Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 566/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6130 Pozwolenie na wprowadzenie do środowiska substancji lub energii
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 181 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 799
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Wojciech Rowiński, Protokolant sekr. sąd. Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]" w [...] na decyzję Ministra Klimatu z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia zintegrowanego oddala skargę


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] (dalej: też "skarżące Stowarzyszenie" czy "Stowarzyszenie") wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Klimatu z [...] grudnia 2019 r., w której utrzymano w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] lipca 2019 r. udzielającą pozwolenia zintegrowanego.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

K. W., prowadzący działalność pod nazwą "[...]" w [...] wniósł do Marszałka Województwa [...] o wydanie pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do ściółkowego chowu drobiu - brojlerów kurzych o łącznej liczbie stanowisk 235 200 sztuk, zlokalizowanej w miejscowości [...].

Marszałek Województwa [...] decyzją z [...] lipca 2019 r. udzielił K. W. pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do ściółkowego chowu drobiu - brojlerów kurzych o łącznej liczbie stanowisk 235 200 sztuk, zlokalizowanej przy ul. [...]w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wniosło Stowarzyszenie [...]z siedzibą w [...].

Minister Klimatu decyzją z [...]grudnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] lipca 2019 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, podał że przedmiotowa instalacja wymagała uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Przeprowadzone na potrzeby opracowania wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego obliczenia rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu wykonane zostały zgodnie z referencyjnymi metodykami modelowania poziomów substancji w powietrzu określonymi w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu [(Dz.U. z 2010, Nr 16, poz. 87) - zwanego dalej: "rozporządzenie ws. wartości odniesienia"] przy uwzględnieniu róży wiatrów określonej dla miejsca lokalizacji instalacji i zweryfikowanych danych wejściowych obejmujących m.in. parametry emitorów, wielkości emisji. Przeprowadzone obliczenia wykazały że eksploatacja instalacji na warunkach określonych w pozwoleniu nie będzie powodować przekraczania wartości odniesienia analizowanych substancji określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu, jak i poziomów dopuszczalnych określonych w rozporządzeniu ws. poziomów substancji. Warunki uznawania wartości odniesienia za dotrzymane szczegółowo określone zostały w rozporządzeniu ws. wartości odniesienia. Przytaczane w zgłaszanych uwagach przez Stowarzyszenie wartości dopuszczalne substancji określone (ze względu na ochronę zdrowia) są tożsame w obu rozporządzeniach. W pozwoleniu zobowiązano prowadzącego instalację do wdrożenia planu zarządzania zapachami, podjęcia szeregu działań minimalizujących uciążliwość zapachową fermy, jak i monitorowania zapachu w sąsiedztwie wskazanych w dokumentacji obiektów wrażliwych. We wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego dla przedmiotowej instalacji dla określenia wielkości emisji substancji do powietrza z procesu chowu wykorzystano wskaźniki emisji charakterystyczne dla tego typu instalacji. Natomiast w odniesieniu do odstąpienia od sporządzenia raportu początkowego, Marszałek wyjaśnił, że przychylił się do wniosku złożonego przez prowadzącego instalację w kwestii braku konieczności sporządzania raportu początkowego, bowiem w sporządzonej przez prowadzącego instalację analizie ryzyka, zostało wykazane, że ze względu na środki techniczne i organizacyjne zastosowane na terenie i w trakcie pracy instalacji, nie występuje możliwość zanieczyszczenia gleby, ziemi i środowiska wodno-gruntowego substancjami powodującymi ryzyko, należącymi do co najmniej jednej z klas zagrożenia wymienionych w częściach 2-5 załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie kwalifikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniającego i uchylającego dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Dz. Urz. UE L 353 z 31.12.2008, str. 1, z późn. zm.). Po przeprowadzeniu analizy wniosku złożonego przez prowadzącego instalację ustalono, że obornik powstający w wyniku funkcjonowania fermy bezpośrednio z kurnika będzie usuwany na środki transportu i przekazywany uprawnionym odbiorcom, jako odpad, do odzysku, m. in. w procesie produkcji podłoża do uprawy grzybów, co do zasady nie będzie magazynowany na terenie instalacji. Obornik wywożony będzie odpowiednio zabezpieczonymi środkami transportu, ograniczającymi emisję związków złowonnych do powietrza. Jednocześnie prowadzący instalację przedłożył aktualną umowę na odbiór wytwarzanego obornika kurzego przez przedstawicieli zakładu produkującego podkłady do uprawy pieczarek, z terminem wypowiedzenia wynoszącym sześć miesięcy. Biorąc pod uwagę fakt, że zakład ten należy do jednych z największych producentów pieczarek w kraju i posiada nowy obiekt technologiczny Marszałek słusznie założył, że prowadzący instalację uprawdopodobnił zgodny z obowiązującymi przepisami prawa sposób zagospodarowania wytworzonego obornika. W odniesieniu do zakwestionowania przez stronę legalności umowy, wyjaśniono, że organ nie posiada uprawnień do kontroli prawdziwości umów cywilnoprawnych zawieranych pomiędzy stronami, tym bardziej, że prowadzący instalację sam we wniosku złożył oświadczenie, że przedstawione we wniosku informacje i załączone dokumenty odzwierciedlają stan faktyczny, zarówno w sferze funkcjonowania, jak i oddziaływania na środowisko. W celu zapewnienia właściwej gospodarki wytworzonym obornikiem zobowiązano prowadzącego instalację do corocznego przedstawiania organowi właściwemu do wydania pozwolenia zintegrowanego ewidencji przychodów i rozchodów obornika oraz informacji o sposobie jego zagospodarowania. Prowadzącego instalację zobowiązano również do monitorowania całkowitej ilości azotu i fosforu wydalanych w oborniku oraz do przekazywania informacji dotyczących miejsca magazynowania w okresie zimowym wytworzonego obornika kurzego, jeżeli obornik nie został przekazany bezpośrednio po wytworzeniu uprawnionemu odbiorcy. Jednocześnie nałożono obowiązek przekazywania otrzymanych wyników organowi właściwemu do wydania pozwolenia zintegrowanego i wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska, określając wymagany termin przekazywania powyższych informacji. Według organu, wszystkie wymienione powyżej informacje umożliwią systematyczną ocenę spełniania przez instalację wymagającą pozwolenia zintegrowanego, wymagań ochrony środowiska wynikających z najlepszych dostępnych technik. Jednocześnie realizując wniosek strony Marszałek zobowiązał prowadzącego instalację do zapewnienia miejsca magazynowania wytworzonego obornika kurzego, w przypadku braku możliwości jego bezpośredniego przekazania do dalszego zagospodarowania, wykonanego w technologii, która zabezpieczała będzie środowisko wodno-gruntowe, przed ewentualnymi odciekami, wyposażonego w zbiornik na odcieki. Powierzchnia miejsca magazynowania obornika zostanie określona zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, tj. zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 czerwca 2018 r. w sprawie przyjęcia "Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu" (Dz. U. poz. 1339). Odnosząc się do ilości wytwarzanego obornika kurzego organ wyjaśnił, że w pozwoleniu na wytwarzanie odpadów można określić maksymalne ilości przewidzianych do wytwarzania odpadów i tak też było w przypadku odpadów o kodzie 02 01 06 odchody zwierzęce. Ilość odchodów powstających w trakcie chowu brojlerów, zgodnie z dokumentem Komisji Europejskiej "Zintegrowane Zapobieganie i Kontrola Zanieczyszczeń. Dokument Referencyjny o Najlepszych Dostępnych Technikach dla Intensywnego Chowu Drobiu i Świń", w systemie głębokiej ściółki, wynosi od 10 do 17 kg obornika/stanowisko/rok. Tak więc, szacując ilość wytwarzanego obornika, można przedstawić produkcję obornika dla wartości maksymalnej, tj.: 17 kg/stanowisko/rok, choć praktyka hodowców pokazuje, i tak też zostało to określone we wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego, że te ilości są znacznie niższe.

W odwołaniu Stowarzyszenie przedstawiło informacje dotyczące zbycia pomiotu kurzego. Z dokumentów ewidencyjnych wynika, że w 2018 r. zostało przekazane do firmy [...]" w [...]1416,18 Mg. Tymczasem w zaskarżonej decyzji Marszałek ustalił, iż w ciągu roku w przedmiotowej instalacji zostanie wytworzone 3640 Mg obornika. W ocenie strony Marszałek zaniechał ustalenia jak została zagospodarowana pozostała część pomiotu, a także fakt czy w bilansie ilości pomiotu uwzględniona została ściółka, a jednocześnie Marszałek nie wyjaśnił jakie są rzeczywiste możliwości odbioru pomiotu kurzego przez firmę w [...]. Minister Klimatu uznał, że przedstawione zarzuty nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, albowiem w pozwoleniu zintegrowanym określa się warunki, do których dotrzymania zobowiązany został prowadzący instalację. Ilość odpadów przyjęta do wytworzenia została określona zgodnie z dokumentem Komisji Europejskiej "Zintegrowane Zapobieganie i Kontrola Zanieczyszczeń. Dokument Referencyjny o Najlepszych Dostępnych Technikach dla Intensywnego Chowu Drobiu i Świn", w systemie głębokiej ściółki, wynosi od 10 do 17 kg obornika/stanowisko/rok. W przedmiotowym przypadku ilość wytworzonych odpadów będzie wynosiła 15,47 kg obornika/stanowisko/rok, a więc mieści się w granicach określonych przez KE. Z wyjaśnień prowadzącego instalację wynika, że obornik wraz ze ściółką jest bezpośrednio wytrząsany na środki transportu, a następnie cały ładunek jest transportowany do firmy [...]" w [...]. W ocenie Ministra rolą organu wydającego pozwolenie mogło być kwestionowanie poprawności wystawionych faktur, czy zawartych umów cywilnych. Zarówno na prowadzącym instalację jak i podmiocie odbierających obornik spoczywają obowiązki wynikające z przepisów prawa. Niezastosowanie się do nich spowoduje odpowiedzialność karną, niemniej jednak są to kompetencje innych organów kontrolnych. Dodatkowo w pkt VI.4 zaskarżonej decyzji Marszałek wskazał, że odpady o kodzie 02 01 06 odchody zwierzęce będą przekazywane uprawnionym podmiotom. Zatem według Ministra, w przypadku jeśli podmiot w [...] nie będzie mógł przyjąć całej ilości wytworzonych odpadów, to prowadzący instalację będzie mógł je przekazać innemu uprawnionemu podmiotowi z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019, poz. 701).

W zakresie naruszenia art. 207 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska polegającego na nieuwzględnieniu wpływu instalacji na pozostałe komponenty środowiska, tj. wodę. powietrze i glebę w sposób kompleksowy, organ odwoławczy wyjaśnił, że zaproponowane przez prowadzącego instalację rozwiązania w procesie technologicznym instalacji, jak i w stosownych rozwiązaniach techniczno-technologicznych w sposób znaczący ograniczą wpływ instalacji na pozostałe komponenty środowiska. W ocenie Ministra Klimatu zarówno zobowiązanie prowadzącego instalację do:

bezpośredniego przekazywania obornika kurzego uprawnionym odbiorcom, jako odpad, do odzysku, m.in. w procesie produkcji podłoża do uprawy grzybów;

zapewnienia miejsca magazynowania wytworzonego obornika kurzego, wykonanego w technologii, która zabezpieczała będzie środowisko wodno-gruntowe, przed ewentualnymi odciekami;

wdrożenia planu zarządzania zapachami, podjęcia szeregu działań minimalizujących uciążliwość zapachową fermy, jak i monitorowania zapachu w sąsiedztwie wskazanych w dokumentacji obiektów wrażliwych;

corocznego przedstawiania organowi właściwemu do wydania pozwolenia zintegrowanego ewidencji przychodów i rozchodów obornika oraz informacji o sposobie jego zagospodarowania;

monitorowania całkowitej ilości azotu i fosforu wydalanych w oborniku;

spowoduje, że wpływ instalacji na pozostałe komponenty środowiska będzie nieznaczny, a jednocześnie pozwoli na bieżący nadzór nad poprawnością jaj eksploatacji. Oznacza to brak naruszenia ww. przepisu. W ocenie Ministra - Marszałek zastosował przepisy mające na celu kompleksowo ograniczyć negatywne oddziaływanie tej instalacji, a zaproponowane rozwiązania są charakterystyczne dla wszystkich tego rodzaju instalacji.

W zakresie zarzutu, że w obliczeniach emisji do powietrza została zastosowana niewłaściwa róża wiatrów, organ odwoławczy wyjaśnił, że obliczenia rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu wykonane zostały zgodnie z referencyjnymi metodykami modelowania poziomów substancji w powietrzu określonymi w przepisach prawa. Z wyjaśnień prowadzącego instalację przedstawionych w piśmie z 17 listopada 2019 r. wynika, że odwoływanie się strony do róży wiatrów dla [...]czy [...]stanowią rażące błędy rzeczowe. Przedmiotowa instalacja położona jest w powiecie [...] - obowiązująca róża wiatrów na tym terenie pochodzi ze stacji meteorologicznej w [...]. Minister przyjął te wyjaśnienia jako wiarygodne, a zarzut Stowarzyszenia uznał za bezzasadny.

Zasadności odmówiono też zarzutowi, że we wniosku nie uwzględniono rozbudowy instalacji pomimo złożenia wniosku o wydanie decyzji środowiskowej na zwiększenie dwukrotne ilości stanowisk hodowlanych. Marszałek jest związany treścią wniosku. Wniosek o wydanie pozwolenia zintegrowanego został złożony na stan początkowy, który był odpowiedni na dzień 11 grudnia 2017 r. (tj. dzień złożenia wniosku). Zwiększenie stanowisk hodowlanych będzie objęte drugim postępowaniem o zmianę pozwolenia zintegrowanego.

W świetle powyższych ustaleń organ odwoławczy był zobowiązany do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji.

Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...]w skardze wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Klimatu z [...] grudnia 2019 r. W motywach skargi skarżące Stowarzyszenie zarzuciło wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego przez zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i dokonania jego poprawnej oceny. Stowarzyszenie zaznaczyło, że eksploatację instalacji przez jej zasiedlenie drobiem rozpoczęto przed uzyskaniem pozwolenia zintegrowanego, o czym wiedział organ pierwszej instancji. Inwestor podał, że instalacja została oddana do użytkowania w listopadzie 2017 r. Stowarzyszenie zaznaczyło, że faktem jest, że oddanie do użytku nie jest jednoznaczne z rozpoczęciem tuczu brojlerów, dla której to działalności inwestycja powstała. I tak do tej sprawy podeszły organy obu instancji, prowadząc postępowania administracyjne, założyły, że instalacja dla której ustala się warunki, jeszcze nie funkcjonuje. Efektem tego było wydanie zaskarżonej decyzji, która wyznacza przyszłe warunki do spełnienia przed rozpoczęciem eksploatacji instalacji. W zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do argumentów podniesionych w odwołaniu albo zrobił to w sposób "pokrętny". Zdaniem skarżącego Stowarzyszenia pozwolenie zintegrowane zostało wydane na podstawie wniosku prowadzącego instalację, opartego na badaniach symulacyjnych w zakresie wpływu na środowisko i na oświadczeniach jego woli. Organy nie skonfrontowały tych informacji z danymi z rzeczywistej długotrwałej eksploatacji instalacji. Podniesiono też, że eksploatacja instalacji trwa już ponad 2 lata, mimo decyzji wstrzymującej tę eksploatację wydaną przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w związku z art. 365 ustawy Prawo ochrony środowiska i utrzymaną w mocy przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, który ostatecznie nakazał zaniechanie tuczu brojlerów w sierpniu 2019 r. Prowadzący instalację nie zastosował się do postanowień obu decyzji. Stowarzyszenie podkreśliło, że w postępowaniu szczególnie zgłaszało problem zagospodarowania obornika kurzego, w tym jego ilości. Obowiązek całościowego zagospodarowania obornika kurzego wynikał z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Na organie także spoczywał obowiązek wpisania sposobu postępowania z obornikiem do pozwolenia zintegrowanego zgodnie z zasadami Najlepszych Dostępnych Technik zawartych w Decyzji Wykonawczej Komisji (UE) 2017/302 z dnia 15 lutego 2017 r. ustanawiająca konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do intensywnego chowu drobiu lub świń zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE. Skarżąca przywołała też ratyfikowaną przez Polskę Konwencję w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości (Genewa 1979, protokół podpisany w Gőteborgu 30 listopada 1999 r., który wszedł w życie 17 maja 2005 r. w sprawie wymagań dotyczących ograniczania i kontroli emisji amoniaku ze źródeł rolniczych) oraz dyrektywę w sprawie redukcji krajowych emisji niektórych rodzajów zanieczyszczenia atmosferycznego zobowiązującą do redukcji emisji amoniaku. Według Stowarzyszenia na mocy tych przepisów Polska zobowiązana jest w okresie od 2020 do 2029 r. do redukcji każdego roku o 1% emisji, a od 2030 r. o 26% każdego roku. W Polsce emisja ze źródeł rolniczych to - 98% całkowitej emisji, w tym z produkcji zwierzęcej 75%, a roślinnej 25%.

Minister Klimatu – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzyma stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Ministra Klimatu z [...] grudnia 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] lipca 2019 r., nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja Ministra Klimatu z [...] grudnia 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] lipca 2019 r. Decyzją tą organ pierwszej instancji, stosownie do art. 181 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska [(Dz. U. z 2018 r., poz. 799, z późn. zm.) – dalej w skrócie: "u.p.o.ś."] udzielił uczestnikowi postępowania (wnioskodawcy postępowania administracyjnego -inwestorowi) pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do ściółkowego chowu drobiu – brojlerów kurzych o łącznej liczbie stanowisk 235 200 sztuk zlokalizowanej w miejscowości [...]. Wymóg uzyskania pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do chowu lub hodowli drobiu o więcej niż 40 000 stanowisk dla drobiu, czyli dla tego rodzaju instalacji, jako instalacji, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, [...], wynikał z brzmienia art. 201 ust. 1 u.p.o.ś. i został ustanowiony w pkt. 6 ppkt. 8 lit. a Załącznika rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. poz. 1169).

W ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności tych podniesionych w skardze, tj. art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby organy administracji publicznej prowadziły postępowanie w sposób poddający w wątpliwość zgodność działania z zasadą zaufania jego uczestników do władzy publicznej czy też nie kierowały się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W toku postępowania podejmowano czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W postępowaniu dowodowym wyczerpująco zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy. Ostatecznie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceniono udowodnienie danych okoliczności. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy prowadzili postępowanie wyjaśniające, a strony postępowania miały zagwarantowane prawo czynnego w nim udziału. W ramach przeprowadzonego postępowania organ wzywał uczestnika postępowania (wnioskodawcę – inwestora) do uzupełnienia wniosku (pismami z 4 kwietnia 2018 r. i 14 grudnia 2018 r.). Uczestnik postępowania w pismach z: 19 kwietnia 2018 r., 26 czerwca 2018 r., 8 października 2018 r., 7 lutego 2019 r., 22 października 2019 r. i 18 listopada 2019 r. uzupełnił wniosek czy też składał dodatkowe informacje i wyjaśnienia w sprawie. Udział w sprawie też brało skarżące Stowarzyszenie. W pismach z 28 sierpnia 2018r., 28 maja 2019 r., 26 września 2019 r. i 12 listopada 2019 r. Stowarzyszenie odpowiednio zgłaszało uwagi i wnioski oraz wniosło odwołania.

Skarżąca podniosła, że instalacja została oddana do użytkowania w listopadzie 2017 r.; eksploatacja instalacji (na dzień sporządzenia skargi) trwa już ponad 2 lata; Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wstrzymującą eksploatację instalacji zgodne z art. 365 u.p.o.ś. Okoliczności te jednak nie mogły mieć żadnego wpływu na wynik kontrolowanego postępowania. Istnienie instalacji przed wydaniem decyzji stanowiącej pozwolenie zintegrowane było wiadome w sprawie, tak organowi odwoławczemu, jak i organowi pierwszej instancji. Jednak organy w niniejszym postępowaniu mogły podejmować tylko stosowne działania faktyczne i prawne w granicach wniosku, którym doszło do zainicjowania tego postępowania. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało wszczęte na wniosek uczestnika postępowania z [...] grudnia 2017 r. i mimo, że instalacja jest użytkowana od 2 lat, właściwe było dokonanie przez organy ustaleń dla stanu początkowego, jak dla instalacji rozpoczynającej eksploatację. Ewentualne skutki środowiskowe powodowane długotrwałą działalnością instalacji bez pozwolenia zintegrowanego nie mogły być objęte zakresem niniejszego postępowania. Jednak, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, naganne było prowadzenie przez uczestnika postępowania instalacji bez uregulowanego stanu formalnoprawnego. Użytkowanie instalacji eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego zapewne stanowiło wspomnianą przez skarżące Stowarzyszenie przesłankę do wydania przez właściwy organ administracji publicznej decyzji o wstrzymaniu użytkowania instalacji na podstawie art. 365 ust. 1 pkt 1 u.p.o.ś., a w przypadku uczestnika postępowania asumpt do złożenia wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego. W postępowaniu o wydanie pozwolenia zintegrowanego skarżące Stowarzyszenie, wbrew sugestii organu odwoławczego jakoby swoim działaniem przyczyniło się do wydłużenia czasu trwania postępowania, miało prawo jako strona postępowania administracyjnego brać czynny udział w postępowaniu (składać wnioski i uwagi, środki zaskarżenia (odwołania) i korzystać z prawa jakie daje stronom postępowania art. 10 § 1 k.p.a.). Wymienionymi działaniami w postępowaniu Stowarzyszenie przyczyniło się do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Natomiast, uczestnika postępowania (wnioskodawca - inwestor) był tym podmiotem, który winien uzyskać pozwolenie zintegrowane w stosownym czasie, aby móc w sposób legalny rozpocząć eksploatację instalacji i ją użytkować. Obecnie instalacja jest eksploatowana legalnie od dnia, w którym zaskarżona decyzja stała się ostateczna.

Według skarżącego Stowarzyszenia obowiązkiem organów było wyjaśnienie całościowe zagospodarowania obornika kurzego, a następnie ujęcie w pozwoleniu zintegrowanym sposobu postępowania z obornikiem. Stowarzyszenie zarzuciło, że w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Ministra Klimatu z [...] grudnia 2019r. nie rozstrzygnięto o sposobie postępowania z obornikiem, tak aby nie wpływał on niekorzystnie na powietrze, glebę i wodę. Jakkolwiek należy zgodzić się ze skarżącym, że sposób zagospodarowania obornika kurzego winien być przedmiotem ustaleń organu w sprawie pozwolenia zintegrowanego, to już nie można podzielić twierdzenia Stowarzyszenia, że w kontrolowanym postępowaniu nie rozstrzygnięto w sposób kompleksowy w tym przedmiocie. W rozstrzygnięciu decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] lipca 2019 r. zawarto bowiem następujące ustalenia w zakresie zagospodarowania obornika:

- w punkcie III. Sposoby osiągania wysokiego poziomu ochrony środowiska jako całości, w podpunktach 9 i 10 - ustalono, że systematyczne usuwanie obornika ma następować po zakończeniu cyklu produkcyjnego bezpośrednio z kurników na przyczepy odbiorcy, a wywożenie obornika poza teren fermy ma odbywać się odpowiednio zabezpieczonymi środkami transportu ograniczającymi emisję związków złowonnych do powietrza;

- w punkcie VI. Warunki wprowadzania do środowiska substancji i energii, w podpunkcie 3. Zagospodarowanie wytworzonego obornika - ustalono maksymalną ilość obornika kurzego, która powstawać może w wyniku funkcjonowania instalacji przy obsadzie 235 200 szt./cykl i do 7 cykli w roku – na 3640,0 Mg/rok; ustalono, że powstający na fermie obornik docelowo wykorzystywany będzie jako odpad (kod 02 01 06) w procesie produkcji podłoża do uprawy grzybów; ustalono, że obornik kurzy co do zasady nie będzie magazynowany na terenie instalacji; bezpośrednio po wytworzeniu wywożony będzie poza teren fermy, odpowiednio zabezpieczonymi środkami transportu, ograniczającymi emisję związków złowonnych do powietrza; dopiero w okresie gdy obornik nie będzie mógł być bezpośrednio przekazany uprawnionym podmiotom w celu odzysku, prowadzący instalację będzie zobowiązany do magazynowania powstającego obornika na szczelnej powierzchni, wykonanej z technologii gwarantującej zabezpieczenie przed przenikaniem wycieków do gruntu oraz wyposażonej w zbiornik na odcieki; w podpunkcie 4. Wytwarzanie odpadów – ustalono, że jednym z odpadów dopuszczonych do wytwarzania w wyniku funkcjonowania instalacji będą odchody zwierzęce o kodzie 02 01 06; ustalono sposoby gospodarowania odpadami wskazując, że prowadzący instalację w zakresie gospodarki wytwarzanymi odpadami zobowiązany jest spełniać następujące warunki: dostarczać odpady z miejsc powstawania do miejsca magazynowania i przetwarzania w pojemnikach zapewniających bezpieczeństwo ludzi i środowiska, przekazywać odpady wyłącznie uprawnionym podmiotom lub osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami, które wykorzystują odpady na potrzeby własne zgodnie z obowiązującymi przepisami, prowadzić ilościową i jakościową ewidencję wytwarzanych odpadów z zastosowaniem karty ewidencji odpadów oraz karty przekazania odpadów, zapewnić bezpieczne dla środowiska i zdrowia ludzi magazynowanie odpadów z zachowaniem następujących zasad: odpady mogą być magazynowane wyłącznie na terenie, do którego prowadzący instalację posiada tytuł prawny, miejsca magazynowania odpadów winny być oznakowane i zabezpieczone przed dostępem osób postronnych i zwierząt, sposób magazynowania odpadów powinien uwzględniać właściwości fizyczne i chemiczne odpadów, odpady mogą być magazynowane, jeżeli konieczność magazynowania wynika z procesów technologicznych lub organizacyjnych i nie przekracza terminów uzasadnionych zastosowaniem tych procesów, nie dłużej jednak niż przez okres określony w przepisach prawa; ustalono sposoby zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko wskazujące na przekazywanie wytworzonych odpadów wyłącznie uprawnionym odbiorcom, preferowanie odbiorców zapewniających odzysk wytworzonych odpadów;

- w rozdziale VII. Wymagania zapewniające ochronę gleby, ziemi i wód gruntowych, w tym środki mające na celu zapobieganie emisjom do gleby, ziemi i wód gruntowych oraz sposobów ich systematycznego nadzorowania, w podpunktach 2, 3, 4 - ustalono: zapewnienie bezpiecznego dla środowiska i zdrowia ludzi magazynowania odpadów, magazynowanie odpadów w sposób selektywny w specjalnie do tego wyznaczonych miejscach na terenie fermy, zabezpieczonych przez wpływem czynników atmosferycznych i przed możliwością przedostawania się zanieczyszczeń do gleby, wód podziemnych oraz na tereny sąsiednie, transport odpadów do miejsc odzysku/unieszkodliwienia za pomocą przystosowanych do tego pojazdów, przez przedsiębiorców posiadających stosowne uprawnienia;

- w rozdziale X. Zakres i sposób monitorowania emisji oraz termin przekazywania informacji i danych organowi właściwemu do wydania pozwolenia i wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska, w podrozdziale 1. Monitorowanie emisji obornika - ustalono: prowadzenie ewidencji ilości powstającego obornika kurzego, prowadzenie ewidencji rozchodów i sposobu zagospodarowania obornika przeznaczonego m. in. do odzysku jako odpad, określanie całkowitej ilości azotu i fosforu wydalanych w oborniku z zastosowaniem bilansu masy azotu i fosforu w oparciu o spożycie paszy, zawartość surowego białka w diecie, całkowitą zawartość fosforu i produkcyjność zwierząt (BAT 24), przekazywanie w formie pisemnej, w terminie do dnia 31 stycznia każdego roku za poprzedni rok kalendarzowy, ewidencji i informacji, o których mowa w powyższych punktach (1-3) oraz informacji dotyczących miejsca magazynowania w okresie zimowym wytworzonego obornika kurzego, jeżeli obornik nie został przekazany bezpośrednio po wytworzeniu uprawnionemu odbiorcy - począwszy od informacji za 2019 rok; w podrozdziale 2. Monitorowanie i ewidencjonowanie emisji substancji do powietrza - ustalono: określanie wielkości emisji rocznej amoniaku z instalacji, przy wykorzystaniu techniki "Oszacowanie z zastosowaniem bilansu masowego w oparciu o wydalanie i całkowitą zawartość azotu (lub całkowitego azotu amonowego) na każdym etapie stosowania obornika" (BAT 25), określanie wielkości emisji rocznej pyłu z instalacji, przy wykorzystaniu techniki "Szacunki z wykorzystaniem wskaźników emisji" (BAT 27), monitorowanie emisji zapachu do powietrza zgodnie z BAT 26, z częstotliwością minimalną dwa razu w roku - w miesiącach czerwiec i wrzesień - minimum w dwóch punktach zlokalizowanych przy obiektach wrażliwych, tj. najbliższej zabudowie mieszkaniowej (na zachód od fermy) oraz przy szkole podstawowej w m. [...], przekazywanie informacji, o których mowa w powyższych punktach (1-3,) w formie pisemnej, w terminie do dnia 31 stycznia roku następnego;

- w rozdziale XVIII. Dodatkowe wymagania, w podpunkcie 6 - ustalono zapewnienie miejsca magazynowania wytwarzanego obornika kurzego, w przypadku braku możliwości jego bezpośredniego przekazania uprawnionym podmiotom do zagospodarowania, wykonanego w technologii gwarantującej zabezpieczenie środowiska wodno-gruntowego przed przenikaniem do tych środowisk ewentualnych odcieków, wyposażonego w zbiornik na odcieki.

Z przytoczonej części rozstrzygnięcia decyzji – pozwolenia zintegrowanego - wynika:

- po pierwsze, że ustalono: - zasady usuwania obornika po zakończeniu każdego cyklu produkcyjnego, - przewidywaną ilość obornika, która ma powstawać w wyniku funkcjonowania instalacji, - sposób wykorzystywania obornika, - sposób magazynowania obornika dopuszczalnego wyłącznie w przypadku niemożności bezpośredniego przekazania obornika uprawnionemu podmiotowi;

- po drugie, że zobowiązano prowadzącego instalację do: - monitorowania emisji obornika oraz monitorowania i ewidencjonowania emisji substancji do powietrza zgodnie z wymaganiami BAT 24, BAT 25, BAT 26 i BAT 27 określonymi w Decyzji Wykonawczej Komisji (UE) 2017/302 z dnia 15 lutego 2017 r. ustanawiającej konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do intensywnego chowu drobiu lub świń zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE, - corocznego przedstawiania organowi właściwemu do wydania pozwolenia zintegrowanego ewidencji przychodów i rozchodów obornika oraz informacji o sposobie jego zagospodarowania; przekazywania informacji o wielkości emisji rocznej stosownym organom, - wdrożenia planu zarządzania zapachami, - podjęcia szeregu działań minimalizujących uciążliwość zapachową instalacji. I wszystkie wymienione powyżej informacje umożliwią systematyczną ocenę spełniania przez instalację wymagającą pozwolenia zintegrowanego wymagań ochrony środowiska wynikających z najlepszych dostępnych technik.

Wszystko to przeczy zasadności twierdzeniu skarżącego Stowarzyszenia, że w postępowaniu nie zapewniono właściwej gospodarki wytworzonym obornikiem.

Nadto, jak wskazał organ odwoławczy, przeprowadzone obliczenia wykazały że eksploatacja instalacji na warunkach określonych w pozwoleniu nie będzie powodować przekraczania wartości odniesienia analizowanych substancji określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu, jak i poziomów dopuszczalnych określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu.

Stowarzyszenie zakwestionowało również ustalenia faktyczne bilansu pomiotu kurzego w zakresie całkowitego jego powstania i pozbycia się przez prowadzącego instalację. W pozwoleniu zintegrowanym podano, że "maksymalna ilość obornika kurzego, która powstać może w wyniku funkcjonowania instalacji przy obsadzie 235 500 szt./cykl i do 7 cykli w roku – to 3640,0 Mg/rok". Dalej w uzasadnieniu wskazano, że "w pozwoleniu na wytwarzanie odpadów można określić maksymalne ilości przewidzianych do wytwarzania odpadów, i tak też było w przypadku odpadów kodzie 02 01 06 odchody zwierzęce. Ilość odchodów powstających w trakcie chowu brojlerów, zgodnie z dokumentem Komisji Europejskiej "Zintegrowane Zapobieganie i Kontrola Zanieczyszczeń. Dokument Referencyjny o Najlepszych Dostępnych Technikach dla Intensywnego Chowu Drobiu Świń", w systemie głębokiej ściółki, wynosi od 10 do 17 kg obornika/stanowisko/rok. Tak więc, szacując ilość wytwarzanego obornika, można przedstawić produkcję obornika dla wartości maksymalnej, tj.: 17 kg/stanowisko/rok, choć praktyka hodowców pokazuje, i tak też zostało to określone we wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego, że te ilości są znacznie niższe". Organ wskazał, że w przedmiotowym przypadku ilość wytworzonych odpadów będzie wynosiła 15,47 kg obornika/stanowisko/rok, a więc mieści się w granicach określonych przez KE. Z wyjaśnień prowadzącego instalację wynika, że obornik wraz ze ściółką jest bezpośrednio wytrząsany na środki transportu, a następnie cały ładunek jest transportowany do firmy [...] w [...]. Skarżące Stowarzyszenie nie zgodziło się z taką oceną. Wskazało, że przeliczając powyższe dane w przypadku spornej instalacji mielibyśmy do czynienia z ilością obornika od 2352 Mg/rok do 3998 Mg/rok. Tymczasem prowadzący instalację prowadząc hodowlę w pełnym zakresie w 2018 r. oddał jako odpad o kodzie 02 01 06 do przetworzenia do produkcji podłoży do upraw pieczarek przez firmę w [...] 1416,18 Mg/rok, co oznacza, że pozostaje problem w postaci reszty obornika od prawie 1000 Mg/rok do 2500 Mg/rok. Zaniechano tym samym ustalenia jak została zagospodarowana pozostała część pomiotu. Skarżące Stowarzyszenie przytoczyło wielkości z 2018 r. Tymczasem po pierwsze pozwolenie zintegrowane zostało wydane [...] lipca 2019 r. (decyzja II instancji [...] grudnia 2019 r.) i z pozwolenia tego wynika obowiązek prowadzenia ewidencji ilości powstającego obornika kurzego oraz ewidencji rozchodów i sposobu zagospodarowania obornika przeznaczonego do odzysku jako odpad, a następnie przekazywania ewidencji i informacji w formie pisemnej, w terminie do 31 stycznia każdego roku za poprzedni rok kalendarzowy, począwszy od informacji za 2019 r.; po drugie umowa odbioru pomiotu została zawarta [...] stycznia 2019 r. Dopiero zatem po wskazanych terminach będzie można rozliczać prowadzącego instalacją z wykonania obowiązków nałożonych decyzją z [...] lipca 2019 r., w tym sposobu i ilości zagospodarowania obornika. Również wspomniany przez Stowarzyszenie wymóg posiadania przez przedmiotową instalację obiektu – miejsca do magazynowania obornika w wyjątkowych sytuacjach zgodnego z wymogami określonymi w pozwoleniu zintegrowanym może być egzekwowany w trakcie obowiązywania przedmiotowego pozwolenia. W postępowaniu też wyjaśniono w zakresie sposobu zagospodarowania wytwarzanego obornika, możliwości odebrania go przez uprawnionych odbiorców, że prowadzący instalację przedłożył umowę na odbiór wytwarzanego obornika kurzego przez przedstawicieli zakładu produkującego podkłady do uprawy pieczarek, z terminem wypowiedzenia wynoszącym sześć miesięcy. Biorąc pod uwagę, że zakład ten należy do jednych z największych producentów pieczarek w kraju, posiada nowy obiekt technologiczny, przyjęto że prowadzący instalację uprawdopodobnił zgodny z obowiązującymi przepisami prawa sposób zagospodarowania wytworzonego obornika. Ponadto, zauważono, że w rozdziale VI, podpunkcie 4 decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że odpady o kodzie 02 01 06 odchody zwierzęce będą przekazywane uprawnionym podmiotom. Oznacza to, że w przypadku gdy podmiot w [...] nie będzie mógł przyjąć całej ilości wytworzonych odpadów, to prowadzący instalację będzie mógł je przekazać innemu uprawnionemu podmiotowi z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach.

Zasadności należało też odmówić zarzutowi skargi dotyczącemu nieuwzględnienia przez organy w postępowaniu rozbudowy instalacji, pomimo złożenia przez uczestnika postępowania wniosku o wydanie decyzji środowiskowej związanego z planowanym zwiększeniem ilości stanowisk hodowlanych. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, przedmiot rozpoznania stanowił wniosek z 11 grudnia 2017 r., tym samym wyznaczał granice rozstrzygnięcia sprawy zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji. Na żadnym etapie postępowania wnioskodawca nie zweryfikował wniosku co do liczby stanowisk hodowlanych, zatem okoliczność podnoszona przez skarżącego, jak wskazał organ odwoławczy, będzie przedmiotem właściwego postępowania administracyjnego.

Wobec wykazanej zgodności zaskarżonej decyzji, w której utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji (pozwolenie zintegrowane), z przepisami postępowania i przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia, Sąd – na mocy art. 151 P.p.s.a. – oddalił skargę.