Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 374/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi kasacyjnej
Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "E." Spółki z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 21 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 465/13 w zakresie umorzenia postępowania w sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi "E." Spółki z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 465/13, w punkcie 1. umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz w punkcie 2. odrzucił skargę kasacyjną "E." Sp. z o.o. w M. od postanowienia WSA z dnia 20 października 2014 r. o odrzuceniu skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.

Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 12 grudnia 2014 r. skarżąca złożyła skargę kasacyjną od ww. postanowienia o odrzuceniu skargi, wnosząc jednocześnie o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Było to kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie, po prawomocnych negatywnych dla strony rozstrzygnięciach WSA z dnia 13 maja 2014 r., 12 stycznia 2015 r., 12 października 2015 r. Zarządzeniem z dnia 15 lutego 2016 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona, w terminie do uiszczenia wpisu sądowego, kolejny raz wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Treść wniosku była zbieżna z treścią uprzednio złożonego formularza.

Zdaniem WSA, w myśl art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu o odmowie przyznania prawa pomocy jest możliwe jedynie wówczas, gdy okoliczności stanowiące przesłankę tego rozstrzygnięcia uległy zmianie. W sytuacji zaś gdy strona składa kolejny wniosek, oparty na identycznej argumentacji jak podnoszona w prawomocnie oddalonych już rozstrzygnięciach, zastosowanie znajduje przepis art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.

Innymi słowy, Sąd I instancji uznał za zbędne rozpoznanie sprawy wielokrotnie już rozstrzyganej i analizowanej przez Sąd, od którego rozstrzygnięć skarżąca wnosiła przysługujące jej środki zaskarżenia i których rozpoznanie nie przyniosło skutków oczekiwanych przez stronę.

Wobec powyższego, WSA na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Jednocześnie WSA na podstawie art. 200 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną spółki z uwagi na nieuiszczenie w wyznaczonym terminie należnego wpisu, pomimo ponownego wezwania do dokonania tej czynności.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 246 § 2 pkt 2 p.p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie, podczas gdy skarżąca spółka nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania;

2) art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu nieziszczenia wpisu sądowego, w sytuacji gdy skarżąca nie wyczerpała drogi do uzyskania zwolnienia z kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że złożony przez skarżącą wniosek o zwolnienie od kosztów jest kolejnym takim wnioskiem w sprawie, po wydaniu przez WSA prawomocnych postanowień z dnia 13 maja 2014 r., 12 stycznia 2015 r., 12 października 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 17 lipca 2014 r. (sygn. akt I GZ 217/14), 24 marca 2015 r. (sygn. akt I GZ 125/15), 9 grudnia 2015 r. (sygn. akt I GZ 863/15) oddalił zażalenia spółki na powyższe rozstrzygnięcia.

W związku z powyższym, zasadnie Sąd I instancji ocenił przedmiotowy wniosek w kontekście art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy przy tym zwrócić uwagę, że ciężar wykazania zmiany okoliczności, zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 246 § 2 p.p.s.a., spoczywa na wnioskodawcy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro skarżąca przedłożyła kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, którego treść jest zbieżna z treścią uprzednio składanych wniosków rozpoznanych negatywnie, a postanowienia wydane w tym przedmiocie są prawomocne, to prawidłowo Sąd I instancji uznał, że merytoryczne rozpoznanie takiego wniosku stało się zbędne i na podstawie art. 249a p.p.s.a. umorzył postępowanie w tym zakresie. W tych okolicznościach nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

Ponadto należy wskazać, że nie ma racji strona skarżąca, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 220 § 3 p.p.s.a., bowiem po prawomocnym zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania Sąd wezwał spółkę zarządzeniem z dnia 15 lutego 2016 r. do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Podkreślenia wymaga, że wystąpienie w wyznaczonym terminie z kolejnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w trybie art. 165 p.p.s.a. nie powoduje przerwania biegu terminu do opłacenia skargi kasacyjnej.

Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 roku w sprawie o sygnaturze akt III RN 144/02 oraz postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., II OZ 667/14). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10, postanowienie NSA z 8 stycznia 2014 r., II GZ 761/13, postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., I OSK 536/13).

Ponadto, ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżący nie spełnia przesłanek zwolnienia go z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia (por. postanowienie SN z dnia 24 kwietnia 1999 roku I CKN 146/98, OSNC 1999 Nr 11, poz. 196). Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum.

Należy także mieć na uwadze zasadę wyrażoną w art. 220 § 1 p.p.s.a., stosownie do której sąd nie podejmuje żadnej czynności w stosunku do pisma, od którego strona nie uiściła należnej opłaty. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. konsekwencją nieuiszczenia należnego wpisu od skargi kasacyjnej jest odrzucenie tego środka zaskarżenia.

Zatem, prawomocne postanowienie sądu o odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów oraz ponowne wezwanie do uiszczenia należnej opłaty, nie zwalnia strony od skutków niezastosowania się do tego wezwania, pomimo wystąpienia z kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie.

W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę kasacyjną spółki z uwagi na niewykonanie zarządzenia z dnia 15 lutego 2016 r., tj. nieuiszczenie w wyznaczonym terminie, pomimo prawidłowego pouczenia, wpisu od tego środka zaskarżenia. Zatem zarzut naruszenia art. 220 § 3 p.p.s.a okazał się nieusprawiedliwiony.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.