Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1005/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 14 par. 1, art. 61 par. 1, art. 63, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 106 par. 3, art. 106 par. 5, art. 145 par. 1 pkt 2, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej P. w B. J. "A" na decyzję Wojewody W. z dnia [...] października [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Wojewody W. na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej P. w B. J. "A" kwotę 500 zł (pięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] sierpnia 2010 r.), Prezydent Miasta P. (dalej Prezydent albo organ I instancji), na podstawie art. 35 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm., dalej pb, obecnie t.j. Dz.U. 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm.) odmówił Spółdzielni Mieszkaniowej P. w B. J. "A" (dalej Spółdzielnia, Odwołująca albo Skarżąca) zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę [...] segmentów zabudowy jednorodzinnej zlokalizowanych w P. przy ul. [...] od strony lewobrzeżnej skarpy c. kanału ulgi, która spełnia funkcję wału przeciwpowodziowego (k. 226-230 akt administracyjnych I instancji).

W odwołaniu z dnia [...] września 2010 r. od decyzji z [...] sierpnia 2010 r., Spółdzielnia zarzuciła naruszenie art. 6, 7, 8, 62, 98 § 1 i art. 101 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, celem zawieszenia postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu Odwołująca wskazała, że decyzja z [...] sierpnia 2010 r. została podjęta przedwcześnie, gdyż przed jej wydaniem organ I instancji nie rozpatrzył wniosku o zawieszenie postępowania w każdej ze spraw objętych wnioskiem Spółdzielni. W każdym przypadku złożenia przez stronę wniosku o zawieszenie postępowania, bezwzględnym obowiązkiem organu wynikającym z art. 101 § 1 i 3 kpa jest jego rozpatrzenie i wydanie w tej kwestii postanowienia, zaskarżalnego zażaleniem. W niniejszej sprawie Prezydent w ogóle nie rozpatrzył wniosku Strony z [...] sierpnia 2010 r.

Zdaniem Odwołującej, Prezydent w sposób niezasadny połączył do wspólnego rozpoznania [...] odrębnych spraw administracyjnych, których przedmiotem było wydanie [...] decyzji w sprawie zatwierdzenia projektów budowlanych i udzielenie pozwoleń na budowę. Ani przepisy kpa, ani przepisy pb nie zawierają postanowień, z których wynikałoby, że (tak, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie) nie można w jednym piśmie zażądać rozpatrzenia kilku spraw. Wprawdzie art. 62 kpa przewiduje możliwość wszczęcia i prowadzenia jednego postępowania dotyczącego więcej niż jednej sprawy, ale nie mógł on mieć zastosowania w niniejszym przypadku. Możliwe jest to tylko wtedy, gdy prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej. W niniejszym przypadku natomiast chodzi o różniące się od siebie zamierzenia budowlane, dotyczące różniących się między sobą domków, usytuowanych na różnych działkach, przez co nie może być mowy o tożsamości stanu faktycznego. Tym samym nie wchodziło w rachubę połączenie do jednego postępowania administracyjnego wszystkich tych spraw.

Bezzasadne, zdaniem Odwołującej, i nie poparte żadnym dowodem jest twierdzenie Prezydenta, jakoby obszar inwestycji określony w decyzji lokalizacyjnej z [...] sierpnia 1989 r. był mniejszy, niż obszar określony w projekcie budowlanym. Obszar określony w projekcie budowlanym ściśle odpowiada obszarowi określonemu w decyzji lokalizacyjnej, w decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości oraz obszarowi będącemu w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni. Bezzasadny jest także zarzut, jakoby decyzja lokalizacyjna z [...] sierpnia 1989 r. nie przewidywała zabudowy działki nr [...]. Podział, w wyniku którego wyodrębniona została ta działka, został zatwierdzony dopiero po wydaniu decyzji lokalizacyjnej.

Nie zasługuje też na uwzględnienie twierdzenie organu I instancji, jakoby niezgodność między decyzją lokalizacyjną, a przedłożonymi do zatwierdzenia projektami budowlanymi dotyczyła powierzchni użytkowej projektowanych budynków. W decyzji lokalizacyjnej określono ją na [...] m2. Ze względu na to, że przepisy obecnie obowiązującego prawa nie definiują kategorii powierzchni użytkowej, w projekcie budowlanym Spółdzielnia starała się dostosować do tego parametru, rekonstruując tę kategorię z przepisów kiedyś obowiązujących.

Nie zasługuje wreszcie na uwzględnienie twierdzenie organu I instancji, jakoby niezgodność między decyzją lokalizacyjną z [...] sierpnia 1989 r., a przedłożonymi do zatwierdzenia projektami budowlanymi dotyczyła wysokości projektowanych budynków. W decyzji lokalizacyjnej nie określono bowiem wysokości budynków, lecz określono, że mają one mieć 2 kondygnacje. Powyższe określenie nie przesądza o tym, że projektowane domy muszą mieć określoną wysokość, ani że muszą mieć dwie kondygnacje, a nie jedną kondygnację i poddasze użytkowe. Nie wyklucza też poddasza nad dwoma kondygnacjami. Parametry wskazane w decyzji lokalizacyjnej są jedynie parametrami dopuszczalności realizacji inwestycji, a nie bezwarunkowo wiążącymi wskazaniami. W decyzji lokalizacyjnej na temat poddaszy nie ma nic. Poza tym przedłożone projekty budowlane zatwierdził, po wielokrotnych analizach, Miejski Konserwator Zabytków. Odwołująca stwierdziła, że sprawy o udzielenie [...] pozwoleń na budowę nie pozostają w związku ze sprawą o ustalenie warunków zabudowy. Przy tej okazji warto nadmienić, że Miejski Konserwator Zabytków uzgodnił (wbrew temu, co twierdzi organ I instancji) przedłożone mu przez Spółdzielnię projekty budowlane, a krótko po tym odmówił uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy dla tego samego terenu i dla podobnej inwestycji. W ocenie Spółdzielni, bez znaczenia w sprawie są twierdzenia o zagrożeniu powodziowym. Projektowana inwestycja ma bowiem powstać tuż obok istniejącej zabudowy. W tych warunkach zaskarżona decyzja stanowi — w ocenie Spółdzielni — przejaw rażącej samowoli urzędniczej (k. 53-59 akt Wojewody).

Decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] października 2010 r.), Wojewoda Wielkopolski (dalej Wojewoda albo organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2010 r.

Zdaniem organu odwoławczego, uzasadniony jest zarzut odwołania, że organ I instancji, w sposób nieuprawniony polemizuje z prawomocnym orzeczeniem sądu dotyczącym ważności decyzji lokalizacyjnej z [...] sierpnia 1989 r. nr [...], podpisanej przez Architekta Miejskiego. Artykułując w uzasadnieniu odmowy tę wątpliwość Prezydent nie uwzględnił, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Wyrokiem z 10 grudnia 2009 r. IV SAB/ Po 29/09 (dalej wyrok IV SAB/Po 29/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. (dalej WSA) zobowiązał Prezydenta Miasta P. (po rozpatrzeniu zażalenia inwestora na bezczynność tego organu administracji publicznej) do wydania decyzji (w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku) w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dwunastu segmentów domów jednorodzinnych przy ul. [...] w P. Wyrok stał się prawomocny od [...] czerwca 2009 r. Ta ocena prawna dokonana przez ten Sąd i Naczelny Sąd Administracyjny w W. (wyrok z 15.6.2010 r. II OSK 603/10) nie może podlegać jakiemukolwiek podważaniu przez organ administracji publicznej.

Pozostaje prawdą również, że organ I instancji zobowiązany był do zajęcia stanowiska odnośnie ewentualnego zawieszenia postępowania i biegu terminów w tej sprawie. Z drugiej jednak strony wiążący dla organu I instancji był termin (30 dniowy wydania decyzji) określony w prawomocnym wyroku IV SAB/Po 29/09. Z tego powodu zarzut zapisany w odwołaniu dotyczący zawieszenia postępowania nie koresponduje z oceną prawną i wskazaniem Sądu, które pozostają wiążące dla organów obu instancji.

Wyznaczając termin 30 dniowy do wydania decyzji w sprawie przedmiotowego pozwolenia na budowę WSA niewątpliwie wziął pod uwagę, że okres, który upłynął od daty wniosku z 1992 r. (doprecyzowanego w 2006 r.), pozwolił inwestorowi przygotować bezbłędnie projekt budowlany i pozostałe dokumenty wymagane przy wydawaniu decyzji o pozwoleniu na budowę.

Stawiając zarzut, że Prezydent Miasta P. w wyniku złożenia jednego wniosku unika wydania [...] odrębnych pozwoleń na budowę Odwołująca nie uwzględniła, że wniosek ten podlegał modyfikacji [...] grudnia 2006 r. i zgodnie z art. 33 ust. 2 pb do wniosku, stanowiącego podstawę przeprowadzenia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę należy dołączyć m.in. oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, decyzję o warunkach zabudowy (w tej sprawie pozostaje ważna decyzja lokalizacyjna nr [...]) i cztery kompletne egzemplarze projektu budowlanego.

Zgodnie z art. 55 i art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717 ze zm., dalej upzp) warunki zabudowy są wiążące dla organu wydającego decyzję o pozwoleniu na budowę. Uznana za ważną, zgodnie z prawomocnym wyrokiem WSA przywołanym wyżej, decyzja lokalizacyjna z [...] sierpnia 1989 r. nr [...] (w związku z przepisami przejściowymi ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym – j.t. Dz.U. z 1989 r. nr 17, poz. 99 ze zm., ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym – j.t. Dz.U. z 1999 r. nr 15, poz. 139 ze zm. i upzp), wiążą Prezydenta. Zgodnie z tą decyzją, przedmiotem postępowania może być inwestycja obejmująca [...] domków, o powierzchni użytkowej [...] m i wysokości 2 kondygnacji. Z akt wynika, że opracowano projekt obejmujący [...] domków (12 segmentów zabudowy szeregowej).

Istota zaskarżonej odmowy sprowadza się do wystąpienia przesłanki z art. 35 ust. 3 pb. Zgromadzone akta sprawy wskazują, że faktycznie inwestor nie usunął nieprawidłowości i braków, w tym: nie dołączył kompletu wymaganych 4 egzemplarzy projektu budowlanego do zakresu sprecyzowanego w uzupełnieniu wniosku z [...] grudnia 2006 r., nie przedłożył umowy służebności odnośnie działek nr [...] i [...] (niezbędna służebność umożliwiająca dojazd do działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]), nie dołączył decyzji Zarządu Dróg Miejskich, ustalającej lokalizację zjazdów do poszczególnych działek.

Z tego powodu w sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 35 ust. 3 pb, zobowiązująca organ administracji architektoniczno-budowlanej do wydania decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę (k. 78-80 akt Wojewody).

Skargę z dnia [...] listopada 2010 r. na decyzję Wojewody z [...] października 2010 r. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta z [...] sierpnia 2010 r. do WSA złożyła Spółdzielnia, zarzucając rażące naruszenie postępowania administracyjnego, tj. art. 6, 7, 77 § 1, 78, 98 § 1, 101 i 138 § 1 pkt 1 kpa; wnosząc o uchylenie obu decyzji w całości i o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, z uwzględnieniem wniosku o zawieszenie postępowania.

W uzasadnieniu Skarżąca stwierdziła, że zasadnicze uchybienia zostały popełnione w postępowaniu przed organem I instancji. Akceptując jego sposób rozumowania i utrzymując tę decyzję w mocy Wojewoda nie tylko powielił te same błędy, ale przyzwalając na naruszenie prawa, w konsekwencji, sam się go dopuścił — podejmując w tym stanie faktycznym i prawnym, sprzeczne z prawem rozstrzygnięcie.

Pierwszym z błędów popełnionych przez organ I instancji było przedwczesne podjęcie decyzji w sprawie, z pominięciem złożonego przez Skarżącą wniosku o zawieszenie postępowania.

Drugim uchybieniem popełnionym przez organ I instancji, a następnie powielonym przez Wojewodę, było bezzasadnie połączenie do łącznego rozpoznania [...] odrębnych spraw administracyjnych, których przedmiotem było wydanie [...] decyzji w sprawie zatwierdzenia [...] projektów budowlanych i udzielenie [...] pozwoleń na budowę. Ani przepisy kpa, ani przepisy pb nie zawierają postanowień, z których wynikałoby, że (tak, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie) nie można w jednym piśmie zażądać rozpatrzenia kilku spraw. Przeciwnie, z art. 66 § 1 kpa można wyprowadzić wniosek, że podanie może dotyczyć wielu spraw. Tak też było w przypadku wniosku Spółdzielni. Jednym wnioskiem zwróciła się ona o wydanie [...] decyzji o zatwierdzenie [...] projektów budowlanych i o udzielenie [...] pozwoleń na ich budowę. Z nikąd nie wynika, jakoby przepisy pb wykluczały możliwość objęcia jednym wnioskiem kilku oddzielnych inwestycji. Wprawdzie art. 62 kpa przewiduje możliwość wszczęcia i prowadzenia jednego postępowania dotyczącego więcej niż jednej sprawy, ale nie mógł on mieć zastosowania w niniejszym przypadku. Możliwe jest to tylko wtedy, gdy prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej. W niniejszym przypadku chodzi o różniące się od siebie zamierzenia budowlane, dotyczące różniących się między sobą projektów domków, usytuowanych na różnych działkach, przez co nie może być mowy o tożsamości stanu faktycznego. Tym samym nie wchodziło w rachubę połączenie do jednego postępowania administracyjnego wszystkich tych spraw.

Bezzasadne i nie poparte żadnym dowodem jest twierdzenie Prezydenta, jakoby obszar inwestycji określony w decyzji lokalizacyjnej z [...] sierpnia 1989 r. był mniejszy, niż obszar określony w projekcie budowlanym. Obszar określony w projekcie budowlanym ściśle odpowiada obszarowi określonemu w decyzji lokalizacyjnej, w decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości i obszarowi będącemu w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni.

Bezzasadny jest zarzut, jakoby decyzja lokalizacyjna z [...] sierpnia 1989 r. nie przewidywała zabudowy działki nr [...]. Podział, w wyniku którego wyodrębniona została ta działka, został bowiem zatwierdzony dopiero po wydaniu decyzji lokalizacyjnej.

Nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie organu I instancji, jakoby niezgodność między decyzją lokalizacyjną, a przedłożonymi do zatwierdzenia projektami budowlanymi dotyczyła powierzchni użytkowej projektowanych budynków. W decyzji lokalizacyjnej określono ją na [...] m2. Ze względu na to, że przepisy obecnie obowiązującego prawa nie definiują kategorii powierzchni użytkowej, w projekcie budowlanym Spółdzielnia starała się dostosować do tego parametru, rekonstruując tę kategorię z przepisów kiedyś obowiązujących.

Nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie organu I instancji, jakoby niezgodność między decyzją lokalizacyjną z [...] sierpnia 1989 r., a przedłożonymi do zatwierdzenia projektami budowlanymi, dotyczyła wysokości projektowanych budynków. W decyzji lokalizacyjnej nie określono bowiem wysokości budynków, lecz określono, że mają one mieć 2 kondygnacje. Określenie to nie przesądza o tym, że projektowane domy muszą mieć określoną wysokość, ani że muszą mieć dwie kondygnacje, a nie jedną kondygnację i poddasze użytkowe. Nie wyklucza też poddasza nad dwoma kondygnacjami. Parametry wskazane w decyzji lokalizacyjnej są jedynie parametrami dopuszczalności realizacji inwestycji, a nie bezwarunkowo wiążącymi wskazaniami. W decyzji lokalizacyjnej na temat poddaszy nie ma nic. Przedłożone projekty budowlane zatwierdził, po wielokrotnych analizach, Miejski Konserwator Zabytków.

W ocenie Skarżącej, bez znaczenia w sprawie są twierdzenia o zagrożeniu powodziowym. Projektowana inwestycja ma bowiem powstać tuż obok istniejącej już zabudowy. W tych warunkach zaskarżona decyzja stanowi przejaw rażącej samowoli urzędniczej (k. 3-9 akt sądowych).

W odpowiedzi z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] na skargę, Wojewoda podtrzymał w całości stanowisko opisane w uzasadnieniu własnej decyzji.

Zdaniem Wojewody, art. 35 ust. 3 pb nie wymaga interpretacji i w sytuacji, gdy wystąpi przesłanka w nim opisana, organ administracji architektoniczno-budowlanej zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Zgromadzone w sprawie akta wystąpienie takiego stanu faktycznego i prawnego potwierdzają (k. 10-11 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Złożona skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych względów niż w niej podniesione - decyzja organu II instancji dotknięta była wadą nieważności.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ppsa, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Sąd w niniejszym składzie miał na względzie, że odwołanie z dnia [...] września 2010 r. od decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. wniesione przez Spółdzielnię, zostało podpisane jedynie przez Prezesa Zarządu H. H. (k. 53-59 akt Wojewody). Tymczasem z informacji uzyskanej z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że dla prawidłowej reprezentacji Spółdzielni wymagane jest współdziałanie dwu członków zarządu lub jednego członka zarządu i osoby przez zarząd do tego upoważnionej. Obecnie, jak i w dacie wywiedzenia odwołania z [...] września 2010 r., skład zarządu Spółdzielni jest dwuosobowy. Składa się z Prezesa w osobie H. H. oraz członka M. Sz. (k. 32-36, 60 akt Wojewody, k. 29-34, 41 akt sądowych). Odwołanie z [...] września 2010 r. podpisała wyłącznie Prezes Zarządu H. H. i w takiej postaci przekazała odwołanie M. Sz. M. Sz. nie podpisał odwołania i w takiej formie – z jedynym podpisem Prezesa Zarządu H. H. – nadał odwołanie w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego (k. 52-59 akt Wojewody; k. 60 akt sądowych). Wojewoda nie wezwał jednak Spółdzielni do uzupełnienia powyższego braku formalnego, wydając decyzję z [...] października 2010 r. co do meritum sprawy.

Podobnie skargę z dnia [...] listopada 2010 r. do WSA od decyzji Wojewody z [...] października 2010 r. podpisała jedynie Prezes Zarządu Spółdzielni H. H.. Zarządzeniem z [...] stycznia 2011 r. IV SA/Po 1005/10 WSA wezwał Spółdzielnię do uzupełnienia braku formalnego złożonej skargi przez prawidłowe jej podpisanie zgodnie ze sposobem reprezentacji ujawnionym w Krajowym Rejestrze Sądowym, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (k. 40 akt sądowych). W dniu 25 stycznia 2011 r. Spółdzielnia uzupełniła powyższy brak formalny przez podpisanie skargi przez drugiego członka Zarządu M. Sz., dzięki czemu rozpoznanie skargi stało się możliwe (k. 9, 40 akt sądowych).

Powyższych ustaleń Sąd dokonał na podstawie odwołania z dnia [...] września 2010 r. wniesionego przez Spółdzielnię od decyzji Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2010 r. (k. 53-59 akt Wojewody); informacji uzyskanych z Krajowego Rejestru Sądowego (k. 32-36, 60 akt Wojewody; k. 29-34, 41 akt sądowych) i ustnych wyjaśnień złożonych przez H. H. na rozprawie przed WSA dnia 7 kwietnia 2011 r. (k. 59-60 akt sądowych). Sąd dał wiarę tym dokumentom i wyjaśnieniom złożonym w imieniu Spółdzielni, bowiem nie nasunęły one wątpliwości co do ich autentyczności i wiarogodności (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z - odpowiednio- art. 244 i 245, 252, 253 kpc; T. Ereciński w: "Komentarz do kpc" LexisNexis 2009 t. 1 s. 707 uw. 32, 33; postanowienie SN z 27.1.2006 r.- III CK 369/05- OSNC 11/06/187).

Spółdzielnia jest osobą prawną działającą na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 1982 r. Prawo spółdzielcze (j.t. Dz. U. 2003, nr 188, poz. 1848 ze zm.- dalej Prawo spółdzielcze) i statutu. Ustawodawca w Prawie spółdzielczym (podobnie np. do ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych- Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.- regulującej sposoby reprezentacji spółek), uregulował sposób reprezentowania spółdzielni. Zgodnie z art. 54 § 1 Prawa spółdzielczego oświadczenia woli za spółdzielnię składają dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i pełnomocnik. W spółdzielniach o zarządzie jednoosobowym oświadczenie woli mogą składać również dwaj pełnomocnicy. W art. 54 § 2 Prawa spółdzielczego ustawodawca wskazał: oświadczenia, o których mowa w § 1, składa się w ten sposób, że pod nazwą spółdzielni osoby upoważnione do ich składania zamieszczają swoje podpisy. W myśl art. 67 § 1 kpc osoba prawna dokonuje czynności procesowych przez organy uprawnione do działania w jej imieniu. Zgodnie z art. 38 kc, sposób działania takiej osoby przez swe organy określa ustawa i oparty na niej statut (odpowiednio - postanowienie Sądu Najwyższego z 08.02.2008 r. I CZ 143/07, LEX 457855). Statut spółdzielni jest swoistego rodzaju czynnością prawną, nie mającą charakteru powszechnie obowiązującego prawa (Z. Radwański w: "Prawo cywilne- część ogólna" t. 2 CH Beck 2008 s. 229 nb 14). Statuty prywatnych osób prawnych (w tym spółek akcyjnych, spółdzielni, fundacji, stowarzyszeń), mają charakter czynności prawnych, podlegających obiektywnej metodzie wykładni oświadczeń woli. Wymaga tego wzgląd na interesy osób trzecich. Przedmiotem wykładni jest tekst statutu odpowiednio zarejestrowanego i z tego względu powszechnie dostępnego. Mają tu zastosowanie ogólne reguły odnoszące się do wykładni dokumentów, wśród nich postulat, by opierać się nie tyle na dosłownym brzmieniu (regułach językowych), ale mieć również na względzie cel i zasady współżycia społecznego (art. 65 kc). Chodzi tu o cel autonomicznie ustalony w tekście statutu lub rekonstruowany przy uwzględnieniu ogólnych postanowień ustawy dotyczący określonego typu osób prawnych lub tam wyrażonych wartości (Z. Radwański- op. cit. s. 92 nb 148-150, s. 229 nb 14). Przy ustalaniu znaczenia postanowienia statutu należy mieć także na uwadze wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym (odpowiednio - postanowienie Sądu Najwyższego z 30.1.2002 r. – III CZ 135/01; wyrok Sądu Najwyższego z 11.6.2008 r. - V CSK 6/08, LEX 453127).

Istota osoby prawnej polega na tym, że jest ona jednostką organizacyjną, która z mocy przepisu ustawy została wyposażona w zdolność prawną i w związku z tym może być podmiotem stosunków cywilnoprawnych. W szczególności składa się nań zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych, odpowiedzialność za zobowiązania, ochrona dóbr osobistych osoby prawnej (art. 33 kc; S. Dmowski w: "Komentarz do kc. Część ogólna" LexisNexis 2009 s. 141-142 uw. 1-4; s. 146 uw. 12, s. 165- 166). Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu administracyjnym bądź sądowoadministracyjnym, którego przedmiotem nie są prawa i obowiązki majątkowe (jak to miało miejsce w niniejszym postępowaniu), wszystkie oświadczenia woli (w tym zawarte w pismach procesowych składanych w postępowaniach administracyjnych bądź sądowoadministracyjnych – jako składanych na zewnątrz), winny być składane przez dwu członków zarządu, (nie ustanowiono bowiem pełnomocnika); pod każdym pismem Spółdzielni oboje członków Zarządu Spółdzielni winno zamieścić swe podpisy (art. 54 § 1 i 2 Prawa spółdzielczego).

Zgodnie z art. 63 kpa odwołanie, jak każde podanie, by mogło być uznane za czynność prawnie skuteczną, winno spełniać określone w tym przepisie wymogi co do formy ( § 1) oraz co do treści ( § 2, § 3, § 3a). W doktrynie podkreśla się, że odwołanie to sformalizowany, poddany określonym rygorom procesowym środek zaskarżenia decyzji w zwykłym trybie administracyjnym (Z. Kmieciak "Odwołania w postępowaniu administracyjnym" Wolters Kluwer 2011 r., s. 63). Odnośnie wymagania co do treści, to skuteczność prawną podania ustawodawca uzależnia od wskazania w nim osoby od której pochodzi, wskazania jej adresu, przedstawienia żądania oraz od umieszczenia pod nim podpisu. Co do zasady, podpis musi być własnoręczny. W wyroku z 28.5.2008 r., VI SA/Wa 442/08, baza orzeczeń NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że jeżeli wniosek został sporządzony pismem maszynowym na komputerze i na jego końcu znajdowało się jedynie imię i nazwisko skarżącego napisane pismem maszynowym, to organ winien wezwać skarżącego w trybie art. 64 § 2 kpa do uzupełnienia braków przez podpisanie wniosku, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Zgodnie z art. 63 § 3 kpa podanie wniesione pisemnie winno być podpisane przez wnoszącego. Natomiast w wyroku z dnia 9.5.2008 r., VI SA/Wa 2250/07, lex nr 506446 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że z postanowień art. 61 § 1 w związku z art. 63 § 3 kpa oraz art. 14 § 1 kpa wynika, że żądanie wszczęcia postępowania winno przybrać formę pisemną sprowadzającą się do ujawnienia istoty żądania i potwierdzenia tego własnoręcznym podpisem. W doktrynie przyjmuje się, że brak podpisu strony, przy równoczesnym braku podpisu osoby przez nią umocowanej, gdy nie zostanie usunięty, powoduje brak uniemożliwiający wywołanie skutku prawnego wniesionego podania (B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" C.H. Beck 2011 r., s. 306, G. Łaszczyca, w: G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wolters Kluwer 2010 r., t. I, s. 533-535 uw. 7, 9). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela powyższy pogląd.

Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że uznanie za odwołanie pisma nie podpisanego przez osobę (stronę) wnoszącą odwołanie powoduje, że organ II instancji bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego. W tej sytuacji decyzja organu II instancji jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z: 17.9.1990- III SA 647/90- PiŻ 36/91/15; 21.12.1987 r.- IV SA 907/87- Gospodarka, Administracja Państwowa 12/88/41, akceptowane przez J. Borkowskiego "Nieważność decyzji administracyjnej" ZCO 1997 s. 103; 18.5.1994 r., SA/Gd 2365/93 - POP 3/97/62 - Wspólnota 2/95/16 (akceptowany przez: B. Adamiak w: "Kpa. Komentarz" CH BECK 2011 s. 491 nb 1; Zespół pod red. A. Wróbla "Kpa orzecznictwo, piśmiennictwo" Zakamycze 2002 s. 662 uw. 6); 15.9.2000 r., III SA 417/00, lex nr 47217; 18.4.2000 r., II SA/Gd 954/88, lex nr 44072. Jest on również prezentowany przez przedstawicieli doktryny (J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kpa. Komentarz" CH BECK 2011 s. 626 nb 31; A. Matan, w: G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2010 r., t. II, s. 348-349 uw. 2).

Ubocznie należy w tym miejscu zauważyć, że również w sprawach o sygn. akt IV SAB/Po 12/09 i IV SAB/Po 29/09 drugi członek zarządu Spółdzielni również nie dopełnił obowiązku podpisania wnoszonych do Sądu pism procesowych, nie zapewniając tym samym Skarżącej prawidłowej reprezentacji w toczącym się postępowaniu. Powyższe braki były w każdej z tych spraw uzupełniane na wezwania Sądu.

Wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, Sąd nie mógł odnieść się do zagadnień merytorycznych, podniesionych w skardze.

Mając na uwadze powyższe, Sąd w punkcie I wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody z 14 października 2010 r.

W II punkcie wyroku Sąd działając na podstawie art. 200 ppsa zasądził od Wojewody na rzecz Spółdzielni kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.