Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1431/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133 § 1, art. 134  § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 174, art. 176 § 1 pkt 2, art. 183 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 255 ust. 1 pkt 1, art. 255 ust. 4 , art. 255(3) ust. 1 i ust. 5, art. 255(6), art. 255(8) ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Grzegorz Panek Protokolant starszy asystent sędziego Beata Cisek-Chojnacka po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej INDOS S.A. w Chorzowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2805/14 w sprawie ze skargi INDOS S.A. w Chorzowie na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 grudnia 2013 r., nr Sp. 320/13 w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem objętym skargą kasacyjną, oddalił skargę INDOS S.A. z siedzibą w Chorzowie (dalej: skarżąca) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 grudnia 2013 r. w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

decyzją z dnia 14 listopada 2011 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej udzielił INDOS WARSZAWA S.A. z siedzibą w Warszawie prawa ochronnego na znak towarowy słowno – graficzny USŁUGI FINANSOWE INDOS WARSZAWA nr R-246415.

W dniu 17 kwietnia 2013 r. INDOS S.A. z siedzibą w Chorzowie złożyła sprzeciw wobec ww. decyzji. Jako podstawę prawną sprzeciwu skarżąca powołała art. 129 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej: pwp lub Prawo własności przemysłowej), stwierdzając, że przedmiotowy znak towarowy nie posiada dostatecznych znamion odróżniających, ponieważ jest podobny do zarejestrowanego z wcześniejszym pierwszeństwem znaku towarowego słowno – graficznego IN iNDOS nr R-94727 i znaku słowno – graficznego IN iNDOS nr R-234467, jak również kombinacja słowna znaku towarowego USŁUGI FINANSOWE INDOS WARSZAWA ma charakter informujący oraz opisowy i odwołuje się do miejsca świadczonych usług, a ponadto sporny znak towarowy i znaki przeciwstawione obejmują te same usługi, mieszczące się w klasie 35, 36 i 45 MKTiU.

Decyzją z dnia 20 grudnia 2013 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej oddalił sprzeciw stwierdzając, że sporny znak towarowy oraz przeciwstawione znaki są na tyle zróżnicowane, że odbiorcy usług obu firm nie będą mieli problemów z ich identyfikacją i odróżnieniem. Przesądzają o tym zarówno dominujące różnice graficzne, jak i słowne, które przeważają nad elementem wspólnym znaków w postaci słabo dystynktywnego słowa "INDOS".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wyrokiem objętym skargą kasacyjną na wstępie podkreślił, że istniejąca prawna możliwość przedstawiania znaków towarowych w formie oznaczeń graficznych wcale nie oznacza, że znak towarowy ma być jedynie wymyślną formą ekspresji w ramach dostępnych środków i sposobów porozumiewania się, bowiem użyte w art. 120 ust. 2 pwp sformułowanie "w szczególności" wskazuje, że wyliczenie zawarte w tym przepisie ma jedynie charakter przykładowy. W praktyce będzie to oznaczać, że znakiem towarowym może być nie tylko określony ornament, rysunek czy kompozycja tworząca logo, ale równie dobrze może nim być także poszczególne słowo posiadające wystarczającą zdolność odróżniającą lub wyrażenie będące zapisem składającym się z kilku słów, tworzących swego rodzaju hasło reklamowe. Istotne bowiem jest, by znak towarowy posiadał obiektywną zdolność oddziaływania na odbiorcę w celu dostrzeżenia przez niego produktów czy usług nim oznaczonych i ich odróżniania od innych tego rodzaju produktów czy usług oferowanych przez występujące w obrocie podmioty konkurencyjne.

Sąd podkreślił również, że w świetle przepisów będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji, konieczne jest, aby co do zasady znak towarowy posiadał zdolność rejestracyjną i odróżniającą, która pozwoli mu na pełną autonomiczność w obrocie zarówno w sensie prawnym, jak i faktycznym. Ma być więc swoistym komunikatorem służącym oznaczeniu produktów lub usług, które będą korzystać z jego sugestywności i oryginalności. Ponadto stworzenie znaku towarowego nie może opierać się tylko na tych kryteriach, które wprost oznaczają dany produkt czy usługę, i to niezależnie od tego, czy będzie to płaszczyzna rodzajowa, pochodzenia towaru, jego jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji czy przydatności, bowiem w sytuacji, gdy znak towarowy wprost określa wyłącznie jedną z tych płaszczyzn, wówczas nie spełnia on funkcji odróżniającej.

Oceniając sporny znak towarowy w kontekście wyżej wskazanych wywodów Sąd I instancji uznał, że posiada on nie tylko zdolność rejestracyjną i odróżniającą, ale przede wszystkim nie stwarza ryzyka jego podobieństwa do znaków przeciwstawionych, a dokonana w tym aspekcie ocena porównywanych znaków dotyczy całości oznaczeń, a nie jedynie słowa, które jest dla nich wspólne. Zdaniem Sądu I instancji użyte w znaku towarowym słowo "INDOS" ma w nomenklaturze specjalistycznej wartość uniwersalną i przez to powszechną, i dlatego jako takie pozbawione jest dostatecznych znamion odróżniających, jednakże wplecione w treść całego spornego znaku towarowego w żaden sposób nie odbiera temu oznaczeniu jego cech dystynktywnych. Przyjęcie odmiennego punktu widzenia oznaczałoby zakwestionowanie także prawidłowości udzielonej ochrony prawnej na znaki przeciwstawione. Ponadto, samo podobieństwo, a nawet tożsamość usług, dla których zarejestrowane zostały porównywane znaki nie może w żadnej mierze przesądzać o ich podobieństwie czy też o możliwości zaistnienia ryzyka konfuzji pomiędzy nimi.

Sąd I instancji podzielił stanowisko Urzędu Patentowego wyrażone w zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazujące, że podobieństwa porównywanych znaków towarowych nie można upatrywać w podobnie brzmiących nazwach obu firm, które posługują się tymi znakami, gdyż ewentualne błędy w identyfikowaniu przedsiębiorców pod słowem "INDOS", choćby w wynikach internetowego wyszukiwania, mogą co najwyżej wskazywać, że obie firmy powinny rozważyć ewentualne zmiany adresów internetowych, które bazują na powszechnym słowie "INDOS", natomiast w żaden sposób nie nawiązują do swych zastrzeżonych oznaczeń w formie znaków towarowych (www.indos.pl oraz www.indos.com.pl). Wyprowadzanie wniosku o zachodzącym i istniejącym podobieństwie porównywanych znaków towarowych, opartego jedynie o kryterium adresowe i nazw firm, jest nieuzasadnione i zmierza w istocie do kwestionowania danych o podmiocie, co z kolei wykracza poza zakres oceny spornego znaku towarowego.

Porównanie spornych oznaczeń na płaszczyznach: słownej, wizualnej (graficznej), fonetycznej i znaczeniowej pozwalało na ocenę, że forma przedstawieniowa znaków, ich brzmienie, jak i treść są różne. Po pierwsze, struktura słowna tych znaków, pomimo korzystania ze wspólnego elementu słownego "INDOS", pozostaje odmienna, gdyż znak sporny składa się z czterech wyrazów. Także stylistyka oznaczeń w warstwie graficznej jest zupełnie różna. W spornym znaku towarowym dominującym elementem graficznym jest symbol paragrafu wpisany w czerwony okrąg. Ponadto, elementy słowne "USŁUGI" oraz "FINANSOWE", zapisane nad elementami "INDOS" oraz "WARSZAWA", oddzielone zostały poziomą linią w kolorze czerwonym. Wszystkie słowne elementy spornego znaku zapisano wielkimi literami. Słowa "USŁUGI" oraz "FINANSOWE" zostały umieszczone nad wyrazami "INDOS" oraz "WARSZAWA", co sprawia, że są w pierwszej kolejności odczytywane przez odbiorcę znaku. Dwa pierwsze słowa napisane są zauważalnie większą czcionką, niż wyrazy "INDOS" oraz "WARSZAWA", co dodatkowo w sferze odbioru umniejsza znaczenie tych ostatnich. Natomiast w znakach przeciwstawionych wykorzystano grafikę przedstawiającą fantazyjnie ze sobą splecione litery "I" oraz "N", co daje efekt przecinających się wektorów. Element ten w znaku R-94727 przedstawiono w kolorze czarnym, zaś w znaku R-234467 – w kolorze niebieskim. Ponadto, słowny element "INDOS" w obydwu przeciwstawionych znakach zapisany został charakterystyczną "miękką" czcionką z niedokończoną literą "S". Słowo "INDOS" zapisane zostało zarówno wielkimi, jak i małymi literami (iNDOS). Z powyższego wyraźnie wynika, iż zarówno dominujące elementy graficzne, układ graficzny, czcionka, jak i kolorystyka porównywanych znaków towarowych są zupełnie inne.

Oceniając zaś podobieństwo fonetyczne spornego znaku towarowego i znaków przeciwstawionych Sąd I instancji zwrócił uwagę, że sporne oznaczenie składa się z 12 sylab, zaś przeciwstawione – w zależności od interpretacji – z dwóch lub trzech sylab. Tak więc także brzmienie porównywanych znaków towarowych w samej wymowie jest zupełnie inne.

Porównując zaś przeciwstawne oznaczenia w warstwie znaczeniowej Sąd I instancji wskazał, że sporny znak kojarzony będzie z usługami z branży finansowej, oferowanymi lokalnie na terenie Warszawy. Natomiast znaki przeciwstawione odczytywane będą zgodnie ze znaczeniem słowa "INDOS", jako czynność prawna polegająca na przelewie prawa własności weksla lub czeku na inną osobę przez umieszczenie na odwrocie odpowiedniej notatki z podpisem lub tylko podpisu. Ze względu na o wiele szerszy zakres pojęciowy kategorii usług z branży finansowej, przy jednoczesnym zawężeniu tej kategorii przez nawiązanie do terytorium Warszawy, sporny znak towarowy nie może być uznany za podobny znaczeniowo do generalnej kategorii przelewu wierzytelności z weksla lub czeku, do której w warstwie semantycznej nawiązują znaki przeciwstawione. Wprawdzie Urząd Patentowy wskazał, że umieszczone w spornym oznaczeniu elementy słowne mają charakter informujący i opisowy, jednakże zdaniem Sądu I instancji znak ten należało ocenić jako całość i nie można było uznać, że składał się on wyłącznie z elementów służących do oznaczania rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, czy przeznaczenia. Słowne elementy znaku wraz z elementami graficznymi tworzą jedynie sugestywną całość, natomiast zwrot "USŁUGI FINANSOWE" jest na tyle szeroki w warstwie znaczeniowej, że trudno uznać, by informował lub opisywał wprost rodzaj świadczonych usług, zważywszy na wielorakość i różnorodność usług w tej branży, mieszczących się w klasie 35, 36 i 45 MKTiU. Zwrot "USŁUGI FINANSOWE" jest w swej ekspresji emocjonalnie obojętny, a słowo "WARSZAWA" wcale nie wskazuje, że usługi te pochodzą od strony uprawnionej lecz może być kojarzone z miejscem świadczenia usług.

Sąd I instancji uznał, że usługi, dla których zostały zarejestrowane porównywane znaki towarowe mają specjalistyczny charakter i skierowane są przede wszystkim do profesjonalistów – podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Dotyczą więc kręgu odbiorców, którzy ze szczególną uwagą dokonują wyboru usług. Można więc oczekiwać, że odbiorca znaku sprawdzi podmiot, któremu powierzy dochodzenie swoich wierzytelności, a to z pewnością eliminuje ryzyko pomyłki między porównywanymi oznaczeniami.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa).

II

Skargę kasacyjną wniosła skarżąca zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym:

- art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269; dalej: pusa), art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 145 § 1 lit. a, art. 145 § 1 lit. c, a także art. 151 ppsa, poprzez dokonanie przez Sąd I Instancji w sposób błędny kontroli prawidłowości postępowania Urzędu Patentowego RP i stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego oddalająca sprzeciw na decyzję udzielającą prawo ochronne na znak towarowy USŁUGI FINANSOWE INDOS WARSZAWA nr R-246415, została wydana przy prawidłowym zastosowaniu przez Urząd Patentowy przepisów postępowania, odpowiadała prawu i uwzględniała pełen materiał dowodowy złożony w sprawie;

- art. 151 i art. 145 § 1 lit. c ppsa oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: kpa), poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów zawartych w skardze, a dotyczących opisowego charakteru znaku towarowego USŁUGI FINANSOWE INDOS WARSZAWA nr R-246415, zawierającego treści informacyjne, odnoszące się do rodzaju i miejsca świadczonych usług;

- art. 151 ppsa i art. 145 § 4 ppsa poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I Instancji materiału dowodowego, świadczącego o rzeczywistym wprowadzeniu w błąd odbiorcy, co do podobieństw oznaczeń, tożsamości przedsiębiorstw, również w rozumieniu kumulatywnym i źródła pochodzenia usług;

- art. 151 ppsa i art. 145 § 1 lit. c poprzez dowolne przyjęcie przez Sąd I Instancji fikcyjnego dla oferowanych usług profilu przeciętnego klienta, jako zorientowanego, zamożnego przedsiębiorcy, którego model został zdefiniowany przez Sąd wbrew dowodom, w tym wbrew wykazowi towarów i usług, oświadczeniom strony i zasadom rynkowym dostępności usług prawno-finansowych;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 ppsa w związku z art. 134 § 1 ppsa i art. 107 § 3 kpa poprzez ograniczenie uzasadnienia skarżonego wyroku do powtórzenia i to tylko niektórych, wybranych argumentów z uzasadnienia decyzji Urzędu Patentowego, gdy tymczasem obowiązkiem Sądu jest szczegółowe i precyzyjne wskazanie, które ustalenia zasługują na akceptację, a które nie i z jakiego powodu, jak również dlaczego argumenty podniesione przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie, w tym Sąd nie odniósł się w ogóle do zasad oceny znaków towarowych zawierających treści informacyjne oraz do udokumentowanej konfuzji odbiorcy, co do pochodzenia oferty handlowej pod spornymi znakami towarowymi INDOS i USŁUGI FINANSOWE INDOS WARSZAWA;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 ppsa w związku z art. 133 § 1 zdanie pierwsze ppsa w związku z art. 129 ust. 1 pkt 1 i art. 129 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 120 pwp i art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp w związku z art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo tego, że Urząd Patentowy:

• nie dokonał całościowej i wnikliwej oceny zebranego materiału dowodowego, a w szczególności nie uwzględnił przedstawionego przez skarżącego materiału dowodowego wskazującego na opisowy charakter znaku USŁUGI FINANSOWE INDOS WARSZAWA nr R-246415 i na zasady regulujące ocenę takiego znaku,

• nie wskazał i nie uzasadnił wbrew materiałowi dowodowemu, w sposób logiczny i przekonywujący, że pomiędzy znakami towarowymi skarżącej i znakiem uprawnionego nie zachodzi podobieństwo, mogące wprowadzić w błąd konsumenta, co do pochodzenia, tożsamości oferentów, również w aspekcie związków kapitałowych prawnych czy organizacyjnych;

- art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp polegającego na błędnej interpretacji przepisu w przedmiocie podobieństwa oznaczeń i ryzyka konfuzji, co do identyfikacji oferenta usług,

- art. 129 ust. 1 pkt 1 i art. 129 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 120 pwp poprzez przyjęcie niewłaściwej wykładni przepisów w przedmiocie oceny zdolności rejestracyjnej znaku zawierającego informacje opisowe, odwołujące się do rodzaju świadczonych usług.

Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o "uchylenie zaskarżonej decyzji" i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według spisu kosztów.

III

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania wniósł o jej oddalenie.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przed odniesieniem się do jej zarzutów przypomnieć należy, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego elementy konstrukcyjne i treściowe wyznaczają granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w tej sprawie nie występuje.

Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 ppsa podstawy kasacyjne powinny być uzasadnione. Oznacza to, że autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do wskazania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony, ma bowiem obowiązek uzasadnić w czym upatruje uchybienia temu przepisowi. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno być skonstruowane w taki sposób, aby można było powiązać je z konkretnymi przepisami prawa, uznanymi przez autora skargi kasacyjnej za naruszone. Winno ono też być na tyle precyzyjne, aby pozwalało na sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem.

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej determinuje zakres kontroli instancyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega więc na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym w zarzutach przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach powołanych podstaw kasacyjnych.

Przenosząc te uwagi na rozpoznawaną skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że poza zakresem oceny merytorycznej pozostają te jej zarzuty, które obejmują naruszenie art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 ppsa .

Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy takie jak art. 145 § 1 ppsa czy art. 151 ppsa nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż są to przepisy ogólne (blankietowe), wynikowe stanowiące jedynie prawną podstawę orzeczenia uchylającego decyzję lub oddalającego skargę (tak m.in. NSA w wyrokach: z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1688/13; z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 519/14; z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt I OSK 379/14; z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2671/14; dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Bez wskazania naruszenia innych przepisów postępowania i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania (art.174 pkt 2 ppsa), zarzuty oparte na wskazanych przepisach nie poddają się ocenie merytorycznej, a tym samym uznać należy je za nieusprawiedliwione.

Oceny tej nie może zmienić powołanie w pierwszym z zarzutów skargi kasacyjnej obok art. 145 § 1 lit. a i c ppsa art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy ustrojowej oraz art. 3 § 1 i 3 § 2 pkt 1 ppsa. Przepis art. 3 § 1 ppsa zawiera normę o charakterze ustrojowym. Przesłanka wskazująca na naruszenie tego przepisu mogłaby wystąpić, gdyby Sąd I instancji odmówił rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie.

Również powołane w omawianym zarzucie skargi kasacyjnej przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych stanowią normy o charakterze ustrojowym i normują zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. To czy ocena wojewódzkiego sądu administracyjnego w danej sprawie była prawidłowa, nie może być utożsamiane z ich naruszeniem. Przepisy te mogłyby stanowić samodzielną podstawę kasacyjną wówczas, gdy sąd dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium niż kryterium legalności, czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne, co w tej sprawie nie nastąpiło.

Dla zaprezentowanej tu oceny zarzutów opierających się na naruszeniu przepisów określających wynik sprawy nie może mieć także znaczenia to, ze powiązano je z art. 107 § 3 kpa (drugi zarzut), gdyż naruszenie tego ostatniego przepisu skarżąca upatruje "w nieodniesieniu się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów zawartych w skardze".

Przechodząc do tych zarzutów, które poddają się kontroli merytorycznej, Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznał zarzut naruszenia art. 141 § 1 pkt 4 ppsa. Przepis ten określa niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 ppsa może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sadu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Żadna z tych sytuacji nie występuje w tej sprawie.

Uzasadniając ten zarzut i wiążąc naruszenie art.141 § 4 ppsa z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa oraz art. 134 § 1 ppsa i art. 107 § 3 kpa skarżąca upatruje wadliwość uzasadnienia wyroku w naruszeniu wymogu "szczegółowego i precyzyjnego wskazania, które ustalenia organu zasługują na akceptację, a które nie i z jakiego powodu", zaniechaniu wyjaśnienia dlaczego argumenty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie, a także w tym, że Sąd "nie odniósł się w ogóle do zasad oceny znaków towarowych zawierających treści informacyjne oraz do udokumentowanej konfuzji odbiorcy".

Odnosząc się do tego pierwszego zagadnienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jasno wynika, "które ustalenia organu zasługują na akceptację, a które nie". Aprobując stanowisko Urzędu Patentowego co do braku podstaw do uwzględnienia sprzeciwu Sąd I instancji podzielił pogląd organu w zasadzie w całości, nie zgadzając się jedynie z tezą, że w spornym znaku elementy słowne mają charakter informacyjny i opisowy i uzasadnił przyjęcie poglądu przeciwnego przyjmując, że "oceniając sporny znak jako całość, nie można uznać, by składał się on wyłącznie z elementów służących do oznaczenia rodzaju towarów, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności" Sąd przyjął przy tym, że "wadliwość decyzji w tym zakresie nie podważa jej legalności i pozostaje bez wpływu na wynik sprawy". Podkreślenia wymaga, że żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie kwestionuje stanowiska Sądu I instancji w omawianym zakresie, a zatem pogląd ten pozostaje poza kontrolą instancyjną. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, że zaniechanie odniesienia się do "zasad oceny znaków towarowych zawierających treści informacyjne", rozbudowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej o poglądy wyrażane w judykaturze, miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt 2 ppsa. Inaczej rzecz ujmując, skoro Sąd I instancji przesądził, że w spornym znaku elementy słowne nie mają charakteru informacyjnego i opisowego, to zarzucanie Sądowi I instancji, że podzielił pogląd organu i upatrywanie w tym wadliwości orzeczenia musi zostać uznane za chybione.

Za nieskuteczne należy uznać także kwestionowanie uzasadnienia wyroku poprzez zarzucanie nieodniesienia się do argumentów podniesionych przez skarżącego. Z treści art. 141 § 4 ppsa nie wynika aby sąd miał zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów zaprezentowanych przez skarżącego, gdyż wystarczy by z wywodów sądu wynikało, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze.

Nie można przy tym podzielić stanowiska skarżącej, że Sąd nie odniósł się do "udokumentowanej konfuzji odbiorcy co do pochodzenia oferty handlowej pod spornymi znakami". W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono przyczyny, dla których Sąd zaaprobował stanowisko organu, że "podobieństwa porównywalnych znaków towarowych nie można upatrywać w podobnie brzmiących nazwach obu firm, które posługują się tymi znakami". Sąd I instancji wyraźnie oddzielił sferę dotyczącą samych znaków towarowych od sfery związanej z nazwami podmiotów, uznając, że wyprowadzenie wniosków o zachodzącym podobieństwie porównywalnych znaków towarowych opartego jedynie o kryterium adresowe i nazwy firm, wykracza poza zakres ochrony spornego znaku.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej zdaje się wynikać, że błąd i organu i Sądu co do braku wprowadzenia w błąd odbiorców polegał na niewłaściwym przyjęciu modelu odbiorcy, do którego zaliczono "jedynie osoby zamożne, prowadzące działalność gospodarczą i doświadczone firmy zorientowane w rynku sektora usług finansowych, z pominięciem zwykłych konsumentów". Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza więc, że przedstawienie tak przyjętego modelu odbiorcy nie pozostaje w pełni w zgodzie z tym co zaprezentował Urząd Patentowy, jak i Sąd I instancji. Urząd Patentowy przyjął, że docelowy krąg odbiorców, z uwagi na charakter usług, tworzą "zazwyczaj" (a nie jedynie jak twierdzi skarżąca) osoby bardziej zamożne, prowadzące działalność gospodarczą i korzystające z różnego rodzaju usług finansowych/factoringowych i doradczych. Natomiast Sąd I instancji uznał, że usługi, dla których zostały zarejestrowane porównywalne znaki towarowe mają specjalistyczny charakter i skierowane są przede wszystkim do profesjonalistów – podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, a ich odbiorcy to osoby niezwykle uważne, wybierające daną usługę spośród ofert podobnych usług dostępnych na rynku. W tej sytuacji nie znajduje oparcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku teza, że "Sąd śladem Urzędu Patentowego" do odbiorców usług "zaliczył jedynie osoby zamożne" czy też, że "odbiorcami są jedynie podmioty prowadzące działalność gospodarczą".

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza nadto, że dołączone do skargi kasacyjnej pisma mające "zilustrować rozmiar oczywistych, poświadczających faktycznie zdezorientowanie klientów, co do źródła oferowanych usług z przełomu stycznia i lutego 2015 roku", w żadnej mierze nie może mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego wyroku.

W ocenianym zarzucie wskazano nadto jako naruszany art. 134 § 1 ppsa. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Natomiast niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut, czy to naruszenia przepisów postępowania, czy też prawa materialnego, nie został podniesiony w skardze. Sąd administracyjny nie jest zatem związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim aktów administracyjnych. Do naruszenia tego przepisu mogłoby więc dojść gdyby sąd wyszedł poza granicy tej sprawy lub gdyby nie dokonał kontroli decyzji w pełnym zakresie, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.

W kolejnym zarzucie skargi kasacyjnej obok naruszenia art. 141 § 4 ppsa, do którego już odniósł się Naczelny Sąd Administracyjny, wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w powiązaniu z przepisami prawa materialnego oraz z art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa w powiązaniu nadto z art. 133 § 1 ppsa. Ponieważ przepis art. 145 § 1 pkt 1lit. c ppsa stanowi podstawę uwzględnienia skargi w sytuacji naruszenia przepisów postępowania, poza zakresem oceny merytorycznej pozostaje ta część zarzutów, która wiąże jego naruszenie z przepisami prawa materialnego – art. 129 ust. 1 pkt 1 Prawa własności przemysłowej, art. 129 ust.2 pkt 2 Prawa własności przemysłowej w związku z art. 120 Prawa własności przemysłowej i art. 132 ust.2 pkt 2 Prawa własności przemysłowej.

Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznał natomiast zarzut obejmujący naruszenie art. 133 § 1 ppsa. Ze wskazanej w art. 133 § 1 ppsa zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy wynika, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania kontrolowanej przez siebie decyzji. Zakres postępowania dowodowego prowadzonego przez sąd administracyjny jest więc ściśle wyznaczony przez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, jaką jest ocena zaskarżonego aktu zgodnie z kryterium legalności. Kontroli tej, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji dokonał w sposób prawidłowy, przy czym podkreślenia wymaga, że oceniał decyzję wydaną w postępowaniu spornym. Zgodnie z art. 255 ust.1 pkt 1 Prawa własności przemysłowej Urząd Patentowy rozstrzyga w postępowaniu spornym sprawy o unieważnienie prawa ochronnego. W myśl natomiast art. 255 ust. 4 tej ustawy Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę.

Postępowanie sporne wszczynane jest na pisemny wniosek, który m.in. powinien zawierać wskazanie podstawy prawnej oraz wskazanie środków dowodowych. Z dalszych regulacji obejmujących postępowanie sporne wynika, m.in. że w przypadku nadmiernego przewlekania postępowania przez strony Urząd Patentowy może wyznaczyć stronom postępowania w toku prowadzonego postępowania, także na posiedzeniu niejawnym, termin na podanie wszystkich twierdzeń oraz dodatkowych dowodów na ich poparcie, pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania, chyba że strona wykaże, że ich powołanie w wyznaczonym terminie nie było możliwe albo że potrzeba powołania wynikła później (art. 2553 ust.5 Prawa własności przemysłowej). Prawo własności przemysłowej wprowadza także obowiązek przeprowadzenia w postępowaniu spornym rozprawy, wyznacza obligatoryjne elementy protokołu z rozprawy, jak i obligatoryjne elementy decyzji (art. 2553 ust.1, art. 2556, art. 2558 ust. 1).

Z przytoczonych przepisów regulujących postępowanie sporne wynika, że jest ono oparte na zasadzie kontradyktoryjności, uwzględniającej zasadę dyspozycyjności stron postępowania. To strony wyznaczają kierunek (i ramy materialnoprawne) toczącego się postępowania, przedstawiając twierdzenia i dowody na ich poparcie służące ustaleniu faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a organ opiera się na dokumentacji przedstawionej przez spierające się strony, jak też na argumentacji podniesionej podczas rozprawy. Innymi słowy organ nie dokonuje samodzielnie rekonstrukcji stanu sprawy, a jedynie zajmuje stanowisko dotyczące argumentacji prezentowanej przez strony postępowania. Z tego względu odpowiednie stosowanie przepisów kpa w postępowaniu spornym powinno uwzględniać specyfikę i cel tego postępowania, które ukształtowane jest na wzór postępowania cywilnego. To z kolei przenosi się na wzorzec kontroli zgodności z przepisami postępowania decyzji wydanej w postępowaniu spornym, który zobligowany jest przyjąć sąd administracyjny. Co do zasady w toku tej kontroli Sąd będzie zobowiązany ustalić, czy zgodnie z zasadą oceny dowodów organ prawidłowo ocenił istnienie, bądź nieistnienie podstaw do unieważnienia prawa ochronnego (czy też uwzględnienia lub oddalenia sprzeciwu).

Mając te argumenty na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie doszło do naruszenia art. 133 § 1 ppsa. Z tych samych względów Sąd za nieusprawiedliwiony uznał zarzut naruszenia art. 77 § 1 kpa w zakresie w jakim przepis ten nakazuje organowi w sposób wyczerpujący zebrać cały materiał dowodowy. Niewątpliwie na Urzędzie Patentowym rozstrzygającym w postępowaniu spornym ciąży obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i jego oceny. Jednakże zważyć należy, że stawiając zarzut naruszenia art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa skarżąca wskazała jedynie na "zbagatelizowanie" przez Sąd i organ korespondencji mailowej prowadzonej z klientem, wskazującej "jednoznacznie na skonfundowanie klienta". Argument ten w świetle uzasadnienia zaskarżonej decyzji odnoszącej się do tej korespondencji, jak i motywów zaskarżonego wyroku, w którym wyraźnie wskazano na konieczność oddzielenie dwóch odrębnych sfer uznać należy za nietrafny. W sprawie nie jest sporne, że jeden z odbiorców "pomylił" uprawnionych do spornych znaków towarowych, a ocena tego zdarzenia w aspekcie istotnym dla istnienia przesłanek do unieważnienia prawa ochronnego została dokonana zarówno przez organ, jak i Sąd I instancji bez naruszenia zasady określonej w art. 80 kpa.

W ocenianym zarzucie wskazano jako naruszone przepisy art. 78 § 1 kpa i art. 107 § 3 kpa, ale wobec niepodania żadnych powodów, dla których według skarżącego doszło do ich naruszenia niemożliwe jest merytoryczne odniesienie się do tej kwestii.

Jak już wcześniej wskazano naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa powiązano z naruszeniem przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę wniesionego sprzeciwu. Z takiej redakcji zarzutu wynika wprost, że problem prawny obejmuje prawidłowość subsumcji, a to jest przede wszystkim kwestia oceny stanu faktycznego, a zatem w postępowaniu spornym oceny dowodów wskazujących lub nie na istnienie podstaw materialnoprawnych do uwzględnienia lub oddalenia sprzeciwu. Ponieważ oceny tej nie podważono skutecznie zarzuty naruszenia prawa materialnego uznać należało za nieusprawiedliwione.

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji