Postanowienie NSA, sygn. akt II GW 3/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 130a ust. 10h
journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej sprawy z wniosku Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Piaseczyńskim a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Piasecznie w przedmiocie rozliczenie kosztów i wynagrodzenie za parkowanie oraz odbiór pojazdu na parkingu depozytowym postanawia: wskazać Starostę Piaseczyńskiego jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

I

Pismem z dnia 5 stycznia 2021 r. Starosta Piaseczyński na podstawie art. 4 w związku art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") oraz art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2020, poz. 23 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Piaseczyńskim a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Piasecznie, w przedmiocie rozliczenia kosztów i wynagrodzenia za parkowanie oraz odbiór pojazdu roweru marki Frendley z parkingu depozytowego R.

Komenda Powiatowa Policji w Piasecznie w dniu 20 grudnia 2012 r. otrzymała pismo od adwokata M. B. która reprezentuje R. S. – właściciela parkingu R. o udzielenie informacji w czyjej dyspozycji pozostaje rower Marki Frendley, który na podstawie zlecenia nr [...] został odholowany na ww. parking depozytowy. Komenda Powiatowa Policji w Piasecznie pismem nr [...] z dnia 14 lutego 2013 r. poinformowała adwokata M. B., że właściciel otrzymał zezwolenie na odbiór roweru a także powiadomienie o skutkach nieodebrania pojazdu w terminie. Poinformowano również, że w związku z nieodebraniem roweru koszty przechowywania ponosi Skarb Państwa oraz, że cała dokumentacja została przekazana do Sądu Rejonowego w Piasecznie z wnioskiem o stwierdzenie przepadku niepodjętego depozytu.

W dniu 14 lutego 2013 r. Komenda powiatowa Policji w Piasecznie pismem nr [...], działając na zasadzie ustawy z dnia 18 października 2006 r. o likwidacji nie podjętych depozytów wniosła do Sądu Rejonowego w Piasecznie II Wydział Karny o stwierdzenie likwidacji nie podjętego depozytu w postaci roweru marki Frendley poprzez sprzedanie. W uzasadnieniu poinformowano, że Komenda Powiatowa Policji w Piasecznie prowadziła postępowanie nr [...] w sprawie wypadku drogowego, w którym zabezpieczony został na parkingu depozytowym rower marki Frendley należący do uczestniczki zdarzenia Pani M. Ł., która poniosła śmierć na miejscu. Sąd Rejonowy w Piasecznie pismem sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w Piasecznie o nadesłanie dokumentu, z którego wynika, iż Pani W. K. ma prawo do odbioru roweru marki Frendley, należącego do nieżyjącej M. Ł. KPP w Piasecznie pismem z dnia 22 maja 2013 r. przekazała żądaną dokumentację. Z informacji uzyskanej z KPP w Piasecznie wynika, że sprawa dotycząca likwidacji nie podjętego depozytu prowadzona była przez Sąd Rejonowy w Piasecznie II Wydział Karny pod sygn. akt II Ko 481/13.

Wydział Dochodzeniowo Śledczy Komendy Powiatowej Policji w Piasecznie pismem z dnia 8 października 2019 r. przekazał całą posiadaną dokumentację do Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w Piasecznie, w celu wystąpienia z wnioskiem do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Piaseczyńskiego. W dniu 29 października 2019 r. adwokat M. K., który reprezentuje R. S. – właściciela parkingu R. przekazał do wiadomości Starostwa Powiatowego w Piasecznie przekazane pismo z dnia 23 października 2019 r. do Komendy Powiatowej Policji w Piasecznie, dotyczące roweru marki Frendley, wskazując, iż ze zlecenia holowania pojazdu marki Frendley wynika, że płatnikiem jest Policja tj. KPP w Piasecznie, która to holowanie zlecała. Starostwo Powiatowe w Piasecznie Wydział Komunikacji i Transportu pismem [...] z dnia 6 listopada 2019 r. przekazała na podstawie art. 65 k.p.a. całą dokumentację Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Piasecznie, w celu rozpatrzenia sprawy jako niepodjętego depozytu".

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piasecznie pismem z dnia 18 listopada 2020 r., zwrócił wniosek wraz z otrzymaną dokumentacją sprawy pojazdu roweru marki Frendley uznając ten organ jako właściwy do jego rozpoznania.

Organ wnioskujący z tym stanowiskiem się nie zgodził, w jego ocenie nie mógł w tej sprawie zastosować art. 130a ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 450; dalej jako: "ustawa – Prawo o ruchu drogowym"), ponieważ wszystkie wykonane czynności w sprawie przez policjantów, sądu oraz prokuraturę były wykonane z pojazdem rowerem marki Frendley jako depozyt. Dlatego w sprawie "niepodjętego depozytu" organem właściwym do załatwienia sprawy, tj. odbioru pojazdu z parkingu oraz rozliczenia kosztów jego parkowania jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piasecznie.

Pismem z dnia 23 lutego 2021 r., odpowiadając na wniosek Starosty Piaseczyńskiego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piasecznie wniósł o wskazanie Starosty Piaseczyńskiego jako organu właściwego do załatwienia przedmiotowej sprawy. Wskazał, że zgodnie z art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu obowiązującym przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008r. sygn. akt P 4/06 (publikacja w dniu 12 czerwca 2009, Dz.U. Nr 100, poz. 649) pojazd usunięty i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się, przy czym w takiej sytuacji pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Przepis ten stracił moc w dniu 12 czerwca 2009 r. na podstawie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu. Właściwym organem do likwidacji pojazdów, których własność przeszła na rzecz Skarbu Państwa był właściwy naczelnik urzędu skarbowego. Zastosowanie w tym względzie miały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449) a zwłaszcza § 3 pkt 1 c oraz § 6 ust. 1 i § 12 ust. 1 i 2, na podstawie których przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, póz. 1954 ze zm.) dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się m.in. do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie darowizny, zrzeczenia się, dziedziczenia ustawowego oraz objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Z § 4 rozporządzenia wynikało, że organem egzekucyjnym - likwidacyjnym w odniesieniu do przechowywania tego rodzaju ruchomości jest naczelnik urzędu skarbowego. Równocześnie, poprzez odesłanie do art. 100 - 103 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (§ 6 ust. 1), prowadzący parking, na którym przechowywano usunięte pojazdy, a które przeszły następnie na własność Skarbu Państwa jest dozorcą w rozumieniu przepisów o egzekucji w postępowaniu administracyjnym, któremu należy się zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. O zwrocie orzeka na podstawie art. 102 § 2 ww. ustawy organ egzekucyjny, który rozstrzygnie również za jaki okres należy się zwrot wydatków.

W wyniku przytoczonego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca dokonał zmian w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2 występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Okres ten może być, zgodnie z art. 130a ust. 10d ustawy - Prawo o ruchu drogowym przedłużony do 4 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu, jeżeli nie został ustalony jego właściciel lub osoba uprawniona do odbioru, mimo że w jej poszukiwaniu dołożono należytej staranności. Art. 130a ust. 10 h ustawy - Prawo o ruchu drogowym stanowi z kolei, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia wskazanych wcześniej kosztów. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Zatem w wyniku zmiany ustawy właściwym organem do likwidacji przejętego pojazdu stał się starosta powiatowy.

Naczelnik zwrócił uwagę, że ustawa nowelizująca w przepisach przejściowych jednoznacznie nie wskazała, który z organów ma prowadzić postępowanie likwidacyjne oraz pokrywać koszty za przechowywanie pojazdu w przypadku przejęcia ruchomości przed zmianą przepisów. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej w przypadkach, w których bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu (art. 11 ust. 1). Art. 12 ust. 1 ustawy nowelizującej nakazuje umorzenie i przekazanie sprawy właściwym starostom, w przypadku postępowań o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, jeżeli postępowania te nie zostały zakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Natomiast art. 12 ust. 2 ustawy dotyczy sytuacji, w których termin określony w poprzednim brzmieniu art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, a postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu nie zostało wszczęte. Stosuje się wówczas odpowiednio przepis art. 11, co oznacza, że przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu. Zatem z treści norm zawartych w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r., które mają charakter przepisów prawa przejściowego wynika, że sprawy, o których mowa w art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, poddane zostały reżimowi ustawy w jej znowelizowanym brzmieniu. Natomiast w zakresie w jakim ustawodawca nie uregulował przepisów intertemporalnych w przepisach nowelizujących należy stosować zasady ogólne z których wynika, że jeżeli w przepisach przejściowych brak jest wyraźnych wskazań co do konieczności stosowania prawa poprzednio obowiązującego, to stosuje się prawo obecnie obowiązujące.

II

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Pojęcie sporu, którym na gruncie przywołanego przepisu prawa operuje ustawodawca odnosi się do sytuacji, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). Innymi słowy, spór o właściwość (spór kompetencyjny), najogólniej rzecz ujmując ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź też w innej prawnej formie działania administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 14 listopada 2006 r., sygn. akt II OW 51/06; 18 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 14/09; 17 listopada 2009 r. I OW 180/09).

Spory te Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy.

W rozpoznawanej sprawie, źródłem zaistniałego w niej sporu negatywnego w przedstawionym powyżej tego rozumieniu było to, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piasecznie pismem z dnia 18 listopada 2020 r., zwrócił wniosek w przedmiocie rozliczenia kosztów i wynagrodzenia za parkowanie oraz odbiór pojazdu roweru marki Frendley z parkingu depozytowego R. wraz z otrzymaną dokumentacją sprawy pojazdu roweru marki Frendley uznając ten organ jako właściwy do jego rozpoznania.

W związku z powyższym, pismem z dnia 5 stycznia 2021 r. Starosta Piaseczyński, uznając się za niewłaściwy do rozpoznania wniosku w przedmiocie rozliczenia kosztów i wynagrodzenia za parkowanie oraz odbiór pojazdu roweru marki Frendley z parkingu depozytowego R., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między organami, wnosząc o wskazanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piasecznie, jako organ właściwy do rozpatrzenia wymienionego wniosku, który z kolei – w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość – podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i cytowanej ustawy. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1018), zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę – Prawo o ruchu drogowym. W ustawie zmieniającej zamieszczone zostały również regulacje międzyczasowe. Nowela ta w art. 13 rozstrzygnęła o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Podkreślić przy tym należy, że rozstrzygając o kosztach, ustawodawca wskazał ogólnie na Skarb Państwa, bez wskazania statio fisci. Jednocześnie jednak nie rozstrzygnięto w sposób odmienny niż wskazany w znowelizowanym przepisie art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym, o organie orzekającym w tego rodzaju przypadkach. Zgodnie z tym przepisem decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Taki też pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w postanowieniach z 17 lipca 2012 r., I OW 95/12, z 13 lipca 2012 r., I OW 93/12, z 12 maja 2017 r. I OW 39/17, który to pogląd Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela.

Organy skarbowe na mocy ww. przepisów utraciły zatem prawo do orzekania w spawach dotyczących kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu. Ustawodawca w znowelizowanym przepisie art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym przypisał obowiązki związane z wszczęciem i przeprowadzeniem postępowania likwidacyjnego oraz rozliczeniem ww. kosztów starostom.

W związku z powyższym, w świetle przedstawionych argumentów oraz okoliczności wynikających z akt sprawy, za w pełni uzasadnione trzeba uznać twierdzenie, że organem właściwym do rozpoznania sprawy w przedmiocie rozliczenia kosztów i wynagrodzenia za parkowanie oraz odbiór pojazdu roweru marki Frendley z parkingu depozytowego R. jest Starosta Piaseczyński.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.