Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1213/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3-5
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku zwrotu części świadczeń pobranych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2017 r. [...],2016 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ II instancji) po rozpoznaniu odwołania K. P. (dalej także: skarżąca) od decyzji Wójta Gminy [...] (dalej: Wójt, organ I instancji) z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie: 1. ustalenia obowiązku zwrotu części świadczeń - świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione, do ukończenia 18 roku życia - z decyzji nr [...] z dnia [...] października 2015 r., w wysokości [...] zł za okres od dnia [...] listopada 2015 r. do dnia [...] września 2016 r., 2. wskazania, że od kwot nienależnie pobranych świadczeń naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie, przy czym odsetki do dnia [...] grudnia 2015 r. wynoszą 8%, a od [...] stycznia 2016 r. wynoszą 7% w skali roku i są one naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty, 3. wskazania, że kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustalone ostateczną decyzją będą podlegać potrąceniu z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu, działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 2 pkt 7 lit. a) ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 489 ze zm., dalej: ustawa) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] Wójt orzekł w przedmiocie ustalenia obowiązku zwrotu części świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wskazał, że od kwot nienależnie pobranych świadczeń naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie, oraz że kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustalone ostateczną decyzją będą podlegać potrąceniu z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu. Organ I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie definicja nienależnie pobranego świadczenia przewidziana w art. 2 pkt 7 lit. a) ustawy. Wójt podniósł, że w związku ze złożonym przez K. P. wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na kolejny okres świadczeniowy [...] [...] powziął informację o utracie dochodów uzyskiwanych w 2014 r. oraz o uzyskaniu dochodu przez nią w postaci uzyskania zatrudnienia od dnia [...] września 2015 r. Informację o uzyskaniu dochodu skarżąca powinna zgłosić niezwłocznie po jego uzyskaniu, o czym była poinformowana w pouczeniu decyzji z dnia [...] października 2015 r. nr [...] przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W dniu [...] października 2016 r. skarżąca dostarczyła do [...] zaświadczenie o wysokości netto dochodu uzyskanego za miesiąc październik 2015 r., który wyniósł [...] zł. Organ I instancji wskazał również, iż dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie po zmianie wyniósł [...] zł i przekroczył kwotę uprawniającą do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, tj. [...] zł. Wskazując na powyższe organ podniósł, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego od miesiąca listopada 2015 r. nie przysługują stosownie do art. 18 ust. 5 ustawy i świadczenia wypłacone za okres od dnia [...] listopada 2015 r. do dnia [...] września 2016 r. zostały uznane za nienależnie pobrane, które podlegają zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Organ I instancji wskazał również, że premia uznaniowa podlega wliczeniu do łącznego dochodu uzyskanego za miesiąc październik 2015 r.

Od powyższej decyzji K. P. wniosła odwołanie, w którym zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 18 ust. 5 oraz art. 9 ust. 4a ustawy i poprosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o umorzenie postępowania I instancji w całości ewentualnie o jej zmianę poprzez ustalenie braku obowiązku zwrotu wskazanych w niej świadczeń. Strona postępowania wskazała, że wysokość dochodu na październik 2015 r. miała charakter nadzwyczajny i wynikała z przyznania za ten miesiąc przez jej pracodawcę premii uznaniowej, która nie konstytuuje stałego dochodu i jest całkowicie zależna od woli pracodawcy. Podniosła, że tego typu nadzwyczajny dochód nie może stanowić podstawy do obliczenia dochodu stanowiącego podstawę przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podnosząc powyższe wskazała na wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 lipca 2015 r.,sygn. akt III SA/Kr 162/15 mający potwierdzać jej argumentację.

SKO stwierdziło, że przedmiotem zaskarżonej decyzji jest ustalenie, czy K. P. w okresie od dnia [...] listopada 2015 r. do dnia [...] września 2016 r. pobrała nienależne świadczenie z funduszu alimentacyjnego.

Organ I instancji zaskarżoną decyzją orzekł o nienależnym pobraniu przez stronę świadczenia z funduszu alimentacyjnego w oparciu o art. 2 pkt 7 lit. a) ustawy. Zgodnie z powyższym przepisem nienależnie pobrane świadczenie oznacza świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części. Jako okoliczność powodującą ustanie wypłaty świadczenia zostało wskazane uzyskanie dochodu przez skarżącą w związku z podjęciem przez nią zatrudnienia w firmie [...] od dnia [...] września 2015 r., co spowodowało przekroczenie przez jej rodzinę ustawowego kryterium dochodowego.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Wójt przyznał K. P. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia [...] października 2015 r. do dnia [...] września 2016 r. na rzecz dzieci: J. P. i M. P. w kwocie po [...] zł miesięcznie na każdą z córek. Podstawą do ustalenia uprawnienia do ww. świadczeń był dochód rodziny uzyskany w 2014 roku, który nie przekroczył kwoty [...]zł, która stanowi kryterium uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W związku ze złożonym przez K. P. wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na kolejny okres świadczeniowy [...] [...] powziął informację o utracie dochodów uzyskiwanych w 2014 r. oraz o uzyskaniu dochodu przez skarżącą w postaci uzyskania zatrudnienia od dnia [...] września 2015 r. SKO wskazało, że w aktach sprawy znajduje się świadectwo pracy z dnia [...] października 2015 r., z .którego wynika, że K. P. w firmie [...] była zatrudniona od [...] grudnia 2013 r. do [...] października 2015 r. Z uwagi zatem na fakt, że strona postępowania utraciła ww. zatrudnienie, w przedmiotowej sprawie nie uwzględnia się dochodu uzyskanego przez nią z jego tytułu. Z akt sprawy wynika również, że K. P. od dnia [...] września 2015 r. została zatrudniona w firmie [...] na podstawie początkowo umowy o pracę na okres próbny (od [...].09.2015 r. do [...].11.2015 r.), a następnie na czas określony (od [...].12.2015r. do [...].12.2016 r.). Dochód za miesiąc października 2015 r. wyniósł [...] zł.

Stosownie do art. 2 pkt 18 lit. c ustawy uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie przy tym z art. 9 ust. 4a ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W związku z powyższymi przepisami, z uwagi na fakt, że K. P. podjęła zatrudnienie dnia [...] września 2015 r., przy obliczaniu dochodu należało wziąć pod uwagę dochód za miesiąc październik 2015 r., który wyniósł [...] zł. Biorąc zatem pod uwagę, że dochód rodziny strony postępowania w 2014 r. należało potraktować jako utracony i wyniósł [...] zł, po uwzględnieniu ww. dochodu uzyskanego za miesiąc październik 2015 r., miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł. Prawidłowo organ I instancji wskazał, że w przeliczeniu na jednego członka rodziny dochód wynosi [...] zł i przekracza kwotę [...]zł, która stanowi kwotę uprawniającą do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (2.219,39 zł : 3 osoby = [...] zł).

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania SKO wyjaśniło, że nie jest związane interpretacją przepisów zawartą w powołanym przez odwołującą się wyroku WSA w Krakowie i zrealizowało obowiązek samodzielnego wszechstronnego przeanalizowania sprawy i przeprowadzenia wykładni obowiązującego prawa we własnym zakresie. Niezależnie jednak od powyższego organ II instancji wskazał, że wyrok WSA dotyczył kwestii nagrody jubileuszowej, a w przedmiotowej sprawie występuje problem premii uznaniowej. Zauważył także, że zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.), do którego odsyła art. 2 pkt 4 ustawy w zakresie definicji dochodu, dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, 30c, 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodów oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ta definicja dochodu jednoznacznie wskazuje, co należy przy ustaleniu wysokości dochodu odliczyć od przychodu, a wśród odliczeń nie została przewidziana premia uznaniowa, która niewątpliwie stanowi część składową przychodu podlegającą opodatkowaniu na zasadach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

Jednocześnie SKO zauważyło, że umniejszenie dochodu poprzez nieotrzymanie premii nie zostało również zdefiniowane jako utrata dochodu w art. 2 pkt 17 ustawy. Katalog sformułowany w art. 2 pkt 19 (powinno być: 17 – uwaga Sądu) ustawy ma charakter zamknięty i nie podlega wykładni rozszerzającej.

Biorąc powyższe pod uwagę SKO uznało, że organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość dochodu rodziny i uznał, iż dochód rodziny przekroczył ustawowe kryterium dochodowe. Stosownie do art. 18 ust. 5 ww. ustawy w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany. W przypadku K. P. dochód został uzyskany we wrześniu 2015 r., pierwszym miesiącem od miesiąca, w którym dochód został uzyskany jest październik 2015 r., a miesiącem następującym po nim jest listopad 2015 r. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie świadczenie nie należy się od listopada 2015 r. Strona postępowania, była uprawniona do otrzymywania ww. świadczenia do października 2015 r.

Definicja świadczenia nienależnie pobranego, w oparciu o którą została wydana decyzja Wójta nie uzależnienia ustalenia nienależnie pobranych świadczeń od istnienia złej woli po stronie osoby pobierającej świadczenie. Świadczenia uznać należy za nienależnie pobrane w przypadku ich wypłacenia mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części. Sam fakt wypłaty świadczenia mimo zaistnienia okoliczności powodującej ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia powoduje, że wypłacone świadczenie jest nienależnie pobrane. SKO wskazało na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 2347/12, zgodnie z którym: ,,(...) art 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom, uprawnionym do alimentów nie daje żadnej podstawy do takiej interpretacji, by za świadczenie nienależnie pobrane uznać jedynie świadczenie pozyskane przez stronę w efekcie jej świadomego działania nacechowanego złą wolą (przesłanki subiektywne). (...) W tym zaś zakresie (tj. w zakresie uznania świadczenia za nienależnie pobrane świadczenie — dopisek organu II instancji), ustawa w sprawie pomocy osobom, uprawnionym do alimentów nie daje podstaw do takiej interpretacji art 2 pkt 7 lit. a i art. 23 ust. 1, która po pierwsze pozwala wyróżnić "nienależne świadczenie" i "świadczenie nienależnie pobrane", po drugie, uzależnia uznanie "świadczenia za nienależnie pobrane" od wykazania, że jego pozyskanie przez stronę stanowiło efekt jej świadomego działania nacechowanego złą wolą. Powyższe wnioski dotyczące interpretacji wskazanych przepisów uwzględniają podstawowe reguły wykładni, w tym zasadę, że nie ma potrzeby odstępowania od wykładni językowej przepisu jasno sformułowanego, a takim jest art. 2 pkt 7 a u.p.o.u.a skoro przepis taki nie staje się wątpliwy wskutek zastosowania reguł wykładni systemowej lub funkcjonalnej, (...) (por. L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów. Komentarz, Toruń 2002 r., ss. 63-68). W konsekwencji, organ orzekający w sprawie w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia nie jest zobligowany do badania świadomości strony co do tego, czy wypłacane świadczenie pobierała zgodnie z przepisami prawnymi, tylko czy ziściły się przesłanki wskazane w art. 2 pkt 7 lit. a do d ww. ustawy. (...)":

Niezależnie od powyższego SKO wskazało, że w decyzji z dnia [...] października 2015 r. nr [...], w której Wójt przyznał na rzecz osób uprawnionych - M. P. i J. P. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia [...] października 2015 r. do dnia [...] września 2016 r., pouczył on m.in. o obowiązku niezwłocznego poinformowania właściwego organu o uzyskaniu dochodu, a także o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami.

Biorąc powyższe pod uwagę SKO uznało, że organ I instancji zasadnie orzekł, iż K. P. w okresie od dnia [...] listopada 2015 r. do dnia [...] września 2016 r. pobrała nienależnie świadczenie. Jednocześnie organ II instancji podkreślił, że zasadnie Wójt wskazał, iż w myśl art. 23 ust. 1 ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Prawidłowo również organ I instancji zauważył, że odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty (art. 23 ust. 7 ustawy). Prawidłowo także wskazał, iż kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustalone ostateczną decyzją podlegać będą potrąceniu z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Skargę na decyzję organu II instancji K. P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 18 ust. 5 oraz art. 9 ust. 4a, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że uzyskanie w jednym miesiącu okresu, na który zostało przyznane świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego jednorazowego dochodu ze stosunku pracy powodującego przekroczenie progu uprawniającego do świadczeń, bez przekroczenia tego progu w kolejnych miesiącach okresu oraz średnio w całym okresie - powoduje utratę praw do świadczeń na wszystkie miesiące aż do końca okresu, na który świadczenie zostało przyznane.

W związku z tym skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że toku postępowania administracyjnego poinformowała Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], prowadzącego to postępowanie w imieniu Wójta, że ww. dochód nie powinien być podstawą do ustalenia zwrotu świadczeń pobranych funduszu alimentacyjnego. W. dochodu za październik 2015 r. miała bowiem charakter nadzwyczajny. Wynikała ona z przyznania jej za ten miesiąc przez mojego pracodawcę premii uznaniowej. Premia taka nie konstytuuje stałego dochodu, jest całkowicie zależna od woli pracodawcy oraz nie ma żadnej pewności, czy kiedykolwiek zostanie przyznana ponownie, a także w jakiej wysokości. Tego typu nadzwyczajny dochód nie może zatem stanowić podstawy do obliczania dochodu stanowiącego podstawę przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przepis art. 18 ust. 5 ustawy stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. W ocenie skarżącej powinno być jasne, że w przepisie tym chodzi o stały dochód. Tylko wówczas istnieje uzasadnienie dla pozbawienia uprawnionego świadczeń do końca okresu świadczeniowego. Uzyskanie jednorazowego dochodu, który z uwagi na wyjątkowy charakter nie polepsza w sposób trwały sytuacji osób uprawnionych do świadczenia, nie usuwa bowiem przyczyn, dla których uprawnieni korzystają ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powyższą argumentację potwierdza wyrok WSA w Krakowie z dnia [...] lipca 2015 r. III SA/Kr [...]. W rozpoznanej nim sprawie, Sąd uznał, że nagroda jubileuszowa jest świadczeniem wypłaconym jednorazowo, aczkolwiek uzyskiwanym co jakiś czas, ale z pewnością nie cyklicznie. Nagrody jubileuszowej nie powinno się więc wliczać do składników dochodu. O przyznaniu świadczeń ma bowiem decydować także i w tym przypadku rzeczywisty dochód rodziny skarżącej.

Definicja dochodu członka rodziny zawarta w ustawie stanowi, że jest to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. Z kolei przepis art. 9 ust. 4a głosi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Określenie "uzyskiwany" również potwierdza, że chodzi o stały dochód, a nie o jednorazowe przysporzenie.

Powyższa wykładnia ma nie tylko oparcie w brzmieniu ustawy, lecz także jest racjonalna. Wszakże uzyskanie jednorazowego, nadzwyczajnego dochodu, który tylko w jednym miesiącu powoduje przekroczenie kwoty [...]zł dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, lecz nie powoduje przekroczenia tej kwoty (średnio) w całym okresie, na jaki przyznano świadczenie alimentacyjne, nie zmienia sytuacji wierzyciela alimentacyjnego, a w szczególności nie usuwa potrzeby wsparcia uprawnionego do świadczeń.

Całe uzasadnienie decyzji SKO opiera się na przywołaniu odnośnych przepisów ustawy i poddaniu ich tylko gramatycznej wykładni, opartej na ich dosłownym brzmieniu, z pominięciem wykładni celowościowej. Pomijając fakt, że przepisy te wcale nie są jednoznaczne, to nawet gdyby przyjąć tok rozumowania Kolegium, nie można poprzestać na ich literalnym zastosowaniu. Jest bowiem jasne, że wykładnia językowa nie jest jedyną metodą wykładni i choć ma pierwszeństwo przed innymi, to jednak nie można poprzestać na zastosowaniu dyrektyw tylko tej wykładni.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie dnia 21 marca 2018 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał wnioski i argumenty skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie może zostać uwzględniona.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA").

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd w pełni podziela stanowisko i argumenty zaprezentowane przez organ II instancji.

Spór pomiędzy stronami dotyczy zasadności uwzględnienia przy obliczaniu dochodu stanowiącego podstawę przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nadzwyczajnego dochodu w postaci premii uznaniowej uzyskanej przez skarżącą w październiku 2015 r.

Zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.) - dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Natomiast według art. 2 pkt 5a ustawy dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a ustawy. Istotne jest więc unormowanie w art. 9 ust. 4 i ust. 4a sytuacji uzyskania dochodu przez członka rodziny z rozróżnieniem, gdy następuje to w roku poprzedzającym okres świadczeniowy oraz po roku poprzedzającym okres świadczeniowy.

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4a).

Zestawienie treści art. 9 ust. 4a ustawy z ustawowymi definicjami pojęć "dochód rodziny" i "dochód członka rodziny" prowadzi do wniosku, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku poprzedzającym okres świadczeniowy, przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez niego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy należy powiększyć o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Ustalając natomiast wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, trzeba ustalić dochód każdego z członków rodziny, następnie dochody te zsumować i podzielić przez liczbę osób w rodzinie.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt I OSK 683/15 (CBOSA) wskazał, że z szeregu przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w aktualnym brzmieniu wynika, że kryterium dochodowe ujęte w skali miesiąca musi być spełnione w trakcie całego okresu świadczeniowego, tak by dochód rodziny uzyskiwany w każdym miesiącu tego okresu mieścił się w granicach określonych ustawowo. Potwierdzeniem tego jest unormowanie zawarte w art. 19 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. Z kolei art. 18 ust. 5 ustawy stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczenia nie przysługują od miesiąca po pierwszym miesiącu, w którym dochód został uzyskany.

Podobne uwagi zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 3/16 (CBOSA). Poglądy te podzielane są przez Sąd orzekający w sprawie niniejszej.

Powoływany przez skarżącą wyrok WSA w Krakowie w sprawie III SA/Kr 162/15 prezentuje odosobnione stanowisko. Ten sam Sąd nie podzielił go już w późniejszym orzeczeniu z dnia 17 maja 2017 r. w sprawie III SA/Kr 135/17 (CBOSA), stwierdzając, że źródłem sporu w rozpoznawanej sprawie było zaliczenie jednorazowej nagrody jubileuszowej do dochodów z wynagrodzenia za pracę, a w konsekwencji zaliczenie tego typu wypłaty do dochodu, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Należy podkreślić, że podstawową przyczyną takiego rozwiązania jest odwołanie się ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów do zasad podatkowych – te zaś nakazują jednolicie traktować wszystkie składniki wynagrodzeń wypłacanych ze stosunku pracy. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 15a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - gdy w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, kontraktu menedżerskiego albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Z powołanym przepisem systemowo zbieżny jest art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowiący, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 z późn. zm.) ilekroć w tej ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

Innymi słowy ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jednolicie traktuje wszystkie składniki wynagrodzenia odwołując się pośrednio do tzw. "źródeł przychodów" z ustawy podatkowej. Zgodnie więc z art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy (podlegające opodatkowaniu zgodnie z ww. art. 27) uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Opisana powyżej konstrukcja ustawowa nie pozwala organom obliczającym dochód, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, na odrębne traktowanie wynagrodzeń ze stosunku pracy w zależności czy są to świadczenia okresowe (typowe wynagrodzenie) czy też świadczenia jednorazowe (nagrody jubileuszowe, jednorazowe premie itp.). Jest to bowiem jedno i to samo źródło przychodów podatkowych.

Jedyną możliwością nieuwzględnienia w dochodzie kwot, które w późniejszym okresie faktycznie nie są wypłacane – jest wymienienie konkretnego typu dochodu w art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przepis ten dotyczy tzw. "utraconych dochodów" i, jak słusznie zauważały organy, zawiera zamknięty katalog, różnego typu dochodów. Nie została w nim wymieniona "nagroda jubileuszowa", czy też jakikolwiek inny jednorazowy składnik wynagrodzenia ze stosunku pracy. (...) Ustawodawca nie uwzględnił obniżenia wynagrodzenia z umowy o pracę jako przesłanki pozwalającej modyfikować obliczenie dochodu, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Jak podkreślają sądy administracyjne, art. 2 pkt 17 ustawy zawiera zamknięty katalog przesłanek kwalifikujących utratę dochodu. Wśród nich ustawodawca nie wymienił - jako powodu utraty dochodu - obniżenia kwoty wynagrodzenia (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2016 r., I OSK 1368/16 dotyczący braku możliwości uwzględnienia obniżenia wynagrodzenia z dalej trwającego tego samego stosunku pracy). Podobną interpretację zastosował Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyjmując, że nie jest możliwe nieuwzględnianie wynagrodzenia wypłaconego z tytułu godzin nadliczbowych tylko dlatego, że w roku następnym pracownik przestał takie wynagrodzenie uzyskiwać, ponieważ: "Osoba, która przestaje wykonywać swoje obowiązki pracownicze w godzinach nadliczbowych, ani nie traci zatrudnienia ani też godzin nadliczbowych nie można traktować jako innej pracy zarobkowej" (wyrok z 2 lipca 2009 r., IV SA/Wr 91/09)."

W ocenie Sądu organ nie był zatem uprawniony do nieuwzględnienia przy obliczaniu wysokości dochodu premii otrzymanej przez skarżącą w październiku 2015 r. Pominięcie jej kwoty spowodowałoby nieuprawnione zaniżenie dochodu skarżącej. W takiej sytuacji uznać należy, że organy obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły dochód skarżącej i prawidłowo przyjęły, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył kwotę 725 zł, co musi skutkować przyjęciem, ze świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują (art. 9 ust. 2 ustawy). Zasadnie też organy obu instancji zauważyły, że skarżąca nie uczyniła zadość obowiązkowi niezwłocznego poinformowania organu o uzyskaniu dochodu, o którym to obowiązku była pouczona w decyzji Wójta z dnia 14 października 2015 r. przyznającej świadczenie. Ziściły się zatem przesłanki obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.