Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 510/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 1 i ust. 5
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Sp. z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 1248/15 w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 1248/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę M. Sp. z o.o. (skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca w skardze kasacyjnej zarzucając mu:

- w trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego:

art. 51 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r. prawo łowieckie (Dz.U. z 2013 r., poz. 1226 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie;

Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 marca 2005 r. (§ 1.1 pkt 9) w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne poprzez niezastosowanie w przedmiotowej sprawie;

art. 75 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie;

art. 1 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, polegające na mylnym uznaniu, iż skarżąca sugerowała, że wszystkie zwierzęta są objęte równą ochroną gatunkową, podczas gdy skarżąca wskazała na zwierzęta występujące dziko - w odróżnieniu do zwierząt podlegających ochronie gatunkowej,

art. 63 ust. 1 pkt 2 lit. e w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 2 oraz art. 84 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.), dalej "u.i.o.ś.", poprzez nietrafne przyjęcie, iż organ dokonał analizy wpływu inwestycji na środowisko (jego poszczególnych elementów) oraz przyjęcie, że realia rozpatrywanej sprawy nie wskazują na to, by inwestycja zamierzona została na terenach wymagających specjalnej ochrony ze względu na występowanie chronionych gatunków roślin i zwierząt.

W oparciu o przytoczone zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zwolnienie skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu Spółka wskazała, że Sąd w swoich ustaleniach całkowicie pominął regulacje zawarte w ustawie prawo łowieckie, kierując się "dobrem" jedynie zwierząt objętych ochroną gatunkową. W jej ocenie tego rodzaju podejście jest niedopuszczalne jako sprzeczne z powołanymi wyżej przepisami ustawy prawo ochrony środowiska, o ochronie przyrody, o ochronie zwierząt i prawo łowieckie, z których wynika, iż każde zwierzę podlega ochronie. Ponadto wskazała, iż na obszarze objętym inwestycją występują ptaki podlegające ścisłej ochronie, zaś z treści załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt z dnia 6 października 2014 r. wynika wprost, że wróbel domowy (ten gatunek podlega ochronie czynnej, poz. 356), sikora bogatka (poz. 351), kopciuszek (poz. 415), zięba (poz. 310) i jemiołuszka (poz. 277), a z załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia wynika, że sroka (poz. 21) podlega ochronie częściowej. Zdaniem Spółki okoliczność chociażby występowanie tych ptaków powinna być wzięta przez organ pod uwagę.

Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi kasacyjnej wskazała, iż Sąd nie zastosował Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne, które w § 1.1 pkt 9 ustala okresy polowań na lisy od dnia 1 lipca do 31 marca, a zatem okres od i kwietnia do 30 czerwca to czas ochronny dla tych zwierząt, kiedy posiadają potomstwo, a więc w tym czasie obowiązuje zarówno zakaz ich odstrzeliwania, jak również likwidowania ich nor i przesiedlania.

Uzasadniając trzeci zarzut skargi kasacyjnej Spółka wskazała, iż na skutek faktu, że doszło do wyeliminowania jednego etapu w procesie wydawania decyzji o warunkach zabudowy polegającego na bezzasadnym stwierdzeniu braku podstaw do wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, może nie być możliwe ustalenie wymaganego sposobu naprawienia szkód wyrządzonych w trakcie prac budowlanych przez inwestora, nawet w pozwoleniu na budowę. Wyjaśniła, że zwierzę nie jest przedmiotem tylko żywym stworzeniem, w związku z czym zmiana warunków jego bytowania wymaga czasu i podjęcia z wyprzedzeniem szeregu czynności, które wiążą się z koniecznością poniesienia kosztów. Ustalenie wytycznych w zakresie kompensacji przyrodniczej dopiero na etapie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę może być zatem spóźnione.

Skarżąca kasacyjnie Spółka podniosła, że wskazanie Sądu, iż każdorazowe stwierdzenie bytowania na terenie inwestycji jakiegokolwiek zwierzęcia kręgowego oznaczałoby automatyczne uznanie, iż inwestycja wywiera znaczny wpływ na środowisko ze wszystkimi tego prawnymi konsekwencjami jest za daleko posuniętym wnioskiem niemającym odzwierciedlenia w przedmiotowej sprawie. Zaakcentowała, że skarżącej nie chodzi o wszystkie zwierzęta (kręgowce), ale o lisy będące zwierzyną łowną i podlegającą ochronie, a pozbawioną naturalnego środowiska bytowania przez działalność człowieka.

Zwróciła uwagę, iż przedmiotowa inwestycja zlokalizowana jest na obszarze dorzecza [...], który to obszar jest "zagarniany" przez działalność człowieka, a który stanowił naturalne środowisko zwierząt łownych, w tym m.in. lisów. W konsekwencji dzikie zwierzęta zmuszone zostają do poszukiwania dogodnych miejsc dla swojej egzystencji, jakimi w niniejszej sprawie są właśnie obiekty magazynowe i garażowe. Podniosła, że deweloperzy zabierają tereny dzikich zwierząt pod inwestycje, tak jak przy ul. [...] w [...] w [...] w pobliżu M. sp. z o.o., gdzie firma B. pobudowała Osiedle [...] - i właśnie stamtąd uciekają lisy w poszukiwaniu miejsc bytowania na terenie M. sp. z o.o.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej przypomnieć należy, że kontrolowana decyzja została wydana w oparciu o art. 84 u.i.o.ś. i stwierdzono w niej brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W myśl zaś art. 85 ust. 1 u.i.o.ś. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia, przy czym w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko decyzja ta powinna zawierać informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 85 ust. 2 pkt 2 u.i.o.ś.).

W związku z powyższym nie można uznać jako oparty na usprawiedliwionej podstawie zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 63 ust. 1 pkt 2 lit. e w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 2 oraz art. 84 ust.1 u.i.o.ś. Zgodnie z art. 63 ust.1 pkt 2 lit. e u.i.o.ś. organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie z innymi wymienionymi w tym przepisie uwarunkowaniami także usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego uwzględniające obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszary Natura 2000 oraz pozostałe formy ochrony przyrody. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej organ dokonał analizy wpływu inwestycji na środowisko. Zasadnie przy tym Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że inwestycja nie jest planowana na terenach wymagających specjalnej ochrony ze względu na występowanie chronionych gatunków roślin lub zwierząt. Inwestycja ma być realizowana poza obszarami chronionymi, w tym poza obszarem Natura 2000. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji planowane przedsięwzięcie ma być realizowane na terenie przemysłowym, nieprzedstawiającym walorów przyrodniczych, zabudowanym opuszczonymi obiektami magazynowymi, garażowymi, produkcyjnymi i pomocniczymi, które w myśl założeń planu realizacyjnego przeznaczone są do rozbiórki. Okoliczność tą potwierdzają zdjęcia dołączone do karty informacyjnej przedsięwzięcia przedstawiające opuszczone i zaniedbane budynki. Nie przeczy temu okoliczność, że na terenie planowanej inwestycji zaobserwowano kilka gatunków ptaków chronionych, albowiem na obszarze tym nie mają one swoich miejsc gniazdowania.

Zwrócić przy tym należy uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zobligował inwestora do niezwłocznego przerwania prac, zapewnienia zwierzętom swobodnego dostępu do kryjówki oraz skontaktowania się ze specjalistą w celu ustalenia dalszych czynności, w przypadku stwierdzenia obecności gatunków chronionych lub ich siedlisk w okresie rozpoczęcia robót na terenie inwestycji. W związku z powyższym nie jest usprawiedliwiony zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 75 ust. 1 i 5 p.o.ś. Ponadto dodać należy, że z uwagi na brak przeprowadzania oceny na środowisko nie zachodziła konieczność określenia wymagań kompensacji przyrodniczej.

Twierdzenia skargi kasacyjnej, że art. 63 ust. 1 pkt 2 lit. e powinien mieć zastosowanie do zwierzyny łownej, to jest do lisów, nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis ten wyraźnie ma zastosowanie jedynie do zwierząt objętych ochroną w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody, a wymienionych w rozporządzeniu z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2014 r., poz. 1348).

Skarżąca kasacyjnie wywodzi, że uciążliwości deweloperskie pozbawiają dzikie zwierzęta, w tym zwierzęta łowne, naturalnego środowiska zwracając uwagę, że przedmiotowa inwestycja zlokalizowana jest na obszarze dorzecza Wisły, który to obszar jest zagarniany przez działalność człowieka, a który stanowił naturalne środowisko zwierząt łownych, w tym lisów. Skarżąca kasacyjnie pomija jednak okoliczność, że tereny te zostały już wcześniej "zagarnięte" przez człowieka, a obecnie stanowią skupisko niewykorzystanych, niszczejących budynków. Nie nastąpi więc "zagarnianie" terenu, a jedynie przekształcenie terenu, na którym znajdują się zdegradowane budowle w teren zagospodarowany. Przypomnieć należy, że na terenie sąsiednim swoją działalność prowadzi skarżąca kasacyjnie Spółka.

W związku z powyższym zarzut skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie.

Powyższe rozważania przesądzają jednocześnie o niezasadności zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt w zw. z art. 2 ust. 1 u.o.p. Nie jest kwestionowanym, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, człowiek winien jest zwierzętom poszanowanie i opiekę. Ochrona przyrody zaś polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, w tym dziko występujących roślin, zwierząt i grzybów. Jednakże przepisy te nie stanowią całkowitego zakazu rozwoju infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania człowieka. Powołany w skardze kasacyjnej art. 2 ust. 1 u.o.p. w swej treści nawiązuje do zasady zrównoważonego rozwoju, a więc takiego gospodarowania zasobami przyrody, aby zaspokajanie potrzeb obecnego pokolenia nie zmniejszyło szans na korzystanie z tych zasobów przez przyszłe pokolenia. Nawiązuje także do zasady proporcjonalności. Przede wszystkim zwrócić jednak należy uwagę, że w oparciu o ten przepis nie można wywieść, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Szczegółowa realizacja powyższych postulatów zawartych w art. 2 ust. 1 u.o.p. następuje między innymi w wyniku wydawania decyzji dotyczącej środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, która to czynność regulowana jest przepisami szczególnymi, mającymi na celu realizację postulatów zawartych w tych przepisach. W tym zakresie w odniesieniu do zaskarżonej decyzji, co zasadnie zauważył Sąd I instancji, nie można zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego.

Nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 4 prawa łowieckiego oraz § 1.1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne.

Powołany art. 51 ust. 1 pkt 4 prawa łowieckiego dotyczy wykroczenia polegającego na niszczeniu nor i lęgowisk zwierząt łownych. Przedmiotowa zaś sprawa okoliczności tej nie dotyczy a organ ochrony środowiska nie jest organem właściwym do stosowania tych przepisów. Ponadto dodać należy, że w sprawie nie wykazano aby takie okoliczności miały miejsce. Przedmiotowa sprawa nie dotyczy także polowań, a co za tym idzie w sprawie nie miało także zastosowania rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne.

Mając na względzie powyższe rozważania skarga kasacyjna została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875). Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.