Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 497/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 w zw. z art. 8
journal: Dz.U. 2011 nr 222 poz 1321
law: Ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 4 pkt 25, art. 13g ust. 1 i ust. 2, art. 40c ust. 1, art. 41 ust. 6 oraz lp. 6 pkt 6 lit. c), lp. 6 pkt 7 lit. d) i e), lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do u.d.p.
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2017 r. sprawy ze skargi M. K. i Z. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ II instancji", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej: "kpa"), art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1 i 1b pkt 2, art. 40c, art. 41 ust. 4-6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.; dalej: "u.d.p.") oraz lp. 6 pkt 6 lit. c, lp. 6 pkt 7 lit. d i e, lp. 9 pkt 5 lit. b załącznika nr 2 u.d.p., art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej: "p.r.d.), a także art. 5 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2011 r. Nr 222, poz. 1321), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "WITD", "organ I instancji") nr [...] z [...] września 2016 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł na M. K. i Z. K. prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą "Z. K. M. K. [...] s.c." z siedzibą w [...] (dalej: "skarżący", "przedsiębiorcy").

Do wydania ww. decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] maja 2012 r. w miejscowości [...] na drodze wojewódzkiej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy złożony z dwuosiowego ciągnika marki [...] o nr rej. [...] oraz trzyosiowej naczepy o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował P. L., który wykonywał przewóz drogowy materiału nasypowego na trasie [...] – [...] w imieniu W. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]." P.". Załadowcą przewożonego towaru byli skarżący.

Kontrolowany pojazd skierowano do ważenia na stanowisku pomiarowym w miejscowości [...]. Miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru równości terenu z [...] marca 2012 r., który zatwierdzał stanowisko do ważenia pojazdów. Ważenie pojazdu odbyło się przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych SAW 10C o nr fabrycznych CH [...] i CH [...], które w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w K. z datą ważności do 30 kwietnia 2013 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia, jak również poinformowano go o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.

W wyniku ważenia zespołu pojazdu (po odjęciu możliwych błędów ważenia) stwierdzono następujące naruszenia:

• nacisk [...]t (suma: 8 t, 8,2 t i 7,75 t) na potrójnej nienapędowej osi pojazdu – przekroczenie o [...] t,

• nacisk [...] t na pojedynczej osi napędowej pojazdu - przekroczenie o [...] t,

• łączna masa zespołu pojazdów wynosiła [...] t - przekroczenie dopuszczalnej masę całkowitą (dmc) o [...] t,

• brak zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Kierowca podpisał protokół kontroli bez wnoszenia uwag.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, WITD decyzją z [...] września 2012 r. nałożył na skarżących karę pieniężną w kwocie [...] zł za stwierdzone podczas kontroli naruszenia.

Po rozpoznaniu odwołania skarżących, GITD decyzją z [...] stycznia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego, materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał, że skarżący jako załadowcy towaru mieli wpływ oraz godzili się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, a w sprawie nie występuje konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w zakresie przesłuchania innych osób. Załadowca posiadał odpowiednią wiedzę w zakresie możliwości przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów w wielkości 40 t, bowiem ładując towar na naczepę o łącznej masie [...] kg, waga zespołu pojazdów wraz z ładunkiem została określona w dokumencie WZ nr [...] z [...] maja 2012 r. jako [...] kg. Zatem załadowca był świadomy, iż wypuszczając z miejsca załadunku pojazd o takich parametrach, zostaną przekroczone dopuszczalne normy w zakresie masy całkowitej zespołu pojazdów i dopuszczalnych nacisków osi pojazdu. Umieszczenie na dokumencie WZ pieczęci z informacją, iż w przypadku przeładunku pojazdu odpowiedzialność ponosi przewoźnik, nie jest podstawą do uwolnienia się strony od odpowiedzialności, jak również nie świadczy o dochowaniu należytej staranności.

Organ II instancji powołał się na zeznania kierowcy, zgodnie z którymi po załadunku zważono zespół pojazdów i wydano kwit wagowy. Kierowca zeznał, iż nikt w firmie nie sprawdził dowodów rejestracyjnych w celu ustalenia ile może załadować ładunku, a także nikt nie poinformował go o przekroczonej masie całkowitej zestawu pojazdów.

Według GITD, załadowca nie może uwolnić się od odpowiedzialności argumentacją, że jego pracownik wezwał kierowcę do "usypania części ładunku i ponownego ważenia", ponieważ pracownik załadowcy wydał kwit wagowy, mając świadomość, iż pojazd załadowany taką ilością towaru jest nienormatywny. Przed wydaniem stosownego kwitu kierowca mógł odsypać część ładunku, wjechać na wagę, a w dalszej kolejności można było mu wydać dokument przewozowy.

Odnosząc się do różnych wartości pomiędzy danymi zawartymi w kwicie wagowym WZ nr [...] z [...] maja 2012 r. (zgodnie z którym masa brutto wynosiła [...] kg) a wynikami pomiaru uzyskanymi podczas kontroli ([...] t), organ odwoławczy wyjaśnił, że tylko ważenie w miejscu do tego zatwierdzonym oraz przy zastosowaniu legalizowanych urządzeń daje podstawę do przyjęcia, iż wyniki są wiarygodne. Podczas kontroli od wyników pomiaru odjęto 2 % zaokrąglone do 0,1 t w górę od każdej osi, powyższe rozwiązania wprowadzono wewnętrznymi regulacjami Inspekcji Transportu Drogowego.

Powyższe rozstrzygnięcie GITD przedsiębiorcy zaskarżyli skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 24 lipca 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 892/13 uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując, że organ przedwcześnie uznał, iż w warunkach ustalonego stanu faktycznego zachodzą przesłanki do nałożenia kary na załadowcę za stwierdzone naruszenia, bowiem zaniechał rzetelnego odniesienia się do argumentacji przedstawionej przez skarżących. W tym kontekście tutejszy Sąd zwrócił uwagę, że skarżący w odwołaniu dokładnie opisali sposób ważenia, podając, iż ważenie u nich odbyło się dwukrotnie: pierwsze – na polach wydobywczych poprzez wagę umieszczoną na łyżce ładowniczej, drugie – nieopodal zakładu przeróbczego usytuowanego na polach wydobywczych poprzez wagę najazdową, która waży ciężar całkowity pojazdu wraz z ładunkiem. Waga posiada dwa wyświetlacze jeden dla wagowego, a drugi dla kierowcy. Odczyty na obu wyświetlaczach były tożsame. Skarżący podnieśli, że ciąg dróg wewnętrznych został przeprowadzony tak, aby opuszczenie pól wydobywczych z pominięciem stanowiska wagi najazdowej przez pojazdy ciężarowe było niemożliwe. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy pominął powyższe argumenty skarżących; nie przeprowadził dowodu z zeznań pracowników skarżących, którzy dokonywali czynności załadunku oraz wydania materiału nasypowego, ważenia pojazdu z załadowanym materiałem, uznając za bezzasadną ich argumentację o konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania.

Z akt sprawy wynika, że po zważeniu pojazdu w czasie kontroli jego masa całkowita wyniosła [...] t, czyli mniej od stwierdzonej przez wagę załadowcy – [...] kg. Organ w tym zakresie nie przeprowadził żadnego postępowania, nie przedstawił żadnych dowodów mogących wykazać różnicę dokładności wag kontrolnych od wagi skarżących, jak również nie podjął próby wyjaśnienia, czy mogła mieć miejsce wskazana przez skarżących okoliczność, odsypania nadmiaru załadowanego materiału - zgodnie z zaleceniem pracownika skarżących, ewentualnie wykorzystanie przez kierowcę dokumentu WZ wystawionego przez skarżących do przewożenia ładunków z innych kopalni.

Wobec powyższego Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie organ nie dokonał szczegółowych ustaleń faktycznych co do tego, jak zorganizowana była praca w przedsiębiorstwie skarżącej i jak przebiegał proces załadunku i ważenia.

GITD wniósł skargę kasacyjną od ww. orzeczenia, którą Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") oddalił wyrokiem z 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2355/13. W uzasadnieniu tego orzeczenia NSA zaakceptował stanowisko Sądu I instancji, że stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie nie został ustalony w sposób dający podstawę do ustalenia jednoznacznych okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek uzasadniających nałożenie kary na załadowcę za stwierdzone naruszenia. Dlatego zadaniem organu orzekającego będzie uzupełnienie postępowania dowodowego.

Ponownie rozpatrując sprawę, GITD decyzją z [...] września 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję WIDT i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W ramach postępowania wyjaśniającego organ I instancji przesłuchał w charakterze świadków pracowników skarżącej:

- R. K., który w dniu kontroli (tj. [...] maja 2012 r.) pracował na polach wydobywczych i dokonywał załadunku pojazdów ciężarowych,

- B. B., która ważyła kontrolowany pojazd przed wyjazdem na drogę publiczną.

Ponadto organ I instancji ponownie przesłuchał w charakterze świadka kierowcę pojazdu.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy WITD decyzją z [...] września 2016 r. nałożył na skarżących karę pieniężną w wysokości [...] zł, podkreślając – w oparciu o zeznania świadków i dokument WZ nr [...] z [...] maja 2012 r., że po załadunku pojazd był nienormatywny, a skoro nie został rozładowany, to załadowca miał wpływ i godził się na stwierdzone w toku kontroli naruszenia.

W odwołaniu od ww. decyzji WITD skarżący zarzucili organowi uznanie za wiarygodne zeznań kierowcy, podczas gdy są one nielogiczne i sprzeczne z doświadczeniem życiowym.

Powołaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2016 r. GITD utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił zasady poruszania się po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych oraz sankcje związane z wykonywaniem przejazdu pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. GITD przytoczył także treść przepisów wskazujących na dopuszczalne normy związane z naciskami osi na nawierzchnię drogi i dopuszczalną masą całkowitą.

Organ II instancji podkreślił, że zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności dokument WZ nr [...] oraz zeznania kierowcy kontrolowanego pojazdu wskazują, że skarżący jako załadowcy tego pojazdu mieli wpływ i godzili się na powstanie naruszenia. Treść zeznań: osoby dokonującej załadunku oraz osoby odpowiedzialnej za ważenie pojazdów nie świadczy o tym, iż przedsiębiorcy nie mieli wpływu na powstanie naruszenia. Przystawienie na dokumencie WZ pieczęci z adnotacją o przeładowaniu należało uznać za czynności pozorne, gdyż przy wyjeździe nie dokonywano sprawdzenia, czy kierowcy odsypali nadmiar ładunku. Dla organu kontrolnego jedyną podstawą stwierdzenia nienormatywności pojazdu są wyniku uzyskane podczas kontroli drogowej na zatwierdzonym miejscu ważenia przy wykorzystaniu wag posiadających ważne świadectwa legalizacji. Oparcie się w tym zakresie na danych wynikających z dokumentów przewozowych organ uznał za niedopuszczalne. Dodatkowo GITD zwrócił uwagę, że uzyskane wyniki pomimo braku takiego obowiązku zostały skorygowane o 2% i zaokrąglone do 0,1 t w górę na korzyść kontrolowanego.

GITD zaznaczył przy tym, że odpowiedzialność za normatywność pojazdu spoczywała na przedsiębiorcach także z uwagi na fakt, iż byli oni w rozpatrywanej sprawie nadawcami towaru, którzy zgodnie z przepisami Prawa przewozowego odpowiadają za czynności ładunkowe, a w szczególności za dokonanie ich zgodnie z przepisami Prawa o ruchu drogowym i przepisami o drogach publicznych.

Powyższą decyzję skarżący uczynili przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji, umorzenie postępowania administracyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie:

1) art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p. w brzmieniu obowiązującym przed 19 października 2012 r. przez jego niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego niniejszej sprawy, gdyż okoliczności niniejszej sprawy ani dowody zgromadzone w toku postępowania nie wskazują jednoznacznie, że skarżący mieli wpływ lub godzili się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego;

2) art. 80 kpa przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i uznanie zeznań kierowcy kontrolowanego pojazdu za wiarygodne w całości, a zeznań pracownika odpowiedzialnego za ważenie załadowanych pojazdów za niewiarygodne, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji w zakresie uznania, że skarżący mieli wpływ lub godzili się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego;

3) art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia kwestii rozbieżności pomiędzy wynikami ważenia pojazdu wskazanymi w dokumencie WZ a wynikami ważenia przeprowadzonego w toku czynności kontrolnych, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji w zakresie uznania, że skarżący mieli wpływ lub godzili się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że dowody zgromadzone w toku postępowania oraz okoliczności załadunku powinny być na tyle jednoznaczne, aby nie pozostawiały żadnych wątpliwości co do wpływu lub godzenia się załadowcy na powstanie naruszeń. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie administracyjnym. Tymczasem zebrany materiał dowodowy pozostawia wiele wątpliwości dotyczących okoliczności załadunku towaru, które zostały rozstrzygnięte na niekorzyść przedsiębiorców, wobec skutek uznania za wiarygodne tych zeznań świadków, które pozwalały na przypisanie skarżącym odpowiedzialności za powstałe naruszenie przy jednoczesnym uznaniu za niewiarygodne tych fragmentów zeznań, które tę odpowiedzialność wykluczały. Skarżący zwrócili przy tym uwagę, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone po 4 latach od załadunku kontrolowanego pojazdu.

Przedsiębiorcy zaakcentowali też brak wiarygodności w stwierdzeniu kierowcy, że osoba dokonująca ważenia pojazdu po jego załadunku nie poleciła zrzucić nadmiaru towaru, nie wskazała miejsca na dokonanie takiej czynności ani nie poleciła wrócić na ponowne ważenie pojazdu, podczas gdy profesjonalny kierowca mógł samodzielnie zapytać o miejsce zrzutu nadmiaru towaru. Składając zeznania w pierwotnym toku postępowania, kierowca stwierdził, iż jego pracodawca zezwala na przeładowywanie pojazdów. Zdaniem skarżących, kierowca zignorował polecenie zrzucenia nadmiaru towaru bądź zignorował polecenie powtórnego ważenia. Jednocześnie skarżący argumentowali, że poza zwróceniem uwagi nie dysponują innymi środkami, które zagwarantowałyby rozładunek nadmiaru towaru przez kierowcę. W przypadku przeładowania pojazdu kierowca jest o tym informowany i na dokumencie WZ przystawiana jest czerwona pieczątka z adnotacją "za tonaż odpowiada przewoźnik, w razie przeładowania zalecany rozładunek". Dokument ten stanowi dokument wewnętrzny, uprawniający do transportu towaru z wyrobiska na składowisko służące do usypania nadmiaru ładunku wyposażone w drogę pozwalającą na zawracanie pojazdom po pozbyciu się części ładunku w celu umożliwienia ponownego ich zważenia. Tym samym ocena zeznań osoby odpowiedzialnej za ważenie załadowanego pojazdu jako niewiarygodnych w zakresie wydania polecenia rozładowania nadwyżki towaru jest niespójna z dokumentami zebranymi w toku postępowania dowodowego i pozbawiona logiki i w konsekwencji wskazuje na dowolność oceny dowodów przez organy prowadzące postępowanie.

Powołując się na rozbieżności pomiędzy wynikami ważenia kontrolowanego pojazdu przez organ a danymi wskazanymi w dokumencie WZ, skarżący stwierdzili, że organy nie przeprowadziły żadnych czynności mających na celu wykazanie, iż rozbieżność ta jest wynikiem zawyżania wagi przez urządzenie załadowcy, o czym miała świadczyć różnica pomiędzy tarą pojazdu zmierzoną [...] maja 2012 r. a masą własną pojazdu wpisaną do dowodów rejestracyjnych wynosząca [...] kg. Zdaniem przedsiębiorców, może wskazywać to na fakt dokonania przez kierowcę rozładunku części towaru w miejscu wskazanym przez osobę wystawiającą dokument WZ i zignorowanie polecenia powtórnego ważenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 5 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2011 r. Nr 222, poz. 1321), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy (co nastąpiło 19 października 2012 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte 18 maja 2012 r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania – karta nr 20 akt administracyjnych), zatem zastosowanie znajdują przepisy u.d.p. w brzmieniu obowiązującym przed 19 października 2012 r.

Pojazdem nienormatywnym – według art. 4 pkt 25 u.d.p. – jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi.

Stosownie do art. 13g ust. 1 u.d.p., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Według art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p., karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Ten ostatni przepis uzależnia odpowiedzialność wymienionych w nim podmiotów, skutkującą nałożeniem kary pieniężnej, od jednoznacznego wskazania okoliczności sprawy i dowodów, że dany podmiot (w przedmiotowej sprawie załadowca) miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Zatem samo stwierdzenie wystąpienia naruszenia nie jest wystarczającą podstawą do nałożenia kary pieniężnej na te podmioty. W omawianej sytuacji właściwy organ musi wykazać, że okoliczności sprawy lub dowody wskazują na wpływ lub godzenie się - w tym przypadku - załadowcy, na powstanie naruszenia warunków przewozu, przy czym chodzi tu o wpływ lub godzenie się o charakterze realnym i bezpośrednim.

Do zatrzymania kontrolowanego pojazdu doszło na drodze wojewódzkiej nr [...], która w myśl art. 41 ust. 6 u.d.p. należy do sieci dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Według art. 40c ust. 1 u.d.p. w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z art. 13g ust. 2.

W niniejszej sprawie bezsporny jest fakt nienormatywności kontrolowanego pojazdu z uwagi na stwierdzone podczas kontroli przekroczenia, tj.:

• nacisk [...] t (suma: 8 t, 8,2 t i 7,75 t) na potrójnej nienapędowej osi pojazdu – przekroczenie o [...] t,

• nacisk [...] t na pojedynczej osi napędowej pojazdu - przekroczenie o [...] t,

• łączna masa zespołu pojazdów wynosiła [...] t - przekroczenie dopuszczalnej masę całkowitą (dmc) o [...] t,

• brak zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Natomiast kwestionowana jest przez skarżących ich odpowiedzialność jako załadowcy przewożonego towaru.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że załadunek towaru (materiału nasypowego) odbywał się za pomocą ładowarki kołowej wyposażonej w łyżkę ładowniczą na polach wydobywczych w miejscowości [...]. Kontrolowany pojazd nie był ważony przed załadunkiem. Kierowca pojazdu przez CB radio wskazał operatorowi ładowarki masę towaru do załadowania (26 - 27 t), a operator ładował towar. Po załadunku kierowca najechał na wagę najazdową, która wyświetliła całkowitą masę pojazdu z ładunkiem ([...] t). Wagowa wydrukowała dokument WZ, na którym przybiła pieczątkę o treści: "za tonaż odpowiada przewoźnik w razie przeładowania zalecany rozładunek". W tym zakresie zeznania osób przesłuchiwanych w charakterze świadków: R. K. – osoby dokonującej załadunku, B. B. - osoby odpowiedzialnej za ważenie pojazdów i P. L. - kierowcy pojazdu są spójne i uzupełniają się.

Różnica dotyczy kwestii zalecenia rozładunku przeważonego pojazdu. Świadek B. B. zeznała, iż zaleciła rozładunek we wskazanym miejscu – niewidocznym z punktu wagowego, które to miejsce jest własnością skarżących, lecz było wówczas udostępnione przewoźnikom. Wyjaśniła, że kierowca miał obowiązek usypania materiału, a dokument WZ był wydawany, dlatego bo zdarzało się, iż pojazdy po rozładunku nie wracały z powrotem na wagę, a wtedy nie było potwierdzenia wywiezionego materiału. Dodała, że waga, którą obsługiwała, posiadała instrukcję obsługi, lecz nie dysponowała informacją odnośnie świadectwa legalizacji tej wagi.

Z kolei według kierowcy, wagowa nie poleciła mu zrzucenia materiału, nie wskazała mu miejsca do tego przeznaczonego, jak również nie nakazała ponownego ważenia. Gdyby ponowne ważenie miało się odbyć, to - zdaniem kierowcy - nie wydano by mu dokumentu WZ nr [...]. Kierowca oświadczył też, że miejsce rozładunku, z którego korzystano po przedmiotowej kontroli, było zlokalizowane w miejscu załadunku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił się pogląd, że z godzeniem się mamy do czynienia, gdy załadowca nie podjął żadnych działań ani nawet ich próby w celu ustalenia, czy pojazd po załadunku nie stał się pojazdem nienormatywnym. Natomiast z wpływem na powstanie naruszenia mamy do czynienia, gdy załadowca umieścił ładunek w taki sposób, że powoduje to przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu. Aby wyeliminować zarzut wpływu lub godzenia się na powstanie naruszenia należy udokumentować przynajmniej próbę weryfikacji przez nadawcę/załadowcę parametrów wagowych/obciążeniowych załadowanego pojazdu. Oczywiście to na prowadzącym postępowanie organie administracji ciąży obowiązek dowiedzenia przesłanek determinujących odpowiedzialność załadowcy, jednak strona tego postępowania (tu skarżący) nie może w takiej sytuacji czuć się zwolniona od wykazania okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie prawne konsekwencje, gdyż przez zaniechanie tego wykazania może pozbawić organ możliwości ich uwzględnienia.

W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, że skarżący jako załadowcy mieli wpływ na powstanie stwierdzonych podczas kontroli naruszeń. Z akt sprawy nie wynika, aby pracownicy skarżących ważyli pojazdy przed załadunkiem, sprawdzali ich ładownie bądź kontrolowali rozładunek przeważonych pojazdów. Z całą pewnością od odpowiedzialności załadowcy nie uwalnia umieszczenie na dokumencie WZ pieczątki z napisem "za tonaż odpowiada przewoźnik w razie przeładowania zalecany rozładunek". Jest to raczej nieudolna próba obarczenia odpowiedzialnością za przekroczone normy wyłącznie przewoźnika i wskazanie by dokonał rozładunku, ale ostatecznie jemu pozostawiono wybór w tej kwestii. Zatem zdarzało się – tak jak w przypadku kierowcy kontrolowanego pojazdu – że opuścił on zakład skarżących świadomy przeładowania samochodu. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż skoro ustawodawca przewidział możliwość nałożenia kary pieniężnej m.in. na załadowcę za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia określonego przepisami, to należy uznać, że obowiązki załadowcy nie kończą się na umożliwieniu przewoźnikowi wjazdu na jego teren w celu załadunku towaru i wyjazdu na drogę publiczną. Rzeczą załadowcy jest bowiem podjęcie działań mających na celu przeciwdziałanie nieprawidłowościom skutkującym naruszeniem obowiązujących norm.

Również nie ma znaczenia dla odpowiedzialności skarżących jako załadowców okoliczność, iż kierowca miał świadomość przeważenia pojazdu, ale za zgodą swojego szefa – W. G. prowadził przeładowany samochód. Odpowiedzialność załadowcy jest odrębna, niezależna od odpowiedzialności przewoźnika. Powyższa okoliczność potwierdza fakt, iż kierowca wyjechał z przedsiębiorstwa skarżących nienormatywnym pojazdem na drogę publiczną.

Należy również podzielić stanowisko organów Inspekcji Transportu Drogowego w kwestii różnicy mas całkowitych kontrolowanego pojazdu w dokumencie WZ: [...] t oraz podczas kontroli drogowej: [...] t (po odjęciu tolerancji błędu). Mianowicie podstawą do stwierdzenia nienormatywności pojazdu mogą być tylko wyniki ważenia uzyskane na zalegalizowanym stanowisku do tego typu czynności i za pomocą wag posiadających ważne świadectwa legalizacji. Wprawdzie trudno jest ustalić przyczynę różnicy prawie 2 t w ww. pomiarach w kontekście zeznań kierowcy kontrolowanego pojazdu, iż nie dokonywał on żadnego rozładunku po wyjeździe z przedsiębiorstwa skarżących, to jednak nie zmienia to faktu przejazdu pojazdem nienormatywnym.

W świetle powyższego organy obu instancji prawidłowo wymierzyły skarżącym karę pieniężną w łącznej kwocie [...] zł. Zgodnie bowiem z załącznikiem nr 2 do u.d.p. kary za poszczególne naruszenia wynoszą:

Lp. 6: za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t:

. pkt 6 dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m o sumie nacisków osi:

. lit. c) powyżej 23,3 t do 24,8 t - 5.400 zł,

. pkt 7 dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi:

. lit. d) powyżej 9,0 t do 9,5 t – 1.200 zł,

. lit. e) za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 9,5 t dodatkowo - 900 zł;

. Lp. 9: za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej:

pkt 11 pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r.:

lit. b) powyżej 42,0 t do 52,0 t: - 600 zł,

Zatem w niniejszej sprawie kara pieniężna wynosi: [...] zł + [...] zł + ([...] x [...] zł) + [...] zł = [...] złotych.

Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji, zgodnie z art. 7 i art. 8 kpa, zgromadziły materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, wszechstronnie wyjaśniły i prawidłowo zinterpretowały na użytek zastosowanych przepisów wszystkie istotne dla podjętego rozstrzygnięcia okoliczności stanu faktycznego sprawy.

W konsekwencji, Sąd nie dopatrzył się naruszenia w zaskarżonej decyzji wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego i przepisów procesowych. Istotne jest przy tym, że zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane przez art. 107 § 1 kpa, w szczególności zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne - stosownie do wymogów art. 107 § 3 kpa stan faktyczny sprawy opisany w decyzji nie wymaga dodatkowych ustaleń, jest wyczerpujący, natomiast uzasadnienie prawne wyjaśnia podstawy prawne decyzji.

W tym stanie rzeczy, uznając skargę za bezpodstawną, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.