Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 994/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2007-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie zwolnienia ze służby - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" r., znak "[...]", Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) zwolnił A. B. ze służby w Izbie Celnej w "[...]".

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w dniu 31 lipca 2006r. do Izby Celnej w "[...]" wpłynęło pismo Prokuratury Okręgowej w "[...]" z dnia "[...]" r., sygn. akt "[...]" informujące, iż w dniu 26 lipca 2006r. przedstawiono A. B. zarzut, o to że: "w okresie od co najmniej 1997r. do maja 2004r. w "[...]", woj. "[...]", pełniąc funkcję publiczną jako funkcjonariusz Urzędu Celnego na stanowisku kierownika zmiany sprawującego z tego tytułu nadzór nad kontrolerami UC, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi funkcjonariuszami Urzędu Celnego pełniącymi służbę na tym przejściu w różnych konfiguracjach osobowych, w związku z pełnieniem tej funkcji poprzez współdziałających z nim funkcjonariuszy UC, co najmniej kilkudziesięciokrotnie przyjmował korzyści majątkowe w postaci różnych kwot pieniężnych w pieniądzach polskich i obcych, w łącznej wysokości nie mniejszej niż 10.000 złotych w zamian za naruszenie przepisów prawa poprzez niedopełnienie ciążących na nim obowiązków w toku przeprowadzanych odpraw i kontroli celnych, poprzez dopuszczanie do wwozu na teren Polski towarów, których wwóz podlega ograniczeniom i niepodejmowanie przewidzianych w tych przypadkach działań, tj. o przestępstwo z art. 228 § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k." Nadto dodał, że postanowieniem z dnia "[...]"r. Sąd Rejonowy w "[...]" na podstawie art. 249 § 1 k.p.k. i art. 258 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.k. zastosował wobec A. B. tymczasowe aresztowanie na okres trzech miesięcy, tj. od dnia 25 lipca 2006r. do dnia 24 października 2006r. Z kolei, przepis art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej stanowi, że: funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku tymczasowego aresztowania. Zatem w tej sytuacji zachodzi przesłanka do zwolnienia A. B. na podstawie przepisów o Służbie Celnej.

Wnioskiem z dnia 28 września 2006r. A. B. zwrócił się do Dyrektora Izby Celnej o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie zwolnienia ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej oraz uchylenie wydanej w tym przedmiocie decyzji, jak też zwolnienie ze służby na podstawie art. 26 pkt 4 oraz 6 wymienionej ustawy.

W uzasadnieniu podniósł, że z treści decyzji z dnia "[...]" r. o zwolnieniu ze służby, a w szczególności we wskazaniu, iż przebywa w areszcie, można wnosić, że decyzja ta została podjęta na podstawie błędnych ustaleń faktycznych. Wskazał, że w areszcie przebywał tylko od dnia 25 lipca 2006r. do dnia 18 sierpnia 2006r., i właśnie ta okoliczność uzasadnia uznanie, że decyzja z dnia "[...]" r. powinna być uchylona. Jednocześnie dodał, iż meritum wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odnosi się przede wszystkim do tego, że pomimo złożenia w dniu 20 lipca 2006r. wniosku o wszczęcie procedur związanych z przejściem na rentę chorobową i przekazaniem do Izby Celnej orzeczenia ZUS o inwalidztwie i niezdolności do wykonywania służby oraz decyzji rentowej, nie rozwiązano z nim stosunku pracy na podstawie art. 26 ust 4 i ust 6 ustawy o Służbie Celnej. Podniósł również, że jego niezdolność do służby trwała więcej niż jeden rok i zakończyła się przyznaniem uprawnień rentowych. Po spełnieniu tych warunków umożliwiających zwolnienie ze służby miał więc prawo przejścia na rentę i organ decydujący o zwolnieniu ze służby nie był uprawniony do odmowy skorzystania z tego prawa, które zgłosił w wymaganej formie. Ewentualny pogląd o tym, że w takich sytuacjach Izba Celna może odmówić zgłoszonego żądania zwolnienia ze służby uważa za bezpodstawny. Nadto dodał, iż decyzja z dnia "[...]" r. o zwolnieniu ze służby z powodu aresztowania była skuteczna dopiero z dniem jej doręczenia, tj. 26 września 2006r. Prawo do zwolnienia ze służby na podstawie art. 26 ust. 4 i 6 ustawy o Służbie Celnej powinno być więc wykonane przed ewentualnym rozważeniem podstaw do zwolnienia ze służby w związku z aresztowaniem, gdyż powstało zanim został aresztowany i zanim podjęto decyzję z dnia "[...]" r.

Decyzją z dnia "[...]"r., znak "[...]", Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]" r., znak "[...]", w przedmiocie zwolnienia A. B. ze służby, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Odnośnie zarzutu, iż w chwili podjęcia decyzji skarżący nie był aresztowany, Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w przypadku tymczasowego aresztowania. Z powyższego przepisu wynika obowiązek właściwego organu do wydania decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza celnego. Innymi słowy, zaistnienie przesłanki w postaci tymczasowego aresztowania bezwzględnie zobowiązuje organ do wydania decyzji określonej w powołanym artykule. Należy zauważyć, iż powyższy przepis nie rozróżnia żadnych okoliczności związanych z zastosowaniem tymczasowego aresztowania takich jak np: uchylenie aresztu, czy czas jego trwania. Zatem, jak wskazał, sam fakt zastosowania wobec skarżącego tymczasowego aresztowania, nie zważając na liczbę dni jego trwania, stanowi wystarczającą podstawę do zwolnienia ze służby. Odpowiadając na zarzut, że skarżący nie został zwolniony na podstawie art. 26 pkt 4 i 6 ustawy o Służbie Celnej, Dyrektor Izby wskazał, że wniosek o zwolnienie ze służby został złożony w dniu 21 lipca 2006r. Zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Z powyższego przepisu wynika, że wniosek skarżącego o zwolnienie ze służby powinien zostać uwzględniony, o ile w terminie do dnia 21 października 2006r. nie zaistniałaby jedna z przesłanek określonych w przepisie art. 25 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Jednakże wobec wystąpienia obligatoryjnej i fakultatywnej przesłanki zwolnienia funkcjonariusza ze służby, organ jest uprawniony do wybrania przesłanki obligatoryjnej. Zatem w tych warunkach nie wystąpił obowiązek wydania decyzji na podstawie art. 26 pkt 4 i 6, a samo wydanie jej w trybie tego artykułu zwolniłoby organ z obowiązku wydania decyzji na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej.

Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej, w dniu 24 listopada 2006r., A. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, żądając jej uchylenia, jak też uchylenia poprzedzającej ją decyzji z dnia "[...]" r., znak "[...]". Zaskarżonym decyzjom zarzucił obrazę art. 25 ust. 1 pkt 8b i art. 25 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, polegającą na błędnej interpretacji tych przepisów i niewłaściwe ich zastosowanie, obrazę art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w sposób pobieżny i nieuwzględniający słusznego interesu skarżącego. Nadto wskazał, iż błędnie uznano, że zastosowanie aresztu eliminowało możliwość uwzględnienia wcześniej złożonego przez niego żądania rozwiązania stosunku służbowego oraz uznanie, że w tej sytuacji ciążył na organie obowiązek rozwiązania stosunku pracy na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej. W uzasadnieniu powtórzył argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie zwolnienia ze służby. Dodał ponadto, iż organ administracji błędnie potraktował żądanie zwolnienia ze służby z przyczyn związanych z nabyciem uprawnień rentowych i długotrwałej niezdolności do pracy, jako żądania zwolnienia ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, bowiem ten przypadek mieści się w art. 25 ust. 1, który wymienia obligatoryjne przyczyny zwolnienia. Nie wystąpił więc przypadek zbiegu przyczyny obligatoryjnej z fakultatywną, lecz zbieg przynajmniej dwóch powodów zwolnienia obligatoryjnego. Z kolei ustawa o Służbie Celnej nie określa, która z obligatoryjnych przesłanek zwolnienia ze służby ma pierwszeństwo. Zatem wydaje się logiczne, że Dyrektor Izby Celnej powinien przede wszystkim uwzględnić chronologię zdarzeń i przyjąć wniosek o zwolnienie ze służby z uwagi na skutki prawne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjne w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, jeżeli mogło mieć to wpływ na treść rozstrzygnięcia. Jeżeli zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd obowiązany jest skargę oddalić. Sąd nie jest natomiast właściwy do oceniania decyzji z punktu widzenia słuszności czy też celowości rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej.

W niniejszej sprawie, Sąd nie stwierdził, aby decyzje administracyjne wydane zostały z takim naruszeniem prawa, które mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia skargi.

Na wstępie o omawianej sprawy trzeba wskazać, że materialnoprawną podstawę zwolnienia skarżącego ze służby stanowił art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej. Stosownie do tego artykułu, funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku tymczasowego aresztowania. Przepis ten reguluje kwestię zwolnienia ze służby w sposób kategoryczny. Bowiem użycie w przepisie zwrotu "zwalnia się" oznacza, że zwolnienie funkcjonariusza w oparciu o tę podstawę prawną ma charakter obligatoryjny i nie zależy od uznania organu administracji (tak też w wyroku NSA z dn. 25.03. 2002r. sygn. II SA 4012/01, Lex nr 83724). Nie pozostawia więc organowi administracji celnej, w razie ustalenia przewidzianych normą art. 25 ust. 1 pkt 8b przesłanek żadnej swobody decydowania o możliwości pozostawienia funkcjonariusza w służbie. Niezależnie zatem od tego kiedy funkcjonariusz został tymczasowo aresztowany, na jak długo zastosowano ten izolacyjny środek zapobiegawczy, itp., zwolnienie takiego funkcjonariusza ze służby jest obligatoryjne. W świetle powyższego, czas, w jakim doszło do aresztowania, w kontekście złożonego uprzednio wniosku o wszczęcie procedur dotyczących przejścia na rentę chorobową, nie ma żadnego znaczenia przy podejmowaniu decyzji na podstawie cytowanego wyżej artykułu. Zatem wyrażony w skardze pogląd, iż organ administracji, mógł alternatywnie zastosować art. 26 pkt 4 i 6 będący fakultatywną przesłanką do zwolnienia ze służby, nie jest zasadny.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu, iż w sprawie doszło do zbiegu dwóch powodów do obligatoryjnego zwolnienia ze służby, to stwierdzić należy, iż w ustawie o Służbie Celnej brak jest, jak wskazał Dyrektor Izby w odpowiedzi na skargę, reguł kolizyjnych pozwalających na określenie, która podstawa do zwolnienia jest właściwa w przypadku zaistnienia kilku z nich. Organ wskazał jednakże, iż zastosowanie w takim przypadku będzie miał art. 25 ust. 2 ustawy o służbie Celnej stanowiący, że w wypadku zgłoszenia przez funkcjonariusza celnego pisemnego żądania zwolnienia ze służby, zwalnia się go ze służby w terminie trzech miesięcy od dnia tego zgłoszenia. Oznacza to, że jeżeli organ nie podjął decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby na jego wniosek i nie upłynął jeszcze wskazany trzymiesięczny termin, to organowi służy wybór trybu zwolnienia, w przypadku wystąpienia w tym terminie innej podstawy do zwolnienia. Skarżący jednakże podniósł, że skoro organ wybór trybu zwolnienia opiera na art. 25 ust. 2 cytowanej ustawy, który jest jednocześnie obligatoryjną przesłanką zwolnienia, to ustawa o Służbie Celnej nie określa pierwszeństwa wyboru przesłanki zwolnienia obligatoryjnego, zatem powinno się je rozpatrywać w sposób chronologiczny.

Istota tego zagadnienia sprowadza się więc do wyjaśnienia, czy złożony przez skarżącego w dniu 20 lipca 2006r. wniosek winien być rozpatrzony, czy też dopuszczalne było zwolnienie w trybie art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, między przepisami art. 25 ust. 1 pkt 8b i 10 ustawy o Służbie Celnej nie zachodzi relacja lex specialis derogat legi generali. Każdy z tych przepisów stanowi odrębną podstawę zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Pierwsza z nich to tymczasowe aresztowanie, natomiast drugą podstawą jest pisemne żądanie zwolnienia ze służby. Istotnym jest to, że wskazany punkt 8b dodany został przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. (Dz.U.03.120.1122), zmieniającej ustawę o Służbie Celnej z dniem 10 sierpnia 2003 r., czyli już w toku obowiązywania niniejszej ustawy, w celu umożliwienia zwolnienia funkcjonariusza celnego z przyczyn innych niż wskazanych w art. 25 i 26 ustawy o Służbie Celnej, których wszystkich nie sposób przewidzieć, a dobro tej specyficznej służby tego wymaga. W ocenie Sądu ustawodawca dodając pkt 8b art. 25 miał też na myśli stan, który zaistniał w niniejszej sprawie.

Wskazać również trzeba, że niezastosowanie art. 25 ust 1 pkt 8b naruszałoby niewątpliwie normę art. 2 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusz celny musi posiadać nieposzlakowaną opinię. Niewątpliwie tymczasowe aresztowanie pozbawia każdą osobę przymiotu określonego wymienionym przepisem. Podkreślenia wymaga również szczególny charakter służby celnej oraz stojące przed nią zadania sprowadzające się do zapewnienia zgodności z prawem przywozu towarów na obszar celny Wspólnoty Europejskiej oraz wywozu towarów z tego obszaru - art. 1 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Niewątpliwie wymagają one od osób pełniących służbę posiadania cech dających gwarancję należytego wykonywania zadań w zakresie polityki celnej państwa. Poprzez aresztowanie skarżący utracił zdaniem Sądu powyższy atrybut.

Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę nie dopatrzył się również naruszenia przez organ administracji norm procesowych. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Dyrektor Izby Celnej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, jak również w sposób prawidłowy przyjął, że wszystkie okoliczności sprawy, mające wpływ na treść zaskarżonych decyzji, zostały udowodnione. Wskazać również trzeba, iż nie nastąpiło, jak podnosi to skarżący, naruszenie art. 7 k.p.a. w zakresie naruszenia jego słusznego interesu. Zastosowanie bowiem sankcji określonej art. 25 ust. 1 pkt 8b w niniejszej sprawie miało charakter obligatoryjny i Dyrektor Izby Celnej nie miał możliwości wyważenia sankcji przy uwzględnieniu słusznego interesu strony. Bowiem zasada uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wyrażona w art. 7 k.p.a. nie może powodować naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż przepisy prawa materialnego wyznaczają treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z dn. 25.02.2002r., sygn. II SA 3126/00, Lex nr 81779).

Reasumując stwierdzić należy, iż organ orzekający w niniejszej sprawie nie naruszył przepisów postępowania w taki sposób, iż mogło mieć to wpływ na wynik sprawy. Organ ten zebrał wystarczający materiał dowodowy i przedstawił istotne dla sprawy okoliczności, a rozstrzygnięcie organu zostało wyprowadzone w oparciu o prawidłową podstawę prawną.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę, jako nieuzasadnioną, oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).