Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1447/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 81 c ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś (spr.), sędzia WSA Wojciech Sawczuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Dyrektora Urzędu Morskiego w G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB", "organ odwoławczy"), postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. (znak: [...]) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektora Urzędu Morskiego w S. od postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "PWINB", "organ I instancji") z [...] lutego 2020 r. (znak: [...]) - uchylił ww. postanowienie PWINB z [...] lutego 2020 r., w części dotyczącej adresata oraz terminu wykonania obowiązku i w tym zakresie postanowił o nałożeniu obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej na Dyrektora Urzędu Morskiego w G. (dalej: "strona skarżąca’’) w terminie do 31 grudnia 2020 r., a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że postanowieniem z [...] lutego 2020 r. PWINB nałożył na Dyrektora Urzędu Morskiego w S. obowiązek dostarczenia, w terminie do 31 lipca 2020 r., ekspertyzy technicznej określającej aktualny stan techniczny budowli, a także niezbędny zakres robót budowlanych wraz z określeniem sposobu ich wykonania, zawierającej część opisową i graficzną (rysunkową), mających na celu przywrócenie obrzeża nr [...] na działce nr [...] nr ewid. [...] w obrębie nr [...] w Ł. do należytego stanu technicznego, przy czym ekspertyza powinna być sporządzona przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane i prawo do wykonywania samodzielnych funkcji technicznej w budownictwie.

Dyrektor Urzędu Morskiego w S. złożył zażalenie na powyższe postanowienie organu I instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości. W zażaleniu podniósł m.in., że PWINB w sposób nieprawidłowy określił podmiot odpowiedzialny za stan techniczny obrzeża nr [...]. W istocie bowiem jest nim Starosta [...]. To on powinien być adresatem i wykonawcą nałożonego obowiązku. Tak samo jak jest jednocześnie zobowiązany do prowadzenia książki obiektu, wykonywania przeglądów okresowych, zapewnienia właściwego stanu technicznego obiektu itd.

GINB wskazał, że na mocy rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 15 stycznia 2020 r., w sprawie zniesienia Urzędu Morskiego w S. (Dz. U. poz. 91), z dniem 1 kwietnia 2020 r., został zniesiony Urząd Morski w S. Zgodnie z § 2 rozporządzenia, mienie Skarbu Państwa będące w dyspozycji zniesionego Urzędu Morskiego w Słupsku, w tym nieruchomości znajdujące się w trwałym zarządzie lub użytkowaniu, znajdujące się na obszarze województwa pomorskiego oraz na obszarach morskich objętych terytorialnym zakresem działania Dyrektora Urzędu Morskiego w G. - przechodzi w dyspozycję, trwały zarząd lub użytkowanie Dyrektora Urzędu Morskiego w G. Ponadto, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, wierzytelności i zobowiązania zniesionego Urzędu Morskiego w S. przejmuje odpowiednio Dyrektor Urzędu Morskiego w G. albo Dyrektor Urzędu Morskiego w S. według przepisów określających właściwość tych dyrektorów. Tym samym aktualnie podmiotem zarządzającym Portem Morskim Ł. jest Dyrektor Urzędu Morskiego w G. Pismem z 9 czerwca 2020 r. Dyrektor Urzędu Morskiego w G. podtrzymał zażalenie wniesione przez Dyrektora Urzędu Morskiego w S.

Organ odwoławczy wskazał, że właściwość PWINB w przedmiotowej sprawie w I instancji wynika z art. 83 ust. 3 w zw. z art. 81 ust. 3 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm., dalej: "p.b."). Zaznaczył przy tym, iż z materiału dowodowego wynika, że PWINB, w zw. z pismem Dyrektora Urzędu Morskiego w S. z 28 lutego 2019 r., prowadził postępowanie w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego obrzeża nr [...] na działce nr [...] nr ewid. [...] w obrębie nr [...] w Ł., na terenie Portu Morskiego Ł. Podczas oględzin przeprowadzonych 4 czerwca 2019 r. ustalono, że obrzeże nr [...] będące częścią Nabrzeża Południowego, na działce nr [...], znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, polegającym na:

powstaniu ubytku (zapadliska) w części pełniącej funkcję obrzeża - obecnie zasypanego i wyłożonego kostką betonową;

powstaniu znacznych szczelin w kamiennej okładzinie obrzeża;

powstaniu licznych spękań, ubytków betonu wieńczącego okładzinę kamienną obrzeża;

lekkim wychyleniu budowli w stronę Kanału (rzeki) C.

Organ odwoławczy podkreślił, że w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 1 czerwca 1998 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać morskie budowlane hydrotechniczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 101, poz. 645), nie budzi wątpliwości, że obrzeże jest morską budowlą hydrotechniczną, a więc także budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 5 p.b.

GINB powołał się na art. 81 c ust. 2 p.b., zgodnie z którym m.in. organy nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Celem powyższego przepisu jest m.in. umożliwienie organom nadzoru budowlanego uzyskania informacji o stanie technicznym obiektu budowlanego, gdy nie są w stanie ustalić go w sposób jednoznaczny samodzielnie Przepis ten ma charakter dowodowy, tj. ma dostarczyć materiał, który następnie zostanie wykorzystany w postępowaniu głównym, dotyczącym np. stanu technicznego obiektu i ewentualnych kroków zaradczych.

GINB podniósł, że bezspornym jest, iż obrzeże nr 9a w Porcie Morskim Łeba jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Dokładny zakres nieprawidłowości, a w szczególności właściwy sposób ich naprawienia, budzi jednak wątpliwości. Zarówno charakter nieprawidłowości, tj. m.in. ubytki i szczeliny mogące powodować co najmniej zagrożenie mienia, jak i charakter samego obiektu budowlanego - obrzeża w porcie morskim, wskazują, że potrzebna jest wiedza specjalistyczna w celu ustalenia sposobu usunięcia niewłaściwego stanu technicznego i związanego z nim ewentualnego zagrożenia. Tym samym zasadne było zastosowanie art. 81c ust. 2 p.b. Również właściwy jest zakres ekspertyzy technicznej określony przez organ wojewódzki.

Organ odwoławczy podkreślił również, że bezspornym jest także, iż podmiotem zarządzającym Portem Morskim Ł. jest Dyrektor Urzędu Morskiego w G. - na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1996 r., o portach i przystaniach morskich (Dz. U. z 2020 r., poz. 998; dalej: "ustawa o portach").

Wskazał przy tym, że działka nr [...], na której znajduje się obrzeże nr [...], jest własnością Skarbu Państwa, reprezentowanego stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.) przez Starostę [...]. Zdaniem organu, starosta nie jest w takim przypadku zarządcą nieruchomości, lecz statio fisci reprezentującym właściciela, czyli Skarb Państwa. Działka ta, na mocy rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 19 marca 2015 r., w sprawie granicy Portu Morskiego w Ł. (Dz. U. poz. 516), stanowi natomiast część Portu Morskiego Ł., a więc zarządza nią Dyrektor Urzędu Morskiego w G. Zatem nie budzi wątpliwości, że podmiot ten jest jej zarządcą w rozumieniu przepisów p.b. Wbrew argumentacji tego organu, przepisy ustawy o portach (w szczególności art. 2 pkt 2 i art. 7 ust. 1 pkt 1), nie dają podstaw do rozróżnienia nieruchomości czy obiektów stanowiących część portu, którymi zarządza lub nie, podmiot zarządzający. GINB zaznaczył również, że przepisy ustawy o portach nie określają żadnych specjalnych cech, które miałyby spełniać znajdujące się w granicach portu nieruchomości, aby aktualizował się obowiązek podmiotu zarządzającego do zarządzania nimi. Podobnie z art. 2 pkt 2 ustawy o portach wynika, że na port składają się wszystkie znajdujące się w jego granicach grunty, a nie tylko te, które służą do wykonywania usług portowych.

W ocenie GINB, bez znaczenia w tym zakresie było niewymienienie obrzeża nr [...] w zarządzeniu nr 3 Dyrektora Urzędu Morskiego w S. z 22 maja 2015 r., w sprawie określenia akwenów portowych oraz ogólnodostępnych obiektów, urządzeń i instalacji wchodzących w skład infrastruktury portowej (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego poz. 1771), gdyż o obowiązkach podmiotu zarządzającego portem decydują przepisy ustawy o portach a o granicach portu - rozporządzenie ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej.

Organ podniósł, że dyrektor urzędu morskiego, jako podmiot zarządzający portem morskim nie może sam ustalać zakresu nieruchomości i obiektów, którymi ma obowiązek zarządzać. Nie należy ww. zarządzeniu przypisywać funkcji, ani mocy polegającej na określeniu obiektów, w stosunku do których Dyrektor Urzędu Morskiego w S. jest podmiotem zarządzającym. Zwrócił także uwagę, że ustawa o portach dopuszcza możliwość zarządzania portem także przez inne podmioty, które z kolei nie mają kompetencji do określania zakresu infrastruktury portowej, co potwierdza, że jego przedmiotem zarządzenia nie jest określenie obiektów i nieruchomości, którymi zarządza podmiot zarządzający. Nadto analiza rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać morskie budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie wskazuje, że obrzeże od nabrzeża (a więc infrastruktury portowej) różni się wyłącznie tym, że nie jest wyposażone w urządzenia cumownicze (§ 2 pkt 16). Bez wątpienia jest ono budowlą bezpośrednio związaną z prawidłowym funkcjonowaniem portu.

Zdaniem GINB, właściwy dyrektor urzędu morskiego (tj. obecnie Dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni), jest zarządcą działki nr [...] i znajdującego się na niej obiektu budowlanego, tj. obrzeżna nr [...].

Organ odwoławczy wskazał, że adresatem obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego obiektu budowlanego, stosownie do art. 81 c ust. 1 i 2 p.b. powinien być właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Podkreślił, że wyboru, na który z podmiotów nałożyć obowiązek, dokonuje każdorazowo organ, kierując się przy tym zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego oraz okolicznościami sprawy. Wskazał również na stanowisko bardziej rygorystyczne, zgodnie z którym zasadą powinno być nakładania obowiązku na właściciela, natomiast jego nałożenie na zarządcę jest dopuszczalne jedynie, gdy obowiązki w zakresie utrzymania obiektu spoczywają na zarządcy, co ma wynikać z przepisów szczególnych.

Zatem w ocenie GINB, zasadne było nałożenie obowiązku na zarządcę, tj. Dyrektora Urzędu Morskiego w G., co wynika m.in. z ustawy o portach. Ponadto, port morski należało uznać za swego rodzaju obszar specjalny, co jednocześnie stanowi uzasadnienie dla powierzenia zarządzania portem wyspecjalizowanemu podmiotowi - w tym wypadku dyrektorowi urzędu morskiego. W przypadku tego rodzaju obszarów, ustawodawca kierując się koniecznością ochrony interesu publicznego, zastrzega, że właścicielem nieruchomości składających się na taki obszar może być np. wyłącznie Skarb Państwa, lub ogranicza możliwość obrotu takimi nieruchomościami. Znajduje to swój wyraz także w art. 5 ust. 1 oraz art. 3 i n. ustawy o portach. Skarb Państwa jest właścicielem wielu nieruchomości o specjalnym przeznaczeniu i wartości dla interesów Państwa. Jednakże, zarządzenie takimi nieruchomościami i obszarami powierza się wyspecjalizowanym podmiotom, które to mają obowiązek dbać o ich prawidłowe utrzymanie i wykorzystanie. W odniesieniu do takich obszarów nie jest więc zazwyczaj zasadne nakładanie obowiązków z zakresu p.b. na Skarb Państwa, czy reprezentujący go organ, lecz na podmiot na którym, zgodnie z intencją ustawodawcy, spoczywa obowiązek zapewnienia prawidłowego funkcjonowania obszaru i służących mu obiektów.

Organ odwoławczy stwierdził, że z poczynionych ustaleń wynika, iż stan techniczny obrzeża nr [...] budzi wątpliwości, dla których rozwiania konieczne jest uzyskanie ekspertyzy technicznej. Dyrektor Urzędu Morskiego w G. jest zarządcą obrzeża nr [...]. Zasadne było także nałożenie obowiązku dostarczenia oceny na zarządcę, a nie właściciela obiektu budowlanego. Organ wydłużyć termin przedłożenia ekspertyzy technicznej z uwagi na upływ czasu od wydania zaskarżonego postanowienia.

2. Skargę do WSA w Warszawie na postanowienie GINB z [...] czerwca 2020 r. (znak: [...]) wniósł Dyrektor Urzędu Morskiego w G. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

a) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 k.pa., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez:

- dokonanie oceny prawnej niezgodnej z obowiązującymi przepisami prawa i w sprzeczności z definicjami legalnymi określonymi w przepisach prawa takimi jak: podmiot zarządzający portem, infrastruktura portowa, obiekt budowlany;

- uchybienie obowiązkowi wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, polegające na niewłaściwej ocenie ustaleń faktycznych w zakresie podmiotu obowiązanego do utrzymania obiektu budowlanego, obowiązków ustawowych podmiotu zarządzającego portem i obowiązków ustawowych w zakresie gospodarowania nieruchomościami reprezentanta Skarbu Państwa, które to ustalenia są niezbędne do prawidłowego określenia adresata nałożonego obowiązku;

- niewłaściwą ocenę zgromadzonego w sprawie przez organ I instancji materiału dowodowego, polegającą na nieuwzględnieniu faktu, że to Starosta [...] jako reprezentant właściciela terenu działki [...] i obrzeża [...], czyli Skarbu Państwa jest zobowiązany do gospodarowania nieruchomościami w sposób zgodny z zasadami prawidłowej gospodarki, w tym w szczególności do zabezpieczania nieruchomości przed uszkodzeniem lub zniszczeniem;

b) przepisów prawa materialnego, tj. art. 81c ust. 2 w zw. z art. 81c ust. 1 p.b., poprzez niewłaściwe określenie adresata obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów. Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji, albowiem w świetle art. 81 c p.b., koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Strona wskazała, że osobą tą jest Dyrektor Urzędu Morskiego w G. jako organ terenowy administracji publicznej finansowany z budżetu Państwa. W świetle ustawy o finansach publicznych poniesienie kosztu stanowiłoby naruszenie zasady gospodarności i celowości, skoro budżet finansuje zadania statutowe Urzędu Morskiego a do takich nie należy utrzymanie obiektów budowlanych, do których nie ma tytułu prawnego (trwałego zarządu), a sam obowiązek i tym samym jego koszt powinny być skierowane do innego podmiotu (Starosty [...]), który na mocy ustawy (o gospodarce nieruchomościami) jako reprezentant właściciela Skarbu Państwa jest zobowiązany do zabezpieczania nieruchomości przed uszkodzeniem lub zniszczeniem.

3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, na kogo (na jaki podmiot) organy mogą nałożyć obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej (na podstawie art. 81c p.b.), tj. czy na Starostę [...] (jako właściciela terenu działki i obrzeża) – jak twierdzi skarżący, czy też na Dyrektora Urzędu Morskiego w G. (jako podmiotu zarządzającego) – jak twierdzą organy.

Zdaniem Sądu, rację w tym sporze należało przyznać organom a nie stronie skarżącej.

2. Ze stanu faktycznego wynikają następujące okoliczności mające istotne znaczenie dla niniejszej sprawy:

- PWINB postanowieniem z [...] lutego 2020 r. nałożył na Dyrektora Urzędu Morskiego w S. obowiązek dostarczenia (w terminie do dnia 31 lipca 2020 r.) szczegółowej ekspertyzy technicznej określającej aktualny stan techniczny budowli (obrzeża);

- na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 15 stycznia 2020 r. w sprawie zniesienia Urzędu Morskiego w S. (Dz. U. poz. 91), z dniem 1 kwietnia 2020 r., został zniesiony Urząd Morski w S.; zgodnie z § 2 rozporządzenia, mienie Skarbu Państwa będące w dyspozycji zniesionego Urzędu Morskiego w S., w tym nieruchomości znajdujące się w trwałym zarządzie lub użytkowaniu, znajdujące się na obszarze województwa [...] oraz na obszarach morskich objętych terytorialnym zakresem działania dyrektora Urzędu Morskiego w G. - przechodzi w dyspozycję, trwały zarząd lub użytkowanie dyrektora Urzędu Morskiego w G.; ponadto, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, wierzytelności i zobowiązania zniesionego Urzędu Morskiego w S. przejmuje odpowiednio dyrektor Urzędu Morskiego w G. albo dyrektor Urzędu Morskiego w S. według przepisów określających właściwość tych dyrektorów;

- zatem aktualnie podmiotem "zarządzającym" Portem Morskim Ł. jest Dyrektor Urzędu Morskiego w G.;

- biorąc pod uwagę zmianę stanu prawnego, organ II instancji w postanowieniu z [...] czerwca 2020 r. uchylił wcześniejsze postanowienie organu z [...] lutego 2020 r. i wskazał nowego adresata obowiązku (tj. Dyrektora Urzędu Morskiego w G.) i nowy - dłuższy termin do wykonania nałożonego obowiązku (do 31 grudnia 2020 r.) a w pozostałym zakresie utrzymał je w mocy;

- PWINB prowadził postępowanie w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego obrzeża (znajdującego się na szczegółowo określonych działkach) na terenie Portu Morskiego Ł.;

- podczas oględzin (4 czerwca 2019 r.) ustalono, że obrzeże nr [...] będące częścią Nabrzeża Południowego, na działce nr [...], znajduje się w nieodpowiednim (szczegółowo opisanym) stanie technicznym.

3. W ocenie Sądu, należy w pierwszej kolejności wskazać podstawowe przepisy prawne mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 czerwca 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać morskie budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 101, poz. 645), nie budzi wątpliwości, że obrzeże jest "morską budowlą hydrotechniczną" (rozumie się przez to: "budowlę nawodną lub podwodną, wznoszoną: a) na morzu terytorialnym, b) na morskich wodach wewnętrznych, c) na lądzie, lecz w rejonie bezpośredniego kontaktu z akwenami morskimi, czyli w pasie technicznym nadbrzeżnego pasa wybrzeża morskiego, d) w portach i przystaniach morskich, która wraz z instalacjami, urządzeniami budowlanymi związanymi z tą budowlą, urządzeniami technicznymi oraz innym celowym wyposażeniem niezbędnym do spełniania przeznaczonej mu funkcji stanowi całość techniczno-użytkową"). Morska budowla hydrotechniczna jest także "budowlą" w rozumieniu art. 3 pkt 5 p.b. (katalog "budowli" ma charakter otwarty, co oznacza, że możliwe jest zakwalifikowanie do kategorii budowli innych, niewymienionych w tym przepisie obiektów, które ze względu na swoje cechy, wymiary i charakter nie są budynkami lub obiektami małej architektury - por. wyrok WSA w Rzeszowie z 7 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1302/18).

Zgodne z art. 81 c ust. 2 p.b. m.in. organy nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na wskazane w przepisie osoby, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Celem tego przepisu jest m. in. umożliwienie organom nadzoru budowlanego uzyskania informacji o stanie technicznym obiektu budowlanego, gdy nie są w stanie ustalić go w sposób jednoznaczny samodzielnie (por. wyrok NSA z 29 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2877/18). Przepis ten ma charakter dowodowy, tj. ma dostarczyć materiał, który następnie zostanie wykorzystany w postępowaniu głównym, dotyczącym np. stanu technicznego obiektu i ewentualnych kroków zaradczych (por. wyrok WSA w Warszawie z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2511/18). Zatem postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego, już toczącego się postępowania przewidzianego w p.b. bądź jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania (por. wyrok NSA z 15 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 353/11).

Zdaniem organów, niesporne jest, iż obrzeże nr 9a w Porcie Morskim Łeba jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Dokładny zakres nieprawidłowości, a w szczególności właściwy sposób ich naprawienia, budził jednak uzasadnione wątpliwości. Zarówno charakter nieprawidłowości, tj. m. in. ubytki i szczeliny mogące powodować co najmniej zagrożenie mienia, jak i charakter samego obiektu budowlanego - obrzeża w porcie morskim, wskazują, że potrzebna była wiedza specjalistyczna w celu ustalenia sposobu usunięcia niewłaściwego stanu technicznego i związanego z nim ewentualnego zagrożenia. Tym samym, zasadne było zastosowanie w niniejszej sprawie art. 81 c ust. 2 p.b. Również zakres ekspertyzy technicznej określony przez organy jest właściwy. Sąd w pełni podziela te ustalenia.

4. Poza sporem pozostaje również to, że podmiotem zarządzającym Portem Morskim Ł. jest Dyrektor Urzędu Morskiego w G.

Wynika to wprost z art. 25 ust. 2 ustawy o portach, zgodnie z którym: "(...) w przypadku gdy większa część nieruchomości gruntowych, z wyłączeniem gruntów pokrytych wodami, znajdujących się w granicach portu lub przystani morskiej stanowi przedmiot: 1) własności Skarbu Państwa i nie została oddana w użytkowanie wieczyste lub 2) użytkowania wieczystego Skarbu Państwa - zadania i uprawnienia podmiotu zarządzającego wykonuje właściwy dyrektor urzędu morskiego". Zasadnie organy ustaliły, że:

- działka nr [...], na której znajduje się obrzeże nr [...], jest własnością Skarbu Państwa, reprezentowanego - stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.) - przez Starostę [...];

- większa część nieruchomości gruntowych, z wyłączeniem gruntów pokrytych wodami znajdujących się w granicach portu morskiego w Ł. jest własnością Skarbu Państwa, który posiada 8,8132 ha, co stanowi 52,85% terenu portu (dane te zostały przekazane przez Burmistrza Miasta Ł. pismem z 13 grudnia 2019 r.); w związku z faktem, iż większość nieruchomości gruntowych będących w granicach portu morskiego Ł., stanowi własność Skarbu Państwa, właściwym do wykonywania zadań i uprawnień podmiotu zarządzającego jest odpowiedni dyrektor urzędu morskiego;

- Starosta [...] nie jest w takim przypadku zarządcą nieruchomości, lecz statio fisci reprezentującym właściciela, czyli Skarb Państwa;

- działka ta, na mocy rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 19 marca 2015 r. w sprawie granicy Portu Morskiego w Ł. (Dz. U. poz. 516), stanowi natomiast część Portu Morskiego Ł.;

- skoro tak, to zarządza nią Dyrektor Urzędu Morskiego w G. jako "zarządca" w rozumieniu przepisów p.b.

Zasadnie organy wskazują również na to, że przepisy ustawy o portach (art. 2 pkt 2 i art. 7 ust. 1 pkt 1) nie dają podstaw do rozróżnienia nieruchomości czy obiektów stanowiących część portu, którymi zarządza lub nie, podmiot zarządzający. Art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o portach nie określa żadnych specjalnych cech, które miałyby spełniać znajdujące się w granicach portu nieruchomości, aby aktualizował się obowiązek podmiotu zarządzającego do zarządzania nimi. Podobnie z art. 2 pkt 2 ustawy o portach wynika, że na port składają się wszystkie znajdujące się w jego granicach grunty, a nie tylko te, które służą do wykonywania usług portowych. Bez znaczenia w tym zakresie jest niewymienienie obrzeża nr [...] w zarządzeniu nr 3 Dyrektora Urzędu Morskiego w S. z dnia 22 maja 2015 r. w sprawie określenia akwenów portowych oraz ogólnodostępnych obiektów, urządzeń i instalacji wchodzących w skład infrastruktury portowej (Dz. Urz. Woj. [...] poz. [...]), gdyż o obowiązkach podmiotu zarządzającego portem decydują przepisy ustawy o portach a o granicach portu - rozporządzenie ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej.

Dyrektor urzędu morskiego (jako podmiot zarządzający portem morskim) nie może sam ustalać zakresu nieruchomości i obiektów, którymi ma obowiązek zarządzać. Zatem słusznie organy wskazały, że nie należy ww. zarządzeniu przypisywać funkcji, ani mocy polegającej na określeniu obiektów, w stosunku do których Dyrektor Urzędu Morskiego jest podmiotem zarządzającym. Należy przy tym zwrócić uwagę, że ustawa o portach dopuszcza możliwość zarządzania portem także przez inne podmioty, które z kolei nie mają kompetencji do określania zakresu infrastruktury portowej, co potwierdza, że jego przedmiotem zarządzenia nie jest określenie obiektów nieruchomości, którymi zarządza podmiot zarządzający.

Ponadto, analiza rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać morskie budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie wskazuje, że obrzeże od nabrzeża (a więc, jak wskazuje skarżący organ, infrastruktury portowej) różni się wyłącznie tym, że nie jest wyposażone w urządzenia cumownicze (§ 2 pkt 16). Bez wątpienia jest ono natomiast "budowlą" bezpośrednio związaną z prawidłowym funkcjonowaniem portu.

W ocenie Sądu, zasadne są twierdzenia organu, że w tym przypadku właściwy dyrektor urzędu morskiego (obecnie Dyrektor Urzędu Morskiego w G.) jest "zarządcą" działki nr [...] i znajdującego się na niej obiektu budowlanego (obrzeża).

5. Adresatem obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego obiektu budowlanego (stosownie do art. 81 c ust. 1 i 2 p.b.) powinien być "właściciel" lub "zarządca" obiektu budowlanego.

Podkreślić należy, że skoro w p.b. wskazano kilka podmiotów, na których można nałożyć obowiązek przedłożenia oceny technicznej i jednocześnie nie określono kryteriów dokonania wyboru należy przyjąć, że wybór ten nie jest dowolny, lecz zależy od okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z 1 września 2015 r., sygn. akt II OSK 717/15). W przepisie tym ustawodawca posłużył się alternatywą nierozłączną w zakresie wskazywania podmiotu mogącego być adresatem obowiązku przedłożenia wskazanych tam ocen technicznych lub ekspertyz, np. ekspertyzy technicznej. Przyjąć zatem należy, że to nie ustawodawca, a organ prowadzący postępowanie administracyjne, znając jego szczegóły, dokonuje wyboru adresata wskazanego postanowienia w sposób najbardziej właściwy, kierując się przy tym zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Łodzi z 10 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 634/19). Formułując przepis art. 81c ust. 1 p.b. ustawodawca pozostawił organowi wydającemu rozstrzygnięcie w sprawie prawo wyboru adresata obowiązku wynikającego z art. 81c ust. 2 p.b., bowiem organ prowadzący postępowanie administracyjne, znając jego szczegóły, dokona tego wyboru w sposób adekwatny do ustalonego stanu faktycznego sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 23 grudnia 2019 r. II SA/Wr 377/19). Zatem można przyjąć, że art. 81c ust. 1 p.b. wymieniając podmioty, na które mogą być nakładane obowiązki w nim przewidziane, pozwala organom na wybór adresata tego obowiązku. W sytuacji gdy obowiązek, może być nałożony na "właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego", organ może kierować się względami praktycznymi, wynikającymi z oceny, który z tych podmiotów lepiej zapewni wykonanie obowiązku, lub wobec którego można skuteczniej wyegzekwować wykonanie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 28 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Po 384/07).

W ocenie Sądu, zasadnie przyjęły organy, że na tle okoliczności sprawy w niniejszej sprawie zasadne jest nałożenie obowiązku na "zarządcę" - Dyrektora Urzędu Morskiego w G. Jest to tym bardziej zasadne, że "port morski" uznać należy za swego rodzaju obszar specjalny a to z kolei stanowi uzasadnienie dla powierzenia zarządzania portem wyspecjalizowanemu podmiotowi (w tym wypadku dyrektorowi urzędu morskiego). Zatem skoro w niniejszej sprawie stan techniczny obrzeża budził wątpliwości i konieczne było uzyskanie specjalistycznej ekspertyzy technicznej, to Dyrektor Urzędu Morskiego w G. jako "zarządca" może być obciążony wykonaniem tego obowiązku.

6. W ocenie Sądu, wskazane w skardze naruszenia prawa procesowego i materialnego nie były zasadne. W szczególności błędne były rozważania skarżącego, wskazujące że nie jest "zarządcą" spornej nieruchomości, co w świetle wykładni językowej art. 25 ust. 2 ustawy o portach jest oczywiście nieprawidłowe.

7. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.