Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 537/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art 141 § 4 w zw z art 153, art 134 § 1, art 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia NSA Anna Lech Protokolant sekretarz sądowy Monika Myślak - Kordjak po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 1256/10 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 1256/10 po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2010 roku nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchylił: zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...], postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...].

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

W dniu 28 kwietnia 2009 r. A.S. wystąpiła do Prezydenta Miasta Ł. z wnioskiem o przyznanie, w okresie świadczeniowym 2008/2009, świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dwójkę dzieci Z.S. i M.S.

Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] orzekł o pozostawieniu ww. wniosku bez rozpatrzenia, gdyż w określonym przez organ terminie strona nie uzupełniła wniosku o wszystkie wymagane dokumenty, tj. o wyrok sądu dotyczący zaspokojenia potrzeb rodziny na czas trwania procesu rozwodowego, w którym określone są kwoty przyznane dla poszczególnych członków rodziny.

W dniu 23 października 2009 r. A.S. złożyła do organu postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] września 2009r. sygn. akt [...] wraz z wnioskiem o wypłatę na jego podstawie zaległych świadczeń wraz z odsetkami, zaś w dniu 27 listopada 2009 r. złożyła "wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy" zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...].

Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem omawianej decyzji [...] czerwca 2009 r.

Na powyższą decyzję A.S. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., które po jego rozpoznaniu decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Następnie, Prezydent Miasta Ł. postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie i decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej K.p.a.), art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. oraz art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1, art. 20 ust. 2, art. 27 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2009r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) uchylił w całości swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r., orzekającą o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku A.S. z dnia 28 kwietnia 2009 r. i orzekł o odmowie przyznania świadczeń w okresie od dnia 1 kwietnia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. oraz przyznał świadczenia na dzieci A.S., tj. Z.S. i M.S., na okres od dnia 1 września 2009 r. do dnia 30 września 2009 r. w kwocie po 400 zł na każde z dzieci.

A.S. wniosła od powyższej decyzji odwołanie w części dotyczącej pkt. 1 tj. odmowy prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia 1 kwietnia 2009r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. oraz pkt 2 w zakresie braku przyznania świadczeń począwszy od dnia 1 października 2009 r. do dnia 31 marca 2010 r.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez odmowę przyznania świadczeń, pomimo stwierdzenia obowiązku alimentacyjnego w postanowieniu sądu rodzinnego z dnia [...] listopada 2008r. sygn. [...] , sprecyzowanego postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. i istnienia przesłanek do wypłaty świadczeń. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie jej świadczeń za okres od dnia 1 kwietnia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. oraz od dnia 1 października 2009 r. do dnia 31 marca 2010 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...] sierpnia 2010 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z 145 § 1 pkt 8 i 151 § 1 pkt 2 K.p.a. i w związku z art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1, art. 15 ust. 1, w zw. z art. 2 pkt 8 i 11 oraz art. 18 ust. 1 cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu decyzji podało, iż zasadne było wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie oraz uchylenie decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] czerwca 2009r. o pozostawieniu wniosku A.S. bez rozpatrzenia.

Natomiast w zakresie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na uprawnione dzieci Z.S. i M.S. za okres od dnia 1 września 2009 r. do dnia 30 września 2009 r. i jednocześnie odmówienia przyznania świadczeń na okres od dnia 1 kwietnia 2009r. do dnia 31 sierpnia 2009 r., odwołując się do treści art. 9 ust. 1 i art. 2 pkt 11 cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazało, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały przyznane osobom uprawnionym, tj. Z. i M.S., w wysokości po 400 zł miesięcznie na każde z dzieci, poczynając od dnia 17 września 2009 r., postanowieniem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...]września 2009 r. sygn. akt [...]. Stwierdziło, że skoro prawo do świadczeń alimentacyjnych na rzecz wyżej wymienionych zostało ustalone dopiero od dnia 17 września 2009 r., to brak było podstaw do ustalenia prawa do świadczeń na okres od dnia 1 kwietnia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r.

Zdaniem organu odwoławczego poprzednie postanowienie Sądu z dnia [...] listopada 2008 r. sygn. akt [...], nie mogło stanowić podstawy do ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż nie wskazywało jednoznacznie osób uprawnionych do otrzymywania świadczeń oraz ich konkretnych kwot należności. Zgodnie z art. 10 ust. 1 cyt. ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznawane są w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, nie wyższej jednakże niż 500 zł. na osobę uprawnioną. A zatem skoro postanowienie Sądu z dnia [...] listopada 2008 r. sygn. akt [...] wskazywało jedynie na zobowiązanie dłużnika do zaspokajania potrzeb rodziny, a nie określało kwot należnych każdej z uprawnionych osób, to nie było podstaw, aby w oparciu o to postanowienie ustalić prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. możliwość przyznania prawa do ww. świadczeń pojawiła się dopiero w dniu [...] września 2009 r. tj. z chwilą wydania postanowienia Sądu z dnia [...] września 2009r. sygn. akt [...] jednoznacznie określającego osoby uprawnione do otrzymywania świadczeń alimentacyjnych oraz przypisania im konkretnych kwot należności. Organ pierwszej instancji uwzględniając treść powyższego postanowienia, przyznał prawo do świadczeń począwszy od dnia 1 września 2009 r. tj. od początku miesiąca, w którym postanowienie to zostało wydane.

Z kolei, odnosząc się do kwestii prawa do świadczeń w okresie od dnia 1 października 2009 r. do dnia 30 marca 2010 r. organ odwoławczy wyjaśnił, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznawane są na podstawie wniosków składanych przez osoby uprawnione bądź ich reprezentantów na dany okres świadczeniowy (art. 15 ust. 1 cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Okres ten rozpoczyna się w dniu 1 października danego roku i kończy z dniem 30 września roku następnego (art. 2 pkt 8 tej ustawy).Świadczenia z funduszu przyznaje się zarazem na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela do końca tego okresu (art. 18 powołanej ustawy). Skoro w niniejszej sprawie wniosek ze wszystkimi dokumentami (załącznikami) wpłynął do organu w dniu 17 września 2009 r., to prawo do świadczeń przysługuje od dnia 1 września 2009 r. do dnia 30 września 2009 r.

A.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w zakresie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione, tj. Z.S.i M.S. na okres od dnia 1 kwietnia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 10 cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego błędne zastosowanie i niewłaściwą wykładnię, a także art. 11 pkt 1 tej ustawy poprzez jego niezastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że skoro art. 11 pkt 1 cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, iż w razie ustalenia łącznej kwoty alimentów dla kilku osób uprawnionych, za kwotę alimentów przysługujących jednej osobie uważa się część łącznej kwoty proporcjonalną do liczby osób, dla których ustalono alimenty, to zastosowanie w niniejszej sprawie art. 10 ust. 1 tej ustawy należy ocenić jako błędne, gdyż przepis ten ma na celu jedynie określenie wysokości kwoty należnego świadczenia oraz jej górnej granicy. W jej ocenie orzeczenie łącznej kwoty alimentów nie jest przeszkodą do uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W, razie wystąpienia takiej sytuacji przepisy tej ustawy przewidują sposób obliczenia należnej kwoty. Zdaniem skarżącej skoro organ pierwszej, jak i drugiej instancji, nie zastosowały art. 11 pkt 1 omawianej ustawy, to naruszyły przepisy prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreśliła, że rozstrzygnięcie organów administracji stawiające osoby, które uzyskały zabezpieczenie świadczeń alimentacyjnych poprzez postanowienie o zaspokojeniu potrzeb rodziny, w gorszej pozycji od tych, które uzyskały postanowienie o zabezpieczeniu alimentów na każde dziecko osobno, należy uznać za nierówne traktowanie, co godzi w zasady postępowania administracyjnego, w tym art. 7 K.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

W uzasadnieniu podało, że art. 11 powołanej ustawy nie miał w tej sprawie zastosowania. Z treści powyższego przepisu wynika, iż w przypadku ustalenia łącznej kwoty alimentów dla kilku osób uprawnionych, za kwotę alimentów przysługujących jednej osobie uważa się część łącznej kwoty proporcjonalnej do liczby osób, dla których ustalono alimenty.

Zdaniem organu odwoławczego skoro postanowieniem Sądu z dnia [...] listopada 2008r. sygn. akt [...] zabezpieczono powództwo A.S., zobowiązując R.S. do "przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny poprzez zapłatę kwoty 800 zł. miesięcznie płatnej do rąk A.S. (...)", to nie wskazywało ono jednoznacznie kręgu osób uprawnionych do alimentacji. Rodzina A.S. składa się z trzech osób, tj. A.S. oraz jej dwojga dzieci, a zatem nieuprawnionym byłoby proporcjonalne ustalanie hipotetycznej kwoty przysługującej każdej z potencjalnie uprawnionych osób. Brak jednoznacznego rozstrzygnięcia w przedmiotowym zakresie wykluczał zatem możliwość przyznanie prawa do świadczeń na jego podstawie. Przeszkoda ta ustąpiła dopiero w dniu 17 września 2009 r. tj. z chwilą wydania postanowienia o sygn. akt [...] jednoznacznie określającego osoby uprawnione do otrzymywania świadczeń alimentacyjnych oraz przypisania im konkretnych kwot należności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga jest zasadna.

W uzasadnieniu wyroku podał, że materialnoprawną podstawą ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego są przepisy cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z art. 2 pkt 11 tej ustawy osobą uprawnioną do przyznania świadczenia jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika lub braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą (art. 2 pkt 2 ustawy). Z kolei, w myśl art. 9 ust. 1 omawianej ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (ust. 2). Stosownie do treści art. 15 ust. 1 tej ustawy ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego.

W ocenie Sądu pierwszej instancji w świetle zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego organy administracji bezzasadnie odmówiły uwzględnienia wniosku skarżącej z dnia 28 kwietnia 2009 r. o przyznanie świadczeń na dwoje dzieci, w pierwotnie wnioskowanym okresie.

Zdaniem organów orzekających w sprawie skarżąca nie uzyskała, nadającego się do uwzględnienia, tytułu wykonawczego uprawniającego do przyznania świadczenia alimentacyjnego, gdyż na podstawie załączonego przez nią do wniosku postanowienia z dnia [...] listopada 2008 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w Ł. zabezpieczył powództwo A.S. przeciwko R.S. o rozwód w ten sposób, że zobowiązał pozwanego przez czas trwania procesu do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny przez zapłatę kwoty po 800 złotych miesięcznie, płatnej do rąk powódki do dnia 10-go każdego miesiąca, z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat, począwszy do dnia 3 stycznia 2008 r. W ocenie organów orzekających postanowienie to nie mogło stanowić podstawy do ustalenia prawa do świadczenia, gdyż nie wskazywało jednoznacznie osób uprawnionych do otrzymywania świadczeń oraz konkretnych kwot ich należności. Postanowienie wskazywało jedynie na zobowiązanie dłużnika do zaspokajania potrzeb rodziny.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż stanowisko to jest nieprawidłowe. Z akt sprawy wynika, że postanowienie Sądu Okręgowego z dnia [...] listopada 2008 r. zostało wydane w oparciu o art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9 poz. 59 ze zm., w skrócie K.r.o.). Zgodnie z tym przepisem małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. Obowiązek alimentacyjny przewidziany w tym przepisie powstaje przez zawarcie małżeństwa i gaśnie z chwilą jego ustania lub unieważnienia. W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego już z samego charakteru świadczeń alimentacyjnych, w tym świadczeń z art. 27 K.r.o. wynika, że ich celem jest dostarczenie uprawnionemu środków do zaspokojenia jego bieżących potrzeb (por. wyrok SN z 7 lipca 2000r., sygn. III CKN 1015/00, LEX nr 51875). Charakter alimentacyjny w takim znaczeniu ma również nałożenie na drugiego małżonka obowiązku zaspokojenia potrzeb rodziny podczas trwania procesu. Wskazać należy, iż wystąpienie przez małżonka w postępowaniu rozwodowym z żądaniem nałożenia na drugiego małżonka obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny podczas trwania procesu rozwodowego jest równoznaczne z dochodzeniem roszczeń alimentacyjnych (por: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 września 1992 r., sygn. III CZP 107/92, publ. OSNC 1993, Nr 5, poz. 73), a przyznane w tym postępowaniu świadczenie ma charakter alimentacyjny. W piśmiennictwie podkreśla się także, iż przedmiot unormowania zawartego tym przepisie jest pokrewny z przedmiotem uregulowań art. 128 - 140 K.r.o., dotyczących obowiązku alimentacyjnego, lecz ma szerszą treść od zwykłego obowiązku alimentacyjnego. Analogiczny jest charakter prawny obu obowiązków, ich znaczenie moralne i funkcja społeczna oraz, że pomimo istnienia pewnych różnic, obowiązek ustanowiony w art. 27 K.r.o. nie traci charakteru alimentacyjnego, a roszczenia oparte na tym przepisie stanowią roszczenia o charakterze alimentacyjnym i korzystają ze wszystkich przywilejów, jakie obowiązujące przepisy przewidują dla roszczeń z art. 128 i nast. K.r.o. (por. J. Ignatowicz, K. Piasecki, J. Pietrzykowski, J. Winiarz "Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem" pod. red. Janusza Pietrzykowskiego Wyd. Prawnicze W-wa 1990 r. str. 131-132).

W ocenie Sądu pierwszej instancji w okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca nie musiała występować z żądaniem zmiany (doprecyzowania) wcześniejszego postanowienia o zabezpieczenie roszczeń alimentacyjnych z dnia 20 listopada 2008 r., gdyż miało ono na celu zabezpieczenie roszczenia o charakterze alimentacyjnym, stanowiło tytuł wykonawczy, który uprawniał do przyznania świadczenia zgodnie z art. 2 pkt 11 cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Nie ma przy tym znaczenia, że w postanowieniu tym nie wskazano konkretnie osób uprawnionych oraz kwoty przyznanej na jednego uprawnionego, gdyż zgodnie z art. 11 pkt 1 tej ustawy przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego i ich wysokości, w razie ustalenia łącznej kwoty alimentów dla kilku osób uprawnionych za kwotę alimentów przysługujących jednej osobie uważa się część łącznej kwoty proporcjonalną do liczby osób uprawnionych, dla których ustalono alimenty.

Zdaniem Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Łodzi przepisy cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewidują możliwość przyznania świadczenia także wtedy, gdy z tytułu wykonawczego nie wynika konkretnie kwota przyznana dla danego uprawnionego. A zatem skoro rodzina A.S. składa się z trzech osób, tj. skarżącej i dwójki jej dzieci, to wynikający z postanowienia Sądu z dnia 20 listopada 2008 r. krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego jest oczywisty, a określenie kwoty przysługującej każdemu z uprawnionych należy obliczyć stosownie do treści art. 11 tej ustawy, przy czym, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednak nie wyższej niż 500 zł (art. 10 ust. 1 tej ustawy).

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że postanowienie Sądu rodzinnego, na mocy którego od jednego z małżonków zasądzona została kwota tytułem zaspokajania potrzeb rodziny, stanowi w rozumieniu przepisów tej ustawy tytuł wykonawczy, dający materialnoprawną podstawę do ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a członkowie rodziny objętej tym tytułem, jako osoby uprawnione do świadczenia alimentacyjnego, mogą w oparciu o ten tytuł wystąpić o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie przepisów przedmiotowej ustawy.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, skoro w rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej wadliwie tytułu tego nie uznały i w konsekwencji nie przyznały prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci skarżącej, a podstawy do przyznania tego uprawnienia istniały już w chwili złożenia przez nią wniosku z dnia 28 kwietnia 2009r., to zarówno zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lipca 2010r., jak również wydane przez organ pierwszej instancji: decyzja z dnia [...] czerwca 2009 r. o pozostawieniu wniosku A.S. z dnia 28 kwietnia 2009r. bez rozpatrzenia, a także postanowienie z dnia [...] lipca 2010 r. o wznowieniu postępowania w przedmiotowej sprawie naruszają przepisy postępowania (tj. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.) oraz powołane wcześniej przepisy prawa materialnego w sposób, który skutkuje koniecznością ich uchylenia.

Ponadto Sąd pierwszej instancji podał, że zgodnie z art. 2 pkt 8 cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów okresem świadczniowym jest okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. W myśl art. 18 ust. 1 tej ustawy prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. Organ administracji przyznający uprawnienie do świadczenia z funduszu alimentacyjnego przy ustalaniu okresu świadczeniowego dla uprawnionego zobowiązany jest uwzględnić powyższe przepisy. Z tej przyczyny brak było podstaw do uwzględnienia odwołania skarżącej w zakresie żądania przyznania świadczeń za okres od 1 dnia października 2009 r. do dnia 31 marca 2010 r.

Ubocznie wskazał także na nieprawidłowość doręczenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, gdyż decyzja organu pierwszej instancji została wrzucona do skrzynki pocztowej w dniu 25 sierpnia 2010r., bez potwierdzenia jej przyjęcia przez adresata, natomiast odbiór zaskarżonej decyzji potwierdziła 12 letnia córka skarżącej – Z.S.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę zobligowany jest rozpatrzyć wniosek skarżącej z dnia 28 kwietnia 2009 r., uwzględniając fakt, iż spełniła ona wszystkie wymogi formalne, o których mowa w art. 15 cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a także uwzględniając wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku dotyczące wykładni przepisów omawianej ustawy oraz wziąć pod uwagę fakt częściowego wykonania kwestionowanych decyzji.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej : P.p.s.a.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. reprezentowane przez radcę prawnego i zaskarżając go w całości zarzuciło:

1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i faktycznego, przy pominięciu ostatecznej decyzji administracyjnej, która to nie została wyeliminowana z obrotu prawnego w sposób przewidziany i przedmiotu prowadzonego postępowania;

2. naruszenie przepisów postępowania tj.

a) art. 135 w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. przez błędne zastosowanie, bowiem wykroczono poza granice sprawy, gdyż oceniono decyzję ostateczną i decyzję ją poprzedzającą przez odniesienie się do innej ostatecznej decyzji administracyjnej rozstrzygającej o innym przedmiocie, przy jednoczesnym pominięciu faktu, że decyzja ta wiąże stronę, organy administracji oraz sądy w tym również sądy administracyjne;

b) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 P.p.s.a. przez niepełne przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, przedstawienie oceny prawnej niespójnej i lakonicznej, brak oceny zebranego materiału dowodowego, brak wyraźnych wskazań co do dalszego postępowania;

c) art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 53 § 1 P.p.s.a. przez ich niezastosowanie, skoro decyzja ostateczna nie została doręczona, to nie było możliwym wniesienie skargi i merytoryczne jej rozpatrzenie przez sąd administracyjny.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosło, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, gdyż wykroczył poza granice sprawy i uchylił decyzję ostateczną, która wiąże zarówno stronę skarżącą, organy administracji, jak i sądy, w tym również sądy administracyjne. Ponadto dokonał oceny zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji przez pryzmat decyzji ostatecznej o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania była kontrola legalności decyzji zapadłych w wyniku wznowienia postępowania.

Autor skargi kasacyjnej wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji nie odróżnia dwóch odrębnych postępowań i dwóch odrębnych podstaw wydanych uprzednio decyzji administracyjnych. Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. pozostawił wniosek skarżącej z dnia 28 kwietnia 2008 r. o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego bez rozpatrzenia. Decyzja ta stała się ostateczna. Została ona wydana na podstawie art. 104 § 1 K.p.a. w zw. z § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz. 855 ). Z kolei, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. wydano po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] czerwca 2009 r. Podkreślił, że zaskarżoną decyzją uchylono ostateczną decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] czerwca 2009 r. i na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. orzeczono, co to istoty sprawy tj. o odmowie prawa do świadczeń alimentacyjnych w okresie od dnia 1 kwietnia 2009 roku do dnia 31 sierpnia 2009 r. i przyznaniu prawa do świadczeń alimentacyjnych w okresie od dnia 1 września 2009 r do dnia 30 września 2009 r.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skoro decyzja z dnia [...] czerwca 2009 r. o pozostawieniu wniosku skarżącej bez rozpatrzenia została wydana, na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, to decyzja ta ze swej istoty nie ma charakteru merytorycznego. Natomiast zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną, i jest decyzją merytoryczną rozstrzygającą sprawę co do istoty (w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1, ust. 2, art. 10 ust. 1, art. 20 ust. 2, art. 27 ust. 1 i ust. 1a cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Oznacza to, że każda z tych dwóch odrębnych decyzji odnosi się do konkretnego, odrębnego przedmiotu i każda z nich ma odrębną, samodzielną podstawę materialnoprawną, która odnosi się do tego przedmiotu.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd pierwszej instancji naruszył art. 134 § 1 w związku z art. 135 P.p.s.a., gdyż wykroczył poza granice sprawy dokonując oceny zaskarżonej decyzji przez pryzmat własnej oceny uprzednio wydanej ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] czerwca 2009 r., o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. granic niniejszej sprawy, nie stanowi sprawa świadczenia alimentacyjnego, lecz sprawa o wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia i prawidłowość zastosowania art. 151 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. w związku z przepisami cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Tymczasem Sąd pierwszej instancji rozszerzył granice sprawy, gdyż w istocie dokonał kontroli decyzji z dnia 12 czerwca 2009 r. o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia, a nie decyzji zapadłych w wyniku wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną. Stanowiło to naruszenie art. 134 § 1 w związku z art. 135 P.p.s.a.

Z kolei, uzasadniając zarzut naruszenia art. 141 § 4 oraz art. 153 P.p.s.a. autor skargi kasacyjnej podał, że jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, to uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazania, co do dalszego postępowania.

W rozpoznawanej sprawie ocena prawna zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest wadliwa i niespójna, gdyż poza wywodem dotyczącym stosowania przepisów cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do prawidłowości zastosowania art. 151 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., czy też § 5 ust. 3 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Ponadto autor skargi kasacyjnej stwierdził, że skoro w ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nie została stronie skarżącej doręczona, to nie weszła ona do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych. A zatem wniesiona w tej sprawie skarga nie mogła zostać rozpoznana, gdyż na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 53 § 1 P.p.s.a. podlegała odrzuceniu, zaś Sąd pierwszej instancji konsekwencji stwierdzonych uchybień w jej doręczeniu nie wyjaśnił.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wskazało, iż naruszenie art. 141 § 4 oraz art. 153 P.p.s.a. stanowi również stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż "rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji zobligowany jest rozpatrzyć wniosek skarżącej z dnia 28 kwietnia 2009 r. uwzględniając fakt, iż skarżąca spełniała wszystkie wymogi formalne, o których mowa w art. 15 ustawy, a także uwzględniając wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku dotyczące wykładni przepisów, a jednocześnie biorąc pod uwagę fakt częściowego wykonania kwestionowanych decyzji". W jego ocenie nie wiadomo zatem co organ pierwszej instancji powinien uczynić wobec "częściowego" wykonania decyzji, a więc jakie to rozstrzygnięcie powinno być w tym zakresie wydane. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji dokonując teoretycznych rozważań, nie wskazał co organ ponownie rozpatrując sprawę, ma poczynić w przedmiocie uchylonych decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji.

Za nietrafny uznać należało zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. dalej P.u.s.a.).

Przepis art. 1 § 1 P.u.s.a stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Natomiast zgodnie z § 2 tego przepisu kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis ten ma charakter ustrojowy i określa funkcje pełnione przez sądy administracyjne. Naruszenie art. 1 P.u.s.a. nie może stanowić samoistnej podstawy naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego bez wskazania konkretnej normy prawnej, która została naruszona (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2009 r. II FSK 1659/07 LEX nr 497758).

W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji, a więc tego przepisu nie naruszył. Natomiast, czy ocena legalności decyzji była prawidłowa, czy też błędna, nie może być utożsamiane z zarzutem naruszenia art. 1 P.u.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2007 r. sygn. akt II FSK 1047/06 Lex nr 317891).

Przechodząc do oceny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania sądowoadministracyjnego przypomnieć należy, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania i stwierdzenie, że miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, ale wymagane jest również podanie przez skarżącego uzasadnienia, w którym wykazać należy, że powołane naruszenie prawa wywarło wpływ na wynik sprawy. Użyte w powołanym przepisie słowo "wpływ" należy rozumieć w ten sposób, że pomiędzy wydanym wyrokiem, a błędem postępowania musi zachodzić związek przyczynowy (por. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r. II FSK 461/08. Lex nr 5246760).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 135 P.p.s.a w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a.

Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei, zgodnie z art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Wyjaśnić należy, że wniesienie skargi powoduje wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego opartego na zasadzie kontradyktoryjności. Sąd administracyjny nie będąc związany granicami skargi zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podnoszonych w skardze. Związanie granicami skargi nie oznacza, że Sąd może czynić przedmiotem swych rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. Ma jednak prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. A zatem granice zaskarżenia nie pokrywają się z granicami rozpoznania sprawy przez sąd, albowiem te ostatnie będą zawsze szersze od zakresu zaskarżenia. Podkreślić należy, iż pojęcie "sprawy", jakim posługują się cyt. wyżej przepisy, jest pojęciem niedookreślonym. W konsekwencji powoduje to, że określenie jego zakresu wymaga ustalenia na potrzeby każdego indywidualnego przypadku. W ustawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest dostatecznych przesłanek, które pozwalałyby na podanie uniwersalnej definicji pojęcia "sprawy". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że analizowane pojęcie należy rozumieć szeroko (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010 r. sygn. akt. I OSK 965/10). Niewątpliwie pojęcie "sprawy", jakim posługuje się przywołany wyżej przepis, różni się od pojęcia "sprawa administracyjna", gdyż jest od niego szersze. W konsekwencji oznacza to, że pojęcie "sprawy", o którym mowa w omawianych przepisach obejmuje wszelkie postępowania i wydane bądź zapadłe w nich rozstrzygnięcia (także akty i czynności) administracyjne, bez względu na to, czy były one zaskarżalne w toku instancji, które poprzedzając zaskarżoną decyzję, warunkowały dokonaną w niej konkretyzację stosunku prawnego podlegającego rozstrzygnięciu. Granice sprawy, o której mowa w ww. przepisie, wyznacza w istocie rzeczy istota stosunku administracyjnoprawnego podlegającego załatwieniu danym, skarżonym, rozstrzygnięciem (aktem lub czynnością) administracyjnoprawnym (por.: T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Praw. Lewis Nexis, W-wa 2005 r., str. 25-26; 434-435).

Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane w trybie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] o pozostawieniu wniosku skarżącej o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bez rozpatrzenia. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością określoną przepisach K.p.a. Zgodnie z art. 149 § 2 K.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Z kolei, stosownie do art. 151.§ 1 K.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b (pkt 1), albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (pkt 2). W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na podstawie art. 151.§ 1 pkt 2 K.p.a.

Wskazać należy, że skoro w wyniku wznowienia postępowania może zapaść decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty, to przedmiot sprawy prowadzonej w trybie wznowienia postępowania jest tożsamy z przedmiotem sprawy prowadzonej w trybie zwykłym, a sposób rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją, którego wznowione postępowanie dotyczy nie rzutuje na zakres sprawy administracyjnej załatwianej "ponownie" w wyniku wznowienia postępowania.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. zostały wydane w wyniku wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] czerwca 2009 r., o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku skarżącej o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzje te zostały wydane w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. K.p.a.) oraz art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1, art. 20 ust. 2, art. 27 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2009r., Nr 1, poz. 7 ze zm.). Na ich podstawie uchylono decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] czerwca 2009 r. w całości i orzeczono o odmowie przyznania świadczeń w okresie od dnia 1 kwietnia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. oraz przyznano świadczenia na dzieci A.S., tj. Z.S. i M.S., na okres od dnia 1 września 2009 r. do dnia 30 września 2009 r. w kwocie po 400 zł na każde z dzieci. Przedmiotem tej sprawy było zatem załatwienie wniosku skarżącej o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. A zatem sprawę – istotę stosunku administracyjnoprawnego, w granicach której orzekał Sąd pierwszej instancji kontrolując legalność zaskarżonej decyzji określał wniosek skarżącej z dnia 28 kwietnia 2009 r. o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro Sąd pierwszej instancji dokonując wykładni przepisów cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które były podstawą rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu ww. wniosku skarżącej stwierdził, że postanowienie sądu rodzinnego, na mocy którego od jednego z małżonków została zasądzona kwota tytułem zaspokajania potrzeb rodziny, stanowiło tytuł wykonawczy, dający materialnoprawną podstawę do ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a członkowie rodziny objętej tym tytułem, jako osoby uprawnione do świadczenia alimentacyjnego, mogą w oparciu o ten tytuł wystąpić o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie przepisów przedmiotowej ustawy, to w oparciu o art. 135 P.p.s.a. zasadnie uznał, że niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie postanowienia Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...] jako aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga.

Skoro istota stosunku administracyjnoprawnego zarówno w obu zaskarżonych decyzjach, jak i decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] czerwca 2009 r. sprowadzała się do rozstrzygnięcia w przedmiocie zasadności wniosku skarżącej z dnia 28 kwietnia 2009 r. o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dwójkę dzieci Z.S. i M.S., to w przypadku nieuchylenia ww. aktów skutkowałoby to powrotem do stanu prawnego ukształtowanego na mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] czerwca 2009 r., a opartej na błędnej wykładni przepisów cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W omawianej decyzji organ orzekając o pozostawieniu wniosku skarżącej bez rozpoznania wyszedł bowiem z błędnego założenia, że przepisy cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie przewidują możliwości przyznania świadczenia, gdy z tytułu wykonawczego nie wynika konkretnie kwota przyznana dla danego uprawnionego.

W konsekwencji skoro postanowienie Sądu Okręgowego z Ł. z dnia [...] listopada 2008r. sygn. akt [...] stanowiło prawidłowy tytuł wykonawczy do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego już w dniu 28 kwietnia 2009 r., to w oparciu o art. 135 P.p.s.a. uchyleniu podlegało również postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...] o wznowieniu postępowanie.

Jako nietrafny ocenić należy zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zawiązku z art. 153 P.p.s.a. Przepis art. 141 § 4 stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wskazać należy, iż obowiązku "przedstawienia stanu sprawy", o którym mowa w powołanym przepisie, nie można rozumieć jako obowiązku szczegółowego i drobiazgowego przedstawiania wszystkich okoliczności sprawy, lecz przedstawienia stanu sprawy oraz pozostałych wymienionych wyżej elementów w sposób zwięzły. Oznacza to, że sąd administracyjny powinien odnieść się wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie wyroku powinno zatem zawierać rozważania pozwalające na uznanie, że sąd wyjaśnił w sposób dostateczny zastosowanie przez organy przepisów prawa materialnego czy przepisów prawa procesowego. Nie ma natomiast obowiązku odnoszenia się do wszystkich aspektów sprawy również tych, które nie mają istotnego znaczenia dla jej rozpoznania. Z kolei, zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że organy administracji publicznej wadliwie nie uznały tytułu wykonawczego - postanowienia Sądu Okręgowego z Ł. z dnia [...] listopada 2008r. sygn. akt [...] i w konsekwencji nie przyznały skarżącej prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci, pomimo, że podstawy do przyznania przedmiotowego uprawnienia istniały już w chwili jego złożenia w dniu 28 kwietnia 2009r., a zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lipca 2010r., jak również wydane przez organ pierwszej instancji: decyzja z dnia 12 czerwca 2009r. o pozostawieniu wniosku A.S. z dnia 28 kwietnia 2009 r. bez rozpatrzenia, a także postanowienie z dnia [...] lipca 2010r. o wznowieniu postępowania w przedmiotowej sprawie naruszają zarówno przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.) oraz powołane wcześniej przepisy prawa materialnego (tj. art. 2 pkt 2 i 11, art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 i art. 11 cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) w sposób, który skutkuje koniecznością uchylenia wyżej wymienionych aktów administracyjnych, to nie można w tej sytuacji stwierdzić, iż uzasadnienie wyroku nie zawiera podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia.

Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zawarł również wskazania co do dalszego postępowania. Stwierdził, że rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji zobligowany jest rozpatrzyć wniosek skarżącej z dnia 28 kwietnia 2009r., uwzględniając fakt, iż spełniła ona wszystkie wymogi formalne, o których mowa w art. 15 cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a także uwzględniając wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku dotyczące wykładni przepisów, a jednocześnie biorąc pod uwagę fakt częściowego wykonania kwestionowanych decyzji, która to ocena na zasadzie art. 153 P.p.s.a. wiąże organ orzekający w sprawie z wniosku skarżącej o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Z kolei, odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 53 § 1 P.p.s.a., stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na nieprawidłowość w sposobie doręczenia decyzji, lecz niezakwestionował jego skuteczności. Natomiast skoro organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania wydał zaskarżoną decyzję, a w odpowiedzi na wniesioną od tej decyzji skargę wniósł o jej oddalenie, to zarzut ten nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.