Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 332/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust.1, ust. 1a, ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: par. 1 ust. 1, par. 4
journal: Dz.U. 2010 nr 39 poz 211
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 1 art. 2 pkt c, pkt d
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności  jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia  bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 2 pkt 1, art. 34 ust. 2, art. 57, art. 58
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Dnia 22 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2013 roku sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 rok 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi P. N. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu sądowym i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi P. N. z funduszu Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...], nr [...] orzekającą o odmowie przyznania A.P. płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2011 z uwagi na przedeklarowanie powierzchni o 88,85%, w tym odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 5265, 32 zł podlegającą potrąceniu w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

W dniu 9 maja 2011 r. A.P. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2011. Łączna wskazana we wniosku powierzchnia deklarowanych działek rolnych wynosiła 15,75 ha.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Powiatowego Biura ARiMR w R. odmówił przyznania wnioskowanych jednolitych płatności obszarowych oraz uzupełniających płatności obszarowych. Uzasadniając wskazał, że wskutek przeprowadzonej kontroli stwierdzono różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną (15,75 ha), a powierzchnią stwierdzoną, która wynosi 11,67 ha. Z wagina to, iż różnica wynosi 34,96% organ odmówił przyznania wnioskowanych płatności.

Wskutek wniesionego odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Kolejną decyzja z dnia [...] Kierownik Powiatowego Biura ARiMR w R. odmówił przyznania wnioskowanych jednolitych płatności obszarowych i nałożył sankcję w wysokości 5087,68 zł oraz odmówił przyznania uzupełniających płatności obszarowych. W uzasadnieniu wskazał, że powierzchnia stwierdzona w ramach jednolitych płatności obszarowych wynosi 8,59 ha, ponieważ taki jest maksymalny obszar PGE kwalifikujący się do płatności.

Powyższa decyzja została uchylona w całości decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...].

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Powiatowego Biura ARiMR w R. decyzją z dnia [...] z uwagi na przedeklarowanie powierzchni o 88, 85 % odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 5265, 32 zł podlegającą potrąceniu w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych.

W odwołaniu od powyższej decyzji A.P. wskazał, że z uwagi charakter prowadzonej przez niego produkcji, tj. hodowli danieli zadeklarowane przez niego działki oznaczone jako pastwiska są zadrzewione i zakrzaczone. Podniósł także, że wnioski o przyznanie dopłat składa od 2004 r. Przeprowadzone w latach poprzednich kontrole na miejscu nie wykazały w tym zakresie uchybień.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wskazał, że zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich do gruntów rolnych określa ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r,. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Stosownie zaś do treści art. 7 ust. 2 ustawy, rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

1) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawnianych na trwałych użytkach zielonych

3) innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa)

- do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeni wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Zdaniem organu treść powyższych przepisów wskazuje, że rolnik składając wniosek wskazuję powierzchnię w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania wnioskowanej płatności.

W niniejszej sprawie w toku przeprowadzonych czynności kontrolnych ustalono, iż na zgłoszonej do wniosku działce rolnej A , położonej na działkach ewidencyjnych o nr 18, 380, 388, 420 , o zadeklarowanej powierzchni 12,03 ha - grupa upraw JPO TUZ, do dopłat kwalifikuje się jest jedynie powierzchnia 5,62 ha. Pozostała powierzchnia działki jest gęsto porośnięta wieloletnimi drzewami i zakrzaczeniami. Natomiast zgłoszone działki: AA (działki ewidencyjne nr 372,381) o powierzchni 0,75 ha oraz BB (działka ewidencyjna nr 372) o powierzchni 0,25 ha, o zadeklarowanej grupie upraw, w całości są gęsto porośnięte wieloletnimi drzewami i zakrzaczeniami. Zatem całkowita powierzchnia tych działek nie kwalifikuje się do przyznania płatności. Tym samym ze zgłoszonej do wniosku działek: A należało odliczyć 6,41 ha, a działki AA oraz BB należało wyłączyć z płatności. Łączna powierzchnia wyłączenia wyniosła 7,41 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (15,75 ha), a powierzchnią stwierdzoną(8,34 ha) wyniosła 88,85%.

Na spornych działkach strona deklarowała grupę upraw JPO TUZ, tj. trwałe użytki zielne przeznaczone zgodnie z oświadczeniem strony, na pastwisko dla hodowli danieli. Organ odwoławczy wskazał, że nie kwestionuje prowadzenia przez wnioskodawcę tej hodowli, a jedynie obszar deklarowanych działek uprawnionych do płatności. Skarżący może bowiem dokonywać wypasu zwierząt na całym obszarze gruntów, jednakże płatności przysługują mu jedynie do obszary spełniające wymogi dla tej płatności. Kwestię dopuszczalności występowania drzew na działce rolnej określa art. 34 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który stanowi, iż bez uszczerbku dla przepisów art. 34 ust. 2 rozporządzenia (WE) 73/2009, działka rolna, na której znajdują się drzewa, uważana jest za obszar kwalifikowany do systemu pomocy obszarowej , pod warunkiem, że działalność rolnicza lub planowana produkcja może odbywać się w podobny sposób jak na działkach bez drzew na tym samym obszarze. Stąd podstawowym warunkiem zakwalifikowania danego obszaru do płatności jest faktyczna możliwość jego użytkowania rolniczego. Uszczegółowieniem powyższego przepisu na gruncie prawa krajowego jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm. Z treści 1 ust. 1 pkt rozporządzenia grunty rolne są użytkowane zgodnie z normami gdy w przypadku łąk i pastwisk innych niż określonych w pkt 2 okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku., w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw. Natomiast dopuszczalność występowania drzew i krzewów reguluje 4 ust. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym dopuszczalne jest występowanie na gruntach rolnych drzew i krzewów niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody, mających znaczenie dla ochrony wód i gleb, niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, pojedynczych drzew i krzewów nie wpływających na prowadzoną produkcję, w ilości nie przekraczających 50 sztuk na ha.

W przedmiotowej sprawie zdaniem organu ilość drzew na ha pozostaje kwestią drugoplanową. Istotnym jest fakt, iż występujące w zwarciu gęste zadrzewienie i zakrzaczenie uniemożliwiające faktyczne użytkowanie rolnicze tych działek. Odnosząc się do kwestii wypasu danieli organ wskazał, ze powierzchnia porośnięta drzewami niewystępującymi w zwarciu, pod którymi jest możliwe pobieranie przez zwierzęta pokarmu, stanowiące dla tych zwierząt również naturalne zacienienie nie zostały wyłączone z płatności. Wyłączono jedynie tereny, które nie mogłyby zostać w żaden sposób przeznaczone do wypasu. Jak już bowiem wcześniej wskazano do płatności kwalifikują się jedynie tereny wykorzystywane rzeczywiście jako pastwisko. Organ wskazał, iż biorąc pod uwagę, że trwałym użytkiem zielonym jest jedynie grunt zajęty pod uprawę traw samosiewnych czy zasianych lub innych upraw zielonych (stosownie do rozporządzenia Komisji (WE) 1120/2009) to należało wziąć pod uwagę jedynie powierzchnię faktycznie użytkowaną. Nie jest bowiem możliwa uprawa traw samosiewnych lub zasianych pod gęsto porośniętym, zwartym kompleksem drzew i krzewów.

Odnosząc się do argumentacji odwołania organ wskazał, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym nie ma możliwości dopłat do powierzchni zadrzewionych i zakrzewionych. Powołane przez stronę regulacje rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 oraz ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. o krajowym systemie ewidencji gospodarstw rolnych i zwierząt gospodarskich oraz zmianie niektórych ustaw nie znajdą zastosowania bowiem zostały uchylone. Również argumentacja odnośnie otrzymywania płatności w poprzednich latach pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż wnioski o dopłaty składane są corocznie i corocznie weryfikowane pod kątem spełnienia warunków określonych w przepisach.

Biorąc powyższe pod uwagę organ orzekł jak w sentencji. O nałożonej na stronę sankcjo organ rzekł na podstawie art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.P. zarzucił:

- naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającej z art. 2 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji RP;

- naruszenie przepisów Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka;

- naruszenie dyrektyw i rozporządzeń KE o równym traktowaniu rolników w krajach członkowskich UE by uniknąć zakłócenia na rynku oraz zniekształcenia konkurencji;

- naruszenia przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.;

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego k.p.a.;

- naruszenie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne;

- naruszenie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. o krajowym systemie ewidencji gospodarstw rolnych i zwierząt gospodarskich oraz o zmianie niektórych ustaw;

- naruszenie przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r.;

- naruszenie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach wiejskich na lata 2007-2013";

- naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013;

- naruszenie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji poprzez przyznanie płatności na rok 2011 zgodnie z złożonym wnioskiem. Wniósł ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze wskazanych w skardze dokumentów. Skarżący wystąpił również o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 25 marca 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz.270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły następujące przepisy:

- ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 170 z 2008r. poz. 1051 z późn. zm.)

- rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. nr 39 poz.211 z późn. zm.)

- rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. UE.L nr 316 z 2009r. poz.65 z późn. zm.)

- rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (DZ.UE.L nr 316 z 2009r. poz.1 z późn. zm.).

Zgodnie z treścią art.7 ust.1 ustawy z 26 stycznia 2007r. rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zgodnie treścią art.7 ust.1a wymienionej ustawy jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W myśl art.7 ust.2 cytowanej ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

1) (uchylony),

2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

3) innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa)

- do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

Zgodnie z treścią § 1 ust.1 rozporządzenia z 11 marca 2010r. grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli:

1) w przypadku gruntów ornych - jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie, przy czym dla pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa ten sam gatunek rośliny może być uprawiany na tej samej powierzchni w ramach działki ewidencyjnej nie dłużej niż 3 lata;

2) w przypadku łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania:

a) płatności dla obszarów NATURA 2000 oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej,

b) program rolnośrodowiskowy

- okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach;

3) w przypadku łąk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie określonym w przepisach w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, jednak nie później niż do dnia 31 października;

4) w przypadku łąk i pastwisk innych niż wymienione w pkt 2 i 3 - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw.

W myśl § 4 wymienionego rozporządzenia grunty rolne, o których mowa w § 1, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem:

1) drzew i krzewów:

a) niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody,

b) mających znaczenie dla ochrony wód i gleb,

c) niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną;

2) gruntów, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2-4 oraz ust. 3, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar.

Zgodnie z treścią art.2 pkt.1 rozporządzenia nr 1122/2009 "działka rolna" oznacza zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej są wyznaczane na podstawie tego konkretnego użytkowania. Państwa członkowskie mogą ustanowić dodatkowe kryteria wyznaczania granic działki rolnej.

W myśl art.34 ust.2 wymienionego rozporządzenia bez uszczerbku dla przepisów art. 34 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, działka rolna, na której znajdują się drzewa, uważana jest za obszar kwalifikowalny do celów systemów pomocy obszarowej, pod warunkiem że działalność rolnicza lub planowana produkcja może odbywać się w podobny sposób jak na działkach bez drzew na tym samym obszarze.

Zgodnie z treścią art.58 rozporządzenia nr 1122/2009 jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyłączeniem pomocy z tytułu ziemniaków skrobiowych i nasion, jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcje 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru.

Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej.

Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006(20). Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane.

W myśl art.2 pkt.c.) i d.) rozporządzenia nr 1120/2009 "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92(7), obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999(8) oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005(9); a w tym celu "trawy lub inne pasze z roślin zielonych" oznaczają wszelkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych użytkach zielonych lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania użytków zielonych lub łąk w państwie członkowskim (wykorzystywanych bądź nie do wypasania zwierząt). Państwa członkowskie mogą uwzględnić rośliny uprawne wyszczególnione w załączniku I;

d) "użytki zielone" oznaczają grunty orne wykorzystywane do produkcji trawy (wysiewanej lub naturalnej); do celów art. 49 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 wyrażenie "użytki zielone" obejmuje trwałe użytki zielone;

Z przepisu ustawy z 26 stycznia 2007r. oraz rozporządzenia z 11 marca 2010r. wynika, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługują do gruntów rolnych, które są faktycznie użytkowane. Płatności takie przysługują zatem rolnikowi, który faktycznie uprawia grunty rolne i utrzymuje je w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy. Jedną z przesłanek przyznania płatności jest utrzymywanie gruntów rolnych zgodnie z normami (art.7 ust.1 pkt 2 ustawy). W przypadku łąk i pastwisk utrzymywanie gruntów rolnych zgodnie z normami ma miejsce wówczas gdy spełniony jest jeden z następujących warunków:

- okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca lub

- są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetatywnym traw (§ 1 ust.1 pkt 4 rozporządzenia z 11 marca 2010r.).

Innymi słowy w przypadku łąk i pastwisk, o ile nie są one koszone co najmniej raz w roku, to przysługują do nich płatności pod warunkiem, że wypasane są na nich zwierzęta w okresie wegetatywnym traw. Prowadzi to do wniosku, że na łąkach i pastwiskach musi się znajdować okrywa roślinna gdyż tylko w przypadku jej istnienia można na gruncie wypasać zwierzęta. W sytuacji gdy na części gruntu nie ma okrywy roślinnej, bo np. znajdują się na niej budynki bądź gęste i zwarte krzewy, to zrozumiałe jest, że na tej części nie można wypasać zwierząt a tym samym nie można uznać, iż ta część gruntu rolnego jest utrzymywana zgodnie z normami i do tej części płatności bezpośrednie nie przysługują. Oznacza to, że płatności przysługują tylko do tych części łąk i pastwisk na których można wypasać zwierzęta a więc tam gdzie znajduje się okrywa roślinna na której mogą się paść zwierzęta.

W rozpoznawanej sprawie A.P. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2011 r. Skarżący zadeklarował do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) trwałe użytki zielone, przeznaczone na pastwiska do hodowli danieli. Łączna powierzchnia gruntów deklarowanych do płatności wynosiła 15,75 ha.

Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że na części deklarowanych gruntów znajdują się skupiska drzew i krzewów rosnących w zwarciu. Dotyczy to części działki A oraz całych działek AA i BB.

Jeżeli chodzi o działkę A to jest ona położona na działkach ewidencyjnych nr 18,380,388 i 420. Na znacznej części działek nr 18 i 420 znajdują się skupiska drzew i krzewów w zwarciu. Obrazują to zdjęcia nr 1,4-13,15,17-19,21 i 23-26 załączone do akt sprawy. Na szkicu nr 2 obszar ten został oznaczony adnotacją "las".

Odnośnie działek AA (położona na działkach ewidencyjnych nr 372 i 381) i BB (położona na działce ewidencyjnej nr 372) to na całej ich powierzchni znajdują się gęste krzaki i drzewa w zwarciu. Obrazują to zdjęcia nr 3,28-30 załączone do akt sprawy. Na szkicu nr 3 obszar ten został oznaczony adnotacją "las".

Łącznie do płatności zadeklarowano grunty rolne o powierzchni 15,75 ha zaś obszar kwalifikujący się do płatności wynosił 8,34 ha.

W ocenie Sądu organy administracji słusznie wyłączyły z płatności tę część gruntów rolnych na których znajdowały się skupiska drzew i krzewów rosnących w zwarciu.

Z treści art.34 ust.4 rozporządzenia nr 1122/2009 wynika, że w zasadzie do płatności kwalifikują się działki rolne na których znajdują się drzewa o ile na tych działkach może odbywać się działalność rolnicza w podobny sposób jak na działkach bez drzew na tym samym obszarze.

Kwestię czy dopuszczalne jest aby na działkach deklarowanych do płatności mogły rosnąć drzewa i krzewy reguluje § 4 rozporządzenia z 11 marca 2010r. Analiza tego przepisu wskazuje, że działka może być porośnięta drzewami i krzewami o ile spełniony zostanie następujący warunek a mianowicie jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną. Chodzi tu o sytuację gdy drzewa i krzewy w żaden sposób nie oddziaływają na produkcję rolną na działce a więc nie mają żadnego znaczenia dla prowadzenia produkcji rolnej. Należy zaznaczyć, że trwałe użytki zielone to grunty wykorzystywane do produkcji trawy (wysiewanej lub naturalnej) lub innych upraw zielonych (art.2 c. i d. rozporządzenia nr 1120/2009). W przypadku łąk i pastwisk produkcja roślinna zgodna z normami to wypasanie zwierząt w okresie wegetatywnym traw (§ 1 ust.1 pkt 4 rozporządzenia z 11 marca 2010r.). Aby prowadzić produkcję roślinną na łąkach i pastwiskach należy zatem wypasać na nich zwierzęta. Z kolei aby wypasać zwierzęta, na łąkach i pastwiskach musi być trawa. W przypadku gdy na łące lub pastwisku znajdują się pojedyncze drzewa lub krzewy to w żaden sposób nie oddziaływają one na produkcję roślinną na gruncie. Pod takimi drzewami lub krzewami rośnie bowiem trawa i zwierzęta mogą się wypasać. W takiej sytuacji drzewa i krzewy nie wpływają na produkcje roślinną w rozumieniu § 4 rozporządzenia z 11 marca 2010r.

Odmienna jest jednak sytuacja gdy na gruncie znajdują się skupiska drzew i krzewów rosnących w zwarciu. W takim przypadku pod drzewami i krzewami uprawa traw, samosiewnych czy zasianych, lub innych upraw zielonych nie jest możliwa. Tym samym na obszarach tych nie wypasają się zwierzęta a więc nie jest prowadzona produkcja roślinna. Oznacza to, że w takiej sytuacji drzewa i krzewy wpływają na produkcję roślinną i ta część gruntu nie jest utrzymywana zgodnie z normami w rozumieniu § 1 pkt 4 rozporządzenia z 11 marca 2010r. Konsekwencją tego jest to, że do tej części gruntu nie przysługują płatności w ramach wsparcia bezpośredniego.

W rozpoznawanej sprawie skarżący zadeklarował do płatności grunty o powierzchni 15,75 ha zaś do płatności kwalifikowały się jedynie grunty o powierzchni 8,34 ha Na pozostałej części zgłoszonych gruntów znajdowały się skupiska drzew i krzewów rosnących w zwarciu. Na tej części działek niemożliwa była uprawa traw (samosiewnych lub zasianych) bądź innych upraw zielonych. Na tej części nie był także możliwy wypas zwierząt. Ta część gruntów nie była zatem utrzymywana zgodnie z normami. Organy administracji słusznie wyłączyły tę część gruntów z płatności.

Jeżeli chodzi o wielkość powierzchni wyłączonej z płatności to została ona wyliczona w oparciu o pomiary dokonane na aktualnym obrazie ortofotomapy. Wyliczenie to nie było zresztą kwestionowane przez skarżącego podobnie jak fakt istnienia skupiska drzew i krzewów rosnących w zwarciu na zgłoszonych gruntach rolnych.

Odnośnie Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) to różnica między powierzchnią gruntów zgłoszonych (15,75 ha) a powierzchnią stwierdzoną (8,34 ha) wynosiła 7,41 ha co stanowi 88,85% powierzchni stwierdzonej (7,41 ha x 100% : 8,34 ha = 88,85%). Ponieważ różnica ta była większa niż 50% to, zgodnie z treścią art.58 rozporządzenia nr 1122/2009, płatność nie przysługuje. Organy administracji słusznie odmówiły przyznania płatności JPO i nałożyły sankcję, o której mowa w art.58 wymienionego rozporządzenia.

W przypadku Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) to jej przyznanie zależy od spełnienia przez rolnika warunków do przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej co wynika z treści art.7 ust.2 ustawy z 26 stycznia 2007r. W rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione warunki do przyznania płatności JPO a więc skarżącemu nie przysługuje także płatność UPO. Organy administracji trafnie odmówiły przyznania tej płatności.

W niniejszej sprawie nie miała miejsca żadna z sytuacji niestosowania zmniejszeń i wykluczeń w przyznaniu płatności, o których mowa w art.73 ust.1 i 2 rozporządzenia nr 1122/2009.

Wniosek A.P. nie był zgodny ze stanem faktycznym jak również skarżący nie wykazał, że nie jest winny powstałych nieprawidłowości. W związku z czym nie zostały spełnione przesłanki odstąpienia od ograniczeń w przyznaniu płatności określone w art.73 ust.1 wymienionego rozporządzenia.

A.P. nie powiadomił również organu o nieprawidłowości wniosku przed powiadomieniem go o zamiarze przeprowadzenia kontroli lub przed stwierdzeniem przez organ nieprawidłowości w złożonym wniosku. Nie zostały zatem także spełnione przesłanki odstąpienia od ograniczeń w przyznaniu płatności, o których mowa w art.73 ust.2 rozporządzenia nr 1122/2009.

Nieuzasadniony jest zarzut skarżącego, że w poprzednich latach były przeprowadzane kontrole zgłoszonych działek i organy nigdy nie kwestionowały faktu istnienia skupisk drzew i krzewów a płatności były przyznawane w pełnej wysokości. W przekonaniu Sądu okoliczności te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena legalności decyzji odmawiającej przyznanie płatności na 2011 r. a nie w poprzednich latach. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że organy administracji słusznie odmówiły przyznania płatności na 2011 r. Sąd nie jest natomiast uprawniony do badania prawidłowości przyznania płatności w poprzednich latach i oceny czy poprzednio wydane rozstrzygnięcia były zgodne z prawem. W związku z czym zarzuty skarżącego w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi, iż drzewa i krzewy są niezbędne dla prawidłowej hodowli danieli. Skarżący podniósł, że gęste i wysokie krzewy są potrzebne dla wycielenia danieli, dają one schronienie potomstwu przed drapieżnikami i człowiekiem zaś w okresie zimowym stanowią one schronienie przed zimnem, wiatrem, śnieżycą i innymi czynnikami atmosferycznymi. Nadto byki danieli "wycierają" swoje poroże o drzewa i krzewy.

Wymienione okoliczności nie były kwestionowane przez organy administracji. Jeszcze raz należy podkreślić, że trwałe użytki zielone to grunty orne wykorzystywane do produkcji trawy(wysiewanej lub naturalnej) lub innych upraw zielonych zaś w przypadku łąk i pastwisk utrzymywanie gruntów rolnych zgodnie z normami to wypasanie na nich zwierząt w okresie wegetacyjnym traw. Dla uznania, że łąki i pastwiska są utrzymywane zgodnie z normami musi być na nich trawa lub inne uprawy zielone, na których są wypasane zwierzęta. W sytuacji gdy istnieje skupisko drzew i krzewów rosnących w zwarciu to uprawa traw (wysiewanych lub naturalnych) pod takim zadrzewieniem i zakrzaczeniem nie jest możliwa a tym samym na takim obszarze nie są wypasane zwierzęta. W związku z czym płatności do takich terenów nie przysługują. Nie negując faktu, że obszary zakrzaczone i zadrzewione są niezbędne do prawidłowej hodowli danieli to płatności bezpośrednie do takich obszarów się nie należą. Zarzut skarżącego w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi, że do płatności winny być uwzględnione wszystkie zgłoszone działki gdyż dla danieli paszą są również liście drzew, kora drzew, pędy krzewów, żołędzie i kasztany. Skarżący powołał się na treść art.3 ust.5 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. o krajowym systemie ewidencji gospodarstw rolnych i zwierząt gospodarskich oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 125 poz.1363 ze zm.) zgodnie z którym powierzchnią paszową jest grunt rolny, na którym prowadzone są uprawy roślin przeznaczonych na paszę dla zwierząt albo który jest wykorzystywany do wypasu zwierząt.

Przede wszystkim należy zaznaczyć, że wymieniona ustawa z 25 lipca 2001 r. została uchylona z dniem 7 lutego 2004 r. przez ustawę z 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. nr 10 poz.76 z późn. zm.).

Podnieść należy, że dla przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego zasadniczym pojęciem jest "działka rolna" gdyż płatności przysługują do działek rolnych tj. do konkretnych obszarów spełniających warunki określone w art.7 ust.1 ustawy z 26 stycznia 2007r. Pojęcie "działki rolnej" zostało określone w art.3 pkt.7 ustawy z 18 grudnia 2003r., który to przepis odwołuje się do definicji działki rolnej wymienionej w art.2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009. W myśl zaś art.2 pkt 1 wymienionego rozporządzenia "działka rolna" oznacza zwarty obszar gruntu zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw.

W wymienionej definicji jest mowa o "jednej grupie upraw". W niniejszej sprawie skarżący zadeklarował do płatności trwałe użytki zielone czyli grunty, na których jedną uprawą stanowiła trawa (wysiewana lub naturalna). Trawa nie mogła być uprawiana na terenie gdzie znajdowało się skupisko drzew i krzewów rosnących w zwarciu a więc do tej części gruntu płatność nie przysługuje. Zarzut skarżącego w tym zakresie nie jest zasadny.

Reasumując Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. A.P. zgłosił do płatności grunty rolne o powierzchni 15,75 ha zaś do płatności kwalifikowały się jedynie grunty o powierzchni 8,34 ha. Na pozostałym obszarze znajdowały się skupiska drzew i krzewów rosnących w zawarciu gdzie nie było możliwości uprawy traw samosiewnych lub zasianych a tym samym nie było możliwości wypasania zwierząt. Obszary te nie były utrzymywane zgodnie z normami i płatności bezpośrednie do nich nie przysługują. Ponieważ różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a powierzchnią stwierdzoną przekraczała 50% powierzchni stwierdzonej organy administracji słusznie odmówiły przyznania płatności JPO i UPO. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę A.P..

Na podstawie art.250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust.1 pkt.1c.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163 poz.1348 z późn. zm.) Sąd przyznał adwokatowi P.N. kwotę 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

D.Cz.