Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 807/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.51 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant starszy referent Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] października 2013r., nakładającą na M.B. i D. B. obowiązek sporządzenia i przedłożenia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą stanowiącego trwale, konstrukcyjnie powiązany obiekt, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy rozbudowie tego obiektu, usytuowanego na działce nr ew. [...] obr.[ przy ul. [...] w [...].

Postępowanie w niniejszej sprawie miało następujący przebieg.

Pismem z dnia [...] lipca 2005 r. A.K. zawiadomiła Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] o istniejących jej zdaniem nieprawidłowościach, związanych z prowadzeniem prac budowlanych na ww. nieruchomości. W dniu [...] grudnia 2005r., przeprowadzono wizję lokalną, podczas której stwierdzono, że zlokalizowany tam budynek mieszkalny, zgodnie z pozwoleniem na rozbudowę nr [...] z dnia [...] września 1992 r. powstał w wyniku połączenia budynku gospodarczo-garażowego z istniejącym budynkiem mieszkalnym. Rozbudowa przewidywała wykonanie pomieszczeń mieszkalnych w parterze, tj. pokoju, kuchni, korytarza, łazienki oraz schodów na poddasze nieużytkowe. Zgodnie z oświadczeniem inwestora nieużytkowe poddasze zostało adaptowane na pomieszczenia mieszkalne w 1994 r. Ponadto, czynności kontrolne wykazały, że na poddaszu rozbudowanej części budynku mieszkalnego od strony północnej wykonano 2 lukarny zamiast jednej. Natomiast od strony południowej wykonano jedną lukarnę, podczas gdy projekt nie przewidywał w tym miejscu lukarny. Ustalono, że rozbudowany budynek mieszkalny jest zlokalizowany od strony zachodniej w ostrej granicy działki z nieruchomością A.K.. Dach budynku jest dwuspadowy, ze spadkiem dachu północ - południe. Wody opadowe odprowadzane są na własną posesję. Inwestor przedłożył podczas wizji zaświadczenie Urzędu Gminy [...] z dnia [...] października 1997 r., znak [...] o oddaniu części rozbudowy do użytkowania. Do zakończenia inwestycji pozostało ok. 25% niedokończonych robót budowlanych.

Po dokonanych podczas wizji lokalnej ustaleniach, organ zwrócił się do Urzędu Gminy [...] o udzielenie informacji, która część przedmiotowej rozbudowy budynku mieszkalnego na ww. działce została przyjęta do użytkowania. Pismem z dnia [...] marca 2006 r. Urząd Gminy [...] poinformował, że w oparciu o posiadaną dokumentację archiwalną dotyczącą rozbudowy budynku mieszkalnego na etapie częściowego przekazania do użytkowania nie można jednoznacznie ustalić, która z części rozbudowanych została oddana do użytkowania. Wskazano, że potwierdzeniem zgłoszenia do użytku, rejestr nr [...] Urząd Gminy [...] stwierdził wykonanie obowiązku określonego w art. 41 obowiązującego wówczas Prawa budowlanego. Ponadto w powyższej korespondencji wyjaśniono, iż w omawianym przypadku, według oświadczenia inwestora, brakujące roboty do wykonania określone na 25% stanowiły: brak stałego pokrycia dachowego (na wstępnym pokryciu papowym na pełnym deskowaniu), roboty dociepleniowe termiczne oraz elewacyjne zewnętrzne.

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. W wyniku rozpoznania odwołania, [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. uchylił tę decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Następnie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ustalił w Starostwie Powiatowym, że dokumentacja dotycząca przedmiotowego budynku mieszkalnego nie może zostać przekazana z powodu jej braku. Pismo Urzędu Gminy [...]potwierdzające przyjęcie do użytkowania części budynku mieszkalnego zostało wydane w oparciu o przedłożoną przez inwestora dokumentację techniczną oraz o zaświadczenie z dnia [...] października 1997r., którym ww. Urząd zaświadcza, że M. i D. B. rozbudowali budynek mieszkalny w na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] września 1992 r., wydanej przez Urząd Gminy [...] - w posiadanym oryginale rejestru spraw dotyczących wydanych pozwoleń na budowę jest zapis o wydaniu ww. pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego na D. B.. Ponadto, organ wskazał, że przeprowadzone przez pracowników inspektoratu w dniu [...] czerwca 2008 r. czynności kontrolne na przedmiotowej nieruchomości wykazały, iż stan faktyczny sprawy od czasu ostatniej wizji lokalnej prowadzonej dnia [...] grudnia 2005 r. nie uległy zmianie. Podczas oględzin M. B. załączyła do akt sprawy kopie decyzji zezwalającej na rozbudowę przedmiotowego budynku nr [...] z dnia [...] września 1992r. Urzędu Gminy [...]. W dniu [...] czerwca 2008 r. inwestor przedłożył kopię pisma Urzędu Gminy [...] z dnia [...] października 1997 r.

W powyższych okolicznościach, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2008 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ponownie umorzył przedmiotowe postępowanie.

Rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. Organ odwoławczy powziął wątpliwości, na jakiej podstawie zostały stwierdzone odstępstwa, gdyż w aktach sprawy brak było właściwej dokumentacji technicznej.

Prowadząc postępowanie, po raz kolejny Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego- decyzja nr [...] z dnia [...] czerwca 2009r., nakazał M. B. i D.B. dostarczenie do inspektoratu, czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy rozbudowie budynku mieszkalnego usytuowanego na przedmiotowej nieruchomości, wykonanych na podstawie decyzji zezwalającej na budowę nr [...] z dnia [...] września 1992 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] marca 2009 r. do inspektoratu powiatowego stawiła się M. B., która pouczona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań zeznała do protokołu z przesłuchania, iż samowolnej zmiany sposobu użytkowania poddasza dokonała na przełomie lata i jesieni 1994 roku. Także A. K. w dniu [...]marca 2009 r. zeznała do protokołu, iż M. i D. B. zmienili zamierzony sposób użytkowania w 1994 roku, zaraz po tym jak wprowadzili się do przedmiotowego budynku mieszkaniowego. W dniu [...] marca 2009 r. do inspektoratu powiatowego stawiła się M. B., która przedłożyła do wglądu oryginały następujących dokumentów: inwentaryzacja geodezyjna powykonawcza przedmiotowego budynku mieszkalnego, projekt techniczny rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego oraz szkic poddasza, który był sporządzony w czasie częściowego odbioru ww. obiektu. M. B. załączyła do akt sprawy kopie powyższych dokumentów. Ponadto wniosła o przesłuchanie świadka S. K.. Podczas przesłuchania świadek ten zeznał, iż na przełomie lat 1989 -1990 został sąsiadem M. i D. B.. W czasie, kiedy się wprowadził, na posesji przy ul. [...] w [...] istniały już budynki usytuowane w granicy działki od strony posesji przy ul. [...], na usytuowanie których, według oświadczenia inwestorów, A. K. wyraziła zgodę.

W ocenie organu powiatowego, decyzja Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] września 1992 r., zatwierdzająca plan realizacyjny i zezwalająca na rozbudowę budynku mieszkalnego nadal znajduje się w obiegu prawnym. Fakt, że przed organami architektoniczno-budowlanymi prowadzone jest postępowanie nadzwyczajne w stosunku do powyższej decyzji Wójta Gminy [...] (po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2008 roku, sygn. akt VII SA/Wa 1051/08), nie ma znaczenia w prowadzonym postępowaniu. Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wykazał, iż inwestorzy – M. i D. B. – zmienili zamierzony sposób użytkowania poddasza z nieużytkowego na użytkowe przed przyjęciem go do użytkowania. W związku z powyższym należy uznać, iż przedmiotowa rozbudowa budynku mieszkalnego została wadliwie przyjęta do użytkowania. Brak wniesienia sprzeciwu w sprawie przystąpienia do użytkowania przez właściwy organ administracji publicznej nie powoduje zalegalizowania stanu nieodpowiadającego bezwzględnie obowiązującym przepisom prawa.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania A. K., decyzją nr [...] z dnia [...] września 2009 r. utrzymał w mocy ww. decyzję.

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A. K. wyrokiem z dnia 1 lutego 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1966/09 uchylił decyzje organów obu instancji.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ nie przeprowadził z poszanowaniem zasad wynikających z art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a. postępowania w celu ustalenia, czy inwestycja jest i w jakim zakresie samowola budowlaną .odstąpienie zaś od pozwolenia na budowę nie ulega wątpliwości. Z materiału dowodowego wyniaka też, że inwestorzy dokonując rozbudowy budynku mieszkalnego rozbudowali tez budynek gospodarczy. W ten sposób powstał obiekt budowlany cyt. "ściśle ze sobą powiązany" składający się z części mieszkalnej i części gospodarczej. Sąd podkreślił, że prowadzenie postępowania osobno w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego i osobno w sprawie ewentualnej samowoli budowlanej w sytuacji cyt. "ścisłego powiązania konstrukcyjnego i funkcjonalnego budynku mieszkalnego z budynkiem gospodarczym jest nie tylko procesowo nieekonomiczne ale wręcz niemożliwe".

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego , rozpoznając sprawę po ww. wyroku Sądu decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nakazał rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego, usytuowanego na ww. nieruchomości. Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. uchylił tę decyzję, wskazując na brak zastosowania się przez organ pierwszej instancji do wskazań zawartych w uzasadnieniu ww. wyroku Sądu (Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2013r., oddalił skargę na tę decyzje organu drugiej instancji ).

Następnie postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. organ pierwszej instancji nałożył na M. i D. B. obowiązek dostarczenia oceny technicznej budynku mieszkalnego i gospodarczego, położonego na działce przy ul. [...] w [...], określającej powiązanie konstrukcyjne i funkcjonalne z uwzględnieniem robót budowlanych koniecznych do wykonania w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z przepisami prawa.

W toku, kolejnych czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2013 r. na terenie ww. nieruchomości ustalono, że stan techniczny budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego z nadbudowaną częścią mieszkalną jest zgodny z ekspertyzą techniczną nr [...] z października 2012 r. wykonaną przez Z. S. (nr upr. [...]). Stwierdzono, że istniejący budynek mieszkalny z częścią gospodarczą, po rozbudowie stanowi całościowo jedną bryłę konstrukcyjnie, trwale że sobą połączoną. Przedmiotowy obiekt posiada trzon kominowy. Przedłożona opinia kominiarska wykonana przez mistrza kominiarskiego A. S. (nr upr. [...]) stwierdza, że komin nie stanowi zagrożenia zarówno dla użytkowników, jak również dla sąsiednich nieruchomości (kwestia ta dodatkowo była zgłaszana przez A. K. w toku niniejszego postępowania).

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nałożył na M. i D. B. obowiązek sporządzenia i przedłożenia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą stanowiącego trwale, konstrukcyjnie powiązany obiekt, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy rozbudowie tego obiektu, usytuowanego na działce nr ew. [...] obr. [...]przy ul. [...] w [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że nie można w niniejszej sprawie zastosować art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Samowola budowlana polegająca na budowie budynku gospodarczego, została w następstwie rozbudowy budynku mieszkalnego trwale z nim powiązana konstrukcyjnie. Według oświadczenia stron postępowania samowola była realizowana w latach 1979-80, a następnie w latach 90-tych miała miejsce zmiana konstrukcji dachu ww. budynku. Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane do obiektów, których (samowolna) budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Tymi przepisami są uregulowania art. 37 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane oraz rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62). W świetle ww. rozporządzenia lokalizacja obiektu jest zgodna z § 12 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym, ze odległość między budynkami istniejącymi, a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m. Budynek gospodarczy, stanowiący obecnie część obiektu mieszkalnego trwale powiązanego konstrukcyjnie, usytuowany jest na wysokości północno-zachodniej ściany w odległości 8 m (patrz: szkic sytuacyjny - wyrys z mapy zasadniczej - załącznik ww. ekspertyzy technicznej) względem budynku mieszkalnego, znajdującego się na sąsiedniej działce, będącej własnością A. K..

Organ ustalił, iż nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane do nakazania przymusowej rozbiórki, ponieważ budynek gospodarczy przed rozbudową istniał w obszarze, na którym takie budynki na sąsiednich działkach również istniały i istnieją. Potwierdza to chociażby załączona do akt sprawy mapa inwentaryzacyjna przedmiotowego budynku. Obiekt budowlany nie powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienie albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W okolicznościach niniejszej sprawy należałoby zastosować tryb art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Ponadto organ podniósł, że zgodnie z zasadą wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2000 r. sygn. akt IV SA 394/98 (OSP, 2001, z. 7/8, poz. 107), nakazać rozbiórkę można tylko w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, tzn. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powyższa zasada, jakkolwiek została sformułowana w odniesieniu do przepisów Prawa budowlanego z 1994 r., ma w pełni zastosowanie również i do przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., szczególnie w tych sytuacjach, kiedy tylko część obiektu została wzniesiona w warunkach samowoli budowlanej. Orzekając nakaz rozbiórki, części bądź całości obiektu budowlanego należy pamiętać, że wykonanie tego obowiązku rodzi trudne do odwrócenia skutki, mogące wyrządzić znaczne szkody w przypadku późniejszego stwierdzenia wadliwości decyzji nakazującej rozbiórkę. Nie można też zapominać, że orzekając rozbiórkę części obiektu budowlanego, należy brać pod uwagę wykonalność tej decyzji z punktu widzenia warunków technicznych - możliwości dokonania rozbiórki bez zagrożenia bezpieczeństwa pozostałej części obiektu budowlanego (budynku), wykonanej zgodnie z prawem.

Organ podkreślił, że jest związany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1966/09, w którym wskazano na konieczność prowadzenia postępowania w stosunku do jednego całościowo powiązanego ze sobą konstrukcyjnie obiektu składającego się z części mieszkalnej i części gospodarczej. Z dostarczonej do akt sprawy ekspertyzy technicznej wynika, iż cyt.: "1. Rozbiórka budynku gospodarczego powiązanego technologicznie z budynkiem mieszkalnym będzie miała wpływ na schemat statyczny konstrukcji. Może to spowodować osłabienie ściany konstrukcyjnej zewnętrznej całego budynku, co w konsekwencji może spowodować jego pęknięcie i stworzyć zagrożenie dla osób trzecich. 2. Rozbiórka stropu Kleina budynku gospodarczego spowoduje osłabienie ściany konstrukcyjnej wewnętrznej i może mieć negatywny wpływ na stan techniczny lokali sąsiednich". Z uwagi na powyższe rzeczoznawca uprawniony sporządzający ww. ekspertyzę techniczną stwierdził, że cyt.: "nie ma możliwości wykonania rozbiórek elementów konstrukcyjnych budynku gospodarczego, gdyż mogłoby dojść do powstania zagrożenia stabilności konstrukcji w obrębie pozostałych lokali, co może mieć negatywny wpływ na całość konstrukcji budynku".

W ocenie organu bezspornie, wykonane roboty budowlane przy istniejącym budynku gospodarczym spowodowały, że stanowi on integralną cześć budynku mieszkalnego, trwale, konstrukcyjnie powiązaną. Rozbiórka części obiektu nie byłaby wykonalna bez naruszenia konstrukcji części budynku powstałego w ramach pozwolenia na rozbudowę. Ponadto, jak wynika z ekspertyzy technicznej, przedmiotowy budynek mieszkalny z częścią gospodarczą został wykonany zgodnie ze sztuka budowlaną i charakteryzuje się dobrym stanem technicznym.

Zdaniem organu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma zastosowania art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., jak również art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a właściwy jest tryb przewidziany w art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane – w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Niezależnie od okoliczności, inwestor nie ma prawa samowolnie odstąpić w trakcie budowy od warunków ustalonych w pozwoleniu na budowę.

Wobec tego, że bezsprzecznie inwestor w sposób istotny odstąpił od zatwierdzonego projektu budowlanego przyjęcie budynku mieszkalnego jednorodzinnego do użytkowania nie było możliwe, niezbędne było bowiem nakazanie inwestorowi sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, który będzie uwzględniał zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych.

W wyniku rozpoznania odwołania A. K., od ww. decyzji organu pierwszej instancji zapadła opisana na wstępie decyzja [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014r.

W ocenie organu odwoławczego nałożenie na inwestorów obowiązku sporządzenia i przedłożenia projektu zamiennego było właściwe. Prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie, organy nadzoru budowlanego, zgodnie z art. 153 p.p.s.a,. związane były wytycznymi zawartymi w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 1 lutego 2010 r., w sprawie o sygnaturze akt VII SA/Wa 1966/09 oraz z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt: VII SA/Wa 2032/12.

Powołując się na wskazania, w szczególności zawarte w wyroku z dnia 1 lutego 2010r., organ stwierdził, że w ich świetle brak podstaw do zastosowania w niniejszym postępowaniu przepisu art. 48 oraz 103 ust. 2 Prawa budowlanego. Aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 7. lipca 1994 r. Prawo budowlane przewiduje możliwość zastosowania w stosunku do obiektu zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. W omawianej sprawie inwestorzy prowadzili roboty budowlane zarówno w oparciu o decyzję Kierownika Urzędu Gminy [...], zezwalającą na rozbudowę budynku mieszkalnego nr [...] z dnia [...] września 1992 r., jak też w warunkach samowoli budowlanej w części dotyczącej budynku gospodarczo-garażowego. W związku ze wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wykluczającymi prowadzenie odrębnych postępowań w sprawie poszczególnych części przedmiotowego budynku, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] zasadnie prowadzi postępowanie w oparciu o przepisy art. 50 - 51 Prawa budowlanego z 1994 r. Powyższe wynika z konstrukcyjnego powiązania rozbudowy obiektu wykonanej z odstępstwami oraz powstałego samowolnie budynku gospodarczo-garażowego usytuowanego w granicy nieruchomości.

Organ wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego – w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę organ nadzoru budowlanego nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem: przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Przepis art. 51 dotyczy kilku różnych przypadków, w których uzasadniona jest ingerencja nadzoru budowlanego. Jednym z nich jest stwierdzenie, że doszło do wykonania robót budowlanych z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę (tak jak to miało miejsce w omawianej sprawie). Przedłożenie przez inwestora w projektu budowlanego zamiennego ma umożliwić ocenę prawidłowości wykonanych robót budowlanych pod kątem zgodności ze sztuką budowlaną i przepisami oraz umożliwić legalizację wykonanych samowolnie zmian. Jeśli wykonane roboty budowlane będą odpowiadać przepisom szczególnym, w tym techniczno-budowlanym, to możliwe będzie zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego i w dalszym etapie udzielenie pozwolenia na użytkowanie inwestycji. Z ekspertyzy technicznej, sporządzonej przez inż. bud. ląd. Z. S. (nr upr. [...]) wynika, iż rozbiórka budynku gospodarczego powiązanego technologicznie z budynkiem mieszkalnym będzie miała wpływ na schemat statyczny konstrukcji. Może to spowodować osłabienie ściany konstrukcyjnej zewnętrznej całego budynku, co w konsekwencji może spowodować jej pęknięcie i stworzyć zagrożenie dla osób trzecich. Rozbiórka stropu Kleina budynku gospodarczego spowoduje osłabienie ściany konstrukcyjnej wewnętrznej i może mieć negatywny wpływ na stan techniczny lokali sąsiednich. W opisanej konkretnej sytuacji nie widzę możliwości wykonania rozbiórek elementów konstrukcyjnych budynku gospodarczo - garażowego, gdyż mogłoby dojść do powstania zagrożenia stabilności konstrukcji w obrębie pozostałych lokali, co może mieć negatywny wpływ na całość konstrukcji budynku. Skoro zatem, mamy do czynienia z obiektem, który stanowi trwale, konstrukcyjnie powiązaną i jednolitą bryłę, nie można prowadzić odrębnych postępowań na podstawie przepisów odrębnych ustaw (tj. Prawa budowlanego z 1974 r. i Prawa budowlanego z 1994 r.) w stosunku do każdej jego części. Roboty budowlane spornego obiektu zostały wykonane w części samowolnie, a w części w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. W takiej sytuacji słuszne było, tak jak to uczynił organ pierwszej instancji, stosowanie odpowiednio rozwiązań prawnych zawartych w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Dopiero po uzyskaniu przez organ powiatowy projektu budowlanego zamiennego możliwa będzie ocena przeprowadzonych przez inwestorów robót budowlanych pod kątem ich zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi i dalsze rozstrzyganie o legalizacji omawianej inwestycji.

Skargę, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na wyżej opisaną decyzję złożyła A. K., zarzucając jej naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego przez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie jest możliwe doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem bez przeprowadzenia w całości lub części rozbiórki samowoli budowlanej i przy niezachowaniu zasady, zgodnie z którą nakaz rozbiórki powinien mieć zastosowanie nie wtedy, gdy zachodzi taka możliwość, lecz wówczas, gdy występuje taka konieczność.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania. Uzasadniając skargę wskazała, że obiekt nigdy nie będzie można doprowadzić do zgodności prawe, z uwagi na jego usytuowanie w ostrej granicy z jej działką, co nie jest dopuszczalne w świetle przepisów prawa wymagających zachowania określonej odległości od granicy. Powołane warunki techniczne z 1980 r., przewidują odległość 8m między budynkiem w granicy, a budynkiem na sąsiedniej działce, a ta nie została zachowana. Organ przyjął, że budynek w granicy nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych tymczasem, prowadzony w nim zakład blacharski generuje hałas, i inne uciążliwości, które jest zmuszona wraz z rodziną znosić.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.

Podczas rozprawy skarżąca oświadczyła, że w jej ocenie odległość miedzy jej budynkiem i ścianą budynku w granicy to - 7 m 40 cm , zaś pomiar 8 m musiał wynikać z korupcji, podobnie jak cała inwestycja jest wynikiem korupcji.

Obecni na rozprawie inwestorzy, uczestnicy postępowania wskazali, że w momencie wykonania pomiaru na pewno odległość wynosiła 8 m, natomiast od tego czasu sąsiadka ociepliła swój dom grubym styropianem i otynkowała, przez co odległość ta uległa zmniejszeniu. Stwierdzili, że usytuowanie budynku gospodarczego, który powstał na przełomie lat 70-tych i 80-tych nie było wcześniej kwestionowane przez skarżącą.

Po ponownym udzieleniu głosu skarżąca oświadczyła, że nigdy nie wyrażała zgody na budowę budynku gospodarczego, zaś grubość ocieplenia jej budynku to najwyżej 10 cm. Niezależnie od odległości budynek nie miał prawa powstać w granicy, bo ona się tak nie buduje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269, dalej: p.p.s.a.), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem – prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie z ww. kryteriami stwierdza, że odpowiada ona przepisom prawa. W sprawie wydano rozstrzygniecie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, tj. na podstawie normy, której zastosowanie znajduje pełne uzasadnienie, gdy zważyć na okoliczności sprawy.

Szczególnego podkreślenia wymaga to, że przed wydaniem decyzji kontrolowanych w niniejszym postępowaniu, zapadały decyzje je poprzedzające, które były przedmiotem sądowej kontroli, co zostało szczegółowo omówione powyżej. Jak stanowi przepis art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sąd wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Należy stwierdzić, że organy zastosowały się do wytycznych zawartych, w szczególności w wyroku ww. z dnia 1 lutego 2010r., w sprawie o sygnaturze akt VIISA/Wa 1966/09.

Jak wskazał sąd w uzasadnieniu ww. wyroku nie dopuszczalne było oddzielne prowadzenie postępowania w zakresie rozbudowy budynku mieszkalnego i co podkreślał Sąd - integralnie z nim powiązanego, w wyniku tej rozbudowy, budynku gospodarczego, który powstał wcześniej w warunkach samowoli budowlanej.

Ten, początkowo odrębny obiekt, usytuowany w ostrej granicy z działką skarżącej powstał w warunkach samowoli budowlanej, na przełomie 1979/1980 roku. Następnie w związku z legalną, opartą na pozwoleniu na budowę, rozbudową budynku mieszkalnego usytuowanego w głębi działki, która miała polegać na zabudowie wolnej przestrzeni między budynkiem mieszkalnym i gospodarczym powstał jeden obiekt, z przebudowanym dachem, zaadoptowanym na pomieszczenia mieszkalne poddaszem (wbrew wcześniejszemu projektowi oraz innymi powołanymi wyżej odstępstwami).

Sąd stwierdza, że wbrew stanowisku skarżącej część istniejącego budynku stanowiąca dawny budynek gospodarczy nie powinna podlegać rozbiórce w świetle przepisów prawa. I tak, po tym jak budynek gospodarczy został trwale powiązany z budynkiem mieszkalnym, niedopuszczalna byłaby jego rozbiórka, gdy zważyć na skutki, jakie powstałyby dla konstrukcji legalnej części istniejącego obecnie budynku. Wykazała je złożona na wezwanie organu przez inwestorów ekspertyza, szczegółowo omówiona w uzasadnieniu decyzji. Tym samym, procedura prowadzona przez nadzór budowlany w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane jest właściwa, a wydane rozstrzygniecie znajduje uzasadnienie w okolicznościach sprawy.

W świetle ww. wskazań należy przywołać tez pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 12 grudnia 1996r, w sprawie o sygnaturze akt II SA/Wr 236/96 (OSP 1997/11/202) - na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm.) organ nadzoru urbanistyczno-budowlanego nie może orzekać o nakazaniu rozbiórki części budynku, wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę, jeżeli budowa dobudowanej części została podjęta po częściowej rozbiórce budynku i połączona z nim trwale w taki sposób, że ewentualna jej rozbiórka wymagałaby jednocześnie doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego.

Zdaniem Sądu pomijając powiązanie budynku gospodarczego, jakie nastąpiło w wyniku rozbudowy budynku mieszkalnego nie można tez odmówić racji argumentacji organu pierwszej instancji, który ocenę dopuszczalności legalizacji części budynku powstałej w warunkach samowoli budowlanej wywodził z analizy przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974r., właściwej dla okresu powstania samowoli budowlanej (choć z błędnym powołaniem się na warunki technicznej z 1980r., które nie mogły mieć zastosowania – weszły w życie już po wybudowaniu budynku). Badanie bytu prawnego części samowolnie wzniesionej na przełomie 1979 i 1980r., wiązałoby się z zastosowaniem ustawy Prawo budowlane z daty samowoli, zatem ustawy Prawo budowlane z 1974r. Postępowanie legalizacyjne prowadzone w tym trybie, wbrew żądaniu skarżącej także nie doprowadziłoby do nakazu rozbiórki. Nakazu rozbiórki, w świetle ww. ustawy był obligatoryjny tylko wówczas, gdy spełniona byłaby dyspozycja przepisu art. 37, obiekt naruszałby porządek związany z zagospodarowaniem przestrzennym, powodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Budynek gospodarczy, jako uzupełnienie funkcji mieszkaniowej był dopuszczalny na terenie na którym powstał. Stan budynku opisany w ekspertyzie, a i powoływana przez skarżąca odległość budynku przedmiotowego, usytuowanego w ostrej granicy z jej działką, do budynku na jej działce (wg. skarżącej 7,4m wg. podkładu geodezyjnego i zastosowanej skali, dołączonego do ekspertyzy - 8m) może tylko upewniać w tym, że obiekt nie spełniał także pozostałych ww. przesłanek i podlegałby procedurze legalizacyjnej.

Reasumując Sąd stwierdza, że w sprawie w nawiązaniu do wytycznych zawartych w ww. wyroku tutejszego sądu wykazano, że część aktualnie istniejącego budynku w zakresie samowolnie wzniesionym, jest integralnie związana z legalnym obiektem w taki stopniu, że jej rozbiórka nie jest możliwa. Ale nawet odchodząc od ww. argumentacji można wskazać i to, że obiekt podlegałby także w trybie ustawy Prawo budowlane z 1974r., procedurze, która mogłaby doprowadzić do uzyskania pozwolenia na użytkowanie.

Nawiązując do podjętego w sprawie rozstrzygnięcia wskazać należy, że obowiązkiem projektanta jest opracowanie projektu zamiennego w sposób zgodny z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a także zapewniający doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Obowiązkiem organu będzie natomiast sprawdzenie projektu zamiennego w zakresie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane mającym zastosowanie odpowiednio na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Dopiero treść przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego zamiennego stanowić będzie wyznacznik dalszego postępowania organów nadzoru budowlanego.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a.