Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 66/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 84 ust. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A z siedzibą w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązków dotyczących wprowadzenia nasadzeń zamiennych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz A z siedzibą w N. kwotę 1500 (tysiąc pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. dc


UZASADNIENIE

II SA/Łd 66/21

Uzasadnienie

A z siedzibą w N. (dalej: skarżąca lub Spółka) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] roku (znak [...]), utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] r. wydaną w przedmiocie weryfikacji obowiązków nałożonych na skarżącą Spółkę decyzją Prezydenta Miasta Ł. z [...] r. (Nr [...]; znak: [...]).

Dotychczasowy przebieg postępowania jest następujący:

Decyzją z [...] r., po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji:

1. Umorzył firmie A z/s w N. opłatę w wysokości: 781.827.81 zł, stanowiącą część opłaty w kwocie 852.903,06 zł naliczonej w decyzji z 29.02.2016 r. za usunięcie dwudziestu dwóch sztuk drzew (w tym formy wielopniowe) znajdujących się na terenie nieruchomości przy ul. B 71 w Ł. (działka ewidencyjna nr 42/2 w obrębie [...]).

2. Wezwał firmę B z/s w N. do wniesienia opłaty w wysokości 71.075,25 zł, naliczoną w sposób proporcjonalny do liczby drzew które nie zostały posadzone zgodnie z warunkami zawartymi w decyzji nr [...] z [...].02.2016 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Odwołanie od tej decyzji złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skarżąca Spółka. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77, 80 i art 107 § 1 k.p.a., a to poprzez nieuwzględnienie całości materiału dowodowego, w tym w szczególności dokumentacji fotograficznej, brak wskazania w treści decyzji w jakim zakresie kwestionowane nasadzenia są nieprawidłowo nasadzone tj. przez brak wskazania jakie powinno być prawidłowe zlokalizowanie tych nasadzeń wraz ze wskazaniem w jakiej lokalizacji te nasadzenia faktycznie się znajdują, w sytuacji, gdy załączona do decyzji administracyjnej mapa miała charakter poglądowy i nie zawierała ścisłych danych lokalizacyjnych. Obrazę przepisów prawa materialnego, w postaci art. 84 ust. 7 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz.U. z 2020, poz. 55 z późn. zm.) [dalej: ustawa o ochronie przyrody], poprzez jego nieprawidłową wykładnię, a to poprzez niezasadne przyjęcie, że posadzenie drzewa z przesunięciem w zakresie lokalizacji, w przypadku braku wystąpienia innych okoliczności, jest równoznaczne z brakiem wykonania tegoż nasadzenia, w sytuacji, gdy załączona do decyzji mapa ma charakter jedynie orientacyjny.

Strona wniosła o uchylenie decyzji przez organ w drodze autokontroli, a gdyby to nie nastąpiło: o uchylenie w/w decyzji w zakresie pkt 2 i umorzenie postępowania, względnie przekazanie organowi sprawy do ponownego rozpoznania w tym zakresie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zaskarżoną decyzją z [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnianiu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 84 ust. 3, ust. 4, ust. 5 i ust. 7 ustawy o ochronie przyrody w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem. Organ II instancji mając na uwadze, że Spółka wniosła odwołanie jedynie na pkt 2 decyzji wskazał, że postępowanie przed organem drugiej instancji polegało na weryfikacji wskazanej w odwołaniu części decyzji organu pierwszej instancji.

Dalej organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy wynika, że 18 października 2019 r., przedstawiciele Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa, przeprowadzili ponowne oględziny na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. B 71. W czasie oględzin stwierdzono, że na terenie nieruchomości przy ul. ul. B 71 w Ł., zostały wprowadzone nasadzenia zamienne przy czym część nasadzeń była usytuowana niezgodnie z obowiązkami wynikającymi z treści decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] r. Przy czym z wyjaśnień opisanych w protokole wynika, że drzewo nr 9 zostało posadzone w linii nasadzeń ale przesunięto je o 4 m ze względu na to, że strona nie miała dostępu do działki gdyż nie była już jej właścicielem. Wskazuje to na fakt, że drzewo to nie dosyć, że nie zostało posadzone zgodnie z treścią decyzji ale także po wyznaczonym terminie dokonania nasadzeń. Natomiast drzewo nr 24 podobno zostało nasadzone na froncie budynku przy ścianie szczytowej budynku co w ogóle nie pozwala stwierdzić, czy to jest drzewo do którego nasadzenia strona została zobowiązana gdyż drzewa od nr 9 do 24 miały być posadzone w jednej linii co wprost wynika z załączonej mapy do decyzji z [...] r. Tym samym bezspornym w sprawie jest, że część drzew zostało posadzonych niezgodnie z treścią decyzji z [...] r.

Kolegium zauważyło, że analiza akt sprawy wskazuje na fakt, że prawdopodobnie drzewa te nie zostały zasadzone w terminie wskazanym w decyzji z [...] r. Niemniej ze względu na zakaz orzekania na niekorzyść strony Kolegium nie widzi możliwości poprawienia tego błędu.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja o udzieleniu zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów zawiera jednocześnie uprawnienie, jak też warunki na jakich uprawniony podmiot może z tego uprawnienia skorzystać. Jednym z tych warunków jest uiszczenie opłaty lub dokonanie nowych nasadzeń mających zrekompensować zmiany w środowisku, jakie powstały wskutek działalności podmiotu uprawnionego do jego pogorszenia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących przepisów postępowania, zdaniem Kolegium, nie można skutecznie kwestionować materiału dowodowego oraz samego postępowania jeżeli strona kwestionuje jedynie niekorzystny dla niej punkt decyzji administracyjnej.

Odnosząc się natomiast do naruszenia przepisów prawa materialnego Kolegium pragnie zauważyć, że strona nie wykonała nasadzeń zgodnie z treścią decyzji tym samym organy administracji nie mogą dokonywać oceny drzew rosnących w innym miejscu nawet jeżeli znajdują się na tej samej działce geodezyjnej. Kolegium odwołało się do poglądu wyrażonego przez WSA w Gdańsku w wyroku z 5 kwietnia 2018 r., II SA/Gd 87/18, że: 1. Uzależnienie zastosowania konsekwencji prawnych wynikających z art. 84 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz.U. z 2016 r. póz. 2134 ze zm.) od oceny przez organ wpływu niewykonania, zgodnie z zezwoleniem, nasadzeń zastępczych na skuteczność kompensacji nie jest dopuszczalne. Organy procedujące w trybie przepisów art. 84 ustawy nie mają kompetencji do oceny przyczynienia się dokonanych, niezgodnie z zezwoleniem nasadzeń, zastępczych do realizacji celów kompensacji przyrodniczej. Z dyspozycji art. 84 ust. 7 ustawy wynika, że jest to decyzja o charakterze związanym, polegająca na tym, że jeśli postępowanie dowodowe wykaże, że nasadzenia zastępcze nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem, to naliczona opłata podlega uiszczeniu w całości. Bez wpływu na rozstrzygnięcie są przyczyny zaistniałego stanu rzeczy, w tym przede wszystkim brak zawinienia. 2. Celem nałożenia obowiązku nasadzeń zastępczych jest wyrównanie uszczerbku w przyrodzie, które z punktu widzenia wymogów ochrony przyrody jest korzystniejsze niż uiszczenie opłaty z tytułu uszczuplenia drzewostanu. Nie może budzić wątpliwości, że nie tylko ilość nasadzeń zastępczych oraz zachowanie przez nie żywotności ma znaczenie dla właściwej kompensacji przyrodniczej, ale również ich gatunek, właściwe miejsce nasadzeń i prawidłowe parametry.

Biorąc powyższe pod uwagę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. orzekło jak w sentencji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A z siedzibą w N. zaskarżyło decyzję organu odwoławczego w części utrzymującej w mocy pkt 2 decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia w postaci naruszenia art. 7, 77, 80 i art 107 § 1 k.p.a., a to poprzez:

a) nieuwzględnienie całości materiału dowodowego, w tym w szczególności złożonej przez Spółkę dokumentacji fotograficznej, złożonych faktur oraz wyjaśnień, wskazujących że wszystkie nasadzenia zostały wykonane w terminie, co skutkowało dowolną a nie swobodną oceną dowodów,

b) nieprzeanalizowanie przez organ II instancji, czy niewykonanie nasadzeń miało charakter rażący,

c) pominięcie okoliczności, że załączona do decyzji administracyjnej mapa miała charakter poglądowy i nie zawierała ścisłych danych lokalizacyjnych,

d) pominięcie rozważenia, w tych konkretnych okolicznościach sprawy, czy wystąpił efekt kompensacyjny, zwłaszcza, że drzewa zostały zasadzone prawidłowo, odpowiednich gatunków i odpowiednich rozmiarów oraz utrzymano ich żywotność.

2) Obrazę przepisów prawa materialnego, w postaci art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, poprzez jego nieprawidłową wykładnię, a to poprzez niezasadne przyjęcie, że posadzenie drzewa z przesunięciem w zakresie lokalizacji, w przypadku braku wystąpienia innych okoliczności, jest równoznaczne z brakiem wykonania tegoż nasadzenia, w sytuacji, gdy załączona do decyzji mapa ma charakter jedynie orientacyjny, przesunięcie jest nieznaczne, a kompensacyjny cel nasadzenia - został osiągnięty.

W związku z powyższym skarżąca Spółka wniosła w pierwszej kolejności o uchylenie decyzji przez organ w drodze autokontroli, a gdyby to nie nastąpiło: o uchylenie w/w decyzji i przekazanie organowi sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.].

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki złożył organ (pismo z 12 lutego 2021 r.), a strona skarżąca pismem z 22 marca 2021 r. również wyraziła zgodę na przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym.

Przenosząc określone w przepisach ustawy p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił art. 84 ustawy z 16 kwietnia 2014 r. o ochronie przyrody (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 55 ) [dalej: ustawa o ochronie przyrody]. Zgodnie z przywołanym przepisem posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu (ust. 1). Opłaty naliczane są w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia (ust. 2). W przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych (ust. 3). W przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3 lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem (ust. 7).

Konsekwencją odroczenia terminu płatności, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, jest konieczność powrotu do sprawy opłaty za usunięcie po upływie terminu odroczenia, celem ustalenia, czy nałożony obowiązek został wykonany zgodnie z wydanym zezwoleniem, a jeśli tak, to czy przesadzone lub nasadzone zastępczo drzewa lub krzewy zachowały żywotność, a jeśli nie, to z jakiej przyczyny. Chociaż jest to całkowicie nowe postępowanie administracyjne (tylko bowiem w ramach sformalizowanego postępowania administracyjnego organ może dokonać wiążących ustaleń), to jest ono prowadzone przez pryzmat granic nadanych uprzednio zezwoleniem udzielonym na rzecz skarżącego.

Z akt administracyjnych zgromadzonych w sprawie wynika, że Prezydent Miasta Ł. decyzją z [...] r. zezwolił skarżącej Spółce na usunięcie 22 drzew, określonych w załączniku do tej decyzji, ustalił opłatę za ich usunięcie, której termin uiszczenia odroczył do 30 czerwca 2020 r. Termin dokonania nasadzeń zastępczych ustalono do końca czerwca 2017 r. Oznacza to, że w praktyce organ wydał zezwolenie pod warunkiem zastąpienia wskazanych w decyzji drzew innymi, przy czym warunek ten został określony w decyzji poprzez określenie co do ilości nasadzanych drzew, ich gatunku, parametrów w zakresie obwodu pnia. Załącznik nr 2 do decyzji stanowiła natomiast mapa, na której naniesiono kolorem zielonym lokalizację nowych nasadzeń.

Analiza przepisów ustawy w brzmieniu zarówno w dacie podejmowania decyzji z [...] r., jak i w dacie rozstrzygania przedmiotowej sprawy potwierdza, że organ był uprawniony do uzależnienia udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów od dokonania nasadzeń zastępczych, których warunki winien szczegółowo określić w decyzji zezwalającej na wycięcie drzew.

Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, że przewidziana w ustawie instytucja nasadzeń zastępczych, ze względu na złożony charakter, wymaga w procesie jej stosowania indywidualnego podejścia, które to zasady winny organy wdrożyć w niniejszej sprawie. Jedną z podstawowych bowiem dyrektyw, jaką należy kierować się w każdym przypadku korzystania ze środowiska, jest wynikająca z art. 5 Konstytucji RP zasada zrównoważonego rozwoju zmuszająca do uwzględniania integracji działań politycznych, gospodarczych i społecznych z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych. W odniesieniu do ochrony drzew i krzewów rosnących poza lasami instrumentem, który ma służyć realizacji tych postanowień, jest wynikająca z regulacji art. 84 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody konieczność poniesienia opłat za korzystanie ze środowiska w przypadku usuwania na podstawie zezwolenia drzew i krzewów, których obowiązek uiszczenia może zostać odroczony, gdy w zezwoleniu przewidziano przesadzenie drzew i krzewów w inne miejsce lub zastąpienie innymi drzewami lub krzewami.

W związku z tym należy zauważyć, że mimo iż zasadą jest ponoszenie opłat za usunięcie drzew lub krzewów naliczanych w zezwoleniu na usunięcie (art. 84 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie przyrody), to jednak w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia od wykonania nasadzeń zastępczych i odroczenia terminu uiszczenia opłaty (art. 84 ust.3 powołanej ustawy) na pierwszy plan wysuwa się cel w postaci przyznania prymatu kompensacji przyrodniczej, mającej skutkować zastąpieniem wycinanych drzew lub krzewów nowymi nasadzeniami.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela dominujące w tym zakresie w orzecznictwie sądowym stanowisko, że precyzyjne ustalenie warunków dokonania nasadzeń zastępczych ma zasadnicze znaczenie dla możliwości ich wykonania, a tym samym dla stwierdzenia właściwej kompensacji przyrodniczej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2015 r., II OSK 1516/13).

Mimo że organ wydający zezwolenie dysponuje w tym zakresie pewnym luzem decyzyjnym (w postaci możliwości określenia miejsca nasadzeń, liczby drzew lub wielkość powierzchni krzewów, minimalnego obwodu pni drzew lub minimalnego wieku krzewów, gatunku lub odmiany drzew lub krzewów oraz terminu wykonania nasadzeń – art. 83d ust. 2 ustawy o ochronie przyrody) oraz mimo możliwości ubiegania się przez podmiot zobowiązany przed upływem terminu wykonana nasadzeń zastępczych w trybie art. 155 k.p.a. o zmianę decyzji w zakresie sposobu wykonania tych nasadzeń, nie można jednak nie zauważyć, że przepis art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody nie uwzględnia w pełni specyfiki niewykonania nasadzeń zastępczych.

Wobec założenia racjonalności działania ustawodawcy trudno bowiem przyjąć, aby taki sam skutek w postaci obowiązku przeliczenia opłaty wiązać z całkowitym brakiem nasadzeń zastępczych czy też wskazanym w art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody brakiem zachowania ich żywotności z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości w upływie 3-letniego okresu liczonego od terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych oraz z dokonaniem tych nasadzeń w liczbie i gatunku drzew zgodnych z zezwoleniem, chociaż z pewnymi ewentualnymi niewielkimi odstępstwami (w okolicznościach sprawy za takowe uznane zostało posadzenie dwóch z 24 drzew nie w jednej linii, lecz z przesunięciem ich w stosunku do tej zakreślonej linii).

Mimo iż w treści art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody mowa jest o niezgodności nasadzeń zastępczych lub części z nich z zezwoleniem - co wskazywałoby, że jakakolwiek niezgodność skutkuje obowiązkiem przeliczenia opłaty - w ocenie Sądu każdy przypadek wymaga jednak wnikliwej i zindywidualizowanej oceny dokonywanej nie tylko przez pryzmat wykładni językowej tego przepisu, ale przede wszystkim jego wykładni systemowej postrzeganej w wynikającym z regulacji ww. ustawy przewodnim kontekście wymogów ochrony przyrody i związanej z tym kompensacji przyrodniczej.

Dokonując takiej wykładni Sąd stwierdził w okolicznościach niniejszej sprawy brak uzasadnionych podstaw do przeliczenia opłaty w stosunku do opisanych 2 szt. drzew, co do których – jak wskazano wyżej – zostały one posadzone przez skarżącą Spółkę, ale z przesunięciem co do linii, w której miał znaleźć się cały szpaler drzew, zwłaszcza że sama ustawa o ochronie przyrody nie zawiera precyzyjnej regulacji co do lokalizacji nasadzeń zamiennych. Zgodnie bowiem z przepisem art. 83b ust. 1 pkt 9 ustawy o ochronie przyrody "Wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zawiera: (...) projekt planu: a) nasadzeń zastępczych, rozumianych jako posadzenie drzew lub krzewów, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub o powierzchni nie mniejszej niż powierzchnia usuwanych krzewów, stanowiących kompensację przyrodniczą za usuwane drzewa i krzewy w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska lub b) przesadzenia drzewa lub krzewu - jeżeli są planowane, wykonany w formie rysunku, mapy lub projektu zagospodarowania działki lub terenu, oraz informację o liczbie, gatunku lub odmianie drzew lub krzewów oraz miejscu i planowanym terminie ich wykonania".

Ustawodawca nie zawarł zatem w przepisach ustawy o ochronie przyrody szczegółowych wskazówek co do sposobu określenia przez organy miejsca do nasadzeń zastępczych. Stosownie do art. 83 ust. 4 powoływanej ustawy organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu, które uzależnione jest od wykonania nasadzeń zastępczych bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz określone w przepisie cechy usuwanego drzewa lub krzewu (m.in. ich wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie), nie przesądzając jednak, czy nasadzenia muszą być wykonane na nieruchomości, z której są usuwane drzewa, czy też na nieruchomościach z nią bezpośrednio sąsiadujących, a może nawet na innej nieruchomości będącej w posiadaniu wnioskującego o wydanie zezwolenia bądź na nieruchomościach gminnych - w związku z czym w praktyce nie można wykluczyć wskazania w zezwoleniu innego miejsca wykonania nasadzeń zastępczych.

W realiach niniejszej sprawy organ decydując o dokonaniu nasadzeń zastępczych wskazał je jedynie w sposób ogólny na mapie lokalizacyjnej, nie precyzując jednak szczegółowo, poprzez określenie współrzędnych, dokładnego ich miejsca usytuowania. Ma to o tyle znaczenie, że dokonując kontroli wykonania nasadzeń zamiennych organ stwierdził, że zostały one wykonane z naruszeniem lokalizacji miejsca, w którym miały być posadowione. Zwrócić także należy uwagę, że stanowisko organu w tym względzie opiera się jedynie na treści dość lakonicznego stwierdzenia w protokole oględzin, z którego wynika jedynie, że wskazane dwa drzewa zostały posadzone niezgodnie z załącznikiem do decyzji zezwalającej na usunięcie drzew i dokonanie nasadzeń zastępczych. W tym zakresie organ nie dokonał żadnych dodatkowych ustaleń, nie zilustrował chociażby swojego stanowiska w tym zakresie dokumentacją fotograficzną. Brak jest także precyzyjnego wskazania, z czego faktycznie wynika ustalenie, że dwa drzewa posadzone zostały w innej niż wskazana lokalizacji. Nie ma żadnych bliższych ustaleń, współrzędnych odniesienia, czy jakiegokolwiek innego materialnego dowodu. Nie rozważano kwestii dostępności miejsc na posadzenie nowych drzew.

W tym miejscu organ ogranicza się wyłączenie do ustaleń poczynionych podczas ostatniej wizji lokalnej, jednocześnie, nie wskazując na istniejące w sprawie dowody, z których wynika prawidłowe wykonanie nasadzeń co do gatunku drzew, żywotności drzew, czy innych istotnych dla kompensacji przyrody czynników. Po drugie, organ I instancji rozstrzygając sprawę nie wskazał o ile dane nasadzenie zostało przesunięte. Wskazać bowiem należy, że załączona do decyzji mapa, wyznaczająca lokalizację poszczególnych drzew, nie jest mapą zawierającą precyzyjne dane geodezyjne, określające co do metra położenie danego drzewa, ale jest mapą orientacyjną. W związku z tym nie jest wystarczające twierdzenie organu, że nasadzenie nie zostało przeprowadzone we wskazanej lokalizacji -koniecznym jest w tym zakresie wskazanie, o ile metrów doszło do przesunięcia w stosunku do pierwotnej lokalizacji i czy ten błąd jest błędem istotnym, zważywszy na orientacyjny charakter mapy załączonej do decyzji. Natomiast obecnie mamy w praktyce do czynienia jedynie z arbitralnym ustaleniem organu, bez żadnego wskazania, dlaczego uważa lokalizację nasadzeń dwóch kwestionowanych drzew za nieprawidłową.

Przypomnieć w tym względzie raz jeszcze należy, że z art. 83b ust. 1 pkt 9 ustawy o ochronie przyrody wynika, że w sytuacji, gdy wnioskodawca planuje wykonanie nasadzeń, wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać projekt planu nasadzeń zastępczych, wykonany w formie rysunku, mapy lub projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz informację m.in. o miejscu wykonania nasadzeń, przy czym organ nie jest związany treścią wniosku. A skoro tak, to należy uznać za dopuszczalne dokonanie nasadzeń nie tylko na terenie nieruchomości, z której usuwane są drzewa, ale również na ternie innej nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z miejscem wycinki będącej w posiadaniu wnioskodawcy, lub co do której wnioskodawca dysponuje zgodą jej właściciela na przyjęcie określonej liczby nasadzeń zastępczych, innej nieruchomości będącej w posiadaniu wnioskodawcy, bądź co do której dysponuje on zgodą właściciela na przyjęcie danych nasadzeń, a także nieruchomości gminnej, a nawet nieruchomości sąsiedniej gminy, np. w sytuacji gdy wycinka jest realizowana bezpośrednio przy granicy dwóch gmin, oczywiście za zgodą tych podmiotów na przyjęcie określonej liczby nasadzeń zastępczych. Takie stanowisko przyjmują przedstawiciele doktryny, w tym J. Łukaszkiewicz, Nasadzenia zastępcze drzew w miastach – główne problemy z decyzjami administracyjnymi, Zrównoważony Rozwój – zastosowania, s. 29 i S. Gruszecki, Realizacja zasady zrównoważonego rozwoju środowiska ("nasadzenia zastępcze"), Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 5-6 (14-15)/2007, s. 42. Wystarczy zatem, że będzie to nieodległe miejsce. Ważne jest, aby nasadzenia stanowiły rekompensatę strat przyrodniczych wynikających z usunięcia drzew.

Jako istotna w sprawie w związku z treścią art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody jawi się także regulacja art. 7a § 1 k.p.a., zgodnie z którą "jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ".

W opisanej wyżej sytuacji, wobec ustalenia że skarżąca faktycznie posadziła ustaloną liczbę drzew odpowiadających założonym w decyzji wymaganiom, uznać należy, że przeliczenie opłaty i obciążenie skarżącej Spółki obowiązkiem jej zapłaty miałoby zatem charakter wyłącznie fiskalny, wobec uzyskania efektu kompensacji w środowisku, a jak już wskazano, z pewnością nie taki cel przyświeca regulacji art. 84 ust. 3-7 ustawy o ochronie przyrody. Przeliczenie ma bowiem swoje racjonalne uzasadnienie, jeżeli jakaś część przewidzianych nasadzeń nie została w ogóle wykonana lub została wykonana z rażącym naruszeniem wymogów zezwolenia, co w sprawie nie miało miejsca i nie pozwalało na zakwestionowanie spełnienia wymogu kompensacji przyrodniczej.

Okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują na zaistnienie takiego przypadku - to zaś implikuje konstatację o naruszeniu art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, które miało wpływ na wynik sprawy.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny legalności sąd na podstawie art. 135 ustawy p.p.s.a. stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu, aby w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 629).

Mając powyższe na uwadze, a także uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na skutek nieprawidłowej wykładni 84 ustawy o ochronie przyrody, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio determinowało treść obu decyzji, sąd za uzasadnione uznał wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i lit. c) ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Rozstrzygnięcie o kosztach (punkt 2 wyroku) zapadło na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyła się kwota wpisu od skargi.

dc