Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 117/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 133 par 1 i 2, art. 169 par 1 i 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 117/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2012 r., sprawy ze skarg "Z" Sp. z o.o. w K., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 25 listopada 2011 r. Nr [...],[...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażaleń I. uchyla zaskarżone postanowienia, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 714 zł (siedemset czternaście złotych).


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał dnia 12 maja 2011 r. dwie decyzje w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2010 r. (nr [...]) oraz za maj 2010 r. (nr [...])

Decyzje te zostały doręczone przez pocztę pełnomocniczce strony skarżącej T.W. - działającej na podstawie pełnomocnictwa z dnia 5 kwietnia 2011r. (pod adresem zamieszkania, wskazanym w dokumencie pełnomocnictwa).

Od powyższych decyzji, w dniu 24 maja 2011 r. wniesione zostały odwołania z oznaczeniem w nagłówku pisma "Z" Sp. z o.o. [...]", opatrzone podpisem W.T.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że ww. odwołania zawierają brak formalny uniemożliwiający jego rozpatrzenie. T.W. nie była bowiem umocowana do złożenia odwołania od ww. decyzji. Znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo z dnia 5 kwietnia 2011 r. dotyczyło tylko reprezentowania Spółki przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w postępowaniu podatkowym. Nie obejmowało więc ono swoim zakresem postępowania odwoławczego prowadzonego przez Dyrektora Izby Skarbowej. Mając to na uwadze, organ odwoławczy wezwał T.W. do przedłożenia pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej w postępowaniu odwoławczym. Wezwanie to było dwukrotnie awizowane przez pocztę (27 lipca i 4 sierpnia 2011r.) i zostało zwrócone dnia 12 sierpnia 2011r. do organu jako niepodjęte w terminie.

Następnie Dyrektor Izby Skarbowej działając w oparciu o art. 169 § 4 ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.) dwoma postanowieniami z dnia 29 sierpnia 2011r. nr [...], nr [...] postanowił o pozostawieniu przedmiotowych podań bez rozpatrzenia (odpowiednio: odwołania dotyczącego decyzji za kwiecień i za maj 2010r.). Postanowienia adresowane wyłącznie do T.W. zostały jej doręczone przez pocztę.

Na powyższe postanowienia strona skarżąca wniosła zażalenia, w których domagała się ich uchylenia.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniami z dnia 25 listopada 2011 r., nr [...],[...], stwierdził niedopuszczalność zażaleń złożonych przez stronę skarżącą. Organ podatkowy uznał, że Spółka "Z" Sp. z o. o. nie może być stroną w postępowaniu przed organem II instancji dotyczącym ww. postanowień, ponieważ nie była jego adresatem.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych postanowień organu II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Strona skarżąca zarzuciła postanowieniom naruszenie:

1/ art. 133 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że nie jest stroną postępowania prowadzonego na skutek wniesionego w dniu 24 maja 2011 r. odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 12 maja 2011 r., a jest nią T.W. i wskutek czego nie jest uprawniona do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 sierpnia 2011 r.;

2/ art. art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie przez organ podatkowy, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 sierpnia 2011 r. w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania z dnia 24 maja 2011 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 12 maja 2011 r., wydanego w dniu 25 listopada 2011 r. z uwagi na fakt, że zażalenie wniósł podmiot - Spółka - niebędący adresatem aktu prawnego, tj. postanowienia wydanego przez organ I instancji;

3/ art. art. 136 Ordynacji podatkowej, art. 137 §4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 98 Kodeksu cywilnego oraz 103 § 1 Kodeksu cywilnego, art. 127, 226 § 1 i 223 § 1

Ordynacji podatkowej, poprzez uznanie, że pełnomocnictwo udzielone T.W. nie obejmowało upoważnienia do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 12 maja 2011 r., skutkiem czego strona skarżąca nie jest stroną postępowania prowadzonego na skutek wniesionego 24 maja 2011 r. odwołania i nie jest upoważniony do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 sierpnia 2011 r.;

4/ art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 98 Kodeksu cywilnego oraz 103 §1 Kodeksu cywilnego poprzez uznanie, że organy podatkowe nie były zobowiązane do wezwania strony skarżącej do potwierdzenia podjętych przez pełnomocnika czynności;

5/ art. 145 1 i § 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, że doręczenie pisma osobie, która w ocenie organu nie była pełnomocnikiem w sprawie, z pominięciem strony postępowania było prawidłowe;

6/ art. 123 § 1 w zw. z art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niezapewnienie przez organ podatkowy stronie skarżącej, jako stronie postępowania, czynnego udziału w każdym stadium postępowania i uniemożliwienie w jej ten sposób ochrony jej praw;

7/ art. 122 Ordynacji podatkowej, tj. zasady prawdy obiektywnej poprzez niepodjęcie przez do organ podatkowy w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym;

8/ art. 120 Ordynacji podatkowej, tj. zasady praworządności poprzez nieprzestrzeganie przez sprawy Organ podatkowy obowiązku działania na podstawie prawa;

9/ art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. zasady zaufania, poprzez nieprzestrzeganie przez organ podatkowy obowiązku prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący sprawi zaufanie do organów podatkowych;

10/ art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. naruszenie zasady szybkości działania - niedziałanie przez organ podatkowy w sprawie wnikliwie i szybko oraz nieposługiwanie się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia;

11/ art. 168 § 1 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Organ podatkowy, że odwołanie nie spełniło wymogów określonych przepisami prawa i zaistniała konieczność wzywania wnoszącego odwołanie do usunięcie braków pod rygorem pozostawienia odwołania (podania) bez rozpatrzenia, a także poprzez wadliwe wezwanie strony do przedłożenia pełnomocnictwa;

12/ art. 169 § 1 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że adresatem postanowienia wydanego przez organ I instancji na podstawie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej pozostaje pełnomocnik, a nie strona, w imieniu której zostało wniesione odwołanie.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał przedstawione dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 15 marca 2012r. sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy obu skarg dotychczas prowadzone pod sygnaturami I SA/Kr 117/12 i I SA/Kr 118/12 prowadząc je pod sygnaturą I SA/Kr 117/12.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skargi zasługiwały na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w nich argumenty dotyczyły przedmiotu zaskarżenia.

W postępowaniu zażaleniowym dotyczącym pozostawienia odwołania od decyzji podatkowej bez rozpatrzenia w trybie art.169 §4 ustawy – Ordynacja podatkowa na skutek braku uzupełnienia pełnomocnictwa przez osobę działającą w imieniu strony postępowania podatkowego – stroną postępowania zażaleniowego jest adresat decyzji podatkowej, a nie osoba podająca się za jego pełnomocnika. Pomimo faktu, że wezwanie do uzupełnienia braków pisma (odwołania) oraz postanowienie o pozostawieniu tegoż odwołania bez rozpatrzenia doręcza się osobie działającej jako pełnomocnik, to środki zaskarżenia może wnieść wyłącznie strona postępowania podatkowego, czy to działając samodzielnie, czy też poprzez prawidłowo umocowanego pełnomocnika.

Z tych to powodów Sąd uznał, że wniesione skargi zasługują na uwzględnienie, uznając, że zasadny jest zarzut naruszenia art.133 §1 i 2 Ordynacji podatkowej.

W sprawie Sąd rozstrzygał przede wszystkim kwestię czy w świetle art.133 Ordynacji podatkowej strona postępowania podatkowego (adresat decyzji wymiarowej) mogła skutecznie wnieść zażalenie na postanowienie pozostawiające odwołanie od powyższej decyzji bez rozpatrzenia na skutek braku uzupełnienia odwołania o prawidłowe pełnomocnictwo.

Powołany art.133 §1 Ordynacji podatkowej stanowi, że stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110-117a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy.

Zasadne były argumenty skarg, że dokonana przez organ interpretacja art.133 Ordynacji podatkowej uniemożliwia stronie skarżącej merytoryczne rozpoznanie sprawy. Strona skarżąca ma "interes prawny" w rozumieniu ww. art.133 §1 Ordynacji podatkowej w rozpoznaniu sprawy skuteczności wniesionego odwołania. To w jej imieniu bowiem to odwołanie zostało wniesione. Niekwestionowaną okolicznością jest, że T.W. wniosła odwołanie w imieniu strony skarżącej i odwołanie to dotyczyło decyzji określającej prawa i obowiązki (w podatku od towarów i usług) strony skarżącej, a nie T.W.. Gdyby przyjąć logikę myślenia organu to z chwilą upływu terminu do uzupełnienia pełnomocnictwa odwołania przekształcałyby się z mocy prawa w odwołania dotychczasowej pełnomocniczki złożone w jej własnym imieniu, tj. osoby trzeciej – T.W., skoro nie mogła działać na podstawie prawidłowego pełnomocnictwa. Z odwołań wynika jasno, że T.W. działała wyłącznie w imieniu strony skarżącej, a nie swoim własnym. Brak pełnomocnictwa nic w tej sprawie nie zmieniał. Brak uzupełnienia pełnomocnictwa, może co najwyżej, jak już Sąd uzasadniał powyżej, pozostawić podanie (strony skarżącej, a nie osoby podającej się za pełnomocnika) bez rozpatrzenia w trybie art.169 §4 Ordynacji podatkowej. Gdyby bowiem było to odwołanie osoby faktycznie je wnoszącej (czyli T. W. to raczej trzeba by stwierdzić niedopuszczalność jego wniesienia z uwagi na to, że zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną postępowania podatkowego. Powyższe wywody uzasadniają zdaniem Sądu, brak logiki i wewnętrzną sprzeczność, interpretacji ww. art.133 §1 Ordynacji podatkowej. Wprawdzie uzasadnienie zaskarżonych postanowień nie wymienia ww. przepisu, jednak to z tego powodu organ uznał niedopuszczalność zażaleń. Wskazał bowiem, że: "W rozpoznawanej sprawie (...) – zażalenie wniósł podmiot – Spółka - nie będąca adresatem aktu prawnego, tj. postanowienia wydanego przez organ I instancji na podstawie art.169§4 Ordynacji podatkowej". Fakt, że wezwanie o uzupełnienie braków i samo postanowienie, w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, było adresowane wyłącznie do T. W. nie może zamykać stronie skarżącej prawa do rozpoznania sprawy podatkowej (a więc i postępowania dotyczącego sposobu zakończenia postępowania odwoławczego) w postępowaniu dwuinstancyjnym w sposób sprzeczny z art.127 Ordynacji podatkowej. Doprowadzając sposób rozumowania organu ad absurdum to faktyczny błąd w doręczeniu wezwania do usunięcia braków pisma (np. polegający na doręczeniu osobie przypadkowej, w ogóle nie związanej ze sprawą) mógłby pozbawić właściwą stronę postępowania prawa do kontroli postanowienia o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia skoro adresatem takiego postanowienia byłaby wyłącznie osoba trzecia.

Rozpoznając i rozstrzygając łącznie sprawy skarg na zaskarżone postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, Sąd działał w trybie art. 111 § 2 cytowanej ustawy, który to przepis stanowi, że Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W przedmiotowym postępowaniu skargi opierają się na jednakowych podstawach naruszenia przepisów prawa przy identycznym stanie faktycznym – stąd, zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaistniał pomiędzy nimi związek, o którym mowa w art. 111 § 2 cytowanej ustawy, a względy ekonomii procesowej, szybkości postępowania i ograniczenia jego kosztów dla obu stron postępowania dodatkowo przemawiały za połączeniem wszystkich spraw, a strony postępowania nie wnosiły sprzeciwu co do ich połączenia

W ponownym postępowaniu organ rozpatrzy wniesione zażalenia strony skarżącej traktując ją jako stronę postępowania dotyczącego postanowień o pozostawieniu podania (wniesionych odwołań) bez rozpatrzenia. Sąd nie mógł odnieść się do pozostałej części skarg. Rozpoznanie pozostałych zarzutów w istocie doprowadziłoby do badania prawidłowości wydanych w sprawie postanowień o pozostawieniu podań (odwołań) bez rozpatrzenia. Argumentacja dotyczyła bowiem skuteczności wniesienia odwołania, konieczności powtórnego wzywania strony o potwierdzenie czynności pełnomocniczki czyli okoliczności mających znaczenia dla kontroli prawidłowości zakończenia postępowania odwoławczego tj. badania prawidłowości postępowania, które organ powinien dopiero przeprowadzić na skutek wniesionych przez stronę skarżącą zażaleń.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienia w trybie art.145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. poz. 270) – zwanej dalej "ppsa".

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art.205 §2 i 3 ppsa. Przepisy te stanowią, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 ppsa). Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art.205 §2 ppsa). Zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności, o których mowa w § 2, oraz tryb przyznawania i sposób wypłacania tych należności, określają przepisy odrębne (art.205 §3 ppsa).

W związku z powyższym Sąd zasądził od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 714 zł, co stanowiło sumę uiszczonej opłaty tytułem wpisu sądowego (200zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego – pełnomocnika strony skarżącej (2 x 240 zł tj. 480 zł na zasadzie §14 ust.2 pkt 1 lit.c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu – Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.) oraz uiszczonej opłaty skarbowej w wysokości (2x17 zł), której dowód zapłaty został przedłożony Sądowi.