Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1950/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 200
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) Asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju (dalej jako "Minister/organ") decyzją z [...] lipca 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej również jako "Skarżący"), od decyzji Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda/organ") z [...] marca 2020 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...], prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu, położonego w gminie [...], oznaczonego na k.m. [...], obręb [...], [...], obejmującego działki nr: [...] o powierzchni [...] m2, nr [...]; [...] o powierzchni [...] m2, KW nr [...]; [...] o powierzchni [...] m2, nr [...] oraz [...] o powierzchni [...] m2, nr [...] – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wnioskiem z [...] grudnia 2012 r. Skarżący wystąpił do Wojewody o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...] z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego m.in. opisanego powyżej gruntu.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Wojewoda, działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65), decyzją z [...] marca 2020 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez Skarżącego prawa użytkowania wieczystego gruntów położonych w [...], obejmujących działki nr: [...], [...], [...] oraz [...].

Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji złożył Skarżący.

Rozpatrując wniesione odwołanie, Minister stwierdził, że żaden ze zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu

5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego Skarżącemu do przedmiotowych nieruchomości. Powołując się szeroko w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia na orzecznictwo sądów administracyjnych, Minister wskazał, że prawo zarządu do określonej nieruchomości nie powstaje z mocy samego prawa. Strona winna dysponować indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Ponadto decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej. Minister powtórzył pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że istnienia prawa zarządu nie można domniemywać. Prawo zarządu mogło zostać ustanowione tylko w ściśle określony sposób, a wykazanie prawa zarządu do nieruchomości, jak wskazano powyżej, następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

10 lutego 1998 r. Przede wszystkim zaś w drodze decyzji organu administracji lub ściśle określonych umów o przekazaniu nieruchomości pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Samo faktyczne władanie gruntami oraz ustalenie opłat z innego tytułu i w innym okresie nie determinują w sposób konieczny istnienia

w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu.

Organ wyjaśnił przy tym, że sama decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...] grudnia 1986 r., nr [...] o ustaleniu opłaty za zarząd gruntem, nie potwierdza jeszcze istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego poprzednikowi prawnemu Skarżącego (Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w [...]) w stosunku do nieruchomości objętych niniejszym postępowaniem.

Na poparcie powyższej tezy Minister przywołał pogląd zaprezentowany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z [...] listopada 1999 r., sygn. akt [...],

w którym to orzeczeniu Trybunał stwierdził, że dokument zawierający decyzję

o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, tylko gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Z decyzji o opłatach powinien wynikać jednoznacznie tytuł prawny ich wnoszenia.

Dodatkowo, Minister przywołał pogląd zaprezentowany przez sądy administracyjne, zgodnie z którym dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu. Powyższe oznacza, że w przypadku wywodzenia prawa zarządu z postanowień decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania czy zarządu nieruchomości, należy ustalić, czy decyzje te wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania.

W ocenie Ministra, faktu sprawowania zarządu przedmiotową nieruchomością przez poprzednika prawnego Skarżącego nie potwierdza także dołączone do akt sprawy oświadczenie z [...] grudnia 2012 r. Prezesa Zarządu - Dyrektora Generalnego J.K. i Dyrektora Pionu Organizacyjnego Prokurenta K.B., reprezentujących [...] S.A. w [...], w którym oświadczono, że przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdował się w zarządzie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...]. W tym zakresie Minister uznał, że ww. oświadczenie nie wskazuję na podstawie jakich dokumentów powstał tytuł prawny do sprawowania zarządu lub użytkowania, a które zaginęły lub uległy zniszczeniu. Natomiast w niniejszej sprawie nie udowodniono, że osoby składające oświadczenie miały w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające prawo zarządu, czy też posiadały wiedzę o ich istnieniu. Tym samym, zdaniem Ministra, nie było możliwości dokonywania ustaleń faktycznych na podstawie osobowych źródeł dowodowych (oświadczenia strony, oświadczenia świadków), stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r.

Minister zauważył także, że w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji, Skarżący wyjaśnił, że iż nie jest w posiadaniu decyzji o przekazaniu przedmiotowego gruntu w zarząd. Powyższe potwierdził również, w ocenie organu, Starosta [...] - który poinformował Ministra, że dla przedmiotowych działek nie zostały wydane decyzje o oddaniu tego gruntu w zarząd/użytkowanie.

Uwzględniając powyższe, Minister doszedł do przekonania, że materiał zgromadzony w sprawie nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego poprzednikowi prawnemu Skarżącego do przedmiotowych działek, dlatego zasadnym jest utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2020 r.

Skargę na powyższą decyzję Minister z [...] lipca 2020 r. wywiódł Skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody z [...] marca 2020 r. oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego, kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący wniósł także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Zaskarżonej decyzji zarzucił natomiast naruszenie następujących przepisów prawa:

1) § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, poprzez odmowę uznania mocy dowodowej decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, przy ustalaniu posiadania przez poprzednika prawnego Skarżącego prawa zarządu nieruchomości, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy z treści przywołanego przepisu rozporządzenia jednoznacznie wynika, że w/w dokument, niezależnie od ewentualnych decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie (jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.) lub w zarząd (jeżeli została wydana po dniu 1 sierpnia 1985 r.), stanowi podstawę dla stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu, stanowiącego podstawę dla stwierdzenia nabycia przez Skarżącego prawa użytkowania wieczystego gruntu;

2) § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia poprzez pominięcie dowodu z oświadczenia strony złożonego w toku postępowania oraz z zeznań świadków, którzy złożyli oświadczenia, w sytuacji gdy w ocenie organu przedstawione przez wnioskodawcę dowody nie były wystarczające do stwierdzenia istnienia zarządu na przedmiotowych działkach, a inne dokumenty nie zachowały się;

3) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich działań w celu wyjaśnienia, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu obejmującego wskazane we wniosku działki i poprzestanie na stwierdzeniu, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających istnienie prawa zarządu.

W uzasadnieniu skargi podniesiono natomiast, że potwierdzenie tego, że przedmiotowe nieruchomości pozostawały w użytkowaniu poprzednika prawnego Skarżącego odnaleźć można w znajdującym się w aktach sprawy piśmie z [...] maja 2013 r. kierowanym do organu I instancji. Starosta [...] oświadcza w nim, że grunt, o którym mowa we wniosku, pozostawał w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...]. Z kolei, przywołana przez organ odpowiedź Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 2013 r. na pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] z [...] lutego 2013 r. (w postępowaniu komunalizacyjnym z wniosku Burmistrza Gminy [...]), w ocenie Skarżącego, wymienia jedynie dwie decyzje w posiadaniu ww. Urzędu, tj.: [...] grudnia 1986 r., nr [...] oraz z [...] sierpnia 1986 r., nr [...] o naliczeniu opłat z tytułu zarządu. Skarżący wskazuję, że w ww. piśmie Prezydenta Miasta [...] nie wspomniano o istnieniu decyzji Urzędu Miasta [...] Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z [...] kwietnia 1985 r., nr [...], która przekazuje Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w [...] gruntu w użytkowanie pod realizację zadania inwestycyjnego "budowę bocznicy kolejowej do stacji uzdatniania wody w [...]", i na podstawie której Wojewoda dokonał rozstrzygnięcia postępowań uwłaszczeniowych wydając decyzje z [...] sierpnia 2019 r.: nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Powyższe, zdaniem Skarżącego, świadczy o istnieniu dokumentów kluczowych w rozstrzyganiu postępowań administracyjnych w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a których Urząd Miasta w [...] nie odnalazł w swoich archiwalnych zasobach, co potwierdza brak należytej staranności w ustalaniu posiadanych akt, czego jednak nie dostrzegł Minister utrzymując w mocy decyzję organu I instancji.

Skarżący podniósł następnie, że w jego ocenie, należało uzupełnić materiał dowodowy sprawy o zeznania świadków na okoliczność istnienia zarządu Skarżącego na przedmiotowych działkach. Jeżeli bowiem, w ocenie organu, oświadczenia zebrane od Prezesa Zarządu Dyrektora Generalnego J.K. oraz Dyrektora Pionu Organizacyjnego Prokurenta K.B. nie były wystarczające dla potwierdzenia dowodzonych okoliczności faktycznych, organ powinien, zdaniem Skarżącego, zebrać oświadczenia uzupełniające od tych osób lub też zasięgnąć informacji i zebrać oświadczenia od T.B. i M.K..

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Organ nie sprzeciwił się wnioskowi Skarżącego o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Zawiadomiony przez Sąd, o wniosku Skarżącego o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym (pismo z [...] października 2020 r.), uczestnik Starosta [...] nie zajął stanowiska w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Materialnoprawna podstawą podjętych przez organy rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65, dalej jako "u.g.n."), oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. nr 23, poz. 120, ze zm., dalej jako "rozporządzenie").

Przede wszystkim należy podkreślić, że przewidziane w art. 200 u.g.n. tzw. "uwłaszczenie", polega na przekształceniu z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przysługującego w tym dniu państwowym i komunalnym osobom prawnym prawa zarządu nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa lub własność gminy w prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz prawo własności położonych na tym gruncie budynków i innych urządzeń. Nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności położonych na gruncie budynków i innych urządzeń stwierdza deklaratoryjną decyzją właściwy wojewoda. Z powyższego wynika, że wydanie decyzji potwierdzającej fakt uwłaszczenia jest uwarunkowane stwierdzeniem, że państwowej lub komunalnej osobie prawnej w dniu 5 grudnia 1990 r. przysługiwało prawo zarządu do nieruchomości. Środki prawne zmierzające do stwierdzenia istnienia zarządu określone zostały w powoływanym wyżej rozporządzeniu. W § 4 ust. 1 pkt 1-10 rozporządzenia określono dokumenty pozwalające na stwierdzenie prawa zarządu, jednak nie oznacza to, że wymienione w nich dokumenty stanowią wyłączne środki pozwalające na stwierdzenie prawa zarządu. W ust. 2 i 3 powyższego § 4 rozporządzenia, dopuszczono bowiem możliwość stwierdzenia zarządu nieruchomością na podstawie zeznań świadków lub stosownych oświadczeń stron.

Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że przedmiotowy grunt oznaczony jako działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowił własność Skarbu Państwa, na podstawie decyzji Prezydenta Miast [...] z [...] stycznia 1984 r., nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, co potwierdza treść działu [...] księgi wieczystej nr [...]. Z kolei z treści działu [...] księgi wieczystej nr [...] bezsprzecznie wynika, że działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 były własnością Skarbu Państwa w dacie 5 grudnia 1990 r. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 1984 r., nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu.

W sprawie nie jest kwestionowane również, że [...] S.A z siedzibą w [...] jest następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...].

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest natomiast to, czy ww. działki gruntu znajdowały się w zarządzie Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...] na dzień 5 grudnia 1990 r.

W ocenie Sądu, trafne jest stanowisko organów obydwu instancji, które odmówiły uznania decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...] grudnia 1986 r., nr [...] o ustaleniu opłaty za zarząd gruntem położonym w [...], w tym spornych działek, jako podstawy do wydania decyzji uwłaszczeniowej na rzecz Skarżącego. Zauważyć bowiem należy, że Skarżący nie przedstawił żadnego indywidualnego aktu dotyczącego spornych nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie na rzecz poprzednika prawnego Skarżącego.

Przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14 poz. 74), w brzmieniu obowiązującym na dzień 5 grudnia 1990 r., nie przewidywały możliwości uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania (a od dnia 1 sierpnia 1985 r. – zarządu), w sposób dorozumiany. Zgodnie bowiem z art. 38 ust. 2 cytowanej powyżej ustawy, państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu 7 sędziów SN z dnia [...] września 1993 r., sygn. akt [...], [...] oraz m.in. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2010 r., I OSK 929/09 oraz

z 8 lutego 2018 r., I OSK 1912/17, CBOSA).

W niniejszej sprawie nie ma natomiast żadnego dowodu, że grunty położone w [...], obejmujące działki nr: [...], [...], [...] oraz [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowały się w zarządzie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...]. Dowodu takiego nie przedstawił także sam Skarżący. Nie może być bowiem za taki uznana sama tylko decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...] grudnia 1986 r., nr [...] o ustaleniu opłaty za zarząd gruntem. Jak słusznie zauważył organ, w sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, co w niniejszej jest okolicznością bezsporną, to w treści decyzji o naliczeniu opłaty rocznej z tytułu zarządu, powinna być wzmianka wskazująca na konkretną decyzję administracyjną, na podstawie której zostało ustanowione prawo zarządu. Takiej wzmianki trudno jednak szukać w treści decyzji z 1986 r. Decyzja dotycząca wymierzenia opłaty z tytułu zarządu, w której brak jest jakiegokolwiek nawiązania do decyzji o ustanowieniu prawa zarządu, nie może być jedynym i wyłącznym dowodem w oparciu o który istnienie tego prawa zostanie udowodnione (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1773/18, Lex nr 2798891). Jak wynika z treści ww. decyzji w sprawie opłat nie ma w niej żadnej wzmianki o decyzji ustanawiającej prawo zarządu. Sama także podstawa prawna jej wydania, tj. art. 45 i 47 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, stanowi jedynie o kompetencji terenowych organów administracji państwowej do ustalenia wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste lub zarząd gruntami państwowymi, nie zatem o przekazaniu nieruchomości w zarząd.

Tożsamy pogląd, iż decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu (w sytuacji, gdy nie ma decyzji o przekazaniu w zarząd lub decyzji

o przekazaniu w użytkowanie, wydanych przed dniem 1 sierpnia 1985 r., dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wtedy, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo użytkowania, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu) - jest dominujący w orzecznictwie sadowoadministracyjnym (zob. wyroki WSA w Gliwicach: z 4 lipca 2018 r., II SA/Gl 274/18z 30 września 2016 r., II SA/Gl 637/16; z 7 stycznia 2016 r., II SA/Gl 836/15; wyroki WSA w Krakowie: z 17 lipca 2013 r., II SA/Kr 560/13; z 15 marca 2013 r.,

II SA/Kr 97/13; z 5 października 2015 r., II SA/Kr 801/15; wyroki NSA: z 26 kwietnia 2012 r., I OSK 651/11, z 10 września 2014 r., I OSK 204/13; z 30 czerwca 2015 r., z 26 kwietnia 2017 r., I OSK 1764/15, I OSK 2469/13, z 17 stycznia 2019 r., I OSK 130/17, z 16 lipca 2019 r., I OSK 2385/17).

Należy także powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że skoro zdarzenie prawne powstania zarządu zawsze musiało przybrać określoną formę wskazaną w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości bowiem nie mogło być uzyskane w sposób dorozumiany to tezy tej nie przekreśla nawet brzmienie rozporządzenia wykonawczego, które wymieniało możliwości stwierdzenia faktu pozostawania gruntu między innymi w zarządzie a wśród nich także dowodzenia tego decyzją o naliczeniu opłaty z tytułu zarządu nieruchomością. Nawet jednak w takim wypadku organ ustalający istnienie zarządu musiał przede wszystkim ustalić okoliczności związane z powstaniem w trybie ustawowym istnienia zarządu (np. istnienia decyzji administracyjnej, bądź stosownej umowy w tym zakresie), a dopiero w drugiej kolejności ustalić okoliczności wskazujące na sposób korzystania z gruntu (por. wyrok NSA z 11 września 2007 r., I OSK 1328/06, LEX nr 382250).

Oznacza to, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, że nawet w sytuacji istnienia decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...] grudnia 1986 r., nr [...],

a której to odpis zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia umożliwia stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości, nie zwalnia to organów administracji ani sądu z każdorazowego badania czy w dacie 5 grudnia 1990 r. zarząd istniał w sensie prawnym, a nie jedynie faktycznym. Powyższa okoliczność nie może bowiem przekreślić faktu, że Skarżący nie dysponuję żadnym indywidualnym aktem dotyczącym ustanawiającym w dacie 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu do spornych nieruchomości na rzecz poprzednika prawnego Skarżącego.

W konsekwencji zdaniem Sądu, istniejąca decyzja o ustaleniu opłat nie jest wystarczającym dowodem przesądzającym o istnieniu prawa zarządu do nieruchomości w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia. Sąd prezentuję bowiem pogląd o braku podstaw do domniemania zarządu w oparciu o decyzję opłatową.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, organy nie naruszyły w niniejszej sprawie przepisu § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia.

Wbrew stanowisku Skarżącego, ciężar dowodu w niniejszej sprawie spoczywał nie na organie, lecz na Skarżącym. Owszem, zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale nie zwalnia z inicjatywy dowodowej strony postępowania, o czym świadczy aktualne brzmienie art. 7 k.p.a. Jest niewątpliwe, że organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie jego oceny z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Jednak po noweli art. 7 k.p.a., dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r., strona nie może pozostać bierna w zbieraniu materiału dowodowego (patrz: Wojciech Chróścielewski "Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r.", ZNSA 2011/4/, s. 11-12, oraz por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1631/19, LEX nr 3041375). W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18, orzeczenie dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona, mimo wezwania, środków takich nie przedstawia (por. wyroki NSA: z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1830/11, CBOSA; z 9 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1203/15, Lex nr 2348966 oraz z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3581/18, Lex nr 2690526). Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 3719/17, Lex nr 3031035). Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela powyższy pogląd.

Sąd zwraca uwagę, że niewątpliwie obowiązkiem Skarżącego w niniejszej sprawie było, zanim wystąpił z żądaniem wszczęcia postępowania uwłaszczeniowego, staranne przygotowanie całości dokumentacji potwierdzającej w sposób niebudzący wątpliwości prawo zarządu Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] spornych gruntów w dacie 5 grudnia 1990 r. Tymczasem Skarżący nie przedstawił takowych dokumentów. Ponadto, jak wynika z ustaleń organu I instancji, nie odnaleziono ich także w innych organach administracji, które mogły nimi dysponować (Starosta [...], Prezydent Miasta [...]).

Z kolei, sama treść oświadczenia z [...] grudnia 2012 r. osób reprezentujących [...] S.A. w [...] nie świadczy o tym, jak słusznie wskazał organ, iż sporne grunty były w zarządzie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...]. Oświadczenie tej treści lub zeznania świadków nie mogą bowiem, zdaniem Sądu, automatycznie zastępować dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzania. Potwierdza to chociażby brzmienie § 4 ust. 3 rozporządzenia, w którym ustawodawca przewidział, że jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron, zgodnie z brzmieniem art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na żadnym etapie niniejszego postępowania Skarżący nie podnosił natomiast, że istnieją obiektywne przeszkody w przedstawieniu ww. dokumentów z powodu ich utraty lub zniszczenia. Ponadto, osoby składające oświadczenie z [...] grudnia 2012 r. nie wskazują na dokumenty, które stanowią tytułu prawny zarządu, a których nie można odtworzyć z powodu ich zniszczenia lub zaginięcia. Sam Skarżący wyjaśnił, że nie dysponuje żadną decyzją w sprawie zarządu. Brak było zatem podstaw do zastosowania w takim przypadku reguły określonej w art. 75 k.p.a. W związku z czym, zdaniem Sądu, organ słusznie przyjął, że dowód w postaci oświadczenia z [...] grudnia 2012 r., nie potwierdza, że działki nr: [...], [...], [...] oraz [...] były w zarządzie poprzednika Skarżącego. Mając na uwadze powyższe za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia § 4 ust. 3 rozporządzenia.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego pominięcia przez organ decyzji Urzędu Miasta [...] Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z [...] kwietnia 1985 r., nr [...], to zdaniem Sądu zarzut ten jest chybiony. Wskazać należy przede wszystkim, że jak wyjaśnił to organ I instancji w decyzji z [...] marca 2020 r., przedmiotem postepowań o sygnaturach akt wskazanych jak w uzasadnieniu skargi, były inne działki ewidencyjnej, niż działki objęte niniejszym postępowaniem. Powyższe wynika również z treści ww. decyzji z [...] kwietnia 1985 r., nr [...], której kopia znajduję w aktach kontrolowanej sprawy, a która dotyczy przekazania w użytkowanie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] wyszczególnionych w niej działek gruntu, ale nie działek położonych w gminie [...], oznaczonego na k.m. [...], obręb [...], [...], o nr: [...], [...], [...] czy [...] – jak stara się wykazać Skarżący.

Tym samym, zdaniem Sądu, niezasadny okazał się zarzut skargi dotyczący naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania. Zdaniem Sądu, organy obu instancji ustaliły wszystkie istotne okoliczności sprawy i dokonały prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. Wobec powyższego, nie można zatem skutecznie zarzucić organom administracji naruszenia prawa procesowego, które to naruszenie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do treści art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.