Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 202/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono, iż bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 119 pkt 4, art. 149 par. 1, par. 1a, par.1b, par. 2, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 12, art. 35, art. 7, art. 8
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Anna Sękowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 października 2016 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. umarza postępowanie sądowe w przedmiocie zobowiązania Prezydenta Miasta [...] do rozpatrzenia wniosku "[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia [...] maja 2011 roku o odszkodowanie z tytułu wygaśnięcia z mocy prawa użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 551 m2 z obrębu [...], położonej w [...] w Dzielnicy [...], w rejonie ul. [...]; 2. stwierdza, że Prezydent Miasta [...] dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w pkt 1 wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta [...], o której mowa w pkt 2 wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącego [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] kwotę 597 zł (pięciuset dziewięćdziesięciu siedmiu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Pismem z dnia 29 kwietnia 2016r. [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (dalej "skarżący") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej "Prezydenta") w przedmiocie rozpatrzenia wniosku "[...]" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia [...] maja 2011 roku o odszkodowanie z tytułu wygaśnięcia z mocy prawa użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 551 m2 z obrębu [...], położonej w [...] w Dzielnicy [...], w rejonie ul. [...].

W skardze wniosła o:

zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2011 roku o odszkodowanie i wydania decyzji w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku bądź innym zakreślonym przez Sąd rozsądnym terminie;

stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych;

o orzeczenie o uprawnieniu spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] do otrzymania odszkodowania w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami od miasta [...] (właściciela) na rzecz spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (następcy prawnego byłego użytkownika wieczystego) w kwocie 1.007.779 zł (jeden milion siedem tysięcy siedemset siedemdziesiąt dziewięć złotych) z tytułu wygaśnięcia z mocy prawa użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej [...] z obrębu [...] o powierzchni 551 m2;

wymierzenie organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

II. Przebieg postępowania administracyjnego, będącego przedmiotem skargi, przedstawia się w następujący sposób:

1. Prezydent [...] decyzją Nr [...] z dnia [...].08.2009r. po rozpatrzeniu wniosku spółki "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] zatwierdził podział nieruchomości [...] położonej w [...] przy ul. [...] i ul. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,2296 ha w obrębie [...], pozostającej w użytkowaniu wieczystym [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. W wyniku podziału powstały działki: nr [...] o pow. 0,1745 ha i nr [...] o pow. 0,0551 ha. Powstała działka o numerze [...] została przeznaczona pod budowę drogi publicznej - przedłużenie ulicy [...] - na podstawie decyzji z dnia [...] maja 2005r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nr [...] oraz przeznaczona pod drogę publiczną również w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na podstawie uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] maja 2009r. Decyzja o podziale nieruchomości stała się ostateczna i podlegała wykonaniu z dniem 24 sierpnia 2009r. Z tą datą wygasło przysługujące spółce prawo użytkowania wieczystego dz. [...].

2. W dniu 18 listopada 2010r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] zwróciła się do Prezydenta [...] z wnioskiem o podjęcie rokowań w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu wygaśnięcia użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej [...]. Spółka nie otrzymała odpowiedzi na powyższy wniosek.

3. W dniu 27.05.2011r. spółka [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] wystąpiła do Prezydenta [...] z wnioskiem o odszkodowanie z tytułu wygaśnięcia z mocy prawa użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 551 m2 na podstawie art. 129 ust 5 pkt 1 w związku z art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.

4. W dniu 15.11.2011r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna [...] z obrębu [...].

5. W dniu 26.09.2012r. spółka [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] wystąpiła do Prezydenta [...] z wnioskiem o udzielenie informacji na jakim etapie znajduje się postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu wygaśnięcia z mocy prawa użytkowania działki ewidencyjnej [...], wskazując, że od dnia złożenia wniosku upłynęło ponad 15 miesięcy.

6. W odpowiedzi na pismo z dnia 26.09.2012r. Prezydenta [...] w piśmie z dnia 10.10.2012r. zaznaczył, że tryb cywilnoprawny ma pierwszeństwo przed administracyjnym ukształtowaniem stosunków prawnych pomiędzy byłym i obecnym właścicielem nieruchomości.

7. Umową sprzedaży wierzytelności z dnia [...].09.2012r. "[...]" sp. z o.o. sprzedała [...] sp. z o.o. za cenę 5.000 zł wierzytelność dotyczącą ustalenia i wypłaty odszkodowania w pełnej wysokości przysługującą "[...]" sp. z o.o. wobec [...] na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami za nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 551 m2 z obrębu [...] położoną przy ul. [...] w [...], wydzieloną pod drogę.

8. Pismem z dnia 7 listopada 2012r. nr [...] Prezydent [...] wezwał [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] do uzupełnienia wniosku o odszkodowanie poprzez dostarczenie tytułu własności do nieruchomości – oryginału księgi wieczystej dokumentującego stan na dzień uprawomocnienia się decyzji podziałowej oraz pisma Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] z dnia [...] października 2010r. dokumentującego, iż uzgodnienia zakończyły się wynikiem negatywnym.

9. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2012r. Wojewoda [...] uznał zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] za uzasadnione i wyznaczył mu termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Wojewoda [...] stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

10. Pismem z dnia 20 listopada 2012r. nr [...] Prezydent [...] wezwał ponownie [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] do uzupełnienia wniosku o odszkodowanie poprzez dostarczenie tytułu własności do nieruchomości – oryginału księgi wieczystej dokumentującego stan na dzień uprawomocnienia się decyzji podziałowej, pisma Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] z dnia [...] października 2010r. dokumentującego, iż uzgodnienia zakończyły się wynikiem negatywnym oraz decyzji Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] maja 2005r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

11. W dniu 20 listopada 2012r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] przedłożył Prezydentowi [...] odpis księgi wieczystej [...] z dnia [...] października 2009r., pismo spółki z dnia 10 sierpnia 2010r. w sprawie dotyczącej statusu prawnego działki [...], pismo Urzędu [...] Wydziału Nieruchomości dla [...] z dnia [...] października 2010r. wskazujące [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] jako użytkownika wieczystego działki ewidencyjnej [...] z obrębu [...], pismo Urzędu [...] z dnia 04.10.2010r. oraz wniosek o podjęcie rokowań z dnia 16.11.2010r.

12. W dniu 30 listopada 2012r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] przedłożył Prezydentowi [...] decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] maja 2005r. w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego – ustalenia warunków i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji budowlanej polegającej na budowie ulicy [...] wraz z towarzysząca infrastrukturą na odcinku ul. [...] – ul. [...] na działkach ewidencyjnych o nr [...] w obrębie [...], [...], [...], [...] w obrębię [...], [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie [...], położonych na terenie Dzielnicy [...] w [...].

13. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2013r. Prezydent [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt położony w dzielnicy [...] przy ul. [...], stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 551 m2 z obrębu [...].

14. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. Wojewoda [...] po rozpoznaniu zażalenia [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. w likwidacji uchylił w całości postanowienie Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...].02.2013r. Do zażalenia [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] dołączyła kopie umowy sprzedaży wierzytelności z dnia [...] września 2012r. oraz kopię zawiadomienia Prezydenta [...] o sprzedaży wierzytelności z dnia [...] września 2012r.

15. Pismami z dnia 29 sierpnia 2013r. Nr [...] oraz nr [...] Prezydent [...] wezwał [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] do uzupełnienia wniosku o odszkodowanie poprzez dostarczenie dokumentu potwierdzającego prawo własności do gruntu – oryginału odpisu z księgi wieczystej KW [...], umowę sprzedaży wierzytelności z dnia [...].09.2012r., oryginał zawiadomienia o cesji wierzytelności z dnia [...].09.2012r.

16. W dniu 12 września 2013r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] przedłożyła Prezydentowi [...] żądne dokumenty w postaci oryginału odpisu księgi wieczystej [...], poświadczone notarialnie za zgodność z oryginałem umowę sprzedaży wierzytelności z dnia [...].09.2012r. oraz zawiadomienie o cesji wierzytelności.

17. W dniu 13 stycznia 2014 roku [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] polegającą na zaniechaniu wydania decyzji o odszkodowaniu z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej [...] z obrębu [...] o powierzchni 551 m2 położonej w [...] przy ul. [...].

18. Zawiadomieniem z dnia 27 stycznia 2014r. Prezydent [...] zawiadomił [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], iż merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy nastąpi nie później niż 31 marca 2014 roku.

19. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lutego 2014 roku nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie wniesione przez skarżącego w dniu 13 stycznia 2014 roku za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiąca od daty doręczenia postanowienia. Jednocześnie Wojewoda [...] stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

20. Pismem z dnia 9 czerwca 2014 roku Prezydent [...] zawiadomił [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], iż merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy nastąpi nie później niż do dnia 31.12.2014r.

21. W dniu 16 maja 2014r. rzeczoznawca majątkowy Z. K. złożyła operat szacunkowy sporządzony na zlecenie nr [...] z dnia [...].03.2014r. Wydziału Nieruchomości Skarbu Państwa Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...], w którym określiła wartość rynkową prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o nr [...] o powierzchni 551 m 2 z obrębu [...] położonej pod ulicą [...] w [...].

22. W dniu 17 lipca 2014r. odbyła się rozprawa administracyjna, na której strony nie wniosły żadnych uwag do sporządzonego operatu.

23. Pismem z dnia 12 grudnia 2014r. Prezydent [...] zawiadomił strony postępowania o możliwości składania pisemnych wyjaśnień, wniosków, a także o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie odszkodowania za działkę położoną w [...] w rejonie ulicy [...], stanowiącą działkę ewidencyjną [...] z obrębu [...] o powierzchni 551 m2.

24. [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpatrzeniu wniosku z dnia 26 maja 2011r. o wydanie odrębnej decyzji dotyczącej odszkodowania za nieruchomość. Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2014r., w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SAB/Wa 527/14 Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia 26 maja 2011r. w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdził, ze bezczynność Prezydenta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok uprawomocnił się z dniem 10 marca 2015 roku. Akta spawy wraz z prawomocnym wyrokiem zostały przesłane Prezydentowi [...] w dniu 15.04.2015r., zaś dwumiesięczny termin do wydania decyzji upłynął w dniu 15.06.2015r.

25. Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...].12.2014r. odmówił przyznania odszkodowania za grunt położony w rejonie ul. [...], stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 551 m2.

26. Po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...].07.2015r. uchylił decyzję Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...].12.2014r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że Prezydent [...] samowolnie zmienił podstawę prawną wniosku z dnia 26.05.2011r. spółki [...] sp. z o.o., która wskazała art. 129 ust. 5 pkt 1 w związku z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

27. Pismem z dnia 26 października 2015r. Prezydent [...] wezwał [...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w [...] do przedstawienie dokumentów, na podstawie których spółka [...]sp. z o.o. zmieniła nazwę na [...] i sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej.

28. Pismem z dnia 12 listopada 2015 roku Prezydent [...] zawiadomił [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], iż merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy nastąpi nie później niż do dnia 30 marca 2016 roku.

29. W piśmie z dnia 19 listopada 2015 roku [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], odpowiadając na pismo z dnia 26.10.2015r. poinformowała, że spółka nie zmieniła firmy na [...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, lecz spółka [...] sp. z o.o. zmieniła firmę na [...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, a ustalenie tej kwestii było możliwe na podstawie publicznie dostępnych dokumentów KRS.

30. W dniu 13 stycznia 2016r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...]. Wojewoda [...] postanowieniem nr [...], numer [...] z dnia [...] marca 2016r. uznał wniesione zażalenie za uzasadnione.

31. Pismem z dnia 30 marca 2016r. strona postępowania została poinformowana o braku możliwości rozpatrzenia sprawy w terminie wskazanym w piśmie z dnia 12 listopada 2015r. oraz o nowym terminie załatwienia sprawy do dnia 30 maja 2016r.

32. Pismem z dnia 31 marca 2016 roku, nr [...] Prezydent [...] zwrócił się do Biura Geodezji i Katastratu Wydziału ds. Ewidencji Gruntów i Budynków o przeslanie aktu notarialnego, którego dotyczy służebność gruntowa, stanowiącego podstawę wpisu ustanowienia na rzecz każdoczesnego wieczystego użytkownika lub właściciela działki nr [...], objętej księgą wieczystą KW nr [...], polegająca na prawie przejazdu, przechodu, oraz przeprowadzenia mediów przez część działki nr [...], opisanej w księdze wieczystej, odpowiadającej przyszłej działce [...], wskazanie jakie obecnie działki ewidencyjne stanowi działka [...].

33. W odpowiedzi na pismo z dnia 31.03.2016r. Wydział Udostępniania Danych Ewidencji Gruntów i Budynków Urzędu [...] pismem z dnia 8 kwietnia 2016r. wskazał, że podstawą wpisu służebności gruntowej w dziale III księgi wieczystej KW nr [...] stanowi umowa przedwstępna sprzedaży nieruchomości oraz warunkowa umowa ustanowienia służebności gruntowej z dnia [...] marca 2007r. oraz, że nie można określić jakie obecnie działki ewidencyjne stanowi działka [...], albowiem w operacie ewidencji gruntów i budynków działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] dotychczas nie występowała.

34. Pismem z dnia 19 kwietnia 2016r. Prezydent [...] wezwał [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] o dostarczenie mapy, na której występuje projektowana działka nr [...] z obrębu [...] oraz ewentualnie mapę służebności.

35. W dniu 29 kwietnia 2016 roku skarżący przedłożył Prezydentowi [...] wyciąg z aktu notarialnego z dnia [...] marca 2007r. sporządzonego za Repertorium [...] – umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości oraz warunkowej umowy ustanowienia służebności gruntowej wraz z opisem projektowanej działki nr [...] oraz kopię decyzji podziałowej Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] września 2008r. wraz z mapą.

36. W dniu 30 maja 2016r. Prezydent [...], po rozpoznaniu wniosku [...] sp. z o.o. z dnia [...] maja 2011r., wydał decyzję nr [...] odmowie przyznania odszkodowania z tytułu wygaśnięcia z mocy prawa użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 551 m2 z obrębu [...].

III. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia 31 maja 2016r., Prezydent wniósł o jej oddalenie wskazując, że w dniu 30 maja 2016r. wydał decyzję nr [...], a tym samym rozpoznał wniosek skarżącego z dnia 27 maja 2016r. i nie pozostaje w bezczynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016, poz. 1066 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, 718 ze zm. - dalej p.p.s.a.) wynika, że kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1 - 4.

W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Szczegółowe kompetencje Sądu w razie uwzględnienia skargi na bezczynność wskazuje art. 149 § 1, 1a, 1b i § 2 p.p.s.a.

Przesłanką dopuszczalności wniesienia do sądu skargi na bezczynność organu jest uprzednie wniesienie przez stronę zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016, poz. 23 j.t.) – dalej k.p.a., albowiem jest to środek zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2014r., sygn. akt II OSK 1083/14, publ. LEX). Przesłanka ta została spełniona w niniejszej sprawie, albowiem pismem z dnia 8 stycznia 2016r., wniesionym w dniu 13 stycznia 2016r. skarżący wniósł do Wojewody [...], mającego w niniejszej sprawie, z uwagi na jej przedmiot, status organu wyższego stopnia nad Prezydentem, stosowne zażalenie.

V. Ocena przebiegu administracyjnego postępowania odszkodowawczego, prowadzonego przez Prezydenta [...], dokonana w kontekście ewentualnej bezczynności tego organu, prowadzi do następujących wniosków:

1. Organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012r. sygn. akt II OSK 1031/12 orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

2. Stosownie do art.149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art.149 § 1a p.p.s.a).

Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art.149 § 2 p.p.s.a.).

3. Przedmiotem postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga było rozpoznanie przez Prezydenta wniosku odszkodowawczego skarżącego, wniesionego do organu w dniu 27 maja 2011r.. Jak wynika z akt sprawy, po wpłynięciu skargi do organu (w dniu 6 maja 2016r.) Prezydent wydał decyzję, której wydania co do zasady dochodził skarżący, tj. decyzję z dnia [...] maja 2016r. nr [...]. Fakt ten wywołuje brak potrzeby stosowania przez Sąd instrumentu przewidzianego w art.149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. zobowiązania organu do wydania w określonym terminie dochodzonego skargą aktu. Postępowanie sądowe w tym zakresie należało zatem umorzyć na zasadzie art.161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd umarza postępowanie, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

4. Wydanie przez organ decyzji nie zwalnia jednak Sądu od orzekania, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce, a jeśli tak to czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013r., I OSK 797/13). Użycie bowiem w zdaniu drugim ww. art. 149 § 1 p.p.s.a. zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, zdaniem Sądu, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu.

Analiza pod tym kątem zgromadzonego w aktach administracyjnych materiał dokumentacyjnego prowadzi do następujących wniosków:

4.1. Mając na uwadze fakt, że do wydania przez organ decyzji we wskazanym wyżej przedmiocie doszło dopiero w dniu [...] maja 2016r., stwierdzić należy, że postępowanie odszkodowawcze, wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 27 maja 2011r. było prowadzone przez pięć lat.

4.2 Bezspornie kontrolowane postępowanie odszkodowawcze uznać należy za prowadzone długotrwale, zważywszy na jego wszczęcie już w 2011r. Należy wskazać, że bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] maja 2011r. o odszkodowanie z tytułu wygaśnięcia z mocy prawa użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 551 m2 z obrębu [...] położonej w [...] w rejonie ul. [...] była już przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2014r., sygn. akt I SAB/Wa 527/14, który stwierdził bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] maja 2011r., aczkolwiek bezczynność ta nie miała charakteru rażącego i zobowiązał Prezydenta do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania z tytułu wygaśnięcia z mocy prawa użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały zwrócone Prezydentowi [...] w dniu 15.04.2015r., zatem zgodnie z orzeczeniem Sądu organ był zobowiązany do wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania w nieprzekraczalnym terminie dwóch miesięcy, który upłynął w dniu 15.06.2015r. Wobec zakończenia postępowania dowodowego, w tym w szczególności przeprowadzenia dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego w dniu 16 maja 2014 oraz przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w dniu 17 lipca 2014r., w trakcie której strony nie kwestionowały prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego organ w dniu [...].12.2014r. rozpoznał wniosek skarżącego z dnia 27.05.2011r. i wydał decyzję merytoryczną odmawiając przyznania odszkodowania, zatem nie uchybił terminowi wydania decyzji zakreślonemu przez WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2014r. Decyzja ta została uchylona w dniu [...].07.2014r. na mocy decyzji Wojewody [...] nr [...] i od tego momentu zaczęły biec ponownie termin do załatwienia decyzji bez zbędnej zwłoki w terminach określonych w art. 35 § 1 i § 3 k.p.a.

4.3. W rozpoznawanej sprawie, po wpłynięciu w dniu 27 maja 2011r. do [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosku o ustalenie odszkodowania, po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 k.p.a. załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. Organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności. Zatem organ pozostaje w bezczynności, w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Treść obowiązku płynącego z art. 35 § 1 k.p.a. oznacza zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im właściwego biegu oraz obowiązek prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości w postępowaniu.

W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem jak wynika z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy, Prezydent [...] od dnia 2 września 2015r., gdy otrzymał od Wojewody [...] akta sprawy po uchyleniu w dniu [...] lipca 2015r. decyzji Prezydenta z dnia [...] grudnia 2014r. odmawiającej ustalenia odszkodowania, do dnia [...] maja 2016 roku, tj. do dnia wydania rozstrzygnięcia merytorycznego wykazywał całkowitą bierność, albowiem nie podjął on żadnych czynności zmierzających rzeczywiście do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do rozpatrzenia wniosku. Czynności organu w rzeczywistości były ograniczone jedynie do dwukrotnego zawiadomienia strony o niemożliwości załatwienia sprawy w ustawowym terminie i ustalenia odległego – czteromiesięcznego terminu rozpoznania wniosku przy pierwszym zawiadomieniu oraz dwumiesięcznego terminu rozpoznania wniosku przy kolejnym zawiadomieniu. W ocenie Sądu długotrwałe prowadzenie postępowania administracyjnego pomimo zgromadzenia już w 2014 roku materiału dowodowego zmierzało ewidentnie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania w sprawie i odsunięcia w czasie ewentualnego momentu, w którym Prezydent byłby zmuszony do wypłaty odszkodowania. Pozostałe działania podejmowane przez Prezydenta były zbyteczne lub podejmowane po upływie prawie 5 lat od dnia złożenia wniosku. W ocenie Sądu działanie organu polegające na wezwaniu skarżącego do wykazania zmiany firmy spółki było oczywiście niezasadne. Analiza akt postępowania administracyjnego pozwala stwierdzić, że na podstawie przedłożonych odpisów KRS spółek [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. organ we własnym zakresie mógł ustalić, która ze spółek zmieniła swoją firmę. Jeżeli organ miał jakiekolwiek wątpliwości w zakresie ewentualnej zamiany przez skarżącego firmy nic nie stało na przeszkodzie, aby organ poczynił ustalenia w tym zakresie na podstawie publicznie dostępnych dokumentów – tj. odpisów z rejestru przedsiębiorców KRS dostępnych na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości. Nie uszło uwadze Sądu, iż Prezydent podjął działania celem uzyskania odpisu umowy sporządzonej w dniu 20 marca 2007r. dopiero na przełomie marca i kwietnia 2016r., a zatem po upływie prawie 5 lat od dnia złożenia wniosku. Biorąc pod uwagę datę sporządzenia umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości (20.03.2007r.) i funkcjonowanie jest w obrocie prawnym od dnia 20.03.2007r. nic nie stało na przeszkodzie, aby bezpośrednio po wpłynięciu wniosku o wypłatę odszkodowania organ wezwał wnioskodawcę do przedłożenia dokumentu, w tym wypadku umowy, na podstawie której została ujawniona w księdze wieczystej służebność gruntowa.

5. Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność (aczkolwiek niepożądana), nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa. Dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest bowiem wystarczające stwierdzenie istnienia bezczynności. Bezczynność ta musi nosić cechę kwalifikowanej i jako taka powinna być interpretowane ściśle. Stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenie prawa, na skutek pozostawania organu w bezczynności, uzasadnione jest gdy wystąpią szczególne okoliczności dla przyjęcia takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde więc naruszenie prawa wskutek pozostawania organu w bezczynności będzie naruszeniem rażącym. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych.

Kierując się powyższymi wskazaniami, w niniejszej sprawie trudno doszukać się kwalifikowanej postaci bezczynności Prezydenta [...], jeśli weźmie się pod uwagę, iż organ był zobowiązany do ponownego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie odszkodowania, po uchyleniu decyzji organu decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015r. Przy określaniu stopnia naruszenia przez organ przepisów k.p.a., regulujących terminowość załatwiania spraw administracyjnych, nie mógł ujść uwadze Sądu, znany mu urzędu fakt prowadzenia przez organ dużej liczby analogicznych postępowań odszkodowawczych, co w naturalny sposób znacznie utrudnia dotrzymywanie terminów kodeksowych.

6. Z uwagi na wydanie przez Prezydenta [...] dniu [...] maja 2016r. decyzji w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania, o którym mowa we wniosku z dnia 27 maja 2011r., a co zatem idzie umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu wniosek skarżącego o orzeczenie o uprawnieniu spółki do otrzymania odszkodowania w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 98 ust. 3 u.g.n. jako niezasadny został oddalony. Zgodnie z art. 149 § 1b p.p.s.a. sąd może orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego, o ile uwzględniając skargę na bezczynność i jednocześnie zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Sytuacja taka nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie z uwagi na wydania aktu przed rozstrzygnięciem sądowym sporu, zatem wniosek jako niedopuszczalny w świetle uregulowania art. 149 § 1b p.p.s.a. musiał zostać oddalony.

5. Wymierzenie organowi grzywny jest uregulowane w art. 149 § 2 p.p.s.a.. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, uwzględniając skargę na bezczynność, wziął pod uwagę całość opisanych wyżej okoliczności sprawy, w tym stopień przyczynienia się organu do bezczynności i okres trwającej bezczynności, i oddalił wniosek skarżącego o nałożenie na organ grzywny. Należy mieć na uwadze, iż bezczynność organu nie miała cechy rażącego naruszenia prawa i wynika z dwukrotnego uchylania przez organ II instancji decyzji Prezydenta [...].

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art.161 § 1 pkt 3, art.149 § 1 pkt 3, art.149 § 1 lit. a, art. 149 § 1b, art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.