Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 801/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 113 w zw. z art. 66
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
article: art. 120, 122, 187 par 1, 188
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru, kwoty cła oraz podatku od towarów i usług 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Skarżący, P.P. złożył skargę na Decyzję Dyrektora izby Celnej z dnia [...] lipca 2011 roku. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].02.2011 roku wydanej w przedmiocie wartości celnej towarów, kwoty cła oraz podatku od towarów i usług.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] sierpnia 2006r. działająca z upoważnienia skarżącej Agencja Celna Spółka z o.o. złożyła zgłoszenie celne nr [...], wnosząc o objęcie procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu towar w postaci tkaniny włosowej z włókiem chemicznych (100 % poliester), deklarując ogólną wartość importowanego w kwocie 1.174,32 USD (cena jednostkowa 0,14 USD/kg), na podstawie faktury nr [...] z dnia [...] lipca 2006r, wystawionej przez indyjską firmę A.

Zgłoszenie celne odpowiadało wymogom formalnym określonym w art. 62 Rozporządzenia Rady (EWG) ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, w związku z czym zostało ono przyjęte, wskutek czego zgłoszony towar został z mocy prawa objęty wnioskowaną procedurą.

Korzystając z postanowień art. 78 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady EWG nr 2913/92 z dnia 12.10.1992r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WEL nr 302 z 19.10.1992r., ze zmianami) organ celny po zwolnieniu towaru dokonał z urzędu kontroli zgłoszenia celnego.

W toku czynności kontrolnych załączone do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia [...].07.2006r. zostało przesłane władzom chińskim do weryfikacji.

W dniu [...].05.2007r. Biuro Inspekcji do Spraw Wwozu, Wywozu i Kwarantanny Chińskiej Republiki Ludowej, po przeprowadzonym dochodzeniu potwierdziła autentyczność i poprawność wystawionego świadectwa. Jednocześnie organ weryfikujący przesłał w załączeniu fakturę nr [...] z dnia [...].07.2006r. związaną z w/w świadectwem.

Zgodnie z tą fakturą firma S CO., LTD z Chin sprzedała towar objęty w/w świadectwem pochodzenia za łączną kwotę 23.712,63 USD, przy cenie jednostkowej 1,5322 USD/mb z dostawą do Hamburga.

Natomiast na fakturze nr [...] z [...] lipca 2006r. przedłożonej do zgłoszenia celnego zadeklarowana przez stronę w zgłoszeniu celnym cena jednostkowa tej samej dzianiny, w tej samej ilości określona została w wysokości 0,14 USD/kg, przy warunkach dostawy CIF.

Nadto Ministerstwo Finansów, pismem z [...].04.2007r. przekazało w załączeniu pismo administracji Indii nr [...] z [...].03.2007r. informujące, iż indyjska firma A nie posiada kodu import eksport (IEC Code), tak więc nie mogła wywozić towaru z Indii (k. 20).

W oparciu o otrzymane wyniki weryfikacji, postanowieniem z dnia [...].11.2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej wartości celnej importowanego towaru oraz określenia prawidłowej wysokości kwoty należnego podatku z tytułu importu.

W toku postępowania pismem z dnia [...] listopada 2010 r. P.P. złożył wniosek o przeprowadzenie dowodów na okoliczność, iż faktyczną działalność gospodarczą prowadził G.R. "na konto" skarżącego.

Pismem z dnia [...] stycznia 2011r. kolejne wnioski o przeprowadzenie postępowania dowodowego.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011r. organ odmówił przeprowadzenia wskazanych przez stronę dowodów z uwagi na fakt, iż przedmiotem dowodu są okoliczności , które zostały stwierdzone wystarczająco innymi dowodami.

Po zakończeniu postępowania w dniu [...] lutego 2011r wydał decyzję określającą wartość celną towaru i określił w stosunku do importowanego towaru prawidłową kwotę podatku od towarów i usług.

Wartość celną towaru ustalono na podstawie metody zastępczej, tj. metody wartości transakcyjnej towarów podobnych, o której mowa w art. 30 ust.2 lit.b Wspólnotowego Kodeksu Celnego.

W tym celu, dla uzyskania materiałów porównawczych dokonano przeglądu ogólnopolskiej bazy danych ALINA, zawierającej informacje o wszystkich odprawach celnych dokonanych na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.

Jako materiał porównawczy do tkaniny przyjęto ceny uwidocznione w zgłoszeniach celnych [...] z dnia [...] czerwca 2006r. gdzie ceny za kg dzianiny z włókien chemicznych cena wyniosła 2,47 USD

Pismem z dnia [...].03.2011 r. skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji wnosząc o jej uchylenie. W zarzutach odwołania wskazał, że w toku postępowania wskazywał, iż nigdy nie prowadził działalności gospodarczej w ramach firmy PH "P" P.P., a jedynie firmował faktyczna działalność gospodarczą G.R.. Na tę okoliczność wskazał dowody, których przeprowadzenia domagał się przed organami celnymi.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją dnia [...] lipca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, iż skarżąca zgłosiła w procedurze dopuszczenia do wolnego obrotu tkaninę w łącznej ilości 15.476 mb (tj. 23.214 m2), deklarując kod CN 6001 92 00 00 oraz wartość towaru w wysokości 1.174,32 USD na podstawie faktury nr [...] z dnia [...].07.2006r. wystawionej przez firmę A z Indii. Jako kraj pochodzenia towaru wskazano Chiny, co zostało potwierdzone świadectwem pochodzenia nr [...] z dnia [...].07.2006r. wystawionym przez firmę S CO., LTD. z Chin, która to firma była również wystawcą faktury nr [...] z dnia [...].07.2006r. dołączonej w wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia. Zgodnie z tą fakturą firma z Chin sprzedała towar objęty w/w świadectwem pochodzenia za łączną kwotę 23.712,63 USD, przy cenie jednostkowej 1,5322 USD/mb. Z załączonych do zgłoszenia celnego dokumentów wynika, że firma A w dniu [...].07.2006r., sprzedała ten sam towar firmie "P" P.P. za łączną kwotę 1.174,32 USD, przy cenie jednostkowej 0,14 USD/kg, na warunkach CIF.

Powstałe wątpliwości, co do zadeklarowanej wartości celnej jak i ceny jednostkowej za jednostkę miary spowodowały, iż zadeklarowana w dokumencie zakupu nr [...] z dnia [...].07.2006r. wartość transakcyjna nie mogła być przyjęta za wartość celną zgodnie z art.29 WKC.

Biorąc powyższe pod uwagę organ celny uznał, iż zachodzą uzasadnione wątpliwości, co do tego że zadeklarowana wartość celna stanowi cenę faktycznie należną lub zapłaconą za importowany towar. Zgodnie z art. 181 a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/1992 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (zwanego dalej: RWKC) w/w wątpliwości pozwoliły na ustalenie wartości celnej inną metodą, niż metoda wartości transakcyjnej.

W celu uzyskania materiałów porównawczych dokonano przeglądu ogólnopolskiej bazy ALINA zawierającej informacje o wszystkich odprawach celnych dokonywanych na obszarze RP. W wyniku przeglądu zgłoszeń celnych nie stwierdzono danych pozwalających na zastosowanie metody wartości transakcyjnej towarów identycznych, jednakże uzyskane informacje pozwoliły na wykorzystanie ich jako materiał pozwalający na skorzystanie z metody "towarów podobnych".

Zgodnie z materiałem porównawczym zgromadzonym w niniejszej sprawie najniższa cena jednostkowa zgłoszonego towaru wynosi 2,47 USD/mb i taką też cenę przyjęto do ustalenia wartości celnej towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym w dniu [...].08.2006 r.

Z wyjaśnień skarżącej zawartych w protokole przesłuchania wynika, że dostawy towarów nie były potwierdzane kontraktami, a polecenia przelewów zagranicznych wystawiane były "in blanco". Ponadto, przy wystawianiu faktur sprzedaży na terenie kraju jednostką miary był metr bieżący.

W tym stanie rzeczy organ uznał, że przedłożona do zgłoszenia celnego faktura nr [...] z dnia [...].07.2006r. wystawiona przez firmę A z Indii nie może być przyjęta do ustalenia wartości celnej towaru i tym samym dokonał określenia wartości celnej w oparciu o przepis art. 30 ust 2 b) WKC

W niniejszej sprawie uzyskana kopia faktury nr [...] z dnia [...].07.2006r. została wystawiona przez firmę S CO., LTD. z Chin, a więc tą samą, które wnioskowała o wystawienie świadectwa pochodzenia. Zgodnie z art. 62 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w związku z art. 199 Przepisów Wykonawczych złożenie zgłoszenia celnego podpisanego przez zgłaszającego lub jego przedstawiciela jest równoznaczne ze złożeniem przez zgłaszającego oświadczenia o prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu celnym oraz autentyczności załączonych do niego dokumentów.

W świetle obowiązujących przepisów, za prawidłowe złożenie wniosku o objęcie towaru właściwą procedurą celną odpowiedzialna jest skarżąca, toteż powinna dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane. Podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą ma obowiązek złożenia do odprawy celnej dokumentów rzetelnie odpowiadających m.in. rodzajowi, ilości i wartości towaru z jego rzeczywistym stanem.

Mając to na uwadze organ uznał, że w myśl art. 29 Wspólnotowego Kodeksu Celnego wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy

cena faktycznie zapłacona lub należna za towary wtedy, gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty, ustalona, o ile jest to konieczne, na podstawie art. 32 i 33, z zachowaniem warunków określonych w art. 29 lit a) do d). Firma P P.P. za towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem celnym uiściła kwotę znacznie wyższą niż zadeklarowała w zgłoszeniu celnym.

W ocenie organu stroną postępowania jest P.P., który do [...] grudnia 2006r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo "P". Zgodnie z art. 5 WKC strona na podstawie upoważnienia z dnia [...] lipca 2006r. upoważniła Agencję Celną Sp. z o.o. do działania w jej imieniu w formie przedstawicielstwa bezpośredniego do podejmowania na rzecz P.P. przed organami wszystkich czynności i formalności przewidzianych w ustawodawstwie celnym. Nadto organ wskazał, iż w trakcie prowadzonej kontroli przez funkcjonariuszy celnych, P.P. został przesłuchany w charakterze strony i tego faktu nie kwestionował, a z protokołu kontroli wynika, iż strona świadomie prowadziła działalność gospodarczą oraz miała doskonałą wiedzę na temat dokonywanych transakcji handlowych.

W ocenie organu odwoławczego wykazano ponad wszelką wątpliwość, że przedłożona do zgłoszenia celnego faktura [...] z [...].07.2006 r. wystawiona przez firmę A z Indii nie mogła być przyjęta do ustalenia wartości celnej.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła skargę. W skardze wniosła na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit. c ppsa o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].02.2011r.

Skarżący zarzucił organowi celnemu naruszenie przepisów postępowania tj.

- art. 122 ordynacji podatkowej poprzez nie rozpoznanie istoty sprawy polegające na braku przeprowadzenia przez organy oceny dowodu z akt postępowania karnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym, Wydział Karny z dnia [...].06.2011r., sygn. akt [...], zakończonego wyrokiem uniewinniającym P.P.,

- pominięcie osoby, która faktycznie prowadziła przedmiotową działalność gospodarczą i która faktycznie wprowadziła do obrotu towar, o którym mowa w decyzji,

- art. 180 w związku z art. 120, 121 i 122 ordynacji podatkowej poprzez zlekceważenie dowodów wnioskowanych przez skarżącą i ich całkowite pominięcie przy rozstrzyganiu uniemożliwiające wykazanie, iż decyzja jest sprzeczna ze stanem faktycznym,

- art. 122 ordynacji podatkowej poprzez nie rozpoznanie istoty sprawy bez uwzględnienia stanu postępowań karnych oraz ustaleń dokonanych w tych postępowaniach przez organy państwowe oraz Sąd,

- art. 122 ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie przeprowadzenia jakichkolwiek czynności procesowych w celu ustalenia prawdy obiektywnej.

- art. 210 §4 w związku z art. 191 ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie ustosunkowania się do dowodów zaoferowanych przez skarżącą

Zdaniem skarżącego kluczowym zarzutem stawianym decyzji jest brak rozpoznania istoty sprawy polegający na braku przeprowadzenia przez organy celne dowodu z akt postępowania karnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym, Wydział Karny z dnia [...].06.2011 r., sygn. akt [...] zakończonego wyrokiem uniewinniającym P.P..

Skarżący wnosił o przeprowadzenie dowodu z akt tej sprawy, a w szczególności świadków, którzy zeznawali w tej sprawie.

Sąd ten bowiem uznał, iż P.P. nie prowadził w rzeczywistości działalności gospodarczej w zakresie objętym niniejszym postępowaniem celnym.

W uzasadnieniu wyroku tenże Sąd wskazał, iż postanowienie Prokuratury Rejonowej z dnia [...].05.2010 r., sygn. akt [...] o odmowie wszczęcia postępowania przeciwko G.R. jest błędne. W kontekście zebranego przez Sąd materiału dowodowego sprawie Sąd uznał, iż należy również domagać znalezienia osób odpowiedzialnych.

Ponadto w dniu [...].07.2011 r. Sąd Rejonowy, Wydział Karny, sygn. akt [...] uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa Prokuratury Rejonowej dotyczące wprowadzenia w 2006 roku przez G.R. w błąd P.P. poprzez założenie przez w/w. działalności gospodarczej pod firmą "przedsiębiorstwo P w celu zatajenia prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek przez G.R..

Zdaniem skarżącego nie może on ponosić odpowiedzialności za zobowiązania celne innej osoby.

Skarżący wskazywał, że w toku postępowania argumentował, iż nigdy nie prowadził działalności gospodarczej w ramach firmy PH "P" P.P., a jedynie firmował faktyczną działalność gospodarczą G.R..

Na tę okoliczność wskazał szereg wniosków dowodowych dotyczących :

- dowodu akt postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową nr [...]

- akt postępowania prowadzonego przez Komendę Policji o sygn. [...]

- akt postępowania karnego prowadzonego przez Sąd Rejonowy sygn. akt [...].

- świadectwa pracy oskarżonego P.P., celem wykazania, że w okresie [...].12.1991 r. do [...].04.2008 r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Zakładzie Gospodarki Mieszkaniowej,

- rękopisu sporządzonego przez G.R. w przedmiocie sporządzonych przez niego instrukcji dotyczących transakcji dla celów związanych z postępowaniem podatkowym,

- przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka I.P., M.A. M.M., R.Ś..

Organ podatkowy natomiast tych dowodów nie przeprowadził i nie podał przyczyn odmowy przeprowadzenia tych dowodów.

Odpowiadając na zarzuty sformułowane w skardze Dyrektor izby Celnej podtrzymał argumenty zawarte w podjętej decyzji oraz wyjaśnił, iż zarzut podniesione w skardze są niezasadne.

Uznał iż nie naruszył norm prawnych wynikających z art. 120, art. 121, art. 122, art 180, art. 187 i art. 210 § 4 ordynacji podatkowej, bowiem przeprowadził postępowanie dowodowe prawidłowo stosując regulacje zawarte w art. 29 WKC. Skarżona decyzja w tym zakresie nie narusza prawa w tym zakresie.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej co do tego czy jest stroną postępowania administracyjnego wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 133 Ordynacji podatkowej "Stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110-117 a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy".

Stroną postępowania administracyjnego, jak wynika z decyzji Burmistrza Miasta nr [...] oraz zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej jest P.P., który do dnia [...].12.2006r., prowadził działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo "P".

Na podstawie art. 5 Wspólnotowego Kodeksu Celnego P.P. upoważnił Agencję celną Spółka z o.o. do działania w jej imieniu w formie przedstawicielstwa bezpośredniego do podejmowania na rzecz PH" P" P.P. przed organami celnymi wszelkich czynności i formalności w ustawodawstwie celnym (upoważnienie z dnia [...].07.2006r.). W świetle art. 76 Prawa celnego (Dz. U. Nr 68 poz. 622 z 2004r.) czynności dokonane przez przedstawiciela w granicach upoważnienia pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która go ustanowiła.

Organ podkreślił, iż skarżący został przesłuchany w charakterze strony i nie kwestionował tego, że jest stroną postępowania / protokół przesłuchania z dnia [...].06.2007r /, a jak wynika z protokołu skarżący świadomie prowadziła działalność gospodarczą oraz miał doskonałą wiedzę na temat dokonywanych transakcji handlowych. Zdaniem organu osoba, która nie prowadziłaby tej działalności nie posiadałaby tak szerokiej wiedzy i tak szczegółowych informacji na ww. temat.

Ponadto wskazał, że zgodnie z art. 88 Prawa celnego (Dz. U. Nr 68 poz. 622 z 2004r.) prowadzenie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, wykroczenie skarbowe lub postępowania karnego nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania w sprawie celnej.

Wyrokiem Sądu Rejonowego o sygn. akt [...] P.P. został uniewinniony od zarzucanego mu czynu co do wykroczenia skarbowego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził "jeżeli podatnik, za zgoda innej osoby, w celu zatajenia prowadzenia działalności gospodarczej, posługuje się lub posługiwał się imieniem i nazwiskiem, nazwą lub firma tej osoby, osoba ta ponosi solidarną odpowiedzialność z podatnikiem całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe powstałe podczas prowadzenia tej działalności. W konsekwencji zaległości podatkowe obciążać winny oskarżonego i inne ustalone osoby, które faktycznie prowadziły działalność gospodarczą firmowana przez oskarżonego. W ocenie Sądu w takiej sytuacji winno oskarżonemu P.P. postawić się zarzut pomocnictwa".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Sąd dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z wyżej powołanym przepisem, sąd administracyjny uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Dodać również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na względzie powyższy wzorzec kontroli sądowoadministracyjnej, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W ocenie Sądu przeprowadzone przez organ postępowanie narusza przepisy postępowania - w szczególności art. 187 § 1 oraz art. 188 Ordynacji podatkowej. W toku przedmiotowego postępowania skarżący kwestionował okoliczność, że prowadził działalność gospodarczą i że wprowadził do obrotu towar zadeklarowany w zgłoszeniu, a dokładniej, że to skarżący dokonywał zgłoszenia celnego.

Zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 19 marca 2004r. - Prawo celne (Dz. U. nr 68 poz. 622 ze zm.) do odpowiedzialności z tytułu długu celnego oraz odsetek, o których mowa w art. 65 ust. 3-5, stosuje się odpowiednio przepisy art. 29 oraz przepisy rozdziałów 14 i 15 działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa.

Natomiast zgodnie z art. 113 rozdziału 15, działu Ill ordynacji podatkowej jeżeli podatnik, za zgodą innej osoby, w celu zatajenia prowadzenia działalności gospodarczej lub rzeczywistych rozmiarów tej działalności, posługuje się lub posługiwał się imieniem i nazwiskiem, nazwą lub firmą tej osoby, osoba ta ponosi solidarną odpowiedzialność z podatnikiem całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe powstałe podczas prowadzenia tej działalności. Określona w tym przepisie odpowiedzialność dotyczy tzw. firmanctwa.

Cytowany art. 113 Ordynacji podatkowej wymienia trzy przesłanki, które muszą zostać spełnione dla zaistnienia odpowiedzialności na podstawie art. 113 Ordynacji podatkowej :

podmiot użyczający swojego imienia lub nazwiska, albo firmy, musi działać świadomie,

działanie podatnika (firmowanego) musi mieć na celu zatajenie prowadzonej przez niego działalności, albo też jej rozmiarów, a w konsekwencji uchylenie się od opodatkowania,

zaległości podatkowe muszą powstać w okresie, w którym firmujący użyczał swojego imienia lub nazwiska albo firmy.

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 108 § 2 ordynacji podatkowej przed wszczęciem postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej (art. 113 ordynacji podatkowej), organ podatkowy ma obowiązek wykluczyć istnienie negatywnych przesłanek prowadzenia tego postępowania. Postępowania powyższego nie można wszcząć przed dniem doręczenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Nadto do dnia, w którym decyzja w zakresie należności podatkowych, za które osoba trzecia ma odpowiadać, nie stanie się ostateczna, postępowanie w zakresie jej odpowiedzialności nie może być prowadzone (art. 201 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej).

Skarżący w 2011r. w toku prowadzonego postępowania (wszczętego postanowieniem [...].11.2010r.) powoływał się na okoliczności wskazujące na wystąpienie tzw. firmanctwa i w tym zakresie składał wnioski dowodowe, które nie zostały zaakceptowane przez organ. Organ na podstawie samych zeznań skarżącego złożonych w 2007r., w toku czynności kontrolnych, przedmiotem których była kontrola obrotu towarami pochodzącymi z zagranicy w okresie od [...].07.2006 r. do [...].12.2006r., uznał, iż skarżący jest podatnikiem odpowiedzialnym za dług celny. W ocenie organu to skarżący dokonał zgłoszenia celnego. Organ nie przeprowadził dowodów wnioskowanych przez skarżącego w niniejszym postępowaniu mającym na celu wykazanie, kto prowadził faktyczną działalność gospodarczą i tym samym kto faktycznie dokonał zgłoszenia celnego.

Podkreślenia wymaga, że organy dysponują ograniczonymi możliwościami udowodnienia firmanctwa. Podmiot który decyduje się na udostępnienie swojego nazwiska lub firmy musi zdawać sobie sprawę, że to on będzie postrzegany jako podatnik tak długo jak długo organy podatkowe nie zbiorą dowodów świadczących o firmanctwie. Dlatego ważna jest inicjatywa strony postępowania, która uważa, że w rzeczywistości nie jest podatnikiem. Jednak powyższe nie oznacza, że organ może odmówić prowadzenia postępowania w tym zakresie pomimo konkretnych i jasnych wniosków dowodowych strony mających na celu wykazanie kto w rzeczywistości prowadził działalność gospodarczą i w konsekwencji złożył zgłoszenie celne.

W świetle wcześniejszych uwag podkreślenia wymaga, że zadaniem organu jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za dług celny, co w przedmiotowej sprawie wymagało ustalenia czy jest nim skarżący czy też inny podmiot np. G.R.. W ocenie Sądu organ w niniejszym postępowaniu w nienależyty sposób przeprowadził postępowanie w zakresie tego ustalenia. Przyjęcie, że to skarżący jest odpowiedzialny za dług celny wyłącznie na podstawie wpisu do ewidencji do działalności gospodarczej i zeznań złożonych w innym postępowaniu prowadzonym w 2007 r., przy jednoczesnej odmowie przeprowadzenia dowodów na okoliczność przeciwną - jest co najmniej przedwczesne.

Zeznania skarżącego są tylko jednym z dowodów, których przeprowadzenie jest konieczne dla ustalenia czy zaistniały przesłanki z art. 113 Ordynacji podatkowej. Do uznania zaistnienia przesłanek określonych w art. 113 Ordynacji podatkowej koniecznym jest aby podmiot udzielający swojego nazwiska (firmujący) miał świadomość tego, iż użycza swojego nazwiska, czy też firmy, na co skarżący wskazuje w skardze i na co wskazywał w toku postępowania. Okoliczność ta jako istotna winna być szczegółowo wyjaśniona. Tymczasem ustaleń w tym zakresie w ogóle w toku postępowania nie poczyniono arbitralnie oddalając wnioski dowodowe skarżącego z naruszeniem art. 188 Ordynacji podatkowej. W myśl tego ostatniego przepisu żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Nie ulega dla Sądu wątpliwości co do tego, że była to okoliczność istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, która nie została stwierdzona wystarczająco innymi dowodami. Przeciwnie, wyjaśnieniem, kto jest podatnikiem organ celny się nie zajął przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia dokument formalny jakim jest wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz zeznania skarżącego złożone w 2007 r. w innym postępowaniu. Zaznaczyć należy, że Sąd nie kwestionuje prawa do wykorzystania jako dowód w postępowaniu materiałów zgromadzonych w innych postępowaniach. Nie ulega wątpliwości jednak, że w niniejszym postępowaniu nie było przeszkód aby przeprowadzić dowody wnioskowane przez stronę. Organ ograniczył się w tym zakresie do wystąpienia do Prokuratora Prokuratury Rejonowej o informację dotyczącą czy jest prowadzone postępowanie dotyczące skarżącego. Skarżący wskazał na postępowania prowadzone przez Prokuraturę Rejonową oraz Sad Rejonowy. Nadto wniósł o przeprowadzenie dowodów z akt postępowania prowadzonego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Skarżący złożył wniosek o przesłuchanie wskazanych świadków i wskazał na jaką okoliczność winni być przesłuchani. Organ odmówił przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów, wskazując że przedmiotem dowodów są okoliczności, które zostały stwierdzone wystarczająco innymi dowodami.

W ten sposób organ celny uchybił obowiązkom wynikającym z art. 188 Ordynacji podatkowej i mogło to mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Podkreślić bowiem należy, że w przypadku ustalenia zaistnienia firmanctwa zmienia się pozycja firmującego jako strony w postępowaniu, gdyż wobec organów podatkowych podatnikiem jest ten, kto rzeczywiście prowadzi działalność gospodarczą czyli firmowany. Firmujący jest dla organów podatkowych osobą trzecią na którym nie ciąży obowiązek podatkowy, a jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe jest odpowiedzialnością osobistą i ograniczoną. Ustalenie istnienia przesłanek warunkujących stwierdzenie firmanctwa nie pozwalałoby na prowadzenie postępowania wobec skarżącego, bez ustalenia zobowiązania wobec podmiotu odpowiedzialnego (firmowanego) w postaci cła, podatku od towarów i usług, co wynika wprost z art. 108 § 2 ordynacji podatkowej. I na tym też polega "istotność" ustaleń w tym zakresie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tego też względu w celu ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za dług celny konieczne jest wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych co może umożliwić przeprowadzenie dowodów wskazanych przez skarżącego i późniejsza ich ocena. Dopiero bowiem ich przeprowadzenie pozwoli na ocenę czy i jaki miały wpływ na wynik sprawy i umożliwi organowi prawidłowe dokonanie oceny czy w sprawie wystąpiły przesłanki do ustalenia istnienia lub nieistnienia firmanctwa, a w dalszej kolejności podmiotu odpowiedzialnego za dług celny.

W tym stanie rzeczy uzasadnione okazały się zarzuty naruszenia przez organ art. 120,121, 122, 180, a także art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Ze względu na uchybienia postępowania wyjaśniającego wskazane wyżej dokonywanie oceny odnoszącej się do kwestii materialnoprawnych przed prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego sprawy należy uznać za przedwczesne.

Wskazując na powyższe wywody organ podatkowy winien przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadzić postępowanie dowodowe we wskazanym zakresie, również co do wniosków dowodowych skarżącego, mające na celu ustalenie czy w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 113 ordynacji podatkowej. W przypadku stwierdzenia firmanctwa organ winien podjąć stosowne czynności i "decyzje procesowe".

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt. lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.

|Sędzia WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA |

|Dariusz Skupień |Jacek Niedzielski |Anna Juszczyk-Wiśniewska |