Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2053/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1, art. 140 ust. 2 pkt 2, art. 140 ust. 3 pkt 3-6, art. 140 ust. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 228 poz 1947
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej SKO), po rozpatrzeniu odwołania W. G. (dalej skarżący) od decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2016 r. nr [...] ustalającej opłatę eksploatacyjną i opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny – torfu bez wymaganej koncesji w latach 2011 – 2014: uchyliło powyższą decyzję w części, tj. w pkt I.1. i I.2., czyli w zakresie ustalenia opłaty eksploatacyjnej naliczonej za wydobywanie kopaliny torfu bez wymaganej koncesji w roku 2011 i w tym zakresie umorzyło postępowanie przed organem I instancji; w pozostałym zakresie utrzymało mocy ww. decyzję.

Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 85a ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. b) i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.) w związku z art. 68 § 1 w związku z art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.), a także art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 1133 ze zm.) w związku z art. 140 ust. 1, ust. 3 pkt 3, ust. 5, ust. 6, art. 141 ust. 4, art. 142, art. 143 i art. 217 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 613 ze zm.) oraz obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 7 sierpnia 2013r. w sprawie stawek opłat na rok 2014 z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego (M.P. z 2013r., poz. 721) i art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2015r., poz. 1659 ze zm.)

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

Starosta [...] decyzjami z [...] grudnia 2015 r. o numerach [...] ustalił W. G. opłatę eksploatacyjną oraz opłatę podwyższoną za prowadzenie wydobywanie kopaliny torfu bez wymaganej koncesji w latach 2011, 2012, 2013 i 2014 z terenu działek nr ewid. [...] w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Od przedmiotowych decyzji skarżący odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (SKO), które następnie decyzjami z [...] kwietnia 2016 r. o numerach [...] uchyliło decyzje w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Starosta [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...]:

I.1. ustalił W. G. (skarżącemu) prowadzącemu wydobywanie kopaliny torfu bez wymaganej koncesji w roku 2011, z działki nr ewid. [...] w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...] - opłatę eksploatacyjną w wysokości osiemdziesięciokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej w ten sposób kopaliny, wynikającej z "Rachunku nr [...] wystawionego w dniu [...].08.2011 r. przez W. G., [...],[...] dla Nadleśnictwa [...] dla towaru - torf - w ilości 272 m3", w wysokości 26.330,00 zł, ustaloną w następujący sposób:

272 m3 (ilość torfu sprzedanego, zgodnie z rachunkiem nr [...] z [...].08.2011 r.) x 1,21 zł/j.m. (stawka opłaty eksploatacyjnej obowiązująca w dniu wszczęcia postępowania tzn. w 2014r.) x 80 (krotność opłaty eksploatacyjnej ) = 26 330,00 zł.

I. 2. zobowiązał skarżącego do wniesienia powyższej opłaty eksploatacyjnej na konto Gminy [...] oraz konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w [...] w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna;

II.1. ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobywanie w roku 2012 r. kopaliny torfu bez wymaganej koncesji z ww. działki nr ewid. [...] w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej w ten sposób kopaliny, wynikającej z "Rachunku nr [...] wystawionego w dniu [...].06.2012r." i z "Rachunku nr [...] wystawionego w dniu [...].07.2012 r. przez W. G., [...],[...] dla Nadleśnictwa [...] dla towaru - torf - w łącznej ilości 704 m3", w wysokości 34.074,00 zł, ustaloną w następujący sposób:

704 m3 (ilość torfu sprzedanego, zgodnie z rachunkiem nr [...] z dnia [...].06.2012 r. i rachunkiem nr [...] z dnia [...].07.2012r ) x 1,21 zł/j.m. (stawka opłaty eksploatacyjnej obowiązująca w dniu wszczęcia postępowania tzn. w 2014 r.) x 40 (krotność opłaty podwyższonej) = 34 074,00 zł.

II. 2. zobowiązał skarżącego do wniesienia powyższej opłaty podwyższonej na konto Starostwa Powiatowego w [...] w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna;

III.1. ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobywanie w roku 2013 kopaliny torfu bez wymaganej koncesji z ww. działki nr ewid. [...] w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej w ten sposób kopaliny, wynikającej z "Rachunku nr [...] wystawionego w dniu [...].08.2013 r. przez W. G., [...],[...] dla Nadleśnictwa [...] dla towaru - torf - w łącznej ilości 550 m", w wysokości 26.620,00 zł, ustaloną w następujący sposób:

550 m3 (ilość torfu sprzedanego, zgodnie z rachunkiem nr [...] z dnia [...].08.2013 r.) x 1,21 zł/j.m. (stawka opłaty eksploatacyjnej obowiązująca w dniu wszczęcia postępowania tzn. w 2014 r.) x 40 (krotność opłaty podwyższonej) = 26.620,00 zł.

III. 2. zobowiązał skarżącego do wniesienia powyższej opłaty podwyższonej na konto Starostwa Powiatowego w [...] w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

IV.1. ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną w łącznej wysokości 132.664,00 zł za wydobywanie w roku 2014 kopaliny torfu bez wymaganej koncesji z ww. działki nr ewid. [...] w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej w ten sposób kopaliny, wynikającej z "Operatu technicznego dotyczącego szacunkowego obmiaru wyrobiska górniczego nr [...] kopaliny pospolitej - torfu, na działce nr ewid. [...], obręb [...]"

w ilości: 2741 m3 (ilość wydobytego torfu wynikająca z obmiaru wyrobiska) x 1,21 zł/j.m. (stawka opłaty eksploatacyjnej obowiązująca w dniu wszczęcia postępowania tzn. w 2014r.) x 40 (krotność opłaty podwyższonej) = 132 664,00 zł.

IV. 2. zobowiązał skarżącego do wniesienia powyższej opłaty podwyższonej na konto Starostwa Powiatowego w [...] w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

V. zobowiązał skarżącego do niezwłocznego przedstawienia dowodów opłat.

VI. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w dniu 3 grudnia 2014 roku w sprawie wydania decyzji ustalającej opłatę podwyższoną za wykonywanie działalności bez wymaganej koncesji na wydobywanie kopaliny torfu na działkach o numerach ewid. [...] w miejscowości [...] gm. [...] wobec M. G., ponieważ stało się ono bezprzedmiotowe.

VII. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w dniu 3 grudnia 2014 roku w sprawie wydania decyzji ustalającej opłatę podwyższoną za wykonywanie działalności bez wymaganej koncesji na wydobywanie kopaliny torfu na działkach o numerach ewid. [...] w miejscowości [...] gm. [...] wobec K. R., ponieważ stało się ono bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że 27 października 2014 r. do Starosty [...] wpłynęło pismo Dyrektora [...] Parku Krajobrazowego (zwanego dalej G.) z [...] października 2014 r. znak: [...], w którym poinformowano o nielegalnym kopaniu stawów oraz o wydobywaniu torfu na działce nr [...] w miejscowości [...], gm. [...], będącej własnością W. G. i wywożeniu go poza działkę. Do pisma załączono notatkę służbową z wizji lokalnej przeprowadzonej przez pracowników G. z [...] października 2014 r Do ww. pisma załączono dokumentację fotograficzną.

Analiza dokumentów będących w zasobach Starostwa Powiatowego w [...] wykazała, że:

- Starosta [...] decyzją z [...] września 2003 r. znak: [...] udzielił skarżącemu pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego poprzez rozbudowanie istniejącego ziemnego stawu rybnego będącego urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych (do łącznej powierzchni 0,26 ha), zlokalizowanego na działce o nr [...] w m. [...], gm. [...],

- zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów z 3 grudnia 2014 r., pozyskanym w Wydziale Geodezji. Kartografii, Katastru i Nieruchomości Starostwa Powiatowego w [...], skarżący razem z żoną M. G. byli właścicielami działek o numerach ewid. [...] w m. [...], gm. [...], a władającym - dzierżawcą była K. R.,

- Starosta [...] nie wydawał koncesji na wydobywanie kopaliny torfu z ww. działek,

- w dokumentach archiwalnych urzędu znajduje się kserokopia decyzji Urzędu Wojewódzkiego w [...] z [...] marca 1998 r. znak: [...] udzielająca skarżącemu koncesji na rozpoznanie geologiczne złóż kopalin na działce o nr ewid. [...] na powierzchni ok. 1,00 ha, która została wydana na okres trzech lat - licząc od daty uprawomocnienia się decyzji, w ramach której skarżący wydobywał torf, za co Starosta [...] naliczał mu opłatę eksploatacyjną,

- teren działek o nr ewid. [...] w m. [...] położony jest w granicach [...] Parku Krajobrazowego, na terenie którego, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r. w sprawie [...] Parku Krajobrazowego w części położonej w województwie [...] ([...]), zakazuje się m in. pozyskiwania do celów gospodarczych skał, w tym torfu.

W związku z tym, że Starosta nie wydawał koncesji na wydobywanie kopaliny z ww. działek, a wydał decyzję udzielającą pozwolenia wodnoprawnego na rozbudowę stawu na działce nr [...] (w rzeczywistości staw projektowano na działce nr ewid. [...], a nie na działce nr [...]; błąd pojawił się już we wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego i dalej był powielany w aktach sprawy - również w decyzji), pismem z 31 października 2014 r. Starosta skierował powyższą sprawę do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej PINB) z prośbą o przeprowadzenie kontroli.

W odpowiedzi PINB pismem z 26 listopada 2014r. poinformował organ I instancji, że na ww. działkach zostały wykonane cztery zbiorniki - dwa na działce [...] i dwa na działce [...]. W dniu kontroli przeprowadzanej przez PINB wykonywane były prace związane z wydobywaniem torfu i wywozem go na zewnątrz, a głównym celem było pozyskanie jak największej ilości torfu ze względu na stwierdzoną dużą ilość odkrywek w terenie. Jak wynika z protokołu kontroli przeprowadzonej przez PINB, w miejscu, na które zostało wydane ww. pozwolenie wodnoprawne nie ma stawu, a na działkach nr [...], w innych miejscach niż to wskazane w pozwoleniu, znajdują się liczne odkrywki.

W związku z informacjami przekazanymi organowi przez G. i PINB, a także mając na uwadze fakt, że w zasobach urzędu nie znajdują się dokumenty, które uprawniałyby do wydobywania kopaliny z przedmiotowego terenu - Starosta [...] w dniu 3 grudnia 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji ustalającej opłatę podwyższoną za wykonywanie działalności bez wymaganej koncesji na wydobywanie kopaliny torfu na działkach o numerach ewid. [...] w miejscowości [...] gm. [...] i zawiadomił o tym strony postępowania, ustalając termin oględzin w terenie.

W dniu 17 grudnia 2014 r. pracownicy Starostwa Powiatowego w [...] przy współudziale uprawnionego geologa (Ba. S.) oraz funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w [...], w obecności K. R. - ówczesnego dzierżawcy działek o nr ewid. [...] w m. [...] oraz W. G. - ówczesnego współwłaściciela ww. działek, przeprowadzili oględziny w terenie; W. G. ze względu na stan zdrowia, nie uczestniczył w oględzinach w terenie, tylko złożył wyjaśnienia w domu – por. protokół oględzin z [...] grudnia 2014 roku w aktach administracyjnych sprawy.

Podczas oględzin w terenie nie było prowadzone wydobycie kopaliny. Na działkach nie było sprzętu ciężkiego, ale stwierdzono wyraźne, świeże ślady gąsienic i kół po sprzęcie ciężkim. Na działce nr [...] ujawniono dwa wyrobiska górnicze ze świeżymi śladami eksploatacji (oznakowane w protokole oględzin jako "zbiornik nr [...]" i "zbiornik nr [...]"). Wyrobiska były kształtu nieregularnego, w znakomitej części ze skarpami torfowymi, co świadczyło o wybieraniu zalegającej warstwy torfu. Obok ww. zbiorników w 5 pryzmach zmagazynowany był torf wymieszany z kłączami roślin wodnych i korzeniami drzew. W dalszej części działki nr [...] widoczny był torf zmagazynowany w 4 hałdach, z których 3 były nadebrane. Dalej za pryzmą zmagazynowanego torfu leżały podkłady kolejowe, zbite w platformy, które były wykorzystywane do wywożenia torfu z działki nr [...]. Świeże ślady opon sprzętu ciężkiego i pojazdów gąsiennicowych wskazywały, że torf był wywożony poza teren działki. Dalej, na działce nr ewid. [...], ujawniono kilka wyrobisk poeksploatacyjnych, które wyglądem przypominały zbiorniki wodne; większość z nich to wyrobiska stare, bez znamion świeżej ingerencji, ze skarpami porośniętymi roślinnością oraz z widocznymi licznymi odkrywkami. Wśród nich ujawniono jedno wyrobisko górnicze z wyraźnymi świeżymi śladami wydobycia, nie porośnięte roślinnością, obok którego w hałdach był zmagazynowany torf - w protokole z oględzin w terenie ww. wyrobisko poeksploatacyjne nazwano jako "zbiornik nr [...]". Na działce nr [...] znajdowało się inne wyrobisko poeksploatacyjne oznakowane w protokole oględzin jako "zbiornik nr [...]", który w części miał stare, nienaruszone skarpy, z widocznym porostem roślinności, a w części świeże, torfowe skarpy; z jednej strony skarpy widoczne było świeże złoże torfu, z którego zdjęty był nadkład i które było przygotowane do eksploatacji (nie wykonywano pomiarów ilości wydobytej kopaliny z ww. zbiornika, ponieważ ze względu na ślady eksploatacji dokonanej w przeszłości, niemożliwe było określenie ilości torfu wydobytego w 2014 r). Poza tym na działce nr [...] i wokół samych wyrobisk widoczne były wyraźne, świeże ślady sprzętu ciężkiego, a sposób ingerencji sprzętu ciężkiego w skarpy oraz przyległy teren (utwardzona droga dojazdowa do działki nr [...] i utwardzona, wytyczona droga pomiędzy ww. wyrobiskami górniczymi - zbiornikami nr [...], wymieniony przepust w rowie biegnącym po granicy działek nr [...]) wskazuje na przygotowanie terenu do wydobycia i wywiezienia kopaliny na zewnątrz. Na obydwu działkach nr [...] widoczne były liczne odkrywki. Teren ww. działek, zwłaszcza działki nr [...], był w znacznym stopniu zdewastowany.

W czasie oględzin w terenie wykonano pomiary powierzchni wyrobisk górniczych za pomocą urządzenia GPSmap 62st GARMIN, według których powierzchnia wyrobiska górniczego nr [...] na działce nr [...] wynosiła 2978,4 m2, wyrobiska górniczego nr [...] na działce nr [...] wynosiła 2741,1 m2, a wyrobiska górniczego nr [...] na działce nr [...] - 1388,6 m2. Przesłuchano także W. G. oraz K. R.

W. G. przedstawił pracownikom Starostwa Powiatowego w [...] następujące dokumenty:

- umowę zawartą w dniu 1 września 2014 r. pomiędzy zleceniodawcą – W. G. a wykonawcą - Firmą Handlowo-Usługową [...] na wykonanie usługi, która dotyczy oczyszczenia istniejących zbiorników wodnych na działce nr [...], w zamian za urobek, tj. błoto szlamowe, humus wydobyte podczas wykonywania prac (oczyszczania zbiorników ) w ilości 10 000 m3;

- "Projekt prac geologicznych dla sporządzenia uproszczonej dokumentacji geologicznej złoża torfu w m. [...] (dz. nr ewid. [...])", opracowany w marcu 1998 r. dla udokumentowania złoża torfu w m. [...], gm. [...], na zlecenie W. G.;

- postanowienie Zarządu Gminy [...] z dnia [...] listopada 1997 r. znak: [...], w którym wyrażono zgodę na eksploatację kopalin - torfu z udokumentowanych złóż surowców naturalnych z działki nr ewid. [...] w m. [...], bez powodowania istotnych zmian w krajobrazie i warunkach naturalnych środowiska oraz nakazano zrekultywowanie gruntów zdewastowanych i przywrócenie ich gospodarce rolnej (stawy rybne);

- "Projekt geologicznych kryteriów bilansowości dla rozpoznania złoża torfu w kategorii C1 w m. [...] - działka nr ewid. [...], gm. [...]", opracowany w lutym 1998r . wraz z decyzją Urzędu Wojewódzkiego w [...] z [...] marca1998 r. znak: [...] zatwierdzającą ww. projekt geologicznych kryteriów bilansowości,

- pismo Zarządu Parków Krajobrazowych [...] i [...] z [...] lipca 1997 r. znak: [...],

- "Ocenę oddziaływania na środowisko prowadzonych prac geologicznych polegających na rozpoznaniu złoża kopaliny (torfu) w m. [...], gm. [...] (dz. gruntowa nr ewid. [...])";

- wyniki analiz ziem ogrodniczych, sporządzonych na skarżącego przez Okręgową Stację Chemiczno-Rolniczą w [...],

- pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] Oddział w Delegaturze Placówce Zamiejscowej w [...] z 16 października 2003 r. informujące skarżącego, że Dyrektor Zespołów Parków Krajobrazowych negatywnie zaopiniował jego wniosek dotyczący wydobywania torfu na działce nr [...] w m. [...], gm. [...] oraz, że koncesja na rozpoznawanie geologiczne złoża udzielona decyzją z dnia [...] marca 1998r. wygasła.

Z oględzin w terenie przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2014 r. sporządzono protokół oraz załączono do niego 28 załączników tekstowych i dokumentację fotograficzną.

Skarżący zeznał do ww. protokołu, że w dniu dokonywania oględzin w terenie, tj. [...] grudnia 2014 r., nie prowadził działalności. Wcześniej prowadził działalność gospodarczą związaną z wywożeniem torfu do Nadleśnictwa [...] do szkółki leśnej (ostatnio 5 lat temu) jako rolnik na podstawie karty podatkowej założonej w Urzędzie Skarbowym w [...]. Sprzęt ciężki (2 koparki, ładowarka i samochód), który pracował na jego działkach należał do FHU [...], z którą miał podpisaną umowę z 1 września 2014 r. Sprzęt został zabrany przez tę firmę pod koniec listopada 2014 r. po kontroli PINB. Wyrobiska poeksploatacyjne, oznakowane w protokole oględzin jako zbiornik nr [...] i nr [...], nazywane przez niego stawami, zlokalizowane na działce nr ewid. [...] koło zabudowań mieszkalno-gospodarczych, były wykonane w latach 50-tych, a firma R. M. od 1 września 2014 r. do pierwszej kontroli PINB tylko je odmulała. Skarżący zeznał, że to on nakazał pracownikom FHU [...] wejść na działkę nr [...] i wydobywać z niej torf, bo chciał aby powstał tam staw (chciał go wybudować na podstawie dokumentów, które uzyskał do tej pory i które przedstawił organowi podczas oględzin), dlatego też bierze pełną odpowiedzialność za wydobycie torfu z działki nr [...]. W wyniku nielegalnego wydobycia na działce nr [...] powstał zbiornik wodny nr [...] i wg zeznań właściciela działki, potwierdzonych przez dzierżawcę, został on wykopany w październiku/listopadzie 2014r., a urobek z wykopu został zmagazynowany na hałdzie. Zdaniem skarżącego, pomimo że od dnia 1 lipca 2014 r. dzierżawcą ww. działek była K. R., to on jako właściciel zarządzał tymi działkami. Dodał także, że nie wie ile torfu wydobyto z dziatki nr [...] ze zbiornika nr [...], a na pryzmach przed lasem na działce nr [...] zmagazynowany był torf pochodzący z działki nr [...] i namuł z odmulania stawów na działce nr [...]; nie wie dokąd wywożony był torf. Z tego tytułu nie odnosił żadnych korzyści finansowych, nie były wystawiane żadne faktury, rachunki, wz itp., a transakcja z R. M. polegała na tym, że skarżący nie płacił za oczyszczanie zbiorników i wydobycie, a oni (firma) w zamian za pracę brała muł ze stawów.

Skarżący wielokrotnie podkreślał, że zgodnie z umową z FHU [...] na działce nr [...] miało odbywać się odmulanie stawów, a na działce nr [...] było prowadzone, na jego odpowiedzialność, polecenie i za jego zgodą - wydobycie torfu, z zamiarem wykonania na działce nr [...] zbiornika wodnego o powierzchni 1,0 ha, takiego jaki był zaplanowany w dokumentacji - projekcie prac geologicznych wykonanym w latach 1997/1998.

Skarżący potwierdził także ustalenia PINB i zeznał, że w miejscu, gdzie Starosta [...] udzielił mu w 2003 r. pozwolenia wodnoprawnego na rozbudowę stawu, nie rozpoczęto nawet jego budowy. Zeznał także, że wie, że teren jego działek znajduje się w G., ale nie wie, że jest tam zakaz wydobywania torfu. Powyższe zeznania skarżącego potwierdziła K. R.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego uzyskano od Nadleśnictwa [...] kserokopię dokumentów z lat 2011, 2012 i 2013 r., w tym rachunków, protokołów przejęcia i pomiaru przyjmowanego torfu oraz umów kupna - sprzedaży związanych z dostarczaniem przez skarżącego torfu do podległej Nadleśnictwu [...] szkółki leśnej. Zgodnie z ww. rachunkami skarżący:

- w roku 2011 dostarczył torf w łącznej ilości 272 m3 na łączną kwotę 10.336,00 zł,

- w roku 2012 dostarczył torf w łącznej ilości 704 m3 na łączną kwotę 28.160,00 zł,

- w roku 2013 dostarczył torf w łącznej ilości 550 m3 na łączną kwotę 22.000,00 zł.

Fakt wydobywania i sprzedaży torfu do Nadleśnictwa [...] potwierdziła również w zeznaniach złożonych w komendzie Policji w [...] K. R. Jak wykazało dalsze postępowanie, zeznania K. R. różnią się od zeznań W. G. w zakresie wskazania, z której działki następowało wydobycie kopaliny w latach 2011, 2012 i 2013, kiedy to skarżący sprzedawał torf do Nadleśnictwa [...]. Skarżący zeznał, ze wydobywał go z działki nr [...] (ze zbiornika, oznakowanego w protokole oględzin jako nr [...], od strony drogi wewnętrznej). K. R. stwierdziła, że nie pamięta, z których działek wydobywano torf w ww. latach.

Skarżący przyznał się do wydobycia kopaliny torfu w latach 2011-2013, nie kwestionował również ww. rachunków i umów z lat 2011-2013 zawieranych z Nadleśnictwem [...]. Podczas składanych zeznań skarżący nie kwestionował również faktu wydobycia torfu z działki nr [...] w 2014 r.

Następnie, w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, w dniu 25 kwietnia 2015 r. przeprowadzono dowód w sprawie - oględziny w terenie mające na celu wykonanie pomiaru głębokości wyrobisk poeksploatacyjnych na działce nr [...] - zbiorników nr [...], co przy znanej powierzchni wyrobisk pozwoliło ustalić objętość wydobytej kopaliny. Pomiary głębokości ww. wyrobisk pogórniczych wykonano za pomocą echosondy ECHO 551DY GARM1N. Szczegółowe wyniki siatki pomiarowej głębokości i powierzchni zbiorników zostały przedstawione w:

- "Operacie technicznym dotyczącym szacunkowego obmiaru wyrobiska górniczego nr [...] kopaliny pospolitej - torfu, na działce nr ewid. [...], obręb [...]",

- "Operacie technicznym dotyczącym szacunkowego obmiaru wyrobiska górniczego nr [...] kopaliny pospolitej - torfu, na działce nr ewid. [...], obręb [...]",

- "Operacie technicznym dotyczącym szacunkowego obmiaru wyrobiska górniczego nr [...] kopaliny pospolitej - torfu, na działce nr ewid. [...], obręb [...]".

Operaty opracował geolog B. S.

Dodatkowo skarżący wyjaśnił w protokole z [...] grudnia 2015 r., że w latach 2011, 2012 i 2013, kiedy to sprzedawał torf do Nadleśnictwa [...], wydobywał go z działki nr [...].

W trakcie postepowania administracyjnego ustalono, że w roku 2011, kiedy to został wystawiony rachunek za sprzedaż torfu, skarżący prowadził działalność gospodarczą, a w latach 2012 - 2013, kiedy to również był wydobywany i sprzedawany torf, skarżący miał zawieszoną działalność gospodarczą, a w roku 2014 w ogóle nie prowadził działalności gospodarczej. Pomimo tego, że naprzemiennie rejestrował i zawieszał działalność, co w jego mniemaniu było wystarczające do prowadzenia wydobywania i sprzedaży torfu - prowadził cały czas tę działalność bez wymaganej przepisami prawa koncesji na wydobywanie kopaliny.

Zdaniem organu wydobywanie kopaliny torfu przez skarżącego jest bezsporne. Było działaniem zorganizowanym, cyklicznym i powtarzającym się co najmniej od kilku lat i miało charakter zarobkowy (rachunki dla Nadleśnictwa [...] za sprzedaż torfu). Faktem jest, że za wydobycie torfu w 2014 r. brak jest jakichkolwiek dokumentów (faktur, rachunków, wz itp.) potwierdzających sprzedaż torfu przez skarżącego, ale mało prawdopodobnym wydaje się fakt, aby skarżący zgadzał się, nie odnosząc żadnych korzyści finansowych, na wydobywanie i wywożenie torfu z jego działek (liczenie samochodów wywożących rzekomo błoto poszlamowe).

Skarżący był w pełni świadomy swojego działania i swoich decyzji, czego dowodem jest fakt, że od kilku, a może nawet kilkunastu lat, przy świadomości braku możliwości uzyskania koncesji na wydobywanie torfu z powodu zlokalizowania działek na terenie [...] Parku Krajobrazowego, w którym obowiązuje zakaz wydobywania torfu, prowadził nielegalną eksploatację tej kopaliny na działkach nr [...] w miejscowości [...], gm. [...]. Skarżący tłumaczył się z eksploatacji torfu powołując postanowienie Zarządu Gminy [...] z [...] listopada 1997 r. o wyrażeniu zgody na eksploatację kopaliny torfu na działce nr [...] w [...]. Postanowienie to zostało wydane na wniosek Urzędu Wojewódzkiego w [...] w toku postępowania zmierzającego do wydania koncesji na rozpoznanie geologiczne złoża i nie uprawniało do eksploatacji torfu. Ponadto organem koncesyjnym w 1998 roku był wojewoda, a nie zarząd gminy. Wymieniona decyzja koncesyjna obowiązywała przez okres 3 lat licząc od daty jej uprawomocnienia się W ramach decyzji skarżący eksploatował torf i składał w związku z tym kwartalne informacje o ilości wydobytej kopaliny, za co Starosta [...] naliczał mu opłatę eksploatacyjną. Zaprzestał składania informacji, gdy koncesja na rozpoznanie straciła ważność, czyli w 2001 roku. Miał więc świadomość, że po tym okresie nie ma uprawnień do eksploatowania torfu, o czym również informował go w piśmie z dnia 16 października 2003 r. [...] Urząd Wojewódzki w [...] Placówka Zamiejscowa w [...]. Dowodem na nielegalną eksploatację torfu trwającą przez kilka lub nawet kilkanaście lat jest fakt występowania na ww. działkach wielu wyrobisk poeksploatacyjnych, z których większość jest wykonanych w poprzednich latach, o czym świadczą porosty roślinności na skarpach. Jedno z tych wyrobisk zlokalizowane na działce nr [...], oznaczone jako zbiornik nr [...], jest ewidentnie świeżo wykonane - posiada nieporośnięte roślinnością skarpy, świeże ślady wydobycia, a skarżący sam stwierdził kilkakrotnie, że zostało ono w całości wykonane jesienią 2014 roku. W związku z tym organ ustalając opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny torfu bez koncesji w 2014 roku odniósł się tylko do ilości wydobytej kopaliny z działki nr [...], na podstawie obmiaru wyrobiska poeksploatacyjnego - zbiornika nr [...]. Za lata 2011, 2012 i 2013 naliczono opłatę eksploatacyjną na podstawie rachunków wystawionych dla Nadleśnictwa [...] za torf pozyskany, zgodnie z zeznaniami skarżącego z innej części działki nr [...] (zeznania z lipca 2016 roku). Nie zachodzi więc w tym przypadku prawdopodobieństwo podwójnego naliczenia kary, gdyż zgodnie z zeznaniami samego wydobywającego zbiornik nr [...] został w całości wykonany jesienią 2014 roku i na pewno kopalina pozyskana z niego nie była przedmiotem sprzedaży Nadleśnictwu [...] (rachunki z lat 2011, 2012 i 2013) Jest ona zhałdowana w pobliżu lasu na działce nr [...]. Zgodnie z art. 140 ust. 3 pkt 3 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 3 Prawa geologicznego i górniczego z 2011 roku opłatę podwyższoną ustala się za wydobywanie kopalin bez koncesji, a kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, niekoniecznie sprzedanej.

Organ, analizując zgromadzony w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego materiał dowodowy, uwzględnił zeznania skarżącego dotyczące tego, że na działce nr [...] istniały dwa zbiorniki wodne i że zostały wykonane w latach 50-tych ubiegłego wieku, a od września 2014 r. Firma Handlowo - Usługowa [...] na podstawie umowy wykonywała usługę dotyczącą tylko ich oczyszczania w zamian za urobek. Powyższe potwierdzają także zeznania świadków wskazanych przez skarżącego Wobec braku dowodów na to, że z działki nr [...] był wydobywany torf organ wszelkie wątpliwości rozstrzygnął na korzyść strony, nie naliczając opłaty podwyższonej za kopalinę pozyskaną z działki nr [...].

Ponadto w wyniku prowadzonego postępowania ustalono, że podmiotem prowadzącym nielegalne wydobycie jest skarżący W. G. Pozostałe osoby, do których zostało skierowane zawiadomienie o wszczęciu postępowania, tj. K. R. i M. G. nie wydobywały kopaliny bez koncesji. Dlatego postępowanie prowadzone w stosunku do nich stało się bezprzedmiotowe i zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. zostało umorzone.

Następnie organ w uzasadnieniu decyzji zawarł obszerny wywód dotyczący przepisów zastosowanych przy ustaleniu opłaty eksploatacyjnej i opłaty dodatkowej w przedmiotowej sprawie.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, domagając się uchylenia decyzji Starosty [...] i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, które polegało na braku dokonania pomiaru znajdującego się na przedmiotowej działce wydobytego torfu i odniesienia tej ilości do dokonanych pomiarów wynikających ze sporządzonego operatu, co skutkowało wydaniem decyzji, która została oparta na niepełnym materiale dowodowym. Decyzją tą Starosta [...] ustalił opłatę podwyższoną za wydobywanie w 2014 roku bez wymaganej koncesji torfu oraz zobowiązał skarżącego do zapłaty kwoty 132.664,00 zł. Jednakże organ wadliwie ustalił ilość wydobytego torfu. Oparł się bowiem tylko na pomiarach przedstawionych w operacie, ale nie dokonał pomiaru wydobytego torfu składowanego na terenie nieruchomości i nie odniósł tej wielkości do danych z operatu. Sporządzony operat jest obarczony istotnym błędem, wynikającym z trudności pomiarowych związanych z badaniem głębokości stawu. Wyrobisko jest wypełnione wodą i nie ma możliwości jego rzetelnego obmiaru. Zdaniem strony organ powinien dokonać obmiaru objętości hałdy składowanego torfu, bowiem dopiero to dałoby miarodajne wyniki, pozwalające na prawidłowe ustalenie wysokości opłaty podwyższonej.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] marca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2016 r.

w części, tj. w pkt I.1. i I.2., czyli w zakresie ustalenia opłaty eksploatacyjnej naliczonej za wydobywanie kopaliny torfu bez wymaganej koncesji w roku 2011, i w tym zakresie umarzyło postępowanie przed organem I instancji; w pozostałym zakresie utrzymało w mocy ww. decyzję.

Uzasadniając uchylenie decyzji I instancji w części, tj. w pkt I.1. i I.2., czyli w zakresie ustalenia opłaty eksploatacyjnej naliczonej za wydobywanie kopaliny torfu bez wymaganej koncesji w roku 2011 i umorzenie w tym zakresie postępowania przed organem I instancji, organ odwoławczy wyjaśnił, że skoro ustalona w tej decyzji opłata za rok 2011 dotyczy wydobywania kopaliny w czasie obowiązywania ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.), to w tej części do sprawy mają zastosowanie przepisy tej właśnie ustawy, w tym art. 87 ust. 1., według którego do opłat, o których mowa w przepisach niniejszego rozdziału, stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej o zobowiązaniach podatkowych, z tym że określone w nich uprawnienia organów podatkowych przysługują wierzycielom.

W orzecznictwie wypracowane zostało jednolite stanowisko, iż odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do "podwyższonej" opłaty eksploatacyjnej oznacza również stosowanie przepisów o przedawnieniu. Aby nie nastąpiło przedawnienie prawa do doręczenia decyzji wymiarowej, powinna być ona doręczona zobowiązanemu do uiszczenia opłaty przed upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek jej uiszczenia, tj. od końca roku kalendarzowego, w którym wydobywano kopaliny bez wymaganej koncesji. Z kolei zgodnie z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Z brzmienia art. 21 § 1 Ordynacji wynika, że czynnikiem przesądzającym o charakterze decyzji podatkowej jest sposób powstania zobowiązania podatkowego. Jeżeli zobowiązanie podatkowe powstaje w drodze wydania i doręczenia podatnikowi decyzji, wówczas jest to decyzja konstytutywna. Zdaniem organu do ustalenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej ma zastosowanie art. 21 § 1 pkt 2 w zw. z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej. Decyzja ustalająca opłatę eksploatacyjną ma bowiem charakter decyzji konstytutywnej, gdyż tworzy nowy stan prawny, nie zaś potwierdza stan, który powstał już z mocy wystąpienia zdarzenia określonego w przepisach. W odniesieniu do wydobywania kopaliny - torfu bez wymaganej koncesji w roku 2011 okres przedawnienia do doręczenia decyzji ustalającej opłatę eksploatacyjną upłynął z końcem 2014r. ( licząc 3 lata od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek jej uiszczenia, tj. od końca roku kalendarzowego w którym wydobywano kopaliny bez wymaganej koncesji). Wydanie zatem przez Starostę [...] po raz pierwszy decyzji ustalającej opłatę eksploatacyjną w dniu [...] grudnia 2015 r. i następnie jej doręczenie w dniu 7 stycznia 2016r. oznacza, że organ I instancji nie uwzględnił, że doszło do przedawnienia, o którym mowa w art. 68 § I w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 87 ust. 1 i art. 85a ust. 1 ww. ustawy z 1994. W takiej zaś sytuacji organ odwoławczy zmuszony był uchylić decyzję I instancji i w tym zakresie umorzyć postępowanie przed organem I instancji, z uwagi na upływ terminu przedawnienia do wydania i doręczenia decyzji ustalającej obowiązek uiszczenia opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie torfu bez wymaganej koncesji w 2011 r.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że skarżący kwestionuje w zasadzie jedynie określoną przez organ ilość wydobytej kopaliny - torfu w 2014r. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż organ I instancji ustalił, że w 2014 r. odwołujący się wydobywał torf na działce nr ewid. [...]. W wyniku tego wydobycia powstał zbiornik oznaczony na planie sytuacyjnym nr [...]. W dniu [...] czerwca 2015r. geolog B. S. nr upr. [...] opracował operaty techniczne dotyczące szacunkowego obmiaru wyrobisk górniczych nr [...] na działce nr [...] oraz wyrobiska nr [...] na działce nr [...]. Ze sprawozdania technicznego tego ostatniego zbiornika wynika, że jego średnia głębokość ze wszystkich pomiarów w rożnych miejscach wynosi 2,39 m p.l.w., a z dwóch skrajnych pomiarów - 2,25 m p.l.w. Zatem dla celów obliczenia pustki poeksploatacyjnej geolog przyjął średnią głębokość zbiornika - 2,32m (2.39m + 2.25m/2 = 2,32m) powiększoną o 0,5 m, czyli wysokość od poziomu terenu do lustra wody, co dało głębokość niecki zbiornika 2,82m. Powierzchnia wyrobiska mierzona przy użyciu GPS Garmin GPS map 62 st. ma powierzchnię 1388,6m2. W oparciu o te dane geolog ustalił, że z wyrobiska zostało wydobyte 3916m3 torfu. Wielkość tą pomniejszył jednak o 30% z uwagi na istniejące osypy ścian wyrobiska, jak i istniejące wewnątrz nierówności dna. W rezultacie określił, że z przedmiotowego zbiornika wydobyto 2741 m3 torfu. Taką też wielkość przyjął organ dla ustalenia opłaty podwyższonej. Stawka opłaty podwyższonej w dniu wszczęcia postępowania, tj. w roku 2014, dla torfu wynosiła 1,21 zł x 40, co daje sumę opłaty podwyższonej - 132.664,00 zł (2741m x 1,21zł x 40 = 132.664.00 zł). Wysokość stawki została ustalona w oparciu o obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 7 sierpnia 20I3r. w sprawie stawek opłat na rok 2014 z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego (M.P. z 2013r., poz. 721).

Opisane wyżej ustalenia co do ilości wydobytej kopaliny - torfu ze zbiornika nr [...] na działce [...], wykonane przez biegłego geologa, należy uznać za miarodajne i dające obiektywna wiedzę na temat ilości wydobytego torfu. W ocenie Kolegium pomiar torfu zgromadzonego w pryzmach na działce nr [...], który według wyjaśniań skarżącego pochodzi w całości ze zbiornika nr [...], nie może być uwzględniony. Z protokołów oględzin wynika, iż początkowo torf ten był zgromadzony na 4 pryzmach, z których trzy nosiły wyraźne ślady pobierania i wywożenia torfu. Następnie torf ten został zagarnięty na jedną pryzmę. Dlatego też jej pomiar nie może oddawać rzeczywistej wielkości wydobycia. W tej sytuacji organ odwoławczy oparł swoje ustalenia na danych pomiarowych wykonanych przez geologa w specjalistycznym operacie. Skarżący kwestionuje ustaloną w opercie głębokość wyrobiska - 2,82m. Głębokość ta ostatecznie została pomniejszona wskutek zastosowania przez geologa korekty o 30%. Ustalona tak głębokość wyrobiska nie odbiega od podawanej przez skarżącego (około 3 m - oświadczenie z dnia 12 stycznia 2015 r., 2 m - wyjaśnienia złożone do oględzin z dnia [...] grudnia 2014 r. ), czy K. R. (5m - protokół z oględzin w dniu [...] grudnia 2014 r.). Dlatego też brak podstaw do zakwestionowania pomiarów geologicznych sporządzonych w przedmiotowej sprawie.

Pismem z 7 kwietnia 2018 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję SKO w [...], domagając się uchylenia pkt. 2 tej decyzji oraz decyzji I instancji.

Zarzucił jej oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, będące rezultatem nie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, co było rezultatem pominięcia przez organ zastrzeżeń i uwag co do braku dokonania pomiaru znajdującego się na przedmiotowej działce wydobytego torfu i odniesienia tej ilości do dokonanych pomiarów wynikających ze sporządzonego operatu, oraz braku wyjaśnienia, czy ilości wydobytego torfu przed 2014 r. wynikające z rachunków, nie są objęte wyliczeniem biegłego, co by skutkowało podwójnym karaniem za wydobyty torf.

W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu. Podkreślił jeszcze raz rozbieżności dotyczące głębokości zbiornika i konieczność dokonania pomiarów torfu wydobytego. Dodatkowo wskazał, że przypisana ilość torfu, którą miał wydobyć w 2014 r., jest kilkakrotnie większa od torfu wydobytego w latach poprzednich. Nie ustalono także, czy torf wydobyty przed 2014 r. był wydobyty z wyrobiska nr [...], będącego przedmiotem badania biegłego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte i uzasadnione w zaskarżonej decyzji.

Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VI SA/W 1027/17.

Postanowieniem z 27 sierpnia 2017 r. odrzucono skargę ze względu na nieuiszczenie wpisu sądowego od skargi. Skarżący złożył zażalenie na to postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) postanowieniem z dnia 10 października 2018 r. sygn. akt II GZ 342/18 uchylił zaskarżone postanowienie (por. wymienione orzeczenia w aktach sądowych sprawy).

Skierowanej do merytorycznego rozpoznania sprawie nadano sygn. akt VI SA/Wa 2053/18.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W przedmiotowej sprawie w odniesieniu do wydobywania kopaliny - torfu bez wymaganej koncesji w latach 2012 - 2014 zastosowanie będą miały przepisy obowiązującej od 1 stycznia 2012 r. ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze. Zgodnie z art. 140 ust. 1 tej ustawy działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Właściwy w tym zakresie jest aktualnie od 1 stycznia 2015 r. organ nadzoru górniczego (ust. 2 pkt 2). Zmiana unormowania w zakresie właściwości organów nastąpiła wskutek wejścia w życie ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014r., poz. 1133 ze zm.).

Jednakże stosownie do art. 18 ust. 2 ustawy zmieniającej do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy w zakresie ustalenia opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 140 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się dotychczasowe przepisy.

W przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wszczęte 5 grudnia 2014 r., tj. w dacie doręczenia stronie zawiadomienia o jego wszczęciu z urzędu, i nie zostało zakończone przez dniem 1 stycznia 2015 r. W sprawie zastosowanie mają zatem przepisy ww. ustawy z 2011 r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2014 r. Odnosi się to również do przepisu art. 140 ust. 2 pkt 2 ustawy, co oznacza, iż organem właściwym w sprawie działalności prowadzonej bez wymaganej koncesji na wydobywanie torfu jest starosta. Dotyczy to także pozostałych unormowań ustawy, a więc opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny (art. 140 ust. 3 pkt 3). Opłaty podwyższone, o których mowa w ust. 3 pkt 3-6, ustala się stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania (art. 140 ust. 5).. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio. Do opłat, o których mowa wyżej, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa dotyczące zobowiązań podatkowych.

W świetle ww. przepisów organ właściwy, czyli w tej sprawie Starosta [...], jest obowiązany naliczyć podwyższoną opłatę eksploatacyjną za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji, jeżeli spełnione będą następujące przesłanki:

1) zostanie stwierdzone, że doszło do wydobywania kopaliny, w tym wypadku torfu,

2) zostanie ustalone, że podmiot, który prowadził wydobycie, nie dysponował wymaganą koncesją,

3) zostanie ustalona ilość wydobytej kopaliny.

W rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - w świetle zebranego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowane przez skarżącego spełnienie pierwszych dwóch przesłanek warunkujących nałożenie obowiązku uiszczenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej.

Bezsporne jest wydobywanie kopaliny torfu przez skarżącego w latach 2012-2014. Bezsporne jest także, że spełniona została druga przesłanka, bowiem skarżący nie posiadał wymaganej koncesji na wydobywanie kopaliny, czemu nie zaprzeczał w postępowaniu administracyjnym, ani w skardze do Sądu. Ww. koncesja Wojewody [...] z [...] marca 1998 r. na rozpoznanie geologiczne złoża kopalin na działce nr [...] wygasła w 2001 r. Skarżący przy świadomości braku możliwości uzyskania koncesji na wydobywanie torfu z powodu tego, że jego dziatki zlokalizowane są na terenie [...] Parku Krajobrazowego, w którym obowiązuje zakaz wydobywania torfu, prowadził nielegalną eksploatację kopaliny torfu na działce nr [...] w miejscowości [...], gm. [...].

Odnosząc się do trzeciej przesłanki warunkującej nałożenie obowiązku uiszczenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej, tj. ustalenia ilości wydobytej kopaliny, wskazać należy, że skarżący nie neguje ustalenia dla niego opłaty podwyższonej za wydobywanie w latach 2012-2013 kopaliny torfu bez wymaganej koncesji z ww. wskazanej w decyzji działki. Ilość wydobytej w tych latach kopaliny ustalono na podstawie rachunków związanych z dostarczaniem torfu do ww. podległej Nadleśnictwu [...] szkółki leśnej.

Skarżący stawia natomiast zarzuty odnoszące się do ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez koncesji w roku 2014 r. na działce nr [...]. Zarzucił w tym zakresie brak dokonania pomiaru znajdującego się na tej działce wydobytego torfu i odniesienia tej ilości do dokonanych pomiarów wynikających ze sporządzonego operatu, co skutkowało wydaniem decyzji, która została oparta na niepełnym materiale dowodowym. Zdaniem skarżącego organ wadliwie ustalił ilość wydobytego torfu, albowiem oparł się tylko na pomiarach przedstawionych w operacie; nie dokonał jednak pomiaru wydobytego torfu składowanego na terenie nieruchomości i nie odniósł tej wielkości do danych z operatu. Organ powinien dokonać obmiaru objętości hałdy składowanego torfu, gdyż dopiero to dałoby miarodajne wyniki wydobycia, pozwalające na prawidłowe ustalenie wysokości opłaty podwyższonej. Ponadto przypisana ilość torfu, którą miał wydobyć w 2014 r., jest kilkakrotnie większa od torfu wydobytego w latach poprzednich. Nie ustalono także, czy torf wydobyty przed 2014 r. był wydobyty z wyrobiska nr [...], będącego przedmiotem badania biegłego/uprawnionego geologa.

W ocenie Sądu zarzuty skarżącego są bezpodstawne. W przedmiotowej sprawie prawidłowo ustalono, że skarżący w latach 2012 - 2013 wydobywał torf, który następnie zbył Nadleśnictwu [...], co potwierdzają opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokumenty sprzedaży, w których podana jest dokładana ilość torfu. W toku postępowania wykazane zostało, że wydobycie kopaliny w tych latach odbywało się ze zbiornika oznaczonego na planie sytuacyjnym numerem [...], znajdującego się na działce nr [...], a ustalenia te potwierdził skarżący w czasie oględzin w terenie w dniu 25 kwietnia 2015 r. W protokole z ww. oględzin wskazano że cyt.: "Pan G. zeznał, że w latach 2011, 2012 i 2013 wydobywał torf ze zbiornika nr [...] od strony drogi wew."(k. 331 akt adm.). Dlatego też zarzut nieustalenia z jakiego wyrobiska dokonano wydobycia kopaliny w latach 2012-2013 i niebezpieczeństwa podwójnego naliczenia opłaty za ten sam torf nie znajduje potwierdzenia w okolicznościach sprawy.

Bezzasadny jest również zarzut nieustalenia, czy ze zbiornika nr [...] torf wydobywany był przed rokiem 2014. W oświadczeniu złożonym do ww. protokołu oględzin w dniu [...] grudnia 2014 r. skarżący wskazał, że to on nakazał pracownikom FHU [...] wejść na działkę nr [...] i wydobywać z niej torf, bo chciał aby powstał tam staw, dlatego też powstał zbiornik nr [...] (k. 149 - 150 akt adm.). Podczas przesłuchania w charakterze świadka w Komendzie Powiatowej w [...] w dniu 17 grudnia 2014 r. skarżący zeznał cyt.: "w tym samym czasie co te dwa stawy ta sama firma na działce [...] kopała torf za moją zgodą, ale nie wywoziła torfu, tylko usypała na pryzmy na działce [...]" (k. 293 akt adm. sprawy). W czasie oględzin w terenie w dniu 25 kwietnia 2015 r. sporządzono protokół z oględzin, w którym wskazano cyt. "Pan G. ściągnął na swoje działki firmę [...], żeby wyczyściła zbiorniki koło domu. Na dz. [...] firma miała wyczyścić stare zbiorniki, p. G. oświadczył, że kazał kopać torf, tam gdzie później powstał zb. nr [...]." (k. 330 akt adm.). Ponadto w złożonych przed organem I instancji wyjaśnieniach z dnia 28 lipca 2016 r. skarżący wskazał, że cyt.: "Kazałem wydobywać torf ze zbiornika nr [...] z dz. [...] jesienią 2014."(k. 638 akt adm.), natomiast w wyjaśnieniach złożonych w dniu 17 grudnia 2015 r. skarżący zeznał, że cyt.: "Zbiornik nr [...] na działce nr [...] został wykopany na przełomie października i listopada 2014 r. Wykopała go firma R. M. na moje polecenie, pozwoliłem firmie, żeby tam weszła na tą działkę i kopała, na podstawie tych dokumentów, które miałem zgromadzone." (k. 446 akt adm.).

Zdaniem Sądu z powyższych zeznań i wyjaśnień skarżącego jednoznacznie wynika, że usytuowany na działce nr [...] zbiornik nr [...] został wykopany dopiero jesienią 2014 r. przez Firmą Handlowo-Usługową [...] na polecenie skarżącego i za jego wiedzą.

Nieuzasadnione są także zarzuty wadliwego ustalenia ilości torfu wydobytego przez skarżącego z wyrobiska nr [...] w roku 2014 r. Po ustaleniu w trakcie postępowania administracyjnego, że skarżący w 2014 r. wydobywał torf na działce nr ewid. [...], a w wyniku tego wydobycia powstał zbiornik oznaczony na planie sytuacyjnym numerem [...], w dniu [...] czerwca 2015 r. geolog B. S. nr upr. [...] opracował operat techniczny dotyczący szacunkowego obmiaru wyrobiska górniczego nr [...] kopaliny pospolitej – torfu na działce nr ewid. [...], obręb – [...]. Ze sprawozdania technicznego tego operatu wynika, że średnia głębokość wyrobiska/zbiornika nr [...] ze wszystkich pomiarów w różnych miejscach wynosi 2,39 m p.I.w., a z dwóch skrajnych pomiarów - 2,25 m p.l.w.

Dla celów obliczenia objętości pustki poeksploatacyjnej geolog przyjął średnią głębokość zbiornika - 2,32 m (2,39 m + 2,25 m/2 = 2,32m) powiększoną o 0,5 m, czyli o wysokość od poziomu terenu do lustra wody, co dało głębokość niecki zbiornika 2,82 m. Powierzchnia wyrobiska/zbiornika na przedmiotowej działce nr [...] pomierzona przy użyciu GPS Garmin GPS map 62 st. wyniosła 1388,6 m2, a objętość pustki poeksploatacyjnej na podstawie pomiaru uśrednionej głębokości wyrobiska i powierzchni wyniosła 3915,85 m3 (1388,6 m2 x 2,82 m). W oparciu o te dane geolog ustalił, że z wyrobiska zostało wydobyte 3916 m3 torfu. Do obliczenia objętości faktycznie wyeksploatowanego torfu wielkość tę pomniejszył o 30% z uwagi na istniejące osypy ścian wyrobiska, jak i istniejące wewnątrz nierówności dna (pomniejszenie to jest zgodne z przyjętą dokładnością dla dokumentowania kopalin pospolitych). W rezultacie określił, że z przedmiotowego zbiornika wydobyto 2741 m3 torfu. Taką też wielkość przyjął organ dla ustalenia opłaty podwyższonej. Stawka opłaty podwyższonej w dacie wszczęcia postępowania, tj. w roku 2014, dla torfu wynosiła 1,21 zł x 40, co daje sumę opłaty podwyższonej - 132.664,00 zł (2741 m3 x 1,21zł x 40 - 132.664.00 zł). Wysokość stawki została ustalona w oparciu o obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie stawek opłat na rok 2014 z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego (M.P. z 2013r., poz. 721).

W ocenie Sądu należy zgodzić się z organem, że opisane wyżej ustalenia co do ilości wydobytej kopaliny - torfu ze zbiornika nr [...] na działce [...], wykonane przez biegłego geologa (por. też wszystkie jego operaty w aktach administracyjnych sprawy), należy uznać za miarodajne w przedmiotowej sprawie, a pomiar torfu zgromadzonego w pryzmach na działce nr [...], który według wyjaśniań skarżącego pochodzi w całości ze zbiornika nr [...] nie może być uwzględniony. Z protokołów oględzin wynika, iż początkowo torf ten był zgromadzony na 4 pryzmach, z których trzy nosiły wyraźne ślady pobierania i wywożenia torfu. Następnie torf ten został zgarnięty na jedną pryzmę. Dlatego też jej pomiar nie może oddawać rzeczywistej wielkości wydobycia. Ustalona głębokość wyrobiska nie odbiega od tej podawanej przez skarżącego. Brak jest podstaw do zakwestionowania pomiarów geologicznych sporządzonych w przedmiotowej sprawie. Podkreślić należy, że skarżący w dniu 17 grudnia 2015 r. zapoznał się w Starostwie Powiatowym w [...] z zebranym materiałami i dowodami w sprawie, w tym z ww. operatem technicznym. Z treści protokołu zapoznania strony z zebranymi materiałami i dowodami w sprawie wynika, że skarżący nie miał uwag do pomiarów wykonanych w grudniu 2014 r. oraz w kwietniu 2015 r. oraz do operatu technicznego sporządzonego dla zbiornika nr [...].

W podanych wyżej okolicznościach postępowania w sprawie wyjaśniono zatem wszystkie istotne dla podjętego rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego. Nie budzi też wątpliwości Sądu prawidłowość prawnej oceny tak ustalonego stanu faktycznego przez organ w procesie jego subsumpcji pod mające w sprawie zastosowanie ww. przepisy prawa, na których oparto podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Argumentacja skargi ma w tych warunkach charakter polemiczny względem stanowiska organu, które zostało należycie umotywowane; organ (tak I jak i II instancji) nie naruszył w sprawie przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego. Zadziałał w granicach swoich kompetencji i zgodnie z tymi przepisami. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.