Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 442/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 12 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant specjalista Agnieszka Kowalik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2013 roku ze skargi B. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1, 2, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odmówił B. N. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Kwota nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od listopada 2009 r. do lutego 2010 r. wyniosła łącznie 476,73 zł, w tym z tytułu składek – 358,73 zł, odsetek liczonych na dzień 5 września 2012 r.- 118,00 zł. Kwota składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres styczeń 2010 r., marzec 2010 r., kwiecień 2010 r. wyniosła łącznie 610,04 zł, w tym z tytułu składek – 468,04 zł, odsetek liczonych na dzień 5 września 2009 r. – 142,00 zł. Kwota składek za kwiecień 2010 r. na Fundusz Pracy wniosła 60,25 zł, w tym z tytułu składek – 46,25 zł, odsetek liczonych na dzień 5 września 2012 r. – 14,00 zł, kosztów upomnienia – 26, 40 zł.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że pismem z dnia 20 sierpnia 2012 r. B. N. wniosła o umorzenie zaległości z tytułu składek. Poinformowała, że w okresie 01.04.2009 - 03.10.2009r. przebywała na zwolnieniu lekarskim i nie wykonywała działalności gospodarczej. Oczekiwała na sądowe rozstrzygnięcie sprawy o świadczenie rehabilitacyjne. Sąd wyrokiem z dnia 8 marca 2010 r. przyznał świadczenie rehabilitacyjne na okres 8 miesięcy. W wyniku odwołania złożonego przez ZUS, Sąd Apelacyjny zmienił decyzję i płatniczka nie otrzymała żadnego świadczenia. Zobowiązana nie otrzymała także zasiłku chorobowego. Ponadto oświadczyła, że w okresie 30.09.2009 - 01.05.2010r. nie prowadziła działalności gospodarczej i nie osiągała żadnych dochodów. Do wniosku B. N. załączyła decyzję ZUS z dnia [...] r. o odmowie przyznania prawa do zasiłku chorobowego, wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie przyznania prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, skierowanie do szpitala z dnia 6 sierpnia 2012 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że wobec B. N. jest aktualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne i nie jest możliwe stwierdzenie bezskuteczności egzekucji, co wyklucza umorzenie składek na podstawie art. 28 ust.3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie jest także spełniona przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 powyższej ustawy, ponieważ nie istnieją podstawy do uznania za oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W stosunku do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 organ zwrócił uwagę na okoliczność zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez B. N.. Ponadto organ ustalił, że wnioskodawczyni jest współwłaścicielem domu o powierzchni 90 m 2 , działki oznaczonej numerem [...] o powierzchni 0,1171 ha, działki oznaczonej numerem [...] o powierzchni 0,1883 ha oraz działek oznaczonych numerami [...], [...] i [...] o powierzchni 0,6474 ha. ZUS stwierdził, że ustalone okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie braku majątku, co wyklucza zastosowanie przesłanki z art. 28 ust. 3 ww. ustawy. Odnośnie § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia wskazano, że B. N., mimo posiadania problemów zdrowotnych, może podjąć zatrudnienie lub inną działalność przynoszącą dochód pozwalającą na opłacenie należności z tytułu składek. Jednocześnie strona opiekuje się matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i pobiera świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką. Organ wskazał, że można na tej podstawie uznać, że w sprawie zachodzi okoliczność wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia dotycząca konieczności opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Jeżeli chodzi o przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 1, to Zakład stwierdził, że również zachodzi w przedmiotowej sprawie. Miesięczny dochód rodziny B. N. jest niższy od minimum socjalnego ustalonego na podstawie informacji Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych z dnia 13 września 2012 r. dla 4-osobowego gospodarstwa domowego. Opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Na podstawie ww. stanu faktycznego Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek, powołując się na uznaniowy charakter decyzji i publicznoprawny charakter należności. Podkreślił, że z płaconych składek finansowane są wypłaty świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego, wypadkowego, zdrowotnego oraz z powodu bezrobocia. Obowiązki, jakie nakłada na obywatela prawo ubezpieczeń społecznych, nie powinny być traktowane jako mniej istotne od obowiązków powstałych na gruncie prawa cywilnego. Organ wskazał na możliwość spłacania zaległości z tytułu składek w ramach dobrowolnych wpłat lub zawarcia układu ratalnego.

Pismem z dnia 18 października 2012 r. B. N. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, że ZUS odmówił umorzenia składek, mimo zaistnienia przesłanek do umorzenia. Wskazała, że pobiera zasiłek na niepełnosprawną matkę, świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 520,00zł, zasiłek rodzinny i stypendium szkolne i nie ma możliwości podjęcia pracy. Otrzymywane środki pieniężne nie wystarczają na podstawowe potrzeby. B. N. poinformowała, że ma zaległości w płatnościach za energię i wodę, mieszka w zimnym domu. Powodem zadłużenia jest złożone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych odwołanie do Sądu Apelacyjnego w sprawie przyznania świadczenia rehabilitacyjnego. Czekając na decyzję sądu nie pracowała i nie osiągała dochodów. Podkreśliła, że choruje na depresję i nie wiedziała, że można zamknąć działalność.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że z akt sprawy wynika, że B. N. od dnia 1 maja 2010 r. zaprzestała prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Do dnia 31 października 2012 r. miała orzeczony lekki stopień niepełnosprawności. Źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny płatniczki jest świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 520 zł miesięcznie, zasiłek rodzinny na dzieci w wysokości 189 zł miesięcznie oraz stypendium w wysokości 200 zł miesięcznie. Z kolei miesięczne wydatki rodziny na bieżące opłaty wynoszą ok. 350 zł oraz 100 zł wydatki dotyczące leczenia. Zobowiązana posiada zadłużenie z tytułu podatków oraz z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych, które jest spłacane w łącznej wysokości 350 zł miesięcznie. Mąż B. N. nie osiąga żadnych dochodów i posiada zadłużenie z tytułu nieopłaconych w terminie składek w wysokości 56 985,01 zł, które nie jest spłacane.

B. N. jest współwłaścicielką majątku nieruchomego składającego się z domu o powierzchni 90m2 i działki o pow.0,225ha objętej księgą wieczystą kw [...], działki niezabudowanej kw [...] o pow. 0,1883ha i działki niezabudowanej o pow. 0,1171ha o numerze księgi wieczystej kw [...], położonych w R.

Ponadto przeciwko zobowiązanej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R.

Zakład stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki stanu całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 pkt 1, 3, 4a, 5 i 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Występują natomiast przesłanki do umorzenia należności na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Zobowiązana posiada majątek nieruchomy, który może stanowić podstawę do zaspokojenia wierzytelności mimo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i aktualnie nie został stwierdzony przez właściwy organ egzekucyjny brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Poza tym na obecnym etapie postępowania egzekucyjnego nie można stwierdzić, że nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto B. N. spłaca zadłużenie na rzecz innych wierzycieli. Dodatkowo poinformowała o zaległościach w opłatach za energię i wodę, nie przedstawiła jednak dowodu na poparcie ww. okoliczności.

Organ II instancji podkreślił, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności ZUS jest decyzją uznaniową, a więc można orzec o odmowie umorzenia zobowiązań nawet mimo wystąpienia przesłanek do umorzenia. W postępowaniu analizie nie podlegają przyczyny zadłużenia, sprawa sądowa w przedmiocie przyznania świadczenia rehabilitacyjnego również nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia. Umorzenie należności z tytułu składek powinno być traktowane jako wyjątek od zasady uiszczania składek. W sprawach dotyczących umorzenia należności należy brać pod uwagę publicznoprawny charakter należności oraz uwzględniać przeznaczenie opłaconych składek. Niezbędne jest porównanie interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym, wymagającym uwzględnienia funduszu ubezpieczonych.

W skardze na powyższą decyzję B. N. podniosła, że ZUS odmówił umorzenia zadłużenia z tytułu składek pomimo istnienia przesłanek uzasadniających dokonanie umorzenia. W 2008 r. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej i opłacała regularnie składki. W kwietniu 2009 r. zachorowała. Przebywała na zwolnieniu lekarskim do 30 września 2009 r., a następnie złożyła wniosek o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego. W oczekiwaniu na rozstrzygniecie sprawy nie wykonywała działalności gospodarczej. Nie pracowała, nie osiągała żadnych dochodów, co było przyczyną braku środków na opłacanie składek. Ponadto podniosła, że ZUS zajął środki pieniężne pochodzące z ubezpieczenia matki, wypłacone z tytułu śmierci ojca. Dodatkowo B. N. wskazała, że aktualnie od 2009 r. do 2014 r. uzyskała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosowne do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2102.270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia).

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] r.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

W myśl art. 28 ust. 1 powołanej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (28 ust. 2).

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (28 ust. 3).

W tym miejscu wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Podkreśla się jednak zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale nie dowolny, i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej jako k.p.a. Uzasadnienie zaś decyzji odpowiadać powinno warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność a Sąd mógł ocenić, że wszelkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów.

Sąd dokonując oceny ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego i wyprowadzonych z niego konsekwencji prawnych stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie dokonał dogłębnej oceny sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącej.

Zakład stwierdził, że nie zachodzi ustawowa przesłanka w postaci całkowitej nieściągalności, i tym samym brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w myśl art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Powyższe stanowisko oparł na tym, że zobowiązana posiada majątek nieruchomy, który może stanowić źródło zaspokojenia wierzytelności Zakładu, a ponadto celem wyegzekwowania zadłużenia prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i brak jest podstaw do stwierdzenia, że w przypadku nadal prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zakład uznał więc, że nie ma możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

W ocenie Sądu, powyższa argumentacja organu nie jest wystarczająca. ZUS nie wyjaśnił, czy egzekwowanie zaległych należności przez ich zabezpieczenie na nieruchomościach, których skarżąca jest współwłaścicielką, tj. działki zabudowanej o powierzchni 0,225 ha, oraz działek niezabudowanych o powierzchni 0,117 ha i 0,1883 ha nie jest sprzeczne z jej interesem, jak i interesem publicznym. Organ nie wyjaśnił, czy sprzedaż jednej z działek, nawet niekoniecznie tej, na której skarżąca zamieszkuje wraz z rodziną, nie jest sprzeczne z interesem jej i rodziny. Zakład w ogóle nie wziął pod uwagę interesu strony, nie rozważył go i nie uwzględnił konkretnych okoliczności sprawy, a mianowicie, że z księgi wieczystej wynika, że na nieruchomości oznaczonej nr [...] oraz nieruchomości oznaczonej nr [...] są ustanowione hipoteki. Z adnotacji na wypisach z ksiąg wieczystych wynika, że hipoteki dotyczą zadłużenia męża. Nie jest więc oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Organ jednak tej kwestii nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości.

Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe zasady umorzenia, o których mowa wyżej określił w drodze rozporządzenia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne). Z mocy § 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zgodnie zaś z pkt 3 § 3 umorzenie może nastąpić z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Okoliczności wymienione § 3 powołanego rozporządzenia nie mają charakteru katalogu zamkniętego, o czym świadczy użyte w nim sformułowanie "w szczególności". Nie muszą występować łącznie i dają możliwość organowi uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego.

Z akt sprawy wynika, że B. N. i jej rodzina korzystają z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Ponadto skarżącej przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne na matkę Z. R.. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że miesięczny dochód rodziny jest mniejszy od minimum socjalnego.

W ocenie Sądu, już sam fakt, że dochód w gospodarstwie domowym skarżącej jest poniżej minimum socjalnego, oraz że korzysta z Ośrodka Pomocy Społecznej świadczy, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest bardzo trudna i wypełnia ona dyspozycji § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że mąż skarżącej zawiesił działalność gospodarczą. Stanowisko ZUS, że może on podjąć w każdym momencie działalność nie jest tak oczywiste jak przyjmuje to Zakład, bowiem z akt sprawy wynika, że mąż ma bardzo duże zadłużenie z tytuł prowadzonej działalności. Powyższe nie zostało w ogóle wyjaśnione przez ZUS.

Ponadto sytuacja skarżącej wypełnia przesłanki z pkt 3 § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Wnioskodawczyni z powodu konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorą matką pozbawiona jest możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zdaniem Sądu, dokonana przez organ analiza sytuacji finansowej skarżącej, przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie daje podstawy do przyjęcia, że pomimo, iż wypełnia ona dyspozycję § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 powołanego rozporządzenia, to ZUS mógł odmówić umorzenia należności. Przyjęcie rozumowania organu prowadziłoby do sytuacji, że instytucja umorzenia należności z tytułu składek nie miałaby racji bytu, zaś prowadzenie postępowań administracyjnych w tym przedmiocie generowałoby niepotrzebne koszty.

Na tle przepisów art. 28 ust. 3a ustawy i § 3 rozporządzenia, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego określone zostały ramy uznaniowości decyzji organów i związane z nimi obowiązki zarówno wnioskodawcy, jaki i samego organu rozpoznającego wniosek o umorzenie należności ze składek. Wskazuje się, że § 3 ust. 1 rozporządzenia nakłada na wnioskodawcę ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuacje rodzinną (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 685/11). Organ przy wydawania decyzji o charakterze uznaniowym natomiast zobowiązany jest do rzetelnej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero ten sposób przeprowadzenia analizy stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyroki NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09 i z dnia 2 grudnia 2010 r.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze treść wniosku oraz ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy poczynione przez organ, należy stwierdzić, że organ przy wydawaniu decyzji istotnie nie dokonał rzetelnej analizy wszelkich okoliczności pozwalających mu w ramach uznania administracyjnego na stwierdzenie braku podstaw do odmowy umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek. W szczególności organ nie dokonał wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, w aspekcie sprawy i charakteru decyzji, istotne znaczenie obowiązku uwzględnienia przez organ słusznego interesu obywateli wyrażonego w powołanym art. 7 k.p.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 542/10 i z dnia 20 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 345/06, z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2252/11 w razie wykazania przez wnioskodawcę podstaw dla umorzenia należności składkowych uznaniowy charakter takiej decyzji mógłby przemawiać za odmową uwzględnienia wniosku strony jedynie w sytuacji wykazania przez organ istnienia ważnego interesu publicznego przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku strony. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokajania swoich potrzeb materialnych do środków pomocy państwa nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.

Wobec powyższego, Sąd stwierdził, że ZUS nie przeprowadził szczegółowego postępowania wyjaśniającego dotyczącego ww. okoliczności. Przede wszystkim nie wykazał, że istnieje realna możliwość spłaty zadłużenia przez skarżącą. A zatem doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. i art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego. Nie można takiej ocenie przypisać znamion swobodnej oceny dokonanej na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80. k.p.a.).

Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak sentencji.

e.o.