Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 113/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 34 par. 1 w związku z  par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz, Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Protokolant Beata Kuziel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2012 r. sprawy ze skargi B. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej. uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Pani B. Ś., zamieszkała w T. przy [...], wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Nr [...] z dnia [...]r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta T. z dnia [...]r. Nr [...]"w sprawie stanowiska wierzyciela na wniesione przez zobowiązaną zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dot. tyt. wyk. nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] z dnia 22 listopada 2010 roku)".

Do wydania skarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym.

Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta T. wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do pani B. Ś., zwanej dalej "stroną", na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] z dnia 22 listopada 2010 r., wystawionych przez Dyrektora Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów z siedzibą w T. przy ul. [...], działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta T., obejmujących zaległości z tytułu opłaty dodatkowej za niezapłacenie opłaty za parkowanie samochodu, poprzez dokonanie zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajętej wierzytelności zostało stronie doręczone w dniu 14 marca 2011 r.

Pismem z dnia 21 marca 2011 r. (data wpływu do organu egzekucyjnego: 22 marca 2011 r.) strona wniosła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W tym piśmie zażądała umorzenia obowiązku w całości ze względu na jego nieistnienie oraz wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów, obszernie uzasadniając swoje stanowisko. W szczególności podała, że nie jest pewna, czy w dniach wskazanych w tytułach wykonawczych parkowała samochód oraz opisała specyfikę swojej pracy.

Pismem z dnia 1 kwietnia 2011 r. organ egzekucyjny zwrócił się do Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów z siedzibą w T. o zajęcie przez wierzyciela stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Postanowieniem, znak: [...]z dnia [...]r. Miejski Zarząd Ulic i Mostów z siedzibą w T. nie uznał zarzutu strony o nieistnieniu obowiązku. Wskazał, że:

1. dysponuje wezwaniami potwierdzającymi datę, godzinę, miejsce parkowania oraz numer rejestracyjny samochodu korzystającego z parkingu (kserokopie tych wezwań załączył),

2. strona jest właścicielką pojazdu o numerze rejestracyjnym [...],

3. rozważa możliwość udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania.

Z kserokopii postanowienia potwierdzonej za zgodność z oryginałem wynika, że postanowienie zostało skierowane wyłącznie do organu egzekucyjnego i nie zawiera pouczenia o prawie zaskarżenia.

Prezydent Miasta T. postanowieniem Nr [...] z dnia [...]r. uznał za bezzasadne zgłoszone przez stronę zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...]z dnia 22 listopada 2010 r., obejmującego zaległości z tytułu opłaty dodatkowej za niezapłacenie opłaty za parkowanie samochodu. W uzasadnieniu postanowienia opisał przebieg postępowania i wskazał, że na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela.

Pismem z dnia 23 maja 2011 r. strona wniosła zażalenie na to postanowienie, w którym podała, że ze względu na upływ czasu nie jest w stanie zaprzeczyć ani przyznać, że w dniach podanych w tytułach wykonawczych parkowała samochód. Wskazała, że do doręczonego jej postanowienia wierzyciela nie dołączono kserokopii wezwań (ze znajdującej się w aktach sprawy kserokopii tego postanowienia wynika, że strona otrzymała je "do wiadomości"; ten egzemplarz postanowienia również nie zawiera pouczenia o prawie zaskarżenia). Stwierdziła, że przed nałożeniem kary musi być wydana decyzja, powołując się w tym zakresie, na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w dwóch wyrokach wydanych w maju "ubiegłego roku" (bez podania danych identyfikujących te wyroki).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem Nr [...] z dnia [...]r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, przytaczając w uzasadnieniu treść przepisów art. 15 § 1, art. 33 i art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nadto organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj.: Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zmianami) regulujące zasady uiszczania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania oraz zasady pobierania opłat dodatkowych. Wskazał, że zgodnie z przepisami uchwały Rady Miasta T. Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania na terenie miasta T. oraz ustalenia wysokości opłat za parkowanie pojazdów samochodowych i sposobu pobierania opłat w strefie płatnego parkowania, wydanej na podstawie art. 13b ust. 3 i 4 oraz art. 13f ust. 2 ustawy o drogach publicznych, opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania w dni robocze – od poniedziałku do piątku w godzinach od 7.30 do 18.00 – pobierają inkasenci (pracownicy Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów) w gotówce wystawiając druk z oznaczeniem czasu rozpoczęcia parkowania. Inkasenci wykonują kontrolę poprzez sprawdzenie wnoszenia opłat za czas parkowania pojazdów oraz sprawdzanie ważności kart abonamentowych. W razie stwierdzenia nie uiszczenia opłat za parkowanie inkasenci dokumentują brak opłaty poprzez sporządzenie w dwóch egzemplarzach wezwania do zapłaty opłaty dodatkowej w wysokości 50 zł i umieszczenie jednego egzemplarza wezwania za wycieraczką pojazdu lub w innym odpowiednim miejscu.

Organ odwoławczy podał, że z treści pisma strony wynika, że kwestionuje ona obowiązek ponoszenia opłaty dodatkowej uznając, że dla powstania tego obowiązku konieczne jest wydanie decyzji administracyjnej. Nie zgodził się z tym poglądem stwierdzając, że obowiązek ponoszenia opłaty dodatkowej powstaje z mocy samego prawa z chwilą stwierdzenia przez inkasentów braku opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania. Na poparcie swojego stanowiska obszernie zacytował argumentację zamieszczoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OSK 209/07 z dnia 12 czerwca 2007 r. (LEX nr 344875). Wywiódł, że o zagrożeniu wszczęciem administracyjnego postępowania egzekucyjnego strona została poinformowana upomnieniem z dnia 10 listopada 2009 r., które odebrała w dniu 13 listopada 2009 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie zgodziło się z sugestią strony, że opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest karą, którą wymierza się poprzez "wkładanie zawiadomień (...) za wycieraczkę samochodu" stwierdzając, że inkasenci dokumentują w ten sposób wyłącznie brak opłaty za parkowanie. Kolegium stwierdziło, że umieszczenie wezwania do zapłaty za wycieraczką samochodu ma na celu wyłącznie poinformowanie, że fakt nie uiszczenia opłaty został przez inkasenta stwierdzony, co umożliwia dobrowolne wykonanie obowiązku uregulowania opłaty dodatkowej bądź okazanie karty abonamentowej. Dopiero bowiem doręczenie upomnienia umożliwia wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Kolegium jeszcze raz podkreśliło, że niezależnie od wezwania umieszczonego za wycieraczką obowiązek ponoszenia opłaty dodatkowej powstaje z mocy samego prawa bez konieczności wydawania w tym przedmiocie indywidualnego aktu administracyjnego. Gdyby taka decyzja została wydana byłaby dotknięta wadą nieważności ze względu na brak podstawy prawnej do jej wydania. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy zacytował argumentację zamieszczoną w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 marca 2009 r., I OSK 1513/08 (LEX nr 532606), z dnia 11 marca 2009 r., I OSK 1514/08 (LEX nr 532601), z dnia 18 sierpnia 2009 r., II FSK 591/08 (LEX nr 544582).

Nadto organ odwoławczy stwierdził, że fakt parkowania pojazdu należącego do strony i nieuiszczenie opłaty z tego tytułu zostały właściwie udokumentowane przez wierzyciela. W aktach sprawy znajdują się kopie wezwań do zapłaty opłaty dodatkowej ze wskazaniem daty i godziny parkowania, numeru rejestracyjnego i marki pojazdu oraz miejsca parkowania.

Postanowienie zostało skutecznie doręczone w dniu 18 sierpnia 2011 r. Listem poleconym nadanym w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w dniu 16 września 2011 r. strona złożyła – za pośrednictwem organu odwoławczego – skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze wskazała, że zaskarża w całości wyżej opisane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i wnosi o jego zmianę, ponieważ nie zgadza się ze stanowiskiem zawartym w tym postanowieniu. Stwierdziła, że wątpliwym jest, czy wezwania, na które powołuje się wierzyciel dotyczą jej samochodu, ponieważ w opisie koloru 10 razy samochód opisany jest jako grafit, 3 razy jako niebieski, 1 raz jako zielony i 7 razy jako granatowy. Podała, że w przeszłości nie wręczono jej wezwań do opłaty dodatkowej za parkowanie samochodu; otrzymała tylko upomnienie z dnia 10 listopada 2009 r. Podkreśliła, że w maju ubiegłego roku przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zapadł wyrok uchylający dwie decyzje administracyjne dotyczące nałożenia kar za brak opłaty parkingowej, w którym Sąd stwierdził, że "wkładanie zawiadomień o nałożeniu kary za wycieraczkę samochodu nie może być praktykowane w żadnym cywilizowanym państwie". Stwierdziła, że obywatel musi mieć możliwość obrony swoich praw, a przed nałożeniem kary musi być wydana decyzja. Wskazała także, że nie otrzymała odpowiedzi dotyczącej odwołania od decyzji MZUM w T. z dnia [...]r., znak: [...] przesłanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Do skargi dołączono kserokopie 21 wezwań do zapłaty, upomnienia z dnia 10 listopada 2009 r. oraz odwołania z dnia 14 czerwca 2011 r. od decyzji Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w T. z dnia [...]r. [...], w której odmówiono umorzenia należności pieniężnych objętych wyżej opisanymi tytułami wykonawczymi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że nie podziela stanowiska strony poddającej w wątpliwość zebrany materiał dowodowy i sposób informowania o nałożeniu opłaty dodatkowej za brak opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności kopie wezwań do uiszczenia opłaty i wyjaśnienia strony zawarte w zażaleniu, uznał za udowodniony fakt parkowania pojazdu strony i nieuiszczenie z tego tytułu opłaty parkingowej. Organ odwoławczy wskazał, że w uzasadnieniu skarżonego postanowienia wyczerpująco wyjaśnił podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia przytaczając przepisy prawa i stanowiska sądów administracyjnych. Ponownie przytoczył stosowane w sprawie przepisy ustawy o drogach publicznych oraz aktu prawa miejscowego. Przytoczył także cytowane w skarżonym postanowieniu stanowiska sądów administracyjnych, na poparcie wyrażonego w tym postanowieniu poglądu, że obowiązek ponoszenia opłaty dodatkowej powstaje z mocy samego prawa z chwilą stwierdzenia przez inkasentów braku opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania. Tym samym zakwestionował stanowisko strony, że dla powstania obowiązku ponoszenia opłaty dodatkowej konieczne jest wydanie indywidualnego aktu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, choć z innych powodów niż zarzuciła strona skarżąca, a które to powody Sąd wziął pod uwagę na mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.", zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.)

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpatrzeniu skargi pani B. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Nr [...]z dnia [...]r. uznał za konieczne usunięcie tego postanowienia z obrotu prawnego, aczkolwiek z innych powodów niż podniesione w skardze. Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżone postanowienie narusza bowiem przepis art. 34 § 1 w związku z § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zmianami), zwanej dalej "ustawą" w związku z art. 144 k.p.a. i w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ organ odwoławczy orzekł w innym przedmiocie niż przedmiot postępowania zakończonego postanowieniem organu egzekucyjnego, co do którego zostało wniesione zażalenie.

Z akt sprawy wynika, że toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej z tytułu niezapłacenia opłaty za parkowanie samochodu, w którym strona wniosła zarzut nieistnienia tego obowiązku. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...], działając na podstawie art. 34 § 1 ustawy uznał ten zarzut za bezzasadny, wskazując że działa w warunkach związania stanowiskiem wierzyciela, Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów z siedziba w T.. Natomiast organ odwoławczy utrzymał w mocy to postanowienie określając je jako postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela na wniesione przez zobowiązaną zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W celu wykazania zarzuconego naruszenia przepisu postępowania konieczne jest przytoczenie znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawnych.

W pierwszej kolejności trzeba wskazać na treść art. 33 ustawy, zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do art. 34 ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (§ 1a). Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie ( §2). Jeżeli wierzyciel nie wyraził stanowiska w terminie 14 dni od dnia powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu wydania postanowienia, o którym mowa w § 4 (§ 3). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4). Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów podlega rozpatrzeniu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odwoławczemu (§ 5).

Sprawa toczyła się w oparciu o przepisy materialnoprawne ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj.: Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zmianami). Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania. Rada gminy (rada miasta) na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zaopiniowany przez organy zarządzające drogami i ruchem na drogach, może ustalić strefę płatnego parkowania (art. 13b ust. 3 ustawy o drogach publicznych). Opłatę, której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku – zarządca drogi (art. 13b ust. 7 tej ustawy). Zgodnie z art. 13f ustawy o drogach publicznych za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową (ust. 1). Rada gminy (rada miasta) określa wysokość opłaty dodatkowej, o której mowa w ust. 1, oraz sposób jej pobierania. Wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć 50 zł (ust. 2). Opłatę dodatkową, o której mowa w ust. 1, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (ust. 3).

Art. 19 ust. 1, 2 i 5 ustawy o drogach publicznych stanowi, że organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi (ust. 1). Zarządcami dróg, z zastrzeżeniem ust. 3, 5 i 8, są dla dróg:

1) krajowych - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad;

2) wojewódzkich - zarząd województwa;

3) powiatowych - zarząd powiatu;

4) gminnych - wójt (burmistrz, prezydent miasta) (ust. 2).

W granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (ust. 5).

Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 1 i 1a tej ustawy, zarządca drogi, o którym mowa w art. 19 ust. 2 pkt 2-4 i ust. 5, może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, utworzonej odpowiednio przez sejmik województwa, radę powiatu lub radę gminy. Jeżeli jednostka taka nie została utworzona, zadania zarządu drogi wykonuje zarządca (ust. 1). Zarządca drogi może upoważnić pracowników odpowiednio: urzędu marszałkowskiego, starostwa, urzędu miasta lub gminy albo pracowników jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, do załatwiania spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych (ust. 1a).

Opłaty określone w art. 13 ust. 1 i 2, z wyłączeniem opłaty elektronicznej, art. 13f ust. 1 i art. 40 ust. 3 oraz kary pieniężne określone w art. 13g ust. 1, art. 13k ust. 1 i 2, art. 29a ust. 1 i 2 oraz w art. 40 ust. 12, a także opłaty z tytułu umów zawieranych na podstawie art. 22 ust. 2 i art. 39 ust. 7, są przekazywane odpowiednio do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (art. 40a ust. 1 ustawy o drogach publicznych).

W sprawie znalazły także zastosowanie przepisy uchwały Rady Miasta T. Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania na terenie miasta T. oraz ustalenia wysokości opłat za parkowanie pojazdów samochodowych i sposobu pobierania opłat w strefie płatnego parkowania.

Z przytoczonych wyżej przepisów prawnych wynika, że w przypadku nieuiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania z mocy samego prawa powstaje obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej. Sąd nie podziela poglądu strony, że dla powstania tego obowiązku konieczne jest wydanie decyzji administracyjnej. W systemie obowiązującego prawa brak podstawy prawnej do wydania takiej decyzji. Organ egzekucyjny jest obowiązany wszcząć postępowanie egzekucyjne, jeżeli obowiązek nie zostanie wykonany dobrowolnie. Podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty dodatkowej może bronić swoich praw w postępowaniu egzekucyjnym między innymi poprzez wniesienie zarzutów w tym postępowaniu. Ustawodawca wprowadził dwa odrębne tryby orzekania w przedmiocie zarzutów. Kryterium kwalifikującym do zastosowania jednego z nich jest okoliczność, czy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem.

Pierwszy z trybów orzekania znajduje zastosowanie do przypadków, gdy organ egzekucyjny nie jest wierzycielem; wierzycielem jest inny podmiot. W takim przypadku organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów dopiero po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. Jeżeli wierzyciel nie wyraził stanowiska w terminie 14 dni od dnia powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach, organ egzekucyjny jest obowiązany zawiesić postępowanie egzekucyjne do czasu wydania postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela jest zaskarżalne (art. 34 § 2 ustawy). Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zasadność zarzutu jest natomiast badana przez wierzyciela, który wydaje postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela. W przypadku zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 (należy do tych zarzutów zarzut nieistnienia obowiązku podniesiony w przedmiotowej sprawie) wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Drugi z trybów orzekania znajduje zastosowanie w przypadku, gdy organ egzekucyjny i wierzyciel to ten sam podmiot. W takiej sytuacji nie wydaje się postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela; takie postanowienie byłoby bezprzedmiotowe. Organ egzekucyjny wydaje jedno postanowienie – postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów. Ze względu na skupienie się w jednym podmiocie uprawnień organu egzekucyjnego i wierzyciela, modyfikacji ulega zakres postępowania organu egzekucyjnego, który merytorycznie winien wypełnić obydwie role procesowe. W takim przypadku organ egzekucyjny w postępowaniu w sprawie zgłoszonych zarzutów bada zasadność wniesionego zarzutu, ponieważ wynika to z uprawnień i obowiązków wierzyciela.

W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny – wbrew treści tytułu wykonawczego - stwierdził, że wierzycielem jest Miejski Zarząd Ulic i Mostów z siedzibą w T.. Zwrócił się do tego podmiotu w celu uzyskania stanowiska wierzyciela, a po wydaniu przez Miejski Zarząd Ulic i Mostów postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela orzekł w przedmiocie zgłoszonych zarzutów podkreślając, że działa w warunkach związania stanowiskiem wierzyciela. Nie prowadził żadnego postępowania na okoliczność zasadności zarzutu. Organ odwoławczy przeprowadził postępowanie na okoliczność zasadności zarzutu i stwierdził, że orzeczenie organu egzekucyjnego jest prawidłowe i zasługuje na pozostawienie w obrocie prawnym. Opisując podstawę prawną orzeczenia organu egzekucyjnego wskazał na art. 34 § 4 ustawy jednocześnie stwierdzając w sentencji skarżonego postanowienia, że rozpatruje zażalenie na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela na wniesione przez zobowiązaną zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Postępowanie zażaleniowe w sprawie stanowiska wierzyciela i postępowanie zażaleniowe w sprawie zgłoszonych zarzutów to dwa postępowania (w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego) o różnych zakresach przedmiotowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego - który orzekł w sprawie zgłoszonych zarzutów i jednoznacznie wskazał, że nie jest wierzycielem i działa w warunkach związania stanowiskiem wierzyciela - kwalifikując to postanowienie jako stanowisko wierzyciela i prowadząc postępowanie przedmiotowo właściwe dla postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał na przepis art. 34 § 4 ustawy, który niewątpliwie nie stanowi podstawy prawnej orzekania w przedmiocie stanowiska wierzyciela. Kolegium nie ujawniło powodów takiej kwalifikacji, ani w żaden sposób nie uzasadniło, z jakiego powodu utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w sytuacji, gdy odmiennie niż ten organ zidentyfikowało przedmiot postępowania. Występuje tu oczywista sprzeczność, którą należy usunąć prowadząc ponownie postępowanie w sprawie, poprzez jednoznaczne ustalenie przedmiotu postępowania.

Należy wskazać, że prawidłowe przeprowadzenie postępowania w tej sprawie wymaga uprzednio jednoznacznego ustalenia wierzyciela. Zgodnie z art. 1a pkt 13 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o wierzycielu rozumie się przez to podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest dla obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa, organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku (art. 5 § 1 pkt 2 ustawy). Ze względu na regulacje zawarte w ustawach ustrojowych samorządu terytorialnego przyjmuje się, że statusu wierzyciela nie mają jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego, chyba że istnieją przepisy szczególne nadające tym jednostkom status wierzyciela wprost lub w wyniku wykładni systemowej regulacji szczególnej i art. 1a pkt 13 w związku z art. 5 § 1 pkt 2 ustawy. W pozostałych przypadkach status wierzyciela posiada organ jednostki samorządu terytorialnego.

Ustalenie, kto w sprawie jest wierzycielem umożliwi dopiero ocenę prawidłowości wyboru przez organ egzekucyjny trybu postępowania w przedmiocie zgłoszonego zarzutu i prawidłowe przeprowadzenie postępowania zażaleniowego. W przypadku stwierdzenia, że status wierzyciela ma Prezydent Miasta T. brak jest podstaw prawnych do występowania przez ten organ do innego podmiotu w celu uzyskania stanowiska wierzyciela. W takiej sytuacji organ egzekucyjny jest obowiązany zbadać zasadność zarzutów i ze względów oczywistych nie działa w warunkach związania. Jeżeli natomiast status wierzyciela ma Miejski Zarząd Ulic i Mostów z siedzibą w T., to jego postanowienie jest zaskarżalne i winno zostać doręczone stronie ze stosownym pouczeniem o środkach zaskarżenia, natomiast organ egzekucyjny jest uprawniony do orzekania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela.

Konieczność uprzedniego ustalenia, kto jest wierzycielem w sprawie w celu dokonania prawidłowego wyboru trybu postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów powoduje, że przedwczesne byłoby rozstrzyganie w tej sprawie w pozostałym zakresie.

Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku, poczyni ustalenia co do wierzyciela, dokona wyboru trybu postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, a następnie orzeknie mając na względzie przepisy art. 138 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., które znajdują w sprawie zastosowanie na mocy odesłania zawartego w art. 18 ustawy.

O uchyleniu zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.