Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 438/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 7,
journal: Dz.U. 2011 nr 12 poz 59
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - tekst jednolity
article: § 6 pkt 5, § 18 ust. 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
article: par. 13 ust. 3 pkt 1, 2, par. 10 pkt 7, 6,
journal: Dz.U. 2004 nr 187 poz 1929
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na  zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 29 ust. 1, 2,
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: art. 151, art. 250 par. 1,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi G.M. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat A. B.kwotę 2952 (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa) złote, w tym 552 (pięćset pięćdziesiąt dwa) złote podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa ((Dyrektor ARiMR) w K.decyzją z dnia [...]nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. (Kierownik ARiMR) z dnia [...]nr [...] o ustaleniu G.M. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych w wysokości 11 908,40 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że 23 czerwca 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynął wniosek wraz z załącznikami G. M. (skarżący, strona) o przyznanie pomocy na zalesianie gruntów rolnych na rok 2005. Strona zadeklarowała do zalesienia działkę rolną o powierzchni całkowitej 0,98 ha oznaczoną nr 482 położoną w obrębie S. gmina C.. Składając wniosek G. M. złożył własnoręczny podpis oświadczając, że znane są mu zasady przyznawania pomocy na zalesianie jednocześnie zobowiązując do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie pomocy na zalesianie.

Kierownik ARiMR wydał [...] r. decyzję [...], uwzględniającą żądanie strony w całości, o przyznaniu pomocy na zalesianie,

w łącznej kwocie 6 557,60 zł z tytułu: wsparcia na zalesienie - płatnej jednorazowo w wysokości 4 774 zł, premii pielęgnacyjnej w wysokości 411,60 zł - płatnej corocznie przez okres 5 lat i premii zalesieniowej w wysokości 1 372 zł - płatnej corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.

Skarżący 19 października 2006 r. poinformował Biuro Powiatowe ARiMR w K., że w związku z tegoroczną suszą, na zalesionej powierzchni działki obumarło 70% nasadzonych sadzonek zalesienia. W odpowiedzi na powyższe Kierownik ARiMR pouczył stronę o konieczności poinformowania o powyższym fakcie nadleśnictwa wraz z informacje dotyczącą zapotrzebowania na sadzonki służące uzupełnieniu.

Począwszy od czerwca 2007 r. do 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR

w K., co rocznie wpływały wnioski G. M., o wypłatę płatności na zalesienie gruntów odpowiedniej za dany rok. Wszystkie wnioskowane kwoty za ww. lata zostały stronie wypłacone.

W dniu 16 czerwca 2010 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu założonej przez G. M. uprawy leśnej, podczas której stwierdzono istniejące zalesienie jedynie na powierzchni 0,30 ha.

Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2010 r. Kierownik ARiMR wznowił z urzędu postępowania administracyjne w wyniku którego, w dniu 13 stycznia 2011 r., wydał decyzję o uchyleniu decyzji Kierownika ARiMR z dnia 2 czerwca 2006 r. oraz odmowie przyznania płatności na zalesienie. Decyzją Dyrektora ARiMR z dnia

22 marca 2012 r. została stwierdzona nieważność decyzji z dnia 13 stycznia 2011 r.

Następnie G. M. poinformował w maju 2011 r. Biuro Powiatowe ARiMR, że dokonał uzupełnienia, stwierdzonych podczas kontroli ubytków wynikających z obumierania sadzonek zaznaczając, że prace zostały wykonane jesienią 2010 r. oraz wiosną br.

Prezes ARiMR wszczął 29 listopada 2011 r. z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia G.M.kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w następstwie czego wydał

w dniu 9 grudnia 2011 r. decyzję o ustaleniu G.M.kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w łącznej wysokości 11 908,40 zł.

Do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynęło 8 sierpnia 2012 r. pismo ze Starostwa Powiatowego w K. z 3 sierpnia 2012 r., w którym wskazano, że na podstawie ustaleń z oględzin działki stwierdzono ślady po przygotowaniu gleby pod sadzenie (wyorane pasy), od strony południowej działki znajdowała się kępa brzozy o pow. ok. 0,02 ha, od strony północnej działki na pow. ok. 0,07 ha posadzony był dąb. Pozostała część nieruchomości pozbawiona była roślinności leśnej, tak więc odstąpiono od przekwalifikowania z urzędu gruntu rolnego na leśny.

W dniu Kierownik ARiMR wydał 14 listopada 2012 r. decyzję o wstrzymaniu G.M. w całości płatności na zalesianie gruntów rolnych. W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor ARiMR w decyzją z dnia 12 lutego 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sądu Administracyjnego w K. wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2013 r. oddalił skargę na ww. decyzję.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji Kierownika ARIMR z dnia

9 grudnia 2011 r. Dyrektor ARiMR w dniu 19 sierpnia 2014 r. wydał decyzję Nr 6680-15/14 o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, na którą strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. w dniu 28 stycznia 2015 r. wydał postanowienie o umorzeniu postępowania w przedmiocie wniesionej skargi na decyzję organu drugiej instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik ARiMR w dniu 6 marca 2015 r. wydał decyzję o ustaleniu G.M. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w łącznej wysokości 11 908,40 zł.

Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji, Dyrektor ARiMR stwierdził, że w oparciu o wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu założonej przez wnioskodawcę uprawy leśnej, podczas której stwierdzono istniejące zalesienie jedynie na powierzchni 0,30 ha oraz pisma Starosty Powiatowego w K. z 3 sierpnia

2012 r. o odstąpieniu o przekwalifikowaniu z urzędu gruntu rolnego na leśny działki, w oparciu o art. 29 ust 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa oraz art. 73 ust 1 i 3 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., zaistniała konieczność ustalenia G.M. kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych.

Następnie Dyrektor zaznaczył że zalesienie regulowane jest zarówno ustawą z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tj. Dz. U. Nr 12 z 2011 r., poz. 59), dalej ,,ustawa o lasach" jak i Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U z 2004, nr 187 poz.1929 z póz zm.) - dalej "rozporządzenie zalesieniowe" wydanego na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących, z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229 z 2004 r., poz. 2273 ze zm.). W świetle powyższego Dyrektor ARiMR dokonał analizy przepisów regulujących postępowanie w sprawie przyznania płatności cytując treść § 3, 4, 5, 6, 8, 9 oraz 13 ust. 3 pkt.1 i 2 rozporządzenia zalesieniowego, art. 29 ust.3 rozporządzenia Rady (WE)

nr 1257/1999 z dnia 17 maja1999 r. oraz art. 38 i art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r.

Wskazując na § 13 ust. 8 rozporządzenia zalesieniowego, art. 39 ust 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 Dyrektor ARiMR stwierdził, że siła wyższa co do zasady jest okolicznością, której strona nie mogła ani przewidzieć ani nie miała możliwości podjąć czynności przeciwdziałającym jej skutkom oraz że klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa powinna zostać udokumentowana. W oparciu o powyższe organ drugiej instancji doszedł do przekonania, że strona odczuwając zjawisko suszy, powinna przeciwdziałając jej skutkom dla założonej uprawy leśnej poprzez skorzystanie z powszechnie znanej formy — podlewania. Jednocześnie podkreślił, że w oparciu o obowiązujące przepisy unijne oraz ustawę o lasach na pisemny wniosek beneficjenta posiadającego plan zalesieniowy udostępniane są darmowe sadzonki na zasadzie de minimis w rolnictwie z funduszy unijnych od Lasów Państwowych. Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że nieudatność plantacji i wypadanie sadzonek były znane rolnikowi od pierwszego roku jej prowadzenia. Pomimo tego wnioskodawca nie przedstawił dowodu na podjęcie działań mających na celu poprawę stanu plantacji, poprzez nawadnianie terenu, a w tym celu została mu przyznana premia pielęgnacyjna. Dodał, że same uzupełnianie sadzonek, jeżeli rzeczywiście nastąpiło (brak dowodu ich zakupu) bez jej nawadniania w przypadku suchego podłoża daje oczywisty efekt ich obumierania. Jednocześnie. Dyrektor zaznaczył, że uzyskiwanie corocznej premii pielęgnacyjnej rodzi obowiązek pielęgnacji plantacji i dbałości o jej udatność, a także aktywność w jej "ratowaniu" musi uwzględniać rodzaj podłoża. Podjęcie działań pielęgnacyjnych po wstrzymaniu płatności należy uznać za spóźnione.

Następnie Dyrektor ARiMR zważył, że z pism strony wynika, że dokonywała ona uzupełnień wypadów uprawy leśnej sadzonkami niewiadomego pochodzenia. Wobec powyższego organ wskazał, że materiał sadzeniowy musi spełniać wymagania jakościowe określone w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. leśnym materiale rozmnożeniowym (Dz. U. Nr 73, poz. 761 i z 2004 r. Nr 96, poz. 959). Sadzonki powinny być wyprodukowane z nasion pozyskanych z drzewostanów nasiennych wyprodukowane w szkółkach zakładanych na gruntach leśnych. Ponadto istotną cechą sadzonek uprawianych na takich gruntach jest występowanie na nich grzybów pomagających w rozwoju drzewek. Zjawisko takie nazywa się mikoryzą

i jest zjawiskiem powszechnym u drzew rosnących w lasach. Drzewka z mikoryzą są odporniejsze na warunki panujące w glebie gruntów rolnych. Gleba taka jest zasiedlana przez gatunki grzybów i innych patogenów powodujących zamieranie sadzonek. Mikoryzą daje drzewkom pewną odporność niezbędną w początkowej fazie wzrostu. Dlatego obowiązek przechowywania przez uczestnika programu zalesianie gruntów rolnych faktur zakupu sadzonek znalazł swe odzwierciedlenie

w § 12 ust. 1 oraz § 13 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia zalesieniowego.

Ponadto Dyrektor ARiMR podniósł, że strona była informowana przez Kierownika o możliwości uzyskania od właściwego nadleśnictwa bezpłatnych sadzonek, co przewiduje art. 58 ust 3 ustawa o lasach. Nie mniej jednak skorzystanie z przedmiotowej pomocy jest dobrowolne i nie zamyka uczestnikowi programu zalesieniowego gruntów rolnych wyboru skorzystanie z zakupu sadzonek od podmiotu przez siebie wybranego.

Zdaniem Dyrektora ARiMR dla oceny niniejszego postępowania istotnym był fakt, że G. M. występując o dofinansowanie założenia uprawy leśnej podjął się zobowiązania jej utrzymania przez okres 20 lat i z tego zobowiązania się nie wywiązał. Wobec czego, mając na uwadze raport z czynności kontrolnych oraz pismo Starosty Powiatowego w K. z 3 sierpnia 2012 r. Dlatego należało zastosować zapisy § 13. ust. 3 pkt. 1 i 2 rozporządzenia zalesieniowego

i przedstawić wyliczenie kwot nienależnie pobranych płatności.

Analizując przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności Dyrektor ARiMR stwierdził, że w przedmiotowej sprawie, nie znajduje zastosowania §13 ust. 8 rozporządzenia zalesieniowego oraz art. 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, bowiem mogą mieć one jedynie zastosowanie dopiero w przypadku wystąpienia suszy jako przypadku siły wyższej w roku trzecim lub kolejnych latach realizacji programu wieloletniego, a takie zgłoszenie przypadku siły wyższej w niniejszym przypadku nie miało miejsca. Zgłoszenie wyschnięcia sadzonek przez G. M. miało miejsce w październiku

2006 natomiast kalkulacja kosztów założenia uprawy leśnej uwzględnia konieczność jej uzupełnienia w drugim roku po jej założeniu.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie, nie znalazł zastosowania

art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, zgodnie z którym obowiązek zwrotu określony w ust 1 nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W niniejszej sprawie płatność przekazana na rachunek bankowy nie wynikała z pomyłki ARiMR lecz z niezrealizowania podjętego przez stronę zobowiązania. W tym miejscu Dyrektor ARiMR zauważył, że od założenia uprawy leśnej (wiosna 2006 roku) oraz po zgłoszeniu przypadku uschnięcia części sadzonek (październik 2006) G. M. w latach 2007 - 2009 corocznie składał wnioski o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych, w których każdorazowo wskazywał, że kontynuuje program zalesiania gruntów rolnych na podstawie decyzji z dnia 2 czerwca 2006 r. oraz zgodnie z wytycznymi zawartymi w planie zalesienia z 20 czerwca 2005 r. i na tej podstawie, do czasu kontroli, wypłacane były mu kolejne raty pomocy. Stan faktyczny gruntu okazał się odmienny od tego co poświadczyła własnoręcznym podpisem strona.

Kolejno organ odwoławczy zważył, że strona przystępując do programu zalesieniowego i składając wniosek o przyznanie płatności w roku 2005 podjęła się obowiązku zalesienia gruntów, w nim wskazanym oraz utrzymania uprawy leśnej przez okres 20 lat, podjęła się zatem zobowiązania stosowania reguł określonych przez odpowiednie procedury. Jednocześnie poświadczył własnoręcznym podpisem, że znane są mu m.in. zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej zastosowane przy rozpatrywaniu niniejszego wniosku. Jako producent rolny dobrowolnie zatem wskazał grunty, na których założy uprawę leśną oraz będzie realizował powyższe zobowiązanie. Wobec powyższego obowiązkiem G. M. było stosowanie zasad zobowiązania.

W ocenie organu odwoławczego, stan założonej uprawy leśnej był skutkiem zaniedbania wnioskodawcy w związku czym w przedmiotowej sprawie, nie znalazł zastosowania również art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., z którego wynika, że obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

W ocenie Dyrektora ARiMR obowiązkiem G. M. była pielęgnacja założonej uprawy leśnej, przez co należy rozumieć nie tylko jej uzupełnianie ale również jej nawadnianie w pierwszych latach wzrostu, z tego też względu z niedbalstwa strony wynika stan faktyczny kompleksu leśnego objętego zobowiązaniem. Wobec powyższego taki stan nie byłby możliwy do zaistnienia w sytuacji należytej pielęgnacji założonej uprawy leśnej. Zatem w rozpatrywanej sprawie dobra wiara strony, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, nie wynikała z dokumentacji dostępnej organowi. W związku z powyższym w stosunku do pobranych przez stronę i przypadających do zwrotu płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych zastosowanie miał dziesięcioletni okres przedawnienia liczony od daty wypłaty, który to okres jeszcze nie minął.

Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, że art. 28a ustawy PROW 2007-2013 stanowi, że w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia (WE)

nr 1290/2005 odstępuje się od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. W rozpatrywanej sprawie, w/w płatności przekraczają kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 i tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zaszły przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

W końcowych rozważaniach organ wskazał, że w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki wskazując na art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. oraz art 47 § 1; art. 51§ 1; art. 53§ 4; art. 56 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej.

Na powyższą decyzję G. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wnosząc o umorzenie postępowania i odstąpienia od żądania zwrotu pobranych płatności.

W pierwszej kolejności podniósł, że dołożył wszelkich starań i maksimum dobrej woli w celu utrzymania przedmiotowej plantacji. Powyższe okoliczności mogły zostać potwierdzone przez wnioskowanych przez skarżącego świadków uczestniczących w corocznych pracach, co do przesłuchania, których Agencja się nie przychyliła. Podkreślił, że nie miał wpływu na powstrzymanie obumierania nasadzanej roślinności bowiem plan zalesienia dalece odbiegał od warunków panujących na zalesianej działce. Ponadto skarżący wskazał, że wzmianki zawarte w zaskarżonej decyzji dotyczące konieczności nawadniania plantacji nie znalazły odzwierciedlenia w planie zalesienia. Nie zostało mu wskazane w jaki sposób, pod względem technicznym, tj. wodą z wodociągów zawierającą chlor czy też deszczówką, podlewać 7 tysięcy sadzonek. Dodatkowo zaznaczył, że zakup sadzonek z ogłoszeń nie było nadużyciem i jednocześnie nie miał obowiązku gromadzenia dowodów zakupu w kolejnych latach, bowiem posiadanie sadzonek potwierdziła kontrola. Jednocześnie zwrócił uwagę, że zaskarżona decyzja został wydana z przekroczeniem terminu do rozpatrzenia odwołania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie.

W odniesieniu do zarzutów zawartych w skardze Dyrektor ARiMR zważył, że przesłuchanie świadków prowadzących prace przy uprawie leśnej czy przeprowadzanie ekspertyz nie ma znaczenia dla wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie. Ponadto uznał, że konieczność nawadniania drzew, nieopisana w planie zalesienia, nie może usprawiedliwiać braku działania strony w tym zakresie, bowiem czynność ta jest oczywista i wynikająca z podstawowej wiedzy o roślinach. Podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na duże zaniedbania założonej uprawy leśnej, co spowodowało że Starosta Powiatowy w K. odstąpił od przekwalifikowania z urzędu gruntu rolnego na leśny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej ,,ustawa p.p.s.a." - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

(art. 145-150 ustawy p.p.s.a.).

Sąd stwierdza, że nie narusza prawa decyzja Dyrektora ARiMR utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o ustaleniu G.M.kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych w wysokości 11 908,40 zł.

Tytułem wstępu trzeba stwierdzić, że postępowanie prowadzone w trybie

art. 29 ust. 1 i 2 ustawy jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym. Ustalenie czy kwoty pomocy są przyznane nienależne lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy, jak i też z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy oraz w postępowaniach, w których zostanie stwierdzone, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie zaistniał pierwszy z przypadków, o jakich mowa w ww. przepisie, a mianowicie podstawą wydania zaskarżonej decyzji były samodzielne ustalenia faktyczne dokonane w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy. Zostały one dokonane w oparciu: o wyniki przeprowadzonej 16 czerwca 2010 r. kontroli na miejscu założonej przez skarżącego uprawy leśnej, podczas której stwierdzono istniejące zalesienie jedynie na powierzchni 0,30 ha; oraz pisma Starosty Powiatowego w K. z 3 sierpnia

2012 r. o odstąpieniu od przekwalifikowania z urzędu gruntu rolnego na leśny działki. W konsekwencji powyższych ustaleń faktycznych organ wydał zaskarżoną decyzję, wskazując podstawę prawną tj. art. 29 ust 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz art. 73 ust 1 i 3 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.

Skarżący natomiast zarzutami skargi zmierza do podważenia ustaleń faktycznych stanowiącymi podstawę wydania zaskarżonej decyzji z dnia 14 maja 2015 r., a te jak wyżej wskazano dotyczą nie wywiązania się skarżącego z podjętego zobowiązania utrzymania przez okres 20 lat uprawy leśnej, co skutkowało odstąpieniem od przekwalifikowania z urzędu gruntu rolnego na leśny

i zastosowaniem przez organ zapisów § 13. ust. 3 pkt. 1 i 2 rozporządzenia zalesieniowego oraz wyliczeniem kwot nienależnie pobranych płatności.

Przystępując do oceny zarzutów skargi należy stwierdzić, że przedmiotem ustaleń organu była istotna dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, a mianowicie, czy do końca roku kalendarzowego, w którym upływało 5 lat od złożenia oświadczenia o założeniu plantacji, wnioskodawca złożył decyzję lub zaświadczenie o przekwalifikowaniu gruntu rolnego na leśny (co stanowiło jednocześnie potwierdzenie, że zalesianie powiodło się). W sprawie niniejszej oświadczenie o założeniu plantacji rolnik złożył 23 maja 2006 r., zatem decyzję lub zaświadczenie o przekwalifikowaniu działki nr 482 położonej w obrębie S. gmina C., G. M. zobowiązany był przedłożyć organowi do końca grudnia 2010 r. Jest zaś niesporne, że tego nie uczynił.

Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organ mając na uwadze raport z czynności kontrolnych z 16 czerwca 2010 r. oraz pismo Starosty Powiatowego w K. z 3 sierpnia 2012 r. uznał, iż należało zastosować § 13 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia zalesieniowego jako podstawę ustalenia nienależnie pobranych płatności w łącznej kwocie 11 908,40 zł. Dlatego w pierwszej kolejności Sąd oceni czy zaskarżona decyzja narusza wskazany wyżej przepis prawa materialnego. Przepis § 13 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia zalesieniowego jest przepisem bezwzględnie obowiązującym, zgodnie z którym: ,,płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, w przypadku nieprzekwalifikowania gruntu rolnego na grunt leśny z uwagi na negatywną ocenę udatności uprawy lub zlikwidowania uprawy leśnej przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, chyba że na podstawie przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych właściwy organ, w formie decyzji, wyraził zgodę na przeznaczenie tych gruntów na cele nierolnicze albo nieleśne." Przy czym zauważyć należy, że zalesianie regulowane jest zarówno ustawą o lasach jak

i przepisami cytowanego wyżej rozporządzenia zalesieniowego. Przepisy ustawy o lasach regulują zakładanie plantacji oraz organy właściwe do dokonywania oceny plantacji, zaś przepisy rozporządzenia zalesieniowego regulują warunki wypłaty pomocy na zalesianie oraz sposób oceny plantacji.

Z art. 14 ust. 7 ustawy o lasach wynika, że starosta właściwy ze względu na położenie gruntu objętego zalesieniem dokonuje oceny udatności upraw w czwartym lub piątym roku od zalesienia gruntu rolnego oraz przekwalifikuje z urzędu grunt rolny na leśny, jeżeli zalesienia gruntu dokonano na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Zauważyć należy, że omawiana kontrola zalesiania wykonywana jest jedynie wtedy, gdy właściciel gruntu korzystał z pomocy finansowej z funduszów wskazanych w powołanym przepisie. Od oceny udatności plantacji uzależnione jest przekwalifikowanie gruntu przez starostę z rolnego na leśny. Sposób oceny plantacji reguluje precyzyjnie rozporządzenie zalesieniowe w § 10 pkt 7 i załączniku nr 4 do rozporządzenia. Przepisy rozporządzenia zalesieniowego regulują także w sposób całościowy kwestie związane z wypłatą pomocy na zalesianie i m.in. w

§ 10 pkt 6 stanowią, że wskazane wyżej przekwalifikowanie gruntów rolnych na leśne jest warunkiem uzyskania pomocy w szóstym roku zalesiania. Zauważyć należy, że przepisy te ustanawiają warunek formalny wypłaty w szóstym roku premii zalesieniowej, którym to warunkiem jest przedłożenie w stosownym terminie decyzji (zaświadczenia) o przekwalifikowaniu gruntów, co niejako potwierdza fakt ich rzeczywistego udanego zalesienia. Z § 10 pkt 6 skorelowany jest przepis

§ 13 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia zalesieniowego, z którego wynika, że nieprzekwalifikowanie gruntów z powodu nieudatności plantacji skutkuje zwrotem płatności zalesieniowej w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania.

Zatem postępowanie dowodowe powinno być nakierowane na ustalenie, czy wymagany dokument został przedstawiony. W toku postępowania do organu

I instancji wpłynęło pismo z 3 sierpnia 2012 r. Starosty Powiatowego w K., informujące, że odstąpiono od przekwalifikowania z urzędu gruntu rolnego na leśny. W piśmie tym wskazano, że na podstawie oględzin nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym 482 w dniach 2009-09-21 oraz 2012-07-31, stwierdzono ślady po przygotowaniu gleby pod sadzenie (wyorane pasy), od strony południowej działki znajdowała się kępa brzozy o pow. ok. 0,02 ha, od strony północnej działki na powierzchni ok. 0,07 ha posadzony był dąb, pozostała część nieruchomości pozbawiona została roślinności leśnej. Na marginesie podkreślić należy, że wszelkie zarzuty dotyczące wadliwości postępowania o przekwalifikowanie gruntów poddanych zalesieniu powinny być prezentowane w postępowaniu o przekwalifikowanie, nie zaś w postępowaniu niniejszym, które dotyczy niejako skutków braku przekwalifikowania. W sprawie niniejszej brak jest zatem decyzji lub zaświadczenia Starosty Powiatowego w K. potwierdzającej udatność plantacji

i orzekającej o przekwalifikowaniu przedmiotowej działki na grunt leśny. Trafna jest także ocena organu, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na duże zaniedbania założonej uprawy leśnej, co spowodowało że Starosta Powiatowy w K. odstąpił od przekwalifikowania z urzędu gruntu rolnego na leśny. Powyższą ocenę potwierdza, nie podważony skutecznie w niniejszym postępowaniu wynik przeprowadzonej 16 czerwca 2010 r. kontroli na miejscu założonej przez wnioskodawcę uprawy leśnej, że zalesienie istnieje jedynie na powierzchni 0,30 ha. Strona zaś zadeklarowała do zalesienia działkę rolną o powierzchni całkowitej

0,98 ha, wnioskując o wsparcie na zalesianie, premię pielęgnacyjną oraz premię zalesieniową.

W takim stanie sprawy organ prawidłowo zastosował przepis

§ 13 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia zalesieniowego jako podstawę ustalenia nienależnie pobranych płatności. Wobec powyższego niezasadne są zarzuty skargi dotyczące nie przesłuchania świadków prowadzących prace przy uprawie leśnej czy nie przeprowadzanie ekspertyz, sposobu oraz rozważania konieczności nawadniania drzew nieopisanego w planie zalesienia, zakupu sadzonek, braku możliwości powstrzymywania stałego procesu obumierania sadzonek.

Jak to już wyjaśniono zwrot nienależnie pobranych płatności był spowodowany nie przedstawieniem przez rolnika wymaganego dokumentu (decyzji, zaświadczenia) dotyczącego przekwalifikowania gruntu, zaś przyczyny jego nieprzedstawienia nie są oceniane w niniejszym postępowaniu. Mimo to organ odnosząc się do kwestii nieudatności plantacji, obszernie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił fakty i ich ocenę prawną, odnosząc się w ten sposób do podnoszonych w toku postępowania przez skarżącego wniosków i zarzutów dotyczących obumierania sadzonek, podejmowanych jesienią 2010 r. oraz wiosną 2011 r. działań w celu uzupełnienia plantacji. Ponowił je także w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Na marginesie, przedstawionej oceny ewentualnego naruszenia prawa materialnego, zgodzić się należy z organem, że nieudatność plantacji

i obumieranie sadzonek z powodu suszy były znane rolnikowi od pierwszego roku jej prowadzenia, jednak brak jakiegokolwiek dowodu, aby podjął on skuteczne działania mające na celu poprawę stanu plantacji, a w szczególności nawadnianie, uzupełnienie plantacji. Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie organ wskazywał skarżącemu w jaki sposób i gdzie może uzyskać sadzonki w celu uzupełnienia plantacji, po tym jak poinformował on pismem z 19 października 2006 r. o fakcie obumarcia około 70 % sadzonek w związku z suszą. Obowiązkiem rolnika uzyskującego coroczną premię pielęgnacyjną jest pielęgnacja plantacja

i dbałości o jej udatność, a także aktywność w jej "ratowaniu" w przypadku wypadania sadzonek. Podczas gdy z obowiązku tego skarżący nie wywiązał się, o czym świadczą ustalenia kontroli z 16 czerwca 2010 r. oraz pismo Starosty Powiatowego w K. z 3 sierpnia 2012 r. Zatem spóźnione są działania skarżącego podejmowane jesienią 2010 r. oraz wiosną 2011 r., w celu uzupełnienia stwierdzonych ubytków wynikających z obumierania sadzonek na zalesionej działce nr 482, potwierdzone pismem z 1 maja 2011 r.

W konsekwencji powyższych rozważań prawidłowy jest wniosek organu, że do stanu faktycznego sprawy należało zastosować § 13 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia zalesieniowego jako podstawę ustalenia nienależnie pobranych płatności w łącznej kwocie 11 908,40 zł.

Organy kontroli, w świetle ustalonych faktów miały podstawę do jednoznacznego stwierdzenia, że skarżący wskutek nieprawidłowości, których się dopuścił, ponosi odpowiedzialność za taki stan uprawy.

Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym argumentację skargi, brak jest podstaw aby kwestionować ustalenia i wnioski organów w zakresie winy skarżącego oraz jego nieprawidłowości w prowadzeniu plantacji. Brak jest zatem przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 73 ust. 4, ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE)

nr 796/2004.

Organ dokonując oceny przesłanek wyłączających zwrot nienależnej pobranej płatności przede wszystkim prawidłowo uznał, że nie zachodzi przesłanka określona w art. 73 ust 4 rozporządzenia nr 796/2004, przyjmując, że przyczyną zwrotu płatności nie była pomyłka organu, a wina skarżącego za spowodowanie zaniedbań w uprawach leśnych. Jak wyżej zauważono nieudatność plantacji i wypadanie sadzonek były znane rolnikowi od pierwszego roku jej prowadzenia. Pomimo tego, jak trafnie wskazuje organ wnioskodawca nie przedstawił dowodu na podjęcie działań mających na celu poprawę stanu plantacji, poprzez nawadnianie terenu, a w tym celu została mu przyznana premia pielęgnacyjna. Same uzupełnianie sadzonek, jeżeli nawet rzeczywiście nastąpiło, mimo braku dowodu ich zakupu bez ich nawadniania w przypadku suchego podłoża daje oczywisty efekt obumierania. Właśnie celem uzyskiwanej corocznie premii pielęgnacyjnej, jest umożliwienie rolnikowi pielęgnacji plantacji i dbałości o jej udatność, a także aktywności w jej "ratowaniu." Ponadto zamierzony efekt, przy należytej pielęgnacji plantacji, może przynieść jej obsadzanie materiałem sadzeniowym spełniającym wymagania jakościowe określone w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o leśnym materiale rozmnożeniowym (Dz. U. Nr 73, poz. 761 i z 2004 r. Nr 96, poz. 959). Sadzonki powinny być wyprodukowane z nasion pozyskanych z drzewostanów nasiennych w szkółkach zakładanych na gruntach leśnych. Warunków powyższych skarżący jednakże nie wypełnił.

Z tego względu prawidłowo uznano niniejszą decyzją środki wypłacone skarżącemu za nienależnie pobrane z wyłącznej jego winy. Argumentacja skargi mająca wykazać starania skarżącego w ratowaniu plantacji jest nieprzekonywująca, pozostaje bowiem w sprzeczności z materiałem procesowym zgromadzonym w sprawie. W konsekwencji wykluczyć należy zastosowanie art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE)

Nr 1122/2009 oraz art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011.

W ocenie Sądu, nie znalazł zatem w sprawie zastosowania art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z którego wynika, że obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał dobrej wiary. Natomiast jak wyżej wskazano o niedbalstwie strony świadczył brak należytej pielęgnacji założonej w maju 2006 plantacji leśnej, potwierdzony wynikami kontroli z 16 czerwca 2010 r. oraz pismem Starosty Powiatowego w K. z 3 sierpnia

2012 r., gdzie wskazano stan zalesienia, który nie byłby możliwy do zaistnienia w sytuacji należytej pielęgnacji założonej uprawy leśnej. Dobra wiara strony, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, nie wynikała zatem z dokumentacji dostępnej organowi, była ona natomiast wynikiem niedbalstwa strony.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. skargę oddalił. O przyznaniu adwokatowi kwoty wynagrodzenia - 2400 zł oraz kwoty VAT - 552 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd orzekł na postawie art. 250 § 1 ustawy p.p.s.a. w związku z § 6 pkt 5, § 18 ust. 1 pkt 1 lit a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).