Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 342/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2006-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.) Sędzia WSA Wiesława Pierechod Asesor WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Anna Fic po rozpoznaniu w dniu 11 października 2006r. w Olsztynie na rozprawie sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego Oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Ol 342/06

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" r., Nr "[...]", Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego S. G. , na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" r., w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że pismem z dnia 02.02.2006r. zobowiązany S. G. złożył w Urzędzie Skarbowym wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie sądowych tytułów wykonawczych, ujętych w wykazie Urzędu z dnia 30.06.2005r.

Uzasadniając swoje żądanie powołał się on na art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazując, iż egzekucja na podstawie tych tytułów wykonawczych prowadzona jest od dłuższego czasu i na poczet tych zaległości nie wyegzekwowano jakiejkolwiek sumy pieniężnej. Dalej wskazał, że nie posiada on żadnego majątku podlegającego zajęciu, zaś jedynym źródłem jego utrzymania jest pobierane z ZUS świadczenie emerytalne, z którego jest obecnie prowadzona egzekucja na rzecz innych wierzycieli.

Postanowieniem z dnia "[...]"r. znak: "[...]" organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie sądowych tytułów wykonawczych, szczegółowo opisanych w treści tego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, iż prowadzone postępowanie egzekucyjne jest skuteczne, gdyż z zajętej w toku tego postępowania emerytury wypłacanej z ZUS, miesięcznie uzyskiwana jest kwota 485 zł. W ocenie organu egzekucyjnego nie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określone w art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Z akt sprawy wynika, że podstawą prowadzenia łącznej egzekucji w trybie egzekucji administracyjnej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego są prawomocne postanowienia Sądu Rejonowego z dnia "[...]" r. sygn. "[...]", z dnia "[...]" r. sygn. "[...]" i z dnia "[...]" r. sygn. "[...]" oraz nieprawomocne postanowienie z dnia "[...]" r. sygn. "[...]" . W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny podejmował szereg działań zmierzających do wyegzekwowania przedmiotowych należności, w wyniku których skutecznie zastosował środki egzekucyjne w postaci: 1. zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego - na podstawie zawiadomień; z dnia 09.04.2004r. znak: "[...]" w dniu 14.04.2004r. i z dnia 18.04.2006r. znak: "[...]" w dniu 20.04.2006r. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]"; pismem z dnia 27.04.2006r. znak: "[...]" dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny, iż od dnia 01.05.2006r. będzie dokonywała nadal potrąceń w kwocie 485,17 zł miesięcznie; 2. zajęcia udziałów w spółce z o.o. - na podstawie zawiadomienia z dnia 20.10.2003r. znak: "[...]" w dniu 22.10.2003r. u dłużnika zajętej wierzytelności Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. w "[...]"; 3. zajęcia wierzytelności pieniężnej - na podstawie zawiadomienia z dnia 13.07.2004r. znak; "[...]" w dniu 15.07.2004r. u dłużnika zajętej wierzytelności Spółdzielnia B w "[...]"; z treści pisma dłużnika zajętej wierzytelności z dnia 30.11.2004r. wynika, że uznał zajętą wierzytelność do kwoty 1.040,63 zł.

Z treści przedłożonych akt sprawy wynika że w dniach: 21.06.2001r., 22.06.2004r., 19.01.2005r. i 31.01.2006r. zostały spisane protokoły o stanie majątkowym zobowiązanego, w których stwierdzono, że zobowiązany nie prowadzi działalności gospodarczej, jedynie uzyskuje świadczenie emerytalne z którego po potrąceniach egzekucyjnych pozostaje kwota 1150 zł. W firmie A Sp. z o.o. w "[...]" pracuje społecznie na stanowisku prezesa zarządu. W prowadzonej przez niego firmie praca wykonywana jest na maszynach i sprzęcie obcym lub dzierżawionym. Firma zatrudnia ok. 30 pracowników na umowy o pracę, którzy zarabiają ok. 700 zł. Zobowiązany mieszka w mieszkaniu posiadającym 4 pomieszczenia (3 pokoje i kuchnia), które stanowi własność wnuków zobowiązanego; wyposażenie mieszkania stanowi zaś własność syna zobowiązanego. Wspólnie z żoną emerytką prowadzi gospodarstwo domowe. Z dalszych ustaleń dotyczących sytuacji majątkowej zobowiązanego wynika, że nie posiada on gospodarstwa rolnego, środków majątkowych, ruchomości, nieruchomości i innych praw majątkowych, przedstawiających wartość materialną, z których mogłaby być prowadzona egzekucja.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego stanowi formę zakończenia tego postępowania wówczas, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Z brzmienia przepisu art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Powyższy przepis daje prawo organowi egzekucyjnemu zakończenia egzekucji w sytuacji wystąpienia określonych okoliczności i został skonstruowany w formie uprawnienia, a nie obowiązku organu. Z analizy treści zacytowanego wyżej przepisu art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, iż nie prowadzi się egzekucji należności pieniężnej, gdy z góry wiadomo, że uzyskana kwota nie przewyższy kwoty wydatków egzekucyjnych. Ocena prawidłowości rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydanego w oparciu o cytowany wyżej art. 59 § 2 ustawy, sprowadza się w istocie do analizy ustalonej przez ten organ sytuacji majątkowej zobowiązanego w odniesieniu do potencjalnych możliwości zastosowania przez organ egzekucyjny środków egzekucji administracyjnej należności pieniężnych określonych w art. 1 a pkt 12 lit. a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnosząc powyższe rozważania do ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych stwierdził, iż nie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wynikające z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Naczelnik Urzędu Skarbowego, wydając zaskarżone postanowienie, prawidłowo ocenił, iż nie można mówić o bezskuteczności prowadzonej egzekucji administracyjnej wobec majątku zobowiązanego S. G., gdyż w wyniku prowadzonej egzekucji ze świadczenia emerytalnego regularnie uzyskiwane są kwoty na poczet dochodzonych należności pieniężnych. Poza tym zaznaczył, iż w toku prowadzonej egzekucji zajęto skutecznie również, stanowiące własność zobowiązanego, udziały w spółce A w "[...]" oraz wierzytelność pieniężną w Spółdzielni B w "[...]". Okoliczności, że nie nastąpiła jeszcze faktyczna realizacja tych czynności egzekucyjnych, nie oznacza, iż nie mogą być uzyskane w wyniku ich realizacji środki pieniężne służące zaspokojeniu zarówno powstałych kosztów egzekucyjnych, jak też dochodzonych należności pieniężnych. Stąd też nie można mówić, iż prowadzona wobec majątku zobowiązanego egzekucja jest bezskuteczna.

Odpowiadając na zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego w treści zażalenia z dnia 1O.04.2006r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdza, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zobowiązany bowiem podnosił w zażaleniu, iż w aktualnej chwili postępowania egzekucyjne prowadzone z wniosków wierzycieli cywilnoprawnych są bezskuteczne i oczywistym pozostaje, iż nie uzyska się w nich kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Argumentując zasadność umorzenia tych postępowań wskazał on, że uzyskiwana w toku egzekucji z zajęcia emerytury kwota 485,00 zł miesięcznie służy wyłącznie zaspokojeniu wierzytelności, które mają ustawowe pierwszeństwo przed należnościami cywilno-prawnymi, zatem na należności wierzycieli cywilnoprawnych nie zostaną przekazane żadne kwoty. Odpowiadając na powyższe zarzuty Dyrektor stwierdził, że z istoty przepisu art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że nie prowadzi się egzekucji należności pieniężnej, gdy jest oczywistym, że uzyskana kwota nie przewyższy kwoty wydatków egzekucyjnych. Sytuacja taka zaś zachodzi w szczególności w przypadku, gdy prowadzona egzekucja jest bezskuteczna. W odniesieniu do prowadzonego wobec majątku zobowiązanego S. G. - organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego, w wyniku realizacji którego przekazywane są środki pieniężne na zaspokojenie egzekwowanych należności, a także zajęcia udziałów stanowiących własność zobowiązanego w PPH A Sp. z o.o. w "[...]" oraz wierzytelności pieniężnej. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z rejestru przedsiębiorców z dnia 08.08.2003r. nr KRS: "[...]" dotyczących spółki A w "[...]" wynika, że jedynym wspólnikiem spółki jest właśnie zobowiązany i posiada on w tejże spółce 70.410 udziałów o wartości 3.520.541 zł. Sąd Rejonowy w "[...]" Wydział Krajowego Rejestru Sądowego, oddalił wprawdzie wniosek organu egzekucyjnego o wpis do rejestru przedsiębiorców wzmianki o zajęciu udziałów. Jednakże w pkt 2 tego orzeczenia stwierdził, iż dokumenty dotyczące tego zajęcia zostały złożone do akt rejestracyjnych. Powyższe rozstrzygnięcie zatem nie wypływa na ważność i skuteczność dokonanej czynności egzekucyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że z udzielonej przez organ egzekucyjny informacji wynika, że według stanu zaległości zobowiązanego istniejącego na dzień 24.05.2006r. organ egzekucyjny prowadzi jeszcze postępowanie egzekucyjne na podstawie dwóch tytułów wykonawczych, które korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia wynikającego z art. 115 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. "[...]" i "[...]" wystawionych przez Urząd Skarbowy na łączną kwotę 22.639,04 zł należności głównej. Zatem dalsze prowadzenie egzekucji administracyjnej ze wskazanych wyżej środków egzekucyjnych daje możliwość wyegzekwowania wszystkich dochodzonych w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym należności pieniężnych, nawet wierzycieli cywilno-prawnych, wbrew temu co podnosił skarżący w zażaleniu. W ocenie organu odwoławczego, dopiero negatywny wynik zastosowania przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych określonych w art. 1a pkt 12 lit a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, może prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie powoływanego art. 59 § 2 ustawy.

Skargę do Sądu na powyższe postanowienie wniósł S. G. Postanowieniu temu zarzucił: błędne ustalenie okoliczności faktycznych, przyjętych za jego podstawę przez niesłuszne uznanie, iż w odniesieniu do zobowiązanego egzekucje prowadzone z wniosku wierzycieli cywilnoprawnych nie są bezskuteczne, a więc nie zachodzi całkowita ich nieściągalność, gdy tymczasem sytuacja jest diametralnie odmienna, w konsekwencji czego naruszono przepis art. 59 § 2 ustawy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podnosząc powyższy zarzut skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że nie posiada majątku, ani też środków finansowych na spłatę wierzycieli. Jedynym źródłem jego utrzymania jest świadczenie pobierane z ZUS-u. Z akt spółki A. w "[...]" wynika, że jest on jedynym wspólnikiem spółki i posiada on w tejże spółce 70.410 udziałów o wartości 3.520.541 zł. Według skarżącego wartość udziałów w Spółce została pokryta aportem, który został sprzedany. Z braku środków finansowych ten fakt nie został odnotowany w rejestrze. Natomiast syndyk upadłości Spółdzielni B nie uwzględnił w podziale jego wierzytelności w kwocie 462.234,57 zł.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i domagał się oddalenia skargi.

Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna. Postępowanie egzekucyjne w administracji kończy się przez wykonanie egzekucji - realizację tytułu wykonawczego lub orzeczenia sądowego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161) może nastąpić jedynie wtedy, gdy zachodzi sytuacja opisanej w tym przepisie i dalsze prowadzenie egzekucji jest bezcelowe. Umorzenie postępowania egzekucyjnego w takich okolicznościach jest uprawnieniem organu egzekucyjnego. Sytuacja taka zaś zachodzi w szczególności w przypadku, gdy prowadzona egzekucja jest bezskuteczna. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki wymienione w tym przepisie. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego, w wyniku realizacji którego przekazywane są środki pieniężne na zaspokojenie egzekwowanych należności, a także zajęcia udziałów stanowiących własność zobowiązanego w PPH A Sp. z o.o. w "[...]" oraz wierzytelności pieniężnej. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z rejestru przedsiębiorców z dnia 08.08.2003r. nr KRS: "[...]" dotyczących spółki A w "[...]" wynika, że jedynym wspólnikiem spółki jest właśnie skarżący, posiada on w tejże spółce 70.410 udziałów o wartości 3.520.541 zł.

Z udzielonej przez organ egzekucyjny informacji wynika, że według stanu zaległości zobowiązanego istniejącego na dzień 24.05.2006r. organ egzekucyjny prowadzi jeszcze postępowanie egzekucyjne na podstawie dwóch tytułów wykonawczych, które korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia wynikającego z art. 115

§ 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. "[...]" i "[...]" wystawionych przez Urząd Skarbowy na łączną kwotę 22.639,04 zł należności głównej. Zatem dalsze prowadzenie egzekucji administracyjnej ze wskazanych wyżej środków egzekucyjnych daje możliwość wyegzekwowania wszystkich dochodzonych w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym należności pieniężnych, w tym wierzycieli cywilno-prawnych. Nie można rozstrzygnąć przed zakończeniem postępowania egzekucyjnego skuteczności sprzedaży udziałów. W skardze skarżący zmuszony był przyznać, że jest on jedynym wspólnikiem spółki i posiada w tejże spółce 70.410 udziałów o wartości 3.520.541 zł. W każdy razie te udziały nie zostały umorzone.

W konsekwencji słusznie Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że nie wystąpiły przesłanki określone w art. art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161). Cytowany przepis nie przewiduje możliwości częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.