Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2469/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 64e § 1 i § 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 maja 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2819/13 w sprawie ze skargi G. Spółki z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G. Spółki z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 16 maja 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 2819/13 (dalej wyrok z 16 maja 2014 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. (dalej WSA albo sąd I instancji) oddalił skargę G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej spółka albo skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej DIS albo organ II instancji) z dnia [...] września 2013 r., nr [...] (dalej postanowienie z [...] września 2013 r.) zapadłe w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Wyrok z 16 maja 2014 r. zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Dyrektor III Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. (dalej DoZUS albo organ I instancji) wszczął postępowanie egzekucyjne wobec G. Sp. z o.o. w W. (dalej skarżący) w oparciu o własne tytuły wykonawcze z [...].05.2012 r., nr [...], nr [...] oraz od nr [...] do nr [...], obejmujące zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2006 r. do października 2009 r., w łącznej kwocie należności głównej 92.724,80 zł.

W celu realizacji należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny, sporządził w dniu [...].08.2012 r., zawiadomienia od nr [...] do nr [...], o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, które skierował do [...] Oddział w W. Zawiadomienia o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...].08.2012 r., zaś na adres zobowiązanej Spółki w dniu [...].08.2012 r.

Wnioskiem z [...].09.2012 r., skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W., pełnomocnik zobowiązanej spółki, wniósł m.in. o umorzenie kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania prowadzonego w celu wyegzekwowania zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych za okres od marca 2006 r. do października 2009 r. W uzasadnieniu powyższego wniosku jego autor stwierdził, że Spółka nie ma żadnych aktywów z których mogłaby być przeprowadzona egzekucja zobowiązań, wobec czego zachodzi całkowita nieściągalność zadłużenia.

Postanowieniem z [...].11.2012 r., nr [...], DoZUS odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 8.896,70 zł, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki.

Po rozpatrzeniu zażalenia, DIS w dniu [...] marca 2013 r. wydał postanowienie nr [...], którym uchylił w całości postanowienie DoZUS z [...].11.2012r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy wskazał, że przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia spowodowane było złożeniem przez pełnomocnika w toku postępowania zażaleniowego dokumentów dotyczących spółki, przedstawiających inne wartości aktywów i pasywów, niż dokumenty którymi dysponował organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych. W związku z tym DIS uznał, że zachodzi zasadność ponownego przeanalizowania kondycji finansowej spółki.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, DoZUS wydał [...] czerwca 2013 r. postanowienie nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 8.896,70 zł, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], nr [...] oraz od nr TW4550012013622 do nr [...] z dnia [...].05.2012 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że we wniosku z [...] września 2012 r. strona deklaruje chęć współpracy z ZUS celem uregulowania należności, jednakże nie dysponuje środkami wystarczającymi na spłatę całości zobowiązań z odsetkami i kosztami dodatkowymi.

Ponadto, jak wskazał organ I instancji, z dokumentów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie wynika, że w 2009 r. Spółka wykazała przychody ze sprzedaży w kwocie 332 402,75 zł, natomiast w latach 2010 i 2011 Spółka nie osiągała żadnych przychodów. Spółka zaprzestała działalności w III kwartale 2009 r. i od tej pory nie wykonuje żadnych aktywności co jest odzwierciedleniem wartości wskaźników w badanym okresie (2009-2011). Spółka, co zaznaczył DoZUS nie ma zdolności kredytowej oraz zobowiązań długoterminowych, a jedynym wierzycielem Spółki jest ZUS. Spółka posiadała aktywa w kwocie 115 065,22 zł oraz kapitał własny o wartości 22 466,70 zł, jednakże zgodnie z ustawą o rachunkowości wszystkie przeterminowane nieściągalne należności dotyczyły 2008 i 2009 i zostały przeksięgowane na koszty operacyjne. Organ I instancji wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego ani komornik nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucje, ponadto strona mając świadomość zobowiązań wobec ZUS spłaciła zobowiązania wobec innych podmiotów. Jednocześnie DoZUS zauważył, że w dniu [...].05.2009 r. Spółka sprzedała wyposażenie restauracji na kwotę 130 000,00 zł i nie dokonała żadnej wpłaty tytułem zaległości w ZUS. W dniu [...].10.2012 r. zawarta została umowa pożyczki pomiędzy D. K., a G. Sp. z o.o. na kwotę 50 000,00 zł w i dniu [...].10.2012 r. spółka dokonała wpłaty w kwocie 43 789,72 zł na poczet spłaty zadłużenia. Ponadto organ prowadzący postępowanie podkreślił, że nie można stwierdzić nieściągalności dochodzonego zobowiązania. Wszczęte postępowanie egzekucyjne doprowadzi do pokrycia wydatków egzekucyjnych.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor IS w W. postanowieniem z [...] września 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że skierowanie dochodzenia zaległości na drogę postępowania egzekucyjnego generuje powstanie kosztów egzekucyjnych. Podlegają one egzekucji na równi z należnością główną i odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie. Dyrektor IS w W. nadmienił, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest orzeczeniem fakultatywnym, organ ma prawo do odstąpienia od dochodzenia kosztów od zobowiązanego, jednakże nie jest do takiej decyzji zobligowany. A zatem rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy, zgodnie z art. 64e § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2014, poz. 1619 ze zm., dalej u.p.e.a.).

Organ nadzoru wskazał, odnosząc się do zaistnienia przesłanki nieściągalności, że w wielu pismach Spółki, pojawiają się stwierdzenia, że Spółka deklaruje chęć współpracy z ZUS, że możliwa będzie spłata zadłużenia płatnika ze środków pozyskanych od wspólników. Jednocześnie Strona oczekuje umorzenia kosztów egzekucyjnych i od pozytywnego rozstrzygnięcia w tej kwestii uzależnia rozpoczęcie spłaty zaległości składkowych.

Organ odwoławczy wskazał również, że ZUS rozpoczął procedurę zmierzającą do zawarcia układu ratalnego dot. spłaty zaległych składek ubezpieczeniowych. Postępowanie w sprawie udzielenia układu ratalnego zostało wszczęte tym samym wnioskiem co postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Strona obecnie dążąc do uznania, że zachodzi całkowita nieściągalność kosztów egzekucyjnych pośrednio również zaprzecza zasadności ewentualnego przyznania przywileju w postaci rozłożenia na raty należności składkowych. Biorąc pod uwagę deklarowaną przez Spółkę możliwość uregulowania zobowiązań składkowych należy stwierdzić, że kwota 8896,70 zł. nie jest znacznym obciążeniem dla Spółki.

Zdaniem DIS w sprawie nie zachodzi również wymieniona w art. 64e § 1 u.p.e.a. przesłanka ważnego interesu publicznego, która przemawiałaby za umorzeniem kosztów egzekucyjnych. Organ odwoławczy podkreślił, że Spółka częściowo uregulowała istniejące zaległości składkowe, w dniu [...].10.2012 r., istnieje zatem możliwość dalszej spłaty zobowiązań, nawet jeżeli środki na ich regulowanie będą pochodzić z pożyczek.

Na powyższe postanowienie DIS strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę do WSA zarzucając, że postanowienie wydane zostało z naruszeniem:

1) art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji, uznanie, że skarżący jest w stanie ponieść koszty egzekucyjne bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, wobec czego w stosunku do skarżącego nie zachodzą przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych,

2) art. 64 § 2 pkt 2 u.p.e.a. przez uznanie, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie przemawia ważny interes publiczny,

3) art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej u.s.u.s.), przez jego niezastosowanie,

4) art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2013, poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.) w związku z art. 18 u.p.e.a. przez zaniechanie rozpatrzenia całości materiału dowodowego na tle całokształtu wniosku strony, a nie jedynie w obrębie samej kwoty kosztów egzekucyjnych.

Z uwagi na powyższe pełnomocnik skarżącego zwrócił się o uchylenie wydanych przez organy obu instancji postanowień i zasądzenie kosztów prowadzonego postępowania.

W uzasadnieniu wskazanego na wstępie wyroku z 16 maja 2014 r. sąd I instancji wskazał, że organy obu instancji dokonały całościowej oceny materiału dowodowego przedstawiając ją w uzasadnieniu obu postanowień. Rozstrzygnięcie podjęte w wyniku powyższej oceny, mimo że niezgodne z oczekiwaniami skarżącego nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Nie można zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącego, że organy egzekucyjne nie odniosły się do sytuacji finansowej spółki, gdyż prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe w sprawie i dokonały oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Z akt sprawy wynika bowiem, że organy zbadały dokumentację obrazującą sytuację finansową skarżącego, przeanalizowały tę sytuację na przestrzeni lat 2009 – 2011 r. Spółka zajmowała się wprowadzaniem towarów z krajów UE na rynek poprzez sieć supermarketów, jednocześnie prowadząc działalność gastronomiczną. W roku 2009 spółka wykazała przychody ze sprzedaży w kwocie 332.402,75 zł., natomiast w latach 2010 i 2011 nie osiągnęła żadnych przychodów. Analizując przedstawione przez spółkę dokumenty organ egzekucyjny stwierdził brak jakichkolwiek aktywności gospodarczej, czyniąc to poprzez stosowne porównania w zakresie majątku spółki określonego w aktywach trwałych i obrotowych, przychodów netto, kosztów działalności operacyjnej. Organy wzięły ponadto pod uwagę wyjaśnienia pełnomocnika skarżącego, zawarte we wniosku z [...].09.2012 r. oraz pismach procesowych składanych w toku postępowania, w piśmie z dnia [...].12.2012 r. oraz piśmie z [...].01.2013 r. wraz z dołączonym bilansem skarżącej, rachunkiem zysków i strat, piśmie z [...].04.2013 r., czy piśmie z [...].05.2013 r.

Pełnomocnik skarżącej nie wykazał, że spółka nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla jej sytuacji materialnej. Uprawnione były także wnioski organu, że w sytuacji ekonomicznej spółki ewentualna pomoc publiczna nie ma istotnego wpływu na poprawę jej płynności finansowej. Wskazując, że kwota należnych kosztów egzekucyjnych stanowi jedynie procent wielkości zadłużenia, które dzięki pożyczce, spłacie ratalnej, czy sprzedaży środków trwałych mogą zostać spłacone. Strona nie prowadzi działalności (zaprzestała w III kwartale 2009 r.) tak, że poniesienie tych kosztów nie wpłynie ujemnie na kondycję finansową spółki.

Według WSA organy egzekucyjne prawidłowo dokonały również oceny istnienia przesłanki umorzenia ze względu na "ważny interes publiczny". Zdaniem Sądu pojęcie to powinno być oceniane, z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowania takich sytuacji, w których rezultatem braku zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami egzekucji. Na pewno jednak interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Autor skargi wskazuje na kosztowną i długotrwałą egzekucję z majątku spółki, której skutek może być niepewny.

Niezasadny okazał się także zarzut pełnomocnika skarżącej dotyczący niezastosowania trybu art. 28 wnikającego z treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ponieważ do kosztów egzekucyjnych nie mają zastosowania unormowania art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Skargę kasacyjną pismem z dnia 23 lipca 2014 r. wniosła skarżąca spółka reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok z 16 maja 2014 r. w całości oraz zarzucając:

I. – naruszenie przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), tj.:

1) art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy w postępowaniu przed organem administracji Spółka G. Sp. z o.o. wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,

2) art. 64e § 1 i § 2 pkt 2 u.p.e.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ważny interes publiczny powinien być zawsze przeciwstawiany interesowi wnioskodawcy i stawiany ponad tym interesem bez konieczności wskazania na tle jakich innych sytuacji (innych wnioskodawców), które doprowadziły do umorzenia kosztów egzekucyjnych w ramach uznania administracyjnego, wniosek spółki G. Sp. z o.o. nie może zostać uwzględniony. Powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia bez podania kryteriów oceny wniosków o umorzenie.

II. – naruszenie przez sąd I instancji przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.:

1) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit e) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez oddalenie skargi, pomimo że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem ww. przepisów postępowania polegającym na błędnym przyjęciu, że skarżący jest w stanie ponieść koszty egzekucyjne bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej oraz polegającym na zaniechaniu dokonania ustaleń faktycznych w zakresie przesłanek z art. 64e § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a.,

2) art. 141 §4 p.p.s.a. przez błędną ocenę postanowienia DIS z [...] września 2013 r. z punktu widzenia jego zgodności z prawem polegającą na przyjęciu, że DIS w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, podczas gdy nie zostały w sprawie ustalone podstawowe okoliczności takie jak nieściągalność dochodzonego obowiązku oraz przez zaniechanie rozpatrzenia całości materiału dowodowego na tle całokształtu wniosku strony z [...] września 2012 r., a nie jedynie w obrębie samej kwoty kosztów egzekucyjnych,

3) art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez pominięcie istotnej części akt sprawy, które dokumentowały zarzut skarżącego w zakresie stwierdzenia przesłanki nieściągalności dochodzonego obowiązku o czym świadczyło umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec Spółki.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, które sprowadzają się do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a., art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit e) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a. Podstawowym zagadnieniem prawnym, które znalazło się u podstaw wszystkich zarzutów kasacyjnych z zakresu prawa materialnego i procesowego, było kwestionowanie prawidłowości przyjęcia, że w niniejszej sprawie brak było przesłanek do umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku należało uznać za prawidłowe i znajdujące oparcie w przytoczonych przez sąd pierwszej instancji przepisach.

Odnosząc się do wskazanych wyżej zarzutów należały przypomnieć co wynika z treści przepisów art. 64 e § 1– § 5 u.p.e.a. oraz w szczególności wyjaśnić sposób rozumienia przyjętej w art. 64e § 2 pkt 2 przesłanki "ważnego interesu publicznego", stwierdzenia "nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku" oraz wykazania przez zobowiązanego, że "nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej".

Zgodnie z tymi przepisami organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne (§ 1), o ile zachodzą przesłanki, o których mowa w § 2 omawianego przepisu. Wyliczenie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych zawarte w art. 64e § 2 pkt 1 - 3 u.p.e.a. jest wyczerpujące. Wystąpienie jednej z enumeratywnie wymienionych przesłanek stwarza organowi egzekucyjnemu możliwość umorzenia w całości lub w części przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych. Konstrukcja przepisu art. 64e § 1 u.p.e.a. skłania do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Świadczy o tym przede wszystkim użycie w tym przepisie określenia "może". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia tego rodzaju przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie, co do umorzenia kosztów egzekucyjnych znajduje się wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego, który może umorzyć powstałe koszty egzekucyjne. Tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie może jednak oznaczać pełnej dowolności w tym zakresie organu egzekucyjnego. Decydujące znaczenie ma bowiem to czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy stwierdzono istnienie przesłanek umorzenia. Możliwość negatywnego rozstrzygnięcia w takiej sytuacji dla zobowiązanego nakłada na organ egzekucyjny obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia. W tego rodzaju sprawach sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach (por. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest zatem ograniczona, co oznacza, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie to stanowi bowiem wyłączną kompetencję organu administracji. Sąd tym samym musi poprzestać na ocenie, czy wydane postanowienia poprzedzone zostały prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem tzn. czy organ egzekucyjny w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i przeanalizował wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia wniosku. Sąd nie może natomiast wartościować wydanego postanowienia pod kątem jego słuszności czy sprawiedliwości i z tego względu orzekać o zasadności skargi. Do tych kryteriów oceny postanowień organów egzekucyjnych zastosował się sąd pierwszej instancji. Wyjaśnił z jakich powodów uznał, iż ocena o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych znajdowała uzasadnienie w całości zebranego materiału dowodowego, a podjęta na tej podstawie ocena nie miała cech dowolności. Oceny tej, jak już wcześniej wyjaśniono, nie podważono w drodze odpowiednio sformułowanych zarzutów w skardze kasacyjnej. Trafna jest zatem konstatacja sądu, że organy obu instancji dokonały całościowej oceny materiału dowodowego przedstawiając ją w uzasadnieniu obu postanowień. Odniosły się do sytuacji finansowej spółki oraz prawidłowo oceniły kwestię braku przesłanki nieściągalności jako elementu koniecznego do rozważenia możliwości umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W tym kontekście nietrafne okazały się także zarzuty naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., gdyż nie została naruszona w sprawie przez organ egzekucyjny i organ odwoławczy zasada praworządności, a także wskazane organy nie były zobowiązane do zebrania i rozpatrzenia innego materiału dowodowego, aniżeli ten którym dysponowały i prawidłowo oceniły. Tym samym niedoszło także do naruszenia w sprawie art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ organy administracji (co zaaprobował Sąd I instancji) prawidłowo wskazały w uzasadnieniach kwestionowanych postanowień fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparły, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Natomiast w uzasadnieniu prawnym prawidłowo wyjaśniły podstawę prawną wydanych postanowień. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia pozwoliło zatem na urzeczywistnienie w niniejszej sprawie realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego.

W realiach rozpoznawanej sprawy za uzasadnioną należy uznać ocenę wyrażoną w zaskarżonym wyroku odnosicie rozumienia przesłanki "ważnego interesu publicznego" oraz stwierdzenie, że istnienia tego rodzaju przesłanki nie można było dopatrzyć się w rozpoznawanej sprawie. W przepisie art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. jako kierunkową dyrektywę wyboru wskazano ważny interes publiczny. Pojęcie interesu publicznego na gruncie tego przepisu należy rozumieć jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej itp. Pojęcie interesu publicznego nie ma więc stałego zakresu i wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, które kryć się mogą pod pojęciem interesu publicznego. Dodatkowo określenie, iż tak rozumiany interes publiczny ma być "ważny" oznacza taki, od którego wiele zależy, mający dużą wagę, duże znaczenie, znaczący, doniosły, cenny (por. "Mały słownik języka polskiego" pod red. S. Skorupki, wyd. PWN, Warszawa 1968 r., s. 880). Określenie to zatem wymagało dodatkowo wykazania, iż ustalenie istnienia tej przesłanki musiało mieć szczególnie doniosłe znaczenie z uwagi na wartości respektowane przez ogół społeczeństwa.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela i uznaje za własny sformułowany w orzecznictwie pogląd, że na gruncie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji sformułowanie w ten sposób przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych staje się zrozumiałe, jeżeli wziąć pod uwagę zasady prowadzenia egzekucji administracyjnej w tym m.in. zasadę obowiązku prowadzenia egzekucji (art. 6 u.p.e.a.), zasadę stosowania wyłącznie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie (art. 7 § 1 u.p.e.a.), zasadę stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku (art. 7 § 2 u.p.e.a.) oraz zasadę zagrożenia (art. 15 u.p.e.a.). Obowiązek prowadzenia egzekucji administracyjnej ma uzasadnienie w tym, że jej przedmiotem są obowiązki o charakterze administracyjnym, a więc obowiązki wobec Państwa. Ich realizacja nie zależy od swobodnego uznania wierzyciela. Z tymi obowiązkami powiązano uprawnienie do poboru opłat związanych z przymusowym wykonaniem tych obowiązków. Zatem w interesie publicznym jest przede wszystkim zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej (wyrok NSA z 27.11.2013 r., sygn. akt II FSK 1637/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tak rozumianym celom nie można przeciwstawiać subiektywnie rozumianego interesu zobowiązanej Spółki. Tego rodzaju przesłanki nie przewiduje omawiany przepis art. 64e § 2 pkt 1 – 3 u.p.e.a. Zatem te okoliczności, które były związane z niewykonaniem obowiązków wobec Państwa i uzasadniały ich przymusowe wykonanie nie mogły w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego być brane pod uwagę.

Podobnie nie można uznać za usprawiedliwione zarzutu dotyczącego naruszenia art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nie uwzględnienie wystąpienia przesłanki wykazania przez zobowiązaną Spółkę, że "nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej". Nie każdy bowiem uszczerbek dla sytuacji finansowej strony uzasadnia przyznanie ulgi, ale uszczerbek o charakterze kwalifikowanym. W art. 64e ustawy egzekucyjnej chodzi "o taki uszczerbek, którego skutki znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym" (zob. wyrok WSA w Krakowie z 19.3.2008 r., I SA/Kr 1171/07, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz R. Hauser, A. Skoczylas (red.) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 8. wyd., Warszawa 2016, s. 343). Podstawą umorzenia kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być zatem wyłącznie obawa wystąpienia uszczerbku o charakterze istotnym, znacznym czy też szczególnie dotkliwym, pozostającym jednocześnie w bezpośrednim związku przyczynowym z wymiarem kosztów egzekucyjnych (zob. A. Paduch, Fakultatywne umorzenie kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji Administracja 2012, nr 2, s. 130 i n.). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy, ponieważ zobowiązana Spółka nie wykazała bezpośredniego związku przyczynowego między ewentualnym znacznym uszczerbkiem dla swojej sytuacji finansowej, a wymiarem kosztów egzekucyjnych.

Nietrafne są także zarzuty dotyczące nieściągalności obowiązku. Zachodzi wtedy, gdy w wyniku czynności egzekucyjnych w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego stwierdzono brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję i wskazany brak majątku ma charakter trwały. Trafnie zatem zauważył Sąd I instancji, że zobowiązana Spółka nie wykazała (w kontekście swojej sytuacji finansowej), iż brak braku majątku ma charakter trwały. Jest to szczególnie widoczne w świetle faktu, że Spółka zadeklarowała możliwość uregulowania zobowiązań składkowych w ramach zawarcia tzw. układu ratalnego dotyczącego spłaty zaległych składek ubezpieczeniowych, co jednoznacznie wskazuje, że deklaruje, iż będzie posiadała na ten cel odpowiednie środki finansowe. W związku z powyższym nie ma usprawiedliwionych podstaw także zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez pominięcie istotnej części akt sprawy, które dokumentowały zarzut skarżącego w zakresie stwierdzenia przesłanki nieściągalności dochodzonego obowiązku

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1751/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sąd I instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania art. 64e § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a.. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Mając to wszystko na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.