Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 1014/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-02-05 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 05 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od listopada 2008 r. do grudnia 2009 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2012r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od listopada 2008r. do grudnia 2009r. strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwóją dzieci, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Skarżący oświadczył, że jest w separacji z żoną i opłaca na rzecz dzieci alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że zamieszkuje wraz z byłą żoną, albowiem po spłaceniu należności wynikających z toczących się postępowań egzekucyjnych nie jest w stanie zapewnić sobie podstawowych potrzeb. Ponadto strona oświadczyła, że nie posiada oszczędności, nieruchomości oraz przedmiotów wartościowych.

Zarządzeniem z dnia 03 stycznia 2013r. Referendarz sądowy wezwał stronę

do nadesłania dokumentów obrazujących jej sytuację finansową.

W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył odpis zeznania podatkowego za 2011r., podsumowanie rejestrów sprzedaży i zakupów VAT związanych z prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością gospodarczą, oświadczenie K. T. dotyczące partycypowania przez wnioskodawcę w kosztach utrzymania domu, deklaracje VAT-7 od czerwca do listopada 2012r., saldo rachunków bankowych oraz odpisy tytułów wykonawczych. Ponadto pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...]2013r. wskazał, że skarżący z tytułu opłaty za energię ponosi koszty w kwocie od [...] do [...] zł raz na dwa miesiące. Ogrzewanie to koszt [...] zł za cały sezon grzewczy. Ponadto pełnomocnik wskazał, że w trakcie postępowania egzekucyjnego zablokowano cały majątek wnioskodawcy w tym rachunek bankowy.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270) – zwana dalej p.p.s.a., że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jednakże, w myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z przywołanej wyżej regulacji wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie skarżącego pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Podkreślić również należy, że przyznanie prawa pomocy, będącego odstępstwem od zasady partycypacji stron w kosztach postępowania i przerzucające takie koszty na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona w sposób jednoznaczny wykaże spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Oznacza to, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04).

Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. orzeczenie NSA z dnia 6 lipca 2011 r. o sygn. akt I OZ 468/11).

Przenosząc powyższe ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnienie nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie dysponuje środkami, których nie mógłby przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z przedłożonych dokumentów (zeznanie podatkowe za 2011r. podsumowanie rejestrów sprzedaży i zakupów VAT w 2012r. oraz deklaracje VAT-7 od czerwca do listopada 2012r.) wynika, że skarżący prowadzi dochodową działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. W 2011r. skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął dochód w kwocie [...]. Ponadto jak wynika z nadesłanych do akt deklaracji VAT – 7 za okres od czerwca do listopada 2012r. działalność gospodarcza skarżącego generuje znaczny obrót. Z deklaracji tych wynika, że podstawa opodatkowania w podatku należnym stanowi kwotę, która waha się w granicach od [...] zł ([...] 2012r.) do [...] zł ([...] 2012r.). Tak więc skarżący dokonuje czynności gospodarczych, które generują określony zysk.

Zauważyć należy, że postępowanie dotyczące podatku od towarów i usług i wynikające stąd koszty sądowe związane są z przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej. Odnosząc się do podnoszonej okoliczności, że do listopada 2012r. działalność gospodarcza skarżącego przyniosła stratę wskazać należy, że sam fakt ponoszenia dużych kosztów prowadzenia działalności nie oznacza braku środków finansowych. Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą takiej aktywności nastawionej na zysk i nie ma podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. Podmioty gospodarcze samodzielnie ponoszą konsekwencje swoich decyzji ekonomicznych. Dzięki uzyskiwanym przychodom (kilka milionów rocznie) w ocenie orzekającego strona posiada realną możliwość wygospodarowania dodatkowych środków na opłacenie kosztów sądowych niniejszego postępowania, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł.

Ponadto w ocenie orzekającego wniosek skarżącego obarczony jest istotną luką. Wnioskodawca został mianowicie zobowiązany do przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez siebie oraz przez osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby te rachunki były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżący w ogóle nie przedłożył wyciągów, tylko saldo rachunków bankowych. Wyciągi miały natomiast obrazować wszelkie operacje dokonywane na tych rachunkach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Dotyczyło to zarówno transakcji obciążeniowych na tych rachunkach (czyli wydatków, środków, które wypływają z tych kont), jak również i transakcji uznaniowych (czyli wpływów na te rachunki bankowe). Jest to w rzeczywistości bardzo istotny brak wniosku o prawo pomocy. Wśród dokumentów potwierdzających argumentację wnioskodawcy zwłaszcza wyciągi z rachunków bankowych mogą w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o jego rzeczywistej sytuacji finansowej (por. NSA w postanowieniu z dnia 31 sierpnia 2011 r., I FZ 249/11, LEX nr 896209).

Faktem jest, że skarżący wskazał, że jej rachunek bankowy został zajęty w toku postępowania egzekucyjnego. Jednakże zajęcie rachunku bankowego nie stanowi przesłanki wystarczająco usprawiedliwiającej niewykonanie zobowiązania w zakresie nadesłania wyciągów z rachunków bankowych. Zajęcie konta nie oznacza przecież samo przez się braku jakichkolwiek operacji na tym koncie. (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2010r., I SA/Sz 232/10, LEX nr 785399). Tym bardziej, że jak wynika z nadesłanych dokumentów strona prowadzi nadal działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04). W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Zwalnianie od kosztów sądowych musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów sądowych oraz możliwości majątkowych i zarobkowych skarżącego wynika, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych.

W konsekwencji, w niniejszej sprawie brak jest podstaw uwzględnienia wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy, co musiało skutkować oddaleniem wniosku.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 i art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.