Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 657/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 12 pkt 1 i 2, § 13 ust. 2b
journal: Dz.U. 2004 nr 187 poz 1929
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na  zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 6, 7, 8, 9, 11, 77, art. 156 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 4, art. 73 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 80
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca), sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant referent stażysta Milena Małyszko, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 9 października 2014r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych Oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, z dnia "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

M. P. wnioskiem z dnia 29 grudnia 2004 r. zadeklarowała do płatności na zalesianie gruntów rolnych działki rolne o łącznej powierzchni 10,69 ha.

W wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie z wniosku strony, w dniu 08-03-2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję Nr "[...]" w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych, na mocy której, przyznał M. P. płatność w wysokości 84.838,00 zł, w tym z tytułu: wsparcia na zalesienie w wysokości 58.937,00 zł, premii pielęgnacyjnej w wysokości 10.935,00 zł, premii zalesieniowej w wysokości 14.966,00 zł.

Przyznane płatności na podstawie decyzji z dnia 8.03.2006 r. jak i składanych przez M. P. corocznie wniosków o płatność, zostały stronie wypłacone w dniach: 31-12-2005 r. w wysokości 84838,00 zł za rok 2005 - wsparcie na zalesianie, premia zalesieniowa, premia pielęgnacyjna, 28-07-2006 r. w wysokości 25901,00 zł za rok 2006 - premia zalesieniowa, premia pielęgnacyjna, 13-11-2007 r. w wysokości 25901,00 zł za rok 2007 - premia zalesieniowa, premia pielęgnacyjna, 17-09-2008 r. w wysokości 25901,00 zł za rok 2008 - premia zalesieniowa, premia pielęgnacyjna, 19-08-2009 r. w wysokości 25901,00 zł za rok 2009 - premia zalesieniowa, premia pielęgnacyjna. Od roku 2010 wypłacana była tylko premia zalesieniowa: 16-08-2010 r. w wysokości 14966,00 zł za rok 2010, 09-08-2011 r. w wysokości 14966,00 zł za rok 2011.

W dniach 25-26 kwietnia 2013 r. oraz 4 czerwca 2013 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola na miejsca, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości. Inspektorzy wykonujący kontrolę ustalili, że beneficjent nie udokumentował faktu zakupu repelentów za rok 2007, 2008 i 2008, które były przewidziane w planie zalesiania gruntów rolnych. Strona udokumentowała zakup repelentów tylko w roku 2005 i 2006.

Uwzględniając powyższe, organ I instancji kierując się treścią § 12 pkt 2 i § 13 ust. 2b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 z późno zm.) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenie nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych M. P. na mocy decyzji nr "[...]" z dnia 08-03-2006 r.

W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji na mocy decyzji z dnia "[...]" ustalił M. P. do zwrotu kwotę ogółem 17986,50 zł, w tym za rok: 2005 kwotę w wysokości 3597,30 zł, 2006 kwotę w wysokości 3597,30 zł, 2007 kwotę w wysokości 3597,30 zł, 2008 kwotę w wysokości 3597,30 zł i 2009 kwotę w wysokości 3597,30 zł, z tytułu nienależnie pobranych środków finansowych.

Od powyższej decyzji Strona wniosła odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Nie zgadzając się z decyzja organu I instancji odwołująca reprezentowana przez r.pr. K.D. wniosła: o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji

Nadto zawnioskowała o przeprowadzenie dowodów: z przesłuchania świadka W.M. na okoliczność faktu stosowania repelentów przez Stronę, z dokumentu umowy sprzedaży z dnia 12-09-2006 r., 10-09-2010 r. i 13-09-2009 r. wełny owczej ( ... ) na okoliczność zakupu i zastosowania repelentów, z zapisów w dzienniku stosowania repelentów prowadzonych przez Stronę na okoliczność zakupu i zastosowania repelentów, z opinii biegłego z zakresu leśnictwa na okoliczność prawidłowego stosowania repelentów oraz prawidłowości zakrzewienia oraz prawidłowej ilości zastosowanych repelentów, z przesłuchania Strony na okoliczność wykonania planu zalesienia, stosowania repelentów i poprawności dokonywania prac w związku z zalesieniem.

Decyzji organu I instancji zarzuciła: naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8 w zw. z art. 9 K.p.a. , art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Nadto zarzuciła naruszenie: art. 13 ust. 1 i art. 13 ust. 2b w związku z art. 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11-08-2004 r. (Dz.U.2004 nr 187 poz.l929 ze zm.) poprzez oparcie decyzji na braku przedstawienia przez Stronę dokumentów, których zgodnie z przepisami prawa nie była już obowiązana przechowywać, oraz art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21-04-2004 r. w związku z art. 7 kpa poprzez bezkrytyczne przyjęcie iż Strona otrzymywała płatności w złej wierze i w związku z tym niezastosowanie 4 letniego terminu przedawnienia z art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji.

Organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutów Strony powołując się na treść art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 05-02-2013 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził, że argumenty podnoszone przez Stronę w odwołaniu nie zawierają wyjaśnień mających wpływ na zmianę wyniku przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługują na uwzględnienie.

Podkreślił, że strona składając wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych zobowiązała się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie zalesianie gruntów rolnych, zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesienie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, które zobowiązywało do: zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza, pielęgnacji założonej uprawy leśne, przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia zgodnie z planem zalesienia, w rozumieniu przepisów o lasach, prowadzenia założonej uprawy leśnej przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. Odwołując się do § 13 ust. 2b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. wskazał, że premia pielęgnacyjna w części przeznaczonej na zastosowanie repelentów podlega zwrotowi za cały okres jej pobierania, jeżeli producent rolny ich nie zastosował lub nie posiada dowodu ich zakupu, a ich zastosowanie zostało przewidziane w planie zalesienia. Nadto wskazał na § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r., z którego wynikało, że producent rolny, któremu przyznano płatność na zalesianie gruntów rolnych, przechowuje przez 5 lat od dnia zakończenia realizacji planu zalesienia dowody zakupu repelentów.

Uwzględniając zatem ustalony w sprawie stan prawny organ odwoławczy stwierdził, że przeprowadzona kontrola przez inspektorów Biura Kontroli u odwołującej wykazała niewątpliwie nieprawidłowości. Beneficjenta bowiem udokumentowała zakup repelentów tylko w roku 2005 i 2006. Natomiast w latach 2007, 2008, 2009 uprawa zabezpieczona była wełną i preparatami zakupionymi w 2006 roku. W raporcie wskazano kod błędu ZGR 13 tj. nieudokumentowanie zakupu repelentów.

Podkreślił, że wyniki kontroli (brak dowodów zakupu repelentów) były podstawą do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych M. P., na mocy decyzji z dnia 19-06-2006 r. o przyznaniu płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania a dotyczących kwestii stosowania wełny owczej jako metody zastępczej za repelenty, organ II instancji w oparciu o opracowanie Instytutu Badawczego Leśnictwa w S. (opracowanie zbiorowe pod redakcją prof. Dr hab. Barbary Głowackiej, wyd. ISBN 978-83-62830-28-2 pt. .,Metodyka integrowanej ochrony drzewostanów iglastych" - 2013 i ISBN 978-83-62830-27 -5 pt. "Metodyka integrowanej ochrony drzewostanów liściastych" -2013) oraz definicję repelentów zawartą w Encyklopedii PWN (rok wydania 1991) stwierdził, że: za repelenty uznaje się metody odstraszające organiczny żywe. Są to metody ochrony chemicznej. Metody te polegają na stosowaniu repelentów odstraszających/zniechęcających ssaki kopytne do uszkadzania zabezpieczanych drzewek. Repelenty stosuje się zgodnie z etykietą-instrukcją. Wskazał przy tym, że w planie zalesienia z dnia 14-12-2004 r. sporządzonym przez Nadleśnictwo, a zatwierdzonym przez Nadleśniczego S.P. dla gospodarstwa M. i Z. P. wskazane zostały repelenty do smarowania pędów szczytowych w terminie do 15 października oraz palikowanie modrzewia do dnia 30 czerwca. Podkreślił, że na przyjętą ocenę nie miał wpływu również fakt, że Nadleśniczy w dniu 12.10.2010 r. w "rejestrze stosowania repelentów" potwierdził stosowanie wełny owczej.

Uwzględniając powyższe wskazał, że zgodnie z treścią § 5 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich - plan zalesienia realizuje się do chwili wypłaty ostatniej premii pielęgnacyjnej. Przy czym zauważył, że przepis § 4 ust. 1 pkt 2 powyższego rozporządzenia stanowi, że premia pielęgnacyjna - stanowiąca zryczałtowaną płatność za poniesione koszty prac pielęgnacyjnych, jest wypłacana w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów corocznie przez 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.

Podkreślił, że w oparciu o złożony przez odwołującą wniosek premia pielęgnacyjna wypłacona była w latach 2005, 2006, 2007, 2008 i 2009 (data przelewu ostatniej premii pielęgnacyjnej 19-08-2009 r.). Z powyższego wynikało, że plan zalesienia realizowany był przez stronę do 19-08-2009 r. Zatem okres do którego strona obowiązana była do przechowywania dokumentów zakupu repelentów, który upływał w dniu 19-08-2014 r.

Z uwagi zaś na fakt - braku dowodów zakupu repelentów - stwierdzony przez inspektorów terenowych ARiMR w czasie kontroli na miejscu w gospodarstwie Strony za lata 2007-2009 organ zobowiązany był do ustalenia czy M. P. pobrała nienależnie środki finansowe z tytułu zalesiania gruntów rolnych.

Organ odwoławczy nie uwzględnił również zarzutów strony dotyczących naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w postępowaniu prowadzonym w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 09-05-2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98, poz.634, ze zm.) ustalił, w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Wskazał na treści § 12 i § 13 ust. 2 b rozporządzenia zalesieniowego z dnia 11 sierpnia 2004 r., oraz na wyniki przeprowadzonej na miejscu kontroli i w związku powyższym uznał, że organ I instancji zobowiązany był ustalić M. P. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych.

Wskazał, że ustawodawca przewidział sytuację i umożliwił przepisem zawartym w § 13 ust. 2 b rozporządzenia zalesieniowego, podstawę do zwrotu premii pielęgnacyjnej w części przeznaczonej na zastosowanie repelentów, jeżeli producent rolny ich nie zastosował lub nie posiada dowodu ich zakupu, a ich zastosowanie zostało przewidziane w planie zalesienia. Podkreślił, że ww. przepis stanowi samodzielną podstawę do zwrotu premii pielęgnacyjnej w części przeznaczonej na zastosowanie repelentów, w razie wystąpienia wskazanych w tym przepisie przesłanek. Wobec powyższego do ustalenia obowiązku zwrotu płatności nie było konieczne wzruszanie decyzji przyznającej płatność.

Podniósł również, iż przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy na zalesianie gruntów rolnych nie przewidywały wsparcia za stosowanie wełny owczej jako metody zastępczej za repelenty do ochrony sadzonek przed zwierzyną. Dopiero rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18-06-2007 r. (Dz. U. nr 114, poz. 786 z późno zm.) w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 została wprowadzona w załączniku nr 2 jako dodatkowa metoda (oprócz stosowania repelentów) ochrony upraw przed zwierzyną - zabezpieczenie owczą wełną. Uznał, że jest to metoda wprowadzona dla działań wdrażanych w tzw. "nowym PROWie" na lata 2007-2013.

Ponadto odnosząc się do wniosku Strony dotyczącego przesłuchania świadków na okoliczność stosowania repelentów, przeprowadzenia dowodu z zapisów w dzienniku stosowania repelentów, na okoliczność prawidłowości stosowania repelentów oraz przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu leśnictwa na okoliczność prawidłowości stosowania repelentów, prawidłowości zakrzewienia, a także prawidłowej ilości zastosowanych repelentów, organ odwoławczy zaznaczył, że powyższe okoliczności nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zaznaczył, że konieczność zwrotu nienależnie pobranej płatności nie wynika z faktu niestosowania repelentów, nieprawidłowości w ich zastosowaniu lub zakrzewieniu, lecz z faktu braku dowodów zakupu repelentów co stwierdzone zostało podczas kontroli na miejscu.

Z § 13 ust. 2b rozporządzenia zalesieniowego wynikał bowiem obowiązek zwrotu premii pielęgnacyjnej w części przeznaczonej na zastosowanie repelentów, ktory aktualizował się zarówno w przypadku łącznego wystąpienia ww. przesłanek, jak również w przypadku wystąpienia tylko jednej z nich. W niniejszej sprawie przesłanką zwrotu był brak dowodu zakupu repelentów.

Dodatkowo stwierdził, że w toku prowadzonego postępowania organ nie zakwestionował wykonania zalesienia gruntów zgodnie z planem zalesienia. W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne dotyczyło dowodów zakupu repelentów. Podkreślił, że przeprowadzona w dniu 17 lipca 2007 r. w gospodarstwie rolnym strony kontrola na miejscu, nie stwierdziła żadnych nieprawidłowości. Beneficjentka posiadała dowody zakupu repelentów na lata 2005 i 2006. Dopiero kolejna kontrola w dniach 25-26 kwietnia 2013r. oraz w dniu 4 czerwca 2013r. przeprowadzona w gospodarstwie Strony z tytułu wykonanego zalesienia wykazała, że zakup repelentów nie jest potwierdzony fakturami za lata 2007,2008 i 2009. Na mocy § 3 ust. 1 pkt 2b rozporządzenia zalesieniowego - strona zobowiązana była do pielęgnacji uprawy leśnej przez 5 lat od dnia wykonania zalesienia tj. do 2009 roku. Plan zalesienia z 14 grudnia 2004 r. obligował zaś stronę do zabezpieczenia uprawy poprzez stosowanie repelentów (data założenia uprawy wiosna 2005 roku).

W ocenie organu odwoławczego strona miała możliwość uniknięcia tego błędu gdyby zgodnie z podpisanym oświadczeniem we wniosku poinformowała organ o zamiarze zmiany stosowania repelentów. Wówczas organ miał możliwość poinformowania strony, że jest to niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Organ odwoławczy stwierdził, że Strona składając wniosek o przyznanie płatności podpisała w tab. XII wniosku oświadczenie i zobowiązania, m.in., iż znane Stronie są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. Zobowiązała się m.in. do niezwłocznego informowania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na piśmie o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań oraz o każdym fakcie, który miałby wpływ na przyznanie, pobieranie i wypłacanie płatności na zalesianie gruntów rolnych.

W konsekwencji organ II instancji uznał, że odwołująca składając wniosek o przyznanie płatności już na etapie wnioskowania była poinformowana o zobowiązaniach, jakie musi podjąć celem uzyskania płatności. W związku z powyższym uznał, że użycie wełny owczej w zastępstwie repelentów było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki wskazane w art. 28a ustawy PROW 2007-2013 z dnia 7 marca 2007 r., pozwalające na odstąpienie od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 71 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L Nr 153 z 30 kwietnia 2004 r. z późno zm.) oraz art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz. UE L nr 141 z 30.04.2004 r. str. 18 z późno zm.), w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zobowiązany jest do zwrotu danej kwoty powiększonej o odsetki.

Organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie również nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu płatności uznanej za nienależną. Odwołując się do pojęcia dobrej i złej wiary wypracowanego w orzecznictwie i doktrynie stwierdził, że beneficjent podjął się zobowiązania składając pierwszy wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych, w związku z tym faktem miał też świadomość o podjętych zobowiązaniach, w tym o obowiązku stosowania przez okres 5 lat repelentów. Powyższe zdaniem organu odwoławczego wykluczało uznanie, że strona w przedmiotowej sprawie działała w dobrej wierze. Dlatego też uzyskane płatności, uznane następnie za nienależnie pobrane, podlegały zwrotowi.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych. Stwierdził także, że płatności na zalesianie gruntów rolnych za lata 2005-2009 przekazane na rachunek bankowy M. P. nie wynikały z pomyłki ARiMR. W przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zobowiązany był zwrócić ustaloną kwotę powiększoną o odsetki, zgodnie z treścią art. 5 ust.1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r.

Od powyższej decyzji M. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.

W skardze wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją organu I instancji. Ewentualnie o uchylenie zarówno decyzji organu I instancji jak i decyzji organu II instancji. Nadto zawnioskowała o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach organu przekazanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie będących podstawą rozpoznania sprawy I SA/Ol 301/14 oraz I SA/Ol 175/14 na okoliczność pominięcia przez Organ II instancji okoliczności znanych temu organowi oraz organowi I instancji z urzędu.

Strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa, tj. art. 156 § 1 pkt 3 kpa poprzez wydanie decyzji, gdy w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja ostateczna Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 8.03.2006 r. oraz art. 75 § 1 , art. 76 § 1 , art. 77 § 1 i § 4 , art. 88 § 1 , art. 86 i art. 80 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U z 2000 r. , nr 98 , poz. 1071 ze zm) zwana dalej w skrócie kpa i w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, w zw. z art. 136 kp.a w zw. z art. 140 kp.a. w z. art. 80kp.a; poprzez niedokonanie pełnego ustalenia wszelkich istotnych faktów niezbędnych do właściwego rozpatrzenia sprawy, w szczególności nie przeprowadzenie szeregu dowodów pomimo zgłoszenia przez skarżąca szeregu wniosków dowodowych. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 8 k.p.a. w związku z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 138 § l pkt 2) oraz § 2 w zw. z art. 140 kpa, w zw. z art. 75§ 1kpa. oraz art. 80kpa poprzez ich niezastosowanie i nie uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i nie umorzenie postępowania w sprawie (ewentualnie nie uchylenie zaskarżonej decyzji i nie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy strona dysponuje dowodami świadczącymi o zastosowaniu repelentów.

Zdaniem skarżącej organy naruszyły również: § 13 ust. 1 i § 13 ust. 2b w związku z § 12 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004r. (Dz. U. 2004 nr 187 poz. 1929 ze zmianami) w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesienie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, poprzez oparcie decyzji na braku przedstawienia przez Stronę dokumentów, których zgodnie z przepisami prawa nie była już obowiązana przechowywać, art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników w związku z art. 7 kpa. i art. 7kc poprzez przyjęcie, iż Strona otrzymywała płatności w złej wierze, podczas gdy strona działała w dobrej wierze i niezastosowanie czteroletniego terminu przedawnienia z art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że zaskarżona decyzja jest błędna i została wydana w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, a ustalenia faktyczne zostały dokonane z rażącym naruszeniem prawa. Powyższe wady skutkowały błędnym zastosowaniem prawa materialnego.

W ocenie skarżącej organy dokonały błędnej oceny dowodów i błędnie ustaliły, iż strona nie dostarczyła dowodów zakupu repelentów w dostatecznej ilości. Strona wskazała, iż okoliczność zakupu repelentów była wielokrotnie przedstawiana organowi podczas kontroli w latach 2006-2011r. Podkreśliła, że żaden z protokołów kontroli, nie zawiera uwag do repelentów, uznając tym samym wszystkie za prawidłowe. Stwierdziła, że przy ustalaniu ilości zakupionych repelentów organ całkowicie pominął stosowanie repelentów zastępczych (np. wełna owcza), których stosowanie było konsultowane i zalecane przez W.M. - pracownika Nadleśnictwa. Strona wskazała, iż organy nie poczyniły w tym zakresie żadnych ustaleń ograniczając się jedynie do stwierdzenia braku dokumentów zakupu. Odnosząc się do treści § 12 pkt 1 i 2 jak i § 13 pkt 1 i 2b w zw. z art. 75 § 1 kpa stwierdziła, że fakt zakupu repelentów może być wykazany w dowolny sposób.

W ocenie skarżącej, organy nie wyjaśniły na czym polegały nieprawidłowości dotyczące zakupu repelentów. Stwierdziła, że posiada zaświadczenie o wykonaniu planu zalesienia, z którego wynikało, że zostało wykonane prawidłowo.

Nie zgodziła się ze stwierdzeniem organu, że działała w złej wierze. Przyjęcie takiego stwierdzenia i wywiedzenie dla skarżącej negatywnych skutków prawnych z oświadczenia złożonego pod wnioskiem co do "znajomości przepisów prawa" nie może w żaden sposób przesądzać o istnieniu złej lub dobrej wiary, zwłaszcza w sytuacji, gdy złożenie takiego oświadczenia jest obligatoryjne i jest warunkiem wydania pozytywnej decyzji. Wskazała przy tym na wyniki kontroli przeprowadzonej w 2007 r. jak i na zalecenia Nadleśnictwa Wpisowo, którymi się kierowała. Powołane okoliczności, zdaniem skarżącej potwierdzały, że działała w usprawiedliwionym przeświadczeniu co do prawidłowości podejmowanych przez siebie działań, zarówno co do ilości zakupionych sadzonek i repelentów oraz ich udokumentowania. W jej ocenie wskazywało to na istnienie dobrej wiary ze strony skarżącej.

Powyższe przesądza nie tylko o błędnym ustaleniu stanu faktycznego, ale też o bezpodstawnym niezastosowaniu w stosunku do strony przepisów o 4-letnim okresie przedawnieniu. W ocenie skarżącej, przyjęte przez organy stanowisko było zupełnie bezzasadne, gdyż zastosowanie l0-letniego terminu przedawnienia może mieć jedynie w sytuacji, gdy strona pozostawała w złej wierze i gdyby okoliczności wskazane w protokole z 2013r. były uwidocznione również w protokole kontroli z 2007r. W przedmiotowej zaś sprawie skarżąca dowiedziała się o rzekomych uchybieniach z protokołu z 2013r., a zatem już po upływie przedawnienia Zatem okoliczność ta nie może skutkować pozbawienia jej dobrej wiary za okres do dnia doręczenia jej protokołu kontroli z 2013r. Tym samym do należności wypłaconych przed dniem odebrania protokołu kontroli z 2013r. może mieć zastosowanie jedynie 4-letni termin przedawnienia.

Skarżąca nie zgodziła się również, że stanowiskiem organu w zakresie liczenia terminu w jakim była zobowiązana do przechowywania dokumentów zakupu repelentów. Zdaniem skarżącej, 5-letni termin należy liczyć od zakończenia realizacji planu zalesiania , w tym przypadku zalesianie wykonano zgodnie z planem w dniu 05.05.2006 r. W związku z powyższym w chwili dokonywania kontroli w 2013 r. strona nie miała obowiązku przechowywania dokumentów, tym samym przyjęta przez organy wykładnia § 12 ust. 1 i § 12 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. była nieprawidłowa.

Odnosząc się zaś do kwestii zakupu repelentów stwierdziła, że sam brak dokumentów zakupu repelentów nie przesądza o obowiązku zwrotu wsparcia, gdyż okoliczność wywiązania się z ciążących na stronie obowiązków może polegać na wykazaniu zastosowania repelentów przewidzianych w planie zalesienia. W tym zakresie organy nie poczyniły żadnych ustaleń ograniczając się do stwierdzenia braku dokumentów ich zakupu. Całkowicie pominęły dowody, które świadczyłyby o prawidłowym zastosowaniu repelentów, w szczególności ich rodzaju i prawidłowej ilości. Nie ustosunkowały się do faktu zastosowania repelentów zamiennych. Organy nie przeprowadziły na tą okoliczność wnioskowanych przez stronę dowodów. Nie ustaliły czy skarżąca nie zakupiła repelentów, czy też zakupiła je w niewłaściwej ilości, w szczególności czy zakupiła ich za mało czy za dużo, a jeśli tak to, o ile oraz jaka zdaniem organu powinna być prawidłowa ilość użytych (zakupionych) repelentów. Zdaniem skarżącej, organ chcąc poczynić ustalenia odmienne powinien był przeprowadzić dowód z opinii biegłego z zakresu leśnictwa na okoliczność, czy dokonane zabiegi przy użyciu repelentów są zgodne z planem zalesienia, czy też nie.

Dodatkowo stwierdziła, że to z planu zalesienia powinno wynikać, ile producent rolny repelentów ma zastosować lub zakupić. Organ pominął również znaczenie wskazówek i instrukcji udzielanych w przedmiocie stosowanie repelentów przez Nadleśnictwo.

Ponadto stwierdziła, że organy rażąco naruszyły prawo w tym art. 156 § 1 pkt 3 kpa wydając zaskarżoną decyzję, w sytuacji gdy w obrocie prawnym znajdowała się decyzja z dnia 8.03.2006 r.

Nie przeprowadzenie zaś zawnioskowanych przez stronę dowodów a w szczególności: przesłuchania W.M. na okoliczność faktu stosowania repelentów oraz prawidłowości stosowania repelentów, z dokumentu z dziennika stosowania repelentów w zakresie poczynionych tam zapisów o stosowaniu repelentów, wniosku o powołanie biegłego z zakresu leśnictwa na okoliczność prawidłowości stosowania repelentów oraz dokonania prawidłowego zakrzewienia, o przesłuchanie strony na okoliczność wykonania planu zalesienia, stosowania repelentów oraz zgodności z prawem pobrania kwot z tytułu dopłat a także pomięcie dowodów znajdujących się w aktach sprawy, a mianowicie zaświadczenia z dnia 05.05.2006r. wydanego przez Nadleśniczego S.P. stwierdzającego wykonanie zalesienia zgodnie z planem, Notatki Służbowej z dnia 28.08.2007r., braku ustaleń w zakresie dobrej czy też złej wiary strony i założenie, iż strona działa w złej wierze, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego (nie ustaleniem ilości, zastosowanych repelentów oraz ilości zakupionych sadzonek) i arbitralnym ustaleniem, że strona działa w złej wierze oraz pominięciem, iż strona działa w zaufaniu do organów Państwa.

Powyższe zarzuty zdaniem skarżącej świadczą o niepełnym i wybiórczym potraktowaniu zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji poczynienie ustaleń z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów i zstąpienie jej oceną zupełnie dowolną, a nawet arbitralną. Uchybienia organu w przedmiocie postępowania dowodowego widoczne są w przypisaniu skarżącej złej wiary bez przeprowadzenia jakiegokolwiek w tym kierunku postępowania dowodowego oraz niedokonaniu jakichkolwiek ustaleń w przedmiocie wymaganej ilości repelentów, ilości zastosowanych repelentów, ilości udokumentowanego zakupu repelentów, a także całkowitym pominięciu okoliczności, iż strona działała w oparciu o zasadę zaufania do organów Państwa w tym ARiMR. Wskazała, iż w sytuacji gdyby rzeczywiście u skarżącej występowały nieprawidłowości powinny być one zauważone i stwierdzone już w protokole z 2007r. i już wtedy powinny były zostać wyciągnięte odpowiednie konsekwencje prawne.

Takie postępowanie naruszyło zasady ogólne, o których mowa w art. 8 oraz art. 9 k.p.a. Podkreśliła, że wykonując nałożone obowiązki dotyczące zalesienia i mając zaufanie do organów była zapewniana przez organy Państwa o prawidłowości dokonanych czynności w postaci zakupu i zastosowania repelentów, a także co do prawidłowości udokumentowania tych czynności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. Z uwagi na fakt, że prawo wspólnotowe począwszy od dnia 1 maja 2004 r. stało się częścią polskiego porządku prawnego, dokonywana przez Sąd ocena legalności decyzji dotyczy jej zgodności z prawem stanowionym, tak przez polskiego ustawodawcę, jak i ustawodawcę wspólnotowego. Z przepisu zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu administracji oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 28 maja 2014r., w sprawie o sygn. akt I SA/OI 301/14 ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji przyznającej płatności na zalesianie gruntów rolnych z naruszeniem prawa -uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że nie została spełniona przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.. Sąd wskazał, że w §13 ust. 2b rozporządzenia, przewidziano odrębną podstawę określenia zwrotu premii pielęgnacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2014r. w sprawie o sygn. akt I SA/OI 175/14 ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", Nr "[...]"w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji przyznającej pomoc na zalesianie gruntów rolnych z naruszeniem prawa – stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zgodnie z dominującym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie prawa administracyjnego poglądem - nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania na podstawie okoliczności faktycznych powstałych po wydaniu decyzji ostatecznej .

Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości działań organów podjętych w związku z przeprowadzoną kontrolą w roku 2013 u skarżącej i w związku z tym z przyjęciem przez organy administracji, że producent rolny M. P. nie udokumentowała zakupu repelentów w okresie od 2007 do 2009 roku, które były przewidziane w planie zalesiania gruntów rolnych co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych.

Na wstępie rozważań należy stwierdzić, że w przedmiocie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, zastosowanie mają art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 5 lutego 2013 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U Z 2013 r., poz. 173). Przy czym zasadniczą, bezpośrednią podstawą wydania zaskarżonej decyzji było rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 187, poz. 1929 ze zm. zwane dalej rozporządzeniem zalesieniowym). Akt ten został wydany na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. z 2003 r., Nr 229, poz. 2273 ze zm.).

Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004r., płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) zobowiązał się do: a) zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza, b) pielęgnacji założonej uprawy leśnej, przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia - zgodnie z planem zalesienia, w rozumieniu przepisów o lasach; 3) zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b, przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie.

W myśl § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia, płatność na zalesianie dzieli się na: 1) wsparcie na zalesienie - stanowiące jednorazową, zryczałtowaną płatność za poniesione koszty zalesienia i ewentualnego ogrodzenia uprawy leśnej, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną w pierwszym roku po dniu wykonania zalesienia; 2) premię pielęgnacyjną - stanowiącą zryczałtowaną płatność za poniesione koszty prac pielęgnacyjnych, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia; 3) premię zalesieniową - stanowiącą zryczałtowaną płatność za utracone dochody z tytułu przeznaczenia gruntów rolnych na grunty leśne, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.

Z kolei, stosownie do treści § 13 ust. 1 tego aktu, jeżeli w wyniku kontroli zostanie stwierdzone, że producent rolny nie realizuje planu zalesienia, zwraca premię pielęgnacyjną za dany rok kalendarzowy lub wsparcie na zalesienie. Stosownie zaś do § 13 ust. 2b rozporządzenia zalesieniowego, premia pielegnacyjna w części przeznaczonej na zastosowanie repelentów podlega zwrotowi za cały okres jej pobierania, jeżeli producent rolny ich nie zastosował lub nie posiadał dowodu ich zakupu, a ich zastosowanie zostało przewidziane w planie zalesienia. Podkreślić przy tym należy, że na podstawie § 12 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia producent rolny, któremu przyznano płatność z tytułu zalesiania gruntów rolnych zobowiązany jest przechowywać przez okres 5 lat od dnia zakończenia realizacji planu dowody zakupu repelentów.

Z treści przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że w sytuacji gdy organy administracyjne stwierdzą, że producent rolny nie realizuje planu zalesienia lub też nie posiada dowodu zakupu repelentów zobowiązany jest do zwrotu premii pielegnacyjnej w części przeznaczonej na zastosowanie repelentów. Stosowanie repelentów przewidzianych w planie zalesienia jak i posiadanie dowodów zakupu i przechowywanie ich przez okres pięciu od dnia zakończenia realizacji planu zalesienia jest warunkiem koniecznym, który musi być spełniony aby przyznana premia pielęgnacyjna w części na zakup repelentów nie podlegała zwrotowi. Wystąpienie choćby jednej z przytoczonych wyżej przesłanek stanowi podstawę do żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

W niniejszej sprawie nie jest kwestionowana okoliczność, że przeprowadzona w dniach 25-26 kwietnia i 4 czerwca 2013 kontrola u skarżącej wykazała, że w latach 2007, 2008 i 2009 uprawa zabezpieczona była wełną owczą i preparatami zakupionymi w 2006 r. Strona nie posiadał zaś dowodu zakupu repelentów za rok 2007,2008 i 2009, które były przewidziane w planie zalesienia z dnia 14.12.2004 r. Plan ten stanowił załącznik do złożonego 29 grudnia 2004 r. wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. W tej sytuacji należy stwierdzić, że organy trafnie przyjęły, że nie posiadanie dowodów zakupu repelentów przewidzianych w planie zalesienia stanowiło podstawę do zastosowania § 13 ust. 2b rozporządzenia zalesieniowego. Sąd podziela stanowisko organów, iż kwestia zastosowania przez skarżąca wełny owczej jako formy zastępczej (zamiennej do zastosowania metod chemicznych) zabezpieczenia sadzonek nie zwalniało skarżącej ze stosowania repelentów przewidzianych w planie zalesienia. W punkcie D planu zalesienia "Ochrona uprawy przed szkodnikami powodowanymi przez zwierzynę" wyraźnie określono metodę zabezpieczenia uprawy w postaci: stosowania repelentów – poz. Wykazu 1,2,6,7 (dąb, sosna świerk, lipa) pow. 6.092 ha termin realizacji do 15.10, poprzez smarowanie pędów szczytowych wybranych gatunków drzew. Nadto palikowanie modrzewia – liczba drzew 800 szt. – termin realizacji do 30.06. W sytuacji zatem gdy strona nie przedstawiła dowodów zakupu repelentów przewidzianych w planie zalesienia, obligowało to organ do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie otrzymanych środków w ramach premii pielęgnacyjnej. Na ustalenia te w żaden sposób nie wpłynęłyby przeprowadzone na wniosek strony dowody w postaci przesłuchania świadków, z umów zakupu wełny owczej czy też powołania biegłego z zakresu leśnictwa w celu ustalenia prawidłowości dokonanego zalesienia. Obowiązek powołania biegłego wynika z konieczności uzyskania wiadomości specjalnych, w tym przypadku takiej konieczności nie było. Biegły z zakresu leśnictwa nie był konieczny do stwierdzenia, czy skarżąca posiada dowód zakupu repelentów czy też nie. Podobnie w sytuacji gdy strona nie posiada dowodów na zakup repelentów za lata 2007-2009 nie było potrzeby przeprowadzania dowodu na okoliczność ilości koniecznych do zastosowania repelentów. Brak dowodu zakupu repelentów przesądza o obowiązku zwrotu premii pielęgnacyjnej. Przesądza o tym treść § 13 ust. 2b rozporządzenia zalesieniowego. Stwierdzić również należy, że potwierdzenie faktu zastosowania wełny owczej jako metody zabezpieczenia uprawy przez nadleśniczego nie zmienia faktu , iż strona nie posiada dowodu na zakup repelentów przewidzianych w planie zalesienia. Decydujące znaczenie ma tu plan zalesienia. Wprawdzie zgodnie z art. 35 ust. 5 ustawy o lasach sporządzanie planu zalesienia przez nadleśniczego jest czynnością o charakterze technicznym wykonaną na wniosek właściciela gruntu. Co nie zmienia jednak faktu, że plan zalesienia jest dokumentem, któremu należy przyznać moc dowodową przy ocenie realizacji zobowiązań beneficjenta związanych z przyznanym dofinansowaniem na zalesianie gruntów. Niewątpliwie osobą odpowiedzialną za treść i przede wszystkim realizację tego planu był wnioskujący o przyznanie pomocy producent rolny, w którego szeroko pojętym interesie było w związku ze złożonym do planu zalesienia oświadczeniem, a następnie wnioskiem o przyznanie płatności, stosowanie metod pielęgnacji przewidzianych w planie zalesienia. Stosowanie ewentualnie innych metod pielęgnacji i ochrony założonych upraw nie zwalniało z obowiązku stosowania metod przewidzianych w planie zalesienia.

Skarżąca nie może przy tym skutecznie powoływać się na brak wiedzy o możliwych skutkach związanych z nieposiadaniem dowodów na zakup repelentów, gdyż składając wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów podpisał oświadczenie, że zna zasady przyznawania płatności i zobowiązała się do działania zgodnego z planem zalesienia. Zobowiązała się też do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego. Nie ulega wątpliwości, że z tego obowiązku skarżąca się nie wywiązała.

W tej sytuacji trafnie organ przyjął, że nieposiadanie dowodu na zakup repelentów skutkowało zaistnieniem przesłanek do zastosowania § 13 ust. 2b rozporządzenia zalesieniowego i wydaniem decyzji nakładającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności w części dotyczącej premii pielęgnacyjnej na zakup repelentów.

Organ zasadnie przy tym analizował zaistniały przypadek także na tle rozwiązań prawnych wprowadzonych rozporządzeniem Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 ( Dz.U.UE.L.2004.141.18 ze zm.). Zgodnie z art. 73 ust. 4 tego aktu, regulującym zwrot nienależnych płatności, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Według ust. 5 - obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Generalnie ujmując – dziesięcioletni termin przedawnienia wynikający z przytoczonego art. 73 rozporządzenia nr 796/2004 w razie braku dobrej wiary beneficjenta, który pobrał nienależne środki, jest dłuższy niż termin przewidziany w polskim prawie dla usunięcia z obrotu prawnego decyzji wadliwie przyznającej płatności w trybie nadzwyczajnym jakim jest wznowienie postępowania - w sytuacjach opisanych w art. 145 § 1 pkt 3-8 Kodeksu postępowania administracyjnego. W takim wypadku termin ten wynosi pięć lat (art. 146 § 1 K.p.a.) i gdy z powodu tej okoliczności nie można uchylić decyzji organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 152 § 2 K.p.a.). Pojęcie "nienależnych" płatności użyte zarówno przez prawodawcę krajowego w ustawie o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w znajdującym bezpośrednie zastosowanie w sprawie rozporządzeniu zalesieniowym jak i legislatora europejskiego w rozporządzeniu (WE) nr 796/2004 jest szerokie i wobec tego trzeba przyjąć, że obejmuje swym zakresem przedmiotowym różne przypadki nieuprawnionego pobrania środków publicznych z tytułu płatności rolnych. Przepisy art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, § 13 ust. 2b rozporządzenia zalesieniowego oraz art. 73 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 stanowią samoistną, odrębną podstawę orzekania o zwrocie płatności rolnych, która niekoniecznie zatem musi w każdym przypadku wiązać się ze zniesieniem z obrotu prawnego decyzji przyznającej określoną płatność. Godzi się bowiem zauważyć, że cytowane unormowania powołanego rozporządzenia nr 796/2004 – także co do dziesięcioletniego terminu przedawnienia obowiązku zwrotu środków w razie niezaistnienia dobrej wiary u beneficjenta - podlegają bezpośredniemu stosowaniu w każdym państwie Unii Europejskiej bez względu na odmienne regulacje proceduralne danego państwa członkowskiego.

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że zarzut skarżącej w kwestii naruszenia przez organy art. 156 § 1 pkt 3 kpa jest nie zasadny. Zarówno z uwagi na stwierdzenie, że przewidziana w § 13 ust. 2b rozporządzenia zalesieniowego sytuacja zwrotu premii pielęgnacyjnej stanowi samodzielną podstawę do wydania decyzji jak i z uwagi na fakt, że przedmiot rozstrzyganej sprawy nie jest tożsamy z decyzją przyznającą płatność na zalesienie gruntów rolnych. Przywołany przez skarżąca art. 156 § 1 pkt 3 kpa spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej, wyrażonej w art. 16 § 1 kpa. Zastosowanie art. 156 § 1 pkt 3 kpa następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. W przedmiotowej sprawie niewątpliwie nie można przyjąć, że przedmiot zaskarżonej decyzji i decyzji o przyznaniu płatności jest tożsamy, także stan faktyczny przyjęty za podstawę obu decyzji jest inny.

Reasumując należy stwierdzić, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym możliwe było więc wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z § 13 ust. 2b rozporządzenia zalesieniowego.

Organ słusznie przyjął i wykazał w uzasadnieniu swej decyzji, że nie zaistniały ani przesłanki wyłączające rolnika z obowiązku zwrotu płatności określone w ust. 4 zacytowanego przepisu, ani nie zaszły podstawy do przyjęcia, że skarżąca działała w warunkach dobrej wiary, co pozwoliłoby na zastosowanie czteroletniego, zamiast dziesięcioletniego, okresu przedawnienia (o czym mowa w ust. 5, zdanie drugie).

Na tym tle należy podnieść, że przede wszystkim nie wystąpiła okoliczność zaistnienia pomyłki organu (co jest oczywiste) ani też takiego błędu, który nie mógłby zostać wykryty przez skarżącą. Stwierdzenie bowiem skarżącej, iż złożenie oświadczenia pod wnioskiem, co do znajomości przepisów prawa, z uwagi, iż oświadczenie to było obligatoryjne by uzyskać pozytywną decyzję - nie mogło prowadzić do uznania, że późniejsze po wydaniu już pozytywnej decyzji działanie skarżącej niezgodne z przepisami było działaniem w dobrej wierze. Lektura akt administracyjnych bowiem prowadzi do przeciwnego wniosku. Występując o przyznanie wsparcia finansowego ze środków publicznych dany beneficjent jednocześnie nakłada na siebie obowiązki, których niedochowanie obwarowane jest negatywnymi konsekwencjami. Zważyć trzeba, jak trafnie podkreślił organ, że we wniosku o zalesienie gruntów w dziale XII strona skarżąca oświadczyła, że zna zasady przyznawania płatności na zalesienie gruntów rolnych i jest świadoma skutków prawnych niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji tego działania. Nadto zobowiązała się do prowadzenia uprawy leśnej na gruntach objętych wnioskiem przez 20 lat i zgodnie ze złożonym planem zalesienia, a przede wszystkim zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań. Obowiązki wnioskodawcy zostały zatem wprost wyartykułowane w treści formularza wniosku, są jasno wyrażone, w sposób nie budzący wątpliwości co do ich zakresu nawet dla osoby nie posiadającej doświadczenia, a ich znajomość strona skarżąca poświadczyła własnoręcznym podpisem. Omawiane powinności wynikają z przyjętych uregulowań prawnych w rozporządzeniu zalesieniowym, które w tej materii nie uległy zasadniczym zmianom by mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Fakt, że podpisanie ww. oświadczenia jest niezbędny dla uzyskania płatności nie zmienia w żaden sposób tej oceny.

Tym samym, w przytoczonych okolicznościach sprawy, nie można dopatrzyć się naruszenia przez organ norm art. 8 i art. 9 kpa czy też art. 10 § 3 Kodeksu Dobrej Administracji lub art. 6 § 3a Europejskiej Konwencji Praw Człowieka ani nie można przyjąć, że strona skarżąca działała w dobrej wierze albowiem, niestety, nie można przypisać staranności w jej działaniu, z przyczyn o których wyżej mowa. Jak wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11 (Lex nr 1137853) generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działał zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest natomiast ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale należy przyjąć, że wiedziałby, gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego.

Skoro skarżąca mimo podpisanego oświadczenia oraz pouczenia nie posiada dowodów zakupu repelentów przewidzianych w planie zalesienia - w konsekwencji nie działała w dobrej wierze, nie znajdował zatem zastosowania przepis art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004. Z faktu, że we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie skarżąca zobowiązała się do przechowywania dowodów zakupu repelentów do dnia zakończenia realizacji planu zalesienia wynika to, że znane jej były - w momencie występowania z wnioskiem - szczegółowe zasady przyznawania pomocy na zalesienie. Oczywiste jest, że tego rodzaju zobowiązanie zawarte we wniosku, jest skuteczne od chwili przyznania skarżącej pomocy.

W sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 4 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, oraz w art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez stronę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W niniejszej sprawie płatność przekazana na rachunek bankowy nie wynikała z pomyłki ARiMR. Zwrot płatności wynika natomiast z niezrealizowania podjętego przez Stronę zobowiązania.

W toku prowadzonego postępowania organy obu instancji podjęły wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zgodnie z zasadą zaufania oraz informowania stron (art. 6, 7 k.p.a.) oraz zebrały wyczerpujący materiał dowodowy, dokonując jego oceny w sposób nie naruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 77 k.p.a.). Zapewniły również stronie skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania. Nie naruszono również zasad ogólnych postępowania wynikających z art. 8, 9 i 11 k.p.a. Okoliczności podnoszone przez skarżącą nie mogły prowadzić do odstąpienia od ustalenia przypadającej do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń z tytułu płatności na zalesienie.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.