Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 142/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Nieruchomości
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 11f, art. 11d, art. 12 ust. 4, art. 17 ust. 1 i 3, art. 16 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 687
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity
article: art. 120
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skarg A. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w P. i B. spółka z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia ... 2014 r. Nr ... w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej; oddala skargi


UZASADNIENIE

Prezydenta Miasta P. decyzja z ... 2014 r. nr ... udziB.ł zezwolenia na realizację inwestycji drogowej zarządcy drogi Prezydentowi Miasta P. dla inwestycji polegającej na przebudowie układu komunikacyjnego w obrębie ul. C. (droga kategorii powiatowej) na odcinku od skrzyżowania z ul. M. (droga kategorii gminnej) do skrzyżowania z ul. Ł. (droga kategorii powiatowej) w P. przewidzianej do realizacji na nieruchomościach lub ich częściach: obręb D., ark. ..., działki nr ..., obręb D., ark. ..., działki nr ..., obręb D., ark. ..., działki nr ..., obręb D., ark. ..., działki nr ..., obręb D., ark. ..., działki nr ..., obręb D., ark. ..., działki nr ..., obręb D., ark. ..., działka nr ....

Organ w kolejnych punktach określił wymagania dotyczące powiązania drogi z innymi drogami publicznymi z określeniem ich kategorii, linie rozgraniczających teren, warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury współczesnej, oraz potrzeb obronności państwa oraz wymagania dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Następnie zatwierdził projekt podziału nieruchomości objętych inwestycją. W decyzji organ określił nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Miasta P., jednocześnie stwierdzając, że działki geodezyjne, które stanowią własność Miasta P. i dla których z dniem ostateczności niniejszej decyzji wygasa w granicach wyznaczonych liniami rozgraniczającymi prawo użytkowania wieczystego. Ponadto Prezydent Miasta P. określił przejście linii kolejowej, zatwierdził projekt budowlany oraz określił inne ustalenia dotyczące:

- szczególnych warunków zabezpieczenia terenu budowy i prowadzenia robót budowlanych, czasu użytkowania tymczasowych obiektów budowlanych,

- terminów rozbiórki,

- szczegółowych wymagań dotyczące nadzoru na budowie,

- obowiązków Inwestora,

- obowiązków kierownika budowy,

- sposobu przebudowy istniejących sieci uzbrojenia terenu,

- ograniczenia korzystania z wymienionych w decyzji nieruchomości w związku z przebudowy istniejących sieci uzbrojenia terenu.

Jednocześnie organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż inwestor do wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej załączył wymagane prawem dokumenty, a projekt budowlany jest zgodny z decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. z dnia ... 2013 r. znak ... o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Projekt budowlany sporządzony został przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane. Do wniosku zostały załączone oświadczenia projektantów o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej. Dalej wskazano, iż teren inwestycji nie znajduje się w obszarze morskim (w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej). Inwestor przedłożył pismo Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. z dnia ... 2013 r. znak ... informujące, iż obszar realizacji inwestycji znajduje się poza obszarami i terenami górniczymi. A. S.A. w piśmie z dnia 23 czerwca 2014 r. znak ... zaopiniowały pozytywnie przebudowę układu komunikacyjnego w obrębie ulicy C. a także zaopiniowały pozytywnie rozwiązania polegające na zmniejszeniu wymaganych odległości usytuowania projektowanych budowli z wymaganych 10 metrów od terenu kolejowego i 20 metrów od osi skrajnego toru oraz na prowadzenie robót ziemnych w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy obszaru kolejowego. Przebudowywany układ komunikacyjny nie wchodzi w skład transeuropejskiej sieci drogowej. Teren inwestycji nie znajduje się w obszarze pasa technicznego, pasa ochronnego, morskich portów i przystani.

Odnosząc się do uwag B. F. dotyczących żądania zwrotu wywłaszczonych działek ... ark. ... obręb D., stwierdził, iż działki nr ... objęte są liniami rozgraniczającymi teren inwestycji, działka nr ... objęta jest w części liniami rozgraniczającymi inwestycję drogową oraz w części przewidziana jest jako teren przebudowy istniejących sieci. Działka nr ... ark. ... obręb D. nie jest objęta zakresem inwestycji. Działki objęte zakresem inwestycji zapisane są w księdze wieczystej nr .... Z nieruchomości wyodrębniono 2 lokale stanowiące odrębne nieruchomości, dla których prowadzone są księgi wieczyste nr ... i .... Z dokumentów tych wynika, że właścicielem nieruchomości jest B. F.. Organ jest związany wnioskiem Zarządu Dróg Miejskich o wydanie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej na podstawie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Dla celów projektowych inwestor przedłożył mapy aktualne na dzień 25 lipca 2011 r., które zostały wykonane przez uprawnionego geodetę mgr inż. R. B. oraz mgr inż. J. J. i przyjęte przez Prezydenta Miasta P. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr ewidencyjnym: .... Mapy te przedstawiają aktualny przebieg granic działek. Ujawniony w dokumentach, w tym w księgach wieczystych stan prawny organ przyjął za wiarygodny.

Dalej wyjaśniono, iż ZDM nie może przychylić się do prośby W. M. ujęcia w projekcie budowlanym zjazdu do nieruchomości oznaczonej numerem działki ... przy ul. C. .... W ocenie ZDM przesłanka dostępu do drogi publicznej realizowana jest nie tylko w przypadku samego istnienia zjazdu, ale także wówczas, gdy w stanie faktycznym sprawy istnieje potencjalna możliwość wykonania zjazdu, odpowiadającego wymogom rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. W ocenie ZDM taka ewentualność istnieje, co przekłada się na możliwość wykonania zjazdu przez właściciela posesji na zasadach ogólnych, to znaczy w trybie ustawy o drogach publicznych. Organ wydający decyzję nie posiada uprawnień do zmiany rozwiązań inwestycji, ponieważ postępowanie w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej ma charakter wnioskowy.

W ocenie organu I instancji celowym jest nadanie niniejszej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, bowiem szybkie i sprawne wykonanie dróg objętych decyzją przyczyni się do poprawy warunków komunikacji, bezpieczeństwa na drodze.

Odwołania od powyższej decyzji wniosła spółka A. Sp. z o.o. spółka komandytowa w P. oraz spółka A. Sp. z o.o. w P..

A. Sp. z o.o. spółka komandytowa w P. podniosła, iż jest właścicielką nieruchomości ... (ul. C.), w obrębie której ma być realizowana inwestycja polegająca na przebudowie układu komunikacyjnego w obrębie ul. C. na odcinku skrzyżowanie z ul. M. do skrzyżowania z ul. Ł. w P. Działka ta posiada jeden wjazd z ulicy C. i jest to jedyny dostęp do drogi publicznej dla tej nieruchomości. Zaskarżona decyzja likwiduje ten wjazd. Ponadto decyzja przewiduje wywłaszczenie części tej działki mimo, iż nie jest ono konieczne z uwagi na konstrukcje istniejącego na tej działce budynku. Zdaniem strony nie ma żadnych przesłanek, aby planowana na tej działce pod ziemią instalacja energetyczna i gazowa kolidowała z wjazdem.

Spółka A. Sp. z o.o. w P. podniosła, iż jest właścicielką nieruchomości ... (ul. ... r. nr ... i ul. C.), w obrębie której ma być realizowana przedmiotowa inwestycja. Strona wskazała, że na działce nr ... ma być zrealizowana m.in. instalacji kanalizacyjna, na co właściciel nie wyraził zgody. Projektowane instalacje mogą być położone wzdłuż drogi tj. ulicy C. aż do działki ... , która ma być wywłaszczona. Zdaniem skarżącej skoro instalacja ma być pod ziemią nie ma przeciwwskazań do ustalenia na powierzchni parkingu. Skarżąca Spółka w tym zakresie jest gotowa zawrzeć z inwestorem, wykonawcą ugodę, w której ustalone zostanie takie rozwiązanie, w tym ustalenie służebności. Nie jest tym samym konieczne wywłaszczenie działki.

Po rozpoznania odwołań, Wojewoda Wielkopolski decyzją z ... 2014 r. nr ...:

I. uchylił częściowo zapis punktu I. na stronie 4 w wierszu 17 zaskarżonej decyzji poprzez wykreślenie słów "drogi krajowej nr ... - ulicy G." i orzekł w tym zakresie poprzez zastąpienie ich słowami "ulicy G. (droga gminna) ",

II. uchylił rysunki nr ... i ... map określających linie rozgraniczające teren przedmiotowej inwestycji, stanowiących załącznik graficzny nr 1, będący integralną częścią zaskarżonej decyzji i orzekł w tym zakresie poprzez zatwierdzenie, w miejsce uchylenia, nowych map określających linie rozgraniczające teren przedmiotowej inwestycji, które stanowią integralną część niniejszej decyzji jako załącznik nr 1,

III. uchylił zapis punktu IV.8. na stronie 5 zaskarżonej decyzji i orzekł w tym zakresie poprzez zastąpienie go zapisem " JeżB. przejęta z mocy prawa na rzecz Miasta P. jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, Prezydent Miasta P. jest obowiązany do nabycia, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, w imieniu i na rzecz Miasta P., tej części nieruchomości",

IV. uchylił częściowo punkt V. na stronie 7 zaskarżonej decyzji w zakresie zapisu: "Działając zgodnie z art. 93 ust. 3 i art. 112 ust. 2 i 3 oraz art. 120 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2014.518 ze zm.) zapewniam działce nr ... ark. ... obręb D. (która powstała w wyniku podziału dz. nr ... ark. ... obręb D.) dostęp do drogi publicznej - ul. ... r., poprzez zobowiązanie właściciela działek do ustanowienia służebności przejazdu i przechodu przez działkę nr ... ark. ... obręb D. (która powstała w wyniku podziału dz. nr ... ark. ... obręb D.) oraz działkę nr ... ark. ... obręb D. (która powstała w wyniku podziału dz. nr ... ark. ... obręb D.) w przypadku zamiaru ich zbycia. Proponowany sposób wykonywania służebności celem zapewnienia dostępu do drogi publicznej zobrazowano na załączniku graficznym nr 4 niniejszej decyzji. " i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie w sentencji decyzji, w miejsce uchylenia, nowego zapisu:"Działając zgodnie z art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2014 poz. 518 ze zm.) zapewniam działce nr ... ark. ... obr. D. (która powstała w wyniku podziału działki nr ... ark. ... obr. D., księga wieczysta ...) dostęp do drogi publicznej - ul. ... r., poprzez ustanowienie służebności przejazdu i przechodu przez działkę nr ... ark. ... obr. D. (która powstała w wyniku podziału działki nr ... ark. ... obr. D., księga wieczysta ...) oraz działkę nr ... ark. ... obr. D. (która powstała w wyniku podziału działki nr ... ark. ... obr. D., księga wieczysta ...). Proponowany sposób wykonywania służebności celem zapewnienia dostępu do drogi publicznej zobrazowano na załączniku graficznym nr 4 niniejszej decyzji Ustanowienie służebności na rzecz właściciB. lub użytkowników wieczystych powyższej nieruchomości następuje nieodpłatnie. Koszty ustanowienia powyższej służebności obciążają Prezydenta Miasta P.. Do ww. roszczeń stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2014 poz. 121). "

V. uchylił tabelę w punkcie VIII. 10, znajdującą się na stronach 11 i 12 zaskarżonej decyzji i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylonej, nowej tabB.,

VI. uchylił zapis punktu IX. na stronie 12 zaskarżonej decyzji i orzekł w tym zakresie poprzez zastąpienie go zapisem: "IX. Określenie terminu wydania nieruchomości oraz nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Określam termin wydania nieruchomości i opróżnienia lokali na 120 dzień od dnia, w którym niniejsza decyzja stała się ostateczna. Nadaję niniejszej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Wobec powyższego niniejsza decyzja:

- zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń,

- uprawnia do faktycznego objęcia nieruchomości vi' posiadanie przez właściwego zarządcę drogi,

- uprawnia do rozpoczęcia robót budowlanych. "

VII. w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż decyzja organu I instancji zapadła w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy i prawidłowej wykładni przepisów prawa. Wojewoda przeanalizował, czy zakwestionowana decyzja spełnia wymogi określone w art. 11f ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (dalej: "ustawa").

Zdaniem Wojewody zaskarżona decyzja spełnia wymogi art. 11f ust. 1 pkt 1 ustawy, ustalając wymagania dotyczące powiązania drogi z innymi drogami publicznymi, z określeniem ich kategorii, z tym, że ul. G., wymieniona jako droga krajowa nr ... ma obecnie kategorię drogi gminnej, co wynika z art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych. Dlatego Wojewoda skorygował zapis na s. 4 zaskarżonej decyzji poprzez wykreślenie słów "drogi krajowej nr ... - ulicy G." i zastąpienie ich słowami "ulicy G. (droga gminna). Zaskarżona decyzja spełniła też wymogi art. 11f ust. 1 pkt 2 ustawy, ustalając linie rozgraniczające teren. Jednocześnie stwierdzono niezgodność pomiędzy częścią tekstową a częścią graficzną decyzji, bowiem po zbadaniu załączników do zaskarżonej decyzji Wojewoda spostrzegł rozbieżności pomiędzy liniami rozgraniczającymi teren inwestycji uwidocznionymi na załączniku nr 1, liniami podziału nieruchomości uwidocznionymi na załączniku nr 2 oraz przebiegiem inwestycji przedstawionym na planie zagospodarowania terenu, zawartym w projekcie budowlanym będącym załącznikiem nr 3. Błąd ten powstały podczas wydruku map doprowadził w efekcie do zatwierdzenia przez organ I instancji załącznika graficznego sprzecznego z treścią decyzji oraz do objęcia linią rozgraniczającą teren nieruchomości, która nie była wskazana we wniosku o wydanie zaskarżonej decyzji. Takiej niezgodności nie zaliczono do "błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek". Stwierdzono, że nieprawidłowe ustalenia faktyczne przyjęte jako przesłanki wydanej decyzji mogą być zwalczane w trybie odwoławczym bądź w trybie nadzoru. Organ II instancji uznał więc pismo inwestora za wniosek o dokonanie zmian w trybie art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a., a co za tym idzie uchylił załącznik graficzny nr 1 zaskarżonej decyzji oraz orzekł w tym zakresie poprzez zastąpienie wadliwych rysunków. Wojewoda uznał też, że decyzja organu I instancji jest zgodna z art. 11 f ust. 1 pkt 3 ustawy, ustalając warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury współczesnej oraz potrzeb obronności państwa. Ponadto spełnia wymogi art. 11f ust. 1 pkt 4 ustawy, ustalając wymogi dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Zauważył, że jako obowiązanego do nabycia części nieruchomości nienadającej się do prawidłowego wykorzystania wskazano ZDM, gdy tymczasem zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy obowiązanym do nabycia jest zarządca drogi w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o drogach publicznych zarządcą drogi jest odpowiedni organ jednostki samorządu terytorialnego, a więc w tym przypadku Prezydent Miasta P.. Zaskarżona decyzja zdaniem Wojewody odpowiada też treści art. 11f ust. 1 pkt 5 ustawy, gdyż prawidłowo zatwierdzono podział nieruchomości przedstawiony na załączonej do wniosku dokumentacji geodezyjno-kartograficznej, opatrzonej stosownymi klauzulami ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej. Przy czym w związku ze zmianą stanu prawnego działki ... (obecnie ujawnionej w księdze wieczystej ...) Wojewoda skorygował zapis na s. 7 zaskarżonej decyzji dotyczącego ustanowienia służebności przejazdu i przechodu (również w zakresie wskazania podstawy prawnej). Zaskarżona decyzja (po jej sprostowaniu postanowieniem z dnia 25.09.2014 r.) spełniła też wymogi przepisu art. 11f ust. 1 pkt 6 ustawy, tj. co do oznaczenia nieruchomości lub ich części, które stają się z mocy prawa własnością właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Spełniła też wymogi art. 20a ustawy rozstrzygając kwestię przejścia inwestycji drogowej przez tereny linii kolejowej. Spełniła również wymogi przepisu art. 11f ust. 1 pkt 7 powoływanej ustawy w pkt VIII. dotyczącym zatwierdzenia projektu budowlanego.

W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja uwzględniła też zapisy art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. a, b, c, d ustawy poprzez określenie warunków zabezpieczenia terenu budowy i prowadzenia robót budowlanych, czasu użytkowania tymczasowych obiektów budowlanych, terminów rozbiórki istniejących obiektów budowlanych nieprzewidzianych do dalszego użytkowania oraz tymczasowych obiektów budowlanych, a także wymagań dotyczących nadzoru na budowie. Co do wymogów przepisu art.11f ust. 1 pkt 8 lit. e, g, h ustawy wskazano, że organ I instancji stwierdził konieczność przebudowy istniejących sieci uzbrojenia terenu, zezwolił na ich przebudowę oraz ograniczył korzystanie z nieruchomości, jednak w tabB. na s. 11-12 wymienił numery działek przed podziałem, podczas gdy zgodnie z mapą z liniami rozgraniczającymi oraz projektem budowlanym przebudowa istniejących sieci uzbrojenia terenu obejmuje te części działek ulegających podziałowi, które nie są objęte liniami rozgraniczającymi teren inwestycji. Dlatego Wojewoda skorygował tabelę na s. 11 i 12 zaskarżonej decyzji poprzez zastąpienie numerów działek podlegających podziałowi numerami działek faktycznie objętych przebudową sieci uzbrojenia terenu. Wskazano również, że zaskarżona decyzja nie wypełnia warunku określonego w art. 16 ust. 2 ustawy poprzez brak określenia terminu wydania nieruchomości objętych liniami rozgraniczającymi teren inwestycji. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej nie zwalniało organu od zamieszczenia w niej tego rozstrzygnięcia, gdyż wskazanie terminu, o jakim mowa w art. 16 ust. 2 ustawy, jest obligatoryjne. Dlatego organ II instancji uzupełnił zaskarżoną decyzję poprzez określenie terminu opróżnienia lokali i innych pomieszczeń, zgodnie z wnioskiem inwestora.

Odnosząc się do uwag odwołania Wojewoda stwierdził, iż w toku postępowania przed organem I instancji odwołujące się Spółki nie wniosły żadnych uwag. Wcześniejsze ewentualne ustalenia z przedstawicielem zarządcy drogi lub gestorami sieci infrastruktury technicznej, na które powołują się strony, nie stanowią części analizowanego postępowania, zwłaszcza jeżB. nie znalazły odzwierciedlenia w złożonym wniosku o wydanie decyzji. Organ wydający decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie może uzależniać zezwolenia na realizację inwestycji drogowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami. Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy, jeżB. przejęta z mocy prawa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, właściwy zarządca drogi jest obowiązany do nabycia tej części nieruchomości, w imieniu i na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości. Kwestia ewentualnego wykupu części nieruchomości jest jednak przedmiotem odrębnego postępowania i nie może mieć wpływu na ocenę prawidłowości wydanej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Żaden przepis prawa nie nakazuje uwzględnienia w toku postępowania zmierzającego do wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wydanych wcześniej pozwoleń na budowę. Pozwolenie na budowę, na które powołuje się strona odwołująca, pozostaje więc bez wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto organ wydający decyzję w zakresie realizacje inwestycji drogowej nie jest uprawniony do oceny racjonalności, czy słuszności rozwiązań projektowych przyjętych we wniosku o udzielanie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Obowiązkiem organów jest ocena kompletności złożonego wniosku oraz ustalenie, czy spełnia on inne przesłanki określone przepisami ustawy. Co do przebiegu inwestycji są natomiast tym wnioskiem związane i tylko w razie stwierdzenia, iż kształt inwestycji w wersji zgłoszonej narusza normę prawną zobligowane są do odmowy wydania zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Dlatego poza zakresem oceny organu II instancji muszą znaleźć się wszystkie te zarzuty, które opierają się na twierdzeniach o nieracjonalności projektu, możliwości przedłużenia przykrycia tunelu czy o możliwości innego przebiegu urządzeń infrastruktury technicznej. Wojewoda uznał przy tym, iż przy planowaniu budowy tunelu oraz przebiegu infrastruktury technicznej dołożono wszelkich starań, aby potrzeba zajęcia gruntów osób trzecich była jak najmniejsza, a teren objęty linią rozgraniczającą jest niezbędny dla zrealizowania całości przedsięwzięcia.

W odniesieniu do uwag dotyczących konstrukcji istniejącego budynku Wojewoda zauważył, że w części 2.7.1. projektu budowlanego "Projekt rozbiórki obiektów" przewidziano rozbiórkę części budynku usługowego zlokalizowanego na działce nr ... ark. 6 obr. D.. Na s. 5 w pkt. 2.4.4 zapisano: "Ze względu na duże gabaryty budynku proponowana jest rozbiórka jedynie jego części, minimum 7,0 m długości, odpowiednio do elementów konstrukcyjnych budynku, przy jednoczesnym zabezpieczeniu konstrukcji pozostałej części. W związku z tym należy przewidzieć wykonanie zamykającej, zewnętrznej ściany szczytowej." W tej sytuacji zarzut braku uwzględnienia konstrukcji istniejącego budynku jest bezzasadny. Odnosząc się do zarzutu, iż na planach wykonawczych nie ma zaprojektowanych chodników w tunelu dla ciągłego ruchu pieszych Wojewoda stwierdził, że projekt przewiduje budowę zadaszonego, zagłębionego poniżej poziomu gruntu ciągu składającego się z chodnika oraz ścieżki rowerowej, biegnącego wzdłuż tunelu po jego południowej stronie.

Co do kwestii ustanowienia służebności w celu zapewnienia dostępu do drogi publicznej działce nr ... Wojewoda wskazał, że przesłanka dostępu do drogi publicznej zrealizowana jest nie tylko w przypadku samego istnienia zjazdu, ale także wówczas, gdy w stanie faktycznym sprawy istnieje potencjalna możliwość wykonania zjazdu, odpowiadającego wymogom rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, a także gdy z wniosku wynika, że zapewniony będzie pośredni dostęp do drogi publicznej - za pośrednictwem drogi wewnętrznej lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności. Dostępu do drogi publicznej w żadnym wypadku nie można utożsamiać z faktycznym dostępem do tej drogi przez nieruchomości, które nie stanowią dróg wewnętrznych lub na których nie ustanowiono służebności drogowej. W ustawie o inwestycjach drogowych brak jest unormowania mogącego stanowić podstawę do ustanowienia służebności w celu zapewnienia dostępu do drogi publicznej nieruchomościom powstałym w wyniku podziału zatwierdzonego decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Zasadniczo materia ta uregulowana jest systemowo w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 93 ust. 3 tej ustawy podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżB. projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej, jednak za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżB. nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. W stanie faktycznym sprawy występuje sytuacja, której uregulowanie powinno się odbyć poprzez orzeczenie o ustanowieniu służebności drogowej, a nie tylko zobowiązanie inwestora do podjęcia działań mających na celu ustanowienie służebności drogowej. Wobec zbycia działki nr ... przez dotychczasowego właściciela, rozwiązanie przyjęte w decyzji organu I instancji nie gwarantuje stronom środków prawnych skutecznie chroniących ich interes prawny. Według Wojewody skoro przepis art. 11f ust. 1 ustawy o inwestycjach drogowych, stanowiący o treści decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, zawiera otwarty katalog obligatoryjnych elementów decyzji nie ma przeszkód do tego, aby w wymienionej decyzji zawrzeć postanowienie w przedmiocie służebności gruntowej.

Odnośnie zarzutu naruszenia prawa własności organ wyjaśnił, iż prawo to nie jest chronione bezwzględnie, gdyż Konstytucja w art. 64 ust. 1 dopuszcza możliwość ograniczenia tego prawa, gdy następuje ono w ustawie i w zakresie, w jakim nie narusza istoty prawa własności, a więc poszanowania zasady proporcjonalności wyrażającej się zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości, ingerencji w sferę praw i wolności. Wprowadzenie odrębnego trybu administracyjnego w sprawie realizacji inwestycji drogowych służy realizacji celu publicznego w postaci poprawy bezpieczeństwa układu komunikacyjnego i transportowego, a jednocześnie skutki z tym związane są rekompensowane w formie odszkodowania. Ustawodawca wyznacza też termin dla wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Zatem, pomimo odjęcia własności, dochodzi do równoważenia strat i szkód związanych z prowadzonym postępowaniem.

Skargi na powyższą decyzję wniosły Spółka A. Spółka z o.o. w P. oraz A. Sp. z o.o. spółka komandytowa w P..

Spółka A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. zaskarżyła decyzję Wojewody w zakresie:

- pkt. II decyzji dot. rysunków nr ... i .... map załącznik graficzny 1 oraz 2 i zatwierdzenia w ich miejsce nowych map i rysunków;

- pkt. IV decyzji w zakresie uchylenia częściowo pkt.V na s. 7 decyzji I Instancji tj. wprowadzenia przez Wojewodę nowego zapisu w sentencji decyzji z rażącym naruszeniem przez decyzję I i II instancji prawa skarżącej A. spółki z o.o. właściciela polegającej na nieodpłatnym obciążeniu działek ...; ...; ...;... z arkusza mapy ... obręb D. służebnością drogową na rzecz każdoczesnego właściciela działek ... ark. ... obręb D. (która powstała w wyniku podziału działki ... i ... ark. mapy ... obręb D.);

- pkt. VI decyzji w zakresie terminu wydania nieruchomości i nadania rygoru natychmiastowej wykonalności;

-pkt. VII decyzji w kwestii utrzymania w mocy decyzji organu I instancji w zakresie przyjęcia do realizacji inwestycji i wywłaszczenia oraz zajęcia na działce ... KW ... i wywłaszczenie (umniejszenie) na całej jej szerokości pasa gruntu głęboki na 4,97 m bieżące i to mimo, że dla inwestycji wystarczyłoby umniejszenie - wywłaszczenie pasa na całej jej szerokości na 3,77 m bieżące w głąb działki i działki nr ... , KW ....

Skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie art. 6, 7, 77 i 80 K.p.a., art. 157 § 2 w zw. z art. 156 K.p.a. oraz art. 140 i 199 Kodeksu cywilnego. Zdaniem skarżącej kwestia możliwości dokonania przez organy administracji innych rozwiązań jak tylko obciążenie nieruchomości nieodpłatną służebnością oraz zaplanowanie inwestycji (media) przez środek działki, przy istnieniu rzeczywistych realnych propozycji skarżącej, oznacza brak bezstronnego rozpatrzenia sprawy. Ryzyko i koszt inwestycji zostały przeniesione na skarżącą bezprawnie. Faktem jest, że przyjęte decyzjami rozwiązania nie zostały uzgodnione ze spółką, a wcześniejsze uzgodnienia pominięte. Na uwagę zasługuje fakt, że nie zostały również naniesione do projektu poprawki uzgodnione w projekcie wykonawczym. Podniesiono też, że służebność drogowa na działce ... (obecnie ...) wyznaczona jest przez środek budynku, który ma być odbudowany i niecały metr od wejścia do obecnego budynku - siedziby skarżącej spółki. Ponadto służebność drogi ma być bezpłatna. Nie tylko więc skarżąca nie będzie otrzymywać wynagrodzenia, ale będzie musiała ponosić koszty utrzymania przejazdu i przechodu (w tym, w okresie zimowym: odśnieżania, sypania piaskiem lub solą) oraz podatek od nieruchomości wyznaczony dla podmiotów gospodarczych. Wskazano też, że organ II instancji wydał decyzję na podstawie konsultacji z inwestorem i udzieleniem przez niego odpowiedzi, że nie można poprawić projektu i wykonania nie skonsultowano opinii z niezależnym fachowym opiniodawcą. Zarzucono też, iż organ odwoławczy zobowiązany jest uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego, jakie zaszły w sprawie po wydaniu decyzji, a zdaniem skarżącej Wojewoda pominął zmiany, jaki zaszły w związku z nabyciem działki nr ... przez A. spółkę z o.o. spółkę komandytowa. Skarżąca nie zgodziła się też, że miało miejsce uzgadnianie projektu przebudowy ul. C. (budowa tunelu) ze społeczeństwem. Wręcz przeciwnie interesy właściciB. były i są lekceważone, a zmiany bardzo poważne dla użytkowników działek. Zawiadomienie złożone w Internecie na stronie Miasta P. w dniach od 29 sierpnia do 2 września 2011 r. miało na celu świadome wprowadzenie w błąd mieszkańców Dębca, a nie zapewnienie o najbardziej korzystnych rozwiązaniach.

Z kolei A. Sp. z o.o. spółka komandytowa w P. zaskarżyła decyzję Wojewody w zakresie:

- pkt. II decyzji dot. rysunków nr ... i .... map załącznik graficzny 1 oraz 2 i zatwierdzenia w ich miejsce nowych map i rysunków ;

- pkt. lV decyzji w zakresie uchylenia częściowo pkt.V na s. 7 decyzji I Instancji tj. wprowadzenia przez Wojewodę nowego zapisu w sentencji decyzji z rażącym naruszeniem prawa skarżącej A. spółki z o.o. spółki komandytowej właściciela działek ... ark. ... obręb D. (która powstała w wyniku podziału działki ... i ...ark. mapy ... obręb D.) poprzez pozbawieniu nieruchomości dostępu do drogi publicznej przy braku możliwości obciążenia nieruchomości właściciela działek ... i ... (.../1) służebnością drogową i to nieodpłatną;

- pkt. V w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału - działki ... na działki ... oraz ..., gdyż podział ten oznacza brak dostępu do drogi publicznej działki nr ... i to wobec odmowy przedłużenia pokrycia tunelu na ul. C. (na długości 9 do 10 m bieżących) z jednoczesnym ustaleniem na działce ... służebności drogi - dostępu do drogi publicznej dla nieruchomości skarżącej tj. do ul. C. w P.;

- terminu wydania nieruchomości i nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.

Skarżąca Spółka zarzuciła Wojewodzie naruszenie art. 6, 7, 77 i 80 K.p.a., art. 157 § 2 w zw. z art. 156 K.p.a. oraz art. 140 i 199 Kodeksu cywilnego.

Zdaniem skarżącej organ odwoławczy oparł decyzję na niemerytorycznej opinii organu I instancji (ZDM) w kwestii zabudowy tunelu pokryciem dachowym na szerokość działki ... do granicy z działką ... ul. C., co umożliwiłoby przejazd do działki .... Ryzyko i koszt inwestycji zostały przeniesione na skarżącą bezprawnie. Faktem jest, że przyjęte decyzjami rozwiązania nie zostały uzgodnione ze spółką a wcześniejsze uzgodnienia pominięte, na uwagę zasługuje fakt, że nie zostały również naniesione do projektu poprawki uzgodnione w projekcie wykonawczym. Skarżąca wskazała, że nie ma żadnych podstaw domagania się obciążenia innej spółki służebnością gruntową. W jej ocenie istnieje cały czas możliwość usytuowania dostępu do drogi przez działkę .... Wojewoda wydał decyzję na podstawie konsultacji z inwestorem i udzieleniem przez niego odpowiedzi, że nie można poprawić projektu, a wykonania nie skonsultowano z niezależnym fachowym opiniodawcą. Podniesiono, iż organ odwoławczy błędnie określił położenie podlegającego częściowej rozbiórce. Budynek ten znajduje się na działce nr ... i ..., a nie na działce ... . Po drugie konstrukcja budynku nie pozwala na tak daleko idącą rozbiórkę tj. minimum 7 metrów długości. W tym zakresie nie przeprowadzono merytorycznego inżynierskiego rozpoznania. Nadto Wojewoda dokonał błędnych ustaleń co do podmiotów będących właścicielami działek, a mianowicie skarżąca A. spółka z o.o. spółka komandytowa nabyła własność nieruchomości działki ... ark. ... obręb D. dnia 18 sierpnia 2014r., co wynika z aktu notarialnego Repertorium A numer ... oraz z aktu Repertorium A nr .... Na s. 16 zaskarżonej decyzji są przytoczone dane z 20 października 2014 r., które nie odzwierciedlają stanu prawnego oraz faktycznego wynikającego bezpośrednio z aktu notarialnego, który również był w posiadaniu GEOPOZ, a mianowicie, iż w dniu 1 września 2014 r. nastąpiło ostateczne wpisanie w KRS spółki komandytowej. Natomiast w zaskarżonej decyzji wymieniany jest na dzień 20 października 2014 r. jako właściciel A. spółka z o.o. w organizacji. Decyzja organu I instancji zapadła w dniu ... 2014 roku i nie uwzględnia ona zmian jakie zaszły w wyniku podziałów działek oraz nabycia praw własności z dnia 18 sierpnia 2014 r. Organ odwoławczy zobowiązany był uwzględniać te zmiany. Również Wojewoda pominął zmiany, jaki zaszły w związku z nabyciem działki przez A. spółkę z o.o. spółkę komandytową.

Odpowiadając na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 26 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia skargi wniesione przez A. Spółka z o.o. w P. oraz A. Sp. z o.o. spółka komandytowa w P. Następnie postanowieniem z dnia 19 marca 2015 r. Sąd oddalił wnioski skarżących spółek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd postanowieniem z dnia 14 maja 2015 r. zawiesił postępowanie z uwagi na śmierć uczestnika postępowania J. G. Następnie po ustaleniu następców prawnych zmarłego Sąd postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r. podjął zawieszone postępowanie.

Pismem procesowym z dnia 4 listopada 2015 r. pełnomocnik skarżących spółek wskazał, iż popiera wnioski zawarte w skardze, jednocześnie wskazując, że nie zostały rozpoznane wnioski dotyczące wykupu działki na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy, a tym samym został naruszony słuszny interes skarżących spółek, a inwestycja nie może być realizowana do czasu rozstrzygnięcia złożonego wniosku.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 19 listopada 2015 r. prezes skarżących spółek S. Ł. cofnął zarzut dotyczący punktu VII decyzji organu II instancji, gdyż jest za późno na jego rozpatrzenie. Inwestycja jest materią czynną i jej stan codziennie się zmienia, nie można naprawić tego, co ostatecznie zostało zmienione. Droga konieczna jest niezbędna. Moc decyzji Wojewody kończy się na granicy działek i decyzje mogą być wydawane w obrębie nieruchomości państwowych, natomiast jeśli decyzje dotyczą własności prywatnej to nie powinny naruszać praw ich właściciB.. Właściciele firm nie wyrażą nigdy zgody aby przez ich nieruchomość była wytyczana droga na rzecz innej prywatnej nieruchomości. Spółka A. komandytowa jest właścicielem działki nr ... i do tej działki obecnie nie ma żadnej drogi. S. Ł. zażądał, aby na działce nr ... ustanowić służebność drogi tj. przywrócić możliwość korzystania z prawa wjazdu z ul. C., a to uprawnienie decyzją umożliwił ZDM w 2004 r. Następnie wskazał, że aby Wojewoda taką decyzję podjął czekał 111 dni i wskazywał, że decydentem jest właściciel drogi. W styczniu 2014 r. spółki złożyły skargi na decyzję i wówczas w odpowiedzi Wojewoda zajął stanowisko, że doszło do rażącego naruszenia prawa, wstrzymania budowy. Podniósł też zarzut, że nie miała miejsca konsultacja społeczna co do realizowanej inwestycji, było jedno spotkanie w szkole przy ul. Jesionowej w P., na którym był obecny Dyrektor ZDM p. S., który oświadczył, że będzie tak cyt. Jak narysowane w zatwierdzonym projekcie. Przedtem nie było żadnych konsultacji z bezpośrednio zainteresowanymi właścicielami nieruchomości graniczących z inwestycją. Ponadto wskazał, że nie doszło do pączkowania reprezentowanych przez niego firm, każda z firm jest obca i ma własny KRS. Podniósł, że zaskarżona decyzja rażąco narusza interesy wielu właściciB. nieruchomości sąsiadujących z przedmiotową inwestycją. W szczególności naruszono interesy małżonków F. zam. Przy ul. Ł. Uczestnik postępowania B. B. poparł zarzuty skargi i podniósł, że przy budowie przedmiotowej inwestycji naruszono jego uprawnienia, ponieważ dotychczas wjazd prowadził do drogi publicznej w poziomie, a obecnie droga jest podniesiona względem wjazdu o 60 cm. S. Ł. dodał, że wbrew twierdzeniom organu nie przeprowadzono negocjacji z właścicielami nieruchomości sąsiadujących z inwestycją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje.

Skargi obu spółek okazały się bezzasadne, albowiem zaskarżona decyzja w ocenie Sądu została wydana zgodnie z prawem.

Przedmiotem skarg wniesionych przez A. sp. z o.o. i A. sp. z o.o. spółkę komandytową jest decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia ... 2014 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na przebudowie układu komunikacyjnego w obrębie ul. C. w P. na odcinku od skrzyżowania z ul. M. w P. do skrzyżowania z ul. Ł. w P.. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy w części (opisanej powyżej) uchylił decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia ... 2014 r., w pozostałej części utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia ... 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 687 ze zm., dalej: ustawa).

Na wstępie należy wyjaśnić, że powołana ustawa oraz uregulowane w niej zasady i warunki przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych mają charakter specjalny, nadzwyczajny wobec przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2015 r. 1774 ze zm.), ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 199 ze zm.) oraz ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2013r. poz. 1409 ze zm.). Jej celem jest uproszczenie i ujednolicenie procedur przygotowania i realizacji inwestycji drogowych. Określone w omawianej ustawie postępowanie zmierzające do wydania zezwolenia na realizację inwestycji drogowej zastępuje postępowania prowadzące do wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji wywłaszczeniowej, a także pozwolenia na budowę. Ponadto włącza ono postępowanie podziałowe. W ten sposób decyzja zezwalająca na realizację inwestycji drogowej staje się zarazem decyzją lokalizacyjną, podziałową, wywłaszczeniową i pozwoleniem na budowę. Nadto decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wyłącza wydanie decyzji o zmianie przeznaczenia gruntów leśnych i rolnych na nieleśne i nierolne, a także decyzji o zezwoleniu i wniesieniu opłat za usunięcie drzew lub krzewów znajdujących się na nieruchomości objętej tą decyzją. Reasumując postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych obejmujących inwestycję drogową niejako wchłania wszystkie wyżej wymienione postępowania zmierzając do skrócenia czasu planowania i realizacji tego rodzaju inwestycji publicznych.

I tak zgodnie z art. 11f ust. 1 ustawy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności:

1) wymagania dotyczące powiązania drogi z innymi drogami publicznymi, z określeniem ich kategorii;

2) określenie linii rozgraniczających teren;

3) warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury współczesnej oraz potrzeb obronności państwa;

4) wymagania dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich;

5) zatwierdzenie podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 12 ust. 1;

6) oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego;

7) zatwierdzenie projektu budowlanego;

8) w razie potrzeby inne ustalenia dotyczące:

a) określenia szczególnych warunków zabezpieczenia terenu budowy i prowadzenia robót budowlanych,

b) określenia czasu użytkowania tymczasowych obiektów budowlanych,

c) określenia terminów rozbiórki istniejących obiektów budowlanych nieprzewidzianych do dalszego użytkowania oraz tymczasowych obiektów budowlanych,

d) określenia szczegółowych wymagań dotyczących nadzoru na budowie,

e) obowiązku dokonania przebudowy istniejącej sieci uzbrojenia terenu,

f) obowiązku przebudowy dróg innych kategorii,

g) określenia ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości dla realizacji obowiązków, o których mowa w lit. e i f,

h) zezwolenia na wykonanie obowiązków, o których mowa w lit. e i f.

Zaznaczyć należy, że w świetle powołanego przepisu i przepisów regulujących postępowanie prowadzące zmierzające do wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej organy orzekające nie mogą oceniać racjonalności czy też słuszności przyjętych we wniosku rozwiązań projektowych, gdyż postępowanie w sprawie zezwolenia na realizację danej inwestycji drogowej toczy się na wniosek zarządcy drogi, którym to wnioskiem organ administracji jest związany. Organ nie może dokonywać, jakichkolwiek zmian np. w zakresie lokalizacji, przebiegu oraz planowanych parametrów technicznych konkretnej inwestycji. To bowiem inwestor dokonuje wyboru najkorzystniejszych w jego ocenie rozwiązań odnoszących się do planowanego przez niego przedsięwzięcia drogowego. Rolą orzekającego w sprawie organu jest natomiast sprawdzenie kompletności wniosku w świetle wymogów ustawowych oraz czy koncepcja składającego wniosek mieści się w granicach wyznaczonych przez prawo. Dopuszczalna jest zaś weryfikacja przez organ zasadności żądania w zakresie ewentualnego istnienia rozwiązania alternatywnego zapewniającego możliwość realizacji tego samego celu publicznego przy ograniczeniu stopnia ingerencji w prawo własności osób trzecich, a także ocena przez organ niezbędności realizacji celu inwestycji jako przesłanki ingerencji w prawo własności nieruchomości. Ta weryfikacja nie może mieć jednak na celu samej kontroli zasadności poszczególnych rozwiązań wskazanych we wniosku, ale ma na celu zbadanie niezbędności inwestycji do realizacji ogólnego celu przedsięwzięcia drogowego (por. wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r., II OSK 1730/14, Lex nr 1664490).

W okolicznościach niniejszej sprawy na uwagę na początku rozważań zasługuje fakt, że organ odwoławczy w sposób rzetelny wypełnił wymogi art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przedstawiając w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji kolejno wszelkie określone w art. 11f ust. 1 ustawy wymagania, określenia, zezwolenia i zatwierdzenia. Sąd stanowisko Wojewody w tym zakresie pragnie potwierdzić.

W ocenie Sądu na aprobatę zasługuje również sposób prowadzenia przez organy orzekające postępowania w niniejszej sprawie. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 11a ust. 1 ustawy wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych wydają decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na wniosek właściwego zarządcy drogi. Decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wydaje się w terminie 90 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1 (art. 11a ust. 3 ustawy). Przepis art. 11b ust. 1 ustawy określa, że właściwy zarządca drogi składa wniosek o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej po uzyskaniu opinii właściwych miejscowo zarządu województwa, zarządu powiatu oraz wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Przepis art. 11b ust. 1 ustawy określa szczegółowo wymogi wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Zgodnie z art. 11b ust. 2 ustawy właściwy organ wydaje opinie, o których mowa w ust. 1 pkt 8 (tj. , na wniosek właściwego zarządcy drogi, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania wniosku o wydanie opinii. Niewydanie opinii w tym terminie traktuje się jako brak zastrzeżeń do wniosku. Opinie, o których mowa w ust. 1 pkt 8, zastępują uzgodnienia, pozwolenia, opinie bądź stanowiska właściwych organów wymagane odrębnymi przepisami (art. 11b ust. 3 ustawy). Opinie te inwestor składa wraz z wnioskiem (art. 11b ust. 1 pkt 8 ustawy).

W niniejszej sprawie w dniu 30 maja 2014 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich w P. złożony w imieniu Prezydenta Miasta P. Wniosek ten zawierał określenie terminu wydania nieruchomości lub wydania nieruchomości i opróżnienia lokali oraz innych pomieszczeń (120 dni), wniosek o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wniosek o wydanie odstępstwa od warunków określonych w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1594 ze zm.) oraz wniosek o ustanowienie służebności drogi koniecznej w celu zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla działki nr ... ark. ... obr. D., powstałej w wyniku podziału działki nr ... ark. ... obr. D.. Zgodnie z art. 11b ust. 1 ustawy wniosek został złożony po uzyskaniu opinii Zarządu Województwa Wielkopolskiego (postanowienie z ... 2011 r. nr ...), a także uzupełniony o opinię Prezydenta Miasta P. (pismo z ... 2014 r.). Stosownie do treści art. 11d ust. 1 ustawy do wniosku załączono niezbędną dokumentację tj. poza wymienioną w art.11d ust. 1 pkt 1-5 ustawy, również wymagane opinie: Miejskiego Konserwatora Zabytków (pismo z 9.04.2013 r.), Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (postanowienie z ... 21013 r.), Ministra Zdrowia (pismo z 29.03.2013 r.), A. S.A. (pismo z dnia 23.06.2014 r.) oraz Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. (pismo z dnia 14.05.2013 r.), opinię Prezydenta Miasta P. (z ... 2014 r.) a także decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. z dnia ... 2013 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację niniejszego przedsięwzięcia. Prawidłowo organy orzekające uznały, że powyższe opinie, uzgodnienia i decyzje były wystarczające w świetle art. 11d ust. 1 ustawy, albowiem nie było konieczności uzyskania pozwoleń z zakresu obszarów morskich (art. 11d ust. 1 pkt 6 ustawy), uzgodnień z organem architektoniczno-budowlanym w przypadku obiektu zakładów górniczych oraz obiektów usytuowanych na terenach zamkniętych (art. 11d ust. 1 pkt 7 ustawy), wyniku audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego i uzasadnienia zarządcy drogi właściwego dla transeuropejskiej sieci drogowej (art. 11d ust. 1 pkt 7a ustawy), a także opinii dyrektora właściwego urzędu morskiego i dyrektora właściwej regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych (art. 11d ust. 1 pkt 8 lit. b i e ustawy). Rację miał zatem Wojewoda stwierdziwszy, że wniosek inwestora odpowiadał wymogom art. 11d ust. 1 ustawy.

Zważyć należy, iż uprawnione było również skorzystanie przez Prezydenta Miasta P. z uprawnienia udzielenia odstępstwa od warunków usytuowania budowli oraz wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych (postanowienie organu z dnia 8.07.2014 r.). Przepis art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1594 ze zm.) zakłada, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od warunków usytuowania budynków i budowli określonych w art. 53 oraz wykonywania robót ziemnych określonych na podstawie art. 54. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia oraz bezpieczeństwa i prawidłowego ruchu kolejowego, a także nie może zakłócać działania urządzeń służących do prowadzenia tego ruchu. Właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej, w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, udziela bądź odmawia zgody na odstępstwo po uzyskaniu opinii właściwego zarządcy (art. 57 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym).

Zważyć należy, iż następnie, po wpłynięciu wniosku, Prezydent Miasta P. prawidłowo, zgodnie z art. 11d ust. 5 i 6 ustawy, zawiadomił pisemnie wnioskodawcę i właściciB. lub użytkowników wieczystych nieruchomości objętych wnioskiem o wszczęciu postępowania.

W ocenie Sądu prawidłowo organy orzekające odpowiadając na zarzuty właściciB. nieruchomości objętych inwestycją, w tym nieruchomości należących do A. sp. z o.o, (działki nr ..., ...), a także A. sp. z o.o. spółka komandytowa (działka nr ...), że w świetle art. 11d ust. 1 pkt 1 ustawy, nie posiadają uprawnień do zmiany rozwiązań inwestycji, ponieważ postępowanie to ma charakter wnioskowy i to wnioskodawca określa zakres terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych oraz dokonuje wyboru rozwiązań projektowych. Raz jeszcze należy podkreślić, że również sąd administracyjny dokonując kontroli legalności decyzji organów administracji publicznej dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowych nie jest upoważniony do oceny racjonalności, czy słuszności rozwiązań projektowych przyjętych we wniosku o udzielenie zezwolenia. Inwestor samodzielnie dokonuje wyboru najbardziej korzystnych rozwiązań lokalizacyjnych i następnie techniczno-wykonawczych inwestycji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2007 r., IV SA/Wa 46/07, Lex nr 338845).Rola organu wydającego decyzję przedmiotową decyzję sprowadza się do opisania dyspozycji i uwarunkowań dla inwestycji drogowej w zakresie wskazanym w art. 11f ust. 1 ustawy, a rola sądu administracyjnego dokonującego kontroli takiej decyzji ogranicza się do ustalenia, czy organ wydający decyzję wymogi te spełnił.

W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy, odpowiadając na uwagi właściciB. nieruchomości objętych inwestycją, w tym skarżących spółek, zwrócił się do inwestora z prośbą o podanie, czy istnieje możliwość zmiany przyjętych rozwiązań projektowych w sposób uwzględniający żądania odwołujących się, a jeśli nie do szczegółowego uzasadnienia przyczyn nieuwzględnienia zgłaszanych żądań. Inwestor w piśmie z dnia 7 października 2014 r. wyjaśnił, że przyjęte w dokumentacji technicznej rozwiązania nie pozwalają na wyjście naprzeciw oczekiwaniom odwołujących, co spowodowane jest m.in. potrzebą skomunikowania zaprojektowanej w tunelu zatoki autobusowej z poziomem terenu, na którym obecnie posadowione są budynki. Zaznaczył, że w tym celu należało przewidzieć schody oraz windę, co zdeterminowało zajęcie odpowiedniego terenu umożliwiającego realizację tej infrastruktury. To zaś z przyczyn technicznych skutkowało potrzebą zlokalizowania mediów poza przedmiotową strefą, a tym samym wejściem w działki strony skarżącej – A. sp. z o.o. Inwestor podkreślił, że na etapie projektowania dokonano wszelkich starań, aby potrzeba zajęcia działek była jak najmniejsza. Inwestor w kolejnym piśmie z 3 listopada 2014 r. uzupełnił, że całkowite przykrycie tunelu nie było rozpatrywane z uwagi na konieczność zapewnienia jego wentylacji, ze szczególnym uwzględnieniem przystanku autobusowego (pobyt ludzi oczekujących na komunikację zbiorową). Dlatego nie ma możliwości budowy wjazdu na działkę nr ... przy ul. C. (po podziale – działki nr ... – własność Miasta Poznań i ... – własność A. sp. z o.o. sp. kom.). Na uwagę zasługuje przy tym fakt, że dotychczasowy wjazd mógł pełnić swoją funkcję jedynie do czasu realizacji docelowych rozwiązań komunikacyjnych w tym rejonie, a zapis taki zawarty był już w decyzji Prezydenta Miasta P. nr ... z dnia 13 października 2004 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie zrealizowanego obiektu magazynowego na sklep branży spożywczej i punkt ksero przewidzianej do realizacji na działce nr ... obr. D. położonej w P. przy ul. C. ..., wydanej "B." sp. z o.o. i wynikał bezpośrednio z postanowienia ZDM w P. z 5 października 2004 r. W tym miejscu należy wskazać, że działka nr ... i ... powstały w wyniku podziału działki nr ... (na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 31.08.2012 r.) o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla rozbudowy i przebudowy linii kolejowej E-59 P.-K. na odcinku K.-C..

Dodać należy, iż inwestor wyjaśnił organowi odwoławczemu, że na terenie koniecznym do zajęcia zlokalizowany będzie mur oporowy, winda (w części), kanalizacja teletechniczna dla potrzeb monitoringu i koordynacji sygnalizacji świetlnej oraz uzbrojenie kolidujące z nowym przebiegiem drogi tj. gazociąg, sieci teletechniczne, kanalizacja sanitarna. Wyjaśniono, że dlatego nie ma możliwości realizacji inwestycji bez naruszania granic działek A. sp. z o.o. Likwidacja kolidującego uzbrojenia (woda, kanalizacja sanitarna) powoduje odcięcie istniejących przyłączy obsługujących przyległe nieruchomości, co wymusza konieczność budowy nowego przyłącza wodociągowego do nieruchomości nr ..., zgodnie z warunkami dostępu do sieci wodociągowej przy ul. ... r. poprzez działkę nr ... (obecnie ...). Następnie pismami z dnia 15 i 17 grudnia 2014 r., odnosząc się do uwag odwołujących spółek odnośnie możliwości zachowania wjazdu na działkę nr ... poprzez nakrycie stropem tunelu o długości 10 m stwierdził, że sprawą priorytetową jest zapewnienie optymalnej wentylacji tunelu poprzez odpowiednią wymianę powietrza, odprowadzanie nadmiaru ciepła wydzielanego przez samochody, czy też usuwanie dymów oraz sadzy. Odnośnie zaś kwestii odmiennego posadowienia instalacji gazowej inwestor wyjaśnił, że zrealizowane przez odwołującą spółkę posadowienie instalacji gazowej ma charakter tymczasowy, co zostało zdeterminowane działaniem odwołującej spółki, która nie udostępniła terenu, na którym docelowo przewidziana została lokalizacja tejże infrastruktury. Dlatego celem umożliwienia prowadzenia prac w zakresie konstrukcji tunelu zasadnym było wykonanie rozwiązań doraźnych skutkujących możliwością zapewnienia ciągłości realizacji przedsięwzięcia. Kiedy zaś możliwym będzie wejście na teren określony decyzją, instalacja gazowa zostanie wykonana zgodnie z dokumentacją projektową. Słusznie też Wojewoda stwierdził, że przepisy ustawy nie upoważniają organów orzekających do oceny racjonalności czy słuszności rozwiązań projektowych przyjętych we wniosku o udzielenie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Obowiązkiem organów jest ocena kompletności złożonego wniosku oraz ustalenie, czy spełnia on inne przesłanki przewidziane przepisami ustawy. W zakresie przebiegu inwestycji drogowej są zaś związane wnioskiem inwestora i tylko w razie stwierdzenia, iż kształt inwestycji określony we wniosku inwestora narusza normę prawną, zobligowane są do odmowy wydania zezwolenia. Stąd też trafnie stwierdzono, że wobec braku naruszenia przepisów, w tym przepisów Konstytucji RP i Kodeksu cywilnego, poza kognicją Wojewody były wszystkie te zarzuty, które odnoszą się do konkretnych rozwiązań projektowych, a w szczególności dotyczące przedłużenia przykrycia tunelu, czy przebiegu urządzeń infrastruktury technicznej.

W świetle powyższych wyjaśnień, mając na względzie zakres kognicji organów orzekających i Sądu badającego legalność wydanych w niniejszej sprawie decyzji nie sposób uznać, by zasadne były zarzuty stron skarżących, jakoby organy orzekające nie rozważyły zakresu niezbędnej ingerencji w prawa właścicielskie skarżących spółek celem realizacji przedmiotowej inwestycji.

Nie można również podzielić zarzutu skarżących jakoby organy orzekające dopuściły się naruszenia art. 140 i art. 199 Kodeksu cywilnego poprzez władczą, bezprawną i bezzasadną ingerencję w prawo własności. Należy pamiętać, że przepis art. 21 ust. 2 Konstytucji RP dopuszcza wywłaszczenie jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Przepis art. 12 ust. 4 ustawy przewiduje zaś, że nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa:

1) własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych,

2) własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych

- z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Stosownie zaś do przepisu art. 12 ust. 4a ustawy organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na inwestycję drogową orzeka o odszkodowaniu za nieruchomości, które stały się z mocy prawa na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy własnością Skarbu Państwa lub odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego. Tym samym, zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP niniejsze wywłaszczenie dokonywane jest na cele publiczne (przebudowę układu komunikacyjnego jako inwestycji drogowej) i za słusznym odszkodowaniem.

Odnosząc się do zarzutu obejmującego pkt II zaskarżonej decyzji, który to dotyczy uchylenia rysunków nr ... i ... map określających linie rozgraniczające teren inwestycji, stanowiących załącznik graficzny nr 1, będący integralną częścią decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia ... 2014 r. i w tym zakresie zatwierdzenie nowych map określających linie rozgraniczające teren przedmiotowej inwestycji, które stanowią integralną część zaskarżonej decyzji jako załącznik nr 1. należy zauważyć, że skarżące spółki poza przedstawieniem zastrzeżeniem do rozstrzygnięcia w tym zakresie nie wyjaśniły, dlaczego ich zdaniem działanie organu odwoławczego w tym zakresie było bezprawne. Tymczasem zaskarżona decyzja w tym zakresie spełnia wymogi art. 11f ust. 1 pkt 2 ustawy, który to przepis nakazuje ustalenie linii rozgraniczających. W ocenie Sądu Wojewoda dostrzegłszy rozbieżności pomiędzy liniami rozgraniczającymi teren inwestycji zakreślonymi na załączniku nr 1, liniami podziału nieruchomości zakreślonymi na załączniku nr 2 oraz przebiegiem inwestycji przedstawionym na planie zagospodarowania terenu zawartym w projekcie budowlanym (zał. nr 3) zobowiązany był na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić decyzję organu I instancji w tym zakresie jako, że załączniki te stanowiły integralne elementy decyzji i następnie w tym zakresie zastąpić je nowymi mapami określającymi linie rozgraniczające teren inwestycji (załącznik nr 1 do zaskarżonej decyzji).

Ustosunkowując się do zarzutu pozbawienia działki nr ... dostępu do drogi publicznej, przy braku możliwości obciążenia właściciela działek nr ... i ... służebnością drogi koniecznej i to nieodpłatną Sąd pragnie zważyć, co poniżej.

Zgodnie z art. 12 ust. 3 i 4 ustawy z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej staje się ostateczna, nieruchomości ujęte w omawianej decyzji stają się z mocy prawa własnością wymienionych podmiotów publicznoprawnych, natomiast decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości. O odszkodowaniu za nieruchomości przejęte pod budowę dróg właściwy organ orzeka odrębną decyzją (art. 12 ust. 4a). W ustawie z dnia ... 2003 r. brak jest unormowania mogącego stanowić podstawę do ustanowienia służebności w celu zapewnienia dostępu do drogi publicznej nieruchomościom powstałym w wyniku podziału zatwierdzonego decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W niniejszej specustawie zawarto jedynie szczególne regulacje co do niektórych kwestii związanych z nabywaniem nieruchomości pod drogi, podczas gdy zasadniczo materia ta uregulowana jest systemowo w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Jak trafnie wskazano w piśmiennictwie, uzyskiwanie przez podmioty publicznoprawne praw własności do nieruchomości lub ich części ujętych w pasie drogowym drogi publicznej wyznaczonym w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, stanowi niewątpliwie o wywłaszczeniu tego prawa od dotychczasowego podmiotu, któremu prawo to przysługiwało. O ile na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami wywłaszczenie dokonywane jest w drodze decyzji administracyjnej o charakterze konstytutywnym, to według regulacji ustawy z dnia ... 2003 r. przejęcie własności nieruchomości nie jest przedmiotem orzekania, lecz skutkiem prawnym decyzji, przypisanym bezpośrednio przez ustawodawcę (vide: M. Wolanin, Komentarz do ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2010, s. 233–236; P. Antoniak, M. Cherka, F. M. Elżanowski, K. A. Wąsowski, Komentarz. Przygotowanie i realizacja inwestycji w zakresie dróg publicznych, Wyd. Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2012, s. 77–78).

W wyroku z dnia 25 lutego 2014 r. sygn.. akt II OSK 339/13 (dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że prawidłowa interpretacja przepisów zawartych w obu wymienionych wyżej ustawach pozwala przyjąć, że dopuszczalne jest zawarcie w decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej rozstrzygnięcia o ustanowieniu służebności drogowej w celu zapewnienia dostępu do drogi publicznej nieruchomościom objętym podziałem, dokonywanym w celu nabycia oznaczonych nieruchomości pod drogi. Pewne odmienności odnoszące się do decyzji wydawanych na podstawie obu ustaw nie mają istotnego znaczenia skoro w istocie w ich następstwie dochodzi do wywłaszczenia w rozumieniu konstytucyjnym (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP). Właściwa ochrona interesu podmiotów, które tracą prawo własności do nieruchomości przejętych pod drogi wymaga, aby w decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej zawarte były postanowienia o ustanowieniu służebności drogowej, zgodnie z art. 120 u.g.n. w związku z art. 23 ustawy z dnia ... 2003 r. Wskazany przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że jeżeli zachodzi potrzeba zapobieżenia niebezpieczeństwu, wystąpieniu szkody lub niedogodnościom, jakie mogą powstać dla właściciela. albo użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiednich wskutek wywłaszczenia lub innego niż dotychczas zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości, w decyzji o wywłaszczeniu ustanawia się niezbędne służebności. Przepis ten stanowi swoiste uzupełnienie art. 119 u.g.n. – określającego elementy decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości – w zakresie dodatkowych elementów tej decyzji. Te dodatkowe elementy decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości zamieszczane są, gdy wywłaszczenie jednej nieruchomości oraz przeznaczenie jej na określone cele może ujemnie oddziaływać na nieruchomości sąsiednie, np. dalszy dojazd do nieruchomości, utrata dostępu do drogi publicznej. Na gruncie tego przepisu ochrona praw sąsiedzkich realizowana jest na drodze administracyjnej przez możliwość ustanowienia w decyzji o wywłaszczeniu odpowiednich służebności na rzecz nieruchomości sąsiednich albo ustalenia obowiązku budowy i utrzymania urządzeń zapobiegających zagrożeniom lub niedogodnościom. Służebność jest instytucją prawa cywilnego i jej ustanowienie następuje według przepisów prawa cywilnego. Przepis ten nakłada na organ wywłaszczeniowy ustanowienie szczególnych obowiązków, które obciążają podmiot występujący z wnioskiem o wywłaszczenie (por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2012 r., II OSK 1245/12, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W zaskarżonej decyzji (pkt IV.) Wojewoda zapewnił działce nr ... ark. ... obręb D. dostęp do drogi publicznej – ul. ... r., poprzez zobowiązanie właściciela działek do ustanowienia służebności przejazdu i przechodu przez działkę nr ... ark. ... obręb D. oraz działkę nr ... ark. ... obręb D. w przypadku zamiaru ich zbycia. Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji prawidłowo stwierdzono, że przesłanka dostępu do drogi publicznej zrealizowana jest nie tylko w przypadku samego istnienia zjazdu, ale też wówczas, gdy w stanie faktycznym sprawy istnieje potencjalna możliwość wykonania zjazdu, odpowiadającego wymogom rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publicznej i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430 ze zm.), a także gdy z wniosku wynika, że zapewniony będzie pośredni dostęp do drogi publicznej – za pośrednictwem drogi wewnętrznej lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności.

W świetle powyższego nie sposób uznać, by działka nr ... została pozbawiona dostępu do drogi publicznej, skoro ma zagwarantowane prawo służebności przez działki nr ... i .../1. Co do zasadności nieodpłatności niniejszej służebności stwierdzić należy, że jej ustanowienie nie zostało spowodowane jakimkolwiek działaniem właściciela nieruchomości. Nie można jednak wykluczyć obciążenia inwestora kosztami ustanowienia i wykonywania omawianej służebności (por. Komentarz E. Bonczak-Kucharczyk do art. 120 ustawy o gospodarce nieruchomościami; źródło: LexOmega).

Zdaniem Sądu chybiony jest również zarzut wadliwego określenia przebiegu wyznaczonej, a przedstawionej powyżej służebności drogowej. A. sp. z o.o. sp. komandytowa podniosła, że służebność ta została wytyczona przez środek budynku, który ma zostać odbudowany. Zważyć w tym miejscu należy, że w sytuacji, gdy obiekt ten nie istnieje brak było podstaw do uwzględniania okoliczności przyszłych i niepewnych, albowiem mają one walor jedynie potencjalny.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wystarczy wskazać, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych nadają decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygor natychmiastowej wykonalności na wniosek właściwego zarządcy drogi, uzasadniony interesem społecznym lub gospodarczym. W sytuacji zatem, gdy inwestor w dniu 30 maja 2014 r. wniósł o nadanie decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności, motywując to okolicznością, iż inwestycja jest niezbędna do poprawy warunków bezpieczeństwa poprzez likwidację jednopoziomowych skrzyżowań ul. C. z ul. O., ... r. oraz torami kolejowymi linii Poznań-Wrocław i bocznicowymi oraz ma prowadzić do zwiększenia przepustowości ul. C. i poprawy życia mieszkańców w sąsiedztwie planowanej inwestycji. Dodano, że realizacja inwestycji wiąże się z budową wiaduktu kolejowego A. S.A. W tym stanie rzeczy, prawidłowo organy uznały, że celowym jest w oparciu o przepisy art. 17 ust. 1 i 3 ustawy nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, ze względu na potrzebę szybkiego i sprawnego wykonania przebudowy dróg objętych inwestycją, co przyczyni się do poprawy warunków komunikacyjnych i bezpieczeństwa w okolicy. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego, usprawnienie transportu drogowego, jak i planowane terminy realizacji inwestycji, czy też finansowanie inwestycji z funduszy europejskich uzasadniają nadanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2014 r., II OSK 93/14, Lex nr 1569073). W konsekwencji tego uzasadnione było m.in. określenie terminu wydania nieruchomości i opróżnienia lokali na 120 dzień od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Uprawnienie do tego dał Wojewodzie przepis art. 17 ust. 3 pkt 2 ustawy, który określa decyzja, o której mowa w ust. 1 (a więc decyzja, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności) zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń. Ponadto zważyć należy, iż zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej określa termin odpowiednio wydania nieruchomości lub wydania nieruchomości i opróżnienia lokali oraz innych pomieszczeń. Termin ten nie może być krótszy niż 120 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Tym samym określenie przez Wojewodę (pkt IV decyzji) terminu wydania nieruchomości i opróżnienia lokali na 120 dzień od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna odpowiada treści powołanego ostatnio przepisu.

Nie sposób również zgodzić się jakoby organ odwoławczy nie uwzględnił zmiany stanu prawnego sprawy polegającego na powstaniu spółki A. sp. z o.o. spółka komandytowa i konsekwencji z tym związanych w kontekście jej praw do nieruchomości nr ..., skoro w rubrum zaskarżonej decyzji Wojewoda wyraźnie odróżnił podmioty wnoszące odwołania na: A. sp. z o.o. i A. sp. z o.o. spółkę komandytową.

Ustosunkowując się do ostatniego z powołanych w skargach obu spółek zarzutu braku wszczęcia przez Wojewodę z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia ... 2014 r. wydanej w niniejszej sprawie, wskazać należy, powszechnie przyjmuje się, że w przypadku, gdy zostało wniesione odwołanie(a), w trakcie postępowania odwoławczego organ odwoławczy nie może orzekać na podstawie art. 156 k.p.a., z uwagi na inny zakresie i charakter jego działań jako organu odwoławczego oraz jako organu nadzoru. Nie ma zaś przeszkód do stwierdzenia nieważności decyzji nieostatecznej na wniosek strony złożony przed upływem terminu do wniesienia odwołania, byleby był to wniosek wyraźnie wskazujący na dokonanie przez stronę wyboru trybu nadzwyczajnego postępowania (vide: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 614). Zważywszy zatem, że skarżący skorzystali ze środka odwoławczego nie było podstaw do wszczęcia przez Wojewodę z urzędu postępowania nieważnościowego.

Reasumując, Sąd uznawszy, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) oddalił obie wniesione w niniejszej sprawie skargi, o czym orzeczono w sentencji wyroku.