Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1142/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Emilia Kasperowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2006 r. sprawy ze skargi L. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie przekazania pisma celem rozpatrzenia według właściwości oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] Minister Finansów uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. w przedmiocie przekazania wniosku L. S. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W. – K. do rozpatrzenia według właściwości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia Minister Finansów wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – K. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. obejmujących należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych wynikającą z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania spółki z o. o. A.. W toku czynności egzekucyjnych organ dokonał zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego Strony u dłużnika zajętej wierzytelności organu rentowego.

Pismem z dnia [...] grudnia 2004 r. strona wniosła o "anulowanie" powyższych tytułów wykonawczych zarzucając, iż objęta nimi należność uległa przedawnieniu. W uzasadnieniu pisma L. S. zarzucił ponadto, iż nigdy nie otrzymał decyzji Urzędu Skarbowego będących podstawą ww. tytułów wykonawczych i nie miał możliwości wniesienia od nich odwołania. Zarzucił, że nie otrzymał żadnych wyjaśnień zawierających podstawy prawne, w oparciu o które egzekucja z renty została rozpoczęta, a o zajęciu renty zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] września 2004 r. dowiedział się z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...].09.2005r. Zdaniem strony wszczęcie egzekucji było niezgodne z prawem, a roszczenia bezpodstawne i przedawnione.

Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. powołując się na art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) – powoływanej dalej jako "k.p.a." - przekazał powyższy wniosek strony do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – K. celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż z pisma L. S. z dnia [...] grudnia 2004 r. wynikało, iż wnosił on o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) – powoływanej dalej jako "u.p.e.a.". Właściwym zaś do załatwienia takiego wniosku jest Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – K..

W zażaleniu z dnia [...] lutego 2005 r. L. S. zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu, że potraktowanie skargi strony jako wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest "bezprawne". Zarzucił ponadto nieprzeprowadzenie kontroli "bezprawnych działań" organu egzekucyjnego oraz wyciągnięcie konsekwencji dyscyplinarnych.

Minister Finansów po rozpatrzeniu zażalenia w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2006 r. stwierdził, że pisma strony z dnia [...] grudnia 2004 r. nie można było jednoznacznie zakwalifikować jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zawierało ono bowiem zarówno zarzut braku wymagalności obowiązku, jak i kwestie dotyczące czynności egzekucyjnej (doręczenie odpisów tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu). Organ odwoławczy zauważył, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zakres zgłaszanych w postępowaniu żądań i wniosków winien być odczytywany według ich treści, a organ administracji publicznej niezwiązany podanym przez stronę tytułem, czy też podstawą prawną żądania, winien jednak rozpoznać sprawę co do jej istoty w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma. O tym, jaki charakter ma podanie strony decyduje sama strona. Jeżeli jednak charakter wniesionego pisma budził wątpliwości co do zakresu żądania, Izba Skarbowa zobligowana była do dołożenia należytej staranności w celu uzyskania jednoznacznego sprecyzowania trybu postępowania.

Minister Finansów podkreślił, że w przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej we W. nie wystąpił do strony o sprecyzowanie pisma z dnia [...] grudnia 2004 r. i nie pouczył zobowiązanego co do możliwości rozpatrzenia jego podania. Dokonanie właściwej kwalifikacji prawnej podania strony istotne jest bowiem nie tylko z uwagi na zasadę określoną w art. 9 k.p.a., ale także ze względu na ustalenie organu właściwego do rozpatrzenia podania. Organem właściwym do rozpatrzenia skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. jest organ nadzoru nad egzekucją administracyjną, a w przypadku wniesienia zarzutów i żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego - organ egzekucyjny, to jest Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – K..

W związku z powyższym Minister Finansów uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji celem ustalenia rzeczywistej woli strony co do trybu rozpatrzenia podania z dnia [...] grudnia 2004 r.

W skardze na postanowienie Ministra Finansów L. S. wniósł o jego uchylenie w części dotyczącej ustalenia Urzędu Skarbowego W. – K. jako organu pierwszej instancji. Strona wskazała, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – K. jako organ egzekucji jest jedynie pośrednikiem realizującym decyzję Urzędu Skarbowego w O.. Decyzja ta, zdaniem skarżącego, uprawomocniła się niezgodnie z prawem, gdyż nigdy nie była mu doręczona jako właścicielowi udziałów w spółce "A." sp. z o. o. z siedzibą w O.. Również tytuły wykonawcze wystawione przez Urząd Skarbowy w O. nigdy nie były mu doręczone, jak też nie był poinformowany, jako właściciel "A." Sp. z o.o., że spółka zalega ze spłatą należności z tytułu podatku dochodowego. Nadto L. S. wskazał, że jego odpowiedzialność jako właściciela udziałów w "A." Sp. z o.o. z siedzibą w O. skończyła się z dniem [...] stycznia 1997 r. Od tego dnia pełną odpowiedzialność za zobowiązania spółki prawa handlowego, również za obciążenia budżetowe, ponosi wyłącznie Zarząd Spółki, również w rozumieniu tzw. osób trzecich. Skarżący podniósł, że w jego opinii organem pierwszej instancji uprawnionym do rozpatrzenia skargi w trybie art. 227 k.p.a. jest Urząd Skarbowy w O., a nie organ egzekucyjny, jakim jest Urząd Skarbowy W. – K..

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie i stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu nie został wskazany organ właściwy do rozpatrzenia wniosku skarżącego, bowiem materiał zgromadzony w sprawie nie pozwalał w sposób jednoznaczny na ustalenie rzeczywistej woli strony. Organ drugiej instancji uznał, iż przedmiotowa sprawa wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a nadto Dyrektor Izby Skarbowej powinien pouczyć stronę co do możliwości rozpatrzenia jej podania. Sprecyzowanie żądania strony, pozwoliłoby na ustalenie organów właściwych do rozpatrzenia sprawy.

Zgodnie natomiast z art. 65 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jeżeli jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje ją do organu właściwego.

Odnosząc się do twierdzenia strony, iż jej podanie jest skargą z art. 227 k.p.a. Minister Finansów zauważył, iż z treści art. 18 u.p.e.a. wynika, że przepisy k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie, jeżeli przepisy ww. nie stanowią inaczej. Z charakteru wniesionego pisma wynikało, iż kwestie podnoszone przez skarżącego powinny być rozpatrzone w oparciu o przepisy u.p.e.a.

Ponadto wobec faktu, iż strona kwestionowała zarówno wymagalność egzekwowanego obowiązku, jak i dokonaną czynność egzekucyjną, nie można jednoznacznie stwierdzić, działań którego organu nazwanego "skarbowym" dotyczy skarga. Nie można także uznać, iż organem właściwym do rozpatrzenia skargi, o której mowa w art. 227 K.p.a., na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – K. jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. na co wskazywałyby wywody strony.

Minister Finansów w prowadzonym przez siebie postępowaniu nie badał podnoszonej przez stronę kwestii naruszenia prawa przez organ egzekucyjny oraz kwestii wymagalności egzekwowanego obowiązku, powyższe bowiem nie mogło być przedmiotem tego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia dokonana na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) pozwala stwierdzić, iż skarga jest bezzasadna.

Na wstępie zauważyć należy, że zaskarżone postanowienie Ministra Finansów jest orzeczeniem kasacyjnym wydanym na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a., uchylającym postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. w przedmiocie przekazania pisma Skarżącego Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W. K. i przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji tj. Dyrektorowi Izby Skarbowej we W.. Postanowienie Ministra Finansów nie rozstrzyga o istocie zarzutów dotyczących egzekucji administracyjnej prowadzonej względem majątku Skarżącego zawartych w złożonym przez niego wniosku, jest jedynie orzeczeniem o ustaleniu organu właściwego do rozpoznania wniosku wydanym w toku postępowania. Zaskarżone postanowienie Ministra Finansów nie rozstrzyga ani o właściwości organu, ani o rodzaju żądania Skarżącego.

Sąd administracyjny oceniając zgodność z prawem postanowienia wydanego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. bada jedynie, czy spełnione zostały przesłanki określone tym przepisem. Nie może przy okazji rozpoznawania skargi na orzeczenie kasacyjne odnieść się do merytorycznych zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, zawartych w uzasadnieniu skargi bowiem nie były one przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia. Przesądza o tym art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm.), z którego wynika, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy.

Art. 138 § 2 K.p.a. stanowi, iż " organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Przepis ten ze względu na dyspozycję art. 144 K.p.a. ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń.

W świetle cytowanego wyżej przepisu stwierdzić należy zatem, że także w przypadku postępowania zażaleniowego organ odwoławczy - Minister Finansów – mógł - w przypadku stwierdzenia konieczności uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części - uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania do organu I instancji tj. Dyrektora Izby Skarbowej we W..

W sytuacji niewyjaśnienia przez Dyrektora Izby Skarbowej we W., czego dotyczył wniosek Skarżącego i dowolnej kwalifikacji pisma strony, orzeczenie o przekazaniu pisma organowi właściwemu wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania. To naruszenie procedury mogło mieć istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia, bowiem w zależności od rzeczywistych intencji strony organem właściwym mógł być organ egzekucyjny bądź organ nadzoru nad organem egzekucyjnym. Z tego względu kasacyjne postanowienie Ministra Finansów wskazujące na konieczność dokonania stosownych ustaleń Sąd uznał za wydane przy spełnieniu przesłanki określonej art. 138 § 2 K.p.a. – "gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części".

Sąd wnioskuje, iż Skarżący prawdopodobnie błędnie zrozumiał treść sentencji rozstrzygnięcia Ministra Finansów, ponieważ żądanie skargi dotyczące uchylenia postanowienia Ministra Finansów w części dotyczącej ustalenia Urzędu Skarbowego W. K. jako organu I instancji jest bezprzedmiotowe.

Minister Finansów w swoim postanowieniu nie orzekł bowiem w kwestii właściwości organu. Sformułowanie sentencji postanowienia: "uchyla się zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji" oznacza, iż sprawa dotycząca ustalenia organu właściwego dla rozpoznania wniosku Skarżącego powraca do Dyrektora Izby Skarbowej we W., ponieważ to on w I instancji wydał postanowienie w przedmiocie przekazania wniosku Skarżącego do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. K. To postanowienie zostało uchylone i dopiero po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego Dyrektor Izby Skarbowej we W. rozstrzygnie ponownie jako organ I instancji w przedmiocie właściwości organu.

Zwrócić przy tym należy uwagę, iż organ odwoławczy – Minister Finansów wydając postanowienie kasacyjne nie może przesądzić w nim o treści rozstrzygnięcia przez nakaz załatwienia sprawy właściwości w określony sposób. O treści takiego rozstrzygnięcia decydować powinien wyłącznie ponownie rozpatrujący sprawę właściwości organ pierwszej instancji (Dyrektor Izby Skarbowej we W.), który powinien brać pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, a więc także argumentację podniesioną w zażaleniu od wcześniejszego postanowienia i wyniki przeprowadzonego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. Ponowne rozstrzygnięcie sprawy otwiera zaś, zgodnie z brzmieniem art. 141 § 1 K.p.a. możliwość wniesienia zażalenia do organu wyższego stopnia.

W sumie zatem Sąd, dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia, nie mógł postawić organowi odwoławczemu zarzutu naruszenia prawa, który mógłby być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając to na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm.) oddalił skargę.