Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 582/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 7, 15, 77 § 1, 107 § 3, 138 § 1pkt 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 7 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi D.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2009r., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej wydał w oparciu o art. 7 pkt 5, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 41 pkt 1 oraz art. 48 ust. 1 i ust. 4 w związku z art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r., Nr 115, poz. 728 ze zm.), dalej: u.p.s i § 1 pkt 1 litera "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a, decyzję nr [...], którą odmówił przyznania D.B. specjalnego zasiłku celowego na:

1/. opłatę czynszu w wysokości 284,04 zł przelewem na konto Spółdzielni Mieszkaniowej,

2/. opłatę gazu ziemnego,

3/. opłatę za energię elektryczną przelewem na konto E do [...] grudnia 2008 r. oraz za cały rok 2009,

4/. opłatę za telewizję kablową w kwocie 52,92 miesięcznie do końca 2008 r.,

5/. opłatę abonamentu T w kwocie 50 zł do końca 2008 r.,

6/. przeprowadzenie kapitalnego remontu mieszkania,

7/. wykonanie mostu porcelanowego zębów,

8/. wydatki związane z leczeniem sanatoryjnym od [...] lipca 2008 r. do [...] sierpnia 2008 r. w kwocie 500 zł,

9/. wykup obiadów na kwotę 300 zł, z czego 100 zł na zakup produktów żywnościowych,

10/. zakup letniej odzieży i obuwia,

11/. zakup środków higieniczno-sanitarnych,

12/. zakup materiałów do korespondencji, biurowych, do wysyłki pocztą, pokrycie opłat z tym związanych jak i wydatków na kopiowanie dokumentów, dostęp do Internetu, faxu, e-maile,

13/. pokrycie kosztów dojazdu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim i powrotu, jak i innych wydatków z tym związanych,

14/. zakup leków i innych specyfików aptecznych w formie talonu o wartości 200 zł

miesięcznie,

15/. zakup kodeksu postępowania administracyjnego, eksperta itp.,

16/. opłacenie wykwalifikowanej sprzątaczki oraz akcesoria do gruntowego sprzątnięcia całego mieszkania, w tym i umycia wszystkich okien,

17/. zakup odkurzacza elektrycznego wielofunkcyjnego, czajnika bezprzewodowego, telefonu komórkowego, garnków, żarówek energooszczędnych, mebli, telewizora, radia stacjonarnego,

18/. wymianę zlewozmywaka w kuchni, pokrycie kosztów robocizny i szafki na kwotę 500 zł,

19/. opłatę zajęć fitness, rehabilitacji w prywatnych przychodniach, wydatków związanych z uczęszczaniem do teatru, kina, filharmonii i innego rodzaju dostępu do dóbr kultury i sztuki,

20/. zakup komputera z osprzętem i dostępem do Internetu, samochodu osobowego przy umożliwieniu dostępu do edukacji, rozwoju zainteresowań, zakup wideo, odtwarzacza do płyt CD, DVD,

21/. wydatki związane z przekształceniem tytułu prawnego lokalu w kwocie 700 zł,

22/. ubezpieczenie mieszkania, czyszczenie dywanów, tapicerki,

23/. doposażenie mieszkania w meble, sprzęt domowego użytku, wymianę mediów,

24/. zakup pościeli zdrowotnej i wanny do hydromasażu, kabiny prysznicowej, natryskowej,

25/. wymianę wykładzin podłogowych, miski ustępowej w toalecie, spłuczki,

26/. wyprofilowanie krzeseł, mebli, zakup materaca,

27) wydatki związane z utrzymaniem kontaktu z rówieśnikami, rekreację, turystykę, zdrowy wypoczynek,

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że decyzją z dnia [...] lutego 2009r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało wraz z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 listopada 2008 r. sygn. akt: SA/Go 499/08 do ponownego rozpatrzenia decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej znak: [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] maja 2008 r. D.B. zwróciła się m.in. o przyznanie zasiłku celowego specjalnego w maksymalnej wysokości począwszy od [...] czerwca 2008 r. do końca 2008r. na zabezpieczenie różnorodnych, pogrupowanych przez organ I instancji w 27 punktów potrzeb określonych szczegółowo we wstępie decyzji.

Wnioskodawczyni odmówiła czynnego udziału w postępowaniu (pismo strony z [...].03.2009r.). Z aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] września 2008r. wynika, że D.B. jest osobą samotnie gospodarującą. Orzeczeniem z dnia [...] maja 2002r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe. Źródło utrzymania stanowią świadczenia pieniężne wypłacane z tytułu niepełnosprawności, tj: zasiłek pielęgnacyjny 153 zł oraz zasiłek stały 324 zł. Łączny miesięczny dochód stanowi kwota 477 zł. Opłaty związane z utrzymaniem mieszkania od czerwca do grudnia 2008r. wynosiły: czynsz 284,04 zł miesięcznie, a od 2009r. po 301,67 zł; energia 76,81 zł do listopada 2008 r., od stycznia do marca 2009r. 49,43 zł, na dalszy okres brak wskazań; gaz 107,45 zł za okres od maja do grudnia 2008 r., a od lutego do grudnia 205,27 zł; telewizja kablowa 52,92 zł miesięcznie; abonament T S.A. plan [...] po 18,30 zł miesięcznie. Z dokumentacji wynika, że mieszkanie jest wyposażone w niezbędne do funkcjonowania meble starego typu, nie ma braków w umeblowaniu. Ogólnie mieszkanie wymaga posprzątania: na meblach znajduje się kurz, okna i podłogi wymagają umycia, a ściany pomalowane na biało odświeżenia.

W związku z brakiem osobistego udziału strony w postępowaniu za dowody przyjęto informacje dostępne w aktach: pismo z [...].08.2007 r. [...] wskazujące, że zakres przysługujących świadczeń zdrowotnych z zakresu stomatologii w ramach powszechnego ubezpieczenia reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 listopada 2004 r. w sprawie wykazu gwarantowanych świadczeń lekarza dentysty i materiałów stomatologicznych oraz rodzaju dokumentu potwierdzającego uprawnienia do tych świadczeń; zaświadczenie lekarza medycyny rodzinnej M.S. z [...].09.2008r. wskazujące datę ostatnio wystawionej recepty oraz z [...].02.2009r. wystawione na prośbę Ośrodka; zaświadczenie z [...].04.2007 r. wystawione w Zespole Uzdrowisk, rozpoznanie zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, choroba refluksowa; dokumentacja z leczenia sanatoryjnego w 2008r., pisma Caritas z [...].05.2008r. i [...].06.2008r.; dowody z postępowania w sprawie pozyskania opinii z badania biegłych sądowych: pisma skierowane do biegłych z [...].01.2009 r. o wyznaczenie miejsca i terminu przeprowadzenia badań strony i wydanie na ich podstawie opinii o stanie zdrowia; pismo informujące stronę o miejscu i terminie badań - zawiadomienie z [...].02.2009r.; oświadczenia strony złożone w związku z zawiadomieniem z [...].02.2009r.; informacje biegłych sądowych z [...].02 oraz [...].02.2009 r. wskazujące, że D.B. na badania się nie zgłosiła. Z dokumentacji wynika, że D.B. jest objęta systematyczną pomocą społeczną.

Organ przytoczył treść artykułów: 2 ust. 1, 3 ust. 1 i 4, 8 ust. 1 pkt 1, 9 ust. 1 i 8a, 39 ust. 1 i 2, 41 pkt 1 u.p.s. Wniosek D.B. dotyczy zabezpieczenia różnorodnych potrzeb dotyczących wszystkich sfer życia poprzez przyznanie dostępnych form pomocy, w tym specjalnego zasiłku celowego. Wymienione żądania pogrupowano tematycznie, rozpatrując zasadność udzielenia pomocy we wszystkich wnioskowanych przez stronę formach.

Wydatki związane z ubieganiem się o świadczenia: wnioski strony są pisane na odwrocie różnego rodzaju ulotek, nie są ponoszone koszty zakupu papieru. Praktyka taka nie ma wpływu na rozstrzyganie wniosków. W pobliżu miejsca zamieszkania znajduje się urząd poczty, skąd można nadać faks, również ogólnodostępne są usługi ksero. Zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z 29.11.2006r. I SA/Wa 167 również zakup znaczków pocztowych nie stanowią niezbędnej potrzeby życiowej (LEX nr 319905). W 2008r. dwukrotnie przyznano zasiłki celowe na sfinansowanie kosztów dojazdu na rozprawy przed WSA w Gorzowie Wlkp. [...].05. 2008r. oraz [...].11.2008r. Strona w rozprawach nie uczestniczyła (pisma Sądu z [...].06.2008r. oraz [...].11.2008r.). W ocenie organu dokonując takiego wyboru wnioskodawczyni sama wskazała, iż uczestnictwo w rozprawie nie jest dla niej niezbędną potrzebą. Sprawy sądowe prowadzone z powództwa strony dotyczą spraw z zakresu pomocy społecznej, a zatem udzielenie pełnomocnictw procesowych nie wiąże się z żadnymi kosztami strona będąc zwolniona z opłat, nie ponosi takich wydatków. Nie występują także opłaty korespondencyjne, bowiem korespondencja w obrębie miasta jest dostarczana przez stronę osobiście, natomiast akta spraw z pełną dokumentacją w przypadku odwołań lub skarg przekazują właściwe organy. Zakupu kodeksu postępowania administracyjnego, zapewnienia ekspertyzy prawnej, środków na opłacenie prawnika nie można uznać za niezbędne ponieważ: dzielnica, w której mieszka wnioskodawczyni ma dobrze rozwiniętą i dostępną sieć komunikacji miejskiej, przystanek linii MZK znajduje się w pobliżu miejsca zamieszkania skąd można dojechać do biblioteki wojewódzkiej, gdzie dostępny jest komputer, literatura prawnicza, w tym kodeks postępowania administracyjnego. Przejazd dla osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności jest bezpłatny, zatem nie ma kosztów związanych z zakupem biletów. Korzystanie z księgozbiorów bibliotecznych jest bezpłatne. Bezpłatne usługi prawnicze są ogólnie dostępne w Biurze Porad Obywatelskich, w biurach poselskich (ogłoszenia dostępne w prasie). W ocenie organu D.B. jest w stanie samodzielnie, bez konieczności ponoszenia kosztów z tym związanych zabezpieczyć wymienione potrzeby. Remont i wyposażenie mieszkania: mieszkanie nie wymaga przeprowadzenia generalnego remontu oraz wymiany wszystkich urządzeń sanitarnych. Pomieszczenia zajmowanego mieszkania są wyposażone w sprzęty domowego użytku, meble umożliwiające prawidłowe funkcjonowanie, nie występują braki w tym zakresie (wyposażenie jest oceniane na podstawie wcześniejszych wywiadów, ponieważ strona nie wyraża zgody na wywiad w miejscu zamieszkania, a w toku wywiadu z [...].09.2008 r. wpuściła pracowników wyłącznie do przedpokoju. Strona domaga się wykonania kapitalnego remontu 3-pokojowego lokalu ze środków pomocy społecznej, wskazując w 2008 r. kwotę 5.000 zł. Ustawodawca wymieniając katalog niezbędnych potrzeb bytowych mówi o drobnym remoncie lub naprawach, a nie kompleksowym remoncie całego lokalu. Żądania wyposażenia mieszkania począwszy od wyposażenia w nowe meble wszystkich pomieszczeń, zakup sprzętów AGD, a także zakupu pościeli zdrowotnej nie można uznać za drobny sprzęt domowego użytku. Zakup artykułów tego rodzaju dostosowuje się do własnych możliwości finansowych. W sprawie opłat związanych z przeniesieniem prawa własności lokalu mieszkalnego istnieje możliwość zwrócenia się o zwolnienie z obowiązku poniesienia wynagrodzenia notariusza (art. 6 § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. prawo o notariacie). W tym celu należy wystąpić z wnioskiem do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania o zwolnienie w całości lub w części od ponoszenia tego wynagrodzenia. Wydatkowanie 700 zł na przeniesienie własności mieszkania nie wpłynie na poprawę sytuacji strony, bowiem jak wynika z dokumentacji nie zamierza czynić żadnych kroków w kierunku zamiany bądź sprzedaży mieszkania. Wnosząc o wymianę wykładzin, wyprofilowanie mebli D.B. wskazuje na konieczność ich dostosowania do wieku i schorzeń. Z zapisów zawartych w orzeczeniu zaliczającym stronę do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na trwałe jako przyczynę niepełnosprawności wskazano kody P/l, co oznacza że niepełnosprawność nie jest związana ze schorzeniami narządu ruchu. Z zaświadczenia specjalisty medycyny rodzinnej M.S. z [...].02.2009r. wynika, że D.B. nie wymaga pielęgnacji, jest zdolna do samoobsługi i prowadzenia gospodarstwa domowego - zachowana jest sprawność fizyczna umożliwiająca zaspokajanie codziennych potrzeb życiowych, wyżej wymieniona nie wymaga też pomocy w zachowaniu kontaktów z otoczeniem. Stan zdrowia strony nie powoduje konieczności dostosowania wskazanych sprzętów, wymiany armatury sanitarnej.

W sprawie opłat: ustalono, że w ramach posiadanych dochodów D.B. wywiązuje się na bieżąco z płatności czynszu, nie istnieją żadne zaległości, z tytułu opłaty czynszu. Strona jest użytkownikiem TV Kablowej pakiet [...], miesięczny abonament wynosi 52,92 zł - dostęp do ponad 50 kanałów. [...] oferuje także inne znacznie tańsze pakiety. Regulowanie abonamentu TV Kablowej nie można uznać za niezbędną potrzebę bytową. Na opłatę gazu stronie przyznano zasiłek celowy w wysokości pokrywającej całą należność zarówno w 2008r. (decyzja Nr [...] z [...].05. 2008r.) jak i do końca okresu rozliczeniowego 2009r. (decyzja Nr [...] z [...].02.2009r.) Nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku strony w tym zakresie. Na opłatę energii stronie przyznano zasiłek celowy w wysokości 13,09 zł pokrywającej należność za maj 2008r. - strona nie przedstawiła dalszych blankietów opłat (decyzja Nr [...] z [...].05.2008r.). Opłata abonamentu T S.A. PLAN [...] wynosi 18,30 zł miesięcznie. Kwota taka wynika z wydania stronie bonu uprawniającego do skorzystania z oferty dla osób objętych pomocą społeczną.

Dostęp do szeroko pojętych przez stronę dóbr kultury i sztuki, rozrywek. Wymienione żądania należą do grupy potrzeb wyższego rzędu, ich zaspokojenie nie nosi znamion niezbędnej potrzeby bytowej, wybiegając znacznie poza możliwości pomocy społecznej. W zakresie edukacji, samokształcenia (kursy, szkolenia), nabycia nowych umiejętności zawodowych: na terenie miasta jest dobra dostępność do ofert edukacyjnych, ponieważ występują liczne instytucje i organizacje, w których można podejmować szkolenia i kursy podwyższające dotychczasowe kwalifikacje, zgodnie z zainteresowaniami. Jako osoba z ustalonym stopniem niepełnosprawności strona może się w rym celu zgłosić do Powiatowego Urzędu Pracy, Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej, Centrum Informacji Zawodowej. Wydatkowanie środków z pomocy społecznej na te cele podczas, gdy istnieją wskazane możliwości nie stanowi zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Wysokiej klasy sprzęt elektroniczny (komputer z osprzętem i dostępem do Intemetu, wideo, odtwarzacz do płyt CD, DVD, telefon komórkowy, telewizor, radio), samochód osobowy są zaliczane do przedmiotów, sprzętów luksusowych, służących podniesieniu poziomu życia. Finansowanie ze środków publicznych wydatków luksusowych nie jest zabezpieczeniem niezbędnej potrzeby bytowej. Ubezpieczenie mieszkania: nie wymaga interwencji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Pani D.B. posiada stałe źródło utrzymania nie ma zatem żadnych przeszkód aby zgłosić się do dowolnie wybranej agencji ubezpieczeniowej.

Wydatki na zakup leków i leczenie: należy zakwalifikować jako zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Dostępne w aktach zaświadczenia pozwalają stwierdzić, że w wyniku badań diagnostycznych u wnioskodawczyni stwierdzono zwyrodnienia kręgosłupa, chorobę refluksową. Wzywana do dostarczenia aktualnej dokumentacji medycznej strona powołuje się na specjalistów, którzy zalecają leczenie, nie przedstawia dowodów tego leczenia. Wzywana wielokrotnie do przedstawienia książeczki RUM wraz z wyceną leków, D.B. odmawia dostarczenia wskazywanych dowodów. Bazując na dostępnym w aktach zaświadczeniu lekarza medycyny rodzinnej z [...].09.2008 r. stwierdzono, że ostatnia recepta została wystawiona w 2006r. Wniosek strony obejmuje także prośbę o środki na zakup specyfików aptecznych w formie talonu. Na zakup specyfików dostępnych na wolnym rynku poza receptami strona może przeznaczyć zasiłek pielęgnacyjny, który jest świadczeniem na wydatki wynikające z tytułu niepełnosprawności. Leczenie sanatoryjne: strona odbyła leczenie od [...] lipca do [...] sierpnia 2008 r. Wydatki związane z pobytem w sanatorium wyniosły 404,11 zł. Jak wynika z pism Caritas (z [...].05 oraz [...].06.2008 r.) strona otrzymała pomoc na wydatki związane z leczeniem uzdrowiskowym w kwocie 500 zł. Most porcelanowy zębów: jako osoba uprawniona do zasiłku stałego wnioskodawczyni jest objęta powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym, refundowanym przez Narodowy Fundusz Zdrowia, nie ma zatem potrzeby korzystania z leczenia w prywatnym, pełnopłatnym sektorze służby zdrowia. Wykonanie mostu porcelanowego zębów nie jest ujęte w wykazie, jest to usługa ponadstandardowa. Tylko usługi stomatologiczne, które są dostępne w ramach refundacji NFZ należą do niezbędnych zabiegów. Strona w ramach ubezpieczenia może korzystać z zabiegów rehabilitacyjnych. Bezpodstawne jest kupno materaca do ćwiczeń ze środków pomocy społecznej. Odzież, obuwie, środki higieny i żywność zaliczono do potrzeb niezbędnych. Z dokumentacji wynika, że strona została objęta pomocą społeczną na dofinansowanie do zakupu odzieży, obuwia oraz żywności. Odpowiednio do możliwości finansowych organu przyznano decyzją z [...].01.2009 r. Nr [...] zasiłek celowy od stycznia do marca 2009 r. po 180 zł miesięcznie, z czego 80 zł przeznaczone na zakup żywności, 100 zł na zakup środków higieny i czystości, dofinansowanie do odzieży i obuwia; decyzją z dnia [...].01.2009 r. Nr [...] przyznany zasiłek celowy w formie świadczeń pieniężnych na zakup żywności w łącznej kwocie 300 zł od stycznia do marca 2009 r. po 100 zł miesięcznie. Z przyznanych środków można sukcesywnie dokonać zakupu niezbędnej garderoby i obuwia. Środki czystości i higieny stanowią element mający wpływ na prawidłowe funkcjonowanie. W ramach uzyskanym środków z pomocy społecznej można zabezpieczyć jedynie podstawowe artykuły w niewygórowanych cenach. Przyznając zasiłek na zakup żywności organ nie wskazał na jaki asortyment należy wydatkować świadczenie.

Wykupienie obiadów: art. 48 ust. l i ust. 4 cytowanej ustawy wskazuje, że prawo do posiłku mają osoby, jeżeli są tego posiłku pozbawione i własnym staraniem nie mogą go sobie zapewnić. Organ podejmował wielokrotnie próbę ustalenia stanu zdrowia strony w tym Jej możliwości samodzielnego przygotowywania posiłków w oparciu o badania powołanych biegłych. Z zaświadczenia lekarza medycyny rodzinnej z [...].02.2009 r. wynika jednoznacznie, że strona nie wymaga pomocy w przygotowywaniu posiłków. Wnioskodawczyni ma przyznane świadczenie pieniężne na zakup żywności, zatem posiadane środki może przeznaczyć jako dofinansowanie do zakupu obiadów.

Wykwalifikowana sprzątaczka: podczas wywiadu z [...].09.2008 r. strona udostępniła jedynie przedpokój. W czasie wskazanych wizyt w mieszkaniu nie były zauważalne zaniedbania higieniczno-sanitarne. Opierając się na dokumentacji stwierdzono, że mieszkanie wymaga wytarcia kurzu z mebli, umycia podłóg, okien. Parametry techniczne mieszkania wskazują, że zarówno okna jak i parapety są łatwo dostępne, ich umycie nie wymaga korzystania, np. z drabiny, wysokość mieszkania, położenie na I piętrze nie stwarza zagrożenia do wykonywania prac porządkowych samodzielnie. Z zaświadczenia lekarza medycyny rodzinnej wynika jednoznacznie, że strona nie wymaga pomocy w zakresie codziennych potrzeb życiowych takich jak: sprzątanie w tym mycie okien, podłóg, futryn, wycieranie kurzu, pranie, ani w zakresie opieki higienicznej, pielęgnacji oraz utrzymywaniu kontaktów z otoczeniem. Nie stanowi zatem zabezpieczenia niezbędnej potrzeby bytowej przyznanie środków na opłacenie wykwalifikowanej sprzątaczki.

Żądań strony nie można uznać za potrzeby niezbędne, nie występują także żadne szczególnie uzasadnione okoliczności, o których mowa w art. 41 ust. 1 cytowanej ustawy uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Dochód strony jest równy kryterium dochodowemu określonemu dla osoby samotnie gospodarującej, tj. 477 zł. Zgodnie z orzecznictwem sądów pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pienię wygodnej czy pożądanej. Zadaniem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajanie ich wszystkich potrzeb i oczekiwań. Specjalny zasiłek celowy, o którym mowa w art. 41 pkt l ustawy o pomocy społecznej ma charakter szczególny, wyjątkowy i powinien być przyznawany na określony cel bytowy. Świadczenie to nie może być podstawowym źródłem utrzymania i służyć zaspokojeniu każdej potrzeby życiowej (wyrok WSA w Warszawie I SA/Wa 272/07 z 17.05.2007r. LEX nr 328249).

Od decyzji powyższej odwołanie wniosła D.B.. Odwołująca wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji, podnosząc swą trudną sytuację oraz fakt powielania argumentacji w innych decyzjach odmownych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2009r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podkreślił, iż stosownie do treści art. 39 ust. 1 u.p.s, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust 2).

Organ II instancji wskazał ponadto, że osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. Pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić – art. 48 ust. 1 i 4 ustawy. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację wywiadu środowiskowego sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych (art. 107 ust 1 pkt 4 ustawy). Organ I instancji nie przeprowadził aktualizacji wywiadu środowiskowego. Decyzja wydana została na podstawie wywiadów i dokumentów w oparciu o składane wnioski i wyjaśnienia. Organ I instancji ustalił na ich podstawie, a także w oparciu o znajdujące się w jego posiadaniu materiały dowodowe, w tym wcześniejsze decyzje dotyczące przyznania stronie różnych form pomocy, obecną sytuację materialną strony. Z dokonanych ustaleń wynika, iż D.B. jest osobą samotnie gospodarującą, zaliczoną do osób niepełnosprawnych w znacznym stopniu. Utrzymuje się z przyznanych świadczeń pieniężnych - zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł oraz zasiłku stałego w kwocie 324 zł. Łączny dochód strony wynosi 477 zł miesięcznie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa D.B. osiąga dochód równy kryterium dochodowemu określonemu w ustawie dla osoby samotnie gospodarującej tj. kwotę 477 zł uprawniający do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Organ wskazał także, iż samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego. Organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż zakres pomocy jakim dotychczas została objęta strona jest szeroki i zaspokaja jej podstawowe potrzeby bytowe. Organ I instancji przedstawił szczegółowo ograniczone możliwości finansowe Ośrodka. Przy wydawaniu negatywnego rozstrzygnięcia wzięto także pod uwagę, iż stronie decyzją z [...].01.2009 r. nr [...] przyznano zasiłek celowy od stycznia do marca 2009 r. po 180 zł miesięcznie, z czego 80 zł z przeznaczeniem na zakup żywności i 100 zł na zakup środków higieny i czystości, dofinansowanie do odzieży i obuwia (łącznie 540 zł); decyzją z [...].01.2009r. nr [...] przyznano zasiłek celowy w formie świadczeń pieniężnych na zakup żywności w łącznej kwocie 300 zł na od stycznia do marca 2009 r. po 100 zł miesięcznie. Decyzją z [...].12.2008r. [...] przyznano zasiłek celowy od I do III 2009r. w łącznej kwocie 49,43 zł na opłatę energii elektrycznej. Decyzją z [...].02.2009r. [...] przyznano zasiłek celowy na opłatę gazu od II do XII 2009r. w łącznej wysokości 205,27 zł. Decyzją z [...].05.2008r. [...] przyznano zasiłek celowy w łącznej kwocie 270,54 zł na opłatę energii elektrycznej za maj 2008r., opłatę gazu od V do Xli 2008 r., dofinansowanie zakupu odzieży, obuwia, środków czystości i higieniczno-sanitarnych.

Kolegium w pełni podzieliło ustalenia organu I instancji i wyprowadzone na ich podstawie wnioski skutkujące odmową przyznania świadczeń w zakresie żądanym przez stronę. Organ I instancji zastosował się do wskazań zawartych w uzasadnieniu decyzji rut. Kolegium z [...].02.2009 r. znak: [...], które rozpatrując sprawę kierowało się wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 13.11.2008 r. sygn. akt: SA/Go 499/08. Stanowisko organu jest należycie uzasadnione. Organ odniósł się do każdej zgłoszonej potrzeby, a na poparcie swojego rozstrzygnięcia powołał się na szereg dowodów dotyczących sytuacji materialnej i zdrowotnej strony, jak również opłat ponoszonych przez gospodarstwo domowe. Organ przedstawił także szczegółowo, jakimi środkami na jakie cele dysponuje w budżecie na rok 2009.

Kolegium wskazało ponadto, iż dużej części ze zgłoszonych przez stronę potrzeb wymienionych w punktach 5, 6, 7, 15, 17, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27 w ogóle nie można uznać za niezbędne potrzeby bytowe uzasadniające przyznanie zasiłku celowego.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła do Sądu D.B.. Zarzuciła organowi złamanie szeregu jej praw jako strony postępowania poprzez nieuwzględnienie żadnego z jej żądań i wniosła o uchylenie decyzji obu instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uznać za uzasadnioną, aczkolwiek z przyczyn innych niż w niej podniesione.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny w zakresie swej właściwości ocenia zatem zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.

Zwrócić też należy uwagę, że stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd poddaje kontroli całokształt sprawy bez względu na podnoszone w skardze zarzuty. Usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a.

Dokonując oceny zasadności zaskarżonej w przedmiotowej sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego uznać należało, iż zapadła ona z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z zawartą w art. 15 k.p.a zasadą, postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, która uprzednio została rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ I instancji. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą powinien odpowiadać zakresowi rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji. W postępowaniu odwoławczym może być bowiem rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie ta sama sprawa pod względem podmiotowym i przedmiotowym.

W niniejszej sprawie skarżąca wnioskiem z dnia [...] maja 2008r. zwróciła się do organu I instancji o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na wskazane we wniosku potrzeby. Organ pomocy społecznej rozpoznał powyższy wniosek i decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r. odmówił przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego. Rozpoznając odwołanie skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze zmieniło przedmiot sprawy, albowiem orzekało w zakresie zasiłku celowego. Oznacza to, że organ II instancji utrzymując w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie naruszył zawartą w art.

15 k.p.a zasadę, oraz przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Zgodnie z przepisem art. 106 ust. 4 u.p.s, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. W myśl przepisu art. 107 ust. 1 u.p.s rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób (rodzin) ubiegających się o przyznanie świadczeń ze środków pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 4 wskazanego art. 107 ustawy w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych.

Z powołanych przepisów wynika, że wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu i to o charakterze obligatoryjnym. Stanowi on postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie decyzji w przedmiocie przyznania świadczeń pomocowych np. w postaci specjalnego zasiłku celowego. Podkreślenia wymaga, iż w sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej rola rodzinnego wywiadu środowiskowego jest doniosła. Stanowiąc swoisty tryb postępowania dowodowego, wywiad jest sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą ubiegającą się o świadczenia, jej rodziną. Specyfiką spraw o świadczenia z zakresu pomocy społecznej jest, iż w sprawach tego rodzaju postępowanie dowodowe opiera się na oświadczeniach strony, a w mniejszym zakresie na dokumentach urzędowych. Wywiad stanowi dla organu pomocy społecznej konieczne i podstawowe źródło informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenia będąc podstawą ustaleń faktycznych dokonywanych w decyzji administracyjnej i poddawanych prawnej ocenie w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia.

Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że organ I instancji wydając decyzję [...] kwietnia 2009r., odmawiającą przyznania skarżącej prawa do specjalnego zasiłku celowego na potrzeby zgłoszone we wniosku z dnia [...] maja 2008r., dokonał ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji osobistej, majątkowej, rodzinnej skarżącej w oparciu o aktualizację wywiadu środowiskowego z dnia [...] września 2008r. Tymczasem skarżąca jest osobą korzystającą ze stałych form pomocy (pobiera zasiłek stały i zasiłek pielęgnacyjny). Okoliczność ta obliguje organ do dokonywania kolejnych aktualizacji wywiadu środowiskowego co 6 miesięcy i to niezależnie od tego czy wystąpiła zmiana okoliczności. Tym samym organ I instancji oparł swoje ustalenia na zdezaktualizowanym wywiadzie środowiskowym. Oznacza to w konsekwencji naruszenie przepisu art. 107 ust. 4 u.p.s a także art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a. Brak jest bowiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy aktualnego w chwili wydawania decyzji przez organ pomocy społecznej. Organ I instancji nie wywiązał się bowiem ze spoczywającego na nim obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz wskazania faktów, które w oparciu o prawidłowo przeprowadzony wywiad środowiskowy, uznał za udowodnione. Wskazanego uchybienia nie dostrzegł organ odwoławczy, aprobując w pełni rozstrzygnięcie organu I instancji, uchybiając tym samym przepisowi art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Podkreślenia wymaga, iż wskazane uchybienie organów obu instancji jest tej natury, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a). Skoro bowiem nie doszło do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, to organ pomocy społecznej nie mógł przystąpić do oceny zasadności wniosku skarżącej z dnia [...] maja 2008r. Wydanie decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy mogło mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie można bowiem wykluczyć, że aktualizacja wywiadu wpłynęłaby na rozstrzygnięcie i skutkowała przyznaniem specjalnego zasiłku celowego.

Zwrócenia uwagi organom obu instancji wymaga przy tym, znana – z urzędu – sądowi jak i organom orzekającym w sprawie okoliczność, iż po dniu 28 września 2008r. aktualizacja wywiadu środowiskowego w celu ustalenia sytuacji osobistej, majątkowej i rodzinnej skarżącej faktycznie miała miejsce. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych dołączonych do akt sprawy II SA/Go 602/09 aktualizacja taka przeprowadzona została w dniu [...] marca 2009r. i czynność ta została utrwalona na urzędowym formularzu. Na ten wywiad powoływało się Kolegium jak i organ pomocy społecznej również w innych decyzjach wydawanych w okresie analogicznym jak w sprawie niniejszej (II SA/Go 602/09, II SA/Go 584/09, II SA/Go 614/09). W tych okolicznościach pozbawione podstaw było stwierdzenie zawarte w decyzji organu I instancji, iż skarżąca, będąc pismem z dnia [...] marca 2009r. powiadomiona o terminie aktualizacji wywiadu odmówiła czynnego udziału w postępowaniu. Przeczy temu w sposób oczywisty fakt jej udziału w aktualizacji wywiadu z dnia [...] marca 2009r. Okoliczność, iż zaktualizowany wywiad został faktycznie przeprowadzony pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej sądu. Sąd administracyjny bowiem jedynie kontroluje legalność (zgodność z prawem) zaskarżonych aktów, nie dokonując własnych ustaleń faktycznych. Zakres ewentualnego postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym wyznaczony jest przez przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. Obowiązek poczynienia ustaleń faktycznych mających istotne znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej spoczywa wyłącznie na organach administracji publicznej. Sąd nie może ich w tym zakresie zastępować i to nawet w zakresie ewentualnego porównania czy sytuacja skarżącej wynikająca z aktualizacji z dnia [...] września 2008r. uległa zmianie w stosunku do wynikającej z aktualizacji z dnia [...] marca 2009r. Podkreślenia wymaga, iż rozstrzygnięcie sprawy dopuszczalne jest dopiero po ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z obowiązującymi regułami procesowymi wynikającymi z u.p.s.

Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Orzekając ponownie rzeczą organu będzie rozstrzygnięcie sprawy po prawidłowym ustaleniu jej stanu faktycznego w oparciu o zaktualizowany rodzinny wywiad środowiskowy. Organ odwoławczy obowiązany będzie przy urzekaniu uwzględnić także i to, iż organ I instancji odmówił przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego. Konieczne będzie zatem ustalenie, czy skarżąca spełnia przesłanki z art. 41 pkt 1 u.p.s do przyznania tego świadczenia.