Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2795/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
6560
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 14 g par 3, art. 130 par 1 pkt 6, art. 210  par 1 pkt 2 i 8, art. 221,  art. 239
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. b, art. 152, art. 200, art. 205 par 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia del. WSA Marek Kraus, sędzia WSA Aneta Lemiesz (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Paweł Jurczyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2013 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 117 zł (słownie: sto siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarżąca – P. S.A. z siedzibą w W. wnioskiem z dnia 25 stycznia 2012 r. zwróciła się do Ministra Finansów o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Skarżąca we wniosku podała okoliczności faktyczne stanu przyszłego, w którym

zamierza nabyć wyodrębnioną działkę gruntu o powierzchni mniejszej niż 1 ha,

stanowiącą niezabudowaną nieruchomość gruntową, od osób fizycznych

(małżeństwa). Właściciele nieruchomości, z której planowane jest wyodrębnienie

działki gruntu o powierzchni mniejszej niż 1 ha, nabyli jej własność na podstawie

umowy sprzedaży zawartej w dniu 17 maja 2007 r. Transakcja sprzedaży gruntu nie

została objęta opodatkowaniem VAT. Nieruchomość gruntowa, z której ma zostać

wyodrębniona działka gruntu, stanowi przedmiot współwłasności właścicieli na

zasadach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. W ewidencji gruntów i

budynków przedmiotowa nieruchomość gruntowa jest sklasyfikowana jako użytki

rolne. Na nieruchomości gruntowej, z której planowane jest wyodrębnienie działki

gruntu, mającej stanowić przedmiot sprzedaży przez właścicieli na rzecz

Skarżącego, właściciele nieruchomości prowadzą gospodarstwo rolne. Jeden ze

współwłaścicieli nieruchomości (małżonek) jest zarejestrowanym podatnikiem VAT

czynnym, z tytułu prowadzenia działalności rolniczej, w rozumieniu przepisów ustawy

z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz.

1054 ze zm.) - dalej "usfawa o VAT". Drugi współwłaściciel nieruchomości (żona) nie

jest podatnikiem VAT w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Przedmiot wniosku

stanowiły pytania, dotyczące następujących kwestii:

1) Czy w przypadku wystawienia przez właścicieli nieruchomości-

sprzedających nieruchomość gruntową, faktur VAT z tytułu sprzedaży

niezabudowanego gruntu, obejmującego działkę gruntu zaliczoną do grupy gruntów

zabudowanych i zurbanizowanych, Spółka będzie uprawniona do odliczenia VAT

naliczonego wykazanego w wystawionych fakturach VAT?

2) Czy sprzedaż niezabudowanej nieruchomości gruntowej, obejmującej

działkę gruntu zaliczoną do grupy gruntów zabudowanych i zurbanizowanych będzie

podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, a jeżeli tak -

według jakiej stawki powinna zostać opodatkowana sprzedaż tej działki gruntu?

Minister Finansów pismem z dnia 20 kwietnia 2012 r., na podstawie art. 169 § 1 w

zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z

2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej jako "O.p."), wezwał Skarżącą do uzupełnienia

wniosku w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, poprzez uzupełnienie

zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku poprzez jednoznaczne

wskazanie, czy transakcja kupna-sprzedaży wskazanej we wniosku niezabudowanej

nieruchomości gruntowej podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług oraz

czy w przypadku ww. transakcji nie znajdzie zastosowania zwolnienie od podatku

VAT.

Na powyższe wezwanie Skarżąca udzieliła odpowiedzi pismem z dnia 2 maja 2012 r.

wyjaśniając, że zdarzenie przyszłe wraz ze stanowiskiem Spółki w zakresie

opodatkowania podatkiem od towarów i usług przedmiotowej transakcji zostało przez

Spółkę precyzyjnie wskazane we wniosku o interpretację z dnia 25 stycznia 2012r.

Dodatkowo Spółka stwierdziła, że wezwanie organu oznacza de facto to, że organ

próbuje przenieść na Spółkę obowiązek udzielenia interpretacji podatkowej.

Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. pozostawił wniosek bez

rozpatrzenia stwierdzając, że Strona nie uzupełniła jego braków formalnych, o

których mowa w wezwaniu z dnia 20 kwietnia 2012 r. Organ podkreślił, że w takim

stanie rzeczy wniosek z dnia 24 stycznia 2012 r. o udzielenie interpretacji

indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług nie spełnia wymogów

stawianych przez art. 14b § 3 O.p., w związku z czym uniemożliwia mu wydanie

interpretacji indywidualnej.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca w dniu 17 maja 2012 r.

wniosła zażalenie zarzucając postanowieniu naruszenie art. 14g § 1 w związku z art.

14b § 3 O.p., poprzez bezprawne pozostawienie wniosku Spółki bez rozpatrzenia,

pomimo złożenia wniosku w pełni zgodnego z wymogami o charakterze

przedmiotowym i podmiotowym, określonymi w art. 14b O.p. oraz skierowania

wniosku do właściwego organu.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że pozostawiając wniosek bez rozpatrzenia,

organ podatkowy naruszył dyspozycję art. 14g § 1 w związku z art. 14b § 3 O.p.

Zdaniem Spółki, zarzut przyjęty przez organ podatkowy jako podstawa pozostawienia

wniosku bez rozpatrzenia, jest pozbawiony podstaw prawnych. Według Spółki

wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej spełniał całokształt warunków,

przewidzianych dla tego rodzaju wniosków w odpowiednich przepisach O.p. Spółka

dokładnie i wyczerpująco przedstawiła okoliczności zdarzenia przyszłego oraz

własne stanowisko w sprawie oceny prawnej zdarzenia, tj. opodatkowania

planowanej transakcji VAT.

Zdaniem Spółki organ wzywając ją do uzupełnienia wniosku dowiódł, że jego celem

było uniknięcie merytorycznego rozpatrzenia wniosku oraz skłonienie Spółki do

samodzielnego sformułowania odpowiedzi na pytania, które zostały w nim

postawione. W związku z tym, Spółka zauważyła, że zagadnienia, co do których

organ wezwał ją do uzupełnienia wniosku, powinny stać się przedmiotem analizy

przeprowadzonej przez ten organ w celu wydania interpretacji indywidualnej w

odniesieniu do kwestii, które stanowiły przedmiot wniosku. Zdaniem Skarżącej w

niniejszej sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej w W. dążył do tego, by Strona

nie tylko przedstawiła własne stanowisko w odniesieniu do spornego zdarzenia

przyszłego, ale dodatkowo dokonała oceny tego stanowiska, tj. de facto sama sobie

udzieliła odpowiedzi na zawarte we wniosku pytania, które powinny stać się

przedmiotem rozstrzygnięcia w interpretacji wydanej przez organ podatkowy.

Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy

postanowienie z dnia [...] maja 2012 r. pozostawiające wniosek bez rozpatrzenia.

W uzasadnieniu organ wskazał, że opodatkowanie przedmiotowej transakcji jest

istotne dla rozpoznania sprawy i wydania interpretacji indywidualnej w zakresie

prawa do odliczenia, jednakże rozstrzygnięcie tej kwestii nie mogło być przedmiotem

interpretacji, ponieważ dotyczy ona odrębnego podmiotu. Należy również wskazać,

że obowiązek prawidłowego opodatkowania transakcji zbycia nieruchomości nie

ciąży na Spółce lecz spoczywa na podmiocie dokonującym dostawy nieruchomości.

W związku z tym, we wskazanym zakresie zostało wystosowane wezwanie do

uzupełnienia braków formalnych wniosku.

Skoro opodatkowanie przedmiotowej transakcji dotyczy działania odrębnego

podmiotu to właśnie ten podmiot zobowiązany będzie do zastosowania właściwej

stawki. Wydanie interpretacji w takim przypadku wymaga oceny działania podmiotu

innego niż Wnioskodawca i zbadania skutków podatkowoprawnych działania

kontrahenta Spółki a nie samej Spółki.

Zdaniem organu niezbędne do wydania interpretacji były m.in. informacje, czy

kontrahent Spółki podejmował wcześniej jakiekolwiek czynności wymagające

zaangażowania znacznych środków finansowych zmierzające do podniesienia

wartości gruntu, np. ogrodzenie, uzbrojenie terenu itp. .oraz aktywne działania

marketingowe, wykraczające poza zwykle formy ogłoszenia mające na celu

dokonanie sprzedaży nieruchomości (np. reklama) oraz czy osoba fizyczna

sprzedając działki działa w charakterze podatnika prowadzącego handlową

działalność gospodarczą (jako handlowiec), tj. czy jej działalność w tym zakresie

przybiera formę zawodową (profesjonalną).

Na podstawie przedstawionego zdarzenia przyszłego organ nie był w stanie ocenić,

czy kontrahent działa jak podatnik. Organ nie może bowiem wystosować do

Wnioskodawcy wezwania do uzupełnienia treści wniosku o ww. informacje nie

dotyczące jego sytuacji, lecz tylko i wyłącznie do kontrahenta Spółki. Bowiem Spółka

jako nabywca nawet przy najlepszej wiedzy nie jest w stanie sprostać uzupełnieniu

wniosku o takie informacje.

W konsekwencji, do wydania interpretacji dotyczącej potwierdzenia prawa

Wnioskodawcy do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia przedmiotowej

nieruchomości niezbędne było wskazanie jako elementu zdarzenia przyszłego czy

transakcja kupna-sprzedaży wskazanej we wniosku niezabudowanej nieruchomości

gruntowej podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, oraz czy w

przypadku ww. transakcji nie znajdzie zastosowania zwolnienie od podatku VAT.

Dlatego też we wskazanym zakresie zostało wystosowane wezwanie do

uzupełnienia braków formalnych wniosku.

W odpowiedzi na wezwanie organu Strona wskazała, że zdarzenie przyszłe

dotyczące planowanej przez Spółkę transakcji sprzedaży niezabudowanej

nieruchomości gruntowej wraz ze stanowiskiem Spółki w zakresie opodatkowania

podatkiem od towarów i usług przedmiotowej transakcji zostało przez Spółkę

precyzyjnie wskazane we wniosku o interpretację z dnia 25 stycznia 2012 r.

Zatem, z uwagi na fakt, iż Organ podatkowy nie uzyskał odpowiedzi na postawione

w wezwaniu pytania, niezbędnych dla prawidłowej oceny prawnej przedstawionej

sprawy, nie mógł więc wydać indywidualnej interpretacji przepisów prawa

podatkowego.

W skardze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając

naruszenie art. 14g § 1 w związku z art. 14b § 3 O.p., poprzez bezzasadne

pozostawienie bez rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej,

pomimo złożenia wniosku w pełni zgodnego z wymogami określonymi w art. 14b O.p.

oraz skierowania go do właściwego organu.

Zdaniem Skarżącej, wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej spełniał

całokształt warunków, przewidzianych dla tego rodzaju wniosków w przepisach

Ordynacji podatkowej. Spółka wyczerpująco i kompletnie przedstawiła okoliczności

zdarzenia przyszłego, jak również własne stanowisko w sprawie oceny prawnej tego

zdarzenia, zgodnie z wymogami określonymi w art. 14b § 3 O.p. W złożonym

wniosku Skarżąca wskazała, że w jej ocenie sprzedaż gruntu w okolicznościach

opisanego we wniosku zdarzenia przyszłego nie powinna podlegać opodatkowaniu

VAT na podstawie u.p.t.u. Według Skarżącej w związku ze spełnieniem przez

wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej wymogów zawartych w art. 14b O.p.,

organ podatkowy winien wydać interpretację indywidualną w oparciu o informacje

tam zawarte.

Ponadto, Skarżąca zauważyła, że zagadnienia, co do których organ wezwał ją do

uzupełnienia wniosku, powinny stać się przedmiotem analizy przeprowadzonej przez

sam organ w celu wydania interpretacji indywidualnej w odniesieniu do kwestii,

stanowiących osnowę wniosku. Jej zdaniem w niniejszej sprawie, Dyrektor Izby

Skarbowej w W. dążył do tego, by Spółka nie tylko przedstawiła własne

stanowisko w odniesieniu do spornego zdarzenia przyszłego, ale dodatkowo

dokonała oceny tego stanowiska, tj. de facto sama sobie udzieliła odpowiedzi na

zawarte we wniosku pytania, które powinny stać się przedmiotem rozstrzygnięcia

(interpretacji), wydanej przez organ podatkowy. Wskazała, iż wezwania organu

podatkowego nie można oceniać inaczej niż jako poszukiwania pretekstu do

uchylenia się przez organ od dokonania analizy przepisów prawa podatkowego i

oceny stanowiska Skarżącej.

Zdaniem Skarżącej, argumentacja organu podatkowego wprost przeczy

zasadniczemu celowi instytucji interpretacji indywidualnych. Wskazała, że w

skomplikowanych faktycznych, dokonanie prawidłowej wykładni przepisów danej

ustawy, czy rozporządzenia z zakresu prawa podatkowego w praktyce nie jest

możliwe do realizacji w całkowitym oderwaniu od pozostałych regulacji zawartych w

tym lub innych aktach prawnych, zaliczanych do systemu prawa podatkowego.

Zdaniem Spółki do braków formalnych, które powodują po stronie organu

podatkowego obowiązek wezwania wnioskodawcy do ich usunięcia na podstawie art.

169 § 1 O.p., należy zaliczyć wyłącznie te braki, które faktycznie uniemożliwiają

merytoryczne rozpatrzenie wniosku o interpretację (wymienione wart. 14b§30.p.).

Na potwierdzenie prawidłowości swojego stanowiska Skarżąca wskazała na

orzecznictwo sądów administracyjnych zawarte w wyrokach Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt III SA/Wa

702/09 oraz z dnia 14 października 2009 r. o sygn. akt III SA/Wa 1058/09.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymując zaprezentowane wcześniej

stanowisko, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się na

powodach innych niż w niej wskazane. Działanie takie umożliwia art. 134 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz.U. z 2012r. poz. 1270 ze zm.), dalej - "p.p.s.a.", stanowiący, że sąd rozstrzyga w

granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi

oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z

prawem zaskarżonego aktu ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności,

wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie o pozostawieniu bez rozpatrzenia

wniosku Skarżącej o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa

podatkowego w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług planowanej

transakcji sprzedaży nieruchomości, w której Skarżąca jest nabywcą.

Zgodnie z art. 14 g § 3 O.p. w sprawie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia

wydaje się postanowienie, na które służy zażalenia. Przepisy rozdziałów 14 i 16

działu IV stosuje się odpowiednio.

Zgodnie zaś z art. 239 O.p., w zakresie nie uregulowanym w rozdziale 16 do zażaleń

stosuje się odpowiednio przepisy o odwołaniach. Oznacza to, że do zaskarżonego

postanowienia zastosowanie ma także art. 221 ww. ustawy stanowiący, że w

przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez ministra właściwego do spraw

finansów publicznych, dyrektora izby skarbowej, dyrektora izby celnej lub przez

samorządowe kolegium odwoławcze odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ

podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. Nie ma

przy tym znaczenia brak wskazania powyższych przepisów w art. 14h O.p.,

wymieniającym przepisy tej ustawy stosowane odpowiednio w sprawach dotyczących

interpretacji indywidualnych, jako że w rozpoznanej sprawie nie doszło do wydania

interpretacji indywidualnej. Na podstawie art. 14g O.p. pozostawiono bez

rozpatrzenia wniosek Skarżącej o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów

prawa podatkowego. Tryb instancyjny, w jakim wniosek Skarżącej został rozpatrzony

jest trybem przewidzianym dla postanowień, nie zaś dla interpretacji indywidualnych.

Dlatego też środkiem zaskarżenia przysługującym Skarżącej w tym postępowaniu

było zażalenie,

Z akt sprawy wynika, że postanowienie z [...] maja 2012r. podpisane zostało przez

działającą z upoważnienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. K.

D.- Naczelnika Wydziału. Znajdujący się w aktach egzemplarz postanowienia

opatrzony jest także podpisami: osoby która "sporządziła" postanowienie (podpis

nieczytelny) oraz p.o. Kierownika Oddziału – B. S..

Natomiast zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2012r. podpisane zostało przez

również działającą z upoważnienia Dyrektora Izby Skarbowej w W.

M. K., Naczelnika Wydziału.

Opatrzone zostało także nieczytelnym podpisem osoby, która je "sporządziła", takim

samym jak podpis na postanowieniu z [...] maja 2012r. oraz podpisem p.o. Kierownika

Oddziału B. S. i Naczelnika Wydziału K. D..

Z powyższego wynika, że w wydaniu zaskarżonego postanowienia uczestniczyły

osoby, które brały udział w załatwieniu sprawy zakończonej wydaniem

postanowienia, na które Skarżąca wniosła zażalenie.

Innymi słowy, te same osoby uczestniczyły w rozpatrzeniu wniosku Skarżącej o

wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie dopuszczalności wszczęcia

postępowania interpretacyjnego na podstawie tego wniosku, jak też brały udział w

rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie kończące postępowanie, w którym

uczestniczyły.

Przede wszystkim nie ulega przy tym wątpliwości, że w wydaniu zaskarżonego

postanowienia uczestniczyła również Naczelnik Wydziału K. D., która z

upoważnienia organu podatkowego wydała postanowienie, na które wniesiono

zażalenie.

W tej sytuacji rozważyć należało, czy pracownik organu podatkowego - Dyrektora

Izby Skarbowej, upoważnionego przez Ministra Finansów - wydający postanowienie

w pierwszej instancji, w toku postępowania wywołanego wniesieniem zażalenia na to

postanowienie, może zostać uznany za pracownika, o którym mowa w art. 130 § 1

pkt 6 O.p., to jest za pracownika podlegającego wyłączeniu od udziału w

postępowaniu.

Zagadnienie powyższe zostało rozstrzygnięte uchwałą Naczelnego Sądu

Administracyjnego z 18 lutego 2013r. sygn. akt I GPS 2/12 (Lex nr 1271653),

zgodnie z którą "Artykuł 130 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja

podatkowa (Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm.) ma zastosowanie do pracownika

organu jednoosobowego w postępowaniu odwoławczym, o którym mowa w art. 221

tej ustawy".

Istota rozstrzygniętego problemu dotyczy zatem instytucji wyłączenia pracownika

załatwiającego daną sprawę w pierwszej instancji od rozpoznania jej w postępowaniu

odwoławczym przed organem jednoosobowym, w postępowaniu, w którym nie

obowiązuje zasada dewolutywności.

Instytucja wyłączenia pracownika - jak się przyjmuje - jest elementem

sprawiedliwości proceduralnej, a więc jednej z zasad demokratycznego państwa

prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Z zasady demokratycznego państwa prawnego

wynika ogólny wymóg, aby wszelkie postępowania prowadzone przez organy władzy

publicznej w celu rozstrzygnięcia sporów indywidualnych odpowiadały standardom

sprawiedliwości proceduralnej. Podkreślając znaczenie tej zasady Naczelny Sąd

Administracyjny odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz

piśmiennictwa.

Przesłanka wyłączenia pracownika, określona w art. 130 § 1 pkt 6 O.p., wskazuje, iż

niepożądaną jest sytuacja, gdy przy rozpatrywaniu sprawy - i to bez względu na to,

czy chodzi o jej rozpoznanie w ramach dwóch instancji, czy też w ramach jednej

instancji - zaangażowany w jej merytoryczne rozpoznanie w jej całokształcie jest

pracownik, który brał już udział w wydaniu decyzji w poprzedniej fazie.

Uczestniczyłby on nie tylko w dokonywaniu ponownej oceny materiału dowodowego,

ale również miałby odnieść się do zarzutów stawianych poprzedniej decyzji przez

stronę, w tym także zarzutów adresowanych ad personam do osoby np. najpierw

prowadzącej postępowanie dowodowe, a następnie wydającej (podpisującej)

decyzję. Jest oczywistym, że w tego rodzaju przypadkach może istnieć bardzo

prawdopodobna obawa, że ze względu na tę bliskość pracownika do sprawy,

wyrażone w uzasadnieniu poglądy, nie będzie on obiektywny przy ocenie

podniesionych zarzutów. Byłby tu poza tym niejako "sędzią we własnej sprawie". Pod

znakiem zapytania stałaby więc rzetelność i prawidłowość takiego procedowania, a

kontrola byłaby iluzoryczna (tak R. Karczmarczyk, glosa do uchwały NSA z 22 lutego

2007r. sygn. akt II GPS 2/06, GSP Przeg. Orzecz. 2008, nr 1, s. 53). Podobnie

podkreślał W. Dawidowicz, podnosząc, że "istotą specyficznego stosunku

określonego pracownika do określonej sprawy jest jego osobiste zaangażowanie i

zainteresowanie w określonym sposobie załatwienia sprawy, stąd rodzi się

niebezpieczeństwo, że będzie on działał w sprawie stronniczo, a więc sprzecznie z

zasadniczym celem postępowania, jakim jest rozstrzygnięcie sprawy w sposób

obiektywny" (tak J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania

administracyjnego, Warszawa 2000, s. 147).

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił wyrażany w orzecznictwie pogląd, że

przesłanka "brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji", powodująca wyłączenie

pracownika jednoosobowego organu podatkowego z postępowania wszczętego

wniesieniem odwołania, o którym mowa w art. 221 O.p. utożsamiana jest z

określeniem "udział w załatwianiu sprawy". Ustawodawca nie posługuje się

określeniem "wydał zaskarżoną decyzję", a określeniem szerszym, nawiązującym do

procesu wydawania decyzji jako czynności rozciągniętej w czasie, obejmującej także

jej przygotowanie i podejmowanie czynności procesowych, co niewątpliwie rozszerza

istotę tego określenia. W wyroku z 15 grudnia 2008r. sygn. akt P 57/07 (OTK ZU-A

2008, nr 10, poz. 178) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż "przez określenie to

należy rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez pracownika (...), lecz

także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na

wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Ograniczenie zakresu tego pojęcia tylko do formy

wydania decyzji w znaczeniu prawnym wydaje się nieuzasadnione ze względu na

szczególną właściwość postępowania administracyjnego, w którym - w odróżnieniu

od postępowania sądowego - poszczególne czynności o różnej doniosłości

procesowej mogą być wykonywane przez różne osoby, mogące mieć mniejszy lub

większy wpfyw na treść rozstrzygnięcia w sprawie". Naczelny Sąd Administracyjny

zaznaczył, że w pojęciu "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" chodzi o

podejmowanie istotnych czynności procesowych, a nie tylko czynności technicznych,

organizacyjnych, a więc nie tylko o wydanie decyzji w rozumieniu art. 210 § 1 pkt 2 i

8 O.p. Może się bowiem zdarzyć tak, że jeden upoważniony pracownik przeprowadzi

w danej sprawie całe postępowanie dowodowe, a inny - także upoważniony

pracownik - wyda decyzję. Może się tak stać z różnych powodów, choroby, przejścia

na emeryturę, awansu itp. Zawężające rozumienie tej przesłanki przeczyłoby i

niweczyło istotę oraz cele wyłączenia pracownika. Należy przy tym mieć na uwadze

to, że istnienie przesłanek wyłączenia należy tylko uprawdopodobnić, ale charakter

czynności polegających na braniu udziału w wydaniu decyzji należy wykazać,

udowodnić. Niemniej jednak każde wydanie (podpisanie) decyzji przez

upoważnionego pracownika w poprzedniej fazie załatwiania sprawy wyłączy go

zawsze od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań

podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w

sytuacji określonej w art. 221 O.p..

Jak już Sąd wskazał, z akt rozpoznanej sprawy wynika, że Naczelnik Wydziału

K. D. wydała (podpisała) postanowienie z [...] maja 2012 r., co w świetle

przytoczonych wyżej rozważań zawartych w uchwale Naczelnego Sądu

Administracyjnego powinno było skutkować jej wyłączeniem od udziału w

postępowaniu w sytuacji określonej w art. 221 w związku z art. 239 O.p.

Jednocześnie, z akt sprawy wynika, że Naczelnik Wydziału K. D.,

podobnie jak inne osoby, których podpisy widnieją na znajdujących się w aktach

egzemplarzach obu wydanych w sprawie postanowień, uczestniczyła także w

rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie.

Zważyć przy tym należało, że specyfika rozpoznanej sprawy, w której zapadło

rozstrzygnięcie o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia, przejawiała się w tym, że

postępowanie dowodowe nie było prowadzone, a zatem przygotowanie

rozstrzygnięcia w istocie wyczerpywało istotne czynności tego postępowania.

Przepis art. 240 § 1 pkt 3 O.p. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją

ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez

pracownika lub organ podlegających wyłączeniu z mocy art. 130-132 tej ustawy.

Stosownie do art. 219 O.p., przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do

postanowień.

Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny uchyla

zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa dające podstawę do

wznowienia postępowania.

W ocenie Składu orzekającego w niniejszej sprawie, z uwagi na wydanie

postanowienia w pierwszej instancji przez Naczelnika Wydziału K. D.,

która nie została wyłączona następnie od udziału w rozpatrzeniu zażalenia, a także

uwzględniając okoliczność, że w przygotowaniu obu tych rozstrzygnięć uczestniczyły

również inne te same osoby, uznać należy, iż doszło do naruszenia przepisów

postępowania podatkowego, tj. jest art. 130 § 1 pkt 6 w związku z art. 221 i 239 O.p.,

dającego podstawę do wznowienia postępowania.

Powyższa wadliwość zaskarżonego postanowienia uniemożliwia Sądowi ocenę jego

merytorycznej prawidłowości, a tym samym odniesienie się do zarzutów skargi w tym

zakresie.

Zażalenie Skarżącej należy rozpatrzeć ponownie, eliminując udział w tej fazie

postępowania pracowników, którzy uczestniczyli w wydaniu postanowienia [...] maja

2012r.

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1

pkt 1 lit. b) p.p.s.a.

Zakres, w jakim uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu określono w oparciu

o art. 152 p.p.s.a.

Na wniosek Skarżącej, na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Sąd zasądził na jej

rzecz koszty postępowania sądowego w kwocie stanowiącej sumę uiszczonego

wpisu od skargi oraz opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa.