Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1253/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie WSA Waldemar Michaldo WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2022 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 lipca 2021r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej również jako: ZUS, Organ) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 735; dalej jako k.p.a.), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 423 z późn. zm., dalej jako u.s.u.s.) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lutego 2021r. nr [...] odmawiającą R.G. (dalej: Skarżący, Wnioskodawca) umorzenia należności z tytułu składek.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

1. W dniu 3 grudnia 2020r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek Skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek z uwagi na trudną sytuację materialną oraz zdrowotną wynikającą z pandemii koronawirusa. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada własnego mieszkania, żadnej innej nieruchomości oraz że nie korzysta z pomocy społecznej. Poinformował, że ma dwoje dzieci, na które płaci alimenty w wysokości 600,00 zł na każde. Resztę pieniędzy przeznacza na zakup lekarstw i utrzymanie.

2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 16 lutego 2021r. nr [...] :

I. odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowej przez ubezpieczonych w łączne kwocie 265.143,27 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne za okres od 02/2012r. do 10/2020r. w kwocie 180.628,40 zł, w tym z tytułu:

- składek - 124.275,60 zł,

- odsetek za zwłokę liczonych na dzień 3 grudnia 2020r. - 56.086,00 zł,

- kosztów upomnienia - 266,80 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres od 09/2009r. do 10/2020r. w kwocie 63.773,64 zł, w tym z tytułu:

- składek - 37.301,04 zł,

- odsetek za zwłokę liczonych na dzień 3 grudnia 2020r. - 26.113,00 zł,

- kosztów upomnienia - 359,60 zł,

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 09/2009r. do 10/2020r. w kwocie 20.741,23 zł, w tym z tytułu:

- składek - 14.006,43 zł,

- odsetek za zwłokę liczonych na dzień 3 grudnia 2020r. - 6.410,00 zł,

- kosztów upomnienia - 324,80 zł.

II. odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 165.311,05 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne za okres od 02/2012r. do 10/2020r. w kwocie 99.763,36 zł, w tym z tytułu:

- składek - 74.606,56 zł,

- odsetek za zwłokę liczonych na dzień 3 grudnia 2020r. - 24.890,00 zł,

- kosztów upomnienia - 266,80 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres od 09/2009r. do 10/2020r. w kwocie 52.264,64 zł, w tym z tytułu:

- składek - 37.301,04 zł,

- odsetek za zwłokę liczonych na dzień 3 grudnia 2020r. - 16.604,00 zł,

- kosztów upomnienia - 359,60 zł,

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 09/2009r. do 10/2020r. w kwocie 11.283,05 zł, w tym z tytułu:

- składek - 7.633,25 zł,

- odsetek za zwłokę liczonych na dzień 3 grudnia 2020r. - 3.325,00 zł,

- kosztów upomnienia - 324,80 zł.

Uzasadniając swoje stanowisko Organ wyjaśnił, że odmowa umorzenia składek wynikała z faktu, że:

– nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 3 u.s.u.s.,

– Wnioskodawca nie wykazał zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego,

– Wnioskodawca nie wykazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń,

– Wnioskodawca nie wykazał, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły Wnioskodawcę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

3. Pismem z dnia 22 marca 2021r. Wnioskodawca wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, powołując się na ciężką sytuację rodzinną i finansową. Oświadczył, że opłacenie należności pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych i środków na leki, które przyjmuje ze względu na przewlekłą chorobę. Nadto oświadczył, że decyzja Organu została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Odniósł się do następujących przepisów prawnych: art. 28 ust. 1 w zw. z ust. 3a u.s.u.s, § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej oraz art 8 k.p.a.

Dodatkowo Wnioskodawca poinformował, że od kilku lat wykazuje stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz że jest to jedyny wymierny dowód pozwalający na wykazanie, że zachodzą przesłanki określone w § 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia. Zdaniem Wnioskodawcy nie tylko nie wyjaśniono dostatecznie okoliczności sprawy, ale także przekroczono granice uznaniowości decyzji, z pominięciem zasad racjonalności. Wskazał, że obowiązkiem organu jest analiza skutków dokonanego rozstrzygnięcia, która prowadzi do wniosku, że brak umorzenia aktualnego zadłużenia uniemożliwi Wnioskodawcy spłatę dalszych zaległości z powodu braku środków. Jako skutek umorzenia wskazał odzyskanie płynności finansowej, pozwalającej na spłatę bieżących składek. Poinformował, że wszczęcie przez Organ postępowania egzekucyjnego nastąpiło dopiero w momencie zaistnienia wysokiego zadłużenia, przekraczającego jego możliwości finansowe. Dodatkowo podkreślił, że poinformowanie go o wysokości rosnącego zadłużenia w momencie, gdy jego poziom był znacznie niższy mogło uchronić go przed sytuacją, w jakiej obecnie się znajduje, co narusza art. 8 k.p.a.

4. Po rozpatrzeniu odwołania ZUS wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 28 lipca 2021r. W uzasadnieniu Organ streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz dokonał ponownej analizy kwestii przedawnienia i uznał, że w decyzji z dnia 16 lutego 2021r. prawidłowo stwierdzono, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu oraz że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a ewentualne umorzenie zadłużenia mogłoby stanowić pomoc de minimis.

Organ stwierdził, że z przedłożonego przez Wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym z 30 grudnia 2020r. wynika, że:

- jest mikroprzedsiębiorcą,

- w 2018r. prowadzona działalność gospodarcza: przyniosła przychód w wysokości 1.720.120,69 zł, wygenerowała koszty w wysokości 1.730.718,79 zł, wygenerowała stratę w wysokości 10.598,10 zł, nakłady na środki trwałe wyniosły 12.000,00 zł, majątek firmowy był wart 22.975,61 zł, zobowiązania firmowe wyniosły 25.000,00 zł,

- w 2019r. prowadzona działalność gospodarcza: przyniosła przychód w wysokości 2.314.337,47 zł, wygenerowała koszty w wysokości 2.322.417,31 zł, wygenerowała stratę w wysokości 8.079,84 zł, nakłady na środki trwałe wyniosły 19.512,20 zł, majątek firmowy był wart 30.487,81 zł, zobowiązania firmowe wyniosły 25.000,00 zł,

- w pierwszym półroczu 2020r. prowadzona działalność gospodarcza: przyniosła przychód w wysokości 1.140.953,39 zł, wygenerowała koszty w wysokości 1.113.032,81 zł, nakłady na środki trwałe wyniosły 23.353,66 zł, przyniosła dochód w wysokości 9.920,58 zł, majątek firmowy był wart 53.841,47 zł, zobowiązania firmowe wyniosły 25.000,00 zł,

- w ww. latach firma otrzymała opłaty nabywców natychmiastowe, miała wielu odbiorców, ale dostawy były realizowane przez kilku dostawców oraz nie znalazła się w strukturze grupy kapitałowej i nie otrzymała grantów ani dotacji,

- Wnioskodawca nie pracuje zarobkowo,

- nie pobiera świadczenia emerytalno-rentowego,

- nie posiada dochodów z innych źródeł,

- nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej ani nie korzysta z innych form pomocy,

- ponosi stałe koszty związane utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat (czynsz) w wysokości 900,00 zł, koszty związane z leczeniem w wysokości 500,00 zł oraz inne w wysokości 1.200,00 zł,

- prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie,

- posiada inne zobowiązania pieniężne z tytułu podatków za 2020r. w kwocie 420,00 zł miesięcznie, w bankach za 2020r. w kwocie 25.000,00 zł (2.083,00 zł miesięcznie), w instytucjach za okres 2016r. - 2017r. ok. 12.000,00 zł (500,00 zł miesięcznie) oraz alimentacyjne w wysokości 1.200,00 zł miesięcznie; zobowiązania są spłacane w formie dobrowolnych wpłat w wysokości 1.700,00 zł miesięcznie,

- nie posiada majątku ruchomego, nieruchomości, innych praw majątkowych oraz wierzytelności,

- w odniesieniu do poprawy sytuacji materialnej Wnioskodawca wskazał na zaciągnięcie kredytu bankowego w kwocie 30.000,00 zł i przeznaczenie go na częściową spłatę zobowiązań i rozszerzenie działalności gospodarczej,

- jest przewlekle chory, ma problemy z pamięcią i koncentracją oraz leczy się w poradni zdrowia psychicznego na zespół depresyjne - lękowy z somatyzacją, co czyni go niezdolnym do normalnego funkcjonowania oraz utrudnia prowadzenie działalności gospodarczej,

- nie jest osobą zamożną, nie posiada majątku o znacznej wartości ani nie jest w stanie dokonać zaległych wpłat, ponieważ doprowadziłoby to do zaniechania prowadzenia działalności gospodarczej oraz pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki, w wyniku czego nie miałby możliwości spłaty alimentów.

Powołując się na treść art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że przypadki w nim opisane stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Oznacza to jednak tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004r., sygn. akt II UZP 6/04).

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ZUS ustalił, że:

- przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych,

- przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

- nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą,

- przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie Wnioskodawca wnosi, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

- przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

- przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - na obecną chwilę stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne byłoby przedwczesne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności jest prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS w K. i nie zostało zakończone jako bezskuteczne.

W związku z powyższym organ II instancji uznał, że nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.su.s.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął również czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Organ wyjaśnił, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej lub jakiegoś nadzwyczajnego zdarzenia. Stwierdził również, że jeżeli w danym okresie Wnioskodawca nie posiadał wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest zobowiązany do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę. Zgodnie bowiem z zasadami racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej, rozpoczęcie wszelkich działań powinno być poprzedzone planem finansowym opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej działalność. Zdaniem Organu, decydując się na założenie działalności gospodarczej Wnioskodawca powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Organ podkreślił, że brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Priorytetem dla przedsiębiorcy winno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek.

Odnośnie wystąpienia przesłanki dotyczącej stanu zdrowia Organ wskazał, że uwarunkowane jest to nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności. ZUS podniósł, że w składanych wnioskach Wnioskodawcą wskazał, że jest przewlekle chory, leczy się w poradni zdrowia psychicznego na zespół depresyjno-lękowy z somatyzacją oraz, że posiada problemy z pamięcią i koncentracja uwagi. W aktach sprawy nie ma jednak potwierdzenia, że z uwagi na stan zdrowia nie może osiągać dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia. Jest aktywny zawodowo - prowadzi działalność gospodarczą (z roczną przerwą) od sierpnia 2002r. Zatem stan zdrowia nie pozbawia go możliwości uzyskania dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia wobec ZUS. Nie powołał się na konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Dlatego w niniejszej sprawie ta przesłanka nie zachodzi.

Z kolei przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.

Z załączonego zestawienia z podatkowej księgi przychodów i rozchodów wynika, że za pierwsze półrocze 2020r. Wnioskodawca uzyskał dochód w wysokości 1.653,43 zł średniomiesięcznie. W związku z tym, że brak jest informacji o przychodach/dochodach za bieżący rok, Organ uznał, że dochód Wnioskodawcy wynosi 1.653,43 zł miesięcznie. Zdaniem Organu dla oceny możliwości płatniczych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą istotny jest nie dochód, a osiągnięty przychód z tej działalności. Dochód jest jedynie wynikiem bilansowym przychodów i kosztów ich uzyskania. Strata wynikająca z zeznań podatkowych jest wynikiem nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, ponieważ nie każdy koszt uzyskania przychodu jest równocześnie wydatkiem pieniężnym. Nadto Wnioskodawca oświadczył że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w wysokości 2.600,00 zł ale nie przedłożył żadnych dokumentów, które potwierdzałyby, że ma problemy w ich regulowaniu. Oznajmił również, że posiada zobowiązania alimentacyjne na dwoje dzieci, które reguluje w łącznej kwocie 1.200,00 zł. W ocenie Organu partycypowanie w kosztach utrzymania dziecka poprzez regulowanie alimentów stanowi oczywistą konieczność i nie może być podstawą do umorzenia. ZUS zwrócił uwagę, że miesięczny budżet Wnioskodawcy gospodarstwa domowego wynosi 1.653,43 zł i jest na poziomie minimum socjalnego za IV kwartał 2020r. ustalonego 2 kwietnia 2020r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego na kwotę 1.269,30 zł.

ZUS podkreślił, że Wnioskodawca nie wykazał, aby korzystał z instytucji wsparcia skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku. Oznacza to, że obecnie sytuacja finansowa nie wymusza konieczności sięgania po dodatkową pomoc ze strony państwa (zasiłki celowe, świadczenia pieniężne na zakup żywności itp.), aby zaspokoić niezbędne potrzeby egzystencjalne. To zaś w ocenie Organu świadczy, że wskazane przez Wnioskodawcę trudności finansowe nie mają charakteru trwałego, a pomimo trudnej sytuacji finansowej podnoszonej we wniosku o umorzenie, jest w stanie zaspokajać swoje podstawowe potrzeby życiowe i regulować zobowiązania pieniężne.

Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że Wnioskodawca ma także inne zobowiązania pieniężne, które spłaca w formie dobrowolnych wpłat w wysokości 1.700,00 zł miesięcznie. Organ podkreślił jednak, że posiadanie innych zobowiązań nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ prowadziłby to do nieuzasadnionego uprzywilejowania innych wierzycieli względem Skarbu Państwa.

ZUS podkreślił, że Wnioskodawca nie opłacając należności z tytułu składek doprowadził do powstania zadłużenia wobec ZUS. Na przestrzeni lat nie podjął próby uregulowania przedmiotowego zadłużenia w ZUS, przykładowo w układzie ratalnym. Na podstawie art. 29 u.s.u.s. Organ przewiduje możliwość - po złożeniu stosownego wniosku - udzielenia ulgi w formie układu ratalnego, jednak z możliwości tej Wnioskodawca nigdy nie skorzystał.

Podsumowując, organ nie znalazł podstaw do umorzenia żądanych należności również w oparciu o zapisy rozporządzenia MGPiPS oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

5.1. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Skarżący wniósł na nią skargę. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił, naruszenie prawa materialnego i procesowego w szczególności przez błędne zastosowanie i nieprawidłową wykładnię. Zdaniem Skarżącego wydana decyzja tylko pozornie odpowiada prawu albowiem została wydana z całkowitym pominięciem stanu faktycznego polegającego na ogólnej i wyjątkowej sytuacji społecznej w jakiej się znajduje. Organ drugiej instancji w sposób bezkrytyczny powielił błędy ustalenia pierwszej instancji i w analogiczny sposób automatycznie i bezrefleksyjnie powielił nieprawidłową argumentację prawną. Wszystkie powyższe uchybienia powinny skutkować uchyleniem decyzji obu organów i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia i umorzenia należności wobec ZUS.

Skarżący podniósł również, że jest przewlekle chory na depresję lękową, co powoduje niejednokrotnie przerwanie prowadzenia działalności gospodarczej na czas jego leczenia. Depresja pogłębia się. Posiada ciężką sytuację materialną. W pierwszej kolejności stara się zabezpieczyć środki alimentacyjne dla swoich dzieci, aby miały na podstawowe potrzeby życiowe. Nie ma na tyle dochodu, aby mógł regularnie spłacać zaległości pieniężne wobec ZUS. Zdaniem Skarżącego jego sytuacja finansowa i zdrowotna w pełni uzasadnia skorzystanie z instytucji umorzenia należności. Jego ciężka sytuacja materialna wynika z jego przewlekłej choroby i ze względów osobistych wstydzi się korzystać z pomocy państwa dla osób nieposiadających środków na zaspokajanie uzasadnionych potrzeb. Nie posiada żadnego majątku. Zdaję sobie sprawę, że nie tylko te zadłużenie posiada wobec ZUS i jako zwykły obywatel nie ma możliwości wypłacenia tych zaległości.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Skarżący wniósł o rozpatrzenie skargi w celu pomocy jako osobie chorej przewlekle i biednej. Wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

5.2. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

5.3. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2021r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

6.1. W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021r. poz. 2095 z późn. zm.; dalej ustawa o COVID-19). Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ust. 3, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Mając powyższe na uwadze Przewodniczący Wydziału I WSA w Krakowie skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy.

W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji Skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty Organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią Organu na skargę.

6.2. Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 329; dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.)

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części.

Natomiast zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

6 .3. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga okazała się niezasadna.

6.4. Punktem wyjścia niniejszych rozważań musi być konstytucyjna zasada powszechności ponoszenia przez jednostkę ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji).

Rozpatrując zatem niniejszą sprawę należy oprzeć się na powszechnie uznawanej regule wykładni, zgodnie z którą wyjątków od zasady nie należy interpretować rozszerzająco (exceptiones non sunt extendendae).

Ponadto należy również zwrócić uwagę na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 maja 2020r., P 2/18, w który słusznie zauważono, że istnieje zasadnicza różnica między podatkiem a składką na ubezpieczenie społeczne. To, co odróżnia składki od podatków, to przede wszystkim ich celowy i wzajemny charakter. Podatki, choć stanowią dochody budżetowe (samorządowe), z których realizowane są zadania i funkcje publiczne, nie mają charakteru ekwiwalentnego. Podatnik w zamian za uiszczany podatek nie uzyskuje bezpośrednio żadnego świadczenia wzajemnego. Co do zasady, całość dochodów budżetowych, niezależnie od tytułu stanowiącego podstawę ich poboru, przeznaczana jest na ogół wydatków planowanych w danym roku.

Składki, w przeciwieństwie do podatków, nie zasilają budżetu państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, których cała suma dochodów przeznaczana jest na wydatki, lecz wpływają bezpośrednio na konto Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Stanowią jeden z zasadniczych przychodów tego funduszu. Wywierają znaczący wpływ na jego kondycję finansową, która przekłada się na sytuację finansową ubezpieczonych, uprawnionych do wypłaty świadczeń. Natomiast ekwiwalentny charakter składki oznacza jej powiązanie ze wzajemnym świadczeniem ze strony funduszu. Nie jest to pełna ekwiwalentność o charakterze kapitałowym, lecz ustalona w ustawie z uwzględnieniem zasad równości i solidarności.

W związku z tym nieuiszczanie składek przez płatników powoduje przerzucenie ciężaru wypłaty świadczeń na fundusz, a tym samym pośrednio na tych, którzy wywiązują się z ciążących na nich obowiązków.

Powyższe stanowisko należy, zdaniem Sądu, również wziąć pod uwagę przy rozpatrywaniu spraw dotyczących umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

6.5. Przenosząc powyższe rozważania na stan faktyczny niniejszej sprawy stwierdzić należy, że istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do oceny zgodności z prawem decyzji odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek.

Na wstępie należy odnieść się do kwestii przedawnienia zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek, które reguluje art. 24 u.s.u.s. Zgodnie z brzmieniem ustawy obowiązującym w okresie od 24 listopada 1998r. do 31 grudnia 2011r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W związku z uchwaleniem ustawy z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, której przepisy weszły w życie z dniem 1 stycznia 2012r., do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostały wprowadzone zmiany dotyczące m.in. skrócenia okresu przedawniania należności z tytułu składek do 5 lat. W świetle powołanego przepisu dochodzone należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna.

W rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania Skarżącego, albowiem doszło do zawieszenia terminu przedawnienia wskutek podjętych czynności egzekucyjnych. W dniu 28 września 2015r. wszczęto postępowanie egzekucyjne, które nadal się toczy. Wobec powyższego, zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia został zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony i ten stan zawieszenia trwa nadal. W konsekwencji stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek.

Na marginesie stwierdzić należy, że kwestia ta nie byłą sporna w niniejszej sprawie.

6.6. Kwestię poboru składek uregulowane są w przepisach rangi ustawowej oraz w wydanych na ich podstawie rozporządzeniach. Na pierwszy plan wysuwa się tutaj, wspomniana już na samym wstępie, ustawa z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Również kwestia umorzenia przedmiotowych składek została uregulowana w art. 28 u.s.u.s, zgodnie z którym:

1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, decyzję umarzającą należności z tytułu składek pozostawia się w aktach sprawy.

5a. W przypadku gdy nastąpiło wyrejestrowanie płatnika składek oraz ubezpieczonych, umorzeniu z mocy prawa ulegają należności z tytułu składek, jeżeli ich wysokość nie przekracza wysokości dziesięciokrotności kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

5b. W przypadku gdy dłużnik zmarł, umorzeniu z mocy prawa ulegają należności z tytułu składek, jeżeli ich wysokość nie przekracza wysokości 10% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w kwartale poprzedzającym datę zgonu dłużnika.

5c. W przypadku, o którym mowa w ust. 5a i 5b, Zakład nie wydaje decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek.

6. Przepisu ust. 3 pkt 4b nie stosuje się do składek w części finansowanej przez ubezpieczonego, chyba że jest on jednocześnie płatnikiem składek.

Na podstawie ww. delegacji ustawowej wydane zostało rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141 poz. 1365), które w swoim § 3 stanowi:

1. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego

rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

6.7. Wskazania wymaga, że organ orzekający w sprawie w pierwszej kolejności musi stwierdzić, czy sytuacja taka w ogóle powstała, albowiem jej brak determinuje konieczność wydania rozstrzygnięcia odmownego. W przeciwnym razie organ jest natomiast zobligowany do oceny, czy w świetle zaistniałych zdarzeń umorzenie to byłoby zasadne, a przesądza o tym konstrukcja powołanych przepisów, z której jednoznacznie wynika, że nawet w razie spełnienia którejkolwiek z przesłanek umorzenia należności, należność tę organ umorzyć może, a nie musi. Podkreślić zatem trzeba, że jakkolwiek spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. (lub Rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) jest niezbędne do umorzenia należności, to ich wystąpienie nie skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez organ, lecz dopiero daje mu taką możliwość. Zatem w razie stwierdzenia wystąpienia wspomnianych przesłanek organ może podjąć rozstrzygnięcie odmowne. Zwłaszcza jednak w takim przypadku powinien uzasadnić swą decyzję w sposób nie budzący wątpliwości co do motywów, którymi się kierował przy jej wydawaniu, a więc szczegółowo przedstawić powody takiej kwalifikacji i argumenty, które legły u jej podstaw. Tylko bowiem wówczas, decyzja przezeń wydana nie będzie nosiła znamion dowolności.

Jednocześnie niezbędne staje się podkreślenie, że rolą sądu administracyjnego orzekającego w przedmiocie legalności takiej decyzji jest zweryfikowanie, czy przedstawione wymogi zostały spełnione. Sąd jest bowiem obowiązany do oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada standardom określonym w obowiązujących przepisach, czy też je narusza w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W przypadku decyzji odmawiającej umorzenia należności ze względu na niezasadność zgłoszonego w tym przedmiocie żądania, zadaniem Sądu nie jest więc ocena słuszności tej kwalifikacji, lecz to, czy w świetle okoliczności wynikających z akt sprawy jej podjęcie było dopuszczalne (zgodne z prawem). Sąd bada zatem, czy w danym przypadku organ istotnie mógł wydać rozstrzygnięcie odmowne.

6.8. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że ZUS sprostał opisanym wymogom. Trafnie bowiem spostrzegł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by w sprawie zaistniała jakakolwiek przesłanka do stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek.

W ślad za Organem powtórzyć zatem trzeba, że z przyczyn oczywistych przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. (dotycząca śmierci dłużnika) nie wystąpiła.

Ponadto nie wykazano, aby doszło do spełnienia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s., albowiem w sprawie nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe.

Również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie wystąpiła, bowiem jak jasno wynika z wniosku nie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej.

Przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 4 i 4b u.s.u.s. nie znajdują zastosowania w rozpatrywanym przypadku, ponieważ względem Skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani postępowanie likwidacyjne.

Organ rentowy słusznie stwierdził, że wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi Skarżący przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, zatem również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie została spełniona.

W sprawie nie zaistniała także przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., albowiem naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Podkreślenia wymaga, że przesłanka całkowitej nieściągalności zachodzi wówczas, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdzi brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Do wypełnienia hipotezy powyższej normy dochodzi jedynie, wtedy gdy podjęta przez organ egzekucyjny czynność stwierdza brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, natomiast z akt sprawy wynika, że Dyrektor Oddziału ZUS K. prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne.

Prawidłowo Organ rentowy stwierdził, że przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ postępowanie egzekucyjne jest skutecznie prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS K.

Należy wskazać, że w orzecznictwie przyjmuje się, że dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym (por. teza wyroku NSA w Katowicach z 21 czerwca 2000r., sygn. akt I SA/Ka 14/99).

Z uwagi na powyższe Organ prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie brak jest przesłanki całkowitej nieściągalności zdefiniowanej w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., której istnienie mogłoby uzasadnić podjęcie decyzji zgodnie z wnioskiem Skarżącego. W tej sytuacji w sprawie nie było podstaw do umorzenia należności z tytułu składek.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż analiza akt sprawy pozwala uznać, że Organ rentowy w sposób wystarczający zebrał dostępny mu materiał dowodowy i dokonał jego oceny. Przede wszystkim rację ma Organ, że w przypadku Skarżącego nie można mówić o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.

6.9. Organ rozpoznając sprawę dokonał również analizy sprawy pod kątem możliwości zastosowania przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w którym ustawodawca stworzył organom możliwość umorzenia określonych zaległości z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Wskazane wyżej przepisy dają organowi uprawnienie do umorzenia należności z tytułu składek w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może należności umorzyć, lecz nie jest do tego zobligowany. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności co do rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowym odnoszącym się zwłaszcza do uznaniowych decyzji administracyjnych akcentuje się, że każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu (wyrok SN z 20 grudnia 1994r., III ARN 79/94, POP 1999 r., Nr 2, poz. 31). Organ orzekający w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne powinien zatem wykazać, że w tej konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie.

Odnosząc się do przesłanek określonych w Rozporządzeniu, Organ rentowy prawidłowo ocenił, że zgromadzona w sprawie dokumentacja nie upoważnia do wydania decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie.

Dodać należy, że w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 Rozporządzenia, to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 Rozporządzenia, będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek, to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim, jako wnioskodawcy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2019r., I GSK 980/18). Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. Ponadto to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości.

Należy również zgodzić się z Organem, że o istnieniu ważnego interesu pop stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie lecz zobiektywizowane kryteria. Nie wystarczy, że Wnioskodawca wskaże na uciążliwości i trudności w spłacie narosłych należności. Istnienie takich uciążliwości jest bowiem oczywiste. Natomiast Skarżący decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek. Nie można w tym zakresie – jak zdaje się sugerować Skarżący – przerzucać winy na Organ, który zbyt późno rozpoczął egzekucję zaległości, gdy narosły one już w sposób znaczny. Opłacanie składek należało bowiem w tym przypadku do obowiązków Skarżącego wynikających z mocy prawa, powinien on to zatem czynić bez jakiegokolwiek wezwania Organu. Rozpoczęcie działalności gospodarczej powinno być poprzedzone planem finansowym opartym na analizie rynku oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej tę działalność. Decydując się na jej podjęcie Skarżący powinien być świadomy konieczności opłacania składek. Jak również zauważył organ, jeśli działalność gospodarcza nie przynosi wystarczających dochodów pozwalających na opłacenie bieżących kosztów utrzymania i należności z tytułu składek istnieje możliwość jej zawieszenia (zlikwidowania) oraz poszukiwania innych źródeł dochodów.

Ponadto stosunkowo młody wiek (wiele lat do osiągniecia wieku emerytalnego) oraz dalsze prowadzenie działalności gospodarczej pozwala Organowi słusznie przypuszczać, że umorzenie zaległości byłoby działaniem przedwczesnym.

Sam fakt ponoszenia straty (w rozumieniu podatku dochodowego) nie może być podstawą do umorzenia zaległości. Jak bowiem słusznie zauważył Organ sama strata w ww. rozumieniu jest tylko operacją finansową (nadwyżką kosztów nad przychodami), nie oznacza natomiast braku środków finansowych, ponieważ nie każdy koszt uzyskania przychodu jest równocześnie wydatkiem pieniężnym. Po drugie w ostatnim okresie przed złożeniem wniosku (I półrocze 2020r.) Skarżący, mimo epidemii COVID-19, osiągnął dochód podatkowy. A już ten dochód (przeliczony miesięcznie) – jak zauważył Organ – przewyższał kwotę minimum socjalnego za 2020r.

Jednocześnie Skarżący oświadczył, że ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w wysokości 2.600 zł, równocześnie nie przedkładając żadnych dokumentów, które potwierdzałyby problemy z ich uregulowaniem. Co więcej, nie korzysta również z żadnych form pomocy społecznej lub innego tego typu wsparcia.

Ponadto, jak wynika z załączonych do wniosku oświadczeń, posiada również inne zaległości cywilnoprawne, w tym również alimenty, które – według deklaracji – stara się spłacać w kwocie ok. 1700 zł/miesięcznie.

Należy również zgodzić się z Organem, że wsparcie finansowe dzieci, które znajdują się pod opieką innej osoby należy do obowiązków rodzica. Nie może być jednocześnie przesłanką przemawiającą za umorzeniem zaległości z tytułu składek.

Ponadto zwracając uwagę na dobrowolne spłaty należności cywilnoprawnych, nie można nie zauważyć, że Skarżący nie podjął żadnej próby podobnego uregulowania należności z tytułu składek, w tym nie złożył żadnego wniosku o rozłożenie tychże należności na raty.

Nie oznacza to jednocześnie, że zdaniem Sądu należności z tytułu składek posiadają jakieś uprzywilejowanie w stosunku do należności cywilnoprawnych. Nie można też jednak przyjmować stanowiska skrajnie przeciwnego, a na takim stanowisku de facto stoi Skarżący, który sposób na wyjście ze swojej trudnej sytuacji upatruje w spłaceniu należności cywilnoprawnych (w formie dobrowolnych spłat), przy jednoczesnym żądaniu całkowitego (podkreślenie Sądu) umorzenia zaległości z tytułu składek, bez podjęcia próby chociażby częściowego – analogicznie jak czyni to w stosunku do należności cywilnoprawnych – ich uregulowania.

Z zebranego materiału dowodowego nie wynika również, że zadłużenie wobec ZUS powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych wywołanych przez czynniki zewnętrzne, których nie można było przewidzieć ani klęski żywiołowej, natomiast było wynikiem nie opłacenia w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z powyższym prawidłowo ZUS w wydanej decyzji uznał, że nie zachodzą okoliczności wykazane w § 3 ust. 1 pkt. 2 Rozporządzenia.

Zgodzić się należy z argumentacją Organu rentowego, że Skarżący nie wskazał również problemów ze zdrowiem, które wykluczałyby (podkreślenie Sądu) go całkowicie i trwale z aktywności zawodowej. Wskazane przez Skarżącego problemy zdrowotne – jak zasadnie wskazał ZUS – mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji i w prowadzeniu działalności gospodarczej, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności z tytułu składek, skoro nie pozbawiają (a tego wymaga ww. przepis) zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

6.10. Wobec powyższego należało stwierdzić, że zarzuty skargi są niezasadne. Organ przeprowadził wszechstronne postępowanie dowodowe, a także wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Również uzasadnienie odpowiada wymogom ustawowym, zawiera wszechstronną ocenę stanu majątkowego Skarżącego i szczegółowo wykazuje dlaczego odmówiono mu umorzenia należności w oparciu o wszystkie ustawowe przesłanki. ZUS prawidłowo przeanalizował sytuację życiową i materialną zobowiązanego oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego, wskazując na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Ustalenia ZUS, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. W zaskarżonej decyzji Organ uwzględnił i ocenił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności. Organ prawidłowo wyjaśnił, dlaczego odmówił Skarżącemu umorzenia składek na podstawie wskazywanych przepisów.

6.11. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.