Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1361/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 234 ust 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie NSA Joanna Tuszyńska WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 202.1 r. sprawy ze skarg T. B., G. J. i J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020 r. znak [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego l. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących G. J. i J. J. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) oraz na rzecz skarżącego T. B. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 lipca 2019 r[...]), na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm.) Wójt Gminy L.:

I. Orzekł, że wykonanie nasypu ziemnego na działce nr [...] w miejscowości M. spowodowało zmianę stanu wody na gruncie, jednakże nie doprowadziło do powstania szkód na działkach sąsiednich;

II. Odmówił wydania decyzji nakazującej właścicielowi Gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, o której mowa z art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm.)

Decyzją z dnia 4 października 2019 r. ([...]), na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1566) oraz art. 138 § 2 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy L. winien wyjaśnić i wskazać "przy udziale biegłego", czy pewne jest wyrządzenie szkody w związku ze zmianą stanu wody na gruncie, czy wystąpienie szkody jest wysoce prawdopodobne lub graniczące z pewnością. Ponadto, zdaniem organu odwoławczego należy zweryfikować czy podmakanie terenu, należącego do odwołującego, spowodowało uschnięcie drzewa oraz ustalić, czy strony postępowania zauważyły szkodliwe oddziaływania nasypu na własny grunt, jeśli tak to konieczne jest wskazanie, również przy udziale biegłego, konkretnych czynności w celu uregulowania stosunków wodnych na gruncie, tak aby ewentualne nakazy zapobiegły szkodliwym realnym wpływom na grunt sąsiedni.

Decyzją z dnia 5 czerwca 2020 r. ([...]), na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, ze zm.),Wójt Gminy L.:

I. Orzekł, że wykonanie nasypu ziemnego na działkach nr [...] i nr [...]

w miejscowości M. spowodowało zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla działek nr [...] [...], [...], [...] i [...] w miejscowości M.;

II. Nakazał G. J. i J. J. - właścicielom działki nr [...] obręb nr [...] M. - przywrócenie terenu działki nr [...] obręb M. do stanu poprzedniego, poprzez usunięcie nawiezionego materiału, w terminie do 30 października 2020 r.;

III. Nakazał T. B. - właścicielowi działki nr [...] obręb nr [...] M. przywrócenie terenu - działki nr [...] obręb M. do stanu poprzedniego, poprzez usunięcie nawiezionego materiału, w terminie do 30 października 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 12 grudnia 2018 r. wpłynął wniosek K. P. o podjęcie działań w związku z nawożeniem ziemi na działkę nr [...] obręb M., które może spowodować także zmianę stanu wody na przedmiotowej działce ze szkodą dla działek sąsiednich. Z podobnym wnioskiem do Wójta Gminy L. zwrócili się pismem z dnia 17 grudnia 2018 r. B. P. oraz pismem z dnia 21 grudnia 2018 r. M. B..

Wykonując zalecenia organu odwoławczego, organ I instancji przeprowadził ponowne oględziny w terenie w dniu 13 stycznia 2020 r. z udziałem stron i biegłego hydrogeologa. B. P. przedłożył dokumentację fotograficzną ukazującą zastoiska wody na działkach nr [...] i [...] obręb M.; Ł. W. pełnomocnik S. W. - oświadczył, że w związku z wykonaniem nasypu na działce sąsiedniej, działka nr [...] jest podmokła, a w czasie opadu staje się rozlewiskiem; B. R. (biegły) wskazał na ślady skoncentrowanego spływu wód opadowych z nasypu na działkę nr [...] obręb M.. Podał, że obszar działki nr [...] obręb M. jest silnie zawilgocony. W stosunku do stanu sprzed 26 kwietnia 2019 r., nastąpił silny, wyraźny rozwój roślinności hydrofilnej. Dotyczy to także działki nr [...] w strefie przylegającej do nasypu na działce nr [...].

W opinii uzupełniającej z dnia 10 lutego 2020 r. (do opinii [...] z dnia 14 maja 2019 r. ) dr hab. inż. B. R. stwierdził istnienie wyraźnych śladów powierzchniowego, skoncentrowanego spływu wód opadowych na działkę [...], zarówno z powierzchni nasypu powstałego na działce [...]

i na części działki [...], jak i z drogi biegnącej na działce [...] (na granicy działek [...]). Ślady te mają postać żłobin (bruzd) erozyjnych). Istnienie bruzd erozyjnych stanowi zasadniczą zmianę w stosunku do sytuacji z dnia 26 kwietnia 2019 r., czyli momentu odbywania wizji lokalnej, która stała się podstawą sporządzenia opinii [...] z dnia 14 maja 2019 r. Wtedy nie zaobserwowano wpływu nasypu na działkach [...] na tereny sąsiednie w postaci przekierowywania wód opadowych. Obecnie dochodzi do koncentracji spływu powierzchniowego na obszarze nasypu i przekierowania go w nienaturalnym kierunku, czyli na działkę [...] a więc ku wschodowi. Naturalny kierunek spływu

z działki [...] to kierunek do koryta [...]i leżącego w kierunku południowym; w dodatku w warunkach naturalnych byłby to spływ rozproszony, a nie skoncentrowany. Bardzo istotne jest także to, że nasyp na działce [...] (i na części działki [...]) przekierowuje wody opadowe napływające od strony drogi (a zatem spływające do doliny z kierunku północnego) w kierunku wschodnim, czyli "odpycha je" w kierunku działki [...] Także ten wpływ został obecnie udokumentowany w postaci zaobserwowanych bruzd erozyjnych. Tak nienaturalnie duże obciążenie działki [...] wodami opadowymi jest szkodliwe dla obszaru tej działki. Przypuszczalnie, chociaż trudno to udowodnić, ten szkodliwy wpływ rozciąga się na tereny leżące dalej ku wschodowi, głownie obszar działek [...] i [...]. Wody opadowe przepływają przez działkę [...] - najprawdopodobniej — napływają na niżej położone części wymienionych działek sąsiednich. Wpływ na obszar działek [...] i [...] pozostaje jednak tylko domniemany; udowodnienie takiego wpływu jest bardzo trudne.

Biegły podał nadto, ze obecnie wyraźnie ujawnił się także wpływ nasypu na działkach [...] w postaci silnego zawilgocenia niżej leżących terenów sąsiednich. Stało się to na skutek trwałego podniesienia zwierciadła płytkich wód. W opinii [...] z dnia 14 maja 2019 r. takie oddziaływanie było dopiero prognozowane, a jednocześnie biegły stwierdzał, że żadne szkody nie były jeszcze (wówczas) widoczne. Obecnie zdecydowanie można już mówić o szkodach. Obszar działki [...] w strefie przylegającej do działki [...] (i tym samym do nasypu na działkach [...]) pasem szerokości około 15-20 m jest teraz silnie zawilgocony. Zawilgocona jest też południowa, nisko położona część działki [...] Wpływ ten widoczny jest także na południowej części działki [...], która nie jest zabudowana nasypem. Na zawilgoconych częściach działek [...] widać wyraźną sukcesję roślinności hydrofilnej, czyli wilgociolubnej. Obumierają tu też drzewa, najprawdopodobniej w wyniku gnicia korzeni (szczególnie na dz. [...]). Doszło więc do trwałego zawilgocenia znacznej części działek [...] Jest to oczywista szkoda dla tych działek.

Autor opinii uzupełniającej stoi na stanowisku, że obecnie nasyp wykonany na działkach [...] zmienia stan wód na gruncie, w sposób szkodliwy dla gruntów sąsiednich, w rozumieniu art. 234 Ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. 2017, poz. 1566). Wykazał dwa szkodliwe oddziaływania - przekierowanie spływu powierzchniowego (i to w postaci spływu skoncentrowanego) na tereny sąsiednie oraz podniesienie zwierciadła wód podziemnych w otoczeniu nasypu. Jednocześnie przedstawił dwie propozycje działań naprawczych. Pierwszą - wykonanie rowów opaskowych, o głębokości minimum 1,0 m poniżej pierwotnej powierzchni terenu, minimalnej szerokości dna 30 cm i minimalnym spadku 5%

o generalnie kierunku południowym. Przedmiotowe rowy oddzielające nasyp od terenów sąsiednich należy wykonać na działce nr [...] - wzdłuż granicy z działką nr [...] i wzdłuż granicy z działką nr [...] oraz na działce nr [...] - wzdłuż granicy z działką nr [...]. Drugim proponowanym rozwiązaniem byłoby usunięcie nasypu i przywrócenie terenu do stanu poprzedniego.

W ocenie organu, w niniejszej sprawie zasadnym jest usunięcie powstałego nasypu, ponieważ wykonanie rowów odwadniających będzie miało tylko charakter krótkotrwały; żeby rowy te właściwie spełniały swoją funkcję muszą być utrzymywane w dobrym stanie z zachowaniem parametrów zapewniających właściwy odpływ. Zgodnie z propozycją biegłego rów biegnący wzdłuż zachodniej granicy działki nr [...] docelowo uchodzi do rowu na działce nr [...]. Gdy rów na działce nr [...] nie będzie utrzymany w dobrym stanie technicznym, prawdopodobnie na działce nr [...] i nr [...] powstanie rozlewisko/zastoisko. W ocenie Wójta Gminy L. usunięcie nasypu rozwiąże problem w sposób skuteczny i trwały.

Od powyższej decyzji, w zakresie dot. pkt 1 i 2 odwołanie złożyli G. J. i J. J.. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie przepisów:

1. art. 7, 77 i 80 kpa poprzez:

- niepełne i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego w szczególności poprzez zaniechanie ustalenia stanu pierwotnego na gruncie, brak ustalenia, jaki był stan nieruchomości objętych postępowaniem sprzed wykonania nasypu, jakie było ukształtowanie terenu, jak był ukształtowany naturalny kierunek spływu wód, w jaki sposób nieruchomości objęte postępowaniem były wykorzystywane, czy i ewentualnie jaki wpływ na zmianę stanu wód miało wybudowanie przez Gminę L. w południowej części nieruchomości sieci kanalizacyjnej;

- nieprawidłową i sprzeczną z zasadami logiki ocenę materiału dowodowego, w szczególności opinii biegłego hydrogeologa B. R.,

- oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia o stan faktyczny ustalony nie w okresie orzekania przez organ I instancji, ale w dacie sprzed prawie pół roku w stosunku do dnia wydania decyzji, co ma istotne znaczenie dla przedmiotowego postępowania, w sytuacji gdy działka nr [...] została inaczej zagospodarowana, dodatkowo w oparciu o oględziny terenu przeprowadzone w środku zimy, tj. w dniu 13 stycznia 2020 r., co mogło zasadniczo wpłynąć na zaobserwowane w tym dniu zjawiska na gruncie;

2. art. 107 w związku z art. 11 kpa poprzez skonstruowanie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w taki sposób, że nie wynika logicznie z niego dlaczego organ I instancji podjął taką a nie inną decyzję, jakimi motywami się kierował, na jakich dowodach oparł swoje rozstrzygniecie, a jakim odmówił wiarygodności i przydatności dla potrzeb niniejszego postępowania, a w szczególności dlaczego przyjął, że wykonanie przedmiotowego nasypu spowodowało zmianę wód na gruncie ze szkodą dla działki nr [...], skoro nic nie ma o tym mowy w ogóle w treści zaskarżonego orzeczenia, a także dlaczego przyjął, iż jedynym prawidłowym działaniem naprawczym podjętym przez skarżących może być wyłącznie usunięcie powstałego nasypu w całości, podczas gdy biegły zaproponował również drugą możliwość w postaci wykonania rowów odwadniających.

Decyzją z dnia 29 września 2020 r. ([...]), na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - prawo wodne (Dz.U. z 2020 r., póz. 310) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz podał, co następuje:

Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji przed wydaniem zaskarżonej decyzji Wójta Gminy L. z dnia 5 czerwca 2020 r. było prawidłowe i pozwoliło na poczynienie zawartych w niej ustaleń.

Pozyskana na potrzeby niniejszej sprawy opinia jest prawidłowa oraz zawiera racjonalne uzasadnienie wniosków końcowych. Biegły - dr hab. inż. B. R., w sposób szczegółowy i wnikliwy opisał sytuację terenową działek stron postępowania, warunki hydrologiczne, hydrogeologiczne, problem spływu powierzchniowego, problem podniesienia zwierciadła wód podziemnych, a także wpływ działań stron na stosunki wodne na gruncie. Opinia zawiera także w załączniku graficznym szkic przedstawiający schemat proponowanego odwodnienia - przebieg rowów. Biegły dr hab. B. R. wykazał, że wykonanie nasypu ziemnego na działkach nr [...] i nr [...] w miejscowości M. spowodowało zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla działek nr [...],[...],[...],[...] i [...] w miejscowości M. w rozumieniu art. 234 Ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne.

Ocena dowodów, została dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.: opiera się na materiale dowodowym zebranym przez organ; opiera się na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego; organ dokonał oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy; rozumowanie, w wyniku którego organ ustala rozstrzygnięcie jest zgodne z zasadami logiki.

Decyzja Wójta Gminy L. jest precyzyjnie uzasadniona zarówno pod względem prawnym, jak i faktycznym. Organ I instancji zrealizował zalecenia Kolegium wyrażone w decyzji administracyjnej z dnia 4 października 2019 r. Wykazano w postępowaniu realność szkody, potwierdzone zostało to w opinii biegłego specjalisty, w której szczegółowo opisano zmiany na gruncie i ich skutki.

Organ I instancji nakazując przywrócenie do stanu poprzedniego terenu działki nr [...] oparł się na zaleceniach wskazanych przez biegłego i uznał, że z dwóch proponowanych rozwiązań usunięcie nasypu rozwiąże problem naruszenia stosunku wodnych w sposób skuteczny i trwały. W tym zakresie również zrealizowane zostały zalecenia Kolegium wskazane poprzednio wydanej decyzji w sprawie.

Na powyższą decyzję T. B. – właściciel działki nr [...] złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Podniósł, że podjęta decyzja jest trudna do wykonania i dla niego krzywdząca. Nadto zakwestionował szkodliwy wpływ dokonanego nasypu na zmiany stanu wody na działce sąsiedniej i wskazał na możliwość wykonania rowu lub drenu wzdłuż nasypu na dz. nr [...] i odprowadzenie wody do rzeki.

Skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie na ww. rozstrzygniecie złożyli również G. J. i J. J..

Decyzji organu II instancji zarzucono:

1. naruszenie przepisów art. 7, 77 i 80 przepisów kodeksu postępowania administracyjnego poprzez:

- oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia o stan faktyczny ustalony nie w dacie orzekania przez organy I i II instancji , ale w dacie sprzed ponad pół roku w stosunku do dnia wydania decyzji co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia ze względu na zmianę stanu faktycznego na gruncie, polegająca na tym, że działka nr [...] została w tym czasie inaczej zagospodarowana;

- oparcie rozstrzygnięcia na niewyczerpująco zebranym materiale dowodowym poprzez zaniechanie ustalenia stanu pierwotnego na gruncie, brak ustalenia jaki był stan nieruchomości objętych postępowaniem sprzed wykonania nasypu, jakie było uksztaltowanie terenu, jak był ukształtowany naturalny kierunek spływu wód, w jaki sposób nieruchomości objęte postępowaniem były wykorzystywane, czy i ewentualnie jaki wpływ na zmianę stanu wód miało wybudowanie przez Gminę L. w południowej części nieruchomości sieci kanalizacyjnej i pominięcie tym samym przez organ II instancji zaoferowanego przez skarżących materiału dowodowego w postaci zdjęć nieruchomości sprzed wykonania nasypu;

2. nieprawidłową i sprzeczną z zasadami logiki ocenę materiału dowodowego już zebranego w sprawie, w szczególności opinii biegłego hydrogeologa B. R., w wyniku czego organy I i II instancji błędnie przyjęły, że woda opadowa spływa z nasypu na działce nr [...] na działkę nr [...] w sposób skoncentrowany, przez co jest ona silnie zawilgocona w stosunku do stanu sprzed 26 kwietnia 2019 r., co doprowadziło do rozwoju roślinności hydrofilnej i do obumierania drzew w tym również na działce nr [...], co stanowi szkodę w rozumieniu art. 234 ustawy - Prawo wodne, podczas gdy:

- od dnia poprzednich oględzin w dniu 26 kwietnia 2019 r. stan nasypu, a zwłaszcza jego profil się nie zmienił,

- na działce nr [...], w oparciu o grunt rodzimy tej działki został założony ozdobny trawnik nie wykazujący żadnych oznak szkód powstałych wskutek obecności na działce nr [...] nasypu, koszony za pomocą sprzętu ogrodowego, nie wykazujący żadnych oznak obecności roślinności hydrofilnej, na którym nawet w czasie silnych deszczy nie tworzą się zastoiska wodne, a który w okresie suchych dni był przez właściciela działki nr [...] nawadniany poprzez pobór wody bezpośrednio z rzeki [...] co przeczy temu, że wykonanie nasypu spowodowało szkodę w postaci zawilgocenia obszaru działki nr [...] poprzez zalewanie jej wodami opadowymi oraz wskutek podniesienia się poziomu wód gruntowych;

- teren działki nr [...], jako położony najniżej ze wszystkich działek objętych postępowaniem, był zawsze terenem podmokłym, w obrębie którego jeszcze przed wykonaniem nasypu dochodziło do obumierania drzew;

- teren działek nr [...] jak i [...] zarówno przed jak i wykonaniem nasypu, stanowiły teren zakrzaczony i porośnięty chaszczami, wobec czego nie można stwierdzić wystąpienia w ich obrębie realnej szkody;

- spowodowanie zmiany stanu wód na gruncie ze szkodą dla działek nr [...], [...]

i [...] poprzez wykonanie nasypu, jak wynika z opinii biegłego, nie jest pewne i mogło nastąpić jedynie przypuszczalnie, a ponadto samo umiejscowienie działek nr [...], [...] i [...], w dość znacznej odległości od działki skarżących, na których również usytuowany jest nasyp oraz ogrodzenia na betonowej podmurówce, świadczy o tym, że na terenie w/w działek nie mogła powstać szkoda wynikająca w wykonania nasypu na działce skarżących - wykonanie nasypu na działce skarżących nie mogło się odbyć ze szkodą dla działki nr [...], ponieważ działka ta stanowi koryto rzeki [...], która i tak jest naturalnym odbiornikiem wód spływających z całego kompleksu działek objętych postępowaniem i brak jest jakiegokolwiek racjonalnego argumentu przemawiającego za tym, że wykonanie nasypu mogło spowodować zmianę, a tym bardziej szkodę w obrębie samej rzeki;

2. naruszenie przepisu art. 11 kpa poprzez lakoniczne i pobieżne odniesienie się przez organ II instancji do zarzutów wskazanych w odwołaniu przez skarżących, skutkujące przyjęciem, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa i zgodna z prawem, tylko wyłącznie dlatego, że decyzja ta była zgodna z opinią przedstawioną przez biegłego, a także niedostateczne wyjaśnienie dlaczego przyjęto, że jedynym prawidłowym działaniem naprawczym podjętym przez skarżących może być wyłącznie usunięcie powstałego nasypu w całości, podczas gdy biegły zaproponował również drugą możliwość w postaci wykonania rowów odwadniających, których to wykopanie skarżący już zlecili;

3. naruszenie przepisu art. 28 kpa poprzez nieustalenie przez organy obydwu instancji prawidłowego kręgu stron postępowania, a to właścicieli nieruchomości oznaczonej jako działki ew. nr [...] w M., a dopuszczenie do udziału w postępowaniu jedynie osoby za takiego właściciela się podającą, skutkującym tym, że nie wszystkie osoby zainteresowane rozstrzygnięciem brały udział w postępowaniu.

Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji

i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i niósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu.

W wyniku przeprowadzonej według powyższych reguł kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził konieczność jej uchylenia.

Zgodnie z art. 234 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2020.310) właściciel gruntu nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Stosownie do ust. 3 jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Dla wydania decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 konieczne jest wykazanie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie, po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, tzn. czy pomiędzy zmianą stanu wody i szkodą na nieruchomości sąsiedniej istnieje związek przyczynowo –skutkowy. Z punktu widzenia przywołanych wyżej przepisów nie ma natomiast znaczenia rozmiar powstałej szkody. Ustawodawca nie uzależnia bowiem skutku od rozmiaru szkody, lecz w ogóle od jej zaistnienia, w związku z czym nie ma potrzeby jej szacowania. Aktualne pozostają po rządami ustawy z dnia 2017 r. uwagi Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 września 2017 r. II OSK 159/16. NSA stwierdził, że zmianą stosunków wodnych są takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Działaniem takim jest między innymi wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu np. zasypanie zagłębienia, którym dotychczas spływała z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody. Także spowolnienie spływu wody z gruntów spowodowane podwyższeniem terenu sąsiedniej działki stanowi jedną ze zmian stosunków wodnych na gruncie, o którym mowa w art. 29 p.w. Również roboty budowlane takie jak niwelacja terenu, podniesienie rzędnej terenu, wprowadzenie systemu drenażowego wokół budynku, czy też samo wybudowanie fundamentów może powodować zmiany stanu wody na gruncie jeżeli ich efektem będzie zmiana naturalnego, dotychczasowego kierunku odpływu wód opadowych, naruszenie istniejącego systemu drenażowego, czy też przecięcie kierunku migracji wód podziemnych."

Wydanie decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego istniejącego przed badaną zmianą, charakteru i sposobu dokonanej zmiany i jej szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Nie jest możliwe stwierdzenie takiego wpływu bez uprzedniego, wyraźnego ustalenia, że przed zmianą stan na gruntach sąsiednich był korzystniejszy.

W rozpoznawanej sprawie organ, słusznie uznając, że konieczne jest odwołanie się do wiedzy specjalistycznej, przeprowadził dowód z opinii rzeczoznawcy. Opinia ta niewątpliwie stanowiła miarodajną podstawę do ustalenia, że poprzez wykonanie nasypu doszło do zmiany stanu wody na gruncie. Rzeczoznawca, dysponując własnymi obserwacjami, opisał szczegółowo, w oparciu o specjalistyczną wiedzę, na czym owe zmiany polegały. Koncentracja spływu wód i przekierowanie ich w nienaturalnym kierunku (na wschód – w kierunku działki nr [...]) – to zmiany, o których mowa w art. 234 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne. W tym zakresie brak jest podstaw do kwestionowania dokonanej przez organy pozytywnej oceny opinii. Zarówno jednak w tejże opinii, jak w zaskarżonej decyzji brak jest wyraźnych i precyzyjnych ustaleń co stanu istniejącego na sąsiadujących działkach przed dokonaną zmianą. Nie przeprowadzono dowodów na okoliczność, czy przed dokonaną zmianą działki nr [...] były, z uwagi na ich usytuowanie, były zalewane, ani nawet na okoliczność, czy stan działek należących do wnioskodawców K. P., B. P. i M. B. (działki [...], [...], [...], [...], [...]) uległ zmianie. Przypomnieć zaś należy, że postępowanie w sprawie wszczęte zostało na wniosek niepochodzący od właścicieli działek [...], które zostały bez żadnych wątpliwości uznane przez rzeczoznawcę za objęte wpływem dokonanych na działkach [...] zmian. Jak wyżej wskazano, tylko precyzyjne ustalenie stanu istniejącego przed wprowadzeniem zmian i porównanie go ze stanem obecnie istniejącym pozwala nie tylko na ocenę, czy doszło do zmiany stanu wód, ale czy stan nieruchomości sąsiadujących wskutek owych zmian uległ pogorszeniu.

Bez takich ustaleń obalenie zarzutu skargi o "oparciu rozstrzygnięcia na niewyczerpująco zebranym materiale dowodowym poprzez zaniechanie ustalenia stanu pierwotnego na gruncie, brak ustalenia jaki był stan nieruchomości objętych postępowaniem sprzed wykonania nasypu, jakie było uksztaltowanie terenu, jak był ukształtowany naturalny kierunek spływu wód, w jaki sposób nieruchomości objęte postępowaniem były wykorzystywane", nie jest możliwe.

Uzasadniony jest także zarzut skarżących dotyczący wyboru mechanizmu eliminującego ewentualne szkody. kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Przepis art. 234 ust. 3 przewiduje dwa równorzędne, alternatywne rozwiązania: przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Zważywszy, że celem regulacji zawartej w tym przepisie jest eliminacja szkód, a nie ukaranie osób dokonujących zmian stanu wód, przyjąć trzeba, że wybór jednego z w/w rozwiązań nie może być dyktowany interesem tylko jednej ze stron. Jeżeli zatem wystarczającym środkiem dla uniknięcia szkód jest wykonanie odpowiednego urządzenia, nakazanie znacznie uciążliwszego i kosztowniejszego przywrócenia stanu poprzedniego nie może być aprobowane.

W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze bezkrytycznie zaakceptowało uzasadnienie dokonanego przez organ I instancji wyboru uznając, że zaproponowane rozwiązanie rozwiąże problem w sposób skuteczny i trwały. Racji tej tezy odmówić nie można, ale – jak wyżej wskazano – nie tylko taką przesłanką winien kierować się organ. Brak jest odpowiedzi na pytanie, czy wykonanie urządzenia w postaci rowów także do takiego efektu doprowadzi. Jest przy tym oczywiste, że odrzucenie możliwości wyboru takiego rozstrzygnięcia sprawy nie może być uzasadniane ewentualnymi, przyszłymi i niepewnymi okolicznościami jak np. brak dbałości o należyte utrzymanie wykonanych urządzeń. Właśnie wykonanie urządzeń w postaci rowów zaproponował w swej opinii rzeczoznawca jako rozwiązanie właściwe, odpowiednie i skuteczne. Organy nie wskazały żadnych miarodajnych powodów, dla których akurat w tym zakresie odstąpiły od wskazań rzeczoznawcy.

W kontekście powyższych uwag stwierdzić należy, że, akceptując w całości decyzję organu I instancji i nie dokonując żadnych samodzielnych ustaleń i rozważań, organ odwoławczy dopuścił się istotnego naruszenia art. 7, 77 § 3, 80 i 107 kpa. To powoduje konieczność uchylenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.