Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 623/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4,  art. 5,  art. 7
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant Starszy referent Izabela Maj – Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2018 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z [...] r. [...], po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania P. M., zam. w C., ul. [...] (strona, skarżący), od decyzji p.o. Kierownika Sekcji ds. Świadczenia Wychowawczego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta C., nr: [...] z [...]r.:

1) przyznającej stronie świadczenie wychowawcze na dziecko L. M. w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 1.04.2016r. do 30.04.2016r.,

2) odmawiającej przyznania stronie świadczenie wychowawczego na dziecko L. M. w okresie od 1.05.2016r. do 30.09.2017r.,

3) zaliczające świadczenie przyznane w pkt 1 niniejszej decyzji na poczet decyzji nr: [...] za okres od 1.04.2016r. do 30.04.2016r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 ust. 3, art. 2, art. 4, art. 5, art. 6, art. 7 i art. 13 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016r., poz. 195 z późn. zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w niżej opisanym stanie faktycznym i prawnym.

P.o. Kierownika Sekcji ds. Świadczenia Wychowawczego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. decyzją z [...]r. nr: [...], orzekł o przyznaniu stronie świadczenia wychowawczego na dziecko, w kwocie 500 zł miesięcznie w kwietniu 2016r. oraz jednocześnie odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko w okresie od 1.05.2016r. do 30.09.2017r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z [...]r. stwierdziło nieważność decyzji organu I instancji z [...]r. nr: [...] orzekającej o przyznaniu stronie świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od 1.04.2016r. do 30.09.2017r., należało ponownie rozpatrzyć wniosek strony z [...]r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko.

Ze złożonej dokumentacji wynika, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie od maja 2016r. wynosił 907,53 zł i był wyższy od przewidzianego w art. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci kryterium dochodowego. W związku z powyższym należało odmówić stronie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko w okresie od 1.05.2016r. do 30.09.2017r.

W złożonym odwołaniu od powyższej decyzji odwołujący wniósł o wyjaśnienie powodów jej wydania podnosząc, że decyzja organu I instancji ogranicza się do zacytowania przepisów ustawy, a nie tłumaczy ich znaczenia. W decyzji nie wskazano szczegółowego sposobu wyliczenia dochodu oraz zakwestionowano prawidłowość ustalenia okresu, za który świadczenie wychowawcze nie przysługuje. Strona wniosła o wyjaśnienie, kto ponosi odpowiedzialność za błędnie wydaną decyzję oraz o poinformowanie, czy organ I instancji będzie prowadził postepowanie o zwrot pobranego świadczenia.

Organ odwołał się do przepisów ustawy z 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016r., poz. 195 z późno zm.), która określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia. W myśl art. 4 tej ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1), świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2), świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 3). Stosownie do treści art. 13 ust. 1 tej ustawy, ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 omawianej ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200 zł.

Organ wyjaśnił, że w myśl art. 48 ust. 1 i ust. 2 omawianej ustawy pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 1 kwietnia 2016r.) i kończy się 30 września 2017r. W tym okresie rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok 2014.

Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Zgodnie z art. 7 ust. 1 omawianej ustawy, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

W art. 2 omawianej ustawy zamieszczone zostały definicje legalne pojęć jakimi ustawa się posługuje. Zgodnie z pkt 1 dochód oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, a zgodnie z pkt 2 dochód członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 ustawy. Natomiast zgodnie z pkt 4 dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny.

W myśl pkt 19 utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowane m. in. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. c), a w myśl pkt 20 uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. c).

Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy organ zauważył, że strona [...]r. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w C. wniosek o ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko L. M. urodzoną [...]r. Rodzina wnioskodawcy jest trzyosobowa, dziecko nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności.

Z adnotacji urzędowej z [...] r. w postaci tabeli wynika, że w oparciu o dane zawarte w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów odnośnie wysokości dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz dane w systemie informatycznym ZUS odnośnie wysokości składki zdrowotnej, organ I instancji przyjął, że w 2014r. rodzina wnioskodawcy uzyskała dochód 18.998,36 zł. Organ I instancji wyliczając dochód uwzględnił dochody utracone: 1) utrata dochodu w kwocie 10.990,88 zł A. M. z tytułu:

- zakończeniem umowy zlecenia w P.R-P-H "A" Sp. z o. o. z 1.07.2014r.,

- zakończeniem umowy zlecenia w firmie "B" s.c. z 31.01.2015r.,

- utratą zatrudnienia w "C" S.A. z 17.05.2014r.

2) utrata całości dochodu P. M. z tytułu:

- utratą zatrudnienia w firmie "D" z 18.04.2014r.,

- utratą zatrudnienia w P.R-P-H "A" Sp. z o.o. z 30.11.2014r.

Organ I instancji wyliczając dochód uwzględnił dochód uzyskany z tytułu podjęcia przez A. M. zatrudnienia w firmie "E" Sp. z o.o. od 12 stycznia 2015r. Z zaświadczenia o dochodach z 1 kwietnia 2016r. wynika, że A. M. w lutym 2015r. uzyskała dochód 1.343,95 zł netto. W oparciu o powyższe ustalenia organ I instancji przyjął, że miesięczny dochód rodziny na podstawie dochodu z roku 2014 wyniósł 1.583.20 zł, a po odliczeniu dochodów utraconych i doliczeniu dochodu uzyskanego wyniósł 2.011,24 zł, tj. 670,41 zł i na tej podstawie stwierdził, że strona spełniła kryterium dochodowe określone w ustawie i wydał decyzję z [...] r. przyznającą świadczenie wychowawcze na córkę w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1.04.2016r. do 30.09.2017r.

W aktach organu I instancji znajduje się zaświadczenie o dochodach strony, z którego wynika, że jest od 15 marca 2016r. zatrudniony w firmie "F" K. N. w C. oraz że za kwiecień 2016r. dochód netto wyniósł 711,34 zł. Z nieznanych powodów organ I instancji nie uwzględnił powyższego dochodu jako dochodu uzyskanego. Następnie 15 listopada 2016r. do organu I instancji wpłynęło świadectwo pracy z [...]r. z treści którego wynika, że wnioskodawca był zatrudniony w firmie "F" od 15.03.2016r. do 5.10.2016r. Ponadto z umowy o pracę wynika, że wnioskodawca zawarł 4.10.2016r. umowę o pracę oraz że jest zatrudniony do 4 stycznia 2017r. w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym w C. Sp. z o. o.

W związku z powyższym organ I instancji [...]r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji z [...] r. dotyczącej przyznania stronie prawa do świadczenia wychowawczego. Z załączonej adnotacji zawierającej ponowne wyliczenie dochodu rodziny wynika, że przeciętny miesięczny dochód rodziny, po uwzględnieniu dochodów utraconych oraz dochodów uzyskanych z tytułu podjęcia przez A. M. pracy w firmie "E" Sp. z o. o. od 12 stycznia 2015r. w kwocie 1.343,95 zł oraz z tytułu podjęcia przez P. M. pracy w firmie "F" od 12 stycznia 2015r. w kwocie 711,34 zł wyniósł 2.722,58 zł, tj. 907,53 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zawiadomieniem z [...]r. wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji organu i instancji z [...] r., a następnie decyzją z [...]r. stwierdziło z urzędu nieważność decyzji z [...]r. orzekającej przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od 1.04.2016r. do 30.09.2017r. Powyższa decyzja Kolegium została stronie doręczona [...]r., a ponieważ strona nie złożyła wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, stała się ostateczna.

W następstwie powyższego organ I instancji decyzją z [...]r. orzekł o przyznaniu wnioskodawcy świadczenia wychowawczego na dziecko w kwocie 500 za kwiecień 2016r. oraz odmówił przyznania stronie prawo do świadczenia wychowawczego od 1.05.2016r. do 30.09.2017r. wskazując w uzasadnieniu, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na jedna osobę począwszy od maja 2016r. przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 800 zł.

Z akt sprawy wynika, że po uwzględnieniu dochodów utraconych oraz uzyskanych, w tym z tytułu pominiętych uprzednio dochodów uzyskanych z tytułu podjęcia przez wnioskodawcę pracy w firmie "F" od 15 marca 2016r. w kwocie 711,34 zł, dochód wyniósł 2.722,58 zł miesięcznie, tj. 907,53 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Organ I instancji prawidłowo zbadał sytuację dochodową strony. Łączny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczył kwotę, o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Stąd też słusznie organ I instancji uznał, że z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, skarżącemu nie przysługuje świadczenie wychowawcze od 1 kwietnia 2016r. Ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, nie dopuszczając tzw. uznania administracyjnego. W przypadku pierwszego dziecka, prawo do tego świadczenia uzależnił od spełnienia kryterium dochodowego i nie pozostawił organom możliwości przyznania świadczenia w sytuacji przekroczenia tego kryterium. Kolegium działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Pismem z [...]r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję, nie zgadzając się ze sposobem wyliczenia kwot dochodu. Wnioskodawca zmienił pracę o czym niezwłocznie powiadomił organ by wstrzymać wypłatę świadczenia. Powyższe spowodowało weryfikację wcześniejszego rozstrzygnięcia i wyliczenie na nowo dochodu, łącznie w trzech kwotach, a szczegółowego obliczenia ich nie przedstawiono mimo prośby strony. Na rozprawie 6 lutego 2018r. skarżący stwierdził, że udzielono mu informacji, że osoba która wydała w jego sprawie pierwotnie błędną decyzję już nie pracuje, natomiast okazało się, że prowadzi ona postępowanie w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 i art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz.U. z .2017r. poz.1369, dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem. Dokonując takiej kontroli sąd bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o cytowane wyżej przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosowanie do art. 134 p.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi, stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja Prezydenta Miasta C. z [...]r. odmawiające przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego, naruszają przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W przedmiotowej sprawie sporna jest kwestia spełnienia przez skarżącego kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195). Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Jednakże, na co należy zwrócić szczególną uwagę, w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres, tj. od dnia wejścia w życie ustawy (1 kwietnia 2016 r.) do dnia 30 września 2017 r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do tegoż świadczenia, jest rok 2014 (art. 48 ustawy). Dochód ustalany jest z uwzględnieniem instytucji uzyskania i utraty dochodu (art. 7 ustawy). Jednocześnie z definicji "dochodu członka rodziny" (art. 2 ustawy) wynika, że jest nim wynik podzielenia rocznego dochodu przypadającego na członka rodziny przez liczbę miesięcy w roku bazowym, czyli uśredniony arytmetycznie, w takiej samej wysokości w każdym miesiącu, definiowany przez ustawodawcę jako przeciętny miesięczny dochód. Przy czym w zakresie definicji dochodu ustawodawca odsyła do przepisów o świadczeniach. I tak zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a) ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016, poz. 1518 ze zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób m. in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Jak wynika z powyższego ustalenia związane dochodem, w tym dochodem na osobę w rodzinie, osoby wnioskującej maja szczególne znaczenia albowiem od spełnienia kryterium dochodowego wskazanego w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, uwarunkowane jest przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Organ administracji ma więc obowiązek ustalenia i rozważania stanu faktycznego w możliwie najdokładniejszy sposób, dokonania subsumcji, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wnikliwie rozważone i ocenione. Niezachowanie powyżej wskazanych zasad, powoduje, że decyzja organu nosi cechy dowolności. Dokonując oceny pod tym względem wydanych w sprawie decyzji Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy nie ustaliły sytuacji dochodowej skarżącego na tyle wnikliwe, aby wynik tych ustaleń mógł odzwierciedlać realne uzyskane dochody.

Po pierwsze, przedstawienie w uzasadnieniu decyzji organu l instancji ustaleń dochodu nie może polegać tylko na wskazaniu, że ustawowe kryterium dochodowe wynosi 800 zł, a dochód wnioskodawcy w rodzinie, w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 907,53 zł. Zasada przekonywania, wyrażona w art. 11 k.p.a., jak i zasada pogłębiania zaufania do organów państwa, wyrażona w art. 8 k.p.a. wraz z postanowieniami artykułów: 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. wymagają nie tylko wskazania poszczególnych składników dochodu, ale i wskazania dlaczego i z jakich powodów, w świetle jakich przepisów, ulegają one wliczeniu. Nadto wymagają przedstawienia działań matematycznych, w wyniku których organ ustala wynik końcowy w postaci kwoty dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Pośrednio również obowiązek w tym zakresie wypływa choćby z samej definicji dochodu, z której wynika, że ustalając jego wielkość organ na poczet tego postępowania dokonuje samodzielnie, niezależnie od urzędu skarbowego, jednakże bazując na dokumentach przez niego wydanych, odliczeń kosztów uzyskania przychodu, należnego podatku dochodowego od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji bardziej szczegółowo zobrazowało dochód rodziny skarżącego wskazując, dochód osiągnięty w 2014 roku, tj. w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, tym niemiej wynik końcowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji bez dokładnego opisania, jakie faktycznie dochody rodzina skarżącego uzyskała nie mógł być uznany za wystarczający i spełniający wskazane powyżej wymogi, zwłaszcza, że nie uczynił tego organ l instancji, a ustalenia dochodu były kwestionowane przez Skarżącą już na etapie odwołania. Podkreślenia wymaga, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w skutek decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...]r. stwierdzającej nieważność decyzji organu I instancji z [...]r. orzekającej o przyznaniu prawa do świadczenia za okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017r. Ponadto, jak słusznie zauważył skarżący, w sprawie ustalano już dochód jego rodziny na kwotę 637,83 zł, 670,41 zł, 907,53 zł, zaś treść decyzji nie pozwala na jakąkolwiek weryfikację tych kwot, ze względu na brak stosownych zestawień. Podkreślić należało, że na organie spoczywał szczególny obowiązek dokładnego wskazania sposobu dokonanych obliczeń, gdyż sprawa była rozpatrywana ponownie po stwierdzeniu nieważności poprzednio wydanej w sprawie decyzji. W ocenie Sądu wskazanie źródeł dochodów z datą ich uzyskania lub utraty (k.3 i 4 decyzji) nie jest wystarczające dla weryfikacji dokonanych finalnie obliczeń bez ich szczegółowego zestawienia. Podkreślić trzeba, że takie zestawienie nie znajduje się również w przedłożonych aktach administracyjnych. Postępowanie organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy winno być tym bardziej wnikliwe, że jak podał skarżący, wszczęto już postępowanie w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a treść tego rozstrzygnięcia jest ściśle związana z efektem końcowym niniejszego ppostępowania.

W tym miejscu należy przypomnieć wprowadzenie do ustawy pojęć dochodu utraconego i uzyskanego, podobnie jak w ustawie o świadczeniach rodzinnych miało służyć urealnieniu dochodu wnioskodawcy w dacie przyznawania świadczeń. Ustawodawca bowiem przy ustalaniu kryterium dochodowego jako bazę traktuje rok poprzedzający rok świadczeniowy (art. 2 pkt 2 ustawy). Z uwagi jednak na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach niezbędne jest ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian, które nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego. Celem szeregu unormowań zawartych w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zwłaszcza w art. 7 ustawy jest ustalenie dochodu osoby ubiegającej się o pomoc państwa oraz jej rodziny wprawdzie w oparcie o dane z roku kalendarzowego poprzedzającego okres na jaki ustalane jest prawo, jednakże w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom dochodu takiej osoby oraz członków jej rodziny.

W rozpoznawanej sprawie badając warunki przyznania świadczenia wychowawczego, organy administracji ustaliły dochód w rodzinie skarżącego wliczając wysokość wynagrodzenia uzyskaną w lutym 2015 r. i przyjęły go za podstawę wniosku o przekroczeniu kryterium dochodowego. Jednakże nie poczyniono nawet próby ustalenia, czy i w jakiej wysokości dochody uzyskiwała w 2016 roku w dacie rozpatrywania wniosku o świadczenie. Organy całkowicie pominęły obowiązek zbadania sytuacji finansowej rodziny skarżącego na datę wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia wychowawczego, ograniczając się wyłącznie do roku 2014. Choć przecież przepis art. 7 ust. 3 ustawy wyraźnie wskazuje, że dochód uzyskany po roku stanowiącym bazę dla rozważań uwzględnia się tylko wówczas, gdy uzyskiwany jest w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Innymi słowy dla uwzględnienia dochodu uzyskanego niezbędne jest potwierdzenie, że dochód ten uzyskiwany jest w dacie przyznawania świadczenia i to w tej samej wysokości, jak w miesiącu, o którym mowa w art. 7 ust. 3 ustawy. Tylko wówczas w pełni zostanie spełniona przesłanka uwzględnienia realnego poziomu dochodów potencjalnych świadczeniobiorców.

Stwierdzone nieprawidłowości świadczą o naruszeniu przez organy reguł postępowania dowodowego, określonych przepisami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązujących organy administracji publicznej do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia całości stanu faktycznego sprawy i następnie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Stanowią także o naruszeniu art. 8 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W konsekwencji, ujawnione błędy skutkują naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie w sferze faktów nie odnosi się do wszystkich okoliczności istotnych dla końcowego załatwienia sprawy. Wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o tak ustalony przez organy dochód rodziny skarżącego stanowi również o naruszeniu przepisu prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 2 ustawy. Wskazane naruszenia, zdaniem sądu, miały wpływ na wynik sprawy, zatem obie wydane w sprawie decyzje należało uchylić. W ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy obowiązkiem organów będzie ponowne ustalenie uzyskanego dochodu rodziny skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości, z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.