Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1494/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania P. G., decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] zobowiązującą P. G. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych P. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od [...] października 2009 r. do [...] września 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami, które na dzień wydania decyzji wynosiły [...] zł i dalszymi odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia 17 lutego 2012 r. do dnia zapłaty.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Prezydent W. przyznał P. G. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną M.G. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] października 2009 r. do [...] września 2010 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Prezydent W. zobowiązał P. G. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych P. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od [...] października 2009 r. do [...] września 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami, które na dzień wydania decyzji wynosiły [...] zł i dalszymi odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia 17 lutego 2012 r. do dnia zapłaty.

Od wskazanej wyżej decyzji M. D. działając jako kurator P. G. złożyła odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Kolegium zauważyło, że w świetle przytoczonych przepisów obowiązek organu wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego wynika wprost z przepisów prawa. Wydana przez organ pierwszej instancji decyzja jest zatem wyrazem realizacji ustawowego obowiązku nałożonego na organ właściwy wierzyciela. Decyzja ta jest tzw. decyzją związaną, której przesłanki i obowiązek wydania są niezależne od woli organu lub strony.

Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w odwołaniu M. D. SKO w W. wskazało, że rozstrzygnięcie decyzji organu pierwszej instancji nie wskazuje, wbrew twierdzeniom odwołania, aby obowiązek alimentacyjny P. G. istniał w stosunku do P. G. W rozstrzygnięciu wskazano jedynie, że świadczenia te były wypłacane do rąk P. G., jako przedstawiciela ustawowego małoletniego, a nie na jej rzecz. Wypłacanie natomiast kwoty świadczenia alimentacyjnego do rąk matki osoby małoletniej jest zgodne z przepisami prawa oraz z treścią wyroku z dnia [...] Września 2006 r. Sądu Rejonowego W. w W. o sygn. akt [...], zasądzającego alimenty. Wobec powyższego treść rozstrzygnięcia decyzji Prezydenta Miasta W. jest prawidłowa.

Zdaniem Kolegium, uzasadnienie kwestionowanej decyzji nie jest sprzeczne z treścią rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu bowiem organ orzekający wskazał, że osobą uprawnioną do otrzymywania alimentów jest małoletni M. G., zaś świadczenia wypłacane były do rąk jego przedstawiciela ustawowego – P. G.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu organ odwoławczy wskazał, że żaden przepis prawa nie zobowiązuje organu orzekającego do doręczania wraz z decyzją dokumentów potwierdzających, że osoba która wydała rozstrzygnięcie posiadała do tego upoważnienie. SKO wskazało, że zawiadomieniem z dnia 29 grudnia 2011 r. M. D. została pouczona o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, w tym z dokumentami potwierdzającymi posiadanie przez K. B. Głównego Specjalistę w Wydziale Spraw Społecznych i Zdrowia dla [...] prawidłowego upoważnienia do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia. Skarżąca mogła się zatem zapoznać z tym dokumentem bezpośrednio w siedzibie organu.

W ocenie organu odwoławczego uzasadnienie decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. sporządzone przez Prezydenta W. jest w pełni prawidłowe. W ocenie SKO uzasadnienie Prezydenta W. zawiera opis stanu faktycznego, w którym przywołano decyzję Prezydenta W. przyznającą P. G. prawo do otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wskazano dokładnie, jakiego okresu świadczenia dotyczą. Przywołano również w sposób prawidłowy przepisy prawa. Wskazano przepisy wskazujące na wysokość, w jakiej winien nastąpić zwrot świadczeń oraz zasadność naliczania odsetek ustawowych. Uzasadnienie zawiera pouczenie o terminie i możliwości złożenia odwołania. Tym samym spełnia ono wymogi określone w art. 107 Kpa. Poza tym uzasadnienie pozwala na zapoznanie się z tokiem rozumowania organu wydającego decyzję oraz z motywami rozstrzygnięcia.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] M. D. działając jako kurator wniosła w imieniu P. G. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniosła, że nie sposób zgodzić się z Samorządowym Kolegium Odwoławczym jakoby treść rozstrzygnięcia decyzji organu pierwszej instancji nie budziła wątpliwości. Wątpliwości tych nie byłoby, gdyby w rozstrzygnięciu tej decyzji nie wskazano, iż dłużnik jest zobowiązany do zwrotu należności wypłaconych w podanym okresie wierzycielce P. G., w sytuacji gdy wierzycielem - osobą uprawnioną winien być M. G. Ponadto decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego zostało przyznane P. G., podczas gdy osobą uprawnioną jest M. G. i to jemu świadczenie to winno zostać przyznane. W tym zakresie w ocenie kuratora istnieje sprzeczność pomiędzy uzasadnieniem decyzji, a jej rozstrzygnięciem. Organ odwoławczy nie odniósł się także do poniesionych w odwołaniu zarzutów, że z decyzji nie wynika, czy dłużnik w ogóle został poinformowany, zgodnie z art. 27 ust. 7 § 1 ustawy, czy egzekucja prowadzona przeciwko wierzycielowi została uznana za bezskuteczną, czy wierzyciel miał świadomość prowadzonego postępowania egzekucyjnego, czy też tak jak w przypadku tego postępowania miejsce jego pobytu było nieznane. W skardze wskazano, że wyjaśnienie powyższych okoliczności w uzasadnieniu decyzji w sposób bezpośredni wpływa na możliwość stwierdzenia, czy żądanie zwrotu wypłaconych kwot jest słuszne i zasadne. Oczywistym jest bowiem to, iż organ nie może żądać zwrotu wypłaconych świadczeń, jeżeli zostały one przyznane wbrew przepisom prawa. Tym samym nie sposób zasadnie twierdzić, aby organ odwoławczy w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie odwoławcze wydając decyzję w oparciu o merytoryczną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało prezentowane dotychczas stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd zauważa, że obowiązek zwrotu właściwemu organowi wierzyciela przez dłużnika alimentacyjnego należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami został ustanowiony przez prawodawcę w art. 27 ust. 1 ustawy. Stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy decyzja w sprawie zwrotu należności wydawana jest po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ma ona charakter związany, ponieważ organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń, ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1070/11, LEX nr 1069573). W konsekwencji na etapie wydawania decyzji z art. 27 ust. 2 ustawy organ nie może badać samej zasadności przyznawania świadczenia alimentacyjnego na oznaczony okres świadczeniowy. Należy podkreślić, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego ma charakter tymczasowy i ma na celu skredytowanie podstawowych potrzeb osoby uprawnionej, w sytuacji braku możliwości wyegzekwowania alimentów od dłużnika alimentacyjnego. W konsekwencji dłużnik alimentacyjny ma obowiązek zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami, ponieważ za niego środki finansowe wyłożono z budżetu państwa (art. 31 ust. 1 ustawy).

W rozpoznawanej sprawie SKO zasadnie przyjęło, że wystąpiły przesłanki zobowiązania P. G. do zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego P. G. na uprawnionego - ich syna M. G. Z akt sprawy wynika, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone zostały P. G. w kwocie [...] zł za okres od [...] października 2009 r. do [...] września 2010 r. w okresie od [...] grudnia 2009 r. do [...] września 2010 r. (informacja na odwrocie decyzji pierwszoinstancyjnej). Podstawę do wypłaty stanowiła decyzja Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r. ustalająca wysokość tego świadczenia na rzecz osoby uprawnionej M. G. Poza sporem jest to, że decyzja ta nie została skutecznie zakwestionowana ani w postępowaniu administracyjnym, ani sądowym i jako taka pozostaje w obrocie prawnym.

Zatem określona w zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. należność podlegająca zwrotowi w wysokości [...] zł (należność główna) wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie [...] zł (liczonymi na dzień wydania decyzji), określona została prawidłowo. Zastrzeżeń Sądu nie budzi również wskazany w decyzji sposób naliczania odsetek za zwłokę, odpowiadający treści art. 27 ust. 1a ustawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości kto jest osobą uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy. Ze znajdującej się w aktach sprawy uwierzytelnionej kopii prawomocnego wyroku z dnia [...] września 2006 r., sygn. akt [...] oraz decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r. wynika, że uprawnionym do świadczeń jest M. G., a nie P. G. Sąd podziela pogląd skarżącego, że błędnie organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. podał, iż zobowiązuje P. G. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych wierzycielce P. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Rację ma bowiem skarżący, że wierzycielem uprawnionym do tego typu świadczeń jest M. G., a nie P. G., która działa w imieniu syna jako jego przedstawiciel ustawowy. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 1 ustawy ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Skoro zatem w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego złożyła P. G. to na jej rzecz nastąpiła wypłata tego świadczenia. Nie budzi przy tym wątpliwości, że świadczenie wypłacone P. G. jest należnością uprawnionego M. G. W niniejszej sprawie istotne jest natomiast to, że w decyzji orzekającej o zwrocie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wskazano osobę zobowiązaną do zwrotu tych należności (dłużnika alimentacyjnego) i określono wysokość tej należności wraz z odsetkami, a zatem osnowa decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. ma swój zakres podmiotowy i przedmiotowy i może być wykonana.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego tego, że z decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. nie wynika, czy dłużnik został poinformowany zgodnie z art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy Sąd zwraca uwagę, że przekazanie dłużnikowi alimentacyjnemu informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest czynnością niezależną od decyzji wydanej w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Przekazanie informacji w tym zakresie nie jest zatem przesłanką rozstrzygnięcia decyzji ustalającej obowiązek zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. To zaś, czy P. G. otrzymał wskazaną wyżej informację nie miało wpływu na wynik niniejszej sprawy. Jak wskazano wyżej decyzja w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego jest konsekwencją wcześniejszej decyzji ustalającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz tego, że świadczenia te zostały wypłacone. To zaś, czy egzekucja przeciwko dłużnikowi była bezskuteczna i czy wierzyciel miał świadomość prowadzonego postępowania egzekucyjnego i nieznanego miejsca pobytu P. G. nie miało żadnego znaczenia dla niniejszej sprawy, ponieważ te okoliczności nie były przesłankami rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł, jak w sentencji.