Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2562/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. S. i H. P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia [...].06.1960 r. Nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej KW [...], stanowiącej własność W. S.

Na skutek odwołania od tej decyzji Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...].09.1961 r. Nr [...] nie uwzględniła odwołania i zatwierdziła zaskarżone orzeczenie z dnia [...].06.1960 r. z tym sprostowaniem, że wywłaszczeniu uległa część nieruchomości o powierzchni [...] m2 w granicach oznaczonych literami [...] na dokumencie pomiarowym sporządzonym przez [...] Okręgowe Przedsiębiorstwo [...] w P. i że odszkodowanie za grunt rolny o pow. [...] m2 przyznano w wysokości [...] zł oraz za przygotowanie gruntu pod uprawę przyznano [...] zł – razem [...] zł.

Pismem z dnia 20.11.2008 r. H. P. i M. S. – następcy prawni W. S., wystąpili o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...].06.1960 r. oraz decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].09.1961r. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że były właściciel wywłaszczonej nieruchomości prawdopodobnie nie otrzymał żadnego odszkodowania za wywłaszczenie, a ponadto ustalone w przedmiotowym postępowaniu wywłaszczeniowym odszkodowanie nie było adekwatne do faktycznej wartości wywłaszczonej nieruchomości. Zarazem wnioskodawcy zarzucili kwestionowanym aktom naruszenie przepisów art. 3 i art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.), a nadto nie przeprowadzenie rokowań o dobrowolne odstąpienie przedmiotowej nieruchomości oraz błędy merytoryczne w opinii biegłych.

Decyzją z dnia [...].06.2010 r. nr [...] Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosku M. S. oraz H. P., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].09.1961 r. oraz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...].06.1960 r.

Od powyższej decyzji M. S. oraz H. P. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że nie zgadzają się ze stanowiskiem Ministra Infrastruktury wyrażonym w decyzji z [...].06.2010 r., gdyż wywłaszczenie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. W szczególności naruszono art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958r., bowiem zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej z dnia [...].03.1959 r. było nieaktualne na dzień wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Ponadto wskazano na rażące naruszenie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej, bowiem wbrew temu przepisowi nie przeprowadzono w sposób prawidłowy rokowań o dobrowolne nabycie nieruchomości. Zarzucono również, że biegły nie został powołany przez organ wywłaszczeniowy oraz dodatkowo w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia właścicielowi nieruchomości zawiadomienia o wszczęciu postępowania, zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej. Wskazano również na naruszenie art. 8, art. 17 i art. 18 ustawy wywłaszczeniowej.

Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...].10.2010 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...].06.2010 r. W uzasadnieniu podniósł, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji, wynikającej z art. 16 K.p.a. i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Przepis ten w pkt 2 nakłada na organ administracji publicznej obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 3 ust. 1-2 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cel użyteczności publicznej, na cel obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych oraz dla planowej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa [...].

Jak wskazano w decyzji z dnia [...].06.2010 r., niezbędność wywłaszczenia na wskazany cel potwierdza zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej Prezydium Rady Narodowej m. P. Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia [...].03.1959 r. nr [...] ustalające lokalizację szczegółową budowy [...].

Zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej zostało wydane na podstawie obowiązującego wówczas zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury z dnia [...] lipca 1957 r. Przepisy o lokalizacji inwestycji (M. P. z 1957 r. nr [...] poz. [...]). Wymienione zarządzenie w części dotyczącej lokalizacji szczegółowej straciło moc na podstawie § 49 Zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...].08.1961 r. w sprawie ustalenia lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażania zgody na zmianę wykorzystania terenu (M.P. z 1961 r. nr [...] poz. [...]). Zarządzenie z dnia [...].08.1961 r. w § 46 stanowiło, iż decyzje o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej, wydane przed dniem wejścia w życie zarządzenia, zachowują swą ważność. W aktach archiwalnych brak jest jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na uchylenie zaświadczenia z dnia [...].03.1959r.

Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej z dnia [...].03.1959 r. zostało uchylone, czy też by było nieaktualne na dzień wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.

Ponadto, jak wynika z akt archiwalnych niniejszej sprawy organ wywłaszczeniowy, w związku z protestem byłych właścicieli wystąpił, stosownie do art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie celowości i prawidłowości wydanej lokalizacji. Pismem z dnia [...].06.1960r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. P. Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego zawiadomiło, iż teren na który zostało wydane zaświadczenie lokalizacji szczegółowej na budowę [...] jest przewidziany w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę o charakterze przemysłowym. Ponadto organ wskazał, iż zlokalizowanie [...] na tym terenie było słuszne i celowe ze względu na fakt, że ul. [...] jest [...] i będzie kumulowała poważny zakres ruchu samochodowego. Mając powyższe na uwadze Minister uznał, że cel wywłaszczenia wypełnia przesłankę z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r.

Zgodnie natomiast z treścią art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 12.03.1958 r. ubiegający się o wywłaszczenie, przed wystąpieniem z wnioskiem o wszczęcie postępowania do organu administracji państwowej, zobowiązany był do zwrócenia się do właścicieli o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, i w razie porozumienia zawrzeć z nimi w formie prawem przepisanej umowę zamiany lub umowę nabycia nieruchomości za cenę ustaloną według zasad odszkodowania przewidzianych w ustawie. Umowa taka mogła być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Natomiast zgodnie treścią art. 6 ust. 2 ustawy obowiązek ten nie ciążył na ubiegającym się o wywłaszczenie, jeżeli prowadzenie rokowań z właścicielem o dobrowolne odstąpienie nieruchomości natrafiłoby na przeszkody trudne do pokonania, w szczególności jeżeli osoba właściciela lub jego miejsce pobytu nie były znane.

W aktach sprawy zachował się odpis oferty, bez daty, dotyczącej dobrowolnego odstąpienia przedmiotowej nieruchomości, skierowanej przez Przedsiębiorstwo [...] w P. do W. S. W przedmiotowej ofercie powołano się na orzeczenie z dnia [...].08.1959 r. zawierające określenie przedmiotu wywłaszczenia jak i jego wartości, sporządzone przez rzeczoznawcę –W. R.

Pismem z dnia [...].10.1959 r. W. S. odpowiedział na ofertę. Z treści pisma należy wnosić, iż W. S. nie wyraził zgody na dobrowolną sprzedaż nieruchomości, bowiem jak wskazał w piśmie, złożył odwołanie od decyzji ustalającej lokalizację szczegółową inwestycji. Należy więc stwierdzić, zdaniem Ministra, że rokowania o dobrowolne nabycie nieruchomości zostały prawidłowo przeprowadzone, zgodnie treścią art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r.

Pismem z dnia [...].02.1960 r. nr [...] Obsługa [...] P. złożyła wniosek do Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego odnośnie przedmiotowej nieruchomości, położonej w P. przy ul. [...]. Zgodnie z treścią wniosku zawierał on także załącznik potwierdzający przeprowadzenie rokowań o dobrowolne nabycie nieruchomości. Tym samym zarzut, iż brak we wniosku wspomnianego dokumentu należy uznać za bezpodstawny.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z 12.03.1958 r. o wszczęciu postępowania organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiał za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służyły na nieruchomościach prawa rzeczowe ograniczone. W przedmiotowej sprawie pismem z dnia [...].02.1960 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. P. zawiadomiło o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz o wyznaczeniu na dzień [...].03.1960 r. terminu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. Należy zauważyć, że powyższe zawiadomienie było wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej m. P. w terminie od [...].03.1960 r. do [...].03.1960 r. W treści zawiadomienia powołano art. 17 ustawy wywłaszczeniowej, zgodnie z którym właściciel nieruchomości ma prawo do zapoznania się z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego wraz z załącznikami oraz zgłaszać wnioski.

Zdaniem Ministra w takiej sytuacji należy uznać, że wymogi art. 16 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej zostały dopełnione w zawiadomieniu z dnia [...].02.1960 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, bowiem wskazano powierzchnię nieruchomości przeznaczonej do wywłaszczenia, właściciela nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej i zgłaszającego wniosek o wywłaszczenie. Wbrew twierdzeniom wnioskodawców postępowania nadzorczego w aktach znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru pisma z dnia [...].02.1960 r. skierowanego do W. S. Podpis jest nieczytelny, jednakże w piśmie z dnia [...].03.1960 r. (k. 26) pełnomocnik W. S. – W. M. potwierdził, iż zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone w dniu [...].03.1960 r.

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12.03.1958 r. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno być ustalone na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Jak wynika z akt sprawy organ przeprowadził rozprawę wywłaszczeniowo – odszkodowawczą w dniu [...].03.1960 r. W rozprawie brał udział W. M. – pełnomocnik W. S., oraz biegła D. J., która w dniu [...].03.1960 r. sporządziła opinię stanowiącą podstawę do przyznania odszkodowania.

Dalej Minister wskazuje, iż organ wywłaszczeniowy ustalił odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość po wysłuchaniu opinii biegłej. Opinia została sporządzona zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. oraz zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 5.04.1958 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych ( M. P. z 1958 r. nr 24, poz. 143). Zgodnie z art. 8 ust. 1 odszkodowanie za grunty rolne (orne, warzywnicze, sadownicze, łąki, pastwiska itd.) powinno było odpowiadać cenom ustalanym za grunty rolne przeznaczone do sprzedaży z zapasów Państwowego Funduszu Ziemi. Ceny te określało właśnie zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 1958 r., zaś wyceny wartości dokonanych na nieruchomości prac rolnych dokonano zgodnie z obowiązującymi wówczas stawkami stosowanymi w [...]. Zarazem klasa ziemi ustalona została na podstawie rejestru indywidualnych gospodarstw rolnych i oględzin dokonanych na miejscu. Zatem należy stwierdzić, że wobec zaliczenia wywłaszczonej nieruchomości do strefy miejskiej I okręgu gospodarczego i klasy [...] wysokość odszkodowania została ustalona prawidłowo, przy czym klasa gruntu wywłaszczonego została ustalona na podstawie prowadzonego rejestru w Wydziale Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Rady Narodowej m. P., będącego podstawą do opłacania podatku.

Zgodnie z art. 22 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. decyzja o wywłaszczeniu powinna w szczególności zawierać ustalenie przedmiotu wywłaszczenia oraz ustalenie, jakie prawa rzeczowe obciążające wywłaszczoną nieruchomość zostają utrzymane, wskazanie, na czyj wniosek następuje wywłaszczenie, ustalenie odszkodowania i terminu zapłaty odszkodowania, wymienienie osób (imię, nazwisko i adres) uprawnionych do otrzymania odszkodowania, szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie o środkach odwoławczych. Z orzeczenia z dnia [...].06.1960 r. wynika, że wszystkie wymogi określone treścią art. 22 ustawy zostały spełnione.

Po rozpatrzeniu odwołania W. S. Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...].09.1961 r. nr [...] zatwierdziła decyzję z dnia [...].06.1960 r. z tym sprostowaniem, że wywłaszczeniu uległa część nieruchomości o powierzchni [...] m2 w granicach oznaczonych literami [...] na dokumencie pomiarowym sporządzonym przez Poznańskie [...] w P. i że odszkodowanie za grunt rolny o pow. [...] m2 wynosi [...] zł oraz za przygotowanie gruntu pod uprawę wynosi [...] zł – razem [...] zł. Należy zatem stwierdzić, że wobec dokładnego określenia w decyzji Komisji Odwoławczej z dnia [...].09.1961 r. powierzchni wywłaszczanej nieruchomości, za nietrafiony należy uznać zarzut wnioskodawców wskazujący, że nie został właściwie określony przedmiot wywłaszczania. W przedmiotowej sprawie należy uznać, iż decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].09.1961 r. oraz poprzedzające ją orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...].06.1960 r. o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości, nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a więc z takim naruszeniem, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

W trakcie postępowania nadzorczego Minister Infrastruktury nie stwierdził również, aby badane akty naruszyły pozostałe przesłanki z art. 156 § 1 K.p.a. W związku z tym nie znalazł podstaw do stwierdzenia ich nieważności.

Od powyższej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...].10.2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. S. i H. P., reprezentowani przez adwokata. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuznanie, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...].06.1960 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej KW [...], stanowiącej własność W. S. oraz utrzymującej je w mocy decyzji Komisji Odwoławczej do spraw wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1961 r. nr [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa,

2. art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, poprzez nieprawidłowe uznanie, że wywłaszczona nieruchomość należąca do spadkodawcy skarżących była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych,

3. art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, poprzez nieprawidłowe uznanie, że przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego dotyczącego nieruchomości należącej do spadkodawcy skarżących, wystąpiono do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, składając mu ofertę wymaganą przedmiotowym przepisem,

4. art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, poprzez nieprawidłowe uznanie, że właściciela wywłaszczanej nieruchomości zawiadomiono za dowodem doręczenia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego,

5. art. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, poprzez nieprawidłowe wyliczenie należnej kwoty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, co w ocenie skarżących spowodowało wyliczenie kwoty iluzorycznej, przy czym skarżący utrzymują, iż żadnej kwoty oni ani ich spadkodawca nie otrzymał.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że wywłaszczana nieruchomość nie była niezbędna do zrealizowania jednego z celów wymienionych w tym przepisie, tj. celu użyteczności publicznej, celu obrony państwa lub do wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Przede wszystkim organ w zaskarżonej decyzji w ogóle nie wskazał, na jaki cel wywłaszczono nieruchomość spadkodawcy skarżących. Nawet jednak jeżeli uznamy (jak to mogłoby wynikać z pisma Prezydium Rady Narodowej m. P. Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia[...] czerwca 1960 r. nr [...]), że sporną nieruchomość wywłaszczono na cel użyteczności publicznej, czy też dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, to z powoływanego przez skarżony organ pisma Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] czerwca 1960 r. w żaden sposób nie wynika, aby nieruchomość skarżących była niezbędna do zrealizowania tego celu. Wręcz przeciwnie, w wyżej opisanym piśmie stwierdzono jedynie, że "zlokalizowanie [...] na nieruchomości należącej do spadkodawcy skarżących jest słuszne i celowe ze względu na fakt, że ul. [...] jest [...] i będzie [...] poważny zakres ruchu samochodowego". Ze stwierdzenia tego nie wynika zatem w jakimkolwiek zakresie niezbędność wywłaszczenia właśnie nieruchomości, której dotyczy niniejsza skarga. Co więcej ul. [...] ma długość kilku kilometrów i w czasie, kiedy prowadzone było postępowanie wywłaszczeniowe, w zdecydowanej większości nie była ona zabudowana. W trakcie postępowania wywłaszczeniowego w żaden sposób nie uzasadniono natomiast dlaczego to właśnie nieruchomość spadkodawcy skarżących miałaby podlegać wywłaszczeniu. Tak więc w ocenie skarżących nie została spełniona podstawowa przesłanka wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, o której mowa w wyżej przytoczonym art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Poza tym skarżący w dalszym ciągu podtrzymują swoje zarzuty, iż zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] marca 1959 r. nr [...], na dzień wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego było już nieaktualne.

Ponadto skarżący wskazują, że Minister Infrastruktury całkowicie błędnie przyjął, iż Przedsiębiorstwo [...] w P. zwróciło się do W. S. z propozycją dobrowolnej sprzedaży nieruchomości, w której zaoferowano właścicielowi skonkretyzowaną cenę za tą nieruchomość. W szczególności pismo określone przez Ministra Infrastruktury, jako "oferta", poza samym określeniem nieruchomości mającej podlegać wywłaszczeniu, nie zawierało żadnych innych istotnych elementów umowy, które mogłyby stać się przedmiotem rokowań w sprawie dobrowolnego wykupu nieruchomości. Pismo błędnie nazwane przez Ministra "ofertą" nie zawierało w szczególności proponowanej ceny sprzedaży nieruchomości. Skarżący podtrzymują swoje zastrzeżenie, że wbrew twierdzeniom Ministra Infrastruktury w piśmie uznanym przez niego za ofertę dobrowolnego wykupu nieruchomości, nie wskazano także jakiegokolwiek odwołania do opracowań pozwalających na ustalenie proponowanej ceny wykupu, w tym do opracowania biegłego R. Okoliczność taka bynajmniej nie wynika z akt sprawy, z całą pewnością nie potwierdza jej także pismo W. S. z dnia 30 października 1959 r. W piśmie tym właściciel wywłaszczanej nieruchomości nie wyraził zgody na dobrowolną jej sprzedaż, gdyż właśnie nie znał warunków, na jakich sprzedaż ta miałaby się odbyć.

Skarżący podtrzymują również zarzut odnośnie braku powiadomienia na piśmie, za dowodem doręczenia, właściciela wywłaszczanej nieruchomości o wszczęciu takiego postępowania. Stanowi to z kolei rażące naruszenie art. 16 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Co prawda Minister w decyzji z dnia [...] października 2010 r. wskazał, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru pisma stanowiącego zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, jednakże zdaniem skarżących potwierdzenie to nie zostało podpisane przez właściciela nieruchomości. Dowodem na tą okoliczność z całą pewnością bowiem nie może być jakiś nieczytelny podpis bliżej niesprecyzowanej osoby na tym zwrotnym poświadczeniu odbioru.

Także wbrew twierdzeniom Ministra Infrastruktury wskazanym w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2010 r., w aktach sprawy brak jest potwierdzenia, że biegła D. J. sporządziła wycenę wywłaszczanej nieruchomości spadkodawcy skarżących w oparciu o oględziny nieruchomości dokonane na miejscu. Brak jest w szczególności stosownego protokołu z takiej czynności. W tym zakresie stwierdzenie Ministra, zgodnie z którym "klasa ziemi ustalona została na podstawie rejestru indywidualnych gospodarstw rolnych i oględzin dokonanych na miejscu" uznać należy zatem za gołosłowne i nieprawdziwe. W pełni aktualny pozostaje więc zarzut skarżących, że postępowanie wywłaszczeniowe, którego dotyczy niniejsza skarga, przeprowadzono z naruszeniem art. 8 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, poprzez ostateczne ustalenie zaniżonej wysokości należnego spadkodawcy skarżącym odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sąd, co do większości zarzutów skargi, podziela stanowisko Ministra Infrastruktury.

Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości to zauważyć należy, że skarżący w ogóle nie uzasadnili, z jakiego powodu uważają, że w dniu wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] marca 1959 r. (a nie z [...] marca, jak podają skarżący) nr [...] było nieaktualne. Sąd podziela w tym względzie stanowisko Ministra, iż zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej zostało wydane na podstawie obowiązującego wówczas zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury z dnia [...] lipca 1957 r. - Przepisy o lokalizacji inwestycji (M. P. z 1957 r. nr [...] poz. [...]). Wymienione zarządzenie w części dotyczącej lokalizacji szczegółowej utraciło moc na podstawie § 49 zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...].08.1961 r. w sprawie ustalenia lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażania zgody na zmianę wykorzystania terenu (M.P. z 1961 r. nr [...] poz. [...]). Zarządzenie z dnia [...].08.1961 r. w § 46 stanowiło jednak, iż decyzje o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej, wydane przed dniem wejścia w życie zarządzenia, zachowują ważność. Nie ma też w aktach żadnej informacji o uchyleniu zaświadczenia w trybie instancyjnym.

W sprawie niekwestionowanym faktem jest wydanie zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] marca 1959 r., które jak wyżej sąd przyjął, nie zostało uchylone do dnia wywłaszczenia. W takiej sytuacji za niezasadny należy również uznać zarzut, że wywłaszczana nieruchomość nie była niezbędna do zrealizowania jednego z celów wymienionych w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. "Skoro zgodnie z ustaleniami miejsca i warunków realizacji inwestycji określonymi decyzją przedsiębiorstwo zmierzało do realizacji działań gospodarczych, to wywłaszczenie nieruchomości mieściło się w celach, na jakie nieruchomość ta mogła być wywłaszczona w oparciu o art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości" (zob. wyrok NSA z 12.09.2002 r. I SA 206/01, LEX nr 126754).

Co się tyczy naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. zauważyć należy, że w aktach sprawy znajduje się odpis oferty, bez daty, dotyczącej zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, skierowanej przez Przedsiębiorstwo [...] w P. do W. S. W przedmiotowej ofercie powołano się na orzeczenie rzeczoznawcy w kwestii wyceny nieruchomości i wyznaczono osobę do dalszych negocjacji, wskazując przy tym, że brak porozumienia oznaczać będzie wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. W ocenie sądu było to działanie wystarczające dla wypełnienia przesłanek z art. 6 ust. 1 ustawy z 1958 r. "Przesłanką stosowania art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości jest, by ubiegający się o wywłaszczenie uprzedził właściciela o zamierzonym wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i zaproponował mu dobrowolne jej odstąpienie, jeżeli zaś tego nie uczynił, nie może powoływać się na to, że nieruchomość nadawała się do wywłaszczenia, i że o to ubiegałby się" (zob. wyrok SN z 4.01.2007 r. V CSK 403/06, LEX nr 453751). Niewątpliwym przy tym jest, że W. S. ofertę tę otrzymał, odpowiadając na nią w piśmie z dnia [...].10.1959 r. Odpowiedź nie wskazuje na wolę zawarcia porozumienia. Kwestionowane jest bowiem miejsce inwestycji.

Za oczywiście niezasadny należy także uznać zarzut, że właściciel nieruchomości nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego (art. 16 ust. 1 ustawy z 12.03.1958 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania). W aktach sprawy znajduje się odpis dowodu doręczenia zawiadomienia z dnia [...] lutego 1960 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i o rozprawie wywłaszczeniowo – odszkodowawczej, na którym da się odczytać nazwisko odbiorcy – S. i pieczęć z datą [...].03.1960 r. Fakt, że w dniu [...].03.1960 r. W. S. otrzymał to zawiadomienie potwierdza również jego pełnomocnik w piśmie z dnia [...].03.1960 r., skierowanym do Prezydium Rady Narodowej.

Jeśli zaś chodzi o zarzut nieprawidłowego wyliczenia kwoty odszkodowania (art. 8 ustawy z 1958 r.) stwierdzić należy, że odszkodowanie zostało ustalone w oparciu o opinię rzeczoznawcy, D. J. z dnia [...].03.1960 r. Opinia została sporządzona zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. oraz zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia [...].04.1958 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M. P. z 1958 r. nr [...], poz. [...]). Zgodnie z tymi przepisami odszkodowanie za grunty rolne (orne, warzywnicze, sadownicze, łąki, pastwiska itd.) powinno odpowiadać cenom ustalanym za grunty rolne przeznaczone do sprzedaży z zapasów Państwowego Funduszu Ziemi. Ceny te określało zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 1958 r., zaś wyceny wartości dokonanych na nieruchomości prac rolnych dokonano zgodnie z obowiązującymi wówczas stawkami stosowanymi w [...]. Zarazem klasa ziemi ustalona została na podstawie rejestru indywidualnych gospodarstw rolnych i oględzin dokonanych na miejscu. Prawidłowa jest zatem ocena Ministra Infrastruktury, że wobec zaliczenia wywłaszczonej nieruchomości do klasy [...] wysokość odszkodowania została poprawnie ustalona, przy czym klasa gruntu wywłaszczonego została ustalona na podstawie prowadzonego rejestru w Wydziale Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Rady Narodowej m. P., będącego podstawą do opłacania podatku. W takiej sytuacji zarzut, iż w aktach sprawy brak jest potwierdzenia (w szczególności protokołu), że biegła D. J. sporządziła wycenę wywłaszczanej nieruchomości w oparciu o oględziny nieruchomości dokonane na miejscu, należy uznać za mało istotny, skoro informacje niezbędne do wyceny zostały zaczerpnięte z dokumentów urzędowych. Brak protokołu z oględzin nie może jednoznacznie przesądzać, że takich oględzin nie było, jeśli w orzeczeniu dotyczącym wyceny znajduje się adnotacja o oględzinach. Ewentualne błędy proceduralne związane z dokumentowaniem faktu oględzin nie mogą stanowić o rażącym naruszeniu prawa przy wycenie.

Reasumując, w ocenie sądu stwierdzić należy, że przy wywłaszczaniu części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], o powierzchni [...] m2, stanowiącej własność W. S., w celu budowy [...], zgodnie z zaświadczeniem o lokalizacji szczegółowej Prezydium Rady Narodowej m. P. Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia [...].03.1959 r. nr [...], nie naruszono prawa w sposób rażący (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), który dawałby podstawę do stwierdzenia nieważności kwestionowanych aktów wywłaszczeniowych. W szczególności, zdaniem sądu, wywłaszczenie dokonane zostało na cel publiczny, przed wywłaszczeniem podjęto próbę dobrowolnego nabycia nieruchomości, następnie prawidłowo zawiadomiono o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Jeśli zaś chodzi o treść decyzji wywłaszczeniowych, to decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].09.1961 r. określała już poprawnie powierzchnię wywłaszczanej nieruchomości oraz cel wywłaszczenia.

W tej sytuacji, rozstrzygając w granicach sprawy (art. 134 § 1 P.p.s.a.), sąd nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury odmawiającej stwierdzenia nieważności aktów o wywłaszczeniu z dnia [...].09.1961 r. i z dnia [...].06.1960 r. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.