Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 680/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko Jabłońska (spr.), Asesor WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2006 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego za pracę przymusową I. Uchyla zaskarżoną decyzję, II. Zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J.K. 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] września 2005 r. skarżący J. K. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. nr 87, poz. 395), dalej zwanej "ustawą z dnia 31 maja 1996r.". Prośbę swoją motywował faktem deportowania w marcu 1944r. do III rzeszy do prac przymusowych. Wskazał, iż rodzina skarżącego została deportowana do miejscowości L. do majątku ziemskiego, gzie przebywała do końca wojny tj. maja 1945 roku. Czas represji skarżący ocenił na okres od marca 1944 r. do maja 1945 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż skarżący nie spełnia określonego przepisem warunku deportacji do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy.

Pismem z dnia [...] listopada 2005 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] lutego 2006r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...] października 2005 r. Zdaniem skarżącego okres represji w przedmiotowej sprawie trwał od marca 1944r. do maja 1945r., a więc był wystarczający do przyznania świadczenia pieniężnego. Stwierdził, iż nie jest w posiadaniu żadnych dokumentów mogących potwierdzić okres represji. Okres ten mogą jedynie potwierdzić żyjący świadkowie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż jak wynika z zebranego materiału dowodowego, a zwłaszcza karty osobowej ojca strony (winno być matki strony S. K.) oraz z zaświadczenia z Archiwum Państwowego w R. deportacja na terytorium III Rzeszy trwała od 1 marca do czerwca 1944r. W związku z powyższym okres represji strony wynosi 4 miesiące (od 1 marca 1944 r. do czerwca 1944 r.), oznacza to, iż strona nie spełnia warunku pracy minimum 6 miesięcy określonego w przepisie art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996r.

Pismem z dnia [...] marca 2006r. J. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W skardze wskazał, świadków, którzy zdaniem skarżącego potwierdzają okres wysiedlenia do III Rzeszy od marca 1944 do maja 1945r.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniach obu decyzji. Odnosząc się do załączonych do skargi z dnia [...] marca 2006r. zeznań świadków wskazał, iż nie mogły być one wzięte pod uwagę przy wydawaniu decyzji z dnia [...] lutego 2006r.

W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2006 r. skarżący wskazał, iż jego mama była osobą nie umiejącą czytać i pisać, a w "Karcie osobowej" nieprawidłowo podano datę powrotu zamiast 1945r. wpisano 1944r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.

Badając zaskarżoną decyzję w takim zakresie, Sąd stwierdził, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew bowiem stanowisku organu orzekającego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż skarżącemu należało odmówić przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury ze względu na jej istotne znaczenie w procesie realizacji prawa i wolności obywatelskich mieści się w treści zasady demokratycznego państwa prawnego wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. Konsekwencją tej zasady jest obowiązek organu orzekającego w niniejszej sprawie przestrzegania z jednej strony przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z drugiej zaś przepisów prawa materialnego. Z zasady ogólnej prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 Kpa, będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego wynika, iż organy administracji publicznej, prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji, [v. wyrok NSA z 17 10 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516]. Z kolei przepis art. 77 § 1 Kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zatem zobligowany do podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie nasuwających się w sprawie wszystkich wątpliwości. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji, [v. wyrok NSA z 19 marca 1981 r., sygn. SA 234/81, ONSA z. 1/1981, poz. 23]. Ponadto, organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu, może natomiast - zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów - odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej to robi przyczyny, [v. wyrok NSA z 23 lutego 1999 r., sygn. IV SA 1010/97, Lex nr 48684].

W myśl art. 2 pkt 2 lit a ustawy z 31 maja 1996r. represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.

W niniejszej sprawie J. K. wraz ze skargą złożył oświadczenia świadków potwierdzające, iż skarżący był deportowany do pracy przymusowej i powrócił do kraju po zakończeniu wojny w 1945r. Należy również wspomnieć, iż w piśmie z dnia [...] lutego 2006r. (karta 22 akt administracyjnych) skarżący wspominał, iż okres deportacji może zostać potwierdzony przez świadków. Pismo to wpłynęło do organu przed datą wydania decyzji i winno być wzięte pod uwagę.

W świetle powyższego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadząc postępowanie wyjaśniające i kierując się w nim przepisami prawa materialnego powinien mieć na uwadze również okoliczności i dowody, na które powoływała się strona postępowania. Tymczasem organ nie zwrócił się do skarżącego o wskazanie świadków, którzy mogli by potwierdzić okres wywiezienia. W konsekwencji nie sprawdził ich wiarygodności. Należy stwierdzić, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie zebrał wszystkich dowodów w sprawie i nie usunął wszystkich wątpliwości, jak i nie dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, a w każdym razie nie zawarł tego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w pierwszej kolejności organ winien przesłuchać wskazanych świadków i ustalić wszelkie istotne dla sprawy okoliczności dotyczące okresu deportacji skarżącego. Organ powinien dążyć do ustalenia, kiedy miała miejsce deportacja z miejscowości, w których przed tym zdarzeniem mieszkał skarżący i świadkowie, kiedy nastąpił koniec okresu deportacji czy możliwe było w związku z tym zetknięcie się np. świadka S. F. i rodziny skarżącego. Dlaczego skarżący zarówno we wniosku jak i późniejszych pismach podaje datę deportacji na marzec 1944 r., natomiast z dokumentów załączonych do skargi wynika, iż świadkowie, którzy twierdzą, że byli deportowani wraz ze skarżącym, zostali wywiezieni w 1943r. Dodatkowo należy zauważyć, iż przy rozpoznawaniu ponownie sprawy organ winien wyjaśnić przyczynę rozbieżności w dokumencie, na który powoływał się Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w zaskarżonej decyzji. Mianowicie w dokumencie pochodzącym z Archiwum Państwowego w R. w pkt II.1 "Kiedy powstała szkoda" wpisano datę 1 marca 1944r., natomiast w pkt IV.1.C "czas wysiedlenia" wpisano 3 lata. Zestawienie tych dwóch informacji powoduje uzasadnione wątpliwości, które organ winien wyjaśnić.

W ocenie Sądu braki w postępowaniu wyjaśniającym, spowodowane nie przeprowadzeniem postępowania w celu zbadania okoliczności i dowodów, na które powoływał się skarżący, skutkują naruszeniem art. 7 i art. 77 Kpa i uzasadniają uwzględnienie skargi.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.] orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności, w świetle art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest zbędne, albowiem zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu.