli wcześniej umorzenie nastąpiło z przyczyn formalnych). Do przesłanek umorzenia o charakterze merytorycznym, czyli takich, które dotyczą egzekwowanego obowiązku, zaliczyć należy wykonanie oraz wygaśnięcie obowiązku. Natomiast do przyczyn natury formalnej można zaliczyć np. brak uprzedniego upomnienia (ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz, pod redakcją Dariusza R. Kijowskiego, Lex 2010, s. 498).

Podkreślić również należy, że przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem.

Sąd podziela stanowisko Organu odwoławczego, że w sprawie niezbędne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części przez Naczelnika US, polegającego na prawidłowej analizie kwestii podniesionych przez Stronę w piśmie z dnia 25 lutego 2020 r. oraz w zażaleniu z dnia 2 kwietnia 2020 r.

Wyjaśnić należy, że przyczyny umorzenia postępowania, wskazane przez Skarżącą we wniosku z dnia 25 lutego 2020 r. na podstawie art. 59 § 1 pkt 2, 3, i 7 u.p.e.a. są tożsame w znacznej części z podstawami zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w trybie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 6, 7, 8 i 10 u.p.e.a. Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego może być wniesione przez zobowiązanego w każdym czasie w toku postępowania egzekucyjnego, to jednak nie można skutecznie występować po upływie terminu do wniesienia zarzutów z art. 33 § 1 u.p.e.a. z żądaniem umorzenia postępowania, powołując się na okoliczności, które zobowiązany mógł podnosić wyłącznie w zarzutach, albo które podniósł w zarzutach, ale zarzuty te nie zostały uwzględnione (por. P. Pietrasz Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz s. 278).

Zgodzić się należy z Dyrektorem IAS, że nie zamyka drogi do pełnego rozpoznania wniosku zobowiązanego w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wcześniejsze wydanie postanowienia w sprawie zarzutów zobowiązanego wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tych samych tytułów wykonawczych (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1524/12). W przypadku zaś tożsamości przesłanek zgłoszonych przez zobowiązanego zarówno w postępowaniu zarzutowym, jak i we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec braku wystąpienia nowych okoliczności w sprawie zasadne jest stwierdzenie bezprzedmiotowości ww. wniosku, a w konsekwencji odstąpienie od ponownego badania merytorycznego.

Powyższe uwagi dotyczące zbieżności przesłanek wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i wniosku o umorzenie postępowania należy uznać za istotne z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy.

Jak wynika z akt sprawy Naczelnik US prawomocnym postanowieniem z dnia [...] 2018 r. orzekł m. in. o:

odmowie uznania za zasadne zarzutów: wygaśnięcia i braku wymagalności obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym (art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 u.p.e.a.), określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią decyzji Dyrektora UKS z dnia [...] 2012 r. (art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a.), niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i niedopuszczalności zastosowanych środków egzekucyjnych w postaci: zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego (dokonanego zawiadomieniem z dnia 8 listopada 2017 r.) oraz zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej (dokonanego zawiadomieniem z dnia 8 listopada 2017 r.) (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.);

uznaniu za niedopuszczalny zarzut wniesiony w dniu 29 listopada 2017 r. przez zobowiązaną w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 31 października 2017 r., w zakresie przedawnienia obowiązku objętego powyższym tytułem wykonawczym (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.);

uznał w części za niezasadny zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego dotyczący nieistnienia egzekwowanego obowiązku w zakresie wysokości wymienionej w ww. tytule wykonawczym ( art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.);

uznał w części za zasadny zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego dotyczący nieistnienia egzekwowanego obowiązku w zakresie wysokości wymienionych w ww. tytule wykonawczym odsetek za zwłokę ( art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) i umorzył w części postępowanie egzekucyjne dotyczące odsetek za zwłokę w wysokości 62.244,20 zł.

Zatem Skarżąca składając wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w istocie domagała się ponownego rozpoznania kwestii już rozstrzygniętych w postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów, wskazując na zmianę podstawy prawnej obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym. Tym samym, ponowne rozpoznanie kwestii już rozstrzygniętych w postępowaniu w sprawie zarzutów (zarówno o charakterze merytorycznym, jak i formalnym) w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 31 października 2017 r. - jest niedopuszczalne. Z uwagi na powyższe słusznie stwierdził Dyrektor IAS, że Organ I instancji rozpoznając wniosek Skarżącej w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego winien w tej sytuacji odstąpić od merytorycznej oceny uprzednio badanych kwestii dotyczących przesłanek niezmiennych w czasie, wskazując na przyczynę ich niedopuszczalności. Natomiast w przypadku przesłanek zmiennych w czasie winien ograniczyć zakres badania okoliczności faktycznych od wydania postanowienia w sprawie zarzutów do momentu rozpoznawania wniosku w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Dodatkowo należy zauważyć, że treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia skupia się tylko i wyłącznie na przesłance dotyczącej oceny nieistnienia obowiązku, pomijając w sposób nieuprawniony pozostałe podstawy wymienione w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Oznacza to, że zakres postępowania wyjaśniającego został bezpodstawnie ograniczony przez organ egzekucyjny.

Postanowienie wydane, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ma jedynie charakter formalny, nie odnosi się do istoty sprawy i nie przesądza o jej wyniku, ogranicza się jedynie do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji. Dopiero wyjaśnienie przez organ pierwszej instancji wskazanych w postanowieniu organu odwoławczego okoliczności, pozwoli na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji.

Organ odwoławczy przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia szczegółowo uzasadnił potrzebę uprzedniego przeprowadzenia istotnych ustaleń oraz wskazał czynności jakie należy podjąć przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. Zawiera ponadto wszystkie elementy wymienione w art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w tym zarówno uzasadnienie prawne jak i faktyczne.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego niemożliwości wydania zaskarżonego postanowienia z uwagi na obowiązujący w dacie jego wydania przepis art. 15zzs ust. 9 ustawy o COVID-19 należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm.) w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach egzekucyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Z kolei zgodnie art. 15zzs ust. 9 w okresie, o którym mowa w ust. 1, organ lub podmiot może wydać odpowiednio decyzję w całości uwzględniającą żądanie strony lub uczestnika postępowania, zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, wyrazić stanowisko albo wydać interpretację indywidualną lub decyzję w sprawach, o których mowa w ust. 3 a.

Zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.

Z powyższych przepisów wynika, że przepisy u.p.e.a., co do zasady, jako formę rozstrzygnięcia przewidują orzeczenie w formie postanowienia, a nie decyzji. Ustawodawca w art. 15zzs ust. 9 ustawy o COVID-19 zawarł uprawnienie do wydawania decyzji korzystnych dla stron, w celu ochrony ich interesów. Zdaniem Sądu powyższy przepis należy odczytywać literalnie, więc w odniesieniu do decyzji. Z uwagi na powyższe przepis ten nie ma zastosowania w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, skoro żaden przepis ustawy o COVID-19 nie rozszerza stosowania art. 15zzs ust. 9 do postanowień. Tym samym zarzut w powyższym zakresie jest bezzasadny.

Końcowo należy zwrócić uwagę, że w sprawie nie było podstaw do odrębnego procedowania w sprawie pisma z dnia 25 lutego 2020 r. ze względu na stan zagrożenia epidemicznego, skoro dotyczą wspólnego stanu faktycznego i tożsamej podstawy prawnej, stąd zasadne było połączenie obu spraw, tj. do wspólnego ich rozpoznania na zasadach współuczestnictwa formalnego, o którym mowa w art. 62 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Przepis art. 62 k.p.a. ma zastosowanie wówczas, gdy spełnione są kumulatywnie następujące przesłanki: a) istnieje wielość spraw administracyjnych, b) prawa i obowiązki w każdej z tych spraw wynikają z tego samego stanu faktycznego bądź z tej samej podstawy prawnej, c) w każdej z tych spraw właściwy jest ten sam organ administracji publicznej.

Mając powyższe na uwadze, należało uznać, że okoliczności niniejszej sprawy uzasadniały podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., bowiem rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Orzeczenie Organu I instancji podjęte zostało bowiem bez zbadania i oceny wszystkich zgłoszonych przesłanek oraz istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Takie działanie organu pierwszej instancji naruszało zasady określone w art. 7 i art. 8 oraz w art. 77 § 1 k.p.a.. Charakter uchybień, jakich dopuścił się organ egzekucyjny, przesądza o uchyleniu postanowienia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Z uwagi na przedmiot niniejszego postępowania - postanowienia o charakterze procesowym, a w konsekwencji ograniczoną jego rodzajem kontrolę Sądu, kwestie podnoszone w skardze – odnoszące się do merytorycznego rozstrzygnięcia, w tym do innych postępowań toczących się przed organami administracji publicznej oraz sądami administracyjnymi – nie mogą być przedmiotem oceny w tym postępowaniu, albowiem wykraczają poza zakres niniejszej sprawy administracyjnej.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.

Wobec powyższego należało uznać, że wskazywane w skardze zarzuty są bezzasadne.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ww. ustawy, oddalił skargę.