Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2207/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.  157 par. 1, 17, 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 58 ust. 2
journal: Dz.U. 1992 nr 58 poz 280
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Gminy L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Gminy Ł. o ponowne rozpoznanie sprawy - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2012 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r. została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Naczelnik Miasta i Gminy w Ł. decyzją z dnia [...] września 1978 r., nr [...] orzekł o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej o pow [...] ha, położonej we wsi W. , oznaczonej numerami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], stanowiącej byłą własność S. i Z. małż. W.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2010 r. R. K. – spadkobierczyni z testamentu Z. W. i S. W. wystąpiła o stwierdzenie nieważności m.in. ww. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] września 1978 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] września 1978 r., nr [...].

Gmina Ł., będąca aktualnym właścicielem części ww. nieruchomości przejętej decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] września 1978 r., wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2012 r. podnosząc, że decyzja z dnia [...] września 1978 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, w związku z czym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powinien wydać decyzję orzekającą o naruszeniu prawa w oparciu o art. 156 § 2 w zw. z art. 158 k.p.a.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 1400), tj. jej art. 53, 54, 56 i 57. Następnie wyjaśnił, że z aktu własności ziemi z dnia [...] maja 1975 r., nr [...]. wynika, że właścicielami przejętej decyzją z dnia [...] września 1978 r. nieruchomości byli S. i Z. małż. W. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że byli właściciele, w dniu wydania decyzji, nie spełniali ustawowych wymogów do uzyskania emerytury, o których mowa w art. 2 ww. ustawy z dnia 27 października 1977 r., bowiem mieli ukończone odpowiednio: Stefan – [...] lat, zaś Zofia – [...] lata. Następnie organ odwoławczy podniósł, że postępowanie w sprawie przejęcia nieruchomości rolnych na własność Państwa na podstawie ww. przepisów było postępowaniem wszczynanym na wniosek zainteresowanego rolnika (art. 53 powoływanej ustawy). Bez takiego wniosku postępowanie w sprawie przejęcia nieruchomości nie mogło się toczyć, a samo przejęcie dojść do skutku. Minister wskazał, że w aktach sprawy brak jest jednak takiego wniosku, a ponadto nie wspomniał o nim w decyzji z dnia [...] września 1978 r. również Naczelnik Miasta i Gminy w Ł.. Jednocześnie Minister podkreślił, że sam Burmistrz Miasta i Gminy Ł., w piśmie dnia [...] marca 1995 r., oświadczył, że "Urząd nie stwierdza, aby wykup został dokonany na podstawie wniosku strony". Także, R. K., następczyni prawna byłych właścicieli przejętych na własność Państwa nieruchomości (uprzedzona o odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 k.k. za fałszywe zeznania), oświadczyła, że S. i Z. małż. W. nie składali wniosku o wykupienie nieruchomości na własność Państwa. Minister zgodził się z odwołującą Gminą, że przedmiotowy wniosek nie musiał zostać złożony w formie pisemnej, jednakże nawet w przypadku wniesienia ww. wniosku ustnie do protokołu okoliczność ta winna znaleźć odzwierciedlenie w treści wydawanej decyzji. Tymczasem, z akt sprawy nie wynika, że przedmiotowy wniosek mógł zostać przez dawnych właścicieli nieruchomości skutecznie wniesiony jak również, że wskutek upływu czasu mógł on zaginąć albo ulec zniszczeniu. Zdaniem Ministra, przesłanki wniesienia przez rolnika stosownego wniosku nie może sanować fakt niezaskarżenia przedmiotowej decyzji przez byłych właścicieli - co z kolei (w ocenie Gminy Ł.) mogłoby wskazywać, że byli właściciele godzili się na to przejęcie. W ocenie Ministra, przepisy ww. ustawy z dnia 27 października 1977 r. nie przewidywały bowiem, aby prowadzone w omawianym trybie postępowanie mogło zostać wszczęte wskutek dorozumianej zgody dawnych właścicieli. Postępowanie w sprawie przejęcia nieruchomości na podstawie ww. przepisu mogło nastąpić wyłącznie na wniosek rolnika, a nie wskutek jego biernej, milczącej aprobaty. W konsekwencji, w ocenie organu drugiej instancji, materiał dokumentacyjny jednoznacznie wskazuje, że Naczelnik Miasta i Gminy w Ł. w sposób rażący naruszył prawo wobec nie spełnienia w sprawie zasadniczej przesłanki, o której mowa w art. 53 ustawy z 1977 r., tj. przesłanki złożenia wniosku przez zainteresowanych przejęciem nieruchomości. Następnie, Minister stwierdził, że podniesiona przez odwołującą się Gminę Ł. okoliczność, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2012 r., nie ustalono, czy S. i Z. małż. W. otrzymali określone w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] września 1978 r. spłaty pieniężne - nie może mieć wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie, bowiem przepisy ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin nie uzależniały przejęcia nieruchomości od pobrania ustalonej w decyzji o przejęciu kwoty spłat. Kwestia pobrania przyznanej należności stanowiła zatem kwestię następczą, która obecnie nie może mieć wpływu na uznanie, że zaskarżona decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się natomiast do zarzutu, jakoby ww. decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] września 1978 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, Minister stwierdził, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Jak zostało wskazane w decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2012 r., decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] września 1978 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, bowiem dla ich oceny znaczenie mają późniejsze zdarzenia prawne na mocy których ustanowiono prawo do ww. nieruchomości, które nie wynikało z w.w. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] września 1978 r., nie było również wynikiem jej wydania, ani też wynikiem jej wykonania. Prawo to powstało w oderwaniu od zakresu i skutków przedmiotowej decyzji. Decyzją z dnia [...] maja 1994 r., Nr [....] Wojewoda [...] za zgodą Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa zlikwidował Kombinat Państwowych Gospodarstw Rolnych w Z., w skład którego wchodziły działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], w konsekwencji czego ww. areał, po wydaniu zarządzenia Dyrektora Oddziału Terenowego AWRSP w O. nr [...] z dnia [...] września 1995 r. został włączony do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Nabyta przez Państwo na podstawie ww. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] września 1978 r. działka nr [...], stanowiąca wcześniej część działki nr [...] aktem Notarialnym Rep. [...] Numer [...] została następnie przekazana Gminie Ł.. Działka nr [...] po przejęciu jej na własność Państwa ww. decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] września 1978 r. z mocy ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa z dnia 19 października 1991 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1187) stała się własnością Gminy Ł..

Z kolei, odnosząc się do argumentacji Gminy, że "Gmina i tak nabyła prawo własności wskutek zasiedzenia" Minister stwierdził, że orzeczenie w sprawie zasiedzenia nieruchomości może zapaść wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina Ł.. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 157 § 1 k.p.a., wobec czego wniesiono o:

1) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] września 2013 r.; ewentualnie o:

2) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że obie zaskarżone decyzje wydawał Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Bezsporne jest, że organ wydający decyzję z 1978 r. nie istnieje. Od [...] maja 1990 r. sprawy dotyczące decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo przeszły do właściwości administracji rządowej, a od 1992 r. - Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (następnie Agencji Nieruchomości Rolnych). Organu wyższego stopnia do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przed tą datą poszukiwano w drodze ustalenia organu wyższego stopnia w stosunku do organu, który byłby właściwy do wydania decyzji w pierwszej instancji. Organem tym w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnych stał się Minister właściwy do Spraw Rolnictwa. Zmiana właściwości w tych sprawach nastąpiła po raz kolejny z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206). Na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 5 i 7 tej ustawy do właściwości wojewody, jako organu administracji rządowej w województwie, należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach na rzecz innych organów tej administracji, tj. organów administracji rządowej. Mając na uwadze przedmiotową sprawę w ocenie skarżącej należy stwierdzić, że organem pierwszej instancji właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w sprawie przejęcia nieruchomości na własność Państwa za spłaty pieniężne jest Wojewoda [...], a nie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wskutek naruszenia przepisów o właściwości doszło więc do naruszenia toku instancji, co musi skutkować stwierdzeniem nieważności obu decyzji.

Ponadto, zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji jeżeli decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W przedmiotowej sprawie to nastąpiło, albowiem nieruchomość przejęta przedmiotową decyzją nie jest własnością Skarbu Państwa a Gminy Ł., a więc w wyniku unieważnienia decyzji nie może dojść do zwrotu nieruchomości. Dodatkowo od jej przejęcia upłynęło 37 lat, a więc jest to okres uprawniający do stwierdzenia nabycia nieruchomości w drodze zasiedzenia. W takiej sytuacji w ocenie Gminy Ł. należy na podstawie art. 158 k.p.a. ograniczyć się do stwierdzenia niezgodności decyzji z prawem, albowiem Gmina i tak nabyła prawo własności wskutek zasiedzenia.

Ponadto podniesiono ponownie, że organ pierwszej instancji nie ustalił czy wnioskodawcy otrzymali należność za przejęte grunty, oraz podkreślono, że wnioskodawca nie zaskarżył przedmiotowej decyzji, co może wskazywać, że na przejęcie się godził. Żaden przepis prawa nie wymagał bowiem, aby wniosek rolnika musiał być złożony w formie pisemnej. Brak w archiwaliach odpowiednich dokumentów pochodzących sprzed 37 lat nie może być traktowany jako równoznaczny z brakiem odpowiedniego wniosku. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności w sposób niewątpliwy winno wykazać, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem. Przedmiotowe postępowanie wykazało co najwyżej, że w sprawie nie udało się odnaleźć wniosku o przejęcie i w archiwalnej dokumentacji znajduje się jedynie decyzja z dowodem doręczenia i protokół szacowania nieruchomości. Brak jest natomiast jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, że takiego wniosku nigdy nie było, jak też dowodu potwierdzającego tezę przeciwną. Nie można więc tworzyć domniemania, że skoro takiego wniosku nie odnaleziono to taki wniosek nie był nigdy składany. To decyzja z 1978 r. korzysta z domniemania legalności, którego nie udało się wzruszyć, a tym samym decyzja ta powinna pozostać w obrocie.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie, wbrew zarzutom skargi, nie doszło do naruszenia przepisów o właściwości, a tym samym do naruszenia toku instancji. Na poparcie powyższego zaprezentował stanowisko prawne, poparte orzecznictwem sądowoadministracyjnym, w tym wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2233/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 169 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. 270 ze zm.) doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r., jak również ją poprzedzająca decyzja tego organu z dnia [...] września 2012 r. nie naruszają prawa.

W pierwszej kolejności, nie można zgodzić się ze skarżącą Gminą Ł., że organem pierwszej instancji właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] września 1978 r. w sprawie przejęcia nieruchomości na własność Państwa za spłaty pieniężne jest Wojewoda [...], a nie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Otóż, organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest w myśl art. 157 § 1 k.p.a. organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Organy wyższego stopnia określa art. 17 k.p.a. Kryteria tam zamieszczone pozwalają na określenie kompetencji organu w obowiązującym stanie prawnym. Wątpliwości co do kompetencji organu właściwego do prowadzenia postępowania nadzorczego powstają, gdy dotyczy to decyzji wydanych w przeszłości przez organy, które w wyniku przeprowadzonych zmian strukturalnych zostały zniesione lub zreformowane (jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie). Zarówno jednak w doktrynie jak i orzecznictwie powszechnie przyjmuje się stanowisko, iż właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia. Ustawa z dnia 27 października 1977 r., stanowiąca podstawę wydania kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, utraciła moc z dniem 1 stycznia 1983 r., to jest z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 ze zm.). W myśl art. 59 ust. 3 nowej ustawy przekazywanie gospodarstwa rolnego Państwu następowało na podstawie decyzji terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Organy te jednak przestały istnieć z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zaś ich kompetencje przejęły organy gmin i organy administracji rządowej. Stosownie do postanowień art. 5 pkt 19 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.), która to ustawa weszła w życie z dniem 27 maja 1990 r., sprawy dotyczące wydawania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, przeszły do właściwości administracji rządowej. Następnie art. 5 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw, został uchylony przez art. 12 ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1126). Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin straciła moc na podstawie art. 122 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24 ze zm.). Stosownie do treści art. 58 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. – w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 58, poz. 280) – przejęcie nieruchomości na rzecz Państwa i ustalenie odpłatności następuje w drodze decyzji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych w myśl art. 12 ustawy z dnia 11 kwietnia 2002 r. o kształtowaniu ustroju rolnego – Dz. U. z 2003 r. Nr 64, poz. 592). Ustawodawca dokonując w 1998 r. reformy administracji w ustawie z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668 ze zm.) nie wskazał organu właściwego w sprawach dotyczących przejęcia nieruchomości w oparciu o ustawę z dnia 14 grudnia 1982 r. Tak więc, skoro od 1992 r. sprawy związane z przejęciem gospodarstw rolnych przez Państwo przeszły do właściwości Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie: Agencji Nieruchomości Rolnych), to organem wyższego stopnia w stosunku do Agencji jest minister właściwy do spraw rozwoju wsi, czyli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W konsekwencji przedstawionego stanu prawnego, prawidłowo Minister stwierdził, że organem właściwym do weryfikacji ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Tym samym, Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w całości podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2233/11, na które powołał się także organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę.

Wobec tego, w dalszej kolejności wymaga ocena, czy organ nadzorczy stwierdzając nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] września 1978 r., nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Państwa nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, położonej we wsi W. , oznaczonej numerami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], stanowiącej byłą własność S. i Z. małż. W. – prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 53 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, z uwagi na niezłożenie wniosku o przejęcie przez byłych właścicieli gospodarstwa.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądowym, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. musi być oczywiste, a nie być kwestią przypuszczeń, czy też dociekań. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, bezsporne jest, że decyzja Naczelnika Gminy i Miasta w Ł. z dnia [...] września 1978 r. została wydana bez wniosku byłych współwłaścicieli. O wniosku tym nie wspomina bowiem sam organ -wydając decyzję w 1978 r. - pomimo iż w podstawie prawnej decyzji przywołał art. 53 ustawy z 1977 r. Ponadto, wniosek taki nie zachował się w aktach sprawy, jak również żaden dokument, który potwierdzałby fakt jego złożenia. Na uwagę zasługuje także okoliczność, że sam Burmistrza Miasta i Gminy Ł. w piśmie z dnia [...] marca 1995 r. stwierdza, iż wykup został dokonany bez wniosku strony.

W ocenie Sądu prawidłowe jest zatem stanowisko organu administracji, że przedmiotowa decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w związku z art. 53 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Zgodnie bowiem z ust. 1 tego przepisu, jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełnia warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy (jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie), nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogły być na jego wniosek w całości lub w części przejęte odpłatnie przez Państwo. Konieczność złożenia wniosku wynikała także z ust. 3 ww. art. W tej sytuacji wskazać też należy, iż brak wniosku o przejęcie nieruchomości powoduje, że postępowanie zostało przeprowadzone z pominięciem jego obligatoryjnego elementu – tj. stosownego wniosku.

Wbrew zarzutom skargi, prawidłowo też organ nadzorczy ocenił, że kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, których ewentualne wystąpienie stanowiłoby podstawę do wydania decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 2 k.p.a. Zagadnienie nieodwracalnych skutków prawnych decyzji administracyjnej było wielokrotnie podejmowane w orzecznictwie sądowym i w tej kwestii wypracowano podstawowe kryteria oceny, jednolicie przyjmowane przy orzekaniu w tego typu sprawach. Przede wszystkim, wskazać należy, że dany akt wywołuje nieodwracalny skutek prawny wtedy, gdy ani przepis prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji (por. wyrok NSA z 7 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1631/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym, co należy podkreślić, nieodwracalne skutki prawne decyzji należy ograniczyć wyłącznie do jej bezpośrednich skutków w sferze prawa, a nie zdarzeń faktycznych stanowiących tylko jej pośredni efekt. Jeżeli bowiem na podstawie takiej decyzji wydano inną decyzję, która ewentualnie mogła spowodować takie nieodwracalne skutki prawne, to kwestia odwracalności czy też nieodwracalności tych skutków prawnych dotyczyć może wyłącznie owej drugiej decyzji (por. wyrok NSA z 18 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 716/10 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To, że ocena kwestii odwracalności skutku prawnego odnosić się musi wyłącznie do bezpośrednich następstw wywołanych badanym orzeczeniem potwierdza brzmienie przepisu art. 156 § 2 k.p.a.: "nie stwierdza się nieważności decyzji [...] gdy decyzja wywołała nieodwracalny skutek".

W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy, właścicielem kompleksu działek [...], [...], [...], [...] (w skład których wchodzą działki przejęte decyzją z dnia [...] września 1978 r.) jest Skarb Państwa – Agencja Nieruchomości Rolnych, która to z kolei przejęła je w związku zarządzeniem Dyrektora Oddziału Terenowego AWRSP w O. nr [...] z dnia [...] września 1995 r., mocą którego do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa został włączony areał składający się z działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] pochodzący z Kombinatu Państwowych Gospodarstw Rolnych w Z., zlikwidowanego przez Wojewodę [...] (za zgodą Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa) decyzją z dnia [...] maja 1994 r., Nr [...]. Natomiast, nabyta przez Państwo na podstawie ww. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] września 1978 r. działka nr [...], stanowiąca wcześniej część działki nr [...], aktem Notarialnym Rep. [...] Numer [...] została następnie przekazana Gminie Ł., zaś działka nr [...] po przejęciu jej na własność Państwa ww. decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] września 1978 r. z mocy ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa z dnia 19 października 1991 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1187) stała się własnością Gminy Ł. Tym samym, prawidłowo organ nadzorczy stwierdził, że aktualnie ukształtowany stan prawny przejętej nieruchomości nie jest wynikiem wydania decyzji z 1978 r. ani jej wykonania. Wobec tego, zarzuty skargi sprowadzające się do tego, że decyzja z 1978 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, bowiem nieruchomość przejęta przedmiotową decyzją nie jest własnością Skarbu Państwa a Gminy Ł. – nie może odnieść zamierzonego skutku.

Przeszkodą, wbrew zarzutom skargi, do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji nie może być także okoliczność, że od przejęcia nieruchomości upłynęło 37 lat, a więc Gmina i tak nabyła prawo własności wskutek zasiedzenia, wobec czego organ powinien ograniczyć się jedynie do stwierdzenia niezgodności decyzji z prawem. W tym zakresie Sąd podziela w całości stanowisko organu nadzorczego prezentowane w toku postępowania.

Jednocześnie, Sąd nie uznał zarzutu skargi, że ewentualną wadę decyzji (brak wniosku) może sanować fakt niezłożenia przez współwłaścicieli odwołania od decyzji o przejęciu na własność Państwa ww. nieruchomości.

Bez znaczenia jest także, podniesiony przez stronę skarżącą, zarzut dotyczący ustalenia czy nastąpiły spłaty pieniężne za przekazaną nieruchomość. Ta okoliczność, zdaniem Sądu, nie może mieć bowiem wpływu na ocenę w postępowaniu nadzorczym decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] września 1978 r.

Mając więc powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – skargę oddalił.

-----------------------

6