Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 128/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie Sędzia WSA – Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Sędzia WSA – Marcin Miemiec Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 grudnia 2006r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przyznania zaliczki alimentacyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Miasta J. Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., na podstawie art. 104 i art. 130 § 4 kpa w związku z art.art. 7-10 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005r. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.), przyznał J. S. świadczenie w formie zaliczek alimentacyjnych na J. S. w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r., M. S. w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. i A. S. w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r.

W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wskazał, że po rozpatrzeniu wniosku J. S. o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej stwierdził, iż spełnia przesłanki określone we wskazanej na wstępie ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. S. podniosła, że domaga się przyznania zaliczek alimentacyjnych na dzieci w wyższych kwotach.

Wskazała, iż na jej miesięczny dochód składają się kwota [...]zł z tytułu zasiłku dla bezrobotnych oraz kwota [...]zł z tytułu pobieranego zasiłku rodzinnego. Podała kwoty alimentów zasądzonych na rzecz dzieci oraz oświadczyła, że są one "w całości nie wyegzekwowane od dłużników J. S. oraz D. B.".

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej przyznania zaliczki alimentacyjnej na A. S. w kwocie 100zł miesięcznie na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. i w tym zakresie orzekło o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej na A. S. w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r., w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w dniu [...]r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wpłynął wniosek J. S. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na dzieci: M. S., A. S., J. S. i M. S.

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], w odrębnym postępowaniu, działający z upoważnienia Burmistrza Miasta J. Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. przyznał J. S. zaliczkę alimentacyjną na M. S. w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r.

W dalszej części uzasadnienia organ orzekający podał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 z późn.zm.), zaliczka alimentacyjna, zwana dalej "zaliczką", przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia, albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Według zaś art. 7 ust. 2 zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583zł.

Z kolei w myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż: w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby, lub więcej, uprawnione do zaliczki - 120,00zł dla osoby uprawnionej albo 170,00zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Natomiast z treści ust. 2 tego artykułu wynika, że w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2, kwotę zaliczki, o której mowa w ust. 1, zwiększa się do: w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby, lub więcej, uprawnione do zaliczki - 250,00zł dla osoby uprawnionej albo 300,00zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Pod pojęciem osoby uprawnionej należy rozumieć m.in. osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, wychowywaną przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 5 lit a ustawy).

Przepis art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) stanowi, że pojęcie "osoba samotnie wychowująca dziecko oznacza pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowują dziecka z ojcem lub matką dziecka.

W niniejszej sprawie ustalono, że J. S. jest osobą rozwiedzioną i wychowuje czworo małoletnich dzieci. Na mocy wyroku Sądu Rejonowego w J. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...]r. sygn. akt [...] została podwyższona renta alimentacyjna określona w wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia [...]r. sygn. akt [...] od pozwanego J. S. na rzecz M. i A. S. z kwoty po [...]zł do kwoty po [...]zł miesięcznie oraz na rzecz J. S. z kwoty po [...]zł do kwoty po [...]zł miesięcznie, łącznie [...]zł miesięcznie. Według zaświadczenia z dnia [...]r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejowym w J. egzekucja powyższych należności za okres trzech ostatnich miesięcy była bezskuteczna (wyegzekwowano 0,00zł).

J. S. w [...]r. osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie [...]zł (obliczony na podstawie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...]r.). Zatem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...]zł i nie przekracza kwoty 583,00zł, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy.

Z powyższego wynika, że wystąpiły przesłanki do przyznania wnioskowanej zaliczki alimentacyjnej.

Istota sporu sprowadza się do wysokości przyznanej zaliczki alimentacyjnej na dzieci. Kolegium zwraca uwagę na przepis art. 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, z którego wynikają dwa limity, i tak: zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego nie więcej jednak niż: w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby lub więcej uprawnione do zaliczki -120,00zł dla osoby uprawnionej (...) - art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2 kwotę zaliczki, o której mowa w ust. 1 zwiększa się do (...) - art. 8 ust. 2 ustawy.

Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, organ I instancji, w przedmiotowej sprawie zastosował pierwszy z wymienionych wyżej przepisów. Natomiast w ocenie strony, wysokość dodatku winna być zwiększona, ponieważ dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...]zł miesięcznie.

Postawę, do zwiększenia kwoty zaliczki stanowi w/w art. 8 ust. 2 ustawy. Z jego treści wynika, że podwyższona kwota zaliczki alimentacyjnej przysługuje w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 291,50zł (50% z kwoty 583zł). Powołany przepis posługuje się pojęciem "dochód rodziny", który został zdefiniowany w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Należy tu wskazać, że zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych (...).

Zgodnie z powołanym art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez dochód rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W ramach tej definicji, brak jest jakichkolwiek zapisów świadczących o tym, iż przeciętny miesięczny dochód członków rodziny należy przeliczyć na osobę w rodzinie. Zakładając, iż ustawodawca jest racjonalny nie można więc utożsamiać dwóch pojęć, a mianowicie "dochodu rodziny" z "dochodem rodziny na osobę w rodzinie". Potwierdzeniem powyższego jest fakt stosowania przez ustawodawcę w art. 7 ust. 2 zwrotu "dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie", podczas gdy w art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej używa pojęcia "dochód rodziny". Jednocześnie należy nadmienić, iż te dwa różne zwroty nie są stosowane zamiennie.

Powyższe stanowi podstawę do oceny, iż prawidłowo, na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, została ustalona wysokość zaliczki alimentacyjnej w kwocie [...]zł miesięcznie na J. S. oraz M. S. Brak jest bowiem podstaw do zwiększenia tej kwoty w oparciu o art. 8 ust. 2 tej ustawy, gdyż przeciętny miesięczny dochód rodziny, składającej się z pięciu osób, wynosi [...]zł i przekracza kwotę 291,50zł (50% kwoty 583zł).

Nieprawidłowo natomiast organ I instancji przyznał zaliczkę alimentacyjną w kwocie [...]zł miesięcznie na A. S., podczas gdy, w oparciu o art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, przedmiotowe świadczenie przysługuje jej w wysokości [...] zł miesięcznie. Dlatego też w tej części należało zaskarżoną decyzję uchylić i przyznać zaliczkę alimentacyjną na A. S. w prawidłowej wysokości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. S. podniosła, że nie zgadza się z wydanymi w sprawie decyzjami z uwagi na to, że organy orzekające w sposób nieprawidłowy zinterpretowały obowiązujące przepisy prawa.

Podała, iż spełnia wszystkie wymagania konieczne do otrzymania zaliczki alimentacyjnej w kwocie wyższej niż [...] zł. na każde z dzieci.

Wskazała, że do dochodu rodziny nie można wliczać kwot czterech zaliczek alimentacyjnych, otrzymywanego wynagrodzenia oraz zasiłku rodzinnego.

Nie zgadza się z tym, iż dochód rodziny nie jest równoznaczny z dochodem rodziny na osobę. Uważa, iż ustawa o zaliczkach alimentacyjnych daje jej prawo do świadczenia w kwocie 250 zł na każde dziecko.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do podniesionego w skardze argumentu, iż do dochodu rodziny nie można zaliczać kwot czterech zaliczek alimentacyjnych i otrzymywanego wynagrodzenia oraz zasiłku rodzinnego, Kolegium wyjaśniło, że dokonując obliczenia dochodu rodziny wzięło jedynie pod uwagę, osiągnięty przez skarżącą w roku [...] dochód podlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie [...] zł, obliczony na podstawie zaświadczenia z dnia [...]r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w J.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest zgodna z zasadami słuszności lub współżycia społecznego, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./).

W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy zaliczka alimentacyjna, zwana dalej "zaliczką", przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia.

Zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł. (ust. 2).

W myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby, lub więcej, uprawnione do zaliczki - 120,00 zł dla osoby uprawnionej albo 170,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2 pkt 2, kwotę zaliczki, o której mowa w ust. 1, zwiększa się do: w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby, lub więcej, uprawnione do zaliczki - 250,00 zł dla osoby uprawnionej albo 300,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (ust. 2).

Z kolei art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą (...).

Po dokonaniu analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że organ odwoławczy słusznie założył, iż skarżąca spełnia przesłanki pozwalające na przyznanie prawa do zaliczek alimentacyjnych na troje dzieci – J., M. i A. S., wymienione w ustawie będącej podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia i właściwie określił kwotę tych zaliczek, tj. po [...] zł. oraz okresy na jakie je przyznano, tj. od dnia [...]r. do dnia [...]r.

Problem w sprawie sprowadza się do wysokości kwot przyznanych zaliczek alimentacyjnych.

J. S. domagała się przyznania zaliczek alimentacyjnych na dzieci w kwocie podwyższonej, tj. po [...] zł na każde z nich. Przesłanką ku temu, w mniemaniu skarżącej, miał być osiągany przez jej rodzinę dochód, gdyż w przeliczeniu na poszczególnych jej członków stanowił kwotę niższą od 291,50 zł (50% kwoty 583 zł).

W oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie Sąd wskazuje, iż przeciętny miesięczny dochód pięcioosobowej rodziny skarżącej w roku poprzedzającym okres, na jaki ustalone zostało prawo do zaliczki alimentacyjnej czyli w roku [...], niewątpliwie przekroczył wskazaną wyżej kwotę 291,50 zł, o której stanowi art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zatem nie znajduje uzasadnienia żądanie skarżącej zwiększenia kwot przyznanych zaliczek alimentacyjnych.

Art. 8 ust. 2 powyższej ustawy wprost mówi, że kwotę zaliczki alimentacyjnej zwiększa się w przypadku, gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty 583,00 zł. Z kolei w myśl art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych mającym odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie, dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Wobec powyższego nie znajduje uzasadnienia przeliczanie dochodu rodziny skarżącej na poszczególnych jej członków i przyjmowanie powstałej w ten sposób kwoty za podstawę do zwiększenia przyznanej kwoty zaliczek alimentacyjnych.

W świetle tego, co powiedziano uznać należy, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów obowiązującego prawa i może pozostać w obrocie prawnym.

Co prawda podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił m.in. przepis art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, o którego niekonstytucyjności orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 maja 2005r. sygn. akt K 16/04 (Dz.U. z 2005r., Nr 233, poz. 1994), to jednak okoliczność powyższa pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Nowe brzmienie definicji osoby samotnie wychowującej dziecko ustawodawca zawarł w przepisie art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodanym przez art. a pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. (Dz.U. z 2005r., Nr 267, poz. 2260) zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 stycznia 2006r. Zważyć jednak należy, że w wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o utarcie mocy obowiązującej przepisu art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 31 grudnia 2005r.

W uzasadnieniu wyżej wskazanego wyroku Trybunał Konstytucyjny zajął stanowisko, że w sytuacji, gdy odroczona została utrata mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją: "(...) sądy i inne organy stosujące prawo mają obowiązek stosowania zaskarżonych przepisów przez cały okres ich pozostawania w mocy (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 kwietnia 2005r., sygn. akt P 1/05)" (OTK-A 2005/5/51).

W związku z powyższym w niniejszej sprawie nie może znaleźć zastosowania przepis art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga zatem jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.