Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2244/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1a
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2020 r. sprawy ze skargi J. R. i D. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zajęcia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. i J. R., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2019 r. nr [...] zezwalającą spółce [...] S.A. na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...] , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] , obręb [...], o pow. [...] ha (księga wieczysta [...]), stanowiącej własność D. i J. małż. R. , w zakresie zgodnym z decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] kwietnia 2019 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] czerwca 2019 r.

Decyzja Wojewody [...] została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Wnioskiem z [...] stycznia 2019 r. spółka [...] S.A zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z części nieruchomości, położonej w [...] przy ul. [...] , obręb [...] , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, poprzez udzielenie jej. zezwolenia na budowę sieci elektroenergetycznej [...] , [...] [...] kV, stacji transformatorowej [...] wraz z niezbędną infrastrukturą oraz na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ze względu na interes społeczny i ważny interes strony oraz ważny interes gospodarczy. Nieruchomość objęta wnioskiem stanowi własność D. i J. małż. R. .

Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] , utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] czerwca 2019 r. nr [...] , na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.) dalej: "u.g.n.", ograniczył właścicielom sposób korzystania z części przedmiotowej nieruchomości, w obszarze o pow. [...]2, poprzez udzielenie wnioskującej spółce zezwolenia na usytuowanie na niej urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej wraz z niezbędną infrastrukturą.

Następnie Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] czerwca 2019 r., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2019 r., działając na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., zezwolił spółce [...] S.A. na niezwłoczne zajęcie tej nieruchomości w zakresie zgodnym z decyzją z [...] kwietnia 2019 r.

W motywach rozstrzygnięcia organy wskazały, że decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać wydana po złożeniu wniosku przez podmiot, który będzie realizował cel publiczny; poprzedzona ona musi być decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, a także musi wystąpić jeden z przypadków, o których mowa w art. 108 k.p.a. (konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony) lub ważny interes gospodarczy. Te przesłanki w rozpoznawanej sprawie zostały zaś spełnione. Realizowane przedsięwzięcie mieści się także w definicji celu publicznego, określonej w art. 6 ust. 2 u.g.n., stanowiącym, że celami publicznymi w rozumieniu ustawy są: budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Wojewoda podnosił przy tym, że zgodnie z ustawą ustawa z dnia [...] kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, zajmującym się przesyłaniem i dystrybucją energii elektrycznej, zobowiązanym do utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny. Jest przy tym przedsiębiorcą o szczególnym znaczeniu gospodarczo - obronnym, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 3 listopada 2015 r. w sprawie wykazu przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1871 ze zm.). Funkcjonowanie zaś przedmiotowej linii oddziałuje na wiele gospodarstw domowych, przedsiębiorstw i innych placówek, gdyż inwestycja ma charakter co najmniej lokalny. Za przekonującą przy tym uznawał organ wojewódzki argumentację spółki o zwiększeniu planowaną inwestycją bezpieczeństwo energetycznego budynków mieszkalnych oraz budynków użyteczności publicznej, a także poprawie pewności i niezawodności zasilania obszaru oraz parametrów technicznych sieci energetycznej. Pozwoli ona bowiem w jego ocenie na zmniejszenie liczby awarii i związanych z tym przerwami w dostawie energii elektrycznej. Wydanie w tym stanie rzeczy decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości w celu przeprowadzenia wskazanej inwestycji uzasadnione jest zarówno interesem społecznym oraz wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy, a także ważnym interesem gospodarczym.

Na decyzję Wojewody [...] D. R. i J. R. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; tj.:

a) art 7, 77 ust 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 ust. 6 poprzez zaniechania rozpatrzenia całości materiału dowodowego i nie dokonania swobodnej i obiektywnej oceny dowodów, co miało wpływ na treść wydanej decyzji i przejawiało się niepełnym uzasadnieniu decyzji;

b) art. 6 k.p.a., poprzez zaakceptowanie tworzenia nowych (nieznanych ustawodawcy) norm prawnych przez organ I instancji, zgodnie z którymi: [...] S.A. jest [...] o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym, więc każda inwestycja [...] S.A. jest przeprowadzana w interesie społecznym i interesie gospodarczym więc nie jest konieczne dostarczenie przez podmiot żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń niezależnie od interesu [...] S.A.;

c) art. 77 § 1 w związku z art. 7 k.p.a. i art 6 pkt 2 u.g.n., poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, kiedy w niniejszym stanie faktycznym inwestycja nie nosi cech aby uznać ją za służącą celowi publicznemu poprzez zaakceptowanie wadliwego ustalenia stanu faktycznego przez organ I instancji, co skutkowało uznaniem, że w sprawie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności uzasadniające wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w szczególności takie jak interes społeczny lub ważny interes gospodarczy, podczas gdy w niniejszej sprawie wystąpienie takiego interesu nie zostało w żaden sposób udowodnione. Organ nie przedstawił bowiem żadnych dowodów, na podstawie których wydał zaskarżoną decyzję, wskazując jedynie ogólniki, które mógłby powołać w każdym uzasadnieniu rozstrzygnięcia w podobnej sprawie, niemożliwe do zweryfikowania w świetle braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających tezy organu;

d) art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez brak rozpoznania zebranego materiału dowodowego, który potwierdzałby zasadność utrzymania w mocy wydanej decyzji. Organ utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] wyłącznie na podstawie twierdzenia [...] S.A., która wskazała, że w interesie społecznym i interesie gospodarczym jest niezwłoczna realizacja inwestycji na nieruchomości, jednocześnie żaden dokument znajdujący się w aktach sprawy nie potwierdza stanowiska [...] S.A., organ w przedmiotowej instancji zaakceptował fakt nie przeprowadzenia w sprawie nawet najmniejszego postępowania dowodowego przez Prezydenta Miasta [...] ;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art 124 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 138 ust. 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo braku ku temu przesłanek, z uwagi na fakt, że inwestor nie przedstawił żadnych dokumentów lub innych dowodów, które implikowałyby konieczność wydania decyzji ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes, w szczególności: nie wskazał, na czym polega realność zagrożenia brakiem dostaw energii, bowiem tylko lakonicznie stwierdził, że istnieje możliwość wystąpienia niebezpieczeństwa niedostarczania lub nienależnego dostarczania energii elektrycznej, lecz nie wskazał na podstawie jakich danych technicznych doszedł do takiego wniosku; oraz przyjął bezkrytycznie twierdzenia [...] S.A. za prawdziwe, mimo ich kwestionowania przez skarżących, podczas gdy [...] S.A. w swoim wniosku gołosłownie wskazała, że brak niezwłocznej modernizacji sieci stanowi zagrożenie dla miasta [...] i okolic w .sytuacji gdy takie zagrożenie nie występuje, gdyż od momentu wszczęcia postępowania minęło kilkanaście miesięcy, a nie doszło do ograniczenia w dostawie energii elektrycznej w tym regionie.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty rozwinięte w motywach skargi wnieśli o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu decyzji. O oddalenie skargi wniósł również uczestnik postępowania - [...] S.A. z siedzibą w [...] .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skarga jest niezasadna.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Wydanie tego rodzaju decyzji, w myśl przywołanego przepisu, uwarunkowane jest spełnieniem następujących przesłanek: 1) złożeniem w tym względzie wniosku przez podmiot, który będzie realizował cel publiczny; 2) uprzednim wydaniem decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości; 3) zaistnieniem okoliczności, które w świetle art. 108 k.p.a., uzasadniają nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (tj. gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony) lub wskazujących na ważny interes gospodarczy.

W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy poza sporem jest, że przez podmiot, który miła realizować inwestycję celu publicznego w obszarze należącej do skarżących działki nr [...] położonej w [...] przy ul. [...] , tj. spółkę [...] SA został złożony wniosek o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (wniosek z [...] stycznia 2019 r.) . Nie jest sporne również, że w odniesieniu do ww.. nieruchomości wydana została na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z jej części (o pow. [...]m2), poprzez udzielenie inwestorowi zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na niej przewodów i urządzeń służących do przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej, co polegać miało m.in. na zastąpieniu znajdującej się tam napowietrznej stacji transformatorowej wraz z napowietrzną liniami [...] i [...] napięcia, stacją kontenerową, przy równoczesnym ułożeniu w ziemi linii kablowej (vide decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] , utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] czerwca 2019 r. nr [...] ). Okoliczności te nie budzą również wątpliwości Sadu i znajdują odzwierciedlenie w dokumentach zgromadzonych w aktach.

Skarżący kwestionują natomiast stanowisko organów w zakresie odnoszącym się do wykazania, że za niezwłocznym zajęciem nieruchomości rzeczywiście przemawia interes społeczny i ważny interes gospodarczy. W tym aspekcie bowiem uzasadnienie decyzji uznają za nazbyt ogólnikowe, oparte w znacznej mierze na twierdzeniach inwestora, bez wykazania odpowiednimi dowodami, że istotnie stan infrastruktury przesyłowej wymaga podjęcia niezwłocznych działań modernizacyjnych, w celu uniknięcia zagrożeń związanych zapewnieniem stałych dostaw energii czy bezpieczeństwa. Kwestionują nadto samą celowość (niezbędność) realizacji na ich działce inwestycji, a także jej charakter jako inwestycji celu publicznego.

Z zarzutami tymi jednak nie sposób się zgodzić. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach (w postaci wniosku inwestora, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oraz załączników mapowych do tych decyzji) był w ocenie Sądu wystarczający do wyprowadzenia wniosku, budowa sieci elektroenergetycznej na terenie [...], której część realizowana ma być na działce skarżących, jest istotna dla poprawy istniejących warunków zasilania energetycznego, w tym warunków ruchowych i możliwości dystrybucyjnych oraz zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego na tym obszarze. W związku z czym rozpoczęcie jej budowy - do czego koniecznym jest umożliwienie wejścia na teren, gdzie ma być ona realizowana, bez zbędnej zwłoki - uzasadnione jest ważnym interesem gospodarczym oraz interesem społecznym. Zwłaszcza, że rzeczą powszechnienie znaną i niewymagająca dowodzenia jest to, że energia elektryczna, wobec postępującego rozwoju cywilizacyjnego i rosnącego uzależnienia społeczeństwa od nieprzerwanych dostaw energii, posiada szczególną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu tak gospodarki jako takiej jak i poszczególnych gospodarstw domowych. Przerwy zaś w jej dostawie, zwłaszcza długotrwałe, związane z awariami sieci energetycznej, prowadzić muszą do ryzyka poniesienia strat ekonomicznych u jej odbiorców. Przyczyniają się również do osłabienia poczucia bezpieczeństwa mieszkańców regionu takim zdarzeniami dotkniętymi. Stąd podejmowanie działań zmierzających do minimalizowania ryzyka awarii (a temu służy jak najszybsze rozpoczęcie prac przy budowie i modernizacji sieci elektroenergetycznej) w oczywisty sposób leży w interesie społecznym i jest przejawem działań motywowanych ważnym interesem gospodarczym społeczności lokalnej oraz strony inicjującej postępowanie, która – co warto podkreślić - będąc [...] zajmującym się dystrybucją energii elektrycznej, obowiązana jest, z mocy art. 4 ust. 1 ustawy z dnia [...] kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2020 r., poz. 833), do utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energie w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu wymagań jakościowych. Powyższe wypełnia zatem przesłankę, o której mowa w hipotezie normy prawnej ujętej w art. 124 ust. 1a u.g.n., uzasadniającą wydanie inwestorowi zgody na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Prowadzenie zatem dodatkowego postępowania dowodowego, zmierzającego do wykazania owych okoliczności – jak oczekują tego skarżący – było zbędne i prowadziło by wyłącznie do nieuzasadnionego przedłużania postępowania.

Nie bez znaczenia dla powyższej konstatacji pozostaje również okoliczność, że w ramach planowanej inwestycji, w związku z którą zaistniała potrzeba niezwłocznego zajęciu nieruchomości, ma nastąpić zastąpienie istniejących napowietrznych stacji transformatorowych (w tym stacji zlokalizowanej na działce nr [...] ), stacjami kontenerowymi, a linii napowietrznych - liniami kablowymi ułożonymi w ziemi. Zasady doświadczenia życiowego wskazują zaś, że takie rozwiązanie technologiczne w sposób oczywisty zwiększa bezpieczeństwo energetyczne obszaru, na który energia ma być dostarczana. Nawet bowiem przyjmując, że taka przebudowa elementów sieci nie zniweluje całkowicie zagrożenia wystąpienia przerw w dostawie energii elektrycznej, to z całą pewnością zmniejszy ryzyko takich przerw wywołane awariami spowodowanymi niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Zwłaszcza, że te - wobec następujących zmian klimatycznych i konsekwencji z tym związanych, w postaci gwałtownych zjawisk pogodowych takich jak: huraganowe wiatry, trąby powietrzne, czy intensywne opady gradu - są coraz częściej powodem licznych uszkodzeń i zniszczeń w infrastrukturze naziemnej.

Podjętej zatem w przedstawionych uwarunkowaniach decyzji Prezydent. Miasta [...] z [...] czerwca 2019 r. zezwalającej na niezwłoczne zajęcie należącej do skarżących części nieruchomości, nie sposób skutecznie postawić zarzutu naruszenia art. 124 ust. 1a u.g.n. W konsekwencji czego nie narusza także owego przepisu, ani art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymującą ją w mocy decyzja Wojewody [...] z [...] sierpnia 2019 r. , co czyni sformułowany w tym zakresie zarzut skargi chybionym. Warto przy tym zauważyć w orzecznictwie sądów administracyjnych, powszechnie wyrażany jest pogląd, podzielany także przez skład orzekający w sprawie, iż wiedza powszechna co do stanu technicznego szeregu urządzeń elektroenergetycznych w kraju, a także wiedza powszechna co do zakresu zapotrzebowania na energię elektryczną w każdej dziedzinie naszego życia w pełni uprawnia do stwierdzenia, że inwestycja mająca na celu poprawienie tego stanu rzeczy wypełnia przesłankę interesu społecznego oraz stanowi o ważnym interesie gospodarczym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 października 2013 r. I OSK 2166/12, z 8 marca 2017 r. I OSK 2418/16; z 1 sierpnia.2019 r. I OSK 2096/17 - dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wbrew zarzutom skargi stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym do podjęcia na gruncie norm prawa materialnego prawidłowego rozstrzygnięcia został ustalony przez organy w sposób wystarczający. Kluczowe z tego punktu widzenia okoliczności jak: wydanie decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości, obszaru w jakim ma to nastąpić, okoliczności dotyczących złożenia przez inwestora wniosku i przywołanej w nim argumentacji oraz zamierzeń jakie mają być w obszarze nieruchomości realizowane, zostały wszak ustalone. Znajdują one jednocześnie oparcie w zgormadzonym w aktach materiale dowodowym, przy ocenie którego nie uchybiono zasadzie swobodnej oceny. To zaś czyni zarzut naruszenia art. art. 7, 77 i 80 k.p.a. pozbawionym usprawiedliwionych podstaw. Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. upatrywany w rzekomym zaakceptowaniu przez Wojewodę tworzenia przez organ pierwszej instancji nowych (nieznanych ustawodawcy) norm prawnych, wedle których [...] SA jest [...] o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym, a więc każda jego inwestycja jest przeprowadzana w interesie społecznym i interesie gospodarczym, więc nie jest konieczne dostarczenie przez podmiot żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń niezależnie od interesu [...] S.A. Tego rodzaju argumentacji bowiem skarżona decyzja jest pozbawiona. Wskazania zaś na zaliczenie przedsiębiorstwa [...] SA w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 listopada 2015 r. do kategorii przedsiębiorstw "o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym", miało jedynie na celu podkreślenie ważkości zadań realizowanych przez ów podmiot, a przez to wzmocnienie argumentacji o gospodarczym znaczeniu planowanej inwestycji.

Sama natomiast zasadność ulokowania inwestycji w obszarze działki skarżących, jak też ocena jej charakteru, nie jest dokonywany w ramach rozstrzygnięcia podejmowanego na gruncie art. 124 ust. 1 a u.g.n, ale w postępowaniach zakończonych decyzjami o realizacji inwestycji celu publicznego oraz o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Stąd podważanie tych okoliczności w skardze mającej za przedmiot decyzję zezwalająca na niezwłoczne zajęci nieruchomości nie mogło okazać się skuteczne. Na marginesie warto jedynie zauważyć, że charakter owej inwestycji jako realizującej cel publiczny, potwierdzony został w prawomocnym wyrku tut. Sądu z dnia 31 stycznia 2018 r. IV SA/Wa 776/17 oddalającym skargę J. i D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji w zakresie budowy sieci elektroenergetycznej.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ), orzekł jak w sentencji wyroku.