Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1107/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 690
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - tekst  jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant ref. staż. Anna Zarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną/drugą decyzją") Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej "Prezes IPN", "Organ"), po ponownym rozpatrzeniu na wniosek W. K. (dalej "Skarżącego") sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], orzekającej o odmowie potwierdzenia, że Skarżący, s. T. ur. 25 marca 1955 r. w [...], spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690 z późn. zm.), dalej "u.d.o.a.", utrzymał własną decyzję w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Prezesa IPN powtórnej decyzji w sprawie, przedstawia się następująco:

1. Wnioskiem z dnia 28 stycznia 2019 r. (data wpływu 31 stycznia 2019 r.) Skarżący zwrócił się do Organu o wydanie decyzji, potwierdzającej iż spełnia on warunki, o których mowa w art. 4 u.d.o.a.

2. Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Organ rozpatrzył w/w wniosek odmownie, wskazując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, iż:

(-) w okresie od 8 grudnia 1983 r. do 31 lipca 1990 r. Skarżący pełnił służbę w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art.5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1882), dalej "ustawy o IPN", tj. na stanowisku technika, a następnie na stanowisku kierownika Sekcji VI Wydziału Łączności KWMO/WUSW w [...] (w myśl art.5 ust.1 pkt 5 ustawy o IPN organami bezpieczeństwa państwa były instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych),

(-) Skarżący nie wykazał, iż przed dniem 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

3. Pismem z dnia 30 grudnia 2019 r. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, kwestionując w oparciu o obszerną argumentację ocenę Prezesa IPN, iż jego służba w Sekcji VI Wydziału Łączności KWMO/WUSW w [...] stanowiła służbę w organach bezpieczeństwa państwa.

III. Jak już wskazano, decyzją zaskarżoną obecnie Prezes IPN rozpoznał sprawę ponownie, utrzymując pierwszą decyzję w mocy.

Uzasadniając w/w rozstrzygnięcie, Organ wskazał w szczególności, co następuje:

(i) Przedmiotem postępowania, wszczętego na wniosek Skarżącego, było ustalenie, czy w zasobie archiwalnym IPN znajdują się dokumenty, potwierdzające, że Skarżący był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, a w razie potwierdzenia takiej okoliczności, czy istnieją dowody na to, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

W wyniku kwerendy przeprowadzonej w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono akta osobowe funkcjonariusza – Skarżącego (sygn. IPN [...]), z których wynika, iż został on przyjęty do służby jako funkcjonariusz i był zatrudniony na stanowisku technika, a następnie kierownika Sekcji VI Wydziału Łączności KWMO/WUSW w [...] w okresie od 8 grudnia 1983 r. do 31 lipca 1990 r.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy o I.P.N. organami bezpieczeństwa państwa były instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych. W świetle powyższego WUSW w [...], w którym Skarżący pełnił służbę był organem bezpieczeństwa państwa.

(ii) Odnosząc się do treści zarzutów zawartych w piśmie z dnia 30 grudnia 2019 r. Prezes IPN stoi na stanowisku, że Zarząd Łączności MSW faktycznie ponownie został włączony w struktury bezpieczeństwa państwa dopiero decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1983 r. Wprawdzie w zasobie archiwalnym IPN nie odnaleziono decyzji ministra spraw wewnętrznych z [...] grudnia 1983 r. jednakże decyzja ta jest przywołana w piśmie datowanym na dzień 2 stycznia 1984 r., podpisanym przez podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych gen. K. S.. Pismo to, skierowane do wszystkich szefów wojewódzkich urzędów spraw wewnętrznych oraz szefa SUS W, jest następującej treści: "Zgodnie z decyzją ministra spraw wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1983 r. proszę o podporządkowanie wydziału łączności do bezpośredniego nadzoru zastępcy szefa wojewódzkiego (stołecznego) urzędu spraw wewnętrznych ds. Służby Bezpieczeństwa". Jeden z egzemplarzy tego pisma przesłanego do WUSW w [...] został odnaleziony w zasobie archiwalnym Oddziału IPN w [...], sygn. akt IPN [...]. Innym dokumentem potwierdzającym umiejscowienie Wydziału Łączności w strukturach SB jest notatka z 25 czerwca 1984 r. dotycząca propozycji podziału jednostek organizacyjnych MSW na jednostki Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej, w której Biuro Organizacyjno - Prawne podkreślało, że za decyzją podporządkowania wydziałów łączności WUSW bezpośrednio zastępcom szefa ds. Służby Bezpieczeństwa przemawiały określone warunki społeczno - polityczne kraju i potrzeby operacyjno - techniczne Służby Bezpieczeństwa. Także z zarządzenia nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie zakresu działania członków kierownictwa MSW wynika, że Zarząd Łączności podporządkowano bezpośrednio Szefowi Służby Zabezpieczenia Operacyjnego MSW. Tym samym jednostka ta znalazła się w grupach jednostek organizacyjnych MSW stricte Służby Bezpieczeństwa. Przy czym formalno-prawnie dalej pełnili w niej służbę funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej. Służba Zabezpieczenia Operacyjnego gromadziła (głównie za pomocą środków technicznych) i udostępniała informacje do wykorzystania operacyjnego przez inne służby. Dokumentem potwierdzającym, że Zarząd Łączności należy traktować jako jednostkę Służby Bezpieczeństwa była Decyzja nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1989 r. w sprawie przekazania szefom WUSW (SUSW) niektórych uprawnień dotyczących przenoszenia stanowisk etatowych funkcjonariuszy SB i MO pomiędzy podległymi jednostkami i komórkami organizacyjnymi. Do tej decyzji zostały załączone kryteria określające rodzaje i liczby stanowisk w niektórych komórkach organizacyjnych WUSW (SUSW) i RUSW (równorzędnych). Wydział Łączności w tych kryteriach był zaszeregowany jako komórka organizacyjna Służby Bezpieczeństwa.

(iii) Odnosząc się do podnoszonej przez Skarżącego w piśmie z dnia 30 grudnia 2019 r. kwestii ETAT-ów oraz przekształcenie jednostek/komórek MO w Policyjne ponownie wyjaśnić należy, że dokumentem potwierdzającym, że Zarząd Łączności należy traktować jak jednostkę Służby Bezpieczeństwa była Decyzja nr [...] ministra spraw wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1989 r. w sprawie przekazania szefom WUSW (SUSW) niektórych uprawnień dotyczących przenoszenia stanowisk etatowych funkcjonariuszy SB i MO pomiędzy podległymi jednostkami i komórkami organizacyjnymi. Do tej decyzji zostały załączone kryteria określające rodzaje i liczby stanowisk w niektórych komórkach organizacyjnych WUSW (SUSW) i RUSW (równorzędnych). Wydział Łączności w tych kryteriach był zaszeregowany jako komórka organizacyjna Służby Bezpieczeństwa.

(iv) Przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy wzięto również pod uwagę kwestię przeprowadzenia weryfikacji funkcjonariuszy SB, o której decydowała Uchwała nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] maja 1990 r. w sprawie trybu i warunków przyjmowania byłych funkcjonariuszy SB do służby w Urzędzie Ochrony Państwa i innych jednostkach organizacyjnych podległych ministrowi spraw wewnętrznych oraz zatrudnienia ich w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Z analizy Zarządzenia [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1990 r. w sprawie określenia stanowisk zajmowanych przez funkcjonariuszy b. Służby Bezpieczeństwa oraz jednostek organizacyjnych resortu spraw wewnętrznych, w których pełnili oni służbę i w związku Instrukcją Przewodniczącego Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej z 25 czerwca 1990 r. wynika, że Zarząd Łączności był jednostką Służby Bezpieczeństwa, ponieważ podlegał bezpośrednio Szefowi Służby Zabezpieczenia Operacyjnego, wymienionemu jako stanowisko Służby Bezpieczeństwa. Z Instrukcji Przewodniczącego Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej wynika, że funkcjonariusze Zarządu Łączności i Wydziałów Łączności nie podlegali weryfikacji. Mając powyższe na uwadze należy uznać służbę Skarżącego na stanowisku technika, a następnie kierownika Sekcji VI Wydziału Łączności KWMO/WUSW w [...] w okresie od 8 grudnia 1983 r. do 31 lipca 1990 r. za służbę w organach bezpieczeństwa państwa.

(v) Odnotować należy, iż w art. 4 ust.1 u.d.o.a. mowa jest o osobach, które "nie były pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa" w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 u.I.P.N. Z tego powodu przy analizie przepisów, obowiązujących w okresie zatrudnienia Skarżącego nie należy koncentrować się na tym, czy dana osoba była funkcjonariuszem MO czy SB, lecz czy jako funkcjonariusz pełniła służbę w jednostkach podległych SB, które były organami bezpieczeństwa państwa. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że u.I.P.N. mówiąc o służbie, pracy lub współpracy w organach bezpieczeństwa państwa nie dokonuje rozróżnienia na funkcjonariuszy SB i MO. Zarówno Zarząd Łączności MSW jak Wydziały Łączności WUSW były jednostkami podległymi Służbie Bezpieczeństwa w okresie od 8 grudnia 1983 r. do 31 lipca 1990 r. W jednostkach podległych Służbie Bezpieczeństwa, w tym Wydziałach Łączności służyli zarówno funkcjonariusze MO jak i SB oraz pracowali pracownicy cywilni.

(vi) Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.o.a. wymaga, aby wnioskodawca przedłożył dowody świadczące o tym, że w trakcie pracy w organach bezpieczeństwa państwa pomagał osobom lub organizacjom działającym na rzecz niepodległości i suwerenności Polski lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Pomimo otrzymania stosownego wezwania Organu Skarżący nie przedstawił dowodów, ani nie wskazał świadków mogących potwierdzić fakt czynnego wspierania osób lub organizacji działających na rzecz niepodległości i suwerenności Polski lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

(vii) Wbrew ocenie Skarżącego, wyrażonej w piśmie z dnia 30 grudnia 2019 r., w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przez Organ art. 6, 7, 7a, 8 oraz 77 § 1 k.p.a.

(viii) Podzielić należy stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów w uchwale z dnia 14 października 2015 r. (sygn. akt III UZP 8/15). Jak bowiem wskazał Sąd rozwiązanie Służby Bezpieczeństwa nastąpiło z mocy art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz. U. nr 30, poz. 180 ze zm.), zwanej dalej "ustawa o UOP", który stanowił, że z chwilą utworzenia Urzędu Ochrony Państwa Służba Bezpieczeństwa zostaje rozwiązana. W związku z tym, że przepis ten nie przesądzał, czy Zarząd Łączności MSW i jego terenowe odpowiedniki były organami Służby Bezpieczeństwa, należało powołać się na zarządzenie nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1990 r. w sprawie zaprzestania działalności SB, wydane w celu wykonania postanowień art. 129 ustawy o UOP. W § 6 zarządzenia postanowiono, że zadania realizowane przez Biuro C, Biuro B, Departament Techniki oraz Zarząd Łączności i ich ogniwa terenowe, a także Departament PESEL, pozostają niezmienione do czasu zakończenia reorganizacji MSW. Skoro zatem zarządzenie zostało wydane w celu wykonania postanowień art. 129 ustawy o UOP, który stanowi o likwidacji Służby Bezpieczeństwa, a w powołanym przepisie § 6 wymienia się między innymi Zarząd Łączności oraz podległe mu ogniwa terenowe, to znaczy, że te jednostki organizacyjne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych szczebla centralnego i terenowego były w chwili utworzenia Urzędu Ochrony Państwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa i z mocy prawa podlegały rozwiązaniu. Zarządzenie, będące aktem wykonawczym do ustawy o UOP, nie mogło zniweczyć wynikającego z art. 129 ust. 1 ustawy o UOP skutku w postaci rozwiązania wszelkich jednostek organizacyjnych Służby Bezpieczeństwa z chwilą utworzenia Urzędu Ochrony Państwa, co nastąpiło w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 10 maja 1990 r. "Nawet jeśli usytuowane obecnie w Komendzie Głównej Policji i poddane wraz z całą Policją nadzorowi Ministra Spraw Wewnętrznych Biuro Łączności realizuje zadania należące uprzednio do Zarządu Łączności, to realizuje je jako różna od Zarządu Łączności jednostka organizacyjna, funkcjonująca w ramach nowych struktur organizacyjnych, a nie dawnej Służby Bezpieczeństwa, która uległa rozwiązaniu z mocy prawa (art. 129 ustawy o UOP). Wynikające z zarządzenia nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1990 r. w sprawie zaprzestania działalności Służby Bezpieczeństwa czasowe przedłużenie realizacji zadań Zarządu Łączności i podległych mu jednostek terenowych, nie oznacza dalszego funkcjonowania tych jednostek jako jednostek organizacyjnych Służby Bezpieczeństwa, bo te z mocy prawa uległy rozwiązaniu z chwilą utworzenia UOP. Dodać należy, że żadna z jednostek organizacyjnych Służby Bezpieczeństwa nie została zaś wyłączona spod ustawowego rozwiązania, które nastąpiło w określonym czasie".

Polemika Skarżącego ze stanowiskiem w/w uchwały jest nietrafna. Jak bowiem orzekł Sąd w składzie siedmiu sędziów Sądu Najwyższego osoba, która pełniła służbę w latach 1984-1990 w Zarządzie Łączności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Wydziałach Łączności Wojewódzkich Urzędów Spraw Wewnętrznych, jest osobą, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 15b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy w związku z art. 2 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy lustracyjnej.

Organy bezpieczeństwa państwa, ujęte w art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy o IPN były również wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy lustracyjnej, do której odniósł się Sąd Najwyższy w ww. uchwale z dnia 14 października 2015 r. Mimo, że przepis art. 15b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy został uchylony to treść tego przepisu funkcjonuje w ustawie o IPN - art. 5 ust. 1 pkt 5 i przy interpretacji tego przepisu zasadne było odwołanie się do przywołanej wyżej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2015 r.

(ix) Przywołane przez Stronę w piśmie z dnia 30 grudnia 2019 r. wyroki Sądów Apelacyjnych: w Lublinie (sygn. akt II AKa 186/18 oraz II AKa 172/18), we Wrocławiu (sygn. akt II AKa 330/19), w Krakowie (sygn. akt II AKa 244/18, II AKa 251/18, II AKa 249/18, II AKa 206/18, II AKa 305/18, II AKa 7/19, II AKa 40/19), wydane w sprawach lustracyjnych osób trzecich, nie mają wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Postępowanie lustracyjne zostało powierzone sądom karnym, które obowiązuje zakaz dokonywania wykładni ekstensywnej (rozszerzającej) na niekorzyść oskarżonego. Sądy lustracyjne powołując się na ugruntowaną linię orzeczniczą wskazują, że wszelkie wątpliwości co do charakteru prawnego (statusu) określonych jednostek organizacyjnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych jako organów bezpieczeństwa państwa w latach poprzedzających likwidacją Służby Bezpieczeństwa Państwa i utworzenie Urzędu Ochrony Państwa powinny być rozstrzygane na korzyść osoby lustrowanej. Taki zakaz nie obowiązuje przy rozpatrywaniu spraw przez organ administracji w trybie przepisów k.p.a.

Decyzje wydane w trybie art. 4 u.d.o.a. mają istotny wpływ na rozpatrzenie przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosku o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, z którym łączą się określone w ustawie przywileje dla osoby zasłużonej w walce o odzyskanie suwerenności i niepodległości przez Polskę. W stosunku do osób, które mają uzyskać status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych nie powinno być zatem żadnych wątpliwości, że nie służyły one w organach bezpieczeństwa państwa. Przepisy ustawy lustracyjnej mają charakter restrykcyjny wobec osób, które złożą niegodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, mianowicie pozbawiają je pełnienia funkcji publicznej. Natomiast na podstawie przepisów ustawy o działaczach opozycji nadawane są przywileje honorowe i materialne dla osób, które prowadziły działalność opozycyjną lub były represjonowane z powodów politycznych i w związku z tym osoby, te powinny być poza wszelkimi podejrzeniami o pracę lub służbę w organach bezpieczeństwa państwa. Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 22 września 2017 r., sygn. IV SA/Wa 415/17 "Fakt, że dana osoba nie została uznana za kłamcę lustracyjnego, nie implikuje jednocześnie stwierdzenia jej statusu jako działacza czy osoby represjonowanej z powodów politycznych. Inne bowiem kwestie oraz w innym trybie są badane".

IV. Pismem z dnia 23 marca 2020 r. Skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję Prezesa IPN, podnosząc przeciwko niej zarzuty naruszenia art.4 ust.1 u.d.o.a. w związku z naruszeniem art. 5 ustawy o IPN poprzez błędną wykładnię ww. przepisów w związku z art. 2, 7, 27, 30, 32, 87, 95 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2007 r., sygn. akt K 2/07 i art. 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (EKPC), poprzez błędną ocenę faktów i dowodów z pominięciem zapisów ustawowych, aktów prawnych czy istotnych dokumentów wskazanych we wnioskach Skarżącego oraz powoływania się na dokumenty, również nieistniejące, a także przeinaczanie treści innych dokumentów, interpretacji treści dokumentów w sposób niezgodny z wykładnią językową języka polskiego w rezultacie mających świadczyć o braku spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ust.1 u.d.o.a., bez wskazania w nich treści mających wpływ na ocenę spełnienia tych warunków.

W obszernym uzasadnieniu w/w zarzutów, Skarżący podniósł w szczególności, co następuje:

(i) Stanowisko Organu opiera się na wadliwej opinii Biura Badań Historycznych IPN oraz uchwale SN z dnia 14 października 2015 r. sygn. akt III UZP 8/15, nie mającej mocy zasady prawnej.

(ii) Prezes IPN nie miał podstaw do uznania Skarżącego za funkcjonariusza organu bezpieczeństwa państwa, o którym mowa w art.5 ust.1 pkt 5 ustawy o IPN, z tej racji, iż Skarżący miałby być "funkcjonariuszem Wydziału Łączności". Ówczesny porządek prawny nie przewidywał istnienia tego rodzaju funkcjonariusza oraz tego rodzaju odrębnej służby (Wydziału Łączności). Pojęcie "funkcjonariusz" należy zatem odnosić wyłącznie do służb w postaci Milicji Obywatelskiej oraz Służby Bezpieczeństwa, którzy mogli ewentualnie pełnić obowiązki służbowe w Wydziale Łączności. Skarżący nigdy nie był funkcjonariuszem SB, był natomiast funkcjonariuszem MO, pełniącym obowiązki służbowe w Wydziale Łączności ("funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej na stanowisku w Zarządzie/Wydziale Łączności"). Wszyscy kandydaci do służby, którzy w okresie od 1 stycznia 1984 r. do 31 lipca 1990 r. otrzymywali etaty/stanowiska w wydziałach łączności wojewódzkich urzędach spraw wewnętrznych, byli przyjmowani do MO, a nie do SB. W 1990 r. Skarżący został natomiast z mocy prawa przeniesiony do Policji. Nieposiadanie przez Skarżącego statusu funkcjonariusza SB wyklucza dopuszczalność uznania, iż był on funkcjonariuszem organów bezpieczeństwa, o których mowa w art.5 ust.1 pkt 5 ustawy o IPN.

(iii) Wbrew ocenie Organu sprawowanie przez SB nadzoru nad Zarządem Łączności/wydziałami łączności wojewódzkich komend MO/WUSW nie prowadziło do włączenia tych jednostek organizacyjnych do SB. Powyższe nastąpiło dopiero uchwałą Rady Ministrów nr [...] z [...] sierpnia 1989 r. Z treści tej uchwały jednoznacznie wynika, że wcześniej Minister Spraw Wewnętrznych nie mógł samodzielnie dokonywać zmian w strukturach resortu, bez zachowania wszystkich procedur (wydania rozkazów organizacyjnych i sporządzenia wniosków i rozkazów personalnych). Zarząd Łączności był jednostką organizacyjną w MSW i był podporządkowany Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Uchwała Rady Ministrów nr [...] z [...] października 1983 r. nie określa podległości jednostek pod poszczególne służby.

(iv) Organ nie uwzględnił wykładni art.2 ust.3 z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 -1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. Z 2019 r. poz. 430 z późn. zm.), dalej "ustawy lustracyjnej", posiadającego treść identyczną z treścią art.5 ust.3 ustawy o IPN ("Jednostkami Służby Bezpieczeństwa, w rozumieniu ustawy, są te jednostki Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, które z mocy prawa podlegały rozwiązaniu w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa, oraz te jednostki, które były ich poprzedniczkami."), dokonanej w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2000 r., sygn. akt I KZP 15/00 oraz w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2007 r., sygn. akt K 2/07. W związku z powyższym u podstaw kwalifikacji danej jednostki do organów bezpieczeństwa państwa leży fakt jej rozwiązania w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa (dalej UOP). Wydział Łączności w WUSW w [...] z mocy prawa nie uległ i podlegał rozwiązaniu oraz nie był poprzednikiem wydziału, który uległ rozwiązaniu w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa.

(v) W oparciu o dokumentację identyczną do tej, która została przedłożona Organowi przez Skarżącego, Sąd Okręgowy [...], wyrokiem z dnia [...] czerwca 2019 r., wydanym w sprawie o sygn. akt [...], której przedmiotem była lustracja innego funkcjonariusza MO, pełniącego służbę w Wydziale Łączności innej komendy wojewódzkiej MO/WUSW, stwierdził, że powód złożył prawdziwe oświadczenie lustracyjne, a Wydział Łączności WUSW w [...] nie był komórką Służby Bezpieczeństwa. Mimo wniesionej przez IPN apelacji Sąd Apelacyjny [...] orzeczeniem z dnia [...] października 2019 r. sygn. [...] orzeczenie podtrzymał i stało się ono prawomocne.

(vi) Organ nie przeprowadził dostatecznie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego na okoliczność, znoszącą w świetle art.4 pkt 1 in fine u.d.o.a. negatywne skutki bycia funkcjonariuszem organów bezpieczeństwa państwa ("czynne wspieranie, bez wiedzy przełożonych, osób lub organizacji działających na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce).

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia 15 maja 2020 r., Organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, albowiem skierowanej przeciwko pierwszej decyzji wydanej w sprawie, tj. decyzji Prezesa z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...]. Alternatywnie Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. Przy piśmie procesowym z dnia 23 czerwca 2020 r. Skarżący przedłożył kopię korespondencji z Organem, z której wynika, iż poinformował Organ, że ostatecznie wnosi skargę na decyzję z dnia [...] lutego 2020 r.

VII. W piśmie procesowym z dnia 3 września 2020 r. Skarżący:

(-) przedłożył dodatkowe dowody na okoliczność, iż do 1990 r. był funkcjonariuszem MO a Zarząd Łączności MSW nie wykonywał czynności operacyjno – technicznych, niezbędnych w działalności Służby Bezpieczeństwa,

(-) powołał się na wyrok NSA z dnia 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19, w której przedmiotem sporu był art.8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132, ze zm., dalej "ustawa zaopatrzeniowa").

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VIII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Prezesa IPN z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U z 2019, poz. 2167). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a.").

W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

Stwierdzić należy brak wątpliwości co do dopuszczalności wniesionej skargi, wynikający z faktu, iż pierwotnie skarga ta została skierowana przeciwko pierwszej nie zaś drugiej decyzji Prezesa IPN, wydanej w niniejszej sprawie. Z pisma procesowego Skarżącego z dnia 23 czerwca 2020 r. wynika jednakże w sposób jasny, iż ostatecznym przedmiotem wniesionej skargi jest druga decyzja Organu.

IX. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji Prezesa IPN prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, który został uregulowany w art.5 ust.1 i 3 pkt 2 w zw. z art.4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej i osobach represjonowanych, było rozstrzygnięcie przez Prezesa IPN, czy w odniesieniu do Skarżącego zachodzą przeszkody do uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, wskazane w art.4 pkt 1 i 2 ustawy.

Dwukrotnie orzekając w sprawie, Organ uznał, iż w odniesieniu do Skarżącego zachodzi przeszkoda przewidziana w art.4 pkt 1 u.d.o.a., polegająca na tym, iż w latach 1983 – 1990 r. Skarżący był funkcjonariuszem organu bezpieczeństwa państwa, o którym mowa w art.5 ust.1 pkt 5 ustawy o IPN., tj. funkcjonariuszem podległej Służbie Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych jednostki terenowej w wojewódzkim urzędzie spraw wewnętrznych (Wydział Łączności WUSW w [...]). Organ podzielił w tym zakresie wykładnię pojęcia "osoba pełniąca służbę w organach bezpieczeństwa państwa", sformułowaną przez SN w uchwale z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt III UZP 8/15, wydanej na gruncie art. 15b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej z dnia 18 lutego 1994 r., w świetle której pojęcie to odnosi się także do osoby, która pełniła w latach 1984-1990 służbę w Zarządzie Łączności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Wydziałach Łączności Wojewódzkich Urzędów Spraw Wewnętrznych. Jakkolwiek trafnie podnosi Skarżący, iż w/w uchwała SN nie miała w niniejszej sprawie mocy wiążącej, to jednakże nie może budzić formalnych zastrzeżeń uprawnienie Organu do oparcia się w sprawie na wykładni przepisów prawa, inspirowanej orzecznictwem sądowym, rozstrzygającym podobne kwestie prawne. Merytoryczna zasadność takiego zabiegu podlega natomiast ocenie przy kontroli legalności decyzji przez tut. Sąd.

Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, iż stanowisko Organu jest uprawnione a zarzuty skargi, zmierzające do wykazania, iż: 1) posiadanie przez Skarżącego do roku 1990 r. statusu funkcjonariusza MO a nie SB co do zasady wyklucza dopuszczalność uznania Skarżącego za funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art.5 ust.1 pkt 5 ustawy o IPN, 2) ani Zarząd Łączności MSW ani terenowe wydziały łączności w komendach wojewódzkich MO i WUSW, nie były jednostkami podległymi Służbie Bezpieczeństwa MSW - nie są trafne.

2. Stan prawny, regulujący przedmiot sprawy, przedstawia się następująco:

(i) Przepis art.4 pkt 1 u.d.o.a. formułuje pierwszą grupę negatywnych przesłanek do nabycia uprawnień przewidzianych w ustawie (obok art.4 pkt 2 wskazującego drugą tego rodzaju grupę), tj. wskazuje okoliczności, których wykluczenie jest warunkiem nabycia tychże uprawnień. Stosownie do powyższego status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 (art.5 ust.1 u.d.o.a.).

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art.5 ust.2 u.d.o.a.).

Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności (art.5 ust.3 pkt 2 u.d.o.a.).

(ii) Przepisy u.d.o.a. nie definiują odrębnie pojęcia: "organy bezpieczeństwa państwa". Definicję taką zawarto natomiast w art.5 ustawy o IPN. W art.5 ust.1 pkt 5 ustawy o IPN do w/w organów zaliczono także instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych. W art.5 ust.3 ustawy o IPN wskazano z kolei, iż jednostkami Służby Bezpieczeństwa, w rozumieniu ustawy, są te jednostki Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, które z mocy prawa podlegały rozwiązaniu w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa, oraz te jednostki, które były ich poprzedniczkami.

Pomimo niezwarcia przez ustawodawcę ani w jej art.4 pkt 1, ani w przepisach pozostałych, odesłania do art.5 ustawy o IPN, nie ulega wątpliwości, mając na uwadze dyrektywę spójności systemu prawa, iż pojęcie "organy bezpieczeństwa państwa" należy wykładać na gruncie art.4 pkt 1 u.d.o.a. z uwzględnienie art.5 ustawy o IPN.

3. Odniesienie w/w uwarunkowań prawnych do stanu faktycznego niniejszej sprawy, prowadzi do następujących wniosków:

(i) Niespornym w sprawie jest to, iż w okresie od 8 grudnia 1983 r. do 31 lipca 1990 r. Skarżący był zatrudniony na stanowisku technika, a następnie kierownika Sekcji VI Wydziału Łączności KWMO/WUSW w [...]. Spornym między Organem a Skarżącym jest natomiast to, czy w/w okres służby Skarżącego należy utożsamiać z pełnieniem przez Skarżącego służby w organie bezpieczeństwa państwa, o którym mowa w art.4 pkt 1 w zw. z art.5 ust.1 pkt 5 ustawy o IPN (tj. podległej Służbie Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych jednostce terenowej w wojewódzkiej, powiatowej i równorzędnej komendzie Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkim, rejonowym i równorzędnym urzędzie spraw wewnętrznych).

Skarżący konsekwentnie podnosi, że: (-) uznanie danej osoby za funkcjonariusza organu bezpieczeństwa państwa, o którym mowa w art.5 ust.1 pkt 5 ustawy o IPN, dopuszczalne jest tylko w przypadku jednoznacznego wykazania przez Organ, iż osoba taka był funkcjonariuszem SB; (-) poza zakresem pojęcia "funkcjonariusz organu bezpieczeństwa państwa" pozostają natomiast funkcjonariusze MO, jedynie pełniący obowiązki służbowe w jednostkach wymienionych w art.5 ust.1 pkt 5 ustawy o IPN, (-) Skarżący nigdy nie nabył ani nie ubiegał się o nabycie statusu funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa, pozostając do 1990 r. nieprzerwanie funkcjonariuszem Milicji Obywatelskiej a po tej dacie funkcjonariuszem Policji, (-) niezależnie od powyższego komórka organizacyjna, w której jako funkcjonariusz MO pełnił obowiązki służbowe, tj. Wydział Łączności WUSW w [...], nie była jednostką podległą Służbie Bezpieczeństwa MSW, a zatem nie może być traktowany jako organ bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art.5 ust.1 pkt 5 ustawy o IPN.

Trafnie natomiast przyjął Organ, iż wszystkie w/w kwestie zostały kompleksowo wyłożone przez SN w uchwale 7 sędziów dnia 14 października 2015 r., sygn. akt III UZP 8/15, zapadłej wprawdzie nie na gruncie art.4 pkt 1 u.d.o.a. a na gruncie art.15b ust.1 ustawy zaopatrzeniowej (który utracił moc z dniem 1 stycznia 2017 r.), niemniej z uwagi na podobny kontekst prawny obu uregulowań odniesienie ocen sformułowanych w uchwale także do postępowań, których przedmiotem jest rozstrzyganie o przesłankach z art.4 pkt 1 u.d.o.a., znajduje pełne uzasadnienie.

Odnotować należy, iż adresatem art.15b ust.1 ustawy była "osoba, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów". Legalna definicja "organu bezpieczeństwa państwa", zawarta w art.2 ustawy lustracyjnej w zdecydowanym zakresie pokrywa się z definicją zawartą w art.5 ustawy o IPN (rozbieżność sprowadza się wyłącznie do braku w ustawie lustracyjnej odpowiednika art.5 ust.1 pkt 13 i 14 oraz ust.2 ustawy o IPN, nieistotnego z punktu widzenia niniejszej sprawy), w tym całkowicie pokrywa się z tą definicją w kwestii uregulowanej w art.5 ust.1 pkt 5 ustawy o IPN.

W ocenie tut. Sądu pomimo występowania pewnej różnicy w sposobie zredagowania zakresu podmiotowego art.15b ust.1 ustawy zaopatrzeniowej ("osoba, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa") oraz art.4 pkt 1 u.d.o.a. ("funkcjonariusz organów bezpieczeństwa") rozstrzygające znaczenie przy ich wykładni należy przypisać, tak jak to czyni uchwała SN w stosunku do pierwszego z tych przepisów, tej okoliczności, iż wspomniane przepisy nie posługują się pojęciem "funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa" ani nie odsyłają do przepisów regulujących ich status, tj. ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych i zakresie działalności podległych mu organów (Dz.U. Nr 38, poz. 172), czy też ustawy z dnia 3 lipca 1985 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej (Dz.U. Nr 38, poz. 181 ze zm.), albo zarządzenia nr 53 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 2 lipca 1990 r. w sprawie określenia stanowisk zajmowanych przez funkcjonariuszy byłej Służby Bezpieczeństwa oraz jednostek organizacyjnych resortu spraw wewnętrznych, w których pełnili oni służbę. Dyspozycje tych przepisów zostały zatem skierowane do wszystkich osób, które pełniły służbę w organach bezpieczeństwa państwa, niezależnie od tego, czy były one funkcjonariuszami SB czy MO. Uznać należy, iż punkt ciężkości został przeniesiony w tym zakresie ze statusu personalnego funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa na status jednostki organizacyjnej, w jakiej pełniona była służba. Z powyższego wynika, iż funkcjonariusz MO, który w latach 1984-1990 pełnił służbę w Zarządzie Łączności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Wydziałach Łączności Wojewódzkich Urzędów Spraw Wewnętrznych, jest osobą, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa (tj. była funkcjonariuszem organów bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art.4 pkt 1 u.do.a. w zw. z art.5 ust.1 pkt 5 ustawy o IPN).

Podzielić bowiem należy wyczerpująco uzasadnione stanowisko uchwały SN, iż Zarząd Łączności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Wydziały Łączności Wojewódzkich Urzędów Spraw Wewnętrznych, stanowiły jednostki Służby Bezpieczeństwa w rozumieniu art.2 ust.1 i 3 ustawy lustracyjnej (tj. odpowiednika art.5 ust.1 i 3 ustawy o IPN). Sąd podziela zatem stanowisko SN, iż wniosek taki bezspornie wynika z zestawienia przepisów:

(-) ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych i zakresie działalności podległych mu organów (Dz.U. Nr 38, poz. 172),

(-) Statutu Organizacyjnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, stanowiącego załącznik do Uchwały nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] października 1983 r. w sprawie nadania statutu organizacyjnego,

(-) art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz.U. Nr 30, poz. 180 ze zm.),

(-) zarządzenia nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1990 r. w sprawie zaprzestania działalności Służby Bezpieczeństwa, wydanego - jak zaznaczono we wstępie do tego aktu - w celu wykonania postanowień art. 129 ustawy o UOP,

(-) art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych (Dz.U. Nr 30, poz. 181 ze zm.),

(-) § 3 zarządzenia 1/90 Komendanta Głównego Policji z dnia 15 czerwca 1990 r. w sprawie organizacji Komendy Głównej Policji wydanego na podstawie art. 7 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 6 ustawy z dnia kwietnia 1990 r. o Policji (jednolity tekst: Dz.U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.).

Tym samym Sąd nie podziela obszernej polemiki w tej kwestii, zawartej w skardze.

Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż w latach 1983 – 1990 r. Skarżący, pełniąc, jako funkcjonariusz MO, służbę w Wydziale Łączności WUSW, tj. w jednostce terenowej podległej Służbie Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, był funkcjonariuszem organu bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art.4 pkt 1 w zw. z art.5 ust.1 pkt 5 ustawy o IPN.

(ii) Sąd co do zasady podziela stanowisko Organu co do tego, iż sam fakt pozytywnego zweryfikowania prawdziwości oświadczenia lustracyjnego danej osoby w postępowaniu lustracyjnym, przeprowadzonym przed sądem powszechnym, w którym to oświadczeniu osoba ta wskazała, iż nie była funkcjonariuszem organów bezpieczeństwa państwa, nie może automatycznie przesądzać o nieposiadaniu takiego statusu w rozumieniu art.4 pkt 1 w zw. z art.5 ust.1 pkt 5 ustawy o IPN. Tego rodzaju dualizm znajduje uzasadnienie w zasadniczych różnicach zachodzących pomiędzy postępowanie lustracyjnym a postępowaniem opartym na przepisach u.d.o.a., wskazanych przez Organ. Tym samym wyroki sądów lustracyjnych, dotyczących innych osób, na które powołuje się skarga, nie mogły wpłynąć na wynik sprawy.

(iii) Stanowczego podkreślenia wymaga, iż w świetle art.4 pkt 1 u.d.o.a. samodzielną przeszkodę do nabycia uprawnień przewidzianych w ustawie stanowi sam fakt bycia przez wnioskodawcę postępowania funkcjonariuszem organów bezpieczeństwa państwa (za wyjątkiem sytuacji opisanej w części końcowej tego przepisu, tj. takiej, w której jednocześnie w/w funkcjonariusz prowadził bez wiedzy przełożonych działalność opozycyjną), bez konieczności indywidualnego wykazywania przez Organ, że funkcjonariusz ten dopuszczał się łamania praworządności, praw człowieka, ewentualnie innych czynów, nie dających się pogodzić ze standardami państwa prawa. Co do zasady zatem ustawa automatycznie wyłącza od możliwości nabycia przewidzianych w niej uprawnień wszystkie osoby, będące funkcjonariuszami (za wyjątkiem w/w osób prowadzących na własną rękę działalność opozycyjną). Uzasadnieniem tak ukształtowanej aksjologii ustawy jest jej uprzywilejowujący nie zaś sankcyjny charakter (nie nakłada ona bowiem jakichkolwiek sankcji z tytułu bycia funkcjonariuszem organu bezpieczeństwa państwa, natomiast wyłącza tę kategorię osób z możliwości nabycia pewnych przywilejów).

Zupełnie inną optykę należy natomiast przyjąć przy dokonywaniu wykładni takich regulacji prawnych, które w jakimkolwiek zakresie redukują dotychczasowe uprawnienia podmiotów prawa (pogarszają sytuację prawną tych podmiotów), w tym w szczególności redukują dotychczasowe uprawnienia z zakresu zabezpieczenia emerytalno – rentowego. Odzwierciedleniem takiej konieczności jest powołany w skardze wyrok NSA z dnia 21 maja 2020, sygn. akt I OSK 1669/19, uchylający wyrok tut. Sądu i uwzględniający skargę innej osoby niż Skarżący na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, orzekającą o odmowie wyłączenia na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej z 1994 r. stosowania przepisów ograniczających świadczenia dla osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa (tj. wyłączenia art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy). W wyroku tym NSA jednoznacznie zanegował dopuszczalność przyjmowania, że zawarte w art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej określenie: "służba na rzecz totalitarnego państwa", odwołujące się wyłącznie do ram czasowych i miejsc pełnienia służby, miałoby być kryterium przesądzającym o tym, że według ustawy sam fakt pełnienia służby w określonym czasie i miejscu bez względu na to, czy służba ta charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też ograniczała się do zwykłych, standardowych działań, czynności, które zawsze były i są podejmowane w każdej służbie publicznej. NSA wskazał, że tego rodzaju wykładnia jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia standardów demokratycznego państwa prawnego, chronionych przez to państwo wartości i realizowanych przez nie celów, w tym z punktu widzenia korespondującej z tymi standardami, wartościami i celami zasady równości wobec prawa, zgodnie z którą prawo w imię równości powinno indywidualizować sytuację obywateli ze względu na pewne cechy istotne, a więc relewantne. Powyższe rozumowanie doprowadziło NSA do wniosku, iż rozpatrywanie przez organ sprawy opartej na art.8a ustawy zaopatrzeniowej wymaga zbadania charakteru działań wnioskodawcy jako osoby formalnie pełniącej służbę "na rzecz totalitarnego państwa".

Z racji wspomnianej wcześniej zasadniczej różnicy ratio legis obu porównywanych aktów prawnych, stwierdzić należy brak podstaw do przenoszenia uwarunkowań związanych ze stosowaniem art.8a ustawy zaopatrzeniowej do sprawy administracyjnej opartej na art.4 u.d.o.a.

(iv) Trafnie wskazał Organ na brak dowodów, potwierdzających fakt, że jako funkcjonariusz organu bezpieczeństwa państwa Skarżący, przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.