Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 327/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-05-05 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: zwolniono od kosztów sądowych w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanowił: 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie ponad kwotę 10 (dziesięć) złotych od każdorazowej opłaty sądowej 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą wpłynął do tut. Sądu złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie: zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że w jej rodzinie miała w ostatnim czasie trudna do zaakceptowania sytuacja, że to córka pokrywała koszty licznych spraw sądowych matki i ojca i to wyłącznie tylko z tego powodu, że jest jedyną osobą, którą mogła prosić o takie wsparcie finansowe. Podkreśliła, że nie stać jej również na opłacenie kosztów pomocy prawnej. Podniosła, że Sąd Rejonowy w T. w sprawie o ogłoszenie upadłości zwolnił skarżącą od kosztów sądowych. Wskazała, że podobnie postąpił Sąd Okręgowy w T. w sprawie z powództwa [...] który rościł do skarżącej kwotę niemal [...] zł wraz z ciągle rosnącymi odsetkami. Wskazała, że jej dochody nie wystarczają już nawet na pokrycie 10% wydatków w coraz liczniejszych sprawach sądowoadministracyjnych. Wskutek prowadzonych egzekucji komorniczych i administracyjnych rachunki bankowe skarżącej są zajęte, a środki którymi dysponują nie wystarczają na podstawowe potrzeby. Końcowo skarżąca podniosła, że jej córka nie wytrzymała codziennych stresów związanych z bardzo licznymi postępowaniami i postanowiła wynająć mieszkanie w B. i tam układa sobie życie na własną rękę.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Oświadczyła, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] zł. W rubryce dochody skarżąca wskazała, że dochód gospodarstwa domowego z tytułu umowy o pracę wnioskodawczyni oraz jej męża wynosi łącznie [...] zł.

W rubryce zobowiązania i stałe wydatki wskazała: wydatki na leczenie – [...] zł; gaz – [...] zł; woda i kanalizacja – [...] zł; energia elektryczna – [...] zł; żywność, środki czystości, itp. – [...] zł, procesy sądowe [...] zł.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takiego, jakiego przyznania domaga się strona, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarówno skarżąca jak również jej mąż zainicjowali wiele postępowań sądowych, co wiąże się z koniecznością wnoszenia stosownych opłat sądowych.

Jak wynika z dokumentów źródłowych przedłożonych do zainicjowanych wcześniej postępowań mąż skarżącej za lata 2013-2015 z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej za powyższe okresy wykazał dochód w kwotach: [...] zł (przychód [...] zł), [...] zł (przychód [...] zł) oraz [...] zł (przychód [...] zł). Wnioskodawczyni za powyższe okresy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała dochód odpowiednio w kwotach: [...] zł (przychód [...] zł); [...] zł (przychód [...] zł) oraz [...] zł (przychód [...] zł). W tym kontekście zauważyć należy, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2011r., sygn. akt II FZ 542/11, LEX 987763).

Orzekający dostrzega fakt, że obecnie zarówno skarżąca jak również jej mąż nie prowadzą już działalności gospodarczej. Jak wynika z dokumentów – świadectwa pracy - zarówno skarżąca jak również jej mąż do dnia [...] lipca 2016r. byli zatrudnieni w [...] sp. z o.o. której większościowym udziałowcem pozostaje córka skarżącej oraz jej męża ([...]% udziałów o łącznej wartości [...] zł). Wskazać również należy, że zarówno skarżąca jak również jej mąż prowadzili działalność gospodarczą pod adresem ul. [...], [...] C.. Zarówno skarżąca jak również jej mąż zaprzestali prowadzenia działalności gospodarczej z dniem [...] czerwca 2015r. Natomiast [...] sp. z o.o. której większościowym udziałowcem jest córka państwa [...] została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] czerwca 2015r. a siedziba spółki mieści się pod tym samym adresem pod którym działalność gospodarczą prowadzili skarżąca oraz jej mąż. Zatem pomimo, że spółka jest odrębnym podmiotem prawnym to zasada jest teza, że zbieg dat związanych z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą oraz jej męża oraz powołaniem do życia nowego podmiotu gospodarczego jakim jest sp. z o.o. której siedziba pokrywa się z adresem dotychczasowej działalności gospodarczej skarżącej oraz jej męża uznać można, że działalność gospodarcza już w innej formie prawnej jest kontynuowana przez córkę skarżącej oraz jej męża. Zapewne na zmianę formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej oraz osobę głównego udziałowca wpływ miały liczne postępowania wszczęte przez organy celne wobec skarżącej oraz jej męża.

Podkreślenia również wymaga, że jak eksponuje strona nie posiada majątku nieruchomego – orzekający nie kwestionuje powyższej okoliczności. Jak wynika z treści księgi wieczystej nr [...] nieruchomość w której zamieszkuje wnioskodawczyni wraz z mężem stanowi własność córki, a zarówno skarżącej oraz jej mężowi przysługuje ograniczone prawo rzeczowe polegające na prawie dożywotniego zamieszkiwania. Powyższą nieruchomość córka nabyła w drodze darowizny od rodziców w lutym 2013r., co jak wynika z akt licznych postępowań zbiega się z datami wszczęcia u wnioskodawczyni oraz jej męża kontroli podatkowych. Zatem chociaż jak wynika z treści nadesłanych dokumentów w stosunku do wnioskodawczyni jak również jej męża ograny prowadzą liczne postępowania egzekucyjne to nieruchomość o której mowa powyżej nie jest przedmiotem tego postępowania. W tym kontekście wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w sytuacji gdy strona nieodpłatnie przekazała składnik majątkowy członkowi rodziny, zasadny jest wniosek, iż obdarowany powinien pomóc darczyńcy w poniesieniu finansowego ciężaru związanego z prowadzeniem postępowania sądowego, jeżeli darczyńca nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych we własnym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2008 r., sygn. akt I FZ 96/08, z dnia 10.04.2008 r., sygn. akt I FZ 142/08, z dnia 01.07.2008r., sygn. akt I OZ 439/08, z dnia 28.11.2011 r., sygn. akt II FZ 682/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wychodząc naprzeciw żądaniu strony oraz mając na uwadze fakt, że obecnie zarówno skarżąca jak również mąż skarżącej przed tut. Sądem zainicjowali ponad 100 postępowań sądowych, mając na uwadze okoliczności przywołane wyżej oraz fakt, że obecnie skarżąca oraz jej mąż uzyskują wspólnie z tytułu umów o pracę łączne wynagrodzenie w kwocie [...]orzekający uznał, że tak znaczne zwolnienie strony z kosztów sądowych nie będzie stanowiło bariery utrudniającej stronie dostęp do Sądu.

Na zasadność przyznania prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem w pełnym zakresie nie może mieć nadto wpływu podnoszony fakt korzystania ze stosownego zwolnienia w postępowaniu przed sądem powszechnym. Orzeczenia w przedmiocie zwolnienia od kosztów podjęte w postępowaniu przed sądem powszechnym nie determinują bowiem automatycznie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie złożonego przed sądem administracyjnym.

Odnosząc się natomiast do wniosku strony w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika wskazać należy, że decydując o udzieleniu stronie prawa pomocy w tym zakresie, należy przede wszystkim kierować się przesłankami z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a więc brakiem jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, ale również odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z powinno uwzględnić procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie sąd bierze pod uwagę, w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 62/10). Ponadto jak wynika z orzecznictwa ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącą zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 987/10, z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 227/11, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 387/10). Skarżąca we wszystkich sprawach wykonuje terminowo i w sposób prawidłowy polecenia sądu. Treść jej pism wskazuje, że skarżąca nie ma problemu z formułowaniem logicznych wniosków. Okoliczności te powodują, że przynajmniej na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy skarżąca jest w stanie działać samodzielnie bez uszczerbku dla swojego interesu. Ponadto zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych ponad kwotę 10 zł od każdorazowej opłaty sądowej pozwala, w ocenie orzekającego wygospodarować środki na pokrycie kosztów udziału pełnomocnika w sprawie, uwzględniając podobny stan wszystkich spraw.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.