Postanowienie NSA, sygn. akt II GW 119/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 130a ust. 10h i 10i
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia WSA del. Beata Sobocha-Holc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 10 listopada 2021 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej a Starostą Powiatu Puławskiego w przedmiocie uregulowania sytuacji prawnej pojazdu oraz zapłaty należności za holowanie i przechowywanie pojazdu postanawia: wskazać Starostę Powiatu Puławskiego jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

Pismem z 10 listopada 2021 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między nim a Starostą Powiatu Puławskiego poprzez wskazanie Starosty Powiatu Puławskiego jako organu właściwego do uregulowania sytuacji prawnej samochodu osobowego marki AUDI o nr. rej. [...] oraz do zapłaty należności za holowanie i przechowywanie w/w pojazdu, na rzecz firmy [...] z siedzibą w [...], [...].

Naczelnik wskazał, że w dniu 3 sierpnia 2010 r. w miejscowości Drzewce, gmina Nałęczów, woj. lubelskie doszło do zdarzenia drogowego z udziałem pojazdu marki AUDI o nr rej. [...]. Przedmiotowy pojazd od dnia 17 października 2002 r. jest zarejestrowany w Wielkiej Brytanii, a jego właścicielem jest [...]. Na podstawie dyspozycji Komendy Policji w Nałęczowie nr [...] pojazd usunął z drogi Starosta Puławski i przekazał do przechowania na parking strzeżony prowadzony przez [...] prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] w [...]. Ze względu na brak niezbędnej dokumentacji Starosta Puławski nie złożył wniosku do sądu o przepadek w/w pojazdu. Pismem z dnia 25 stycznia 2021 r. [...] wezwał Starostę Puławskiego do zapłaty kosztów usunięcia z drogi i przechowywania samochodu osobowego AUDI o nr rej. [...].

W dniu 21 czerwca 2021 r. Starosta Puławski powołując się na art. 130a ust. 1Ob ustawy z dnia 20 czerwca 1990 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 110 z późn. zm.), poinformował o przekazaniu pojazdu silnikowego m-ki AUDI o nr rej. [...] Naczelnikowi Lubelskiego Urzędu Celno- Skarbowego w Białej Podlaskiej w celu uregulowania sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego. W uzasadnieniu Starosta Puławski podniósł, że pojazd jest zarejestrowany w Wielkiej Brytanii, która od dnia 1 lutego 2020 r. przestała być państwem członkowskim Unii Europejskiej. Powołał się także na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym Sąd na podst. art. 130a ust. 10b ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazywał Naczelnika Urzędu Celnego jako właściwego do uregulowania sytuacji prawnej towaru pojazdu niezarejestrowanego w żadnym z krajów Unii Europejskiej. Dlatego też, zachowując formę procesową Starosta Puławski przekazał sprawę na podstawie art. 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania

administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. - dalej "k.p.a.") i przesłał akta, uznając się za niewłaściwego w sprawie.

Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej stoi na stanowisku, że nie jest organem właściwym w przedmiotowej sprawie, natomiast argumentacja Starosty jest chybiona, gdyż wyroki, na które powołuje się ten organ wskazują na fakt, że dla NSA nie mają znaczenia okoliczności dotyczące pojazdu mające miejsce przed usunięciem go z drogi, jak również bez znaczenia pozostają okoliczności, które mają miejsce po usunięciu z drogi pojazdu, gdyż decydującą kwestią w zakresie właściwości organu jest fakt zarejestrowania lub nie w kraju UE samochodu w momencie usunięcia pojazdu z drogi.

Tymczasem w przedmiotowej sprawie w dniu, w którym doszło do usunięcia pojazdu z drogi tj. 3 sierpnia 2010 r. pojazd m-ki AUDI o nr VIN [...], nr rejestracyjny [...] był zarejestrowany w jednym z krajów członkowskich Unii Europejskiej tj. w Wielkiej Brytanii (WB) i posiadał status towaru wspólnotowego, zaś od dnia usunięcia pojazdu z drogi nie wystąpiła żadna przesłanka, która powodowałaby zmianę statusu towaru jako unijnego.

Zgodnie z art. 130a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Jeżeli pojazd usunięty w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2 nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celno-skarbowego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego (ust. 10b).

W świetle powyższego przepisy te nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie. Przekazanie pojazdu Naczelnikowi LUCS w Białej Podlaskiej celem uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego nie ma podstaw prawnych. Starosta Puławski z art. 130a ust. 10b u.p.r.d. wyprowadza nową, nieznaną w polskim i unijnym systemie prawnym normę, iż jednym ze sposobów utraty statusu celnego towaru jest utrata statusu danego państwa jako państwa członkowskiego UE. Kwestia utraty statusu celnego jest natomiast uregulowana w art. 154 rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającym unijny kodeks celny (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 269, str. 1 z późn. zm. - dalej "u.k.c,") i od momentu Brexitu unijny prawodawca nie dokonał zmiany tego przepisu, w związku z czym przepis ten w takim brzmieniu jest obowiązujący, natomiast organ sam nie może decydować o utracie statusu celnego towaru tworząc nowe przesłanki (pozaustawowe), lub w ogóle działać w sposób arbitralny, co de facto czyni Starosta Powiatowy w Puławach. Nie można się zatem zgodzić ze stanowiskiem Starosty, iż jednym ze sposobów utraty unijnego statusu towaru celnego jest utrata statusu danego państwa (w tym przypadku Wielkiej Brytanii) jako państwa członkowskiego Unii Europejskiej. W przeciwnym razie wszystkie towary przywiezione do Polski (czy innego kraju członkowskiego UE) przed Brexitem. stałyby się towarami nieuniinymi i należałoby regulować ich sytuację, co stanowiłoby kuriozalne wręcz zjawisko.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa celnego w stosunku do w/w pojazdu nie powstał dług celny. Unijny kodeks celny nie przewiduje również regulowania sytuacji towarów o unijnym statusie celnym. Reasumując w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 130a ust. 10b ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W odpowiedzi na wniosek Starosta Puławski wskazał, że w przypadku pojazdu marki AUDI o nr rej. [...] Komenda Powiatowa Policji w Puławach, jako jednostka, która wydała dyspozycje usunięcia nie powiadomiła skutecznie właściciela o obowiązku jego odbioru wraz z pouczeniem. Z powodu braku skutecznego powiadomienia właściciela i brakującej niezbędnej dokumentacji Starosta Puławski nie mógł złożyć wniosku do sądu o przepadek ww. pojazdu. Dodatkowo, ogromne wątpliwości stanowi podstawa prawna usunięcia pojazdu – w dyspozycji nie wskazano podstawy prawnej oraz nie wskazano przyczyny usunięcia pojazdu określonej w art. 130a ustawy p.r.d.. Podana w dyspozycji okoliczność usunięcia pojazdu "brak możliwości zabezpieczenia przez właściciela" nie mieści się w warunkach wydania dyspozycji usunięcia określonych w art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Starosta ustalił, że pojazd był zabezpieczony dla potrzeb postępowania karnego, co można by uznać, że pojazd nie został usunięty w trybie art. 130a ust. 10 ustawy PORD.

Rozważając obecne przepisy, przejęcie przez powiat przedmiotowego samochodu staje się także niemożliwe, z uwagi na to, że pojazd zarejestrowany jest w kraju, który nie jest państwem członkowskim Unii Europejskiej. Mając na uwadze art. 130a ust. 10b ustawy p.r.d., Starosta Puławski zobowiązany jest przekazać przedmiotową sprawę właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celno-skarbowego w celu uregulowania sytuacji pojazdu na podstawie przepisów prawa celnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Zgodnie z art. 130a ust. 2 pkt 1a p.d.r., pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy kierowała nim osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu. W myśl art. 130a ust. 10 p.r.d. starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Stosownie do art. 130a ust. 10a p.r.d. starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia.

W myśl art. 130a ust. 10h p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.

Zgodnie natomiast z art. 130a ust. 10i p.r.d. jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h.

Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 lub 2, należy do zadań własnych powiatu. Starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych.

Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że w dniu 3 sierpnia 2010 r. w miejscowości Drzewce, gmina Nałęczów, woj. lubelskie doszło do zdarzenia drogowego z udziałem pojazdu marki AUDI o nr rej. [...]. Przedmiotowy pojazd od dnia 17 października 2002 r. jest zarejestrowany w Wielkiej Brytanii, a jego właścicielem jest [...]. Na podstawie dyspozycji Komendy Policji w Nałęczowie nr [...] pojazd usunął z drogi Starosta Puławski i przekazał do przechowania na parking strzeżony. W związku z czym powstały koszty jego przechowywania.

Natomiast zgodnie z art. 130a ust. 10b p.r.d., jeżeli pojazd usunięty w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2 nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celno-skarbowego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego. Zarówno zatem wykładnia językowa, jak i wykładnia celowościowa tego przepisu prowadzą do wniosku, że w przypadku gdy usunięty z drogi pojazd nie jest zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej, właściwym do uregulowania jego sytuacji jest organ celno-skarbowy. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że przedmiotowy samochód osobowy marki AUDI o nr rej. [...] w chwili obecnej jest zarejestrowany w kraju, który nie należy do Unii Europejskiej. Istotną bowiem była w tym przypadku okoliczność, że w chwili usunięcia z drogi pojazd ten był zarejestrowany w państwie członkowskim Unii Europejskiej. Zaistniała sytuacja nie uzasadnia zatem zastosowania w niniejszej sprawie art. 130a ust. 10b p.r.d., który to przepis - stanowiąc wyjątek od generalnej zasady - przewiduje właściwość naczelnika urzędu celno-skarbowego do załatwienia sprawy.

W stanie faktycznym sprawy w dniu, w którym doszło do usunięcia pojazdu z drogi tj. 3 sierpnia 2010 r. pojazd m-ki AUDI o nr VIN [...], nr rejestracyjny [...] był zarejestrowany w jednym z krajów członkowskich Unii Europejskiej tj. w Wielkiej Brytanii (WB) i posiadał status towaru wspólnotowego, zaś od dnia usunięcia pojazdu z drogi nie wystąpiła żadna przesłanka, która powodowałaby zmianę statusu towaru jako unijnego.

Wobec powyższego przepis art. 130a ust. 10b p.r.d. nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem istotne jest, że w chwili usunięcia z drogi sporny pojazd był zarejestrowany w państwie członkowskim Unii Europejskiej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.