Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 533/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2013-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 97 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi Gospodarstwa Rolnego M spółki jawnej na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej Gospodarstwa Rolnego M spółki jawnej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2011r. S.M., reprezentująca Gospodarstwo Rolne M spółka jawna, złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznane płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2011.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołując się na przepis art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako: k.p.a.), § 2 ust. 1, § 3, § 13, § 13a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, ze zm.), zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności na rok 2011 dotyczącego przyznania płatności rolnośrodowiskowej, powołując się na uzyskaną z Prokuratury Rejonowej informacje o toczącym się śledztwie przeciwko S.M. pod zarzutem wyłudzenia od ARiMR dopłat unijnych za lata 2004-2011.

W związku z wnioskiem pełnomocnika Gospodarstwa Rolnego M o podjęcie zawieszonego postępowania, jak i wobec uzyskania informacji Prokuratury Okręgowej o zakończeniu śledztwa w sprawie – sygn. akt [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podjął zawieszone postępowanie postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r.

Kolejnym postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, powołując się na przepis art. 97 § 1 pkt 4, 101, 123 i 124 k.p.a. zawiesił postępowanie w sprawie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2011.

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że wobec wpływu do sądu aktu oskarżenia przeciwko S.M. powstała potrzeba rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Okręgowy, dotyczącego wyłudzenia przez nią dopłat unijnych realizowanych przez ARiMR w roku 2011. Wyjaśniając pojęcie "zagadnienia wstępnego" organ I instancji wskazał, że są to sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którym w niniejszej sprawie jest prawomocne rozstrzygnięcie przez właściwy organ, czy doszło do wyłudzenia dopłat, co będzie miało decydujący wpływ na rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji przez organ.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Gospodarstwo Rolne M spółka jawna, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia postanowienia organu I instancji. Zarzucił on błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na uznaniu, iż stroną zawieszonego postępowania jest S.M. w sytuacji gdy jest nią Gospodarstwo Rolne M spółka jawna, wobec czego nie istnieje relacja zależności między postępowaniem administracyjnym wszczętym z wniosku Gospodarstwa a postępowaniem karnym przeciwko S.M., naruszenie art. 97 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie art., 12 k.p.a. poprzez niewnikliwe i powolne postępowanie oraz niestosowanie najprostszych środków prowadzących do załatwienia sprawy.

W ocenie odwołującego, powołując się na doktrynę i orzecznictwo sądów administracyjnych jednocześnie podkreślił, że przedmiot sprawy karnej nie może być traktowany jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Chodzi w nim bowiem o takie sytuacje, gdy bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi istnieć zatem związek przyczynowy między rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym będącym zagadnieniem prawnym, przy czym związek taki powinien być bezpośredni.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, na podstawie art. 123, art. 126, 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, wskazując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że z treści art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wynika, że chodzi o wydanie decyzji w wyniku rozpatrzenia sprawy, tzn. decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Zagadnienie wstępne jest zatem zagadnieniem warunkującym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Zagadnienie to musi dotyczyć w pierwszym rzędzie kwestii materialnoprawnej, która warunkuje możliwość wyznaczenia konsekwencji normy prawnej dla indywidualnej sytuacji i determinuje tym samym treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Zatem zależy od niej zarówno treść przyszłego rozstrzygnięcia administracyjnego, jak i możliwość kontynuowania postępowania jurysdykcyjnego. Regulacja art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie, z którą organ administracji obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie, gdy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależy nie tylko rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, potwierdzają tezę, że przeszkoda, jaką stanowi zagadnienie wstępne ma bezpośredni wpływ na sprawę administracyjną. Tak silne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego koresponduje również z twierdzeniem, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi konieczną przesłankę dla wiążącego wyznaczenia konsekwencji normy prawnej w postępowaniu jurysdykcyjnym. Zatem wystąpienie zagadnienia wstępnego i brak jego rozstrzygnięcia wyklucza zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony merytoryczne zakończenie postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy podkreślił, że ustalenie przez Sąd Okręgowy, czy złożone przez S.M. dokumenty nie zostały sfałszowane, podrobione lub też poświadczające nieprawdę ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie merytoryczne i zakończenie sprawy przez organ I instancji w zakresie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Ustalenia Sądu Okręgowego oraz prowadzone postępowanie administracyjne Kierownika Biura Powiatowego ARiMR są od siebie wzajemnie zależne. Organ odwoławczy podkreślił, powołując się na przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ), że pomoc finansowa w ramach działania "Program rolnosrodowiskowy" przyznawana jest na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawne, jeżeli wnioskodawca spełnia przesłanki określone w przepisach m.in. jest użytkownikiem gruntów rolnych. Zatem ustalenie powyższego faktu przez Sąd Okręgowy stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania administracyjnego.

Organ II Instancji uznał za bezzasadny zarzut zażalenia dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych wskazał, iż S.M. przeciwko której wniesiony został akt oskarżenia – jako wspólnik Gospodarstwa Rolnego M - spółki jawnej - była osobą składającą wniosek w jego imieniu stąd wszelkie ustalenia Sądu Okręgowego jej dotyczące co do sfałszowania, czy podrobienia dokumentów lub poświadczenia w nich nieprawdy, odnosić się będą też do spółki. Tym samym zarzut braku wykazania związku między postępowaniem administracyjnym, a karnym był nieuzasadniony.

Skargę na powyższe postanowienie złożyło Gospodarstwo Rolne M spółka jawna, reprezentowane przez pełnomocnika profesjonalnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia organu I instancji, rozpoznanie sprawy w trybie postępowania uproszczonego oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając aktom organu I i II instancji:

- naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na błędnej jego wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przez przyjęcie że w sprawie konieczne jest rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy wystarczający jest do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia kończącego sprawę i nie ma podstaw do zawieszenia postępowania;

- naruszenie art. 12 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu, skutkującym niewnikliwym, powolnym postępowaniu i nie posługiwaniu się najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy.

W uzasadnieniu przedmiotowej skargi ponowiono zarzut o braku wpływu postępowania karnego przeciwko S.M. na postępowanie administracyjne z wniosku Gospodarstwa o przyznanie płatności na rok 2011 podkreślając, iż przeciwko Gospodarstwu nie toczyło się i nie toczy żadne postępowanie w trybie ustawy z dna 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Ewentualna jego odpowiedzialność może mieć miejsce dopiero w sytuacji spełnienia dyspozycji z art. 3 ustawy. Powołując się na obowiązującą w postępowaniu karnym zasadę domniemania niewinności stwierdzić należy, iż dopiero prawomocny wyrok skazujący za przestępstwo dawałby podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych. Brak toczącego się postępowania karnego przeciwko spółce jest zatem jednoznaczny z brakiem podstaw do zawieszenia postępowania albowiem nie istnieje kwestia, która mogłaby stanowić zagadnienie wstępne w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Nadto pełnomocnik skarżącej spółki podkreślił, że w aktach sprawy brak jest aktu oskarżenia, na który powołuje się organ administracji, wskazując, iż w prowadzonym postępowaniu karnym nie zarzuca się S.M. przedłożenia sfałszowanych czy przerobionych dokumentów. Nie ma również żadnych wątpliwości co do tego, iż grunty zgłoszone do dotacji znajdują się w posiadaniu Gospodarstwa. Są one przez nie użytkowane i utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. W ocenie pełnomocnika, obowiązkiem organów administracji prowadzących przedmiotowe postępowanie jest ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych, albowiem przesłankami wydania decyzji w zakresie płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego są tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym. Organ administracji nie może zawieszać postępowania dlatego, że oczekuje na ustalenia faktów w postępowaniu karnym. Ewentualne ustalenie na mocy prawomocnego wyroku sądu karnego, iż doszło do popełnienia przestępstwa i w związku z tym przestępstwem wydana została decyzja, daje dopiero podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Organ nie może zawiesić postępowania i oczekiwać, że sąd karny dokona za niego ustaleń faktycznych w sprawie. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, zawieszenie postępowania z powodu toczącego się postępowania karnego jest niezasadne. Oba postępowania są autonomiczne i każde z nich posiada odrębne przepisy regulujące procedurę dowodową.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wskazał, iż postępowanie karne toczące się przed Sądem Okręgowym dotyczy wszystkich wniosków o płatności złożonych przez S.M. w imieniu własnym jak też w imieniu Gospodarstwa Rolnego M - spółka jawna. Organ II instancji podniósł, iż zarzut stawiany S.M. w akcie oskarżenia dotyczy tego, że w roku 2011 działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą usiłowała doprowadzić ARiMR do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w ten sposób, że chcą uzyskać dla siebie lub innej osoby płatności rolnośrodowiskowe do gruntów rolnych przedłożyła Agencji podrobiony, przerobiony, poświadczający nieprawdę lub nierzetelny dokument lub oświadczenie dotyczące okoliczności istotnych dla uzyskania wsparcia. Wskazując na przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wywodził, iż zagadnieniem wstępnym w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. może być właśnie ustalenie przez sąd karny czy doszło do przedłożenia Agencji podrobionego, przerobionego, poświadczającego nieprawdę lub nierzetelnego dokumentu lub oświadczenia dotyczącego okoliczności istotnych dla uzyskania wsparcia finansowego.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, płatności rolnośrodowiskowe przysługują do powierzchni gruntów rolnych znajdujących się w posiadaniu producenta rolnego. Rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji stało się uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez właściwy sąd. Jako podstawę zawieszenia wskazał też organ przepisy art. 6 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady ( WE,EURATOM) nr 2988/95 z dnia18 grudnia 1995 w sprawie w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; powoływanej jako: p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana jest na podstawie akt sprawy i według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie pozostawała kwestia wystąpienia przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku Gospodarstwa Rolnego M spółka jawna o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, ze względu na toczące się przed Sądem Okręgowym postępowanie karne m.in. przeciwko, S.M., składającej w imieniu Gospodarstwa wniosek o płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Zawieszając postępowanie organy powołały się na przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przede wszystkim wskazać należy, że przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, a jego ocena należy ze względu na normy kompetencyjne do innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie administracyjne w sprawie.

W postępowaniu administracyjnym przyjęto zatem jako podstawowe rozwiązanie, że o zagadnieniach wstępnych (prejudycjalnych) rozstrzyga organ lub sąd właściwy do ich rozstrzygnięcia, co nie oznacza, że dopuszczalne jest zawieszenie postępowania bez wykazania związku pomiędzy rozpoznawaną sprawą a inną sprawą, która może być zakwalifikowana jako prejudycjalna. Tylko w sytuacjach szczególnych można odstąpić od tego rozwiązania. Dlatego obowiązkiem organu administracji publicznej jest ustalenie związku pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego a zagadnieniem wstępnym (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 10, Warszawa 2009, s. 359-360). Zważywszy na okoliczność, iż zawieszenie postępowania jest instytucją tamującą bieg postępowania i opóźniającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, dlatego winno mieć zastosowanie tylko w przypadkach określonych w ustawie, a przesłanki zawieszenia nie powinny być wykładane rozszerzająco.

W rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zagadnieniem wstępnym może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być przedmiotem odrębnego postępowania przed takim organem lub sądem. Nie chodzi tu zatem o wyjaśnienie nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd. Samo, zatem stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Organ nie może zatem kierować się przewidywaniami, jaki będzie wynik merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji. Istotne jest przy tym to, by zagadnienie wstępne miało charakter materialnoprawny, co oznacza, że zawieszenie postępowania administracyjnego z tej przyczyny wymaga ustalenia konkretnego przepisu prawa materialnego, który uzależniałby wydanie rozstrzygnięcia w sprawie od rozstrzygnięcia sprawy wszczętej na wniosek strony ( vide: wyroki NSA z dnia 12 maja 2009 r., I OSK 441/09 oraz 13 września 2012 r., II OSK 903/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl; także W. Jakimowicz, O kwestii prejudycjalnej w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym, ST nr 10 2003 r., s. 29-43). Zależność musi ta być bezpośrednia, co oznacza, że gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego ( vide: A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany LEX, Warszawa 2013, teza 5 do art. 97)

Z powyższego wynika, że postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy powinno być prowadzone w postępowaniu głównym. Okoliczność, że ustalenia dokonywane w innym postępowaniu mogą posłużyć za dowód w sprawie nie jest zagadnieniem wstępnym, zaś kwestie ekonomiki procesowej czy możliwość wykorzystania dowodów zgromadzonych w innym postępowaniu nie uzasadnia zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ( vide: wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2008 r. II OSK 1559/07, publ., podobnie W. Jakimowicz, O kwestii prejudycjalnej...).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w postanowieniach obu organów nie zostało wykazane istnienie bezpośredniego związku przyczynowego między postępowaniem karnym a postępowaniem z wniosku Gospodarstwa Rolnego M o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Postanowienie organu I instancji jest bardzo lakoniczne, bowiem wynika z niego tylko fakt wniesienia aktu oskarżenia przeciwko S.M., brak jest natomiast choćby elementarnego opisu, czego dotyczy oskarżenie, w jakim związku pozostaje z rozstrzyganą przez organ sprawą administracyjną i to w sytuacji gdy wnioskodawcą w sprawie o płatności rolnośrodowiskowe pozostaje podmiot inny ( spółka jawna ) niż ten, przeciwko któremu toczy się postępowanie karne (S.M.). Uzasadnienie decyzji organu II instancji, mimo że znacznie obszerniejsze również tej wady nie eliminuje. Jego przeważającą część poświecono doktrynalnej charakterystyce przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w szczególności zaś pojęciu zagadnienia wstępnego oraz przytoczeniu treści art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ).

W oparciu o wskazane przez organ okoliczności nie da się w żadnym razie ustalić, w jakim związku przyczynowym i zarazem materialnoprawnym pozostaje rozpoznanie wniosku skarżącego Gospodarstwa o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej z zagadnieniami prawnymi objętymi aktem oskarżenia. Nie ma bowiem konkretyzacji dotyczącej samego wniosku oraz przedmiotu postępowania karnego i postawionych w nim zarzutów i to podmiotowi innemu niż wnioskodawca. W kwestii związania zagadnieniem wstępnym rozstrzyganym przez sąd karny organ wypowiada się jedynie ogólnie wskazując, że to w postępowaniu karnym zostanie ustalone, czy złożone przez S.M. dokumenty zostały sfałszowane, podrobione lub poświadczają nieprawdę, a tym samym, czy Gospodarstwo Rolne M było uprawnione do otrzymania płatności. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektora Oddziału ARMiR nie ma jednak wytłumaczenia, jakie to konkretne dokumenty (za jaki okres, w jakim przedmiocie -rodzaju płatności, do jakiego gruntu i z jakiego tytułu ) objęte postępowaniem karnym, stanowiły podstawę ubiegania się przez skarżącego o płatności rolnośrodowiskowe na 2011 r., i w jaki sposób lub na jakiej podstawie stwierdzenie fałszu tych dokumentów rzutuje w sposób bezpośredni na wniosek o płatność za rok 2011.

Wskazać również należy, że na tle innych spraw rozpoznawanych w tutejszym sądzie, dotyczących innych płatności lub beneficjentów (np. sprawy II SA/Go 526/13, II SA/Go 525/13, II SA/Go 563/13), dostrzegalne jest, że organy wydając postanowienia o zawieszeniu posługują się tą samą argumentacją nie indywidualizując i nie konkretyzując związku między danymi sprawami, a postępowaniem karnym.

Wykazanie bezpośredniości tego związku i jego materialnoprawnej podstawy w odniesieniu do danego wniosku o płatność ma kluczowe znaczenia dla kontroli zasadności zawieszenia postępowania w sprawie, gdyż z treści załączonego do akt administracyjnych aktu oskarżenia ( nieomówionego przez organ, poza wzmianką o jego wniesieniu do sądu), wynika, że zarzuty stawiane S.M. dotyczą płatności uzyskanych za lata 2004-2010, a zatem nie obejmują roku, którego dotyczy niniejsza sprawa administracyjna, w szczególności nie staje ona pod zarzutem usiłowania wyłudzenia płatności rolnośrodowiskowej za rok 2011 na rzecz Gospodarstwa Rolnego M spółka jawna. Co do zasady zatem wynik postępowania karnego nie determinuje bezpośrednio okoliczności faktycznych i prawnych będących podstawą rozpoznawania przedmiotowego wniosku o płatność. Jeśli zaś z jakichś szczególnych względów zachodzi bezpośrednia i materialnoprawna zależność między rozstrzygnięciem sądu karnego a rozpatrzeniem niniejszej sprawy nie została ona przez organ wykazana zgodnie z wymogami art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 126 k.p.a. Podobnie powołanie dopiero w odpowiedzi na skargę treści § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, nie może być uznane za wykazanie przesłanki do zawieszenia postępowania, gdyż nadal brak jest zindywidualizowanych okoliczności łączących sprawę z wniosku Gospodarstwa Rolnego M o płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 ze sprawą karną przeciwko S.M., umożliwiających ocenę i rozstrzygnięcie, co konkretnie stanowi zagadnienie prejudycjalne.

Nie można zgodzić się również z argumentem, że zagadnieniem wstępnym są fakty stwierdzone przez sąd karny w postępowaniu dowodowym ( podkreślenie na stronie 2 odpowiedzi na skargę). Jak wyżej zaznaczono zagadnienie wstępne ma charakter prawny i związane jest z bezpośrednim wpływem rozstrzygnięcia innego organu na sprawę administracyjną. To zaś, że wyniki postępowania dowodowego w sprawie karnej mogą determinować w jakiejś mierze ustalenia faktyczne sprawy administracyjnej, w szczególności przez to, że organ będzie mógł korzystać również z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie karnej i odnieść się do wyników tego postępowania i poczynionych w nim ustaleń ma znaczenie wyłącznie faktyczne i pragmatyczne. Taki zaś związek nie odpowiada konstrukcji przesłanki, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Zgodzić się należy z zarzutem skargi, iż w ramach wskazywanej podstawy zawieszenia postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku z [...] maja 2011r. Gospodarstwa Rolnego M o płatności dotyczące programu rolnośrodowiskowego na rok 2011 organy nie wykazały wymaganego powołanym przepisem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. związku tegoż postępowania z postępowaniem karnym prowadzonym przeciwko podmiotowi innemu niż wnioskujący o płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 tj. przeciwko S.M.. Treść zarzutu aktu oskarżenia pod jakim staje w postępowaniu karnym S.M. oraz jego uzasadnienie nie pozwala stwierdzić, iż zarzucane jej złożenie w Agencji dokumentów poświadczających nieprawdę dotyczy działań podejmowanych przez nią także w imieniu Gospodarstwa Rolnego M. Nie zmienia tego fakt, iż jest ona wraz z M.W. wspólnikiem spółki jawnej pod nazwą Gospodarstwo Rolne M. Rację przyznać też należy stronie skarżącej, iż rozważań co do ewentualnych związków i wpływu sankcjonowanych karnie działań S.M., podejmowanych przez nią w imieniu i na rzecz Gospodarstwa Rolnego M spółka jawna na postępowanie administracyjne wszczęte przez ten podmiot, w kontekście możliwości zawieszenia postępowania administracyjnego, dokonywać można w świetle regulacji ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 768 ). Do tej jednakże kwestii organy orzekające w sprawie się nie odniosły, poprzestając w istocie na postawieniu znaku równości między działaniem S.M. w imieniu własnym i w imieniu spółki jawnej.

Końcowo wskazać też należy, iż podstawy prawnej zawieszenia postępowania o płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 nie stanowiły i nie mogły stanowić powołane również dopiero w odpowiedzi na skargę przepisy art. 6 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady (WE,EURATOM) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 w sprawie w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.). Wymienione rozporządzanie ustanawia ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Zgodnie z ust.1 art. 6 tego rozporządzenia "bez uszczerbku dla administracyjnych środków i kar Wspólnoty przyjętych na podstawie zasad sektorowych istniejących w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, nakładanie kar finansowych, takich jak grzywny, może zostać zawieszone decyzją właściwego organu władzy, jeżeli przeciw danej osobie wszczęte zostało postępowanie karne w związku z tym samym stanem faktycznym. Wstrzymanie postępowania administracyjnego spowoduje zawieszenie okresu przedawnienia przewidzianego w art. 3. Stosownie zaś do ust. 2 "jeżeli postępowanie karne nie będzie kontynuowane, podejmie się zawieszone postępowanie administracyjne". Zatem treść powołanych regulacji jednoznaczne stanowi, że mają one zastosowanie w postępowaniach, których przedmiotem jest wymierzanie kar finansowych takich jak grzywny i innych środków administracyjnych z tytułu nieprawidłowości w rozumieniu ust. 2 art. 1 powołanego rozporządzenia, nie zaś w postępowaniach w przedmiocie przyznania środków pomocowych.

Jedynie informacyjnie wskazać należy, iż datowane na [...] sierpnia 2013 r. pismo procesowe Dyrektora OR ARIMR wraz z wnioskami dowodowymi wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co prawda w dniu 8 sierpnia 2013 r. tj. w dniu rozprawy wyznaczonej na godzinę 9:40, jednakże dopiero o godzinie 11.45, a zatem już po jej zakończeniu. Brak było zatem możliwości odniesienia się przez Sąd orzekający do jego treści i zawartych w nim wniosków dowodowych.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy uchylił zaskarżone postanowienie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Jednocześnie Sąd uznał, nie będąc związany wnioskami skargi ( tu: wnioskiem skarżącego o uchylenie także postanowienia organu I instancji ), że dla usunięcia stanu niezgodności z prawem i zrealizowania wytycznych zawartych w niniejszym wyroku nie jest konieczne korzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 135 p.p.s.a i uchylenie również postanowienia wydanego przez organ I instancji.

W ponowionym postępowaniu organ II instancji będzie zobowiązany ( o ile uzna podstawy zawieszenia za nadal istniejące) dokonać szczegółowych ustaleń koniecznych dla ustalenia rozważonego wyżej związku i dać im wyraz w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia.

O wstrzymaniu zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., a rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego nastąpiło na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 p.p.s.a.