Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 816/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 125 poz 1368
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 26 § 5, art. 33 § 1, art. 54, art. 80 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2020 r. sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi T. M. (dalej: "skarżący", "strona" lub "zobowiązany") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IAS", "organ odwoławczy", "organ II instancji" lub "organ") z [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS" lub "organ egzekucyjny") prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego na podstawie własnych tytułów wykonawczych z [...] września 2019 r. o numerach:

– od [...] do [...] obejmujących składki na ubezpieczenie społeczne za okres od września 2015 r. do lipca 2019 r. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł,

– od [...] do [...] obejmujących składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od września 2015 r. do lipca 2019 r. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł,

– od [...] do [...]obejmujących składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od września 2015 r. do lipca 2019 r. w łącznej kwocie należności głównej[...] zł.

Upomnienia wzywające do uregulowania ww. należności zostały wysłane zobowiązanemu [...] sierpnia 2019 r., a doręczone w trybie art. 44 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. - w dniu [...] września 2019 r.

Zawiadomieniami z [...] września 2019 r. nr [...], nr [...] oraz nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego strony w Banku [...]S.A. Zawiadomienia doręczono do banku w sposób elektroniczny, przy wykorzystaniu systemu [...], w dniu [...] września 2019 r., a skarżącemu wraz z ww. tytułami wykonawczymi w dniu [...] października 2019 r.

Pismem z [...] października 2019 r. skarżący wniósł o zwolnienie rachunku bankowego z zajęcia egzekucyjnego, podnosząc, że postępowanie egzekucyjne jest wadliwe. Zdaniem strony zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zostały doręczone do banku w dniu ich wystawienia, co nie jest możliwe. Ponadto organ opóźnił doręczenie zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego, a skarżący nie otrzymał upomnienia. Organ egzekucyjny uznał pismo skarżącego za skargę na czynność egzekucyjną.

Postanowieniem z [...] listopada 2019 r. nr [...]organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] z uwagi na brak doręczenia upomnień.

Postanowieniem z [...] listopada 2019 r. nr [...]ZUS oddalił skargę strony na czynności egzekucyjne dokonane zawiadomieniami z [...] września 2019 r. nr [...], [...]i [...].

W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że przedmiotem skargi mogą być wyłącznie kwestie odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny lub egzekutora oraz zgodność z przepisami prawa. Organ egzekucyjny wskazał, że po analizie sprawy podjęte czynności egzekucyjne są prawidłowe. Odnośnie zarzutu blokady rachunku hakowego organ wyjaśnił, że zawiadomienia nr [...], nr [...] i nr [...] zostały doręczone przy użyciu środków komunikacji elektronicznej i Bank [...] S.A otrzymał je w dniu ich wystawienia. Zaś w kwestii niedoręczenia upomnienia organ wyjaśnił, że upomnienia zostały doręczone 10 września 2019 r. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.";

Pismem z [...] grudnia 2019 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie ZUS z [...] listopada 2019 r. zarzucając, że egzekucja została dokonana z naruszeniem przepisów poprzez niedoręczenie mu upomnienia na właściwy adres.

Postanowieniem z [...] lutego 2020 r. o ww. numerze Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie ZUS z [...] listopada 2019 r.

Dyrektor IAS stwierdził, że zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego strony dokonano zgodnie z art. 80 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a.". Zawiadomienia o zajęciu z [...] września 2019 r. nr [...], [...] oraz [...] zostały przekazane dłużnikowi zajętej wierzytelności (Bankowi [...]S.A.) przy wykorzystaniu systemu komunikacji elektronicznej w dniu [...] września 2019 r. i doręczone 26 września 2019 r. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Dłużnika zajętej wierzytelności wezwano, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego skarżącego. Organ wskazał, że jednocześnie z przesłaniem dłużnikowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Zawiadomienia o zajęciu wraz odpisami tytułów wykonawczych zostały nadane [...] września 2019 r. i doręczone skarżącemu 14 października 2019 r. Powołując się orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że użyty w § 3 art. 80 u.p.e.a. zwrot "jednocześnie", oznacza tyle co "w tym samym czasie, w tej samej chwili, również, także, w równym stopniu, zarazem". Zdaniem Dyrektora IAS, biorąc pod uwagę redakcję art. 80 u.p.e.a. oraz istotę egzekucji z rachunku bankowego, z której wynika, iż przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego powinno wyprzedzać moment zawiadomienia zobowiązanego o tym zajęciu, zwrot "jednocześnie" należy rozumieć jako "także". Dla skuteczności omawianego środka egzekucyjnego nie jest zatem istotne kiedy doręczono skarżącemu tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Dyrektor IAS wyjaśnił, że brak uprzedniego doręczenia upomnienia nie może być przedmiotem skargi, gdyż stanowi przedmiot zarzutu oraz podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarga nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia w stosunku do innych środków zaskarżenia przewidzianych w u.p.e.a.

T. M. zaskarżył postanowienie Dyrektora IAS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie. Skarżący podniósł, że blokada jego rachunku bankowego nastąpiła przed zawiadomieniem go o tej czynności. Odpisy tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu zostały nadane [...] września 2019 r., a więc 4 dni po zajęciu rachunku bankowego, oraz doręczone stronie 14 października 2019 r. Zdaniem skarżącego nie można w takiej sytuacji mówić o "jednoczesnym" zawiadomieniu zobowiązanego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 poz. 1369), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie według powyższych kryteriów sąd nie stwierdził naruszeń, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019 poz. 2070) do o postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponieważ rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie wskazanej wyżej ustawy zmieniającej, tj. przed 30 lipca 2020 r., zastosowanie znajdą przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej.

Skarga na czynności egzekucyjne, uregulowana w art. 54 u.p.e.a., jest środkiem ochrony służącym zobowiązanemu do kwestionowania konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne badana jest prawidłowość przeprowadzenia danej czynności egzekucyjnej. Skarga na czynności egzekucyjne nie może być natomiast wykorzystywana jako uniwersalny środek zaskarżenia służący do kwestionowania wszystkich działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego, a w szczególności skarga ta nie może dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zarzutów na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., gdyż prowadziłoby to do naruszenia zasady niekonkurencyjności środków prawnych w ramach jednego postępowania. Przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne nie może być więc zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani prawidłowość jego prowadzenia, jak również zarzuty materialnoprawne dotyczące istnienia egzekwowanego obowiązku. Skarga w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty (por. wyroki NSA: z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II FSK 3048/15; z 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13). Czynnościami egzekucyjnymi są, w myśl art. 1 a pkt 2 u.p.e.a., wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Taką czynnością jest m.in. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 u.p.e.a.).

W świetle art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa bank, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. W myśl art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Stosownie do art. 80 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.

Zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Z treści powołanych wyżej przepisów wynika, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej (bankowi) wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Doręczenie odpisu zawiadomienia o zajęciu zobowiązanemu ma tylko charakter informacyjny i nie wywołuje żadnego skutku prawnego w sferze skuteczności dokonania zajęcia rachunku bankowego. Poprzez zawiadomienie, o którym mowa w art. 80 § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny informuje zobowiązanego o zdarzeniu, które już nastąpiło i umożliwia skorzystanie z przysługujących mu środków ochrony w postępowaniu egzekucyjnym, w tym prawa do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Użycie w art. 80 § 3 u.p.e.a. zwrotu "zawiadomienia skierowanego do banku" w formie dokonanej, wskazuje na kolejność działań podejmowanych przez organ egzekucyjny. Kolejność tych działań, polegająca na kierowaniu zawiadomienia najpierw do banku, a następnie do zobowiązanego, jest w tym przypadku uzasadniona szczególnym rodzajem środka egzekucyjnego i możliwością szybkiego podjęcia gotówki z rachunku bankowego w celu udaremnienia egzekucji (zob. wyroki NSA: z 13 września 2006 r., II FSK 1099/05, z 20 października 2006 r., sygn. akt II FSK 952/06, z 18 czerwca 2019 r. sygn. akt I GSK 507/19 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji dla skuteczności środka egzekucyjnego - zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego - nie jest istotne, czy i kiedy doręczono skarżącemu tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego.

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny sporządził zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego i przesłał je do banku za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, w związku z czym bank odebrał to zawiadomienie tego samego dnia. Zawiadomienie o tym zajęciu zostało przesłane przez organ egzekucyjny skarżącemu listem poleconym kilka dni później, a odebrane przez skarżącego kilkanaście dni po dokonaniu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Sąd podziela stanowisko skarżącego, że użyte w art. 80 § 3 u.p.e.a. sformułowanie, o jednoczesnym przesłaniu zawiadomienia o zajęciu do banku i do zobowiązanego, oznacza wymóg wysłania do zobowiązanego przesyłki z zawiadomieniem oraz z tytułem wykonawczym w tym samym terminie, w którym wysyłane jest zawiadomienie do banku. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że zawiadomienia o zajęciu zostały wysłane do banku i zobowiązanego w różnych terminach, zatem niejednocześnie. Jednak to uchybienie nie miało wpływu na ocenę dokonanej przez organ czynności egzekucyjnej, tj. ocenę skuteczności zastosowanego środka egzekucyjnego, a w konsekwencji na treść rozstrzygnięcia. Istotne jest bowiem by organ powiadomił zobowiązanego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, poprzez doręczenie mu odpisu tytułu wykonawczego, o ile nie został mu wcześniej doręczony, i odpisu zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty bez zgody organu egzekucyjnego oraz by zawiadomienie to nastąpiło w czasie umożliwiającym zobowiązanemu skorzystanie z przysługujących mu praw, w tym prawa do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. W konsekwencji dla skuteczności omawianego środka egzekucyjnego nie jest istotne, czy i kiedy doręczono skarżącemu tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, skoro, jak wynika też z normy zawartej w art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a., z dniem doręczenia bankowi tegoż zawiadomienia doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało oddalić skargę jako niezasadną.