Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1997/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 273 poz 1 art. 22, art. 23
law: Rozporządzenie (WE) NR 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiające przepisy sanitarne dotyczące   produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Leszek Leszczyński Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 160/10 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Lublinie z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zakazu z zakresu nadzoru weterynaryjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

II OSK 1997/10

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę S. S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Lublinie z dnia [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie zakazu z zakresu nadzoru weterynaryjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Lublinie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w Parczewie z dnia [...] listopada 2009 r. zakazującą S. S. stosowania w karmieniu lisów oskórowanych tuszek, części tuszek oraz narządów wewnętrznych lisów.

W uzasadnieniu decyzji podano, że stosownie do art. 22 Rozporządzenia (WE) Nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz.Urz. UE. L. 273.1 z dnia 10 października 2002 r.) zabronione jest używanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów przetworzonych w przypadku karmienia zwierząt przetworzonym białkiem pochodzącym z tuszy lub części tuszek zwierząt tego samego gatunku. Zakaz ten został przez stronę naruszony, skoro w złożonym oświadczeniu wskazała, że 500 sztuk tuszek lisich zostało wykorzystanych jako karma dla lisów. Z treści pkt 7 i 10 Preambuły do Rozporządzenia wnosić należy, iż zakaz ten jest wynikiem dbałości o uniknięcie ryzyka rozproszenia czynników chorobotwórczych i pozostałości substancji szkodliwych. Dlatego, jak dowodził organ, w żywieniu zwierząt powinno być stosowane białko przetworzone i nie z tego samego gatunku oraz uzyskane z surowca kategorii 3, co wynika z załącznika 1 pkt 42 do Rozporządzenia. Tuszki natomiast i części tuszek z oskórowanych lisów stanowią materiał kategorii 2 wymieniony w art. 5 pkt 1 lit. g) – produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego inne, niż surowiec kategorii 1 lub 3.

Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 23 Rozporządzenia państwa członkowskie mogą zezwolić na używanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w szczególności surowca kategorii 2 przy założeniu, że nie pochodzą od zwierząt, które zostały ubite lub padły z powodu obecności lub podejrzenia choroby przenoszonej na ludzi lub zwierząt, do karmienia zwierząt futerkowych pod nadzorem właściwych władz oraz zgodnie z zasadami ustanowionymi w załączniku IX. Powyższe odstępstwa zostały wprowadzone dla Finlandii i Estonii decyzjami Komisji Europejskiej z dnia 12 maja 2003 r. (decyzja nr 2003/324/WE) oraz z dnia 29 kwietnia 2004 r. (decyzja nr 2004/434/WE), które uchylają zakaz powtórnego przetworzenia wewnątrzgatunkowego zwierząt futerkowych dla wymienionych w tych decyzjach gatunków zwierząt: lisów i szopów praczy. Powyższego odstępstwa od zakazu stosowania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego w postaci surowca, jak i przetworzonego białka w karmieniu zwierząt tego samego gatunku nie wprowadzono w stosunku do Polski.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie S. S. podniósł, że Wojewódzki Lekarz Weterynarii utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, mimo braku wskazania konkretnej podstawy prawnej, która winna być podstawą do wydania decyzji i która była nieadekwatna do przedmiotu sprawy oraz wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że organ odwoławczy za podstawę prawną decyzji uznał ekspertyzę prawną, którą sam wykonał. Jego zdaniem z pobieżnej analizy art. 22 pkt 2 Rozporządzenia Nr 1774/2002 z dnia 3 października 2002 r., ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi wynika, że zakaz używania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów przetworzonych w odniesieniu do ryb i zwierząt futerkowych w skarmianiu zwierząt futerkowych nie obowiązuje. Tuszki zwierząt futerkowych nie wchodzą bowiem do łańcucha pokarmowego człowieka, przez co nie ma niebezpieczeństwa dla ludzi oraz lisów, żywionych wewnątrzgatunkowo.

W odpowiedzi na skargę Lubelski Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Lublinie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że argumentacja przedstawiona przez skarżącego nie ma uzasadnionych podstaw.

Sąd I instancji wyjaśnił w pierwszej kolejności, że z chwilą przystąpienia do Unii Europejskiej na mocy Traktatu z dnia 16 kwietnia 2003 r. o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (Dz.U z 2004 r. Nr 90, poz. 864) Polska została zobowiązana do respektowania prawa wspólnotowego i obowiązującej jego wykładni, a także do stosowania przez sądy krajowe prawa wspólnotowego. Sądy krajowe są przy tym zobowiązane do przestrzegania zasady bezpośredniego skutku prawa wspólnotowego, rozumianej jako następstwo bezpośredniego obowiązywania przepisów prawa wspólnotowego na terytorium państw członkowskich. Prawo wspólnotowe bezpośrednio obowiązujące stanowi cześć systemu prawa krajowego i powinno być bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich (orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dnia 14 grudnia 1971 r. sprawa Politi s.a.s v. Ministry for Finance of the Italian Republic 43-71 ECR 1971). Skutek bezpośredni wywierają przepisy Traktatu o Unii Europejskiej (sprawa 26/62 NV Algemeine Transport en Expeditie Ondernemig van Gend & Loos v. Netherlands Inland Revenue Adinistration czy sprawa 83/78 Redmont, Rec. 1978, s..2347), a także Rozporządzenia, ale tylko wówczas, gdy są jasne, precyzyjne i bezwarunkowe (sprawa 34/73 Fratelli Variola Spa v. Amministrazione delle finanse dello Stato , Rec.1973, s. 981). Wbrew przekonaniu skarżącego organy administracji publicznej słusznie odwołały się do prawa wspólnotowego, skoro również organy administracyjne muszą stosować bezpośrednio skuteczne normy prawa wspólnotowego (orzeczenie ETS w sprawie 103/88 Fratelli Costanzo v. Comune di Milano, Rec.1989 s. 1839).

Rozporządzenie (WE) Nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nie przeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz.Urz. UE. L. 273.1 z dnia 10 października 2002 r.) w sposób systematyczny uregulowało przepisy sanitarne dotyczące gromadzenia, transportu, przechowywania, przeładunku, przetworzenia oraz wykorzystywania lub unieszkodliwiania wszystkich produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi. Rozporządzenie wprowadza trzy kategorie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, wskazując jako kryterium podziału zagrożenie, jakie stanowią oraz ustanawia zasadę, że produkty wszystkich tych kategorii mają być natychmiast przetwarzane, wykorzystywane lub unieszkodliwiane w określonych i zatwierdzonych do tego celu zakładach. Ustalono ponadto, opierając się na opiniach naukowych, że produkty pochodzenia zwierzęcego, pochodzące od zwierząt uznanych w drodze kontroli sanitarnej za niezdatne do spożycia przez ludzi nie powinny być włączane do łańcucha pokarmowego, ale unieszkodliwiane we właściwy sposób w celu zapobieżenia potencjalnemu rozprzestrzenianiu się czynników chorobotwórczych.

Zakaz karmienia zwierząt białkami pochodzenia zwierzęcego wynika z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. wskazującego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii (Dz. U L 147 z dnia 31 maja 2001r. str.1 ze zmianami). Zgodnie z art. 7 ust. 2 tego Rozporządzenia, zakazuje się karmienia zwierząt białkami pochodzenia zwierzęcego oraz zakaz ten ogranicza się w zakresie karmienia tych zwierząt produktami pochodzenia zwierzęcego, zgodnie z załącznikiem IV. Według natomiast załącznika zakaz ten jest rozszerzony na karmienie zwierząt hodowlanych, za wyjątkiem mięsożernych zwierząt futerkowych: 1) przetworzonym białkiem zwierzęcym , 2) żelatyną pochodzącą od przeżuwaczy, 3) produktów z krwi, 4) hydrolizatami białkowymi, 5) fosforanem dwuwapniowym i fosforanem trójwapniowym pochodzenia zwierzęcego oraz paszami zawierającymi białka wymienione w pkt I – V, 6). Z powołanych zapisów wynika zatem, że mięsożerne zwierzęta futerkowe mogą być karmione jedynie przetworzonym białkiem zwierzęcym. Z kolei według definicji zawartej w pkt 42 załącznika I do Rozporządzenia 1774/2001, stosowanego zgodnie z jego art. 2 ust.2, która z mocy art. 3 ust. 2 i załącznika nr 1 ust. 1 lit. a) 3) Rozporządzenia 999/2001 znajduje zastosowanie także dla potrzeb tego Rozporządzenia, przetworzone białko zwierzęce oznacza białko zwierzęce otrzymywane całkowicie z surowca kat. 3 poddane obróbce zgodnie z rozdziałem II załącznika VII w celu uczynienia go zdatnym do bezpośredniego zużycia jako surowiec paszowy lub jakiegokolwiek innego wykorzystania w pokarmach zwierzęcych włączając karmę dla zwierząt domowych, bądź do wykorzystania w nawozach organicznych lub dodatkach do wzbogacania gleb; jednakże nie obejmuje ono produktów z krwi, mleka przetworów z mleka, siary, żelatyny, hydrolizatorów białkowych ani fosforanu dwuwapniowego, jaj i produktów z jaj, fosforanu trójwapniowego i kolagenu. Z powyższego zapisu wynika, że mięsożerne zwierzęta futerkowe nie mogą być karmione surowcem kategorii 2, do której zaliczono tuszki lisie. Stosownie do art. 5 ust. 4 Rozporządzenia (WE) 1774/2002 surowiec kategorii 2, do którego zaliczono oskórowane tuszki lisie, nie jest wprowadzany na rynek ani nie podlega wywozowi, z wyjątkiem wypadków, gdy jest to zgodne z Rozporządzeniem lub z zasadami ustanowionymi przez Komisję. Środki te mające na celu zmianę elementów innych niż istotne Rozporządzenia poprzez jego uzupełnienie, przyjmuje się zgodnie z procedurą regulacyjną, połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 33 ust. 3. Zasady postępowania z surowcem kategorii 2 określone są w art. 5 ust. 2 lit. a) – f), przy czym dopuszcza się możliwość usuwania surowca tej kategorii za pośrednictwem innych środków lub wykorzystaniu w inny sposób, zgodnie z zasadami ustanowionymi przez Komisję po konsultacji z właściwym komitetem naukowym (lit. g). Do tej właśnie regulacji nawiązuje art. 23 Rozporządzenia, określający odstępstwa dotyczące wykorzystywania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Według ust. 2 lit. a) tego przepisu państwa członkowskie mogą zezwolić na używanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego wyszczególnionych w lit. b) do karmienia zwierząt wyszczególnionych w lit. c) pod nadzorem właściwych władz oraz zgodnie z zasadami ustanowionymi w załączniku IX. Chodzi tu właśnie o możliwość karmienia zwierząt futerkowych surowcem kategorii 2 przy założeniu, że nie pochodzą one od zwierząt, które zostały ubite lub padły z powodu obecności lub podejrzenia choroby przenoszonej na ludzi lub zwierzęta. Zawarte w przepisie art. 23 ust. 2 lit. a) zezwolenie na wprowadzenie odstępstwa przez państwa członkowskie oznacza, że następuje ono w drodze odpowiedniej regulacji w prawie krajowym. Wniosek powyższy potwierdza art. 23 ust. 3 Rozporządzenia, nakazujący państwom członkowskim powiadomienie Komisji o wykorzystaniu produktów w ramach odstępstw określonych w ust. 2 oraz wprowadzonych regulacjach dotyczących weryfikacji, mających zagwarantować wykorzystanie danych produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego jedynie w dozwolonych celach. Art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, która wykonuje postanowienia Rozporządzenia (WE) Nr 1774/2000 stanowi, że wymagania weterynaryjne dla umieszczania na rynku, wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ubocznych produktów zwierzęcych określają przepisy Unii Europejskiej ustanawiające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi. Ustawa ta nie zawiera przepisów dozwalających na karmienie zwierząt futerkowych surowcem kategorii 2, wymienionym w Rozporządzeniu nr 1774/2002. Wprawdzie ust. 2 tego artykułu zawiera delegację dla ministra właściwego do spraw rolnictwa do określenia, w drodze rozporządzenia, wymagań weterynaryjnych dla umieszczania na rynku, wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ubocznych produktów zwierzęcych oraz ich unieszkodliwiania, a także sposobu wykorzystywania tych produktów, w zakresie, w jakim przepisy, o których mowa w ust. 1, przewidują taką możliwość, mając na uwadze ochronę zdrowia zwierząt, to wydane na podstawie tego przepisu rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych dla dodatków do wzbogacania gleby (Dz. U Nr 269, poz. 2676 z późn. zm.) określa wymagania weterynaryjne dla umieszczania na rynku, wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dodatków do wzbogacania gleby w rozumieniu przepisów Unii Europejskiej, wytworzonych z ubocznych produktów zwierzęcych przetworzonych metodą 1, zwanych dalej "polepszaczami gleby", unieszkodliwiania polepszaczy gleby, oraz sposób wykorzystania polepszaczy gleby. Jest to zatem sposób przetworzenia ubocznych produktów zwierzęcych określony w art. 5 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia (WE) 1774. Sąd I instancji uznał zatem, iż jeśli ustawodawca nie zezwolił na karmienie zwierząt futerkowych surowcem kategorii 2, już choćby tego powodu zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Art. 22 ust.1 lit. a) rozporządzenia 1774/2001 zabrania także karmienia zwierząt przetworzonym białkiem pochodzącym z tuszy lub części tuszy zwierząt tego samego gatunku. Podobne rozwiązanie zostało przyjęte także w prawie krajowym. Według § 9 ust.1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 marca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków weterynaryjnych wymaganych przy wytwarzaniu środków żywienia zwierząt zawierających białko zwierzęce (Dz. U Nr 48, poz. 403), które na mocy art. 93 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt jest nadal obowiązujące, wytwarzanie środków żywienia zwierząt zawierających białko zwierzęce, z wyjątkiem określonym w ust. 2, powinno odbywać się w sposób wykluczający obecność białka z gatunku zwierząt, dla których środek ten jest przeznaczony. Powyższy przepis nie wprowadza rozróżnienia pomiędzy kategoriami surowca, jakimi posługuje się Rozporządzenie (WE) Nr 17742002. W przekonaniu Sądu meriti nie ma uzasadnionych podstaw do wniosku, iż ograniczenie wynikające z art. 22 ust.1 lit. a) jest objęte odstępstwem określonym w art. 23 ust.2 lit. a) Rozporządzenia. W żadnym razie dopuszczenie do karmienia zwierząt futerkowych surowcem kategorii 2 nie eliminuje zakazu wynikającego z art. 22 ust.1 lit. a). Wniosek taki uzasadniają odmienne tryby wprowadzenia odstępstw. O ile wprowadzenie odstępstwa określonego w art. 23 ust. 2 lit. a) pozostawiono Państwom Członkowskim, to według art. 22 ust. 2 odstępstwa od zakazu ustanowionego w art. 22 ust.1 lit. a) mogą zostać przyznane w odniesieniu do ryb i zwierząt futerkowych po konsultacji z właściwym komitetem naukowym. Przepis ten stanowi, że środki te mające na celu zmianę elementów innych, niż istotne rozporządzenia, między innymi poprzez jego uzupełnienie, przyjmuje się zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 33 ust. 3. W oparciu o wspomnianą procedurę, Decyzją Komisji z dnia 29 września 2009r. (Dz. Urzęd. L 257 z dnia 30 września 2009 r. P.0038 – 0039 ) zmieniono decyzję Komisji 2003/324/WE z dnia 12 maja 2003 r. w odniesieniu do odstępstwa od zakazu przetwarzania wewnątrzgatunkowego dotyczącego karmienia niektórych zwierząt futerkowych na Łotwie. Zgodnie z tymi decyzjami Łotwie, Estonii i Finlandii przyznano odstępstwo w odniesieniu do karmienia lisów i szopów praczy, a dodatkowo Estonii i Łotwie odstępstwo do karmienia zwierząt futerkowych z gatunku norki amerykańskiej przetworzonym białkiem zwierzęcym pochodzącym z tusz lub części tusz zwierząt tego samego gatunku. Polska dotychczas takiego odstępstwa nie uzyskała, co uzasadnia tezę, że zabronione jest karmienie zwierząt futerkowych w sposób określony w art. 22 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia 1774/2001. Istotną zmianę w omawianym zakresie wprowadza Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nie przeznaczonych do spożycia przez ludzi, uchylające Rozporządzenie nr 1774/2002 (WE), które będzie się stosować od dnia 4 marca 2011r. Odchodzi się w nim od konieczności zachowania procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą, a art. 11 ust.1 lit. a) wprost stanowi, że zabronione jest stosowanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych w skarmianiu zwierząt lądowych danego gatunku, innych, niż zwierzęta futerkowe, przetworzonym białkiem zwierzęcym, pochodzącym z całych zwierząt lub z części zwierząt tego samego gatunku. Według art. 11 ust.2 lit. b) Rozporządzenia można będzie jednak ustanowić środki dotyczące warunków skarmiania zwierząt futerkowych przetworzonym białkiem zwierzęcym, pochodzącym z całych zwierząt lub z części zwierząt tego samego gatunku. Zauważyć należy, że użycie pojęcia "przetworzone białko zwierzęce" oznacza, że również w tym przypadku możliwe jest wykorzystanie jedynie surowca kategorii 3. Z art. 18 ust. 1 lit. d) tego Rozporządzenia wynika natomiast, że właściwy organ może w drodze odstępstwa od art. 13 i 14 zezwolić, w warunkach zapewniających kontrolę zagrożenia dla ludzi i zwierząt, na gromadzenie i stosowanie materiału kategorii 2, pod warunkiem, że pochodzi on od zwierząt, które nie zostały zabite, lub które nie padły z powodu obecności lub podejrzenia choroby przenoszonej na ludzi i zwierzęta oraz materiału kategorii 3 do skarmiania zwierząt futerkowych.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. S., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie:

1) załącznika IV pkt I ust. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii poprzez uznanie, że zakaz karmienia przeżuwaczy białkami pochodzenia zwierzęcego przewidziany w art. 7 ust. 1 Rozporządzenia (WE) rozszerzony jest na mięsożerne zwierzęta futerkowe;

2) art. 22 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r., ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego poprzez uznanie, że przepis ten ma zastosowanie do tuszek, części tuszek lisich i narządów wewnętrznych lisów, które stanowią nieprzetworzone biało zwierzęce, gdy tymczasem przepis ten dotyczy przetworzonego białka zwierzęcego;

3) art. 23 ust. 2 lit. a) Rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r., ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego poprzez uznanie, że odstępstwo przewidziane w tym przepisie nie obejmuje ograniczenia wynikającego z art. 22 ust. 1 lit. a).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, iż Sąd dokonał błędnej wykładni załącznika IV pkt 1 ust. a Rozporządzenia nr 999/2001, gdyż stracił z pola widzenia fakt, że zakaz karmienia przeżuwaczy białkami pochodzenia zwierzęcego jest rozszerzony na karmienie zwierząt hodowlanych, jednak tylko tych hodowanych w celu produkcji żywności. Zakaz ten nie jest rozszerzony na karmienie mięsożernych zwierząt futerkowych. Zdaniem autora skargi kasacyjnej zwrot "hodowanych w celu produkcji żywności" odnosi się do ogólnego określenia "zwierząt hodowlanych", a nie "mięsożernych zwierząt futerkowych". Ponadto skarżący kasacyjnie wskazał, że zgodnie z art. 23 ust. 2 lit. a c) Rozporządzenia (WE) 1744/2002 państwa członkowskie mogą zezwolić na używanie surowcem kategorii 2 i 3 do karmienia zwierząt futerkowych. Na mocy decyzji Powiatowego Inspektora Weterynarii w Parczewie z dnia [...] października 2004 r. S. S. otrzymał zresztą zezwolenie na stosowanie w żywieniu lisów ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego (surowiec kategorii 2 i 3).

Powołując takie zarzuty w ramach skargi kasacyjnej jej autor wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Punktem wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie musi być stwierdzenie, że podstawowy zakaz karmienia zwierząt białkami pochodzenia zwierzęcego wynika z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. wskazującego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii (Dz.U.UE. L 147.1 z późn. zm.). Na podstawie art. 7 ust. 2 Rozporządzenia Nr 999/2001 zakazuje się karmienia przeżuwaczy białkami pochodzenia zwierzęcego. Zgodnie z załącznikiem nr IV do Rozporządzenia zakaz ten został rozszerzony na karmienie zwierząt hodowlanych, z wyjątkiem karmienia mięsożernych zwierząt futerkowych przetworzonym białkiem zwierzęcym, żelatyną pochodzącą od przeżuwaczy, produktów z krwi, hydrolizatami białkowymi, fosforanem dwuwapniowym i fosforanem trójwapniowym pochodzenia zwierzęcego oraz paszami zawierającymi białka wymienione w pkt I – V. Przytoczone przepisy dają podstawę do twierdzenia, że mięsożerne zwierzęta futerkowe, a do takich zalicza się lisy, co do zasady mogą być karmione jedynie przetworzonym białkiem zwierzęcym. Pod pojęciem przetworzonego białka zwierzęcego należy przy tym rozumieć, zgodnie ze znajdującą zastosowanie definicją zawartą w pkt 42 załącznika nr I do Rozporządzenia (WE) Nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nie przeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz.Urz. UE. L. 273.1), białko zwierzęce otrzymywane całkowicie z surowca kategorii 3, poddane obróbce zgodnie z rozdziałem II załącznika VII w celu uczynienia go zdatnym do bezpośredniego zużycia jako surowiec paszowy lub jakiegokolwiek innego wykorzystania w pokarmach zwierzęcych włączając karmę dla zwierząt domowych bądź do wykorzystania w nawozach organicznych lub dodatkach do wzbogacania gleb; jednakże nie obejmuje ono produktów z krwi, mleka przetworów z mleka, siary, żelatyny, hydrolizatorów białkowych ani fosforanu dwuwapniowego, jaj i produktów z jaj, fosforanu trójwapniowego i kolagenu. Z powyższego zapisu wynika, że mięsożerne zwierzęta futerkowe nie mogą być karmione surowcem kategorii 2, do której zaliczono tuszki lisie na mocy art. 5 pkt 1 lit. g) Rozporządzenia nr 1774/2002.

Na gruncie takiego brzmienia przepisów autor skargi kasacyjnej sformułował tezę, która stała się podstawą zarzutu błędnej wykładni załącznika nr IV pkt I ust. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii, że zakaz karmienia przeżuwaczy białkami pochodzenia zwierzęcego, wynikający z art. 7 ust. 2 Rozporządzenia, ulega rozszerzeniu jedynie na karmienie zwierząt hodowlanych w celu produkcji żywności. Taki pogląd skarżącego kasacyjnie nie znajduje jednak odzwierciedlenia w treści art. 7 ust. 2 Rozporządzenia Nr 999/2001 oraz treści załącznika Nr IV do tego Rozporządzenia i w związku z tym musiał zostać uznany za niezasadny. W tym miejscu warto jedynie zauważyć, iż w załączniku nr IV posłużono się pojęciem zwierząt futerkowych hodowanych w celu produkcji żywności jedynie w części III.D, która nie znajduje zastosowania w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.

Podzielić natomiast należy stanowisko autora skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji błędnie powołał się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na art. 22 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r., ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Z treści art. 22 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia nr 1774/2002 wynika zakaz karmienia zwierząt gospodarskich przetworzonym białkiem pochodzącym z tuszy lub części tuszy zwierząt tego samego gatunku. Nie ulega zatem wątpliwości, że przepis ten odnosi się do produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w postaci przetworzonego białka zwierzęcego, podczas gdy przedmiotem decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Lublinie podlegającej kontroli sądowej był zakaz karmienia zwierząt białkiem nieprzetworzonym. Należy jednak podkreślić, iż sam fakt częściowego błędnego uzasadnienia wyroku nie może stać się podstawą jego uchylenia, jako że wyrok ten wobec prawidłowego powołania się na art. 7 ust. 2 w zw. z załącznikiem nr IV pkt I ust. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii odpowiada prawu.

Natomiast za niezrozumiały i chybiony na gruncie rozpoznawanej sprawy należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 23 ust. 2 lit. a) Rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego poprzez uznanie, że odstępstwo przewidziane w tym przepisie nie obejmuje ograniczenia wynikającego z art. 22 ust. 1 lit. a). Jeżeli bowiem autor skargi kasacyjnej wskazuje, że dyspozycja art. 22 Rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nie odnosi się do okoliczności przedmiotowej sprawy, to logicznym wydaje się fakt, że również wyjątki czy odstępstwa ustanowione od zasady wyrażonej tym przepisem w tychże okolicznościach nie mogą znaleźć zastosowania. Niezależnie przy tym od prawidłowości ustaleń w kwestii mechanizmów i trybów wprowadzania odstępstw, o których mowa w art. 22 i art. 23 rozporządzenia 1744/2002, należy podkreślić, że wobec faktu, że Rzeczpospolita Polska nie wprowadziła odstępstw na podstawie tych przepisów, rozważania w tym zakresie są bezprzedmiotowe. Poza sporem pozostaje bowiem, że chociaż art. 23 ust. 2 Rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 przewiduje możliwość, aby państwa członkowskie zezwoliły w ustawodawstwie krajowym na wykorzystywanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego stanowiących surowiec kategorii 2 do karmienia zwierząt futerkowych, to jednak przepisy obowiązujące w dacie wydania kwestionowanej decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Lublinie z dnia [...] stycznia 2010 r. takiego odstępstwa nie wprowadzały.

W tym miejscu należy również odnieść się do twierdzenia skargi kasacyjnej, że skarżący dysponuje decyzją Powiatowego Lekarza Weterynarii w Parczewie z dnia [...] października 2004 r., zezwalającą na stosowanie w żywieniu lisów ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego (surowca kategorii 2 i 3), pochodzących z zatwierdzonego zakładu uboju. Otóż podkreślenia wymaga, że przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Lubelskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Lublinie zakazująca stosowania w karmieniu lisów oskórowanych tuszek, części tuszek oraz narządów wewnętrznych lisów. Sąd I instancji nie mógł uczynić przedmiotem badania legalności innej decyzji, w tym przypadku decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w Parczewie z dnia [...] października 2004 r. O istnieniu takiej decyzji Sąd I instancji nie miał nawet wiedzy. Sugestia zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że skarżący na podstawie przedmiotowej decyzji dysponował zezwoleniem o jakim stanowią przepisy art. 23 ust. 2, lit. a,b,c powoływanego wyżej Rozporządzenia (WE) Nr. 1774/2002 jest nieuprawniona. Zezwolenie przez Państwa Członkowskie na używanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego stanowiących surowce kategorii 2 i 3 do karmienia zwierząt futerkowych, nie mogło przybrać postaci indywidualnego aktu administracyjnego bez odpowiednich uregulowań w prawie krajowym.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że decyzje z 2004r. i z 2010r. nie pozostają w istocie w sprzeczności, jeśli zważyć na fakt, że zakaz stosowania określonych ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego, zawarty w zaskarżonej do Sądu decyzji z dnia [...] stycznia 2010r. nie działa z mocą wsteczną ani nie ustanawia sankcji za działania będące przedmiotem zakazu podejmowane w okresie poprzedzającym wydanie decyzji. Na koniec należy zauważyć także, że skarżący kasacyjnie podniósł jedynie zarzuty naruszenia prawa materialnego, w ramach których konsekwencji procesowych wprowadzenia do obrotu prawnego tych dwóch decyzji nie można było rozważać.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżony wyrok nie narusza prawa, na mocy art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.