Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 199/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 18 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
article: art. 21 ust. 1 - 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: zał. nr 3
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: § 2 ust. 1 pkt 1-4, § 5 ust. 1 i 2, § 6 ust. 1, § 50
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca),, sędzia WSA Renata Kantecka, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR") z dnia "[...]", która przyznano G.S. płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na rok 2013, w łącznej kwocie 14.235,40 zł, w tym z tytułu realizacji:

1) Pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne:

- wariant 2.1 – Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), w odniesieniu do powierzchni 8 ha, w wysokości 6.320 zł;

- wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), w odniesieniu do powierzchni 9,18 ha, w wysokości 2.386,80 zł ;

- wariant 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności), w odniesieniu do powierzchni 14,53 ha, w wysokości 5.528,60 zł.

Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 4 czerwca 2013 r. Spółka A – Jednostka Certyfikująca w rolnictwie ekologicznym przeprowadziła kontrolę na miejscu, gospodarstwa rolnego G.S., w wyniku której stwierdziła m.in. brak wymaganej minimalnej obsady krzewów malin na działkach oznaczonych we wniosku beneficjenta, jako N i P. Powyższe stanowiło podstawę wykluczenia przez organ I instancji z płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.9, łącznej powierzchni 10,94 ha. W uzasadnieniu wydanej w dniu "[...]" decyzji, organ wskazał, że minimalna wymagana obsada malin w ramach wariantu 2.9 wynosi 4.600 szt./ha, stosownie do załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie z 2009 r.". Tymczasem w toku kontroli na miejscu stwierdzono obsadę malin w ilości:

- w przypadku działki N - 2.300 szt./ha,

- natomiast na działce P – 3.450 szt./ha.

Mając to na uwadze, w oparciu o regulacje załącznika nr 7 do rozporządzenia z 2009 r. organ uznał, że nieutrzymywanie minimalnej obsady krzewów malin skutkuje stuprocentowym zmniejszeniem płatności. Natomiast w przypadku pozostałych deklarowanych wariantów, tj. 2.1 i 2.3, organ przyznał płatność w pełnej wysokości, zgodnie z wnioskiem strony. W konsekwencji powyższych ustaleń, działając na podstawie art. 18 ust. 1 w/w rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. UE L z dnia 28 stycznia 2011 r.), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał producentowi rolnemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości.

Odwołując się od powyższej decyzji organu I instancji strona zarzuciła, że kontrolę na miejscu przeprowadził inspektor jednostki certyfikującej A, której zostało cofnięte upoważnienie, a nie jednostki certyfikującej B, jak podano w decyzji. Producent podał, że zgodnie z zapisem w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej wykosił malinę wiosną 2013 r.. Takie działanie agrotechniczne według jego wiedzy i doświadczenia, skutkuje bowiem lepszymi warunkami wzrostu malin, w szczególności w zakresie jakości uzyskanych owoców. Z uwagi zaś na opóźnienie okresu wegetacji spowodowane trudnymi warunkami pogodowymi, dokonana przez kontrolującego w dniu 4 czerwca 2013 r. wizualna ocena pędów maliny nie była wiarygodna. Jednostka certyfikująca B, na podstawie informacji zawartych w protokole kontroli przeprowadzonej przez inspektora jednostki certyfikującej A, wydała stronie certyfikat na malinę, co ewidentnie potwierdza prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych. Jednocześnie podmiot ten poinformował skarżącego, że w wykazie przekazanym do ARiMR w wariancie 2.9. potwierdził powierzchnię 14,94 ha, co było zgodne z deklaracją strony we wniosku o przyznanie płatności na 2013 r.. Przeprowadzona następnie w dniu 26 lutego 2014 r., na jej wniosek przez jednostkę certyfikującą B kontrola, potwierdziła prawidłową obsadę maliny jesiennej na działkach N i P.

Utrzymując w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że zasady i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2013, poz. 361 ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie z 2013 r.". Stosownie zaś do § 50 tego rozporządzenia rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia z 2009 r., m.in. w zakresie wariantu dziewiątego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi w przepisach rozporządzenia z 2009 r..

Jak podniesiono w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej, ustalenia faktyczne w sprawie poczynione zostały w związku z kontrolą na miejscu gospodarstwa producenta, przeprowadzoną 4 czerwca 2013 r. przez jednostkę certyfikującą w rolnictwie ekologicznym A. W dniu "[...]" Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał decyzję, którą cofnięto upoważnienia ww. podmiotowi. Stała się ona ostateczna z dniem 9 sierpnia 2013 r., co oznacza, że do tego dnia jednostka certyfikująca A posiadała uprawnienia kontrolne. Poczynione przez nią ustalenia w toku kontroli z dnia 4 czerwca 2013 r. pozostają więc w mocy. Organ dodał, że producent rolny był obecny podczas kontroli, potwierdzając to własnoręcznym podpisem na stronie 5 raportu z kontroli. Obsada malin na działce N w ilości 2.300 szt./ha stanowiła 50 % wymaganej minimalnej obsady, określonej w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 2009 r., wynoszącej 4.600 szt./ha. W przypadku działki rolnej P stwierdzona obsada malin w ilości 3.450 szt./ha stanowiła 75 % wymaganej obsady. Tym samym wymóg minimalnej obsady nie mieścił się w granicach przewidzianej tolerancji wynoszącej 5 %. Pomimo wiedzy co do stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących niespełnienia wymogu minimalnej obsady malin oraz pouczenia o możliwości wniesienia odwołania od wyniku kontroli, producent nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia.

Odnosząc się do zarzutu strony, że z uwagi na okres wegetacyjny malin ustalenia poczynione podczas kontroli dnia 4 czerwca 2013 r. nie są wiarygodne, organ odwoławczy stwierdził, że producent rolny powinien zachowywać wymogi dotyczące danych pakietów i wariantów przez cały okres trwania pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2013 r.. W rezultacie to, że przeprowadzona na wniosek skarżącego w dniu 26 lutego 2014 r. kontrola wykazała uzupełnienie obsady malin, nie zmienia faktu, iż nie utrzymywano minimalnej obsady przez cały okres zobowiązania.

Wskazano również, że organ I instancji nie uwzględnił zadeklarowanej przez stronę we wniosku o przyznanie płatności na 2013 r. w ramach wariantu 2.9 powierzchni 14,93 ha i przyjął powierzchnię 14,53 ha na podstawie ustaleń opisanych w decyzji z dnia "[...]" w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r.. W wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony w ramach obsługi wniosku na 2012 r. stwierdzono bowiem różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną. Stosownie zaś do § 5 ust. 1 i 2 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia z 2013 r., niedopuszczalne jest w toku zobowiązania rolnośrodowiskowego zwiększenie powierzchni działek rolnych w pakiecie 2 - Rolnictwo ekologiczne. W przypadku niespełnienia warunków przyznania płatności w roku poprzednim, nie można do tej powierzchni przyznać płatności w kolejnym roku realizacji programu. Skoro zatem w 2012 r. powierzchnia stwierdzona kwalifikowana do przyznania płatności wyniosła 14,53 ha i do takiej też powierzchni strona otrzymała płatność rolnośrodowiskową, to począwszy od 2012 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe strony zostało zmniejszone do takiej właśnie powierzchni i przyjęto ją, jako wyjściową w sprawie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

Ustosunkowując się do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia przepisów procesowych, organ odwoławczy wskazał na treść art. 21 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r. poz. 173), jako unormowanie szczególne wobec przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm), dalej jako: "K.p.a.". W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny i naliczył płatność rolnośrodowiskową na rok 2013. Zawarł również w zaskarżonej decyzji obszerne uzasadnienie faktyczne i prawne, spełniając tym samym wymóg określony w art. 11 K.p.a..

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że strona nie wykazała, iż nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości, a przy wypełnianiu wniosku dopuściła się winy polegającej co najmniej na niedbalstwie. Skarżący powinien bowiem podać faktyczny stan użytkowanych rolniczo gruntów, zarówno odnośnie ich powierzchni ewidencyjnej, jak i rodzaju uprawy, z uwzględnieniem wymagań dotyczących minimalnej obsady. Organ wskazał też na obowiązek jaki przyjął skarżący podpisując wniosek o przyznanie płatności, zobowiązując się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na zakres płatności oraz o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku. Strona we własnym interesie powinna była zapoznać się z treścią wypełnionego wniosku i złożyć go mając pewność, że jest zgodny ze stanem faktycznym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wnosząc o uchylenie decyzji organu odwoławczego, G.S. zarzucił jej naruszenie:

1) art. 51 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1) poprzez jego niezastosowanie,

2) art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie podczas, gdy przepis ten ma zastosowanie do zobowiązań podjętych przed jego wejściem w życie, a skarżący podjął zobowiązanie przed tą datą,

3) art. 39 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, poprzez jego pominięcie i nieuwzględnienie w toku kontroli specyfiki uprawy i kosztów jej prowadzenia oraz możliwości uzupełniania ubytków jedynie wczesną wiosną i późną jesienią, a także przeprowadzenie kontroli przez jednostkę, która utraciła akredytację,

4) art. 71-73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że podczas oględzin kontrolujący liczył jedynie sztuki z odrostami, a za martwe uznał rośliny z nasady wykonanej na początku czerwca,

5) art. 28c ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w związku z art. 51 rozporządzenia nr 1698/2005, polegające na tym, że organ nie przeprowadzał kontroli, zaś jednostka certyfikująca w toku lustracji policzyła tylko sztuki według niej żywe, a zatem nie ustalono pełnej obsady i nie zgromadzono dowodów na to, który krzew i w którym rzędzie nie został zakwalifikowany,

6) art. 54 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1122/2009 w zw. z art. 24 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, poprzez jego niezastosowanie i uwzględnienie protokołu jednostki certyfikującej, która utraciła akredytację,

7) § 47 i § 50 rozporządzenia z 2013 r. poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie niewłaściwej podstawy prawnej dla części decyzji, albowiem do rolnika realizującego zobowiązanie podjęte przed 2013 r. zastosowanie ma rozporządzenie z 2009 r. stosownie do § 58 rozporządzenia z 2013 r.,

8) § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2009 r. poprzez jego niezastosowanie i odmowę części płatności, pomimo niewyjaśnienia sprawy, nieuwzględnienia raportu właściwej jednostki certyfikującej i pominięcia istotnych nieprawidłowości w trakcie weryfikacji obsady na działkach N i P,

9) art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach oraz art. 3 ust. 1 tej ustawy w związku z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego, co skutkuje brakiem możliwości stwierdzenia prawidłowej podstawy prawnej,

10) art. 77 K.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i oparcie się jedynie na niepełnym raporcie sporządzonym krótko po skoszeniu malin przed sezonem i dosadzeniu braków po zimie, gdzie ustalano jedynie sztuki z pędami i pominięto liczenie pełnej obsady, wśród której były nowo posadzone krzaki bez pędów, pomimo oczywistych sprzeczności pomiędzy dokumentami obu jednostek ceryfikujących,

11) art. 78 K.p.a., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności pominięcie wyjaśnień strony dotyczących dat wykonywanych prac agrotechnicznych oraz przedkładanych dokumentów, co skutkowało nieadekwatnym uzasadnieniem decyzji,

12) art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez prowadzenie postępowania dowodowego w oparciu o niepełny raport jednostki certyfikującej, podczas gdy po jego wpłynięciu do organu nie dokonano jego rzetelnej oceny oraz nie wyjaśniono rozbieżności przed wydaniem decyzji, nie zlecono ponownej kontroli, mimo że w sprawach zawiłych i wymagających dodatkowych czynności ma je podejmować i prowadzić Kierownik Biura Powiatowego ARiMR,

13) art. 20 ust. 3 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przepisy unijne nakładają na organ obowiązek wykazania, iż uchybienia lub niedotrzymanie programu wynika z winy rolnika i nie podjął on po wezwaniu działań naprawczych,

14) art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez uznanie, że strona nie udowodniła faktu prowadzenia uprawy malin w gospodarstwie rolnym oraz spełnienia warunków przyznania płatności.

W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Podniosła, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji zwracała uwagę, iż Minister Rolnictwa cofnął upoważnienie jednostce prowadzącej kontrolę na miejscu. Natomiast jednostka certyfikująca B wydała skarżącemu certyfikat na malinę potwierdzający produkcję rolną zgodnie z rozporządzeniem Rady WE nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r., a ponadto w wykazie przekazanym do ARiMR potwierdziła powierzchnię 14,94 ha uprawy w ramach wariantu 2.9.

Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy pominął istotne uchybienia w toku oględzin przez inspektora A, który przyjął do wyliczeń jedynie maliny z odrostami lub wypuszczonymi liśćmi. Nie uwzględnił wyjaśnień strony, że malina jesienna jest nisko ścinana późną wiosną i dosadzana, co potwierdzały zapisy rejestru rolnośrodowiskowego prowadzonego przez skarżącego. W raporcie z kontroli nie ma ustaleń co do pełnej obsady, czyli krzewów maliny z nowymi pędami i bez pędów, uzupełnianych po zimie, w czerwcu 2013 r.. Tak niepełny raport nie może stanowić podstawy odmowy płatności, gdyż nie pozwala stwierdzić, czy obsadę zachowano, a jeżeli nie, to z jakiej przyczyny. Strona wskazała, że podmiot prowadzący u niej kontrolę jako jedyny utracił w 2013 r. akredytację z uwagi na błędne wykonywanie raportów. W jej ocenie, już ta okoliczność powinna stanowić o odrzuceniu dowodu z jej raportu. Organ nie może pomijać, że jednostka certyfikująca B w lutym 2014 r. ustaliła, iż skarżący ma pełną obsadę na wszystkich działkach. Dlatego też do decyzji należało przyjąć raport nowo wybranej jednostki, a nie jednostki bez uprawnienia. Skarżący nie może być bowiem karany na podstawie raportu, który nie zawierał pełnych danych z kontroli i nie wskazywał ile wszystkich sztuk malin jest na danej działce, a tylko takie ustalenie ze wskazaniem dlaczego pozostałych sztuk nie uwzględniono, ustalałoby stan faktyczny w zakresie uprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację. W piśmie procesowym z dnia 5 maja 2015 r. wskazał dodatkowo, że zarzut dotyczący naruszenia art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 jest niezrozumiały, zaś odnośnie naruszenia art. 39 ust. 4 rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 należy zestawić ze skalą zaniedbań dotyczących nasadzeń malin. Zdaniem organu, stwierdzone w niniejszej sprawie istotne braki nie wynikają z sezonowych ubytków, ale z poważnego zaniedbania upraw. W związku z zarzutem naruszenia art. 71-73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 organ podniósł, że nieprawidłowości wynikają z winy beneficjenta.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Badając decyzję administracyjną według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w związku z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny bada, czy przy jej wydaniu organy administracji publicznej zachowały reguły proceduralne i czy prawidłowo zastosowały normy prawa materialnego mające zastosowanie w ustalonym w sprawie stanie faktycznym. Podkreślenia wymaga ponadto, że począwszy od dnia 1 maja 2004 r. prawo unijne stało się częścią polskiego porządku prawnego, zatem dokonywana przez Sąd ocena legalności decyzji dotyczy jej zgodności z prawem stanowionym, tak przez polskiego ustawodawcę, jak i ustawodawcę wspólnotowego.

W związku z kontrolą zaskarżonej decyzji według wskazanego wyżej kryterium, Sąd stwierdził, że organy rozpoznające sprawę nie naruszyły prawa.

Na wstępie wskazać należy, że zasady i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowych na 2013 r. określone zostały w ustawie dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm.), stanowiącej akt prawny uzupełniający regulacje zawarte w przepisach powołanych w art. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1), zwanym dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005".

Szczegółowe zasady i warunki udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania tej pomocy określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361), dalej jako: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.", wydanym z upoważnienia zawartego w art. 29 ust. 1 ww. ustawy.

Według § 2 ust. 1 pkt 4 wymienionego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1-3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. - które wbrew niepopartym żadną argumentacją zarzutom skargi, organ prawidłowo zastosował w sprawie w związku z treścią § 50 ust. 1-3 ww. rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r. (uzasadnienie decyzji z "[...]", str. 6 i 8 - 9) - składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w pierwszym roku i w kolejnych latach uczestnictwa w programie, rolnik zobowiązał się do:

1) zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanego rolniczo, tworzących ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzenia na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności rolnośrodowiskowej;

3) przestrzegania innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Ponadto podejmując na mocy rozporządzenia z 2013 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe rolnik oświadczył, że znane są mu zasady oraz tryb realizacji płatności, jak również, że jest świadomy konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Zobowiązał się również do:

1) niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR:

- o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie, przedłużanie, korzystanie lub dalsze wypłacanie płatności rolnośrodowiskowej,

- o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych przez producenta zobowiązań, w szczególności jeżeli zmiana dotyczy wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego rolnika;

2) udostępniania osobom uprawnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstępu na teren gospodarstwa rolnego, a także okazania dokumentów koniecznych do przeprowadzenia kontroli;

3) utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności

4) przechowywania dokumentów dotyczących przyznawanej pomocy finansowej (...) przez 5 lat od daty zakończenia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Treść powołanych powyżej zobowiązań zawarta jest we wzorze wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, który skarżący podpisał w dniu 14 maja 2013r. r., a którego wymogi zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, oraz zawartości planu tego działania (Dz. U. Nr 39, poz. 210).

Skarżący był tym samym zobligowany do dochowania powinności związanych z realizacją zadeklarowanego przez niego w ramach płatności rolnośrodowiskowej wariantu. Tymczasem, jak wynika z akt niniejszej sprawy, w toku prawidłowo przeprowadzonej kontroli na miejscu ustalono, że wbrew podjętemu zobowiązaniu rolnośrodowiskowemu w odniesieniu do Pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariantu 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności), strona prowadziła działalność rolnośrodowiskową nie zachowując wymogu obsady krzewów malin w ramach wariantu 2.9 na działkach oznaczonych we wniosku jako N i P, na których stwierdzono obsadę maliny jesiennej w ilości odpowiednio 2.300 szt./ha oraz 3.450 szt./ha.

Podkreślić w tym miejscu należy, że ustalenia w związku z kontrolą w dniu 4 czerwca 2013 r. gospodarstwa producenta, poczynione zostały przez uprawnioną jednostkę certyfikującą w rolnictwie ekologicznym A, której upoważnienie do kontroli cofnięte zostało przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu "[...]", z mocą od dnia 9 sierpnia 2013 r., co oznacza, że do 9 sierpnia 2013 r. posiadała ona uprawnienia kontrolne. Zważywszy zatem, że strona podpisała protokół z kontroli jej gospodarstwa rolnego w dniu 4 czerwca 2013r. i nie wniosła do niego zastrzeżeń, zaś pierwsze uwagi skierowała do organu dopiero po otrzymaniu decyzji z dnia "[...]" przyznającej płatność w pomniejszonej wysokości (uchylonej decyzją organu odwoławczego decyzją z "[...]"), formułowane dopiero na tym etapie zarzuty odnośnie przeprowadzonej kontroli, są w ocenie Sądu niewystarczające, aby skutecznie podważyć jej ustalenia o stanie uprawy w dniu 4 czerwca 2013 r.. Samo wsparcie podnoszonej argumentacji przesłanym organowi protokołem kontroli sporządzonym przez uprawniony podmiot w dniu 26 lutego 2014r., nie może stanowić skutecznego przeciwdowodu w sprawie, w sytuacji gdy ponowna kontrola dotyczyła stanu faktycznego uprawy jaki istniał ponad osiem miesięcy po dacie ujawnienia przez organ nieprawidłowości. Zasadnie więc organ przyjął, że wobec nie kwestionowania ustaleń kontroli niezwłocznie po zapoznaniu z protokołem z dnia 4 czerwca 2013r., podnoszone obecnie zarzuty i wywody strony co do innego stanu faktycznego dla spornej uprawy, niż ustalony w czasie pierwszej kontroli, są niewystarczające do podważenia stanowiącego podstawę decyzji, dowodu z tego protokołu.

Zauważenia w tym miejscu wymaga, iż w art. 21 ust. 1 ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W ust. 2 art. 21 ustawa istotnie w stosunku do reguł określonych w k.p.a., modyfikuje obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. W szczególności organ nie z urzędu, a na wniosek strony udziela jej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Również jedynie na żądanie strony zapewnia jej czynny udział w postępowaniu. Nie stosuje się w tym postępowaniu art. 81 k.p.a., co oznacza, że można oprzeć rozstrzygnięcie na dowodach, co do których strona się nie wypowiedziała. Ponadto, zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle powyższego, to na rolnika, który złożył wniosek o płatności, ustawodawca nałożył obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawienia inicjatywy dowodowej, bez oczekiwania na wezwania.

Ograniczenie stosowania pewnych zasad określonych przepisami k.p.a. wiąże się z tym, że zasadnicze kwestie związane ze składaniem wniosków, wymogów jakie muszą być spełnione przez wnioskodawców, terminy ich składania i tryb załatwiania przez Agencję, regulowane są przez powołane wyżej rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009. W szczególności rozporządzenie stanowi o obowiązku przeprowadzania kontroli wniosków oraz o trybie zasadach tych kontroli, co określone zostało w przepisach art. 30-35 ustawy o płatnościach.

Są to wskazane w przepisach rozporządzenia kontrole administracyjne oraz kontrole przeprowadzane na miejscu. W myśl art. 26 ust. 1 cyt. rozporządzenia, kontrole te przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj tych upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie.

Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Kontrole te mają na celu: a) ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, b) zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw/uprawy na danej działce rolnej, c) sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej.

W myśl art. 32 ust. 1 rozporządzenia, z każdej kontroli sporządza się sprawozdanie, które umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonej kontroli. W sprawozdaniu wskazuje się między innymi (pkt c) sprawdzone działki rolne, zmierzone działki rolne, w stosownych przypadkach wraz z wynikami pomiaru każdej działki rolnej i zastosowanymi metodami pomiaru. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, w przypadku wykrycia nieprawidłowości rolnik otrzymuje kopię sprawozdania. Z kolei, stosownie do treści art. 31 ust. 8, w przypadku gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport.

Z akt sprawy wynika, że skarżący producent rolny swoją obecność w czasie kontroli i zapoznanie z jej ustaleniami potwierdził własnoręcznym podpisem na stronie 5 protokołu z dnia 4 czerwca 2013r.. W treści protokołu z kontroli, opisując nieprawidłowości wskazano zaś na konkretne ustalenia w postaci braku wymaganej obsady maliny. Według załącznika 5 do protokołu, (k.102/13 akt adm.), stwierdzona obsada malin na działce N w ilości 2.300 sztuk na jeden hektar stanowiła 50 % wymaganej minimalnej obsady, określonej w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 2009 r., wynoszącej 4.600 szt./ha, a na działce rolnej P - 75 % tej obsady (3.450 sztuk na hektar), co znacznie przekracza dopuszczalną 5% granicę tolerancji. Pomimo pouczenia o możliwości wniesienia odwołania od wyniku kontroli, producent z uprawnienia tego nie skorzystał. Mając zaś na uwadze opisane wyżej reguły postępowania w sprawach dotyczących płatności, w celu podważenia ustaleń poczynionych w czerwcu 2013r. przez uprawniony do kontroli organ, strona powinna wykazać się aktywnością w zakresie dowodzenia, iż zgłoszone przez nią do pomocy finansowej dane, są prawidłowe.

Jeżeli więc - jak twierdzi skarżący - wobec nierzetelności ustaleń kontroli, stan uprawy był w rzeczywistości inny niż wykazany w protokole z kontroli gospodarstwa, to powinien on niezwłocznie po zapoznaniu z protokołem z dnia 4 czerwca 2013r., przedstawić przeciwdowody podważające dokonane przez uprawniony organ ustalenia. W sytuacji, gdy zgłaszane na obecnym etapie zarzuty co do wyników kontroli nie są wsparte przekonywującymi dowodami - nie można bowiem uznać za taki dowód sporządzonego ponad osiem miesięcy od daty ujawnienia nieprawidłowości, protokołu kontroli z dnia 26 lutego 2014r. – nie uwzględnienie tych zarzutów przez organ było uzasadnione.

Podkreślić należy, że wyłącznie na wnioskodawcy spoczywał obowiązek prowadzenia uprawy zgodnie z wymaganiami określonymi w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 2009 r.. To on ponosi pełną odpowiedzialność za skutki podania we wniosku informacji niezgodnych ze stanem faktycznym. W okolicznościach sprawy organ prawidłowo zaś stwierdził, że strona nie wykazała, iż nie jest winna ujawnionych nieprawidłowości.

Z akt postępowania wynika, że konsekwencją nie budzących wątpliwości ustaleń kontroli z dnia 4 czerwca 2013r., było prawidłowe zastosowanie przez organ powołanych w decyzji przepisów prawa procesowego i materialnego, a w rezultacie przyznanie płatności w pomniejszonej kwocie.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że kwestionowanie rozstrzygnięcia organu odwoławczego, było bezzasadne. W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Dlatego też, Sąd skargę oddalił na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.