Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 501/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
article: art. 7, art. 61a par. 1, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 28 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Dnia 14 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2022 roku sprawy ze skargi M. K. i W. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku w sprawie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego i nałożenia obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z [...]roku (Nr [...]); 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. solidarnie na rzecz skarżących M. K. i W. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B.A.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 501/21

Uzasadnienie

M. K. i W. K. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] (Nr [...]) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z [...] (Nr [...]), którym organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz nałożenia na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z faktu robót budowlanych, wykonanych podczas budowy budynku zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 18.

Z akt sprawy wynika, że skarżący wystąpili do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł.o:

1. wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem ostatecznym z [...], nakazującym skarżącym przedłożenie ekspertyzy technicznej na podstawie art. 126 k.p.a. w zw. z art. 81c ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 z późn. zm.) [dalej: ustawa – Prawo budowalne] w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.;

2. wstrzymanie wykonania postanowienia z [...] na podstawie art. 151 § 2 k.p.a.;

3. uchylenie postanowienia z [...] na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.;

4. zwrócenie się do Urzędu Miasta Ł. Wydziału Urbanistyki i Architektury o przesłanie całości akt dotyczących budynku przy ul. A18 (poprzednio ul. B 25) znajdujących się w archiwum przy ul. C 32;

5. umorzenie postępowania w sprawie robót budowlanych polegających na wyburzeniu na klatce schodowej części ściany nośnej, zmiany miejsca drzwi wejściowych, wyburzenia ścian w mieszkaniu, przeróbek instalacji wod-kon, wykonywanych przez W. S. w lokalu nr [...], usytuowanym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym na nieruchomości w Ł. przy ul. A 18;

6. wszczęcie przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. A postępowania w przedmiocie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz nałożenia na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z robót budowlanych wykonanych podczas budowy budynku przy ul. A 18, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego własnym ostatecznym postanowieniem z [...], nakazującym skarżącym przedłożenie w terminie do [...], sporządzonej przez odpowiednio uprawnione osoby, ekspertyzy technicznej (wraz z projektem zawierającym jednoznaczny sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości) w zakresie:

a) robót ogólnobudowlanych, związanych z: wyburzeniem fragmentu ściany konstrukcyjnej w osi ozn. proj. "18" (na odcinku pomiędzy pomieszczeniem kuchni i pokoju), wyburzeniem fragmentu ściany konstrukcyjnej w osi ozn. proj. "E" (odcinek na klatce schodowej, w którym znajdował się zaprojektowany otwór drzwiowy do lokalu), wykonaniem otworu drzwiowego w ścianie konstrukcyjnej w osi ozn. proj. "18" na klatce schodowej, wymurowaniem ściany łukowej na fragmencie podestu klatki schodowej, wykonaniem dodatkowych otworów okiennych w połaci dachu, rozbiórką i wybudowaniem w nowym miejscu ścianek działowych związanych ze zmianą układu pomieszczeń w lokalu,

b) instalacji elektrycznej oraz wod.-kan,

c) wentylacji grawitacyjnej, dotyczącej prawidłowości samowolnie wykonanych ww. robót budowlanych w lokalu mieszkalnym nr [...], usytuowanym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 18.

W uzasadnieniu ww. postanowienia organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego wskazał, iż "(...) w ocenie tutejszego organu wnioskodawca wbrew ciążącemu na nim obowiązku, nie udowodnił, że wniosek z dnia [...] L.dz. [...] został złożony z zachowaniem terminu zakreślonego przepisem art. 148 § 1 Kpa. Natomiast ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika wręcz, że uchybiono terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, gdyż jak sama strona wskazuje w piśmie z dnia [...] już w dniu [...] zapoznała się z dokumentami znajdującymi się w archiwum przy ul. D(...) ".

Następnie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z [...] odmówił wstrzymania wykonania własnego ostatecznego postanowienia nakazującego skarżącym przedłożenia ekspertyzy technicznej.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż z uwagi na pomocniczy charakter instytucji wstrzymania wykonania decyzji oraz fakt odmowy wznowienia postępowania zakończonego zakwestionowanym postanowieniem rozstrzygnął jak w sentencji postanowienia.

Powyższe postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w wyniku rozpoznania zażalenia M. i W. K. zostały uchylone postanowieniami [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...].

M. i W. K. skorzystali z prawa wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rozstrzygnięcia organu stopnia wojewódzkiego.

Następnie, organ I instancji wystąpił do Archiwum Urzędu Miasta Delegatura Ł. z prośbą o przesłanie potwierdzonej za zgodność z oryginałem wszelkiej dokumentacji dotyczącej budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na nieruchomości w Ł. przy ul. A 18. W odpowiedzi na powyższe Urząd Miasta Ł. przekazał uwierzytelnione kserokopie akt sprawy związanej z wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] i projektem budowlanym będącym załącznikiem ww. decyzji oraz decyzji z [...], którą uchylono decyzję z [...], zatwierdzającą plan realizacyjny dla budynku nr 20 w osiedlu E oraz udzielającą pozwolenia na budowę stanu zerowego i zatwierdzono na podstawie art. 21 i 29 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane plan realizacyjny w granicach oznaczonych kolorem czerwonym i udzielono pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr 20 część A,B,C o wysokości 4 i 5 kondygnacji w osiedlu E w Ł. przy ul. F 3 dla Spółdzielni Mieszkaniowej A w Ł., Al. G 7 zgodnie z załączonym planem realizacyjnym i projektem technicznym.

Ponadto Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. zwrócił się do Archiwum Państwowego w Ł., z zapytaniem czy w posiadaniu Archiwum Państwowego znajdują się dokumenty dotyczące budowy budynku usytuowanego na nieruchomości przy ul. A 18 w Ł.

Na wezwanie organu [...] w siedzibie organu nadzoru budowlanego I instancji stawił się T. G. (upoważniony do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej A, który oświadczył, iż posiada dokumentację odbiorową dot. budynku mieszkalnego wielorodzinnego w Ł. przy ul. A 18, nie ma natomiast żadnej decyzji pozwolenia na użytkowanie tego budynku. Budynek został odebrany przed [...]. Przedkładam do akt sprawy następujące dokumenty: 7 rysunków dot. budynku przy ul. A 18 (w projektach oznaczony jako budynek 20B), plik dokumentacji - "dokumentacja odbiorowa", plik dokumentacji - "zmiany w projekcie" oraz segregator pod nazwą 20B. Załączono również pełnomocnictwo do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej. Dodatkowo T. G. wskazał, że administracja budynku posiada pełną dokumentację techniczną budynku i w razie potrzemy może ją udostępnić.

Następnie, pismem z [...], organ I instancji zwrócił się do [...] Ośrodka Geodezji, z prośbą o "(...) sprawdzenie czy w zasobach geodezyjnych, znajdują się szkice geodezyjne, dotyczące wykonania pomiarów budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zlokalizowanego na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 18 (działka nr 554/8, obręb [...]) i przekazania kopii dokumentów poświadczonej za zgodność z oryginałem". Skany map koordynacyjnych dotyczące wnioskowanego terenu przesłano do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., drogą e-mailową [...].

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. przeprowadził [...]. oględziny spornego budynku, w wyniku których sporządzono protokół o treści: "Na nieruchomości znajdują się 2 budynki mieszkalne wielorodzinne: od strony północnej - adres ul. A 14/16 oraz przedmiotowy obiektu adres ul. A 18 w części południowej. Przedmiotowy budynek wybudowano na podstawie decyzji Urzędu Miasta Ł. Wydziału Urbanistyki, Architektury i Budownictwa nr [...] z dnia [...]. uchylonej następnie decyzją nr [...] z dnia [...]. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji projektowej, szkicu geodezyjnego, pomiaru sytuacyjno-wysokościowego z dnia [...] (...) oraz porównania ze stanem (faktycznym) obecnym budynku, nie stwierdzono istotnych odstąpień w zakresie zagospodarowania terenu, charakterystycznych parametrów obiektu budynku mieszkalnego wielorodzinnego tj. powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości, liczby kondygnacji".

Pismem z [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 18 (dz.nr 554/8, [...]).

Następnie, [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wydał decyzję, którą umorzył w całości postępowanie w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 18 (dz. nr 554/8, [...]).

W takim stanie faktyczno-prawnym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wydał postanowienie z [...], Nr [...], będące przedmiotem niniejszego postępowania.

W swym zażaleniu na powyższe postanowienie M. i W. K. zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61a § 1 w zw. z art. 25 k.p.a., poprzez przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony w sprawie dotyczącej postępowania w zakresie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. A 18.

Wspomnianym na wstępie postanowieniem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.

Organ II instancji stanął na stanowisku, że że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. prawidłowo dokonał oceny statusu prawnego skarżących jako strony inicjowanego przezeń postępowania administracyjnego, przesądzając o jego braku. W stanie faktycznym niniejszej sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. prowadził postępowanie w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 18 (dz. nr 554/8, [...]). W tak zakreślonych ramach postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. przypisał przymiot strony Wspólnocie Mieszkaniowej A.

Uchwałą Nr [...] z [...], działając na podstawie art. 20 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tj. Dz.U. z 2021, poz. 1048) [dalej: ustawa o własności lokali], dokonano wyboru Zarządu w/w Wspólnoty Mieszkaniowej.

Powołując się na przepisy ustawy o własności lokali organ zażaleniowy podniósł, że ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Zgodnie z art. 27 ustawy o własności lokali, każdy właściciel ma prawo i obowiązek współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną, ale prawo to nie ogranicza jednocześnie uprawnień zarządu określonych w art. 21 ust. 1 i 22 ust. 2 tej ustawy, czyli uprawnień do kierowania sprawami wspólnoty, reprezentowania jej na zewnątrz i w stosunkach między właścicielami lokali oraz uprawnień do samodzielnego podejmowania czynności zwykłego zarządu. Poszczególni właściciele lokali nie mogą wkraczać w kompetencje zarządu. Wspólnota mieszkaniowa ma zapewnić władanie nieruchomością wspólną w zgodzie z interesem właścicieli lokali. Nie budzi wątpliwości, że wspólnota mieszkaniowa ma zdolność do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony.

W ocenie organu II instancji, w kontrolowanym postępowaniu prawidłowo ustalono zasadę reprezentacji wspólnoty poprzez jej zarząd w osobach G. S., M. S., P. M., S. G., B. N.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w pełni podzielił dominujące stanowisko orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którym w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej interes właściciela lokalu, jako członka wspólnoty mieszkaniowej jest chroniony przez wspólnotę mieszkaniową, działającą poprzez zarząd lub zarządcę ustanowionego w trybie art. 18 ust. 1 lub art. 18 ust. 3 ustawy o własności lokali. Dotyczy to także spraw prowadzonych w oparciu o ustawę - Prawo budowlane. W sprawach dotyczących natomiast wyodrębnionych lokali koniecznym jest wykazanie interesu prawnego poszczególnych właścicieli.

Organ zauważył, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w sprawach z zakresu prawa budowlanego mających związek z nieruchomością wspólną, stroną postępowania jest spółdzielnia mieszkaniowa lub wspólnota mieszkaniowa. Uznanie właściciela lokalu za stronę jest wyjątkiem. Prawa do samodzielnego udziału w postępowaniu członek wspólnoty nie może wywodzić jedynie z faktu bycia współwłaścicielem nieruchomości wspólnej, skoro pozostaje ona w wyłącznym zarządzie wspólnoty, tj. ogółu właścicieli lokali. Tylko w wyjątkowych sytuacjach członek wspólnoty może być stroną postępowania, jeżeli wykaże indywidualny, własny interes. Wywiedzenie interesu właściciela lokalu z tytułu cywilnoprawnego powinno więc być efektem przyjęcia, że właściciel lokalu nie znajduje w konkretnej sprawie wystarczającej ochrony w postaci reprezentacji sprawowanej przez zarządcę.

Organ ponownie zaakcentował, że postępowanie prowadzone jest w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 18 (dz.nr554/8,[...]), zaś M. i W. K. nie wykazali odrębnego od wspólnoty mieszkaniowej interesu prawnego, który uzasadniałby przyznanie im statusu strony postępowania w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił jednocześnie uwagę, iż przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Ł. toczy się postępowanie w zakresie prawidłowości samowolnie wykonanych robót budowlanych w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym w Ł. przy ul. A 19, w którym Państwo M. i W. K. zostali uznani za strony postępowania. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wskazał, iż "(...) roboty budowlane wskazane przez Wnioskodawców w piśmie z dnia [...].górnl.dz. [...]), a polegające na "wyburzeniu na klatce schodowej części ściany nośnej, zmiany miejsca drzwi wejściowych, wyburzenia ścian w mieszkaniu, przeróbek instalacji wod.-kan., wykonanych w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym na nieruchomości w Ł., przy ul. A 18", nie stanowią istotnych odstępstw w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane i są przedmiotem odrębnego postępowania, które toczy się przed tutejszym organem nadzoru (...)".

Ponadto, w ocenie organu, w omawianym stanie faktycznym oprócz ziszczenia się przesłanki podmiotowej, wystąpiły również "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego. Przyczyny te mają charakter przedmiotowy i wynikają z faktu, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. prowadził postępowanie w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Następnie, decyzją z [...], Nr [...] organ nadzoru budowlanego I instancji umorzył ww. postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Wówczas skarżący nie zostali uznani za strony tego postępowania. Konkludując, sprawa istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 18, była już przedmiotem działań organu I instancji, co też jednoznacznie przesądza o zaistnieniu w analizowanej sprawie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. i W. K. zarzucili organowi:

1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 61 a § 1 k.p.a. w zw. z art. 53a ust. 1 ustawy - Prawo budowlane poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy organ wszczął i prowadził postępowanie w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. A 18;

ewentualnie

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony w sprawie dotyczącej istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego przy ul. A 18.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ponadto o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż z uwagi na treść art. 53a ust. 1 ustawy - Prawo budowlane postępowanie w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego powinno zostać wszczęte z urzędu, i tak też się stało. Jednak po wszczęciu postępowania z urzędu, organ nie powinien wydawać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku skarżących w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. W przekonaniu skarżących, po wszczęciu postępowania z urzędu organ powinien powiadomić skarżących o tym fakcie oraz ewentualnie poinformować, że nie przysługuje im status strony w tym postępowania. Natomiast wszczęcie postępowania z urzędu i odmowa wszczęcia postępowania na wniosek sugeruje, że mogą jednocześnie toczyć się dwa postępowania w tym samym przedmiocie. To zaś prowadzi do wniosku, że organ mógłby wydać dwie odmienne decyzje w przedmiocie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego.

Z daleko idącej ostrożności procesowej skarżący podnieśli, że pismem z [...] wnieśli o wszczęcie przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. A [...] postępowania w przedmiocie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz nałożenie na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z robót budowlanych wykonanych podczas budowy budynku przy ul. A 18 na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane.

Skarżący podkreślili, że są właścicielami lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. A 18 (odrębna własność lokalu) zaś odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego dotyczą nie tylko wspólnych części nieruchomości, ale również bezpośrednio lokalu nr [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego od [...]. prowadzi postępowanie, w którym skarżący mają status strony, w sprawie robót budowlanych polegających na wyburzeniu na klatce schodowej części ściany nośnej, zmiany miejsca drzwi wejściowych, wyburzenia ścian w mieszkaniu, przeróbek instalacji wod-kan. wykonanych w lokalu nr. [...], usytuowanym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym na nieruchomości w Ł. przy ul. A 18. W przekonaniu skarżących, mając na uwadze zebrany materiał dowodowy (w szczególności dziennik budowy), w/w roboty budowlane zostały wykonane w lokalu nr [...] na etapie budowy budynku położonego przy ul. A 18.

W związku z powyższym postępowanie w sprawie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz nałożenia na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z robót budowlanych wykonanych podczas budowy budynku przy ul. A 18, bez wątpienia dotyczy interesu prawnego skarżących.

Do pisma z [...] została załączona fotokopia dziennika budowy budynku nr [...] przy ul. B 25 (obecnie ul. A 18). W ocenie skarżących z przedmiotowego dziennika budowy wynika, że w trakcie budowy wprowadzono wiele odstępstw od projektu technicznego, który stanowił podstawę wydania pozwolenia na budowę nr [...] z [...] W trakcie budowy budynku nr 20 segment B ustalano, które mieszkania mają być jednopoziomowe, a które dwupoziomowe. Z powodu niezgodności załamania dachu w segmencie B został sporządzony projekt techniczny zamienny konstrukcji więźby dachowej w części B, wprowadzający zmiany konstrukcyjne dachu opisane w dzienniku budowy. Przedmiotowe zmiany miały wpływ na zamontowanie innych okien, wentylację dachu, ściany działowe, zmianę układu w łazienkach oraz zmiany przy przewodzie kominowym. Ponadto poszerzono korytarze w mieszkaniach z 91 cm do 100 cm. W dzienniku budowy jest również wpis inspektora nadzoru z [...].: "Prace wykonywane na podstawie nieznanej dokumentacji opracowanej przez B sp. z o. o. Po konsultacji wyjaśniam, że ani projektant, ani inwestor o takiej dokumentacji nie wiedzą. Wszystkie konsekwencje z tego tytułu ponosi wprowadzający tą dokumentację. Do czasu wyjaśnienia wstrzymuję wykonanie robót konstrukcyjno-montażowych". Z wpisu na stronie 13 tom II DB wynika, że PBS "C" mając na uwadze zmniejszenie kosztów, zlecił Pracowni Architektoniczno-Urbanistycznej B "odchudzenie konstrukcji stropu i ścian'" zaprojektowanej przez inż. T. U. Ustalono, że według projektu technicznego T. U. zostanie wykonany stan zerowy i elementy konstrukcyjne poddasza (dotyczy segmentu B) oraz wymienione w zapisie elementy segmentu A i C budynku nr 20. Pozostałe konstrukcje ścian i stropów zostaną wykonane według projektu technicznego zamiennego "B". Z wpisu inspektora nadzoru wynika, że inwestor ma otrzymać pełną dokumentację opracowaną przez "B" sp. z o. o., a prace będą kontynuowane na podstawie dwóch projektów.

Z dziennika budowy wynika w sposób jednoznaczny, że podczas budowy budynku nr 20 wprowadzono szereg odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. Odstępstwa te były dokonywane na podstawie projektów technicznych zamiennych więźby dachowej i "B".

Skarżący dalej podnieśli, że zgodnie z projektem budowlanym znajdującym się w aktach Urzędu Miasta Ł., lokal mieszkalny nr [...] powinien mieć powierzchnię wynoszącą 44,4 m². Faktycznie przedmiotowy lokal ma powierzchnię 51,7 m², co potwierdza księga wieczysta. Różnica ta wynika z włączenia do lokalu nr [...] pomieszczenia, które zgodnie z projektem budowlanym należało do lokalu sąsiedniego.

Z powyższego – zdaniem skarżących - wynika, że podczas budowy budynku przy ul. A 18 wprowadzono szereg odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego również w lokalu stanowiącym własność skarżących. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, w sprawach z zakresu prawa budowlanego mających związek z nieruchomością wspólną, stroną postępowania jest spółdzielnia mieszkaniowa lub wspólnota mieszkaniowa. Uznanie właściciela lokalu za stronę jest wyjątkiem. Jednak w przekonaniu skarżących, w niniejszej sprawie zachodzi szczególna sytuacja uzasadniająca interes prawny skarżących. Skarżący stoją na stanowisku, że wszystkie zmiany w ich lokalu zostały wykonane podczas budowy budynku, co potwierdzają w/w dowody. W takiej sytuacji skarżący bez wątpienia mają interes prawny we wszczęciu oraz uczestniczeniu w postępowaniu dotyczącym istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego.

W odpowiedzi organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a.).

W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a., skarga, zgodnie z art. 151 ustawy p.p.s.a., podlega oddaleniu odpowiednio w całości albo w części.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem z regulacją art. 119 pkt 3 ustawy p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] (Nr [...]) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z [...] (Nr [...]), którym organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz nałożenia na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z faktu robót budowlanych, wykonanych podczas budowy budynku zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 18, a to, z przyczyn podmiotowych - braku interesu prawnego po stronie podmiotów wznoszących o wszczęcie postępowania.

Rozstrzygnięcie to opiera się na założeniu, że właściciele lokalu mieszkalnego Nr [...], znajdującego się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym na nieruchomości przy ul. A 18 (stanowiącym wspólnotę mieszkaniową), nie mają przymiotu strony w sprawie dotyczącej istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz nałożenia na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z robót budowlanych wykonanych podczas budowy budynku przy ul. A 18. W ocenie organu fakt, iż sprawa dotyczy odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zarządzanego przez wspólnotę mieszkaniową wyklucza (jak zdaje się przyjmować organ) co do zasady możliwość uznania skarżących (jako właścicieli jednego z lokali w budynku wielomieszkaniowym) jako stron takiego postępowania. Innymi słowy, nie mają oni interesu prawnego w takiej sprawie, a takowy mieć może wyłącznie wspólnota, co czyni koniecznym zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. Tak też uznał organ I instancji odmawiając wszczęcia postępowania z wniosku skarżących w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a., co z kolei znalazło akceptację w rozstrzygnięciu organu II instancji.

Oceny tej, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie można uznać za prawidłową i to z dwóch powodów. Po pierwsze, wątpliwości budzi zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., a po drugie, osobno należy odnieść się do kwestii istnienia interesu prawnego skarżących w realiach niniejszego stanu faktycznego.

I tak, rozwijając to stanowisko, Sąd przede wszystkim zauważa, że zgodnie z zastosowanym w sprawie art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Co przy tym istotne, ugruntowane jest już stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym przepis ten - w zakresie, w jakim wskazuje na podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną - ma zastosowanie, jeżeli już z samego żądania wszczęcia postępowania wynika w sposób oczywisty, że podmiot je wnoszący nie ma interesu prawnego, którego mogłoby dotyczyć postępowanie. Natomiast gdy ustalenie istnienia interesu prawnego bądź związków takiego interesu z postępowaniem, którego wszczęcia domaga się żądający wymaga dokonania procesu wykładni czy podjęcia określonych czynności, to mogą być one dokonane wyłącznie w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, po jego wszczęciu. Właściwe rozumienie unormowania zawartego w art. 61a § 1 k.p.a. musi więc prowadzić do wniosku, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. W piśmiennictwie wskazuje się, że "oczywistość" ta (co do osoby niebędącej stroną) albo wynika już z podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania, albo została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej. Chodzi tu zatem o przypadek niewątpliwego i nieskomplikowanego ustalenia, że żądanie osoby dotyczy cudzej sprawy.

Odmowa wszczęcia postępowania powinna więc mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, gdy nie ma wątpliwości co do przyczyn podmiotowych takiego rozstrzygnięcia. Zastosowanie zatem art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone zasadniczo do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego W innych przypadkach tylko w toku wszczętego postępowania można dokonać niezbędnych ocen w zakresie treści prawa materialnego, odnoszącego się do praw podmiotu wnoszącego żądanie, a załatwienie takiego żądania następować powinno w drodze wydania decyzji. Nie wykluczone przy tym, że wynik przeprowadzonego postępowania będzie uzasadniał wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. Sytuacja taka może mieć miejsce na przykład wówczas, gdy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego okaże się, że wniosek pochodzi od podmiotu niemającego legitymacji materialnej do jego złożenia. Niemniej jednak, przeprowadzenie takiego postępowania w niektórych sytuacjach należy uznać za niezbędne dla właściwego zastosowania przepisów prawa, tj. wówczas, gdy samo żądanie - podanie w sposób bezsporny kwestii tej nie wyjaśnia i konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego. W sytuacji więc, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie negatywnego wyniku są podstawą do zakończenia postępowania decyzją o charakterze formalnym.

Wskazać w tym zakresie należy m.in. na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2019 r., II OSK 2211/18, w uzasadnieniu którego NSA stwierdził, "Jeżeli wnoszący podanie powołuje się na swój interes prawny, ustalenie zasadności tego żądania może nastąpić wyłącznie w toku postępowania, przy zapewnieniu jednostce wnoszącej podanie prawo do czynnego udziału. Rozważenie przez organ administracji publicznej interesu prawnego poza formami postępowania administracyjnego jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, którego jedną z podstawowych wartości jest prawo do obrony. W razie gdy w żądaniu wszczęcia postępowania jednostka powołuje się na interes prawny, ustalenie zasadności tego żądania musi być oparte na czynnościach wyjaśniających, które organ administracji publicznej obowiązany jest prowadzić w toku wszczętego postępowania administracyjnego, zgodnie z przepisami prawa procesowego".

Tymczasem w realiach niniejszej sprawy, organ I instancji nie przesądził na wstępnym etapie postępowania, po wpłynięciu wniosku, że oczywistym jest brak interesu prawnego skarżących we wszczęciu postępowania w sprawie odstępstw do projektu budowlanego. Po złożeniu takowego wniosku przez skarżących organ podejmował szereg czynności procesowych, zbierał materiał dowodowy, dokonywał jego analiz, przeprowadził oględziny budynku. Dość wspomnieć, że organ wystąpił do Archiwum Urzędu Miasta Delegatura Ł. o przesłanie potwierdzonej za godność z oryginałem wszelkiej dokumentacji dotyczącej budynku mieszkalnego przy ul. A 18 i takową dokumentację otrzymał. Dalej należy wskazać że organ pierwszoinstancyjny wezwał osobę upoważnioną do reprezentowania Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej A do osobistego stawienia się w siedzibie organu, w charakterze strony, celem złożenia wyjaśnień w sprawie oraz przedłożenia dokumentacji związanej z budową budynku. W organie stawił się przedstawiciel Wspólnoty i przedłożył szereg dokumentów związanych z budową tego budynku. Następnie organ I instancji przeprowadził oględziny przedmiotowego budynku, w wyniku których sporządzono protokół oględzin.

Wszystkie te czynności dobywały się przed oficjalnym wszczęciem postepowania, bez udziału skarżących. Co istotne sam [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. w treści zaskarżonego postanowienia, opisując fakt gromadzenia wskazanego powyżej materiału dowodowego, sam stwierdza, że w tak ustalonym stanie faktyczno-prawnym organ I instancji wydał postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku M. i W. K..

Odnosząc się zatem w analizowanym stanie faktycznym do przesłanek zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., przypomnieć raz jeszcze należy, iż zastosowanie tego przepisu możliwe jest tylko, gdy już wprost z żądania wszczęcia postępowania wynika w sposób oczywisty, że podmiot je wnoszący nie ma interesu prawnego, którego mogłoby dotyczyć postępowanie. Natomiast gdy ustalenie istnienia interesu prawnego wymaga określonych czynności, to mogą być one dokonane wyłącznie w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, po jego wszczęciu. Raz jeszcze zatem podkreślić należy, iż właściwe rozumienie unormowania zawartego w art. 61a § 1 k.p.a. musi prowadzić do wniosku, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Chodzi tu zatem o przypadek niewątpliwego i nieskomplikowanego ustalenia, że żądanie osoby dotyczy cudzej sprawy. Dlatego w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 61a § 1 k.p.a.

W realiach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, zaistniała sytuacja wymagająca uruchomienia postępowania. Sąd ocenia bowiem, że kwestia przymiotu strony skarżącej nie jest na tyle oczywista, aby mogła być rozważana w fazie wstępnej. Kwestia ta wymagała zbadania przez organ w toku wszczętego postępowania, w szczególności ze względu na treść wniosku skarżących.

Zgodzić się należy co prawda z organami administracji, w tym zakresie w którym podnoszą, iż w przypadku budynków wielomieszkaniowych, współwłaściciele nieruchomości wspólnej nie są, co do zasady, obok tej wspólnoty stroną postępowania w sprawach budowlanych wspólnoty. Współwłaściciele nieruchomości wspólnej powinni brać udział w postępowaniu wtedy, gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy wspólnota rzeczywiście działa w granicach przysługującego jej uprawnienia, czyli wtedy, gdy może dochodzić do ingerencji w prawa poszczególnych współwłaścicieli nieruchomości wspólnej związane z posiadanym lokalem (zob. m.in. wyrok z 10 października 2018 r., II OSK 1428/16). W sprawach z zakresu prawa budowlanego właściciel lokalu mieszkalnego nie ma zatem co do zasady legitymacji procesowej, chyba że posiada własny interes prawny podlegający ochronie na podstawie przepisów prawa cywilnego lub prawa administracyjnego.

Interes prawny właściciela lokalu stanowiącego odrębną własność w budynku objętym wspólnotą musi być oceniany przy uwzględnieniu przepisów art. 6, art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 i ust. 2. Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 września 2018 r., II OSK 1078/18 "W sprawach z zakresu prawa budowlanego mających związek z nieruchomością wspólną zasadniczo stroną postępowania jest wyłącznie wspólnota mieszkaniowa, a tylko wyjątkowo mogą występować poszczególni właściciele lokali, o ile wykażą własny interes prawny związany z bezpośrednim oddziaływaniem planowanej inwestycji na konkretny lokal mieszkalny"

Zważywszy na powyższe, dla rozpoznania wniosku skarżących konieczne było zatem zbadanie, czy wykazali oni posiadanie własnego - obok Wspólnoty Mieszkaniowej - interesu prawnego we wszczęciu postępowania w przedmiocie istotnych odstępstw od projektu budowlanego budynku wielorodzinnego, będącego obecnie we władaniu Wspólnoty Mieszkaniowej jako następcy prawnego inwestora - Spółdzielni Mieszkaniowej, budynku wielorodzinnego - co należy podkreślić - w którym skarżący następnie kupili lokal mieszkalny. Nie budzi bowiem wątpliwości, że stroną w procesie budowlanym stosownie do art. 28 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane jest obecna Wspólnota Mieszkaniowa, a właściciel lokalu jest stroną w tym procesie wyjątkowo, o ile wykaże, że inwestycja oddziałuje na jego własny interes prawny.

To zaś wymagało ustalenia, czy podnoszone przez skarżących okoliczności mieszczą się w pojęciu interesu prawnego rozumianego jako oddziaływanie inwestycji na ich szczególną sytuację, nie zaś jak to miało miejsce w tej sprawie przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśniającego co do odstępstw od projektu budowlanego, z czym wiąże się merytoryczne rozstrzygniecie w przedmiocie tych odstępstw. Postępowanie to przeprowadza się na wniosek dopiero wówczas gdy zostanie stwierdzona dopuszczalność wniosku o jego wszczęcie. Tymczasem w tej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zamiast zbadać dopuszczalność wniosku skarżących, o czym stanowi art. 61a § 1 k.p.a., przystąpił do przeprowadzenia czynności dowodowych i wyjaśniających.

Jest to o tyle istotne, że we wniosku o wszczęcie postępowania skarżący wskazują na okoliczność, iż ich lokal jest większy niż to wynika z projektu budowlanego. Wskazane odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego dotyczą zatem nie tylko części wspólnych nieruchomości, ale również – co szczególnie istotne – lokalu nr [...] (lokalu skarżących). Dalej wskazać należy, iż skarżący twierdzą, co podnosili już na etapie wniosku, iż materiał dowodowy (w szczególności dziennik budowy) wskazuje, że ww. roboty budowlane zmieniające lokal skarżących zostały wykonane jeszcze na etapie budowy budynku położonego przy ul. A 18. W kontekście tej okoliczności i jej znaczenia należało zatem zbadać interes prawny skarżących w sprawie odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku oraz w jaki sposób okoliczność ta negatywnie wpływa na ich sytuację prawną, a mianowicie, czy może to być takie oddziaływanie już zrealizowanej i użytkowanej wieloletnie inwestycji - budynku wielorodzinnego mieszkalnego, iż narusza ich prawnie chroniony interes. W istocie bowiem trwający od [...] spór między skarżącymi a obecną Wspólnotą Mieszkaniową sprowadza się do tego kto w ich lokalu dokonał robót budowalnych, a mianowicie poprzedni właściciel lokalu mieszkalnego czy ówczesna Spółdzielnia Mieszkaniowa.

Niewątpliwie zatem postępowanie w sprawie istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz nałożenia na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego, dotyczy interesu prawnego skarżących. Ponadto, jeżeli istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do czasu dokonania wskazanych zmian w budynku, a obejmujących także lokal skarżących, mając przy tym na uwadze, że to od skarżących domaga się przedstawienia odpowiednich dokumentów – ekspertyzy technicznej wraz z projektem zawierającym sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, nie sposób stwierdzić, że interes Wspólnoty Mieszkaniowej i skarżących jest zbieżny i to Wspólnota może reprezentować skarżących w tym postępowaniu. Wręcz przeciwnie, w interesie skarżących jest wywiedzenie, że wzmiankowane zmiany dokonane zostały na etapie budowy, a nie przez ich poprzednika prawnego (poprzedniego właściciela lokalu nr [...]). Z powyższego wynika, że interesy Wspólnoty i skarżących są całkowicie rozbieżne, a co za tym idzie Wspólnota i skarżący mają odrębne, sprzeczne interesy w sprawie.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, istnienie legitymacji procesowej w postępowaniu w sprawie istotnych odstępstw do zatwierdzonego projektu budowlanego i nałożenia obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego nie jest zagadnieniem oczywistym, wymaga oceny, która to powinna być dokonana w realiach sprawy. Taka też sytuacja, wymagająca uruchomienia postępowania, występuje w niniejszej sprawie. Sąd ocenia bowiem, że kwestia przymiotu strony skarżących nie jest na tyle oczywista, aby mogła być rozważana w fazie wstępnej. Kwestia ta wymagała zbadania przez organ w toku wszczętego postępowania, a to: wobec treści wniosku i okoliczności w nim przywołanych, ponadto dokumentów załączonych w celu ich potwierdzenia - mających wskazywać na interes prawny skarżących w uruchomieniu postępowania. Tymczasem organy administracji w uzasadnieniu swojego orzeczenia, oprócz przedstawienia przebiegu sprawy i stanowiska skarżących, stwierdziły jedynie, że nie wykazali oni interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., i nie odniosły się tym samym do argumentacji przez skarżących przedstawionej, co stanowi istotne uchybienie.

Interes prawny skarżących we wszczęciu postępowania opierał się zatem na tym, że wydane (a kwestionowane przez nich) rozstrzygnięcia organu ingerują w sferę praw im przysługujących, w tym: rodzą po ich stronie dodatkowe obowiązki. To, czy w istocie taka sytuacja może choćby potencjalnie mieć miejsce, nie zostało przez organ w żaden sposób rozważone. Żaden z argumentów prezentowanych przez skarżących, a mający świadczyć o ich interesie prawnym w sprawie, nie został przez organ należycie oceniony. Co więcej, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wadliwie odstąpił w niniejszej sprawie od wszczęcia postępowania z wniosku skarżących, błędnie przyjmując, że kwestia ich interesu prawnego nie wymaga postępowania wyjaśniającego, a w efekcie - błędnie stosując art. 61a § 1 k.p.a., a przy tym naruszając art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie koniecznego postępowania wyjaśniającego w ww. zakresie.

Z tych też przyczyn Sąd uznał, że postanowienia wydane w sprawie przez oba organy nie mogą się ostać w porządku prawnym i należało je wyeliminować.

Ponownie rozpatrując wniosek skarżących organ zobligowany będzie wszcząć postępowanie z ich wniosku i w pierwszej kolejności rozważyć ich interes prawny w sprawie; w tym zaś kontekście winien wziąć pod uwagę prezentowane przez skarżących stanowisko, mając przy tym na uwadze, że stwierdzenie istnienia przymiotu strony opiera się na potencjalności naruszenia prawa, a nie na stwierdzeniu tego naruszenia.

Mając na uwadze powyższe, skargę należało uwzględnić, zaś podjęte rozstrzygnięcia jako naruszające przepisy postępowania administracyjnego uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd orzeczono jak w punkcie 1 wyroku.

O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powoływanej ustawy p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.). Na zasądzone koszty postępowania sądowego w kwocie 597 zł składają się: uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

/a.tp.