Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1561/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 19 ust. 4
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1561/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lutego 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Inga Gołowska (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2011r., sprawy ze skargi P.C., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23 lipca 2010r. nr [...], w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania kontrolnego, I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 lipca 2010r. Nr[...], Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 15 kwietnia 2010r. Nr UKS [...]ustalające P. C. wysokość kosztów postępowania kontrolnego w kwocie 305,00 zł, które strona zobowiązana była wpłacić na rachunek UKS.

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym:

W toku prowadzonego postępowania kontrolnego w stosunku do P. C. powstały wątpliwości, co do wartości sprzedanego samochodu osobowego marki AUDI Quattro 2,5 TDI rok prod.2004 nr nadwozia [...]nr rej[...], na rzecz Firmy A. w K. w sytuacji nieudokumentowania tej transakcji fakturą VAT. Z treści przesłuchań strony oraz świadków wynikało, iż cena samochodu została ustalona na kwotę 90.000,00 zł a cena ta zdaniem organu skarbowego znacznie odbiegała od ceny rynkowej.

Postanowieniem z 23 lutego 2009r. nr X Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej powołał biegłego celem ustalenia rynkowej wartości przedmiotowego samochodu na dzień jego sprzedaży. W dniu 25 marca 2009r. w siedzibie Urzędu Kontroli Skarbowej został przeprowadzony dowód z opinii rzeczoznawcy J. H. rzeczoznawcy w zakresie pojazdów samochodowych. Skarżący nie brał udział w przeprowadzaniu dowodu. Biegły sporządził w dniu 8 marca 2009r. opinię nr [...]w której przedstawił wycenę wartości rynkowej na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku z uwzględnieniem szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbywania. Biegły ustalił wartość rynkową brutto samochodu w wysokości 204.500,00 zł., która jest wyższa o ponad 33% od ceny transakcyjnej.

Zgodnie z art. 19 ust. 4 ustawy z 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm. dalej- u.p.d.o.f.) jeżeli wartość wyrażona w cenie określonej w umowie odpłatnego zbycia znacznie odbiega od wartości rynkowej nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej wezwie strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej. W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej określi wartość z uwzględnieniem opinii biegłego lub biegłych. Jeżeli wartość ustalona w ten sposób odbiega co najmniej o 33 % od wartości wyrażonej w cenie, koszty opinii biegłego lub biegłych ponosi zbywający.

Natomiast zgodnie z art. 269 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2005r.Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej-O.p.) organ podatkowy ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, które obowiązana jest ponieść strona oraz termin i sposób ich uiszczenia. W związku z tym Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał 15 kwietnia 2010r. postanowienie nr [...]w sprawie ustalenia wysokości kosztów postępowania kontrolnego, które zobowiązana jest ponieść strona w kwocie 305,00 zł.

Na powyższe postanowienie, P. C. złożył zażalenie, podnosząc, iż przedmiotowego samochodu nigdy nie sprzedał Firmie A. a podpis na umowie sprzedaży nie jest Jego podpisem. Zarzucił także, iż biegły nie zwrócił się do strony niemieckiej o podanie przyczyny dlaczego auto zostało sprzedane za zaniżoną kwotę.

Ustosunkowując się do zarzutów i argumentacji podniesionych w zażaleniu, Dyrektor Izby Skarbowej, podniósł, że obowiązkiem strony było wskazanie przyczyn uzasadniających podanie w umowie ceny znacznie odbiegającej od rynkowej. A. G. prowadzący Firmę A. nie odpowiedział na wezwanie organu i nie wyjaśnił kwestii ceny samochodu.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. C. domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia, zarzucając, iż powołanie biegłego było niezasadne co wynika z treści decyzji Dyrektora Izby Skarbowej uchylającej decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z 15 kwietnia 2010r. ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2005r. z uwagi na niezasadne zastosowanie szacowania podstawy opodatkowania wg tzw. innej metody. tj. powołanie biegłego. Skoro powołanie biegłego było niezasadne zatem obciążanie podatnika kosztami sporządzenia tej opinii również jest niezasadne.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 4 lutego 2011r. Sąd oddalił wniosek pełnomocnika Skarżącego o odroczenie terminu rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze. zm. dalej-p.p.s.a.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania tego rozstrzygnięcia, przy czym -zgodnie z art. 133§1 p.p.s.a. - sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54§2 p.p.s.a. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Pod pojęciem "akt sprawy" należy rozumieć materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami, tj. w postępowaniu w obu instancjach, zakończonym zaskarżonym aktem lub czynnością (zob.: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz, Warszawa 2005, s. 425). Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że Sąd oceniając legalność zaskarżonego aktu bierze pod uwagę okoliczności, które z tych akt wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Przepis ten nie służy zatem do zwalczania wniosków jakie zostały wyprowadzone z materiału dowodowego, lecz nakazuje sądowi konkretne zachowanie przy podejmowaniu orzeczenia. Sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonego postanowienia i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt: II OSK 1533/07, LEX nr 488467).

Podkreślić należy, że w świetle art. 134§1p.p.s.a. Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2005r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Analiza akt postępowania oraz zarzutów skargi doprowadziły Sąd do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie wymaga rozważenia zasadność obciążenia Skarżącego kosztami postępowania wynikająca z przeprowadzenia przez organ podatkowy dowodu z opinii biegłego skarbowego J. H. (rzeczoznawcy w zakresie pojazdów samochodowych), celem ustalenia wartości rynkowej samochodu osobowego marki AUDI Quattro 2,5 TDI rok prod. 2004 nr nadwozia [...]nr rej[...], w sytuacji gdy organ odwoławczy uchylając decyzję i określając inną wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień 2005r. uznał powoływanie dowodu z opinii biegłego za niezasadne.

Dyrektor Izby Skarbowej przyjął, iż podstawę opodatkowania pojazdu należało ustalić na podstawie art. 29 ustawy z 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U Nr 54, poz. 535 ze zm. dalej- u.p.t.u.). Na podstawie art. 32 u.p.t.u. organ podatkowy może określić wysokość obrotu na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku w dniu wykonania świadczenia gdy okaże się , że przypadki określone w tym przepisie miały wpływ na ustalenie ceny. Okoliczności takich organ nie wykazał lecz zaznaczył, że dla dokonanej transakcji nie została określona cena.

Z akt sprawy wynikało, że samochód nabyty od podatnika przez firmę A. na podstawie umowy z 9 kwietnia 2005r. za cenę 86.000,00 zł został następnie sprzedany na fakturę VAT marża za 90.000,00 zł. Podatnik oświadczył wprawdzie, że podpis na umowie nie jest jego podpisem ale nie czuje się oszukany. Jednocześnie zeznał , iż umowę chciał wręczyć A. S. (firma A.) jednakże on jej nie przyjął. Wyjaśnienia w tym zakresie uznano za niespójne ale nie oznaczały one, że nie określono ceny sprzedaży. Organ odwoławczy przyjął więc, że samochód został nabyty przez podatnika od formy A. za kwotę 86.000,00 zł czyli podstawa opodatkowania wynosiła 70.491,80 zł a podatek VAT 15.508,19 zł.

Oznacza to więc, że powołanie biegłego i obciążenie podatnika kosztami było niezasadne.

W konsekwencji posłużenie się w sprawie opinią rzeczoznawcy J. H. było nieprawidłowe i naruszało art. 19 ust. 4 u.p.d.o.f.

Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika Skarżącego o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 4 lutego 2011r. albowiem należy zauważyć, iż rozpatrywanie spraw bez nieuzasadnionej zwłoki stanowi nakaz konstytucyjny określony w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Ponadto art. 7 p.p.s.a. stanowi, iż Sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada koncentracji materiału dowodowego sprawy. W związku z tym rozprawę przygotowuje i przeprowadza się tak, aby sprawę można było rozstrzygnąć w jednym dniu, bez jej odraczania (§ 48 Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003r. (Dz. U Nr 169,poz. 1646).

Odroczenie rozprawy może nastąpić tylko z ważnej przyczyny, nawet gdyby strony postępowania zgodnie o to wnosiły. Ocena przesłanek stanowiących uzasadnienie wniosku należy do Sądu, który może wniosek uwzględnić lub go oddalić, jeżeli uzna, że żadna z tych przyczyn nie spełnia kryterium ważności w rozumieniu komentowanego przepisu. Ważne przyczyny, które obligują Sąd do odroczenia rozprawy, wskazuje sam ustawodawca: nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przyczyną, której nie można przezwyciężyć (art. 109 p.p.s.a.).

Nie każde jednak wydarzenie czy przeszkoda w obecności strony lub jej pełnomocnika na rozprawie zobowiązuje Sąd do jej odroczenia. Muszą to być zdarzenia o charakterze wyjątkowym. Do takich niewątpliwie należeć będzie choroba pełnomocnika, ale dopiero wówczas, gdy jest przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że osobisty udział pełnomocnika w rozprawie nie jest jedyną możliwą formą obrony (reprezentowania) jej interesów na rozprawie. Pełnomocnik może ustanowić substytuta, o ile oczywiście strona nie udzieliła mu pełnomocnictwa bez prawa substytucji. (vide wyrok NSA z 27 lipca 2006r. sygn. akt: II OSK 237/06 LEX nr 266443).

Kierując się wyżej wymienioną zasadą konstytucyjną Sąd uważa, że także do pełnomocnika ustanowionego w sprawie, będącego profesjonalistą (adwokatem), należy dołożenie należytej staranności, by postępowanie sądowe przebiegało sprawnie. Zgodnie bowiem z art. 37a. ust. 1 ustawy z 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U z 2009r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) adwokat wykonujący zawód w kancelarii adwokackiej oraz w spółkach, o których mowa w art. 4a ust. 1, obowiązany jest zapewnić zastępstwo w przypadku urlopu lub innej przemijającej przeszkody tak, aby prowadzone przez niego sprawy nie doznały uszczerbku. Powtarzające się natomiast przypadki niemożności wzięcia udziału w rozprawie (złożony w sprawie wniosek nie był pierwszym lecz kolejnym) powinny prowadzić stronę, która ustanowiła pełnomocnika, bądź to do jego zmiany, bądź to do rozważenia możliwości udzielenia pełnomocnictwa substytucyjnego.

Stwierdzenie przez Sąd, że na podstawie art.152 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.) uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu oznacza, że postanowienie to nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jego rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający to postanowienie nie jest jeszcze prawomocny.

Mając powyższe na względzie należało w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec jak w sentencji.