Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 958/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 4, art. 5, art. 7, art. 48
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Maciej Busz (spr.) WSA Józef Maleszewski Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 31 lipca 2017 r. nr [...]w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia 17 stycznia 2017 r. nr [...]


UZASADNIENIE

IV SA/Po 958/17

UZASADNIENIE

[...] (dalej również: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") wnioskiem z dnia 30 listopada 2016 r. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - [...].

Prezydent Miasta Poznania, działając na podstawie art. 2,art. 4, art. 5 , art. 10, art. 13, art. 28 oraz art. 48 i art. 49 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016r., poz. 1895) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach postępowania o świadczenia wychowawcze (Dz. U. z 2016r., poz. 214) decyzją Nr [...] z dnia 17 stycznia 2017r. odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego obliczono dochód rodziny wnioskodawczyni za rok 2014 w wysokości 21.048,80 zł (dochód netto za rok 2014, po odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 2187,69 zł, składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości 3 596,53 zł, należnego podatku w wysokości 2125 zł). Organ wskazał, że dochód netto miesięcznie na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 877,03 zł. Zauważono, że kryterium dochodowe (800 zł) zostało przekroczone o kwotę 77,03 zł, w związku z czym brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia na pierwsze dziecko.

[...] wniosła odwołanie od ww. decyzji z dnia 17 stycznia 2017r., nie zgadzając się z stanowiskiem organu I instancji, której zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego. Skarżąca zarzuciła organowi błędne uznanie, że oświadczyła ona, iż w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym okresie nie nastąpiła utrata oraz nie nastąpiło uzyskanie dochodu przez członka rodziny. Skarżąca podniosła, że jej wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego nie został rzetelnie zbadany i wyjaśniony, a organ wydając decyzję dokonał analizy dochodów rodziny skarżącej wyłącznie w oparciu o rok 2014, nie uwzględniając wszystkich zmian, jakie zaszły od tego czasu. Podkreśliła, iż organ I instancji błędnie obliczył dochód rodziny, gdyż przy obliczeniu dochodu nie uwzględnił - jako dochodu utraconego - dochodu z tytułu umowy zlecenia w firmie "[...]" zawartej w dniu 8 lipca 2016r., a także obniżenia dochodu z tytułu świadczenia macierzyńskiego oraz świadczenia rodzicielskiego. Według skarżącej dochód na osobę w rodzinie - przy uwzględnieniu utraconego dochodu oraz niższego dochodu po 2014r. - stałby się na tyle niski, iż byłby niższy niż kryterium dochodowe - 800,00 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia 31 lipca 2017r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Jego zdaniem nie budzą wątpliwości ustalenia organu I instancji, co do źródeł dochodu skarżącej, jak i co do składu rodziny, która jest podstawą do obliczenia dochodu na osobę w rodzinie.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia prawne poczynione przez organ I instancji co do podstawy prawnej rozstrzygnięcia organu w decyzji z dnia 17 stycznia 2017r. oraz co do sposobu obliczenia dochodu rodziny (2 osoby).

Organ wskazał, iż dochód osiągnięty przez skarżącą w firmie [...]" nie może być uznany za dochód utracony - w znaczeniu wskazanym w art. 2 pkt 19 lit. "c" ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, albowiem przy obliczaniu dochodu ogólnego, nie był on w ogóle uwzględniony. Organ wskazał, że umowa trwała kilkanaście dni. Wskazał również, że obniżenie dochodu - w związku z uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego oraz zasiłku rodzicielskiego - bez utraty zatrudnienia nie wpływa na wysokość osiągniętego przez skarżącą dochodu osiągniętego w Urzędzie Miasta Poznania za 2014r. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo ustalił dochód na osobę w rodzinie - dzieląc dochód miesięczny (1.754,07zł) przez liczbę osób w rodzinie (2 osoby), ustalając , iż dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 877,03 zł, a więc przewyższa kwotę kryterium dochodowego, które wynosi 800,00 zł.

Pismem z dnia 17 sierpnia 2017 r. wnioskodawczyni wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu nr [...] z dnia 31 lipca 2017 r.

Skarżąca zarzuciła organom naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, a tym samym uniemożliwienie nabycia prawa do świadczenia wychowawczego.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę począwszy od miesiąca września 2016 roku nie przekracza kwoty 800 zł miesięcznie, a wynosi po odliczeniu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne i składki zdrowotnej około 730 zł na osobę miesięcznie.

Skarżąca zarzuciła, że Kolegium wydając zaskarżoną decyzję, podobnie jak organ I instancji, dokonało analizy dochodów jej rodziny wyłącznie w oparciu o rok 2014, nie uwzględniając wszystkich zmian, jakie zaszły od tego czasu. Wskazała, że Kolegium uznało, że obniżenie dochodu w związku z uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, a później zasiłku rodzicielskiego bez utraty zatrudnienia nie wpływa na wysokość osiągniętego przez nią dochodu osiągniętego w Urzędzie Miasta Poznania za 2014r.

Ponadto wskazała, że organ II instancji nie uznał utraty dochodu z tytułu utraconego przez nią wynagrodzenia w firmie [...] oraz uzyskania dochodu związane z podjęciem pracy w ramach umowy - zlecenia w roku 2016r. Organ nie dokonał w żaden sposób oceny dowodów świadczących o faktycznym i realnym obniżeniu dochodu uzyskiwanego przez skarżącą od września 2016 roku, wynikającego z zatrudnienia w Urzędzie Miasta Poznania. Nie wzięto pod uwagę zaświadczenia wydanego przez Urząd Miasta Poznania o zarobkach skarżącej z dnia 12 stycznia 2017r.

W jej ocenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu nie dopełniło obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ani też obowiązku dokonania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W odpowiedzi na skargę organ odwołąwczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Organ wskazał, że niezasadnym jest argument podniesiony w skardze , iż wysokość dochodu rodziny skarżącej została źle obliczona, gdyż nie uwzględnia obniżenia dochodu poprzez uzyskanie w 2016r. świadczenia macierzyńskiego oraz zasiłku rodzicielskiego, a także poprzez nie uwzględnienie jako dochodu utraconego dochodu z umowy zlecenia zawartej w dniu 8 lipca 2016r. z firmą "[...]", która to umowa trwała kilkanaście dni.

Organ wskazał, iż dochód z firmy "[...]" w ogóle nie został uwzględniony przez organ I instancji w dochodzie skarżącej za 2014r. Ponadto wskazał, że na wysokość dochodu rodziny nie wpływa także uzyskanie przez nią świadczenia macierzyńskiego oraz zasiłku rodzicielskiego, ponieważ nastąpiło to w trakcie trwania umowy o pracę .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub naruszenia innych przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Kierując się powyższymi przesłankami Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę stwierdzając, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu i poprzedzająca ją decyzją Prezydenta Miasta Poznania naruszają przepisy prawa w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszym postępowaniu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 31 lipca 2017 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia 17 stycznia 2017 r. r, nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz [...].

Materialnoprawną podstawą tej decyzji był m.in. art. 4 i 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195, ze zm. - dalej: "u.p.p.w.d.").

Zgodnie z art. 4 u.p.p.w.d. (1) celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. (2) Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. (3) Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia.

Zgodnie z art. 5 u.p.p.w.d. (1) Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. (2) W przypadku urodzenia dziecka, ukończenia przez dziecko 18. roku życia lub w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. (3) Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. (4) Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł.

Zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 31 lipca 2017 r., nr [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia 17 stycznia 2017 r. r, nr [...] należało uchylić.

Organy obu instancji naruszyły art. 7, 77, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23; dalej w skrócie: "k.p.a.").

Z art. 11 k.p.a. wynika jednoznaczny obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady jest uzasadnienie decyzji, które stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., powinno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia. Organ administracji musi m.in. przedstawić w nim swoją ocenę oraz motywy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Bez prawidłowego uzasadnienia decyzji strona nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów. Uzasadnienie decyzji, poza wskazaniem i wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ma być dla strony źródłem informacji o sposobie rozumowania organu podejmującego decyzję i przyjętych przez niego założeniach, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji i decyzji poprzedzającej nie spełniają ww. wymagań.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że Sąd nie może dokonywać obliczeń dochodu, lecz jedynie kontroluje prawidłowość jego ustalenia. W niniejszej sprawie organy dokonały uchybień w uzasadnieniach swoich decyzji (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 21.02.2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1110/16 - Wyrok WSA w Rzeszowie, CBOSA).

Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 48 ust.1 u.p.p.w.d. pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. Z art.48 ust.2 u.p.p.w.d. wynika, że w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że w kontrolowanej sprawie rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014.

Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 7 ust. 1 u.p.p.w.d. w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

W niniejszej sprawie organy w lakoniczny sposób wskazały metodę dokonania wyliczenia dochodów rodziny skarżącej, czym naruszyły art. 107 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W aktach sprawy brak jest dokumentów, na podstawie których organy dokonały obliczenia dochodu skarżącej. W związku z czym Sąd nie ma możliwości kontroli prawidłowości obliczenia dochodu skarżącej. Nie wiadomo na podstawie jakich dokumentów organ ustalił wysokość dochodu skarżącej w roku kalendarzowym 2014 na 28.958,02 zł. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał, że organ I instancji ustalił dochód rodziny skarżącej na podstawie zaświadczenia z dnia 12 stycznia 2017 r. przedłożonego przez wnioskodawczynię. Wskazano także, że pracodawca udzielił stronie urlopu macierzyńskiego od 24.08.2016 do 10.01.2017 oraz urlopu rodzicielskiego od 11.01.2017 do 22.08.2017r. Ze wskazanego zaświadczenia wynika jedynie, że skarżąca jest zatrudniona w Urzędzie Miasta Poznania od 1 kwietnia 2009 r. z wynagrodzeniem 1450,07 zł netto. Zaświadczenie zostało wydane za okres 1.09.2016-30.09.2016. Na podstawie tego zaświadczenia nie jest możliwe ustalenie dochodu skarżącej za 2014 rok, ponieważ zaświadczenie nie dotyczy tego okresu i nie zawiera danych pozwalających na takie ustalenie stanu faktycznego.

Organy muszą w uzasadnieniach decyzji szczegółowo i precyzyjnie wskazać: kto, z jakich źródeł, w jakiej wysokości i w jakim okresie uzyskał określone dochody, a następnie dokonać kwalifikacji dochodów w świetle przepisów ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w zw. z art. 3 pkt 1 u.ś.r. Sąd nie może dokonywać obliczeń dochodu, lecz jedynie kontroluje prawidłowość jego ustalenia. W niniejszej sprawie organy dokonały uchybień w ustaleniu stanu faktycznego oraz w uzasadnieniach swoich decyzji i nieprawidłowo określiły sposób wyliczenia dochodu skarżącej.

Kolejnym uchybieniem jest fakt, że organ nie wyjaśnił dlaczego w jego ocenie nie można uznać dochodu uzyskanego z umowy zlecenia zawartej w dniu 8 lipca 2016 r. z firmą [...] (trwającej kilkanaście dni) za dochód utracony. Organ wskazał jedynie, że umowa ta trwała kilkanaście dni i nie została wzięta pod uwagę przez organ I instancji przy ustalaniu dochodu skarżącej za rok 2014.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 ustawy z 2016 r. u.p.p.w.d.. W art. 7 ust. 1-3 u.p.p.w.d. przewidziano sytuacje zmian w strukturze dochodów rodziny, które powinny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać zarówno na utracie dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku, w efekcie czego przy ustalaniu dochodu nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 1), jak też na uzyskaniu dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 2) oraz po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 3), skutkującego odpowiednim jego zaliczeniem. Będą to więc zawsze dochody uzyskane lub utracone w okresie po roku kalendarzowym stanowiącym podstawę obliczenia dochodu rodziny, zatem wobec treści art. 48 ust. 2 ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci po roku 2014,czyli od dnia 1 stycznia 2015 r. do pierwszego dnia okresu, na jaki ustalane jest prawo doświadczenia wychowawczego (por. wyrok WSA w Krakowie z 16.03.2017r., sygn. akt III SA/Kr 1839/16, CBOSA). Sąd wskazuje również, że czas trwania umowy nie ma wpływu na obowiązek jej uwzględnienia przy ustalaniu dochodu.

Sąd wskazuje ponadto, że organ nie miał racji podnosząc, że skarżąca oświadczyła, iż w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym okresie nie nastąpiła utrata oraz nie nastąpiło uzyskanie dochodu przez członka rodziny. Informacja taka została wskazana przez skarżącą w punkcie 7.3 wniosku z 19 września 2016 r., jednak wniosek z 30 listopada 2016 r., będący podstawą w niniejszej sprawie nie zawierał takiej informacji. Skarżąca w punkcie 7.3 wniosku z 30 listopada 2016 r. wskazała, że w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym okresie nastąpiła utrata oraz nastąpiło uzyskanie dochodu przez członka rodziny.

Zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195 z późn. zm.) pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 1 kwietnia 2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na ten okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Przytoczony powyżej przepis, w sposób nie pozwalający na żadne wyjątki, ogranicza możliwość obliczania dochodu rodziny wyłącznie na podstawie dochodów otrzymanych w 2014 r. Organ ma wprawdzie możliwość pominięcia faktycznie otrzymanych w 2014 r. wypłat, ale tylko jeżeli jest to tzw. "utracony dochód". Jednakże i w tym zakresie ustawa wymienia ściśle co należy uznawać za "dochód utracony". Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 19 powołanej ustawy utrata dochodu oznacza:

a) uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego (i tym samym zaprzestanie wypłacania wynagrodzenia),

b) utratę prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utratę zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszenie jej wykonywania,

f) utratę zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) utratę zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych,

h) utratę świadczenia rodzicielskiego,

i) utratę zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

j) utratę stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.).

Jak wynika z powyższego wyliczenia - ustawodawca nie przewidział przy obliczaniu dochodu za dany rok, możliwości dowolnego wyboru roku bazowego przy ustalaniu dochodów. W efekcie może się tak zdarzyć, że dochód uzyskany w roku 2014 r. i obliczony na podstawie tego roku dochód miesięczny członka rodziny, nie będzie odpowiadał rzeczywistemu, średniemu dochodowi otrzymywanemu w 2015 r. i latach następnych. Nie można więc uwzględnić argumentów skarżącej dotyczących niższego wynagrodzenia innym roku niż 2014 - skoro nie było przepisu, który umożliwiałby organom swobodę "wybrania" innego roku jako roku bazowego.

Należy również wskazać, że nie ma racji skarżąca, że przyznanie zasiłku macierzyńskiego, a następnie świadczenia rodzicielskiego może być traktowane jako utrata dochodu ze względu na jego obniżenie. Powołany wyżej art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d. w katalogu zamkniętym wskazuje, jakie sytuacje stanowią utratę dochodu. Przyznanie zasiłku macierzyńskiego, a następnie świadczenia rodzicielskiego nie znajduje się w tym katalogu. Skarżąca wskazała, że zamierza korzystać z urlopu wychowawczego, więc na marginesie Sąd wskazuje, że uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego oznacza utratę dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. a ww. ustawy.

W związku z powyższymi naruszeniami Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Organ I instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy – uwzględniając powyższe wskazania - szczegółowo opisze sposób wyliczenia wysokości dochodu rodziny skarżącej i uwzględni wskazaną przez Sąd wykładnię dotyczącą uzyskania i utraty dochodu.