Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 684/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 40a ust. 1 pkt. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
article: par. 17 ust. 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 137 poz 966
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych
Teza: 1. Pojęcie wartości korzyści majątkowej w rozumieniu art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. Nr 187, poz. 1577 ze zm.; dalej u.j.h.) odpowiada wartości detalicznej artykułów rolno-spożywczych, która mogłaby być uzyskana poprzez wprowadzenie do obrotu produktów nieodpowiadających jakości handlowej określonej w § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. Nr 137 poz. 966 ze zm. Określenie wartości korzyści majątkowej z uwzględnieniem kosztów, które ponosi sprzedawca towaru, tj. kosztów ich nabycia lub wytworzenia oraz kosztów sprzedaży (utrzymania miejsca, w którym prowadzi się sprzedaż) wykraczałoby poza ramy i cele ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Ponadto wiązałoby się każdorazowo z koniecznością przeprowadzenia analizy finansowej całego przedsiębiorstwa, obejmującej nie tylko koszty produkcji sprzedawanych towarów, ale także koszty amortyzacji urządzeń czy wynagrodzenia pracowników. W myśl art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. maksymalny wymiar kary został określony jako pięciokrotna wartość korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie do obrotu artykułów nieodpowiadających normom jakości handlowej, zaś jej minimalna wysokość wynosi 500 zł.

2. Ustalając wysokość kary uwzględnia się ustawowe kryteria sformułowane w art. 40a ust. 5 u.j.h., tj.: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych oraz wielkość jego obrotów. Ponadto, przy wymierzaniu kary należy brać pod uwagę postulat sformułowany przez ustawodawcę unijnego dla państw członkowskich wynikający z art. 17 ust. 2 in fine rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. L 31 z 1.2.2002 s. 1 ze zm.), że ustanowione kary z tytułu naruszenia prawa żywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

TEZY

1. Pojęcie wartości korzyści majątkowej w rozumieniu art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. Nr 187, poz. 1577 ze zm.; dalej u.j.h.) odpowiada wartości detalicznej artykułów rolno-spożywczych, która mogłaby być uzyskana poprzez wprowadzenie do obrotu produktów nieodpowiadających jakości handlowej określonej w § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. Nr 137 poz. 966 ze zm. Określenie wartości korzyści majątkowej z uwzględnieniem kosztów, które ponosi sprzedawca towaru, tj. kosztów ich nabycia lub wytworzenia oraz kosztów sprzedaży (utrzymania miejsca, w którym prowadzi się sprzedaż) wykraczałoby poza ramy i cele ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Ponadto wiązałoby się każdorazowo z koniecznością przeprowadzenia analizy finansowej całego przedsiębiorstwa, obejmującej nie tylko koszty produkcji sprzedawanych towarów, ale także koszty amortyzacji urządzeń czy wynagrodzenia pracowników. W myśl art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. maksymalny wymiar kary został określony jako pięciokrotna wartość korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie do obrotu artykułów nieodpowiadających normom jakości handlowej, zaś jej minimalna wysokość wynosi 500 zł.

2. Ustalając wysokość kary uwzględnia się ustawowe kryteria sformułowane w art. 40a ust. 5 u.j.h., tj.: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych oraz wielkość jego obrotów. Ponadto, przy wymierzaniu kary należy brać pod uwagę postulat sformułowany przez ustawodawcę unijnego dla państw członkowskich wynikający z art. 17 ust. 2 in fine rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. L 31 z 1.2.2002 s. 1 ze zm.), że ustanowione kary z tytułu naruszenia prawa żywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Trzciński Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Piotr Suchoń po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "B" W. B., M. B. Spółka jawna we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1652/10 w sprawie ze skargi "B." W. B., M. B. Spółka jawna we W. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [..] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "B." W. B., M. B. Spółka jawna we W. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 17 listopada 2010 r., o sygn. akt VI SA/Wa 1652/10, oddalił skargę "B." W. B., M. B. spółka jawna z siedzibą we W. na decyzję Prezesa Urzędu Kontroli Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

W dniach od dnia 28 stycznia do dnia 1 lutego 2010 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej we W. przeprowadzili kontrolę w sklepie "[...]" należącym do "B." W. B., M. B. spółki jawnej (dalej: skarżąca). W toku kontroli stwierdzono brak wykazu składników na wywieszkach przy 77 partiach wędlin (szczegółowo wymienionych w protokole kontroli) bez opakowań o łącznej wartości 3.068,40 zł.

D. Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej (dalej: WIIH) decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 3.068,40 zł za naruszenie polegające na wprowadzeniu do obrotu wędlin nieodpowiadających jakości handlowej określonej w § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. Nr 137 poz. 966 ze zm., dalej rozporządzenie z 2007 r.) z uwagi na brak wykazu składników na wywieszce dotyczącej danego środka spożywczego w miejscu sprzedaży wędlin bez opakowań. W uzasadnieniu wskazał, że w miejscu sprzedaży środków spożywczych bez opakowań lub pakowanych przy sprzedaży, oprócz nazwy środka spożywczego, na wywieszce dotyczącej danego środka spożywczego podaje się w przypadku wędlin - dodatkowo wykaz składników. Wskazał, że brak informacji narusza interes konsumentów, gdyż uniemożliwia im dokonanie właściwego wyboru oraz pozbawia ich istotnych informacji o towarze, mogących mieć znaczenie przy podejmowaniu decyzji o zakupie. Ustalając wysokość kary WIIJH uwzględnił stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność przedsiębiorcy i wielkość jego obrotów. Stopień szkodliwości czynu organ ocenił jako wysoki, ponieważ konsument nie otrzymał istotnych informacji o składnikach wędlin, co uniemożliwiało dokonanie właściwego wyboru, jak również pozbawiało go istotnych informacji o towarze, mogących mieć znaczenie dla zdrowia i życia. Podniósł też, że znacznie naruszono wymagania w zakresie oznakowania wędlin określone w § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2007 r. nie podając wykazu składników przy 77 partiach oferowanych do sprzedaży wędlin bez opakowań. Forma sprzedaży przyjęta przez przedsiębiorcę była też niezgodna z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 ze zm., dalej: ustawa z 2002 r.), który stanowi, że sprzedawca dokonujący sprzedaży w Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany udzielić kupującemu jasnych, zrozumiałych i niewprowadzających w błąd informacji, wystarczających do prawidłowego i pełnego korzystania ze sprzedanego towaru konsumpcyjnego. Jednocześnie organ wskazał, iż skarżąca spółka działa na rynku artykułów rolno-spożywczych od wielu lat.

W piśmie z dnia 5 marca 2010 r. spółka podała, że jej obroty za 2009 r. wyniosły 9.214.860,00 zł netto, 10.207.739,00 zł brutto. Przyjmując wartość korzyści majątkowej, o jakiej mowa w ww. art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. Nr 187, poz. 1577 ze zm., dalej u.j.h.), w postaci ekwiwalentu wartości kwestionowanych towarów, tj. 3.068,40 zł organ uznał, iż wymierzona kara będzie właściwa do osiągnięcia zakładanego celu, jakim jest zapewnienie, aby w obrocie dostępne były tylko artykuły rolno-spożywcze o odpowiedniej jakości handlowej, jak również będzie najmniej uciążliwa z możliwych dostępnych środków.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes UOKiK) decyzją z dnia 10 czerwca 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniósł, iż celem przepisu § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2007 r. jest umożliwienie konsumentowi zapoznania się ze składem wędlin, bez konieczności uzyskania tego rodzaju informacji od sprzedawcy. Postanowienia rozporządzenia wdrażają przepisy dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstwa Państw Członkowskich w zakresie etykietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych (Dz.U. L 109 z 6 maja 2000 r. dalej: rozporządzenie nr 2000/13/WE). W przypadku, gdy środki spożywcze są oferowane do sprzedaży konsumentowi końcowemu bez paczkowania lub gdy środki spożywcze są pakowane w miejscach sprzedaży na życzenie konsumenta, państwa członkowskie przyjmują szczegółowe zasady dotyczące sposobu przedstawiania szczegółowych danych wymaganych dla środków spożywczych. Kontrola w przedmiotowej sprawie została wszczęta w związku ze skargą konsumentki, która twierdziła, iż zmuszona jest każdorazowo pytać sprzedawcę i nie zawsze może liczyć na odpowiedź na temat wykazu składników wprowadzonych do obrotu produktów. Zostaje pozbawiona możliwości dokonania właściwego wyboru, istotnego dla zdrowia i życia z uwagi na jej chorobę. W ocenie Prezesa UOKiK naruszenie popełnione przez skarżącą słusznie zostało zakwalifikowane jako spełniające przesłanki wysokiej szkodliwości, a także wysokiego stopnia zawinienia. To na skarżącej spoczywał bezpośrednio obowiązek umieszczenia zgodnych z prawem informacji dotyczących wykazu składników zakwestionowanych wyrobów.

Organ podniósł też, że zgodnie z przyjętym przez Inspekcję Handlową trybem postępowania w handlu detalicznym, za korzyść majątkową przyjmuje się wartość zakwestionowanych produktów wprowadzonych do obrotu w kontrolowanej placówce według stanu na dzień kontroli. Kara maksymalna w omawianym wypadku mogłaby wynieść 15.342 zł, a nałożona została w wysokości 3.068,40 zł stanowiącej piątą część kwoty maksymalnej, a zarazem równowartość zakwestionowanych przetworów mięsnych. Brak wykazu składników wędlin stwierdzono na stoisku specjalistycznym, prowadzącym sprzedaż przetworów mięsnych. Wymaganych oznaczeń nie posiadało 77 partii wędlin, tj. całość oferty tego stoiska. Posiadanie etykiet z wykazem składników w sklepie nie wypełnia postanowień przepisów, gdyż nie jest tożsame z podaniem wykazu na wywieszce dotyczącej danego środka spożywczego, tak jak określone to zostało w przepisach.

Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 6 kwietnia 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazał, iż w kontrolowanym sklepie, należącym do skarżącej spółki, 77 partii oferowanych do sprzedaży wędlin bez opakowań nie posiadało wykazu składników na wywieszkach. Skarżąca zakwestionowała obowiązek umieszczania wywieszek zawierających dane określone w przepisie § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2007 r. bezpośrednio przy sprzedawanych produktach, zarzucając organowi błędną wykładnię tego przepisu. Zdaniem Sądu literalne brzmienie przepisu § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2007 r. nie pozostawia wątpliwości co do istnienia obowiązku podania wykazu składników (oprócz nazwy środka spożywczego/produktu) na wywieszce dotyczącej wędliny bez opakowania lub pakowanej przy sprzedaży. Omawiany przepis wyraźnie wskazuje na obowiązek sprzedawcy w tym zakresie. Obowiązkowi umieszczenia wykazu składników na wywieszce dotyczącej danej wędliny nie czyni zadość posiadanie w sklepie etykiet z wykazem składników poszczególnych rodzajów wędlin tam sprzedawanych, ani też możliwość udzielenia klientom informacji w zakresie tego wykazu przez przeszkolony w tym celu personel sklepu, skoro przepis stanowi o wywieszce dotyczącej danego środka. Zatem tylko wykaz składników podany na wywieszce umieszczonej bezpośrednio przy wędlinie (obok, na, przy produkcie) odpowiada prawidłowemu oznakowaniu wędliny, stosownie do tego przepisu. Posiadania wykazu składników poszczególnych rodzajów wędlin w innym miejscu w sklepie, czy też każdorazowego udzielania informacji w tym zakresie przez personel sklepu (na żądanie klienta) nie można uznać za oznakowanie wędlin oferowanych do sprzedaży.

Za stwierdzone w toku kontroli naruszenie w zakresie oznakowania wędlin organ nałożył na skarżąca karę pieniężną w wysokości 3.068,40 zł, przyjmując wartość korzyści majątkowej, o jakiej mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. w postaci ekwiwalentu wartości kwestionowanych towarów. W ocenie skarżącej, korzyści majątkowej nie można utożsamiać z ceną detaliczną.

Zdaniem Sądu organ właściwie zinterpretował pojęcie korzyści majątkowej odnosząc je do wartości uzyskanej, lub która mogłaby zostać uzyskana, poprzez wprowadzenie do obrotu artykułów nie odpowiadających jakości handlowej określonej w przepisach, czyli do ich wartości detalicznej. Wykładnia ta umożliwia bowiem niezwłoczne podjęcie przez organ czynności w ramach dyspozycji przepisu art. 40 a ust. 1 pkt 3 u.j.h., którego celem jest zapewnienie konsumentom odpowiedniej jakości artykułów rolno-spożywczych, wprowadzonych do obrotu i wyeliminowanie nagannych praktyk rynkowych niosących zagrożenie dla życia i zdrowia konsumentów. Nie ulega wątpliwości, że przedsiębiorca wprowadzając do obrotu towar ponosi koszty jego wytworzenia, opakowania, transportu czy organizacji sprzedaży, a także należności publicznoprawnych w postaci zobowiązań podatkowych. Określenie jego wartości netto, w szczególności czystego zysku przedsiębiorcy sprzedającego towar, przy uwzględnieniu zobowiązań podatkowych wiązałoby się z przeprowadzeniem analizy finansowej całego przedsiębiorstwa, obejmującej nie tylko koszty produkcji sprzedawanych towarów, ale także koszty amortyzacji urządzeń, czy wynagrodzenia pracowników. Zatem przyjęcie stanowiska skarżącej co do sposobu określenia wartości korzyści majątkowej, o jakiej stanowi cyt. przepis, wykraczałoby poza ramy i cele ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Ponadto mogłoby skutkować nakładaniem minimalnej, czy nieadekwatnej do wartości wprowadzonego do obrotu produktu kary w przypadku, gdyby działalność ukaranego przedsiębiorstwa była deficytowa lub gdyby działało ono w zawyżonej strukturze kosztów. Koszty mieszczące się w pojęciu wartości brutto towaru wchodzą w skład omawianej korzyści majątkowej. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelką korzyść majątkową uzyskaną lub którą można było uzyskać, w wyniku wprowadzenia do obrotu zakwestionowanych towarów. Środki z tego tytułu służą bowiem przedsiębiorcy do finansowania prowadzonej działalności, w tym m. in. organizacji sprzedaży towarów, wypłacaniu wynagrodzeń pracowników, pokrywaniu podatków i wypracowaniu zysku.

W ocenie Sądu wysokość kary pieniężnej, należy uznać za prawidłową. Nałożona na skarżącą kara, stanowiąca piątą część kary maksymalnej jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia oraz spełnia funkcję prewencyjną i represyjną.

Sąd wskazał, że zasadnie skarżąca kwestionuje w piśmie z dnia 29 września 2010 r. możliwość stosowania w drodze analogii dorobku orzecznictwa i doktryny prawa karnego w celu zdefiniowania pojęcia "wartość korzyści majątkowej", jednakże taki pogląd organ odwoławczy wyraził dopiero w odpowiedzi na skargę i nie miał on wpływu na wynik sprawy.

II

Skarżąca w skardze kasacyjnej wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej p.p.s.a.):

1. naruszenie przepisu prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 40 a ust. 1 pkt 3 u.j.h., polegającą na uznaniu przez Sąd, że "wartość korzyści majątkowej" stanowi wartość detaliczna w sytuacji, gdy zgodnie z wykładnią językową wskazanego przepisu, "korzyść majątkowa" to różnica między kosztami zakupu wędlin i kosztami działalności stoiska z wędlinami, a wartością detaliczną zakwestionowanych wędlin, czyli marża handlowa netto, która powinna być podstawą ustalenia wysokości kary pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje, wynikająca z art.183 § 1 p.p.s.a., zasada związania sądu granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej określa wskazany w nim zakres zaskarżenia orzeczenia oraz podstawy jego kwestionowania. Normatywne uregulowanie podstaw kasacyjnych zawiera art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że o ile podstawa zdefiniowana w punkcie 1) tego przepisu nie została powiązana z dodatkowym warunkiem (przesłanką), o tyle w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., niezbędnym elementem redakcyjnym zarówno zarzutu jak i uzasadnienia jest wskazanie potencjalnego istotnego wpływu wytkniętego naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy.

Uchybienie polegające na wadliwej wykładni przepisu prawa polega w istocie na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, czyli innymi słowy na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa (por. postanowienie SN z 15 października 2001 r., I CKN 102/99, (w:) J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 367; wyrok NSA z 31 maja 2004 r., FSK 103/04, (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 541).

Brak zarzutów naruszenia prawa procesowego skutkuje przyjęciem za wiążące ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy sposobu ustalenia wartości korzyści majątkowej, która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie do obrotu nieodpowiadających jakości handlowej towarów, tj. wędlin. Sąd I instancji i organy administracji publicznej przyjęły, że wartość korzyści majątkowej w rozumieniu art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. stanowi wartość detaliczna wędlin. Natomiast dla skarżącej wartość korzyści majątkowej to wartość netto, tj. czysty zysk przedsiębiorcy sprzedającego towar, po odliczeniu kosztów ich nabycia lub wytworzenia, jak również kosztów sprzedaży, tj. kosztów utrzymania miejsca, w którym prowadzi się sprzedaż.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest wskazany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. i w konsekwencji uznaniu przez Sąd I instancji, że wartość korzyści majątkowej stanowi wartość detaliczna wprowadzonych do obrotu towarów nieodpowiadających jakości handlowej określonej w § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2007 r.

Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych w art. 4 stanowi, iż wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.

W rozpoznawanej sprawie bezsporny jest fakt wprowadzenia do obrotu przez skarżącą produktu niespełniającego wymagań jakości handlowej, w związku z czym wymierzona została kara pieniężna przewidziana w art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. Zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 3 tejże ustawy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł. W myśl tego przepisu maksymalny wymiar kary określony został jako pięciokrotna wartość korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie do obrotu artykułów nieodpowiadających normom jakości handlowej, zaś jej minimalna wysokość wynosi 500 zł.

W rozpoznawanej sprawie brak wykazu składników wędlin stwierdzono na stanowisku specjalistycznym, prowadzącym sprzedaż przetworów mięsnych, a wymaganych przepisami oznaczeń nie posiadało 77 partii wędlin stanowiących całość oferty tego stoiska. Kara maksymalna w tym przypadku – stosownie do art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. mogłaby wynieść 15.342 zł, a nałożona została kara w wysokości 3.068, 40 zł, która stanowiła piątą część kwoty maksymalnej, a zarazem równowartość ceny detalicznej zakwestionowanych przetworów mięsnych.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że pojęcie wartości korzyści majątkowej w rozumieniu art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. odpowiada wartości detalicznej artykułów rolno-spożywczych, która mogłaby być uzyskana poprzez wprowadzenie do obrotu artykułów nieodpowiadających jakości handlowej określonej w § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2007 r. W myśl art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. maksymalny wymiar kary określony został jako pięciokrotna wartość korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie do obrotu artykułów nieodpowiadających normom jakości handlowej, zaś jej minimalna wysokość wynosi 500 zł.

Przyjęcie stanowiska skarżącej co do sposobu określenia wartości korzyści majątkowej z uwzględnieniem - jak chce tego skarżąca - kosztów, które ponosi ona jako sprzedawca towaru, tj. kosztów ich nabycia lub wytworzenia oraz kosztów sprzedaży (utrzymania miejsca, w którym prowadzi sprzedaż) wykraczałoby poza ramy i cele ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Ponadto wiązałoby się każdorazowo z koniecznością przeprowadzenia analizy finansowej całego przedsiębiorstwa, obejmującej nie tylko koszty produkcji sprzedawanych towarów, ale także koszty amortyzacji urządzeń czy wynagrodzenia pracowników. Poza tym mogłoby skutkować nakładaniem minimalnej, czy nieadekwatnej do wartości wprowadzonego do obrotu produktu kary w przypadku, gdyby działalność ukaranego przedsiębiorstwa była deficytowa lub gdyby działało ono w zawyżonej strukturze kosztów. Koszty mieszczące się w pojęciu wartości brutto towaru wchodzą w skład omawianej korzyści majątkowej.

Sąd I instancji słusznie stwierdził, że organy wymierzając kary uwzględniły kryteria wymierzania kar nałożone zarówno przez ustawodawcę krajowego, jak i unijnego. Ustawodawca w ustawie o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczego w art. 40a ust. 5 wprowadza pewne kryteria, którymi muszą kierować się organy wymierzając karę przewidzianą w art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. Mianowicie na etapie określania wysokości kary pieniężnej ustawa przewiduje swoistego rodzaju miarkowanie i uzależnia już samą wysokość kary od uwzględnienia takich przesłanek jak: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność skarżącej spółki na rynku artykułów rolno-spożywczych oraz wielkość jej obrotu.

Natomiast ustawodawca unijny sformułował postulat dla państw członkowskich dotyczący zasad wymierzania kar z tytułu naruszenia prawa żywnościowego wynikający z art. 17 ust. 2 in fine rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. L 31 z 1.2.2002 s. 1 ze zm.). W myśl tego przepisu kary ustanowione przez państwa członkowskie z tytułu naruszenia prawa żywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Wymierzając karę pieniężną Sąd I instancji trafnie przyjął, że organy wzięły pod uwagę wymagane przepisami kryteria. Stopień szkodliwości czynu organy oceniły jako wysoki, ponieważ konsument nie otrzymał istotnych informacji o składnikach wędlin, co uniemożliwiało dokonanie właściwego wyboru, jak również pozbawiało go istotnych informacji o towarze, mogących mieć znaczenie dla zdrowia i życia.

Przyjmując wartość korzyści majątkowej w postaci wartości detalicznej zakwestionowanych towarów Sąd I instancji, jak i organy trafnie stwierdziły, że wymierzona kara będzie właściwa do osiągnięcia zakładanego celu, jakim jest zapewnienie, aby w obrocie dostępne były tylko artykuły rolno-spożywcze o odpowiedniej jakości handlowej, jak również będzie najmniej uciążliwa z możliwych dostępnych środków. Wymierzona skarżącej kara spełnia jednocześnie funkcję prewencyjną i represyjną, stosownie do wymogów nałożonych przez ustawodawcę unijnego, by nałożone kary były skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 97, poz. 888 z późn. zm).