Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 136/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2009-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust.1
journal: Dz.U. 1962 nr 38 poz 166
law: Ustawa z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin.
article: art.6
journal: Dz.U. 1989 nr 10 poz 53
law: Ustawa z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 6 maja 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 roku sprawy ze skargi J. B. i S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie nieodpłatnego przyznania na własność nieruchomości gruntowej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję, wydaną z upoważnienia Starosty przez Dyrektor Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w O., z dnia "[...]", nr "[...]", którą organ I instancji odmówił J. i S. B. nieodpłatnego przyznania na własność nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy K., oznaczonej numerem "[...]" obręb L., Gmina K., o powierzchni 0,32 ha.

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, iż rozstrzygnięcie to zapadło na tle następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: decyzją z dnia "[...]"1966r. znak: "[...]" Kierownik Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, na podstawie art. 7 ustawy z dnia 28 czerwca 1962r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz. U. Nr 38, poz. 166), orzekł o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego Nr "[...]" o pow. 7,84 ha, położonego na terenie wsi L., gmina K., stanowiącego wówczas własność F. i A. Sz. Stosownie do punktu drugiego rozstrzygnięcia pozostawiono w dalsze użytkowanie współwłaścicieli budynki wraz z działką siedliskową oraz 0,20 ha gruntów z działki Nr 293a (tj. działkę nr 100, której dotyczy niniejsze postępowanie).

Prawomocną decyzją z dnia "[...]’ 1980r. znak: "[...]" Naczelnik Gminy w K. zmienił punkt drugi powyższej decyzji, precyzując, że winien on stanowić, iż wyłączono spod przejęcia na własność Państwa budynki mieszkalne i gospodarskie wraz z działką siedliskową oraz 0,20 ha gruntów z działki 293a. Organ uzasadnił, iż z akt sprawy, a szczególnie z notatki służbowej sporządzonej w dniu 7 listopada 1966r. oraz z uzasadnienia zmienionej decyzji wynika, że wnioskodawcy wyłączyli spod przekazania budynki oraz działkę 0,20 ha.

Nieruchomości budynkowe (dom mieszkalny, obora, stodoła i kurnik), dla których prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w B. Księga Wieczysta Nr "[...]", przejęli następnie w posiadanie J. i P. Sz., na podstawie umowy sprzedaży o charakterze zobowiązującym. Nie dysponując jednak umową o charakterze rzeczowym, tj. przenoszącą własność nieruchomości, wyżej wymienieni nabyli prawo własności wymienionych zabudowań przez zasiedzenie z dniem 11 marca 2002r. (postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia "[...]". sygn. akt "[...]").

Nieruchomość gruntowa zaś, tj. działka nr "[...]" o powierzchni 0,32 ha, była przedmiotem decyzji komunalizacyjnej Wojewody z dnia "[...]" znak: "[...]", który na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nieodpłatne nabycie przez Gminę K. z mocy prawa własności tej nieruchomości, jako mienia ogólnonarodowego. Rozstrzygnięcie to stanowiło podstawę wpisu prawa własności Gminy K. w Księdze Wieczystej Nr "[...]", urządzonej m.in. dla tej działki.

W kwietniu 1998r. Gmina K. zawarła umowę dzierżawy przedmiotowej działki z J. Sz.

Z akt administracyjnych przekazanych Sądowi wynika ponadto, iż spadkobierczyni po J. i P. Sz. – M. S. w 2007r. wystąpiła do Starosty o nadanie na własność działki oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu L., gmina K. numerem "[...]’ o pow. 0,32 ha. Decyzją z dnia "[...]". Starosta orzekł zgodnie z tym wnioskiem. Jednak na skutek odwołania Wójta Gminy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze na posiedzeniu w dniu 9 lipca 2008r. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i odmówiło nieodpłatnego przyznania na własność M. S. wnioskowanej nieruchomości będącej własnością Gminy K. Organ uzasadnił, iż własność opisanej nieruchomości nie może być przyznana wnioskodawczyni, gdyż nie jest następcą prawnym F. i A. Sz. Wyjaśniono, iż poprzednicy prawni M. S. nabyli nieruchomości budynkowe poprzez zasiedzenie, tj. w sposób pierwotny, niezależnie od prawa poprzedniego właściciela. Z tego powodu nie przeszło na nią wymienione roszczenie. Następnie aktem notarialnym z dnia 10 lipca 2008r. M. S. zawarła z J.i S. B. umowę sprzedaży wymienionych nieruchomości budynkowych. W umowie tej zawarto zapis, że prawo do nieodpłatnego nabycia na własność działki gruntu, na której wzniesione są budynki objęte przedmiotem sprzedaży przysługuje każdemu aktualnemu właścicielowi tych budynków.

I tak wnioskiem z dnia 14 lipca 2008r. J. i S. B. wystąpili do Starosty . o nieodpłatne przekazanie im na własność działki gruntu nr "[...]", o pow. 0,32 ha, położonej w obrębie L., gmina K.

Decyzją z dnia "[...]" Starosta odmówił S i J B nieodpłatnego przyznania własności opisanej działki. W uzasadnieniu wskazano, że poprzednicy prawni wymienionych osób własność budynków znajdujących się na działce nr "[...]"nabyli przez zasiedzenie, a więc poprzez pierwotne nabycie własności nieruchomości. Wobec czego na wnioskodawców nie przeszło roszczenie o nieodpłatne przekazanie własności działki.

Od powyższej decyzji w terminie ustawowym odwołał się pełnomocnik S. i J. B. – adw. M. U., domagając się uchylenia kwestionowanej decyzji w związku z naruszeniem art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. nr 10 poz. 53 ze zm.). Zdaniem pełnomocnika organ I instancji dokonał wykładni tego przepisu w sposób sprzeczny z jego treścią i celem.

Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji. Organ przytoczył treść art. 6 cytowanej ustawy i wskazał, iż w orzecznictwie sądowo-administracyjnym ugruntował się pogląd, że własność działki siedliskowej może być przyznana zarówno osobie, która przekazała gospodarstwo, jak też jej następcy prawnemu (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2006, sygn. II OSK 1136/05, Lex 267149, wyrok NSA z dnia 13 marca 1990 r., II SA 77/90, ST 1992/1-2/104). Sporne jest jedynie to, czy następca prawny musi być sukcesorem uniwersalnym, czy też wystarczy, że zabudowania zostały przeniesione w wyniku umowy obligacyjnej (sukcesja syngularna). Kolegium uznało, że okoliczność ta nie ma jednak większego znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż w rozpatrywanej sprawie własność budynków została nabyta przez poprzedników prawnych M. S., która następnie zbyła te zabudowania na rzecz odwołujących, przez zasiedzenie. Wyjaśniono, iż zgodnie z art. 172 kc posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Nabycie własności w trybie zasiedzenia następuje w sposób "pierwotny". Brakuje tu bowiem następstwa prawnego (sukcesji). Nie można pominąć też tego, że nabycie własności następuje niezależnie od prawa poprzedniego właściciela.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że skoro poprzednicy prawni S. i J. B.nie są następcami prawnymi F. i A. Sz., czyli osób które przekazały na rzecz Państwa własność gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodził obszar działki nr 100, własność opisanej nieruchomości nie może być im przyznana. Nie przeszło bowiem na nich, wobec pierwotnego nabycia własności nieruchomości budynkowych przez ich poprzedników prawnych, wymienione roszczenie.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie J. i S. B., reprezentowani przez adw. M. U., wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, zarzucając obu rozstrzygnięciom naruszenie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. nr 10 poz. 53 ze zm.) – poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na uznaniu, że sposób nabycia własności budynku, o którym mowa w tym przepisie, ma wpływ na istnienie po stronie jego właściciela roszczenia o nieodpłatne przyznanie na własność gruntu, na którym taki budynek wzniesiono.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, iż argumentacja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie nawiązuje zupełnie do literalnego brzmienia powołanego unormowania, którego brzmienie nie uzależnia prawa do nabycia własności gruntu pod budynkami stanowiącymi tzw. siedlisko rolnicze od tego w jaki sposób nabyto własność samych budynków. Pełnomocnik wywiódł, iż do kręgu osób uprawnionych z tego przepisu omawiana norma prawna zalicza po prostu właścicieli budynków, nie stawiając żadnych dodatkowych warunków, czy ograniczeń w tym zakresie. Zaznaczono, że żadne z powołanych przez Kolegium orzeczeń NSA nie potwierdza tezy, iż omawiane uprawnienie zależy od sposobu nabycia własności budynków. Poza tym w wyroku z dnia 30 sierpnia 2006r. sygn. akt II OSK 1136/05 Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że uprawnienie to przysługuje każdemu podmiotowi, który potrafi wykazać, że przysługuje mu prawo własności do tych budynków, bez względu na sposób ich nabycia.

Podniesiono też, iż wyrażony przez Kolegium pogląd sprzeczny jest również z celem analizowanego przepisu. Norma ta bowiem, w założeniu ustawodawcy, ma stanowić remedium na wprowadzony dualizm prawny polegający na przełamaniu zasady superficies solo cedit i rozdzieleniu losów prawnych budynków rolniczych oraz gruntów, na których je wzniesiono. Wobec tego, że dalsze utrzymywanie takiego dualizmu nie miało ani społecznego, ani moralnego, ani też gospodarczego uzasadnienia, potrzebna stała się regulacja wynikająca z art. 6 cytowanej ustawy, dająca roszczenie każdemu podmiotowi potrafiącemu wykazać własność takich budynków i to bez względu na sposób nabycia tej własności.

Zdaniem strony skarżącej ustawodawca unormował dwutorowo kwestię nabywania gruntów pod siedliskami rolniczymi: raz w spornym art. 6, dotyczącym osób legitymujących się niepodważalnym prawem odrębnej własności budynków rolniczych, a drugi raz w art. 118 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008r. Nr 50, poz. 291), odnoszącym się do osób korzystających faktycznie z budynków rolniczych przekazanych za rentę, w którym to właśnie występują elementy następstwa prawnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W ocenie Kolegium sposób nabycia własności nieruchomości budynkowych ma znaczenie dla istnienia roszczenia, o którym mowa w spornym przepisie. Wyjaśniono, iż co do zasady jedyną uprawnioną osobą do otrzymania na własność działki znajdującej się pod budynkami, był właściciel budynków. Dodatkowo w orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalił się pogląd, że roszczenie to przechodzi również na spadkobierców. Nie jest natomiast jednoznaczne, czy zawierając umowę cywilnoprawną (czynność syngularna) na nowego właściciela budynków przeszło roszczenie o nabycie własności działki. Okoliczność ta nie ma jednak większego znaczenia w rozpatrywanej sprawie, bowiem poprzednicy prawni skarżących nabyli nieruchomości budynkowe w drodze zasiedzenia, czyli niezależnie od prawa poprzedniego właściciela. W konsekwencji tego, zdaniem Kolegium, nie przeszło na skarżących uprawnienie do żądania przeniesienia na własność nieruchomości gruntowej znajdującej się pod budynkami. Organ zauważył, iż uchwalenie art. 6 powoływanej ustawy miało na celu przede wszystkim usunięcie dyskryminacji rolników i ich spadkobierców, którzy przekazali gospodarstwo rolne przed 1 stycznia 1983r. w stosunku do tych rolników, którzy owo gospodarstwo przekazali po tej dacie (por. uzasadnienie wyroku z NSA z dnia 25 kwietnia 1991r., sygn. II SA 194/91, OSP 1992/3/63). Tym samym regulacja ta nie może dotyczyć osób, które nabyły własność budynku w drodze zasiedzenia.

Uczestnik postępowania – Gmina K., reprezentowana przez r.pr. E. O., wniosła o oddalenie skargi, podzielając w całości stanowisko Kolegium, iż art. 6 cytowanej ustawy dotyczy właścicieli budynków (lub ich następców prawnych), którzy przekazali gospodarstwo rolne Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983r. Zauważono, że wynika to także z cytowanych w skardze orzeczeń, w których jako uprawnionych wskazano właśnie właścicieli i spadkobierców. Ponadto zdaniem uczestnika postępowania organ nie miał prawa dysponować własnością Gminy K. i przekazywać jej na rzecz osób trzecich. Zaznaczono, iż stosownie do wyroku NSA z dnia 13 marca 1990r. w sprawie II SA 77/90, art. 6 omawianej ustawy może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy działka siedliskowa stanowi własność Państwa. Podkreślono też, że prawo własności oraz jego ochronę gwarantuje Gminie art. 165 Konstytucji RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest jedynie pod względem legalności czyli kontroli zgodności zaskarżonego aktu z prawem.

Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270

ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kwestionowana decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.

W rozpoznawanej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. nr 10 poz. 53 ze zm.) z przyczyn wskazanych przez organy orzekające. Poza tym nie może pozostać nie zauważonym, iż wymienioną na wstępie decyzją z dnia 1966r., zmienioną w 1980r., stosownie do wniosku F. i A. Sz., wyłączono spod przejęcia na własność Państwa budynki mieszkalne i gospodarcze wraz z działką siedliskową oraz 0,20 ha gruntów z działki 293a. Z tego wniosek, że przedmiotowa działka siedliskowa wraz ze znajdującymi się na niej zabudowaniami pozostawała nadal własnością wymienionych. Stosownie bowiem do art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 czerwca 1962r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz. U. Nr 38, poz. 166), na zasadzie którego nastąpiło przekazanie opisanego gospodarstwa rolnego Państwu, właściciel nieruchomości mógł wyłączyć spod przejęcia budynki mieszkalne i gospodarskie, w rozmiarze niezbędnym do zaspokojenia potrzeb jego i zamieszkałej z nim rodziny, oraz działkę gruntu o obszarze do 0,2 ha. Znamienne jest również to, że ustawa ta nie przewidywała, aby wyłączone spod przejęcia budynki stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności. Dopiero w ustawie z dnia 24 stycznie 1968r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa (Dz.U. Nr 3, poz. 15) zawarty został zapis, iż rolnik może zatrzymać na własność budynki wchodzące w skład przekazanych Państwu nieruchomości. W tym przypadku budynki stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności (art. 4 ust. 1). Co więcej, jeżeli budynki te nie zostały zbyte to po śmierci rolnika, lecz nie wcześniej niż z chwilą śmierci jego małżonka, budynki te przechodziły na własność Państwa (art. 4 ust. 2). Ustawa ta uchyliła cały dział I wymienionej ustawy z 1962r., zastrzegając przy tym w art. 20 ust. 3, iż ustawę tę stosuje się nadal w brzmieniu dotychczasowym, gdy nieruchomości zostały przejęte na jej podstawie w zagospodarowanie lub na własność Państwa. Zatem to dopiero ustawa z 1968r. wprowadziła wyjątek od zasady superficies solo cedit, sformułowanej w art. 46 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Ustawa ta nie przewidywała możliwości uzyskania przez rolnika własności działki pod budynkami stanowiącymi odrębny przedmiot własności, ani też nie było możliwe po śmierci rolnika żądanie przez jego następców prawnych przeniesienia na ich rzecz własności działki, na której znajdowały się takie budynki. Zasada ta nie została zmieniona w kolejnych ustawach regulujących renty i inne świadczenia dla rolników: ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 118 ze zm.), ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140 ze zm.). Przy czym ta ostatnia ustawa zachowując zasadę, iż wyłączone z przejętego gospodarstwa rolnego i zatrzymane przez rolnika budynki stanowią odrębny przedmiot własności, nie zawierała już przepisu o przejściu nieruchomości budynkowych po śmierci rolnika na własność Państwa. Dlatego w orzecznictwie wypracowano zasadę, iż jeśli własność budynków zatrzymanych przez rolnika nie wygasła przed dniem 1 stycznia 1978r., to z dniem wejścia w życie ustawy z 1977r. stała się prawem dziedzicznym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 1997r. Sygn. akt II CKU 63/97, OSNC z 1997r. Nr 12 poz. 208).

Dopiero ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz.U. z 1982 r. Nr 40, poz. 268) powróciła do zasady superficies solo cedit, stanowiąc w art. 57 ust. 1, że z gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu rolnik może wyłączyć i zachować własność działki gruntu, na której wzniesione są budynki. Oznaczało to, że rolnik był właścicielem działki zabudowanej, która po jego śmierci nie przechodziła na własność państwa. Skutkiem wejścia w życie tej ustawy było zróżnicowanie sytuacji prawnej rolników w zależności od tego, w jakiej dacie wydano decyzję o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa. Jeżeli miało to miejsce przed 1 stycznia 1983 r., mogli zachować jedynie własność budynków, a jeżeli po tej dacie - własność działki wraz ze wzniesionymi na niej budynkami. Dostrzeżenie tego dualizmu przez ustawodawcę znalazło wyraz w art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, zgodnie z którym właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 1983r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki wzniesiono. Z uwagi na fakt, iż własność budynków od 1 stycznia 1978r. była prawem dziedzicznym, powyższe uprawnienia ustawy odnosiły się zarówno do rolników, którzy przekazali gospodarstwo rolne Państwu, jak i do ich następców prawnych, będących właścicielami budynków (tak NSA w wyroku z dnia 13 marca 1990 r. sygn. akt II SA 77/90, LEX 36677, ST 1992/1-2/104).

Z treści cytowanego art. 6 wynika, iż ustawodawca unormowanie to powiązał z uprzednim zastosowaniem przepisów, mocą których Państwo przejęło nieruchomość rolną bez zabudowań stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności. Tym samym przepis ten może mieć zastosowanie tylko do stanów prawnych, kiedy rolnik pozostawiał sobie budynki, które na podstawie wymienionych ustaw, obowiązujących przed 1 stycznia 1983r. stawały się odrębnym od gruntu przedmiotem własności. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych nie wynika, aby taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W obrocie prawnym znajduje się wprawdzie decyzja komunalizacyjna Wojewody z dnia "[...]"1997r., stwierdzająca nabycie przez Gminę K. z mocy prawa, nieodpłatnie własności spornej działki nr "[...]". Z rozstrzygnięcia tego nie wynika jakie zdarzenia uzasadniały przyjęcie, że w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), tj. w dniu 27 maja 1990r., sporna nieruchomość stanowiła mienie ogólnonarodowe. Nie sposób jednak nie dostrzec niespójności pomiędzy tym rozstrzygnięciem, a znajdującymi się w aktach decyzjami z 1966r. i 1980r.

Niezależnie od powyższego, wobec pozostawania w obrocie prawnym decyzji komunalizacyjnej oraz postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia "[...]"., sygn. akt "[...]", mocą którego poprzednicy prawni skarżących nabyli prawo własności nieruchomości budynkowych, stwierdzić należy, iż organy orzekające zasadnie prowadziły postępowanie w kierunku zastosowania art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. Stan prawny nieruchomości na dzień orzekania powodował bowiem, iż jako ujawniony w księdze wieczystej właściciel działki figurowała Gmina K., a jako właściciele nieruchomości budynkowej – J. i S. B. – nabywcy wcześniej nabytej w drodze zasiedzenia przez J. Sz. i P. Sz. tejże nieruchomości budynkowej. Sąd uznał, że organy w toku rozpatrywania sprawy dokonały prawidłowej wykładni wskazanego powyżej przepisu. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela w tym zakresie wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu unormowanie art. 6 odnosi się do rolników, którzy przekazali gospodarstwo rolne państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983, jak i do ich następców prawnych i tylko i wyłącznie do tych podmiotów. Przekonuje co do tego już sam fakt zamieszczenia tej normy właśnie w ustawie "o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin". Nie bez znaczenia jest również geneza tego przepisu, którego wprowadzenie stanowi konsekwencję powrotu do zasady superficies solo cedit w sytuacji, gdy rolnik korzystał z przyznanego uprawnienia i postanawiał wyłączyć i zachować własność budynków wzniesionych na działce gruntu, wchodzącego w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego. Zmiana stanu prawnego spowodowała niczym nieuzasadniony dualizm sytuacji prawnej rolników, których gospodarstwa rolne Państwo przejęło w zamian za świadczenia emerytalno-rentowe przed obowiązywaniem ustawy z 1982r. i po jej wejściu w życie. W ocenie Sądu art. 6 cytowanej ustawy, umożliwiając nieodpłatne przyznanie działki gruntu, na której wzniesiono budynki stanowiące odrębny przedmiot własności, stanowi rekompensatę za uprzednie pozbawienie prawa własności takiej działki i służy wyrównaniu pod tym względem pozycji prawnej rolników przekazujących gospodarstwo rolne na własność Państwa. Strona skarżąca, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2006 r., sygn.akt II OSK 1136/05, LEX Nr 267149, podnosi, że prawo do nieodpłatnego nabycia na własność działki gruntu, na której zostały wzniesione budynki, przysługuje każdemu podmiotowi, który potrafi wykazać, że przysługuje mu prawo własności do tych budynków, bez względu na sposób jego nabycia. Zdanie to wyrwane zostało jednak z kontekstu. Zauważyć należy, iż w orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął o konieczności wykazania przez wnioskodawców prawa do spadku. W tezie do tego wyroku sprecyzowano, że prawo do nieodpłatnego nabycia na własność działki gruntu, na której wzniesione zostały budynki, przysługuje każdemu aktualnemu właścicielowi tych budynków, niezależnie od tego, czy jest on osobą, która przekazała gospodarstwo rolne Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., czy też jego spadkobiercą. Wyrok ten zapadł więc na gruncie całkowicie odmiennego stanu faktycznego i do tego stanu się odnosił, a rozważania zawarte w jego uzasadnieniu nie mogą mieć wpływu na ocenę stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący nie są sukcesorami F. i A. Sz., którym to, co do zasady, przysługiwałoby uprawnienie wynikające z omawianego art. 6, jeżeli rzeczywiście pozbawieni zostaliby własności działki siedliskowej zabudowanej wymienionymi budynkami na zasadzie obowiązujących przed 1 stycznia 1983r. przepisów regulujących zaopatrzenie emerytalno-rentowe rolników.

Na marginesie zasadnym jest wyjaśnić uczestnikowi postępowania, że omawiany przepis art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, ma zastosowanie także w stosunku do nieruchomości, co do której gmina nabyła prawo własności na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), a więc w trybie przepisów regulujących przejście z mocy samego prawa, z dniem wejścia w życie tej ustawy, własności mienia ogólnonarodowego (państwowego), należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej, na rzecz właściwych gmin. Zauważyć można, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 1990r, sygn. akt II SA 77/90, na który powołano się, dowodząc, że wymieniony przepis dotyczyć może tylko działki stanowiącej własność Państwa, zapadł przed obowiązywaniem ustawy komunalizacyjnej. Zgodzić należy się z autorem glosy do powołanego wyroku, opublikowanej w "Samorządzie Terytorialnym" 1992/1-2/104, iż "przewidziane w art. 6 [...] ustawy [z 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin] roszczenie o nieodpłatne nabycie własności działki pod budynkiem stanowiącym odrębny od gruntu przedmiot własności powstaje jeśli w chwili wejścia w życie ustawy z 24 lutego 1989 r. grunt pod budynkiem stanowił własność Skarbu Państwa, jednak uprawniony może realizować powyższe roszczenie zarówno wtedy, gdy w chwili jego realizacji Skarb Państwa nadal jest właścicielem gruntu pod budynkiem, jak i wtedy, gdy w drodze komunalizacji własność tego gruntu przeszła na gminę". Kwestia ta nie jest sporna w piśmiennictwie, jak i judykaturze.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.