Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 312/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 12
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta, powołując się na przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3 i art. 8 ust. 1, art. 12, art. 38 ust. 1 i 2 oraz art. 100 ust. 1 w zw. z art. 106 ust. 4 i 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175 poz. 1362 ze zm.), odmówił A.S. przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego z powodu dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w oparciu o ustalenia wywiadu rodzinnego oraz przedłożonej dokumentacji ustalono, że A.S. spełnia ustawowe warunki do objęcia pomocą w formie zasiłku okresowego określone w art. 8 oraz art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, lecz jednocześnie ustalono, iż w przypadku wnioskodawczyni zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 12 ustawy. Deklarowany przez stronę dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego na podstawie ustawy, tj. 351 zł na osobę w rodzinie. Kryterium uprawniające rodzinę strony do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wynosi 1755 zł (5 osób X 351 zł), zaś faktyczne dochody rodziny wynoszą 753,56 zł. Jednakże biorąc pod uwagę wszystkie dokumenty organ ustalił, że A.S. jest właścicielką 3 nieruchomości, tj. domu o powierzchni 270 m kw. i 2 mieszkań o wielkości 68 m kw. i 76 m kw, za które co miesiąc płaci rachunki. Poza tym posiada ona 2 pojazdy osobowe o wartości 40 tyś., na co sama wskazała w pierwszym oświadczeniu majątkowym (z dnia [...].11.2011 r). Jest także właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,32 h, a z informacji uzyskanych z Działu Podatków w gminie wynika, iż nabyła znaczne ilości hektarów rolnych, co również wiąże się z ogromnymi nakładami finansowymi. Wreszcie organ stwierdził, iż warunki mieszkaniowe oraz jego wyposażenie są o wysokim standardzie, bowiem posiada ponadpodstawowe sprzęty gospodarstwa domowego oraz różnorakie sprzęty gospodarstwa rolnego. Organ zaznaczył ponadto, że strona podczas przeprowadzenia środowiskowego wywiadu rodzinnego dnia [...].01.2011 r. wypełniła drugie oświadczenie majątkowe, w którym wykazała inne dane niż w oświadczeniu majątkowym z dnia [...].11.2011r.

Organ stwierdził, iż w przypadku rodziny A.S. występują dysproporcje pomiędzy deklarowanymi dochodami a rzeczywistą sytuacją majątkową. W takiej sytuacji - zdaniem organu - pomoc w formie zasiłku okresowego nie powinna być udzielana, jeżeli osoba lub rodzina jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację życiową. Trudna sytuacja życiowa rodziny Pani S. nie dotyczy braku środków finansowych. Możliwość samodzielnego pokonania sytuacji kryzysowych zależy zwykle od posiadania nie tylko odpowiednich środków finansowych. Udokumentowane przez wnioskodawczynię dochody w rzeczywistości mogą być niskie, jednakże nie przekładają się na sytuację majątkową rodziny oraz posiadane uprawnienia, zasoby czy możliwości. Nadto organ wskazał, że syn strony – R.W. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, tzn. że jest osobą zdolną

i gotową do podjęcia każdej pracy zarobkowej. Ma możliwość skorzystania z prac interwencyjnych, społeczno użytecznych, sezonowych czy też dorywczych. Może również pracować w gospodarstwie rolnym matki. Ponadto alimenty otrzymywane na rzecz małoletnich dzieci opiewają na kwotę 50 zł, tymczasem matka ma prawo ubiegać się o podwyżkę alimentów w Sądzie Rodzinnym do kwoty, która ma służyć godnemu zaspakajaniu potrzeb dzieci. Organ stwierdził, że strona nie wykorzystała tej możliwości. Wreszcie organ wskazał, iż uwzględniając rzeczywistą sytuację, dowody w sprawie oraz warunki, w jakich strona żyje, deklarowana przez nią trudna sytuacja rodzinna nie dotyczy braku środków finansowych. Wskazał również, iż Ośrodek posiada bardzo ograniczone środki finansowe z przeznaczeniem na wypłatę zasiłków okresowych, dlatego też prowadzona jest bardzo wnikliwa analiza wniosków zawierających prośbę o pomoc finansową.

Podejmując decyzję o odmowie przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego na podstawie art. 12 ustawy o pomocy społecznej, jednocześnie wzięto pod uwagę małoletnie dzieci, przebywające w rodzinie. I tak, przez wzgląd na dobro dzieci tut. ośrodek przyznał bezpłatne obiady córce W.W. w stołówce w Szkole Podstawowej na okres od [...].01.2011r. do [...].06.2011r. oraz córce A.W. w Zespole Szkół [...] na okres od [...].01.2011r. do [...].12.2011r. Ponadto wnioskodawczyni w oparciu o wcześniejsze decyzje organu otrzymywała pomoc społeczną w postaci świadczeń pieniężnych (zasiłek okresowy).

W odwołaniu od decyzji Kierownika OPS A.S. zakwestionowała ustalenia faktyczne organu. W tym zakresie szczegółowo wyjaśniła m. in., iż posiadane przez nią sprzęty nie są nowe, zaś mieszkanie wymaga malowania, jednakże w chwili obecnej nie stać jej na farbę. Maszyny rolnicze zakupiła z środków z dotacji Powiatowego Urzędu Pracy, którą otrzymała przed laty jako bezrobotna. Nadto sprzęt rolniczy oraz samochody nie są nowe, zaś są niezbędne do wykonywania działalności rolniczej. Prowadząc bowiem gospodarstwo rolne musi mieć środek transportu, gdyż wiele osób przekazuje wnioskodawczyni obierki od ziemniaków, suchy chleb, zlewki dla kur, gęsi, kaczek i indyków, ze względu na wysokie ceny pasz. Wnioskodawczyni korzysta z pomocy mieszkańców i zbiera (samochodem) produkty do karmienia. Wnioskodawczyni wskazała, że w/w samochody są stare i psują się - dlatego nie może ich sprzedać, gdyż jak się zepsuje jeden, korzysta z drugiego. Jako rolnik otrzymuje także dopłaty z Unii Europejskiej. Wnioskodawczyni odnosząc się do kwestii posiadania nieruchomości wskazała, że mieszkanie przy ul. [...] nabyła około 15 lat temu za kwotę 98 zł z myślą o dzieciach, nieruchomość przy ul. [...] nabyła również przed laty. Wskazała, że nie ma możliwości uzyskania podwyższenia alimentów, bowiem zobowiązany – R.J.W. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Z kolei syn R.W. ma trudności w znalezieniu zatrudnienia, ponadto choruje. Odwołująca wyjaśniła również, że różnice w złożonych oświadczeniach majątkowych wynikają z przemęczenia i złego stanu psychicznego. Często bowiem bywa zmęczona pracą w gospodarstwie i chorobami syna. Podkreśliła, iż boryka się różnymi problemami, w tym również w zakresie prowadzonej działalności rolniczej. Zaznaczyła, iż okres zimy, jest zawsze dla niej szczególnie trudny. Nadto wyjaśniła, iż zapomogę, którą dotychczas otrzymywała - przeznaczała na szkołę, środki czystości, opłatę światła, zakup chleba, cukru.

W konkluzji zwróciła się do organu odwoławczego o rozpatrzenie jej prośby

i przyznanie jej zapomogi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozparzeniu odwołania A.S., decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2011r. wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż podstawą udzielania pomocy materialnej osobom i rodzinom jest ustawa o pomocy społecznej, ustalająca krąg osób, do których pomoc może być kierowana oraz kryteria udzielania tej pomocy. Przy tym zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy). Jednocześnie organ zauważył, iż w myśl art. 12 ustawy, w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności

w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. Pomoc ta nie powinna być udzielana, jeżeli osoba lub rodzina jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację życiową. Możliwość samodzielnego pokonania sytuacji kryzysowych zależy zwykle od posiadania odpowiednich środków finansowych, a ich brak skłania do zwracania się o pomoc do instytucji publicznych. Przyznanie pomocy społecznej w zdecydowanej większości przypadków uzależnione jest od sytuacji majątkowej potencjalnego świadczeniobiorcy, w szczególności zaś od jego dochodów. Organ zauważył, iż zdarza się jednak, że osoby ubiegające się o świadczenie przedstawiają nieprawdziwe dane, na skutek omyłki lub celowego wprowadzenia w błąd. Dlatego też pracownicy prowadzący postępowanie w sprawie przyznania świadczeń mają uprawnienia do sprawdzania i weryfikowania takich informacji. Konsekwencją przedstawiania nieprawdziwych danych może być nie tylko odmowa przyznania pomocy, ale również pociągnięcie do odpowiedzialności karnej. Takie działania osób starających się o świadczenie mogą sprowadzać się również do oddzielania sytuacji dochodowej od majątkowej. Zdaniem organu dokumentowane przez nie dochody

w rzeczywistości mogą być niskie, jednakże nie muszą się one przekładać na sytuację majątkową. Osoby takie mogą np. otrzymywać wsparcie od rodziny lub uzyskiwać środki finansowe z nielegalnych źródeł dochodu, mogą również nie ujawniać korzyści osiąganych z czynności prawnych (spadków darowizn, umów, itp.). Mając na względzie możliwość wystąpienia dysproporcji pomiędzy deklarowanymi dochodami a rzeczywistą sytuacją majątkową, ustawodawca zastrzega prawo odmowy pomocy. Nie wskazuje przy tym, co należy rozumieć pod pojęciem "dysproporcji" pozostawiając to ocenie podmiotu zajmującego się przyznawaniem wsparcia. Najbardziej wiarygodnym sposobem ustalenia różnicy

w sytuacji dochodowej i majątkowej jest rodzinny wywiad środowiskowy.

W konsekwencji odmowa udzielenia pomocy na podstawie art. 12 ustawy powinna być poprzedzona wnikliwą analizą i rzetelną oceną sytuacji majątkowej osoby lub rodziny.

Zdaniem Kolegium organ I instancji w niniejszej sprawie dokonał wnikliwej analizy stanu finansowego i majątkowego strony, wskazując na rozbieżności

w składanych przez wnioskodawczynię oświadczeniach o stanie majątkowym oraz ustalając w przeprowadzanym wywiadzie środowiskowym stan faktyczny, co następnie znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Jednocześnie organ odwoławczy wyraził pogląd, iż w złożonym odwołaniu strona potwierdziła dokonane przez organ I instancji ustalenia w zakresie swojego stanu majątkowego, nie zgadzając się jednocześnie z jego oceną. Organ I instancji ustalił dobrą sytuację majątkową wnioskodawczyni, wskazując, że jest ona właścicielką 3 nieruchomości, tj. domu o powierzchni 270 m kw. i 2 mieszkań o wielkości 68 m kw. i 76 m kw., za które co miesiąc płaci za nie rachunki. Posiada pojazdy osobowe o wartości 40 tyś. zł (jak podała w pierwszym oświadczeniu majątkowym z dnia [...].11.2011 r.). Nadto organ ustalił, że wnioskodawczyni jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,32 h, a z informacji uzyskanych z Działu Podatków w gminie wynika, iż wnioskodawczyni nabyła znaczne ilości hektarów rolnych, co również wiąże się z ogromnymi nakładami finansowymi. Organ I instancji ustalił również, że warunki mieszkaniowe oraz jego wyposażenie są o wysokim standardzie, wnioskodawczyni posiada ponadpodstawowe sprzęty gospodarstwa domowego oraz różnorakie sprzęty gospodarstwa rolnego.

Zatem w ocenie Kolegium przy wydawaniu zaskarżonej decyzji wzięto pod uwagę sytuację rzeczywistą, zebrano wszelkie materiały dowodowe w sprawie, przeprowadzono rodzinny wywiad środowiskowy, porównano oświadczenia majątkowe złożone przez ubiegającą się o świadczenie, przeprowadzono wywiad w środowisku. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż w pełni podziela stanowisko organu I instancji, iż w oparciu o ustaloną rzeczywistą sytuację majątkową rodziny, w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 12 ustawy o pomocy społecznej w postaci dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową rodziny, wskazującą, że rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe.

Od powyższej decyzji, A.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W uzasadnieniu podkreśliła, iż ustalenia organu w zakresie nabycia gruntów rolnych oraz zdolności syna R.W. do pracy nie polegają na prawdzie. Podkreśliła przede wszystkim, że syn choruje, ponadto mimo usilnych starań, nie może uzyskać zatrudnienia. Wskazała również, iż przeżyła w niedawnym czasie pożar, czego organy nie uwzględniły. Zwróciła również uwagę, że za mieszkanie przy ul. [...] płaci syn, który zamieszkuje tam wraz z ojcem. Skarżąca podkreśliła swoją trudną sytuację finansową, w tym brak środków na pomoce naukowe i pomoc w nauce dzieci. Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. (data prezentaty: 14 czerwca 2011 r.) Skarżąca uzupełniła skargę, podkreślając swoją trudną sytuację rodzinną. Zakwestionowała także prawidłowość przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Organ podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu obowiązującemu w dacie jej wydania.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - uchyla decyzję w całości lub

w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 tej samej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Przedmiotem analizy w rozpoznawanej sprawie jest przyznanie pomocy pieniężnej w formie zasiłku okresowego. Poza sporem jest, że skarżący ma prawo do świadczeń z pomocy społecznej, gdyż spełnia kryteria zawarte w ustawie z dnia 12 marca 2004 roku O pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 z późn. zm.), określone w jej art. 8 ust. 1 pkt 2 (kryterium dochodowe).

Zgodnie z art. 38 ust 1 i 2 powołanej wyżej ustawy zasiłek okresowy może zostać przyznany w szczególności ze względu na długotrwała chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego.

Na decyzję organu administracji publicznej w przedmiocie zasiłku celowego mają wpływ zasady ogólne, wyrażone w treści art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z jej art. 2 ust. 1 pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W przepisie art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowiącym, iż pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, mamy do czynienia z powiązaniem specyficznej instytucji uznania administracyjnego polegającej na tym, iż organowi administracji przyznano możność dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę a równowartościowych prawnie rozwiązań, z pojęciami nieostrymi w postaci "niezbędnej potrzeby życiowej" oraz "warunków odpowiadających godności człowieka". Organ administracji jest przeto zobowiązany do dokonania oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy przyznanie wnioskowanej pomocy zmierzałoby do zaspokojenia niezbędnych potrzeb rodziny skarżącego i umożliwiło tej rodzinie życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Oznacza to, iż przyznany stronie zasiłek celowy ma wystarczyć na zaspokojenie jej niezbędnych potrzeb bytowych, lecz tylko wówczas, gdy potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zatem organy orzekające powinny mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej oraz rozważyć powyżej wskazane przesłanki w kontekście okoliczności danej sprawy i dać temu wyraz w uzasadnieniu wydanych przez siebie decyzji.

Zasiłek okresowy, którego materialnoprawną podstawę stanowi przepis art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego, w szczególności w zakresie ustalenia jego wysokości oraz okresu pobierania. Okoliczność ta powoduje, że ustalając wysokość udzielonej w tym trybie pomocy organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 ust. 3 i ust. 4 cytowanej ustawy, to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Z brzmienia przepisu art. 38 wynika, że zasiłek ten jest przyznawany w szczególności osobom przewlekle chorym, niepełnosprawnym, bezrobotnym, których dochody nie przekraczają ustalonego kryterium. W innych niż wymienione u tym przepisie okolicznościach samo przyznanie takiego świadczenia leży także w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. O tym, jaka ma być treść wydawanej decyzji decyduje wyobrażenie organu o celowości wydania decyzji konkretnej treści. Cechą specyficzną tego zagadnienia jest to, że decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia owej celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.) nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. Kontrola ta jest jednak ograniczona. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.) kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów.

W postępowaniu organów administracji w zakresie pomocy społecznej znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego a w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej kpa. Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż organ administracji prowadzący postępowanie o przyznanie zasiłku celowego obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne w celu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy. Zatem do istotnych elementów stanu faktycznego należy ustalenie sytuacji materialnej, rodzinnej i życiowej osoby ubiegającej się o wnioskowane świadczenie, jak również potrzeb, których sama nie jest w stanie zaspokoić przy pomocy posiadanych środków materialnych oraz rozmiarów tych potrzeb.

Nie ulega jednak wątpliwości, że w granicach obowiązującego prawa pomoc społeczna ukierunkowana jest na subsydiarność środków społecznych, które powinny być uruchamiane tylko wówczas, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji we własnym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1851/06, nie publ.).

Należy zaakcentować, iż pomoc społeczna nie rozwiązuje problemów rodzin może jedynie w pewnej mierze ułatwić przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych osób potrzebujących pomocy. Natomiast sam fakt spełnienia przez skarżącego kryteriów ustawowych nie oznacza automatyczne przyznania wnioskowanego świadczenia, ale w przypadku odmowy udzielenia pomocy stwarza obowiązek wyraźnego jej uzasadnienia.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji zebrał wszelkie potrzebne materiały dowodowe w sprawie i przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy, w szczególności przeprowadził szeroko i wyczerpująco postępowanie wyjaśniające

i podjął z urzędu wszelkie możliwe czynności dowodowe w celu ustalenia aktualnej sytuacji rodziny A.S., w szczególności że dochód rodziny wynosi 150,71 zł na członka jej rodziny zatem nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej na kwotę 351 zł.

Organ I instancji ustalił nadto, że beneficjenta jest właścicielką dwu mieszkań o powierzchni 68 oraz 76 m kw. nadto domu sześciopokojowego o powierzchni 270 m kw. oraz dwu samochodów osobowych marki [...] jak również gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,37 ha wyposażonego w potrzebny sprzęt rolniczy w tym traktor. Organ ten wskazał także na oświadczenie A.S. złożone we wniosku, że rodzina posiada wszystkie sprzęty gospodarstwa domowego.

Organ odwoławczy ustalił dodatkowo, że A.S. nabyła pewien areał gruntów co wiązało się z ogromnymi nakładami finansowymi.

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, postępowanie dowodowo - wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego są prawidłowe

i wyczerpujące stwarzające dostateczna podstawę dla wydania decyzji. Podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia stała się dyrektywa zawarta

w przepisie art. 12 ustawy o pomocy społecznej w myśl którego : "w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego zawiera pełne ustalenia faktyczne i dowody, na jakich oparł się ten organ przy jej wydaniu. Wyraźnie wskazuje, dlaczego wnioskowane świadczenie nie może być przyznane i jakimi kryteriami kierowały się przy jej wydaniu. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że pomoc społeczna nie powinna być udzielana, jeżeli osoba lub rodzina jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację życiową. Możliwość samodzielnego pokonania sytuacji kryzysowych zależy zwykle od posiadania odpowiednich środków finansowych, a ich brak skłania do zwracania się

o pomoc do instytucji publicznych. Przyznanie pomocy społecznej w zdecydowanej większości przypadków uzależnione jest od sytuacji majątkowej potencjalnego świadczeniobiorcy, w szczególności zaś od jego dochodów. Organ II instancji wykazał

w zaskarżonej decyzji dysproporcję pomiędzy dochodami ujawnionymi przez A.S. z jednej strony oraz stanem majątkowym z drugiej strony i na tej podstawie, że wystąpiły przesłanki z art. 12 ustawy o pomocy społecznej w postaci dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową rodziny, wskazującą, że rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe.

W ocenie Sądu organ odwoławczy rozpatrując przedmiotową sprawę prawidłowo uznał, że powołana w przepisie art. 12 zasada nie pozwala na uwzględnienie wnioskowanych potrzeb.

Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skarżąca jest właścicielką dwu samochodów osobowych [...], których wartość określiła najpierw na kwotę 40 000 zł później na kwotę 4000 zł. Skarżąca uzasadniła konieczność posiadania dwu częstymi ich awariami zaś samo posiadanie sprawnego samochodu koniecznością wykorzystywania pojazdu do prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz wyjazdów w przypadkowych sytuacjach. Zwraca uwagę fakt, że skarżąca pomimo trudnej sytuacji materialnej ponosi koszty utrzymania i eksploatacji samochodu a także wydatki na naprawy albowiem podkreślała ona częste ich awarie. W tym miejscu wskazać należy, iż w okresie ubiegania się skarżącej o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej samochód stanowił istotny składnik jego majątku, przy czym koszty jego utrzymania i eksploatacji były znaczne.

Skarżąca ponadto jest właścicielką domu sześciopokojowego o powierzchni 270 m kw oraz dwu dużych mieszkań o powierzchni 68 i 76 m kw. Co wręcz kwalifikuje A.S. do grona osób zamożnych. Skarżąca jest nadto właścicielką gospodarstwa rolnego o areale 5,32 ha wyposażonego w sprzęt rolniczy, zaś powierzchnię tego gospodarstw powiększyła w ostatnich latach dwoma zakupami gruntu każdorazowo za kwotę 30000 zł.

Powyższy stan majątku skarżącej wskazuje, że A.S. może wykorzystując własne zasoby oraz możliwości przezwyciężyć trudną sytuację życiową.

Prawidłowo zatem organy obu instancji uznały, że posiadanie owych dóbr majątkowych stanowi dysproporcję między udokumentowaną wysokością dochodu a istniejącą sytuacją majątkową rodziny, wskazującą że jest ona w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe. Spełniona została zatem przesłanka ustawowa odmowy przyznania świadczenia określona w art. 12 ustawy o pomocy społecznej.

W skardze oraz piśmie z dnia [...] czerwca 2011 roku będącego jej kontynuacją i uzupełnieniem, A.S. przedstawiła swoją trudną sytuację życiową, odwołała do braku pracy i niemożności zapewnienia rodzinie środków utrzymania. Okoliczności powyższe zostały zawarte także w jej wniosku o przyznanie świadczenia okresowego i wywiadzie środowiskowym. Przywołane przez skarżącą fakty nie mogą jednak odnieść oczekiwanego skutku albowiem przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia stało się stwierdzenie przez pracownika socjalnego, jak wyżej wykazano, dysproporcji pomiędzy ujawnioną sytuacją majątkową a udokumentowanymi dochodami zatem wypełnienie się przesłanki negatywnej zawartej w przepisie art. 12 omawianej ustawy. Organ I instancji odwołał się do faktu posiadania bardzo ograniczonych środków finansowych, które może przeznaczyć na wypłatę świadczeń okresowych - co wskazuje na konieczność dokonywania starannego wyboru osoby beneficjenta.

Odnośnie odwoływania się skarżącej w złożonych pismach do trudnej sytuacji jaka powstała w wyniku pożaru wskazać należy na treść przepisu art. 40 ustawy

o pomocy społecznej, przewidującym możliwość przyznania zasiłku celowego dla osoby, która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego. Wskazać należy, że syn skarżącej Roman nie jest stroną postępowania chociaż faktycznie pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Trudna sytuacja życiowa tego syna może stać się podstawą do jego samodzielnego wystąpienia do Ośrodka Pomocy Społecznej

o przyznanie stosownej pomocy przewidzianą w przepisach omawianej ustawy.

W tym miejscu wypada podkreślić, że przepisy art. 2 ust. 1 i art. 4, art. 11 i art. 107 ust. 5 ustawy O pomocy społecznej nakładają na osobę korzystającą z pomocy społecznej obowiązek podejmowania działań nakierowanych na wyjście z trudnej sytuacji życiowej oraz współdziałania w tym zakresie z organami administracji.

Z kolei art. 12 tej ustawy przewiduje, że w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu

a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest

w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania wartościowych przedmiotów majątkowych (samochód), można odmówić przyznania świadczenia. W takich warunkach Sąd zaskarżoną decyzję uznał za zasadną.

Dokonując kontroli zaskarżonej w sprawie decyzji o charakterze uznaniowym, w oparciu o powołane wyżej przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i kpa., Sąd uznał, że w postępowaniu odwoławczym zostały podjęte wszelkie kroki mające na celu dokładne wyjaśnienie jej stanu faktycznego, uwzględniono również wszelkie zarzuty i wyjaśnienia A.S. w zakresie mającym znaczenie dla sprawy, co miało istotny wpływ na jej wynik, jak również zastosowanie w niej przepisów prawa materialnego. Jak już wskazano organ odwoławczy w sposób szczegółowy i wyczerpujący wyjaśnił sytuację materialną i życiową skarżącej oraz wyraźnie określił przyczyny zajętego w sprawie stanowiska i wydanego rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy skoro całokształt okoliczności sprawy prowadzi do jednoznacznego wniosku, że zastosowanie przez organy administracyjne art. 12 ustawy o pomocy społecznej, jako podstawy odmowy przyznania skarżącemu zasiłku okresowego, było w pełni uzasadnione zaś zaskarżona decyzja odpowiada kryteriom legalności, Sąd z powołaniem się na przepis art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.