Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1288/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: lp. 12.5 załącznika do ustawy
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 184, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Rysz del. WSA Dariusz Dudra Protokolant Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T.-G. J. H., R. H., D. N. Spółki jawnej w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rz. z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 1047/11 w sprawie ze skargi T.-G. J. H., R. H., D. N. Spółki jawnej w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T.-G. J. H., R. H., D. N. Spółki jawnej w S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rz. wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 1047/11 oddalił skargę T.-G. J. H., R. H., D. N. Spółki jawnej w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

W dniu [...] lutego 2011 r. inspektorzy inspekcji transportu drogowego na drodze krajowej nr [...] w K. przeprowadzili kontrolę samochodu marki [...] wraz z naczepą marki [...], którym kierowca R. D., wykonywał na rzecz T.-G. J. H., R. H., D. N. Spółki jawnej w S. międzynarodowy transport drogowy rzeczy ze [...] na [...]. W wyniku kontroli ustalono, że kierowca posługiwał się niedozwolonym urządzeniem w postaci magnesu przyłożonego do impulsatora skrzyni biegów, który rejestrował odpoczynek, podczas gdy samochód faktycznie się poruszał. Fakt ten jednoznacznie potwierdził kierowca przesłuchany w charakterze świadka, a ustalenia kontroli udokumentowano protokołem kontroli nr [...].

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w Rz. działając m.in. na podstawie art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE z dnia 31 grudnia 1985 r. L 370, s. 8 ze zm.; Polskie wydanie specjalne z 2004 r. rozdz. 07, t. 1, s. 227), dalej: "rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85", art. 92 ust. 1 pkt 8, ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), dalej: "u.t.d.", lp. 12.5 oraz 12.15 załącznika do u.t.d. nałożył na T.-G. J. H., R. H., D. N. Spółkę jawną w S. karę pieniężną w kwocie 12.000 zł na którą składały się: 1/ kwota 2.000 zł za samowolną ingerencję w funkcjonowanie cyfrowego urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe oraz 2/ kwota 10.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie.

Odwołanie od decyzji w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł złożyła Spółka, wnosząc o uchylenie decyzji w tej części i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Spółka podkreśliła, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a tym samym nieuzasadnione było nałożenie kary w kwocie 10.000 zł.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zaskarżonej części. Organ odwoławczy uznał za nietrafny pogląd Spółki, w myśl którego podłączenie niedozwolonego urządzenia, o którym mowa w lp. 12.5 wiąże się z trwałą ingerencją w tachograf wobec czego magnes nie może być uznany za urządzenie niedozwolone. Dla oceny czy doszło do naruszenia lp. 12.5 załącznika do u.t.d. potrzebne jest zastosowanie wykładni systemowej i celowościowej, wykładnia literalna jest bowiem niewystarczająca. Biorąc pod uwagę art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 organ wskazał, że intencją ustawodawcy było sankcjonowanie manipulowania urządzeniem rejestrującym, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz informacji wydrukowanych, z podkreśleniem, że sankcji podlega również samo posiadanie sprzętu (a więc nie tylko urządzenia bądź mechanizmu podłączonego w sposób trwały do tachografu), który mógłby być użyty w powyższym celu. Skoro w sprawie wykazano, że kierowca pracujący dla Spółki zakłócał pracę tachografu magnesem, było to wystarczające dla nałożenia kwestionowanej kary.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rz. T.-G. J. H., R. H., D. N. Spółka jawna w S. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji w części nakładającej karę pieniężną w kwocie 10.000 zł. Skarżąca argumentowała, że dla nałożenia kary z lp. 12.5 załącznika do u.t.d. kluczowe jest wyjaśnienie znaczenia pojęć "podłączenie" i "urządzenie" użytych w tym przepisie. Nie ulega wątpliwości, że magnes ujawniony w trakcie kontroli nie może zostać uznany za urządzenie, a tym bardziej za mechanizm. Posłużenia się przez kierowcę magnesem nie można określić mianem "podłączenia". Tym samym dokonana kwalifikacja i zastosowanie do stwierdzenia naruszenia lp. 12.5 załącznika do u.t.d. jest nieprawidłowe i niczym nieuzasadnione, a co za tym idzie nałożona na tej podstawie kara niesłuszna. Przedsiębiorca nie miał żadnych możliwości aby zapobiec działaniu kierowcy, zatem prowadzenie przeciwko niemu postępowania jest niezasadne.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Sąd stwierdził, że stan faktyczny sprawy ustalono prawidłowo. W toku kontroli przeprowadzonej w samochodzie należącym do Spółki ujawniono, że do momentu bezpośrednio poprzedzającego zatrzymanie samochodu na skrzyni biegów przy impulsatorze, który połączony był z tachografem zainstalowano magnes. Podłączenie magnesu fałszowało wyniki odczytu tachografu, który w czasie zatrzymania samochodu do kontroli rejestrował zdarzenie odpoczynku zamiast zdarzenia jazdy. Kierowca – przesłuchany w charakterze świadka – zeznał, że magnes ten zainstalował bez wiedzy pracodawcy.

Zgodnie z art. 92 ust. 1 u.t.d. kto wykonuje przewóz drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wskazanych ustaw, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. W przepisie tym posłużono się zwrotem "wykonujący przewóz drogowy", co powoduje, że sankcje w nim przewidziane odnoszą się do wszystkich podmiotów, wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, którymi nie są kierowcy lecz sami przedsiębiorcy. Stanowisko to potwierdza również treść art. 93 ust. 1 u.t.d., stosownie do którego uprawnieni do kontroli mają prawo nałożyć karę pieniężną na przedsiębiorcę wykonującego przewozy drogowe, nie zaś na kierowcę, który w ramach tego przewozu kieruje pojazdem. Zatem w tym zakresie, zarzut naruszenia wskazanego wyżej przepisu okazał się chybiony.

Zgodnie z Ip. 12.5 załącznika do u.t.d. przyjętym jako podstawa wymierzenia kwestionowanej kary, objęte sankcją jest wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie.

Skarżąca zakwestionowała przyjęcie, że magnes jest "urządzeniem", które można "podłączyć" do cyfrowego urządzenia rejestrującego w pojeździe. Zdaniem Sądu zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż zastosowanie w powyższym zakresie wykładni literalnej lp. 12.5 załącznika do u.t.d. pozostałoby w sprzeczności z celem regulacji, sprowadzającym się do objęcia sankcją wykonywania przewozu drogowego przy zastosowaniu takich zabiegów, które w efekcie oddziaływania na urządzenia rejestrujące zamontowane w pojeździe prowadzą do zafałszowania ich wskazań. Taka wykładnia pojęcia "urządzenie" i pojęcia "podłączenie" w sposób jednoznaczny nakazuje objąć ich zakresem zastosowanie magnesu, użytego w sprawie. Organ zastosował wykładnię celowościową tego pojęcia, co w ocenie Sądu było prawidłowe.

Sąd podkreślił, że kwestia "fałszowania wskazań tachografu magnesem" została przesądzona w orzecznictwie sądów administracyjnych. Decyzje nakładające kary określone w lp. 12.5 i 12.15 załącznika do u.t.d. w następstwie wykonywania przewozu z zastosowaniem magnesu były wielokrotnie przedmiotem kontroli sądów administracyjnych, których orzeczenia ugruntowały zakwalifikowanie magnesu jako urządzenia dodatkowego podłączanego do impulsatora skrzyni biegów podłączonej do tachografu celem zafałszowania jego wskazań.

Sąd uznał za nietrafny zarzut skargi, że stwierdzone przez organy jedno naruszenie zostało objęte dwoma różnymi sankcjami. Były to bowiem dwa różne "działania" podlegające sankcjom administracyjnym – samowolna ingerencja w funkcjonowanie cyfrowego urządzenia rejestrującego oraz wykonywanie przewozu pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenia rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe, czyli de facto przygotowanie pojazdu do wykonywania transportu drogowego z naruszeniem przepisów u.t.d.

Z wymienionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że objęte skargą decyzje w zaskarżonej części nie naruszają prawa.

II

Skargę kasacyjną złożyła T.-G. J. H., R. H., D. N. Spółka jawna w S.

Wyrok zaskarżyła w całości. Wniosła o jego uchylenie i uchylenie zaskarżonej decyzji GITD i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wnosząca skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie:

– art. 92 ust. 1 w zw. z lp. 12.5 załącznika do u.t.d. poprzez błędne uznanie, że przepis ten niezależnie od wykładni literalnej wymaga równocześnie wykładni celowościowej, a w konsekwencji, że wykładnia taka winna prowadzić do uznania, iż dyspozycję wyżej wymienionego przepisu wypełnia każda ingerencja w cyfrowe urządzenie rejestrujące a przy tym, że lp. 12.15 załącznika do tej samej ustawy oznacza w istocie ten sam stan faktyczny i jednocześnie to samo "działanie" wyczerpujące znamiona zachowania, dla którego przewidziane są dwie różne sankcje.

W przeciwieństwie do stanowiska Sądu I instancji w ocenie Spółki art. 92 ust. 1 w zw. z lp. 12.5 załącznika do u.t.d. należy rozumieć i interpretować literalnie, jako że jest on jasny i jednoznaczny w swej treści i nienastręczający w konsekwencji żadnych problemów interpretacyjnych. Świadczy o tym także treść art. 92 ust. 1 w zw. z lp. 12.15 załącznika do u.t.d., który stanowi jego uzupełnienie poprzez usankcjonowanie podobnego lecz innego w istocie naruszenia przepisów u.t.d., zagrożonego sankcją w wysokości 2.000 zł.

Wnosząca skargę kasacyjną podkreśliła, że w okolicznościach sprawy kierowca nie dopuścił się dwóch naruszeń prawa. Jego zachowanie było jednorodne i wywarło jeden skutek, zatem powinna być nałożona jedna kara z lp. 12.15 załącznika do u.t.d. w wysokości 2.000 zł.

Główny Inspektor Transportu Drogowego nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.

Spółka wskazała jedną tylko podstawę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię lp. 12.5 polegającą na uznaniu, że każda ingerencja w urządzenie rejestrujące wypełnia znamiona penalizowane przez lp. 12.5 załącznika do u.t.d.

Zarzut ten jest nietrafny. Zgodnie z lp. 12.5 karą w wysokości 10.000 zł obciążone jest wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie. Z literalnej treści przytoczonego przepisu wynika, że karą obłożone jest wykonywanie przewozu pojazdem, którego urządzenie rejestrujące niewłaściwie funkcjonuje z powodu podłączenia do niego urządzeń dodatkowych. Nie ma żadnych wątpliwości, że zakresem omawianego przepisu objęte są wszelkie sytuacje, kiedy dokonano zamierzonej ingerencji w funkcjonowanie urządzenia rejestrującego poprzez podłączenie do niego jakiegokolwiek elementu dodatkowego, a następnie wykonywanie przewozu z tak "przygotowanym" tachografem. To dodatkowe urządzenie należy rozumieć bardzo szeroko, jako każdy element dołączony do tachografu, który nie stanowi jego oryginalnej części a wpływa na jego funkcjonowanie. Zatem dołączenie do tachografu jakiegokolwiek przedmiotu, który zakłóca jego pracę a następnie wykonywanie przewozu z tak "przerobionym" tachografem wypełnia znamiona lp. 12.5 załącznika do u.t.d. Wszelka inna wykładnia prowadziłaby do niczym nieusprawiedliwionych dywagacji, czy to co dołączono do tachografu jest "urządzeniem" oraz czy to dołączenie obcego elementu jest "podłączeniem". Tymczasem nie chodzi o słownikowe rozumienie użytych w ustawie słów, tylko o szeroką penalizację działań nagannych i bezwzględnie zabronionych a polegających na manipulowaniu urządzeniem rejestrującym przy pomocy dodatkowego przedmiotu (sprzętu, urządzenia), który zakłóca jego funkcjonowanie.

W tym stanie rzeczy jedyny zarzut kasacyjny dotyczący błędnej wykładni lp. 12.5 załącznika do u.t.d. uznać należy za nieusprawiedliwiony.

Dodać należy, że samowolna ingerencja w funkcjonowanie cyfrowego urządzenia rejestrującego, o której mowa w lp. 12.15 jest działaniem odmiennym, niż wykonywanie przewozu, o którym mowa w lp. 12.5, zaś Spółka nie kwestionowała zasadności nałożenia na nią kary związanej z wypełnieniem hipotezy lp. 12.15.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej oraz podstawami kasacyjnymi wskazanymi przez stronę, zatem na marginesie jedynie zaznacza, że sentencja decyzji II instancji sformułowana jest wadliwie i niepotrzebnie zawiera słowa "w zaskarżonym zakresie". Jak to wielokrotnie wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny, wniesienie odwołania od decyzji o karze powoduje objęcie kontrolą całej decyzji, bowiem sprawa administracyjna jest jedna, kara jest jedna a decyzja jest niepodzielna. W sytuacji, kiedy strona kwestionuje tylko niektóre składniki nałożonej kary, organ II instancji może w uzasadnieniu rozstrzygnięcia szczegółowo odnieść się do tych kwestionowanych składników, ale swoją decyzją rozstrzyga o całej decyzji I instancji, zatem jeżeli ją utrzymuje w mocy, to w całości, bowiem aż do czasu wydania tego rozstrzygnięcia, cała decyzja o karze jest nieostateczna. Wywody powyższe nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej z uwagi na treść skargi kasacyjnej.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).