Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 521/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 5  pkt 2  lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2020 roku sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] stycznia 2020 r. odmawiającą skarżącemu P. S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem T. S..

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach sprawy.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Wójt Gminy G., po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] grudnia 2019 r., odmówił skarżącemu ww. wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm., dalej powoływanej jako "u.ś.r."). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wymagający opieki T. S. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym od 2019 r., tj. od czasu złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności. W związku z tym, w ocenie organu, w sprawie nie został spełniony warunek wynikający z art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność T. S. istnieje u niego od 79 roku życia (prawidłowo: od 74) – co w konsekwencji uzasadnia odmowę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego ("TK") z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, którym to uznano, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o przyznanie mu wnioskowanego świadczenia.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, SKO powołaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przyznał, że okoliczność powstania niepełnosprawności u ojca skarżącego po ukończeniu przez niego 25 roku życia nie może stanowić przesłanki odmowy świadczenia pielęgnacyjnego, a organy rozpoznając wniosek o przyznanie ww. świadczenia zobowiązane są badać spełnienie przesłanek określonych w art. 17 u.ś.r., jednak z wyłączeniem tej części tego przepisu, która uznana została za niekonstytucyjną wyrokiem TK z dnia 24 października 2014 r. Niemniej jednak, mimo pominięcia ww. części przepisu art. 17 u.ś.r., w ocenie organu odwoławczego skarżący nie spełnia wszystkich wymogów niezbędnych do przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Jak wskazał organ, T. S. pozostaje bowiem w związku małżeńskim z D. S., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy czym w ocenie SKO za niewystarczające w zakresie stwierdzenia niemożności podjęcia opieki nad osobą jej wymagającą, uznać należy oświadczenie skarżącego oraz zaświadczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2019 r., z których wynika, że matka z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie opiekować się ojcem. Ustawodawca wskazał bowiem bezpośrednio, że współmałżonkiem, który nie może podjąć opieki jest jedynie ten, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co pozwala na zachowanie obiektywnego kryterium oceny stanu zdrowia współmałżonka pod kątem możliwości sprawowania opieki. Jednocześnie organ podkreślił, że znajdujące się aktach orzeczenie zaliczające D. S. do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim wydane zostało [...] listopada 2019 r., a więc w oparciu o jej aktualny stan zdrowia. W związku z powyższym, SKO działając na podstawie m.in. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniósł skarżący, domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji i zarzucając:

- naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 7a § 1, 8 § 1 i 2, 77 §1, 107 § 3 w zw. z art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej powoływanej jako "k.p.a."), polegające na brakach przeprowadzonego postępowania dowodowego i wadliwych oraz niepełnych ustaleniach poczynionych w sprawie, a w szczególności pominięciu okoliczności, że D. S. z uwagi na wiek, stan zdrowia oraz faktyczny ciężar i zakres obowiązków związanych ze sprawowaniem opieki nad T. S., nie posiada obiektywnej możliwości wykonywania tej opieki i w związku z tym cały ciężar w tym zakresie spoczywa na skarżącym;

- naruszenie przepisów u.ś.r., w tym w szczególności art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej, prowadzącej do wniosków nieuprawnionych, absurdalnych i sprzecznych z celem ustawy oraz pominięcie wykładni celowościowej, funkcjonalnej i prokonstytucyjnej oraz zasługującej na uwzględnienie praktyki orzeczniczej, powstałej na gruncie stosowania ww. przepisu.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że jego matka z uwagi na swój wiek, stan zdrowia i nieporadność nie jest w stanie zajmować się ojcem, wobec czego skarżący przejął w całości obowiązki związane z opieką nad ojcem i w konsekwencji nie może podjąć zatrudnienia. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym również Naczelnego Sądu Administracyjnego – które, jak wskazał, w stanach faktycznych zbliżonych do rozpatrywanego, orzekając na gruncie omawianych przepisów u.ś.r. zajmowały bardziej liberalne stanowisko, kierując się prokonstytucyjną wykładnią - skarżący podniósł, że w oparciu o wykładnię celowościową i prokonstytucyjną należy uznać, że jego matka D. S., mimo iż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to jednak nie może z przyczyn obiektywnych i niezawinionych sprawować opieki nad mężem T. S.. W tej sytuacji, w ocenie skarżącego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno mu zostać przyznane, jako osobie zobowiązanej w dalszej kolejności, faktycznie sprawującej opiekę nad osobą ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że oparł się w przedmiotowej sprawie o literalne brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., wskazując że ustawodawca na gruncie tej ustawy powołał się na ustalenie stanu zdrowia w oparciu o określone dowody, wyłączając tym samym konieczność przeprowadzania postępowania dowodowego w zakresie stanu zdrowia drugiego małżonka. Organ zaznaczył jednocześnie, że znane jest mu orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie ww. przepisu, jednak – jak wskazał – organy związane są jedynie wykładnią dokonaną wyrokiem sądu w konkretnej sprawie.

Na rozprawie dnia [...] października 2020 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i oświadczył, że T. S. zmarł [...] kwietnia 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji we wskazanym powyżej zakresie, Sąd stwierdził, iż przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy skarżącemu zasadnie odmówiono przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, z uwagi na zaistnienie w sprawie przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., tj. pozostawanie przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim z osobą nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wydane w sprawie rozstrzygnięcie skarżący zakwestionował, wskazując przede wszystkim na wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i pominięcie okoliczności, że jego matka nie jest w stanie zajmować się niepełnosprawnym mężem z przyczyn obiektywnych, a także ograniczenie się przez organ wyłącznie do wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. i pominięcie praktyki orzeczniczej powstałej na gruncie stosowania tegoż przepisu, co w efekcie doprowadziło do nieuzasadnionej w ocenie skarżącego odmowy przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Organ odwoławczy, wskazał natomiast, że zgodnie z wolą ustawodawcy ustalenia w zakresie stanu zdrowia współmałżonka osoby wymagającej opieki, winny być czynione wyłącznie w oparciu o określony w ustawie dowód, tj. orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wyłącza tym samym konieczność przeprowadzania postępowania dowodowego w tym zakresie.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. I tak, zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jak stanowi zaś art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (pkt 2). Jednocześnie w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z powyższych unormowań wynika, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Z woli ustawodawcy prawo to bowiem może przysługiwać tylko osobie na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny, który stosowanie do art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2086 ze zm., dalej powoływanej jako "k.r.o.") obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przepisy k.r.o. ustalają przy tym kolejność zobowiązanych, a obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Nie można ponadto pomijać, że w świetle przepisów k.r.o., obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych, co wynika z treści art. 23, art. 27 art. 60 § 1-3, art. 61, art. 130 k.r.o. Dopóki bowiem istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są określonym rygorom prawnym właśnie ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Przy czym rygory te nie są wynikiem jedynie woli małżonków, lecz ich źródłem jest wola ustawodawcy, która stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń w sferze opiekuńczej. Z powyższym koresponduje właśnie art. 17 ust. 1, ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Tym samym uznać należy, iż przepisy k.r.o. w konfrontacji z mającymi zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisami u.ś.r., jednoznacznie wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji - według kolejności tego zobowiązania. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zobowiązany do alimentacji w dalszej kolejności może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, dopiero wtedy, gdy zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności nie jest w stanie, z uwagi na swój stan zdrowia, takiej pomocy świadczyć (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt 3804/18 – dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Przy czym z uwagi na okoliczności rozpatrywanej sprawy, zaakcentować należy w tym miejscu, iż stosowanie do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r., ocena czy współmałżonek, jako osoba zobowiązana do alimentacji w pierwszej kolejności, nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia, winna być rozstrzygana na podstawie jednoznacznie określonego w ustawie środka dowodowego, jakim jest orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

W rozpatrywanej sprawie, bezspornym jest, iż wymagający opieki ojciec skarżącego T. S. na dzień wydania zaskarżonej decyzji legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, który to stopień datowany był u niego od dnia [...] października 2019 r., a więc od 74 roku życia (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] listopada 2019 r. – k. 6 akt administracyjnych organu I instancji). Nie ulega również wątpliwości, iż T. S. pozostawał w związku małżeńskim z D. S., która legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, datowanym u niej od [...] października 2019 r (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] listopada 2019 r. – k. 4 akt administracyjnych organu I instancji). Ponadto, w toku postępowania w sprawie podczas przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego, ustalono, iż skarżący P. S. zrezygnował z pracy i podjął się opieki nad rodzicami. W oświadczeniu z dnia [...] grudnia 2019 r. (k. 7 akt administracyjnych organu I instancji) skarżący wskazał ponadto, że od października 2019 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku i podkreślił, że matka ze względu na podeszły wiek i liczne schorzenia nie jest w stanie samodzielnie opiekować się swoim mężem. Jak wynika zaś z załączonego do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] listopada 2019 r., "wystawionego na prośbę pacjentki celem przedstawienia w MOPS" (k. 2 akt administracyjnych organu I instancji) - D. S. sama opiekuje się terminalnie chorym mężem, a jej stan zdrowia nie pozwala na samodzielne sprawowanie opieki w niezbędnym do tego zakresie.

Mając zatem powyższe na uwadze i dokonując analizy prawidłowości wydanych w sprawie rozstrzygnięć, Sąd w pierwszej kolejności – mając na uwadze treść wyroku TK z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, uznającego art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP - w całości podziela stanowisko organu II instancji wyrażone w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w pełni zgadza się z tym, że przepis ten nie mógł stanowić podstawy do odmowy wnioskowanego świadczenia w okolicznościach rozpatrywanej sprawy.

Przechodząc zaś do głównej osi sporu, która w niniejszej sprawie dotyczy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., wskazać należy, iż Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela w tym zakresie pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 599/20 oraz z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2463/19 (dostępne j.w.), w których to oparto się na literalnym rozumieniu ww. przepisu. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w ww. wyrokach ocena czy współmałżonek nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia winna być zgodnie z wolą ustawodawcy rozstrzygana orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organy ani sądy nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Rygoryzm tego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy. W związku z powyższym przyjąć należy, że ograniczenie ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ze względu na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim wyłącznie do sytuacji, w której współmałżonek takiej osoby legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi wyjątek, którego nie można poddawać rozszerzającej wykładni, co również wynika z nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru istniejącym między małżonkami relacjom i więzom prawnym. Podkreślić przy tym należy, że realizacja tego obowiązku może przybrać formę sprawowania osobistej opieki lub też może mieć wymiar finansowy, czyli sfinansowania osoby, która w miejsce małżonka (i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem (zob. również wyroki NSA: z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 3539/18, z 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 3283/14, z 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1219/13, z 6 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 251/14, z 20 września 2013 r., sygn. akt I OSK 2623/12 – dostępne j.w.).

Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe z przyczyn obiektywnych dotyczących stanu zdrowia i sprawności małżonka, wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy. Kryterium, które ustawodawca wskazał bezpośrednio w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., jako świadczące o braku możliwości sprawowania opieki przez współmałżonka, jest orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności współmałżonka osoby wymagającej opieki. Orzeczenie to stanowi obiektywne kryterium oceny stanu zdrowia współmałżonka, które jest wydawane przez wyspecjalizowany w tym zakresie podmiot, posiadający wiadomości specjalne z zakresu medycyny, których to wiadomości nie posiada ani Sąd, ani organy orzekające w sprawie przyznania przedmiotowego świadczenia.

Wobec tego, wskazać należy, że skoro wymagający opieki T. S. pozostawał w związku małżeńskim z D. S., która legitymuje się aktualnym orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2019 r., to tym samym w sprawie niewątpliwie zaszły okoliczności uniemożliwiające przyznanie skarżącemu, jako zobowiązanemu do alimentacji w dalszej kolejności, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustalony przez organy stan faktyczny – a zwłaszcza okoliczność legitymowania się przez D. S. orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności - pozwala bowiem jednoznacznie stwierdzić, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. (tj. pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim z osobą nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) oraz że organy – z uwagi na uprzednie uznanie matki skarżącego przez wyspecjalizowany podmiot za osobę niepełnosprawną w stopniu lekkim – nie były zobligowane do dalszego badania kwestii stanu jej zdrowia. Zgodnie z wolą ustawodawcy, wyłączną rolą organu w zakresie badania stanu zdrowia współmałżonka w kontekście art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jest bowiem, co do zasady, weryfikacja tego, czy dana osoba legitymuje się stosownym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Biorąc zatem pod uwagę okoliczność uznania przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. żony T. S. za osobę niepełnosprawną w stopniu lekkim, organ II instancji prawidłowo uznał, że w tej sytuacji skarżącemu nie może zostać przyznane wnioskowane świadczenie. Za zasadne uznać należy jednocześnie stanowisko SKO, że w sprawie nie mogły odnieść zamierzonego skutku załączone do akt zaświadczenie lekarskie, stwierdzające, iż stan zdrowia D. S. nie pozwala jej na samodzielne sprawowanie opieki nad mężem czy też oświadczenie skarżącego w tym zakresie, gdyż w rozpatrywanym przypadku, dla stwierdzenia obiektywnego braku możliwości sprawowania opieki z uwagi na stan zdrowia, przepisy u.ś.r. nie przyznają mocy dowodowej środkom innym niż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Podkreślić należy w tym miejscu po raz kolejny, że spowodowane jest to zwłaszcza tym, iż organy nie posiadają wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby im prawidłowo ocenić na podstawie środków dowodowych, takich jak powyższe, czy stan zdrowia osoby zobowiązanej do alimentacji w nich wskazany rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Z podobnych przyczyn, za pozostającą bez jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy, Sąd uznał również okoliczność rzeczywistego sprawowania opieki przez skarżącego nad niepełnosprawnym ojcem – co wykazano podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego i na co w toku postępowania i na gruncie wniesionej skargi wskazywał skarżący. Okoliczność ta nie znosi bowiem obowiązków, określonych w art. 23 k.r.o., ciążących na matce skarżącego, gdyż istotne znaczenie w tym zakresie ma jedynie to, że formalnie nie legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sam brak realnego wypełniania obowiązków małżeńskich pomiędzy mężem i żoną nie stanowi wystarczającej podstawy do wyłączenia stosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Dopóki więc współmałżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, okoliczności w zakresie oceny możliwości sprawowania opieki przez tego małżonka oraz faktycznego sprawowania tej opieki przez dziecko osoby wymagającej opieki, tracą na znaczeniu (zob. wyrok NSA z dnia 25 września 2020 r. sygn. akt I OSK 960/20 – dostępny j.w.).

Jednocześnie, na marginesie wskazać należy, iż z zebranego w sprawie materiału wcale nie wynika jednoznacznie, że żona wymagającego opieki T. S. nie była w stanie sprawować nad nim opieki lub też że faktycznie jej nie sprawowała. Dostrzeżenia w tym miejscu wymaga bowiem wewnętrzna sprzeczność wynikająca z załączonego do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego, gdzie wskazano, że D. S. sprawuje opiekę nad chorym mężem, mimo iż nie pozwala jej na to stan zdrowia, co przeczy nie tylko rzeczywistemu brakowi możliwości sprawowania przez nią opieki, ale również podnoszonej przez skarżącego okoliczności faktycznego sprawowania opieki właśnie przez niego. Niemniej jednak, powyższe pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, z uwagi na akcentowany już powyżej brak uprawnienia organów do prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie stanu zdrowia małżonka osoby wymagającej opieki, które wykraczałoby ponad ustalenia obejmujące kwestie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Odnosząc się zaś do kwestii zarzucanego przez skarżącego nieuprawnionego pominięcia przez organ odwoławczy wykładni celowościowej, funkcjonalnej i prokonstytucyjnej przepisów mających zastosowanie w sprawie, należy wyjaśnić, iż zastosowana przez SKO wykładnia literalna przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą tutejszy Sąd również przyjmuje za prawidłową, nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa. Zasady tej nie można bowiem rozumieć jako nakazu identycznego traktowania wszystkich osób, zobligowanych do alimentacji. Wskazać należy przy tym po raz kolejny, iż więź istniejąca pomiędzy małżonkami ma zupełnie inny wymiar od powiązań rodzinnych występujących pomiędzy krewnymi. W niniejszym przypadku nie można też mówić o naruszeniu art. 18 Konstytucji RP (zasada ochrony rodziny), który stanowi ogólną ramę zobowiązującą państwo do zapewnienia rodzinie pomocy i ochrony, nie konkretyzując warunków jej przyznania i pozostawiając tym samym ustawodawcy określenie form i przesłanek jej świadczenia. Okoliczność wprowadzenia przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny w prawie do ubiegania się przez nich o przyznanie świadczenia socjalnego nie oznacza bowiem, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony związku małżeńskiego, macierzyństwa i rodzicielstwa (zob. wyrok NSA z dnia 25 września 2020 r. sygn. akt I OSK 960/20 – dostępny j.w.)

Za niezasadne należy jednocześnie uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ wydający zaskarżoną decyzję przepisów postępowania, tj. art. 7a § 1, 8 § 1 i 2, 77 § 1, 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Organ, wydający zaskarżone rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonał oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, przy czym ocena ta nie nosi cech dowolności. Podkreślić należy przy tym, iż w przedmiotowej sprawie – w zakresie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. – organy zobligowane były do zbadania szczegółowo określonej przepisami okoliczności, której zaistnienie lub nie, zgodnie z wolą ustawodawcy, determinuje rozstrzygnięcie w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą pozostającą w związku małżeńskim - a co w niniejszej sprawie organ II instancji poprawnie zweryfikował. Ponadto organ odwoławczy prawidłowo uzasadnił zaskarżone rozstrzygnięcie, odwołując się przy tym do obowiązujących regulacji prawnych i wyjaśniając stronom zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Wskazać należy jednocześnie, że organy orzekające w sprawie nie były związane dotychczasową praktyką orzeczniczą powstałą na gruncie stosowania ww. przepisu, w tym również orzeczeniami powołanymi przez skarżącego na gruncie skargi, których to Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela z przedstawionych wyżej powodów.

W tym stanie rzeczy stwierdzając, że organ odwoławczy dokonał właściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., prawidłowo zgromadził i ocenił materiał dowodowy w sprawie i zasadnie odmówił skarżącemu wnioskowanego świadczenia, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniesionej w sprawie skargi i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.