Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 39/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 138 § 2, art. 139
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Protokolant Piotr Suchoń po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 lipca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 591/11 w sprawie ze skargi G. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej stwierdzenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz G. B. 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 15 lipca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 591/11, oddalił skargę G. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] stycznia 2011 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, z następującym uzasadnieniem.

Pismem z 11 marca 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. – Inspektorat w K. zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu wspólników Przedsiębiorstwa Handlowego A. W. G. i wspólnicy spółka jawna i wydanie decyzji w sprawie G. B. (dalej: skarżąca) na podstawie art. 109 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach). W Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS stwierdzono brak zgłoszenia skarżącej do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od 1 maja 1999 r. do 2 stycznia 2002 r. oraz od 1 lipca 2008 r. do nadal.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją z [...] października 2009 r., stwierdził, że skarżąca była objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 2 stycznia 2002 r. oraz od 1 lipca 2008 r. do 31 sierpnia 2009 r.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, na skutek wniesionego przez skarżącą odwołania, decyzją z [...] stycznia 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że organ I instancji nieprawidłowo uznał wpisanie do ewidencji działalności gospodarczej za faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej aż do dnia wykreślenia tego wpisu.

Z ustaleń Wielkopolskiego OW NFZ wynikało, że skarżąca figurowała w ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Miasta K. jako osoba prowadzącą działalność gospodarczą w ramach przedsiębiorstwa A. s.c. od 17 grudnia 1990 r. do 1 kwietnia 2001 r., z którym to dniem spółkę cywilną A. (na skutek zmiany przepisów) wykreślono z ewidencji z urzędu. Skarżąca figurowała w ewidencji działalności gospodarczej jako osoba prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowe A. od 23 marca 2001 r. do 1 września 2009 r., z którą to datą wpis ten został wykreślony z ewidencji.

Skarżąca figurowała także jako wspólnik Przedsiębiorstwa Handlowego A. spółka jawna W. G. i wspólnicy wpisaną do rejestru od 3 stycznia 2002 r. (skutkiem przekształcenia spółki cywilnej A. w spółkę jawną), która to spółka w dniu 1 lipca 2008 r. zgłosiła do ZUS zaprzestanie działalności przekazując do ZUS wyrejestrowanie wspólników z ubezpieczenia (ZUS ZWUA) oraz wyrejestrowanie jej jako płatnika składek (ZUS ZWPA). Jednocześnie postanowieniem Sądu Rejestrowego w P. z [...] kwietnia 2009 r. wpisano do Krajowego Rejestru Sądowego informację o zawieszeniu przez spółkę działalności gospodarczej z dniem 31 marca 2009 r. Z pisma Urzędu Skarbowego w K. wynika, że skarżąca zgłosiła prowadzenie działalności gospodarczej w okresie od 17 grudnia 1990 r. do nadal jako wspólnik Przedsiębiorstwa Handlowego A. sp. j.

Prezes Funduszu stwierdził, że w decyzji organu I instancji utożsamiono wpisanie do ewidencji działalności gospodarczej z faktycznym jej prowadzeniem aż do dnia wykreślenia tego wpisu. Ustalenie organu I instancji nie zostało oparte na jakichkolwiek dowodach, które potwierdzałyby faktyczne prowadzenie działalności przez skarżącą na podstawie indywidualnego wpisu w ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Miasta K. Ponadto, organ I instancji pominął wyjaśnienia strony, które posiadają walor oświadczenia i jeżeli organ nie zgadza się z nimi to powinien przedstawić dowód przeciwny, czego nie uczynił. Uzasadnienie decyzji nie zawiera wyjaśnienia przyczyn, dla których nie dano wiary wyjaśnieniom strony.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...] sierpnia 2010 r., w pkt a) uznał skarżącą za objętą obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 2 stycznia 2002 r., zaś w pkt b) jako nie objętą obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 lipca 2008 r. do 31 marca 2009 r.

W uzasadnieniu podkreślił, że ubezpieczeniem zdrowotnym były objęte osoby, które spełniały warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi tzn. posiadały stosowne pozwolenia (jeżeli były wymagane) oraz faktycznie prowadziły działalność gospodarczą. Bez znaczenia dla objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, zdaniem organu było to, czy dana osoba posiadała również inny tytuł do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Organ podkreślał, że posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (bądź figurowanie jako wspólnik spółki w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego) powodowało powstanie domniemania, że w okresie figurowania w ewidencji działalności gospodarczej działalność faktycznie była prowadzona, co oznaczało, że wykazanie usprawiedliwionych przerw w prowadzeniu działalności spoczywało na osobie ubezpieczonej. Z kolei w stanie prawnym obowiązującym po dniu 20 września 2008 r. tylko osoby, których działalność gospodarcza była zawieszona w stosownym rejestrze przedsiębiorców nie były objęte ubezpieczeniem zdrowotnym.

Organ stwierdził, że domniemanie prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę ubezpieczoną w okresie figurowania w rejestrach przedsiębiorców zostało wzruszone. Ponadto organ uznał, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej strony postępowania powinien zostać wykreślony z dniem 3 stycznia 2003 r. (dzień rejestracji A. sp. j.), a strona prowadziła działalność gospodarczą w orzekanym okresie od 1 stycznia 1999 r. do 2 stycznia 2002 r. Dostarczony przez skarżącą materiał dowodowy jednoznacznie przemawiał za tym, że w okresie tym działalność gospodarcza w formie spółki cywilnej A. była przez stronę prowadzona, co potwierdzały m.in. informacje z urzędu skarbowego. Ponadto skarżąca sama przyznała, że spółka cywilna, której była wspólnikiem prowadziła działalność gospodarczą (m.in. świadczył o tym fakt zatrudniania pracowników). W toku postępowania strona oświadczyła jedynie, że w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 2 stycznia 2002 r. nie osiągała przychodu, co nie było jednoznaczne z nieprowadzeniem działalności gospodarczej.

W zakresie punktu b) decyzji organ stwierdził, że skarżąca nie była objęta ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 lipca 2008 r. do 31 marca 2009 r., co potwierdzał fakt, że działalność gospodarcza została w stanie prawnym obowiązującym przed 20 września 2008 r., tj. 1 lipca 2008 r. przez wspólników spółki faktycznie zawieszona, co sprawiło, że nowe przepisy normujące zawieszenie działalności gospodarczej nie znalazły dla niej zastosowania. Ponadto według oświadczenia strony jedyne przychody jakie uzyskiwała spółka pochodziły z tytułu zachowania i zabezpieczenia dotychczasowego źródła przychodu.

Prezes NFZ decyzją z [...] stycznia 2011 r., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ. Prezes NFZ zgodził się z ustaleniami organu I instancji skutkującymi rozstrzygnięciem zawartym w pkt a) tj. uznania skarżącej za objętą obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 2 stycznia 2002 r. Wskazał, iż organ I instancji winien ponownie rozstrzygnąć obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej za okres od 1 lipca 2008 r. do 31 marca 2009 r., jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą w formie spółki jawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę skarżącej, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012, poz. 270, dalej: p.p.s.a.) nie podzielił zarzutu naruszenia art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej: k.p.a.), tj. zakazu reformationis in peius, zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony wnoszącej odwołanie, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny. Sąd powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uchwale składu siedmiu sędziów z 4 maja 1998 r. w sprawie FPS 2/98 (ONSA 1998, nr 3, poz. 79), że art. 139 k.p.a. nie ma zastosowania do decyzji kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że wydając decyzję kasacyjną w trybie określonym przez art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, a tym samym do takich decyzji nie ma zastosowania przepis art. 139 k.p.a.

Sąd przyznał rację skarżącej, że postępowanie trwające od 2007 r. narusza zasadę szybkości wyrażoną w art. 12 k.p.a., niemniej jednak uznał, że zarzut ten nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy.

Skargą kasacyjną G. B. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z "dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2005 r. Nr 169, poz. 1417 ze zm.)" naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj:

1. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia miał podstawy do wydania decyzji kasacyjnej, podczas gdy z uzasadnienie tej decyzji wynika bezsprzecznie, iż organ odwoławczy nie dopatrzył się braków w ustaleniach faktycznych lub niewłaściwej oceny zgromadzonych dowodów albo dokonania tych ustaleń z rażącym naruszeniem przepisów postępowania przez organ I instancji;

2. art. 139 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja kasacyjna Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nie została wydana na niekorzyść skarżącej, chociaż uchyliła ona decyzję I organu w niezaskarżonej części i w celu jej zmiany na niekorzyść skarżącej.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Prezes NFZ nie wskazał jakich istotnych ustaleń w postępowaniu wyjaśniającym organ I instancji nie przeprowadził w całości lub w znacznej części. Wręcz przeciwnie, czytając uzasadnienie decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dokonanego w nim opisu ustaleń organu I instancji nie sposób wywieść ich niekompletności. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie podał również jakie to przepisy postępowania w sposób rażący naruszył organ I instancji w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, które to naruszenie uzasadniałoby zastosowanie rozstrzygnięcia kasacyjnego. Wskazanie przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji konieczności objęcia przez organ I instancji skarżącej ubezpieczeniem za okres od 1 lipca 2008 r. do 31 marca 2009 r. bez jednoczesnego zarzucenia organowi I instancji braku w ustaleniach faktycznych lub niewłaściwej oceny zgromadzonych dowodów albo dokonania tych ustaleń z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, nie może prowadzić do wydania jedynie decyzji kasacyjnej. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, organ powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a nie sentencje decyzji jaka ma być wydana.

W sprawie bezsprzecznie doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 138 § 2 k.p.a., a tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien stwierdzić naruszenie prawa procesowego i na tej podstawie uchylić zaskarżoną decyzję. Sąd orzekając w analogicznych sprawach (sygnatura VI SA/Wa 66/11, VI SA/Wa 67/11, VI SA/Wa 68/11, VI SA/Wa 69/11, VI SA/Wa 70/11), dotyczących innych wspólników spółki Przedsiębiorstwo Handlowe A. spółka jawna, nie miał wątpliwości, że takie naruszenia prawa miały miejsce i analogiczne decyzje Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia uchylił.

Nie sposób się również zgodzić się ze stwierdzeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 139 k.p.a. Ustawodawca dał stronie możliwość do odwoływania się od decyzji w całości jak również w części, co też oznacza, że ustawodawca umożliwił odwołującemu dokonanie swobodnej oceny, którą to część decyzji uważa za korzystną dla siebie, a którą uznaje za niekorzystną. W związku z powyższym orzekanie ponad ramy określone przez odwołującego – orzekanie w tej mierze na jego niekorzyść – w sposób oczywisty narusza gwarancję procesową zakazu orzekania na niekorzyść odwołującego. Decyzja z [...] sierpnia 2010 r. w części dotyczącej nieobjęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej w okresie od 1 lipca 2008 r. do 31 marca 2009 r. była dla niej korzystna, w związku z czym nie domagała się uchylenia decyzji w tej części, co też wyraźnie zaznaczyła w złożonym odwołaniu od decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika jasno, że rozstrzygnięcie Prezesa NFZ miało na celu pogorszenie sytuacji skarżącej, bowiem wskazuje, iż w niezaskarżonej przez skarżącą części decyzji organ I instancji ma orzec przeciwnie niż dotychczas, czyli o objęciu skarżącej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 lipca 2008 r. do 31 marca 2009 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej poza nieważnością postępowania, którą bierze pod rozwagę z urzędu, a która w niniejszej sprawie nie występuje. Oznacza to, że zakres kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczają sformułowane przez stronę skarżącą zarzuty oparte na podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. i ich uzasadnienie.

Skarga kasacyjna oparta została na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia miał podstawy do wydania decyzji kasacyjnej, podczas gdy z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bezsprzecznie, że organ odwoławczy nie dopatrzył się braków w ustaleniach faktycznych lub niewłaściwej oceny zgromadzonych dowodów albo dokonania tych ustaleń z rażącym naruszeniem przepisów postępowania przez organ I instancji.

Treść art. 138 § 2 zdanie drugie k.p.a. ("przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy") nie pozostawia wątpliwości, że organ odwoławczy, podejmując na tej podstawie decyzję, jest obowiązany zawrzeć w jej uzasadnieniu wytyczne/wskazówki/zalecenia, o których mowa w tym przepisie.

Na uwagę zasługuje unormowanie nakazujące organowi odwoławczemu zawarcie w decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a więc decyzji kasacyjnej, wskazań co do tego, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W myśl dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a. organ może wydać decyzję kasacyjną, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wyraźnie zatem kodeks wyodrębnia dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a mianowicie: a) stanowcze stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych, b) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użycie w tym przepisie przyłączającego spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą; konieczne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Określenie to nie należy do najszczęśliwszych i z pewnością będzie budzić wątpliwości w praktyce. Wydaje się, że chodzi w nim o to, że organ I instancji nie przeprowadził, z naruszeniem przepisów postępowania, postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść wydanej przez niego decyzji. W związku z tym, że druga przesłanka wydania decyzji kasacyjnej dotyczyć może ewentualnie także zakresu postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym (art. 136), należy przypomnieć, że w dotychczasowym stanie prawnym organ odwoławczy mógł wydać decyzję kasacyjną, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

Zasadnie autor skargi kasacyjnej wskazał, że stosownie do art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.

Z powyższych przepisów wynika, że w zasadzie organ odwoławczy powinien ponownie merytorycznie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę uprzednio rozpoznaną przez organ I instancji. Jeżeli zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, to w pierwszej kolejności organ odwoławczy powinien rozważyć zastosowanie cytowanego wyżej art. 136 k.p.a.

Organ powinien także wskazać okoliczności uniemożliwiające jego uzupełnienie w trybie art. 136 k.p.a.

Brak należycie przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego jest wadą postępowania, jednak należy zauważyć, że nie wszystkie naruszenia przepisów postępowania mogą być podstawą stosowania art. 138 § 2 k.p.a. Przewidziana w omawianym przepisie możliwość przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Z tego też względu niedopuszczalne jest rozszerzające interpretowanie tego przepisu i wydawanie w oparciu o ten przepis decyzji w innych sytuacjach niż zostały w nim wskazane.

Przepis art. 138 k.p.a., realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania, ukształtował bowiem postępowanie przed organem odwoławczym jako postępowanie merytoryczne. Pogląd ten jest nadal aktualny, mimo zmiany art. 138 § 2 k.p.a. obowiązującej od 11 kwietnia 2011 r., dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. (Dz. U. Nr 6, poz. 18). Przyjąć zatem należy, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie wówczas, gdy organ pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. To organ odwoławczy ma podjąć wszelkie, oczywiście możliwe kroki, do merytorycznego załatwienia sprawy, a nie uwalniać się od obowiązku orzekania przekazaniem sprawy organowi pierwszej instancji.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby zachodziła konieczność uchylenia decyzji organu I instancji.

Przede wszystkim wskazać należy, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów odwołania i nie rozpatrzył ich. Lakoniczność treści uzasadnienia Sądu I instancji uniemożliwia kontrolę poprawności zarzutów odnoszących się do art. 138 § 2 k.p.a. Praktycznie WSA ograniczył się do przytoczenia tezy uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 maja 1998 r. w sprawie FSP 2/98 stanowiącej, że przepis art. 139 k.p.a. nie ma zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy przez organ pierwszej instancji w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Wskazane powyżej kwestie nie wymagały prowadzenia obszernego postępowania wyjaśniającego. Co więcej, nie wymagały prowadzenia postępowania dowodowego w ogóle, gdyż są wynikiem interpretacji przepisów prawa wraz z ich prawidłowym zastosowaniem.

Zakaz wynikający z treści art. 139 k.p.a. nie obowiązuje wówczas, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia przepisu art. 139 k.p.a. wskazać należy, iż nie ma on zastosowania do decyzji organu I instancji wydanej w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Skarżąca nie domagała się uchylenia decyzji w części dotyczącej nieobjęcia jej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 lipca 2008 r. do 31 marca 2009 r. Zatem istotnym jest odniesienie się przede wszystkim wcześniej do wywodów związanych z zasadnością przesłanek określonych art. 138 § 2 k.p.a.

Zważywszy na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach i z tej przyczyny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 203 pkt 1 p.p.s.a.