Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2353/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 art. 23 ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1230
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury - tekst jednolity.
article: art. 104 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Sławomir Antoniuk Sędzia WSA – Iwona Dąbrowska (sprawozdawca) Sędzia WSA – Andrzej Góraj Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2014 r. ze skargi K. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację ogólną – oddala skargę –


UZASADNIENIE

K. S. został dopuszczony do udziału w konkursie na aplikację ogólną odbywającym się w 2012 r. zgodnie ze złożonym w powyższym zakresie zgłoszeniem.

Test konkursowy na aplikację ogólną, stanowiący pierwszy etap tego konkursu, został przeprowadzony w dniu 1 października 2012 r. przez komisję konkursową powołaną zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości Nr 110/12/DSO z dnia 27 czerwca 2012 r. zmienionym zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości Nr 168/12/DSO z dnia 29 sierpnia 2012 r.

W związku z tym, że warunkiem dopuszczenia do drugiego etapu konkursu na aplikację ogólną było uzyskanie minimum 120 punktów, zaś K. S. z testu sprawdzającego wiedzę z poszczególnych dziedzin prawa uzyskał 119 punktów, Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2012 r. odmówił przyjęcia ww. na aplikację ogólną, która miała rozpocząć się w dniu 11 lutego 2013 r.

Od powyższej decyzji K. S. wniósł odwołanie podnosząc, że niedopuszczenie go do udziału w części ustnej konkursu na aplikację ogólną było bezzasadne i wskazując, że pytanie Nr 140 w teście z wiedzy z poszczególnych dziedzin prawa zostało sformułowane nieprecyzyjnie i nielogicznie, zaś prawidłową odpowiedzią była odpowiedź przez niego udzielona (odpowiedź C), nie zaś odpowiedź wskazana jako prawidłowa w kluczu rozwiązań (odpowiedź D). Skarżący podkreślił, że w przypadku uznania słuszności jego stanowiska otrzymałby 120 punktów i byłby uprawniony do udziału w drugim etapie konkursu na aplikację ogólną. Zarzucił też, że decyzja Dyrektora KSSiP o odmowie przyjęcia go na aplikację ogólną narusza zasady wskazane w art. 6, 7 i 10 § 1 k.p.a.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyjęcie go na aplikację ogólną.

Minister Sprawiedliwości, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., wydaną na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2012 r. poz. 1230 ze zm.) w związku z art. 104 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., Nr 98, poz. 267), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury.

W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 17 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o KSSiP oraz § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania naboru dla kandydatów na aplikację ogólną oraz trybu powoływania i działania zespołu konkursowego i komisji konkursowej (Dz. U. z 2012 r., poz. 1006) organ odwoławczy wskazał, iż zarówno Dyrektor KSSiP, jak i Minister Sprawiedliwości nie zostali upoważnieni przez ustawodawcę do merytorycznej oceny prac, nie mogą, zatem kontrolować sposobu oceny obu prac pisemnych. Komisja konkursowa jako niezależne ciało powołane przez Ministra Sprawiedliwości na czas przeprowadzenia konkursu, składające się z wybitnych prawników, specjalistów z poszczególnych dziedzin prawa jest jedynym i wyłącznym podmiotem uprawnionym do merytorycznej oceny prac osób ubiegających się o przyjęcie na aplikację ogólną.

Przepis art. 16 ust. 1 ustawy statuuje, że Minister Sprawiedliwości sprawuje ogólny nadzór merytoryczny nad aplikacją ogólną. W toku postępowania odwoławczego mogą być poprawiane błędy rachunkowe oraz weryfikowana zgodność formalna ocen wystawionych przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu. Minister Sprawiedliwości kontroluje także błędy w decyzji Dyrektora KSSiP, np. w kwestii błędnego ustalenia, że kandydat nie zostaje przyjęty na aplikację ogólną, mimo wysokiej pozycji na liście kwalifikacyjnej, ale nie ma uprawnień do merytorycznego podważenia ocen wystawionych przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Komisja konkursowa jest bowiem podmiotem niezależnym, nie ma też żadnego trybu odwoławczego od ocen dokonywanych przez komisję. Dlatego też ingerencja organów administracyjnych w niniejszej sprawie ma charakter ograniczony.

Badając sprawę K. S. nie stwierdzono natomiast, ażeby komisja konkursowa dokonała oceny testu niezgodnie z "kluczem rozwiązań" przyjętym w trybie § 5 ust. 2 pkt 2 powołanego powyżej rozporządzenia. Wynik osiągnięty przez niego z testu sprawdzającego wiedzę z poszczególnych dziedzin prawa został ustalony prawidłowo, zaś ocena skarżącego co do merytorycznej trafności ocen dokonanych przez komisję konkursową, nie mogła być badana w niniejszym postępowaniu. Organ odwoławczy nie dopatrzył się również, ażeby Dyrektor KSSiP przy wydawaniu zaskarżonej decyzji dopuścił się naruszenia art. 6, 7 lub 10 § 1 k.p.a.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 4 czerwca 2013 r. o sygn. akt II SA/Wa 396/13, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację ogólną, stwierdzając, iż nie podlega ona wykonaniu w całości.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, Sąd uznał skargę za zasadną z uwagi na popełnione przez organ naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia. Powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1461/11, w którym wskazano na doniosłość zasady dwuinstancyjności, ustanowionej w art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej, który stanowi, że "Każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa". Realizacją tej zasady jest regulacja w art. 23 ust. 2 ustawy o KSSiP prawa odwołania: "Od decyzji, o której mowa w art. 1, przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Rozpoznanie odwołania następuje w terminie 14 dni od dnia jego wniesienia". Minister Sprawiedliwości ma rozpoznać odwołanie, co wyznacza obowiązek szczegółowego rozpoznania zarzutów wywiedzionych w odwołaniu. Dla wyznaczenia granic odwołania podstawowe znaczenie ma art. 16 ust. 1 ustawy o KSSiP, który stanowi, że "Minister Sprawiedliwości sprawuje nadzór merytoryczny nad aplikacjami: ogólną, sędziowską i prokuratorską". Ta kompetencja do sprawowania nadzoru merytorycznego ma znaczenie prawne dla rozpoznania odwołania przez rozważenie stawianych zarzutów merytorycznych. Nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym jest interpretacja przepisów prawa prowadzących do fikcji prawa odwołania. Fikcja rozpoznania odwołania to przytoczenie przepisów prawa i stwierdzenie braku kompetencji do merytorycznego rozpoznania odwołania.

W rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości uznał natomiast, że zarówno on jak i organ I instancji, nie zostali upoważnieni przez ustawodawcę do merytorycznej oceny prac, nie mogą zatem kontrolować prawidłowości przyznanej punktacji z uwagi na niezależność powołanej komisji konkursowej i ograniczone w tym zakresie kompetencje Dyrektora KSSiP oraz Ministra, co zostało ocenione przez Sąd za błędne.

Podzielono przy tym stanowisko skarżącego, iż przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do uczynienia prawa do odwołania iluzorycznym. Ponownie wskazano na treść wyroku NSA z dnia 2 marca, w którym stwierdzono, że "O ile Minister Sprawiedliwości nie jest właściwy do zmiany oceny, to podjęcie wyjaśnienia przez członków komisji prawidłowości przez ustosunkowanie się do zarzutów w odwołaniu daje podstawy do rozpoznania odwołania. Zarówno z przepisów ustawy o KSSiP, jak i z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 29 kwietnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania naboru dla kandydatów na aplikację ogólną oraz trybu powoływania i działania zespołu konkursowego i komisji konkursowej (Dz. U. Nr 67, poz. 566 ze zm.), nie ma podstaw prawnych do wyprowadzenia ograniczeń co do kontroli zasadności przyjętej oceny przez członków komisji konkursowej".

Ponieważ zaś, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Minister ograniczył kontrolę decyzji organu I instancji do zbadania, czy nie zawiera ona błędów formalnych i uchylił się od ponownego rozpoznania sprawy oraz odniesienia się do zarzutów odwołania dotyczących błędnego sformułowania pytania Nr 140 testu konkursowego uznać należy, że doszło tym samym do naruszenia przepisów postępowania regulujących zakres działania organu w II instancji, a to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zalecił Ministrowi Sprawiedliwości dokonanie ustaleń odnośnie prawidłowości przyznanej skarżącemu punktacji za test konkursowy oraz ustosunkować się do zarzutów odwołania dotyczących błędnego sformułowania pytania Nr 140 testu konkursowego, a w uzasadnieniu decyzji wyjaśnić szczegółowo, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., na jakich ustaleniach faktycznych i prawnych oparł swoje rozstrzygniecie.

W związku z powyższym wyrokiem Minister Sprawiedliwości, po przeprowadzeniu postępowania, wydał w dniu [...] listopada 2013 r., na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2012 r. poz. 1230 ze zm.) w związku z art. 104 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., Nr 98, poz. 267), decyzję Nr [...], którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Administracji z dnia [...] października 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację ogólną.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, organ administracji ponownie przypomniał stan faktyczny sprawy i wskazał, że w ramach realizacji wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Minister Sprawiedliwości zwrócił się do członków komisji konkursowej przeprowadzającej nabór na aplikację ogólną w 2012 r. o zajęcie stanowiska w przedmiocie zasadności zarzutów podniesionych przez K. S. we wniesionym odwołaniu.

W odpowiedziach poszczególni członkowie komisji podnosili, że wobec zakończenia prac związanych z naborem na aplikację ogólną w 2012 r. przez organ kolegialny, jakim jest komisja konkursowa, nie są umocowani do zajmowania stanowiska w powyższej kwestii bowiem kończąc pracę komisja utraciła swój byt prawny. Uznając, że indywidualne stanowiska i poglądy członka niedziałającej komisji nie mają już i tak waloru prawnego, sześciu jej członków mimo to odniosło się do zarzutów skarżącego, uznając je jednak za nieuzasadnione, argumentując w szerszym lub węższym zakresie za prawidłowością sformułowania kwestionowanego przez skarżącego pytania.

Minister Sprawiedliwości podkreślił przy tym, że nie ma możliwości wyegzekwowania stanowiska od członków komisji, jak również okoliczność, iż komisja konkursowa nie ma kompetencji do opracowywania materiałów związanych z naborem na aplikację służących weryfikacji wiedzy kandydatów. Materiały te, w tym kwestionowane przez odwołującego się pytania zawarte w teście wiedzy, zostały opracowywane przez zespół konkursowy złożony ze specjalistów z określonych dziedzin prawa, a następnie zatwierdzone przez Ministra Sprawiedliwości. Zatem członkowie komisji konkursowej nie mogli oceniać, jakimi przesłankami kierował się zespół konkursowy proponując do każdego pytania testu pewien zestaw odpowiedzi, wśród których tylko jedna była prawidłowa, a pozostałe z różnych powodów wadliwe. Członkowie komisji, którzy zajęli stanowisko stwierdzili, że pytanie Nr 140 zostało sformułowane tak, aby zweryfikować u kandydata nie tylko wiedzę, ale również umiejętność logicznego myślenia.

W ich ocenie kwestionowane pytanie nie jest ani nielogiczne ani wadliwie sformułowane, a jedyną prawidłową odpowiedzią, wbrew argumentacji skarżącego, jest odpowiedź "D". Członkowie Komisji wskazali tez, że konstrukcja pytania 140 zmierzała do uzyskania wskazania przez kandydata prawidłowej formy rozstrzygnięcia w przedmiocie uzupełnienia wydanej decyzji co do prawa odwołania. Formą rozstrzygnięcia jest postanowienie lub decyzja, natomiast sprostowanie, uzupełnienie i wykładnia, do których odnosiły się odpowiedzi A, B oraz C stanowią rodzaj rozstrzygnięcia. Jak wskazano gdyby kandydat prawidłowo zrozumiał treść pytania, to z pewnością wskazałby odpowiedź "D" jako poprawną.

Niezależnie od przywołania argumentów, podnoszonych przez członków Komisji Konkursowej, Minister Sprawiedliwości uzasadniając swoje stanowisko w tej sprawie przypomniał treść pytania Nr 140 w teście konkursowym na aplikację ogólną i wskazał, że jedyną prawidłową odpowiedzią według klucza rozwiązań testu na pierwszy etap konkursu na aplikację ogólną w 2012 r. była odpowiedź "D. Zakreślenie odpowiedzi A i B na to pytanie było błędne, ponieważ zgodnie z art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy może prostować w drodze postanowienia zarówno błędy rachunkowe, jak i inne oczywiste omyłki (art. 215 § 1 stanowi: organ podatkowy może z urzędu, lub na wniosek strony, prostować w drodze postanowienia błędy rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanej przez ten organ decyzji"). Minister wskazał, że zakreślenie odpowiedzi C również należało uznać za błędną. Wątpliwości co do treści decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej są wyjaśniane w drodze postanowienia (art. 215 § 2 Ordynacji podatkowej). Wydanie w powyższym przedmiocie decyzji administracyjnej przez organ administracyjny jakkolwiek byłoby działaniem nieprawidłowym, niemniej, jeśli decyzja taka zaistniała w obrocie prawnym i nie została z obrotu prawnego wyeliminowana, to w stosunku do niej można byłoby zastosować tryb sprostowania. A zatem zdanie "zgodnie z ustawą Ordynacja podatkowa, organ podatkowy nie może sprostować w formie postanowienia wydanej decyzji dotyczącej wątpliwości co do treści decyzji" jest zdaniem fałszywym. Decyzje administracyjne wydawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie Ordynacji podatkowej, zgodnie z art. 213 § 1 oraz art. 215 § 1 Ordynacji Podatkowej, podlegają sprostowaniu. Organ stwierdził, że zakreślenie odpowiedzi "D" było wskazaniem odpowiedzi prawidłowej. Pytanie Nr 140 należy odczytać zgodnie z najprostszym literalnym zapisem – chodzi w nim o uzyskanie odpowiedzi co do możliwości formy rozstrzygnięcia przez organ administracji. Organ wskazał, że zaprezentowana przez odwołującego interpretacja pytania Nr 140 jest dowolna i zmierza do uzasadnienia dokonanego błędnego wyboru. Uzasadniając wybór odpowiedzi "C" K. S. twierdzi, że wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji nie jest w istocie sprostowaniem decyzji, o którym mowa w art. 215 kpa. Decyzję dotyczącą wątpliwości co do treści decyzji można sprostować w formie postanowienia, wobec czego odpowiedź "C" jest błędna. Natomiast odpowiedź "D" jest prawidłowa, gdyż decyzja w przedmiocie uzupełnienia wydanej decyzji, jeżeli zachodzi potrzeba jej sprostowania w zakresie prawa odwołania, powinna zostać sprostowana w formie wydania decyzji, a nie postanowienia. Organ wskazał też, że w teście wiedzy jednokrotnego wyboru stanowiącym I etap naboru na aplikację ogólną spośród czterech propozycji odpowiedzi tylko jedna jest prawidłowa, a pozostałe trzy nieprawidłowe – nie oznacza to jednak, że propozycje odpowiedzi muszą podlegać jednorodzajowemu kryterium i być oparte na tych samych przesłankach. Organ odniósł się też do powoływanej przez odwołującego się opinii prof. dr hab. J. Z. i wskazał, że pogląd osób nieuczestniczących w postępowaniu, wyrażany w prywatnej korespondencji, nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

W tak ustalonym stanie sprawy, Minister Sprawiedliwości uznał, że wynik osiągnięty przez K. S. z testu sprawdzającego wiedzę został ustalony prawidłowo, zaś jego negatywne stanowisko co do merytorycznej trafności ocen dokonanych przez komisję konkursową jest błędne. Powyższe zaś skutkować musi utrzymaniem w mocy decyzji odmawiającej przyjęcia go na aplikacje ogólną.

Powyższa decyzja stała się ponownie przedmiotem skargi K. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnionej pismem z dnia 9 stycznia 2014 r., w której zarzucił on Ministrowi Sprawiedliwości naruszenie przepisów:

– § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania naboru dla kandydatów na aplikację ogólną oraz trybu powoływania i działania zespołu konkursowego i komisji konkursowej w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o KSSiP, poprzez nieprecyzyjne sformułowanie pytania Nr 140 w teście konkursowym na aplikację ogólna w 2012 r., co w rezultacie pozwalało na przyjęcie więcej niż jednej odpowiedzi za prawidłową, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tych przepisów;

– art. 15 ust. 2 pkt 8 ustawy o KSSiP, poprzez przyjęcie, iż Dyrektor KSSiP nie ma uprawnień do merytorycznego podważenia ocen wystawionych przez komisję konkursową przeprowadzającą nabór na aplikację ogólną, podczas gdy do zadań Dyrektora należy przygotowywanie i przeprowadzanie naboru na aplikację ogólną, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu;

– art. 23 ust. 1 ustawy o KSSiP w zw. z art. 104 i 107 k.p.a., poprzez przyjęcie, iż Dyrektor KSSiP nie ma uprawnień do merytorycznej oceny wyniku z testu konkursowego w wydanej przez siebie decyzji w I instancji, podczas gdy Dyrektor wydaje w I instancji decyzję merytoryczną (tj. rozstrzygającą sprawę co do istoty) w sprawie przyjęcia na aplikację ogólną, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu;

– art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") poprzez niepodporządkowanie się przez Ministra Sprawiedliwości poglądowi wyrażonemu przez WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 czerwca 2013 r. w sprawie do sygn. akt II SA/Wa 396/13, w zakresie podjęcie wyjaśnienia przez członków aktualnie istniejącej komisji konkursowej prawidłowości sformułowania pytania Nr 140 w teście konkursowym na aplikację ogólna w 2012 r. przez ustosunkowanie się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu, lecz zwróceniu się w powyższej sprawie do byłych członków (nieistniejącej już) byłej komisji konkursowej z 2012 r.

– art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie przez Ministra Sprawiedliwości, jako dowodu w sprawie, pisemnej opinii prof. dr hab. J. Z., Kierownika Katedry [...] Uniwersytetu [...] dotyczącej oceny prawidłowości sformułowania pytania Nr 140 w teście konkursowym na aplikację ogólna w 2012 r.;

– art. 36 k.p.a. w zw. z art. 39 k.p.a. w zw. z art. 23 ust. 2 zd. 2 ustawy o KSSiP poprzez niedochowanie przez Ministra Sprawiedliwości ciążącego na nim obowiązku pisemnego zawiadomienia skarżącego o niezałatwieniu sprawy odwołania w ustawowym 14-dniowym terminie wraz z podaniem przyczyny 4-miesięcznej zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy;

– art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu przez Dyrektora KSSiP całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w tym niewyjaśnienie, czy prawidłową odpowiedzią do pytania Nr 140 testu konkursowego, była również zaznaczona przez skarżącego odpowiedź "C";

– art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu przez Dyrektora KSSiP całego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w nieprzyjęciu, iż prawidłową odpowiedzią do pytania Nr 140 testu konkursowego, była również zaznaczona przez skarżącego odpowiedź "C";

– art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 140 ustawy k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na Dyrektorze KSSiP - jako organie I instancji obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyrażającym się zwłaszcza w nieprzyjęciu, iż prawidłową odpowiedzią do pytania Nr 140 testu konkursowego, była również zaznaczona przez skarżącego odpowiedź "C".

Jednocześnie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji Dyrektora KSSiP z dnia [...] października 2012 r. Nr [...], a także o możliwie najszybsze wyznaczenie terminu rozprawy.

Skarżący ponownie w obszerny sposób uzasadnił swoją opinię na temat nieprawidłowości sformułowania pytania Nr 140 zawartego w teście stanowiącym I etap konkursu na aplikację ogólną, przedstawiając swoją koncepcję dotyczącą prawidłowego sformułowania odpowiedzi.

Ponadto podtrzymany został zarzut naruszenia przepisów art. 15 ust. 2 pkt 8 ustawy o KSSiP poprzez błędne przyjęcie braku możliwości merytorycznej kontroli przez Dyrektora KSSiP oraz Ministra Sprawiedliwości przesłanek decydujących o przyjęciu kandydata na aplikację ogólną, co prowadzi do iluzoryczności instytucji odwołania.

Kolejnym zarzutem postawionym Ministrowi był brak zwrócenia się do komisji konkursowej jako organu kolegialnego o zajęcie stanowiska wobec argumentów wskazywanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji o odmowie przyjęcia na aplikacje ogólną. Zdaniem skarżącego zgodnie z zobowiązaniem WSA w Warszawie, Minister Sprawiedliwości miał prawny obowiązek zwrócić się do członków aktualnie istniejącej komisji konkursowej o wyrażenie zbiorczej opinii w tym zakresie, przez całą komisję działającą jako organ kolegialny.

Dodatkowo zarzucono Ministrowi naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii prof. J. Z., dotyczącej oceny prawidłowości sformułowania pytania Nr 140 w teście konkursowym na aplikację ogólną w 2012 r., jak również brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w ogóle. Ponadto organ naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w tym niewyjaśnienie, czy prawidłową odpowiedzią do pytania Nr 140 testu konkursowego, była również zaznaczona przez skarżącego odpowiedź "C".

Zdaniem skarżącego, naruszenia procedury administracyjnej poczynione przez organy obu instancji skutkują koniecznością uchylenia obu wydanych przez nie decyzji.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i argumentacje w sprawie. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego, Minister uznał je za bezzasadne. Minister Sprawiedliwości w swojej opinii właściwie wykonał wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 4 czerwca 2013 r. zwracając się o wyjaśnienie do członków komisji konkursowej, która dokonywała oceny testu sporządzonego przez skarżącego podczas konkursu w 2012 r. Zasięgnięcie stanowiska członków komisji konkursowej, która została powołana do przeprowadzenia kolejnego konkursu na aplikację byłoby działaniem niewłaściwym, zaś tego typu zalecenia nie sposób wyczytać z motywów wskazanego powyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Ponadto za nieuzasadniony uznano zarzut niedopuszczenia jako dowodu w sprawie prywatnej korespondencji mailowej skarżącego z prof. Z., podkreślając, że posługiwanie się w powyższym zakresie przez skarżącego terminem "opinia" na określenie tej korespondencji jest nadużyciem, gdyż jest ona prywatnym stanowiskiem określonej osoby, nie zawiera przy tym niezbędnych cech opinii prawnej, nie zawiera nawet własnoręcznego podpisu. Pozostałe zarzuty skarżącego określono jako nieuzasadnioną polemikę z ustaleniami dokonanymi przez organ II instancji.

Pismem z dnia 9 stycznia 2014 r. skarżący ustosunkował się do stanowiska Ministra Sprawiedliwości. Podtrzymał przy tym wszystkie zarzuty dotyczące wadliwości skonstruowania pytania Nr 140. Ponadto nie zgodził się z tezą organu, iż w przeprowadzonym przezeń postępowaniu zostały wyeliminowane wady obu kwestionowanych decyzji. Ponadto ponownie wskazano na opieszałe prowadzenie postępowania przez Ministra. K. S. krytycznie odniósł się również do dalszego kwestionowania przez organ wartości merytorycznej opinii prof. Z., przy jednoczesnym uwzględnieniu stanowisk członków komisji konkursowej, zdaniem skarżącego nieposiadających rzetelnego ustosunkowania się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu od decyzji Dyrektora KSSiP oraz w skardze do WSA. Dodatkowo ze zdziwieniem zostało przyjęte utrzymywanie przez Ministra Sprawiedliwości stanowiska, wedle którego Dyrektor Krajowej Szkoły jak i Minister Sprawiedliwości nie zostali upoważnieni przez ustawodawcę do merytorycznej oceny prac pisemnych, a zatem nie mogą zatem kontrolować oceny tych prac, który to pogląd został podważony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Ponowiono również wniosek o wyznaczenie terminu rozprawy w najbliższym możliwym terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji nie stwierdził, aby Minister Sprawiedliwości naruszył przepisy prawa materialnego, ewentualnie przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy wskazać należy, że sprawa skarżącego jest ponownie rozpoznawana przez Sad, bowiem wyrokiem z dnia 4 czerwca 2013 r. o sygn. akt II SA/Wa 396/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację ogólną, stwierdzając, iż nie podlega ona wykonaniu w całości.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, Sąd uznał skargę za zasadną z uwagi na popełnione przez organ naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia. Sąd uznał, że doszło do naruszenia przez organ zasady dwuinstancyjności, ustanowionej w art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej, której realizacją na gruncie rozpoznawanej sprawy jest regulacja z art. 23 ust. 2 ustawy o KSSiP, zgodnie z którym od decyzji, o której mowa w art. 1, przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Rozpoznanie odwołania następuje w terminie 14 dni od dnia jego wniesienia. Oznacza to, że Minister Sprawiedliwości ma rozpoznać odwołanie, co wyznacza obowiązek szczegółowego rozpoznania zarzutów wywiedzionych w odwołaniu. Dla wyznaczenia granic odwołania podstawowe znaczenie ma zaś art. 16 ust. 1 ustawy o KSSiP, który stanowi, że "Minister Sprawiedliwości sprawuje nadzór merytoryczny nad aplikacjami: ogólną, sędziowską i prokuratorską". Ta kompetencja do sprawowania nadzoru merytorycznego ma znaczenie prawne dla rozpoznania odwołania przez rozważenie stawianych zarzutów merytorycznych bowiem nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym jest interpretacja przepisów prawa prowadzących do fikcji prawa odwołania. Fikcja rozpoznania odwołania to przytoczenie przepisów prawa i stwierdzenie braku kompetencji do merytorycznego rozpoznania odwołania. Sąd zarzucił organowi, że nie do przyjęcia jest stwierdzenie, że zarówno on, jak i organ I instancji, nie zostali upoważnieni przez ustawodawcę do merytorycznej oceny prac, nie mogą zatem kontrolować prawidłowości przyznanej punktacji z uwagi na niezależność powołanej komisji konkursowej i ograniczone w tym zakresie kompetencje Dyrektora KSSiP oraz Ministra, co zostało ocenione przez Sąd za błędne. Sąd powołał się również na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. o sygn. akt I OSK 1461/11, w którym stwierdzono, że "o ile Minister Sprawiedliwości nie jest właściwy do zmiany oceny, to podjęcie wyjaśnienia przez członków komisji prawidłowości przez ustosunkowanie się do zarzutów w odwołaniu daje podstawy do rozpoznania odwołania. Zarówno z przepisów ustawy o KSSiP, jak i z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 29 kwietnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania naboru dla kandydatów na aplikację ogólną oraz trybu powoływania i działania zespołu konkursowego i komisji konkursowej (Dz. U. Nr 67, poz. 566 ze zm.), nie ma podstaw prawnych do wyprowadzenia ograniczeń co do kontroli zasadności przyjętej oceny przez członków komisji konkursowej".

Ponieważ zaś, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Minister ograniczył kontrolę decyzji organu I instancji do zbadania, czy nie zawiera ona błędów formalnych i uchylił się od ponownego rozpoznania sprawy oraz odniesienia się do zarzutów odwołania dotyczących błędnego sformułowania pytania Nr 140 testu konkursowego to Sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania regulujących zakres działania organu w II instancji, a to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zalecił Ministrowi Sprawiedliwości dokonanie ustaleń odnośnie prawidłowości przyznanej skarżącemu punktacji za test konkursowy oraz ustosunkować się do zarzutów odwołania dotyczących błędnego sformułowania pytania Nr 140 testu konkursowego, a w uzasadnieniu decyzji wyjaśnić szczegółowo, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., na jakich ustaleniach faktycznych i prawnych oparł swoje rozstrzygnięcie.

Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przepis ten oznacza, iż ocena taka i wskazania są wiążące zarówno gdy dotyczą zastosowania przepisów prawa materialnego jaki przepisów postępowania administracyjnego. Zatem organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach.

Minister Sprawiedliwości, ponownie rozpoznając odwołanie skarżącego od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia [...] października 2012 r., w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację ogólną i utrzymując tę decyzję w mocy, swoją decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, zastosował się do zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2013 r. o sygn. akt II SA/Wa 396/13.

Minister Sprawiedliwości zwrócił się bowiem do członków komisji konkursowej, przeprowadzającej nabór na aplikację ogólną w 2012 r., o zajęcie stanowiska w przedmiocie zasadności zarzutów podniesionych przez K. S. we wniesionym odwołaniu. W uzasadnieniu decyzji przytoczył odpowiedzi jej poszczególnych członków, którzy wskazywali, że wobec zakończenia prac związanych z naborem na aplikację ogólną w 2012 r. przez organ kolegialny, jakim jest komisja konkursowa, nie są umocowani do zajmowania stanowiska w powyższej kwestii, bowiem kończąc pracę komisja utraciła swój byt prawny. Niezależnie od tego stwierdzenia członków byłej komisji organ przywołał indywidualne stanowiska i poglądy członków niedziałającej komisji, którzy mimo to odnieśli się do zarzutów skarżącego, uznając je jednak za nieuzasadnione, argumentując w szerszym lub węższym zakresie za prawidłowością sformułowania kwestionowanego przez skarżącego pytania.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że nie ma on możliwości wyegzekwowania stanowiska od członków byłej komisji konkursowej, jak również że komisja konkursowa nie ma kompetencji do opracowywania materiałów związanych z naborem na aplikację służących weryfikacji wiedzy kandydatów.

Materiały te, w tym kwestionowane przez skarżącego pytania zawarte w teście wiedzy, zostały opracowywane przez zespół konkursowy złożony ze specjalistów z określonych dziedzin prawa, a następnie zatwierdzone przez Ministra Sprawiedliwości. Zgodzić się należy również ze stanowiskiem organu, że członkowie komisji konkursowej nie mogli oceniać, jakimi przesłankami kierował się zespół konkursowy proponując do każdego pytania testu pewien zestaw odpowiedzi, wśród których tylko jedna odpowiedź była prawidłowa, a pozostałe z różnych powodów wadliwe. Nie mniej jednak organ przytoczył ocenę członków byłej komisji konkursowej, którzy jednomyślnie uznali, że w ich ocenie kwestionowane pytanie nie jest ani nielogiczne ani wadliwie sformułowane, a jedyną prawidłową odpowiedzią, wbrew argumentacji skarżącego, jest odpowiedź "D".

Podkreślenia wymaga, że oceniając obecnie organ, pod kątem realizacji przez niego zaleceń, zawartych w wyroku z dnia 4 czerwca 2013 r., konieczne jest uwzględnienie zmiany stanu faktycznego sprawy. Oznacza to, że dostrzeżone w wyroku z dnia 4 czerwca 2013 r. wady prawne, dotyczą wprost zaskarżonej decyzji organu z dnia [...] grudnia 2012 r.

Minister Sprawiedliwości, przystępując zatem do podjęcia kolejnej decyzji, po uchyleniu poprzedniej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, ma obowiązek przeprowadzić nowe postępowanie w sprawie, z uwzględnieniem oceny prawnej, zawartej w wyroku oraz odnieść się do zarzutów, skierowanych pod jej adresem.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, organ uwzględnił te zalecenia, co niewątpliwie znalazło odzwierciedlenie w treści zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości, ale wziął również pod uwagę zmianę stanu faktycznego, polegającą na fakcie, że komisja konkursowa, która dokonywała oceny testu skarżącego, jako ciało kolegialne, już nie istnieje.

Dlatego też Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, co do konieczności zwrócenia się przez organ do komisji konkursowej, utworzonej do przeprowadzenia konkursu na aplikację ogólną kolejnych roczników. Z żadnego bowiem stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu wyroku Sądu z dnia 4 czerwca 2013 r. o sygn. akt II SA/Wa 396/13, nie wynikał taki obowiązek. Ponadto działanie takie pozbawione byłoby nie tylko podstaw prawnych, ale też zasad logiki. Nieuzasadnione bowiem by było wypowiadanie się kolejnej komisji konkursowej, powołanej przy okazji kolejnego konkursu na aplikację ogólną, na temat zasadności oceny poprzedniej komisji.

Przechodząc do dalszej oceny zaskarżonej decyzji, wskazać należy, że organ nie tylko zwrócił się do członków byłej komisji konkursowej o zajęcie przez nich stanowiska w sprawie pytania Nr 140 testu, ale zgodnie z zaleceniami Sądu, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, dokonał samodzielnej oceny kwestionowanego w teście pytania Nr 140 i odnosząc się do zarzutów skarżącego uzasadnił swoje stanowisko w tej kwestii.

Organ przywołał treść pytania Nr 140 i wskazał, że prawidłową odpowiedzią była odpowiedź "D", która była jedyną odpowiedzią poprawną na to pytanie. Wskazał, że zakreślenie odpowiedzi A i B na to pytanie było błędne i powołując się na art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej wskazał, że organ podatkowy może prostować w drodze postanowienia zarówno błędy rachunkowe, jak i inne oczywiste omyłki (art. 215 § 1 stanowi: organ podatkowy może z urzędu, lub na wniosek strony, prostować w drodze postanowienia błędy rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanej przez ten organ decyzji"). Minister wskazał, że zakreślenie odpowiedzi C również należało uznać za błędną. Wątpliwości co do treści decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej są wyjaśniane w drodze postanowienia (art. 215 § 2 Ordynacji podatkowej). Wydanie w powyższym przedmiocie decyzji administracyjnej przez organ administracyjny jakkolwiek byłoby działaniem nieprawidłowym, niemniej, jeśli decyzja taka zaistniała w obrocie prawnym i nie została z obrotu prawnego wyeliminowana, to w stosunku do niej można byłoby zastosować tryb sprostowania. A zatem zdanie "zgodnie z ustawą Ordynacja podatkowa, organ podatkowy nie może sprostować w formie postanowienia wydanej decyzji dotyczącej wątpliwości co do treści decyzji" jest zdaniem fałszywym. Decyzje administracyjne wydawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie Ordynacji podatkowej, zgodnie z art. 213 § 1 oraz art. 215 § 1 Ordynacji Podatkowej, podlegają sprostowaniu. Organ stwierdził, że zakreślenie odpowiedzi "D" było wskazaniem odpowiedzi prawidłowej. Pytanie Nr 140 należy odczytać zgodnie z najprostszym literalnym zapisem – chodzi w nim o uzyskanie odpowiedzi co do możliwości formy rozstrzygnięcia przez organ administracji. Organ uznał, że zaprezentowana przez skarżącego interpretacja pytania Nr 140 jest dowolna i zmierza do uzasadnienia dokonanego błędnego wyboru. Uzasadniając wybór odpowiedzi "C" K. S. twierdził bowiem, że wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji nie jest w istocie sprostowaniem decyzji, o którym mowa w art. 215 kpa. Decyzję dotyczącą wątpliwości co do treści decyzji można sprostować w formie postanowienia, wobec czego odpowiedź "C" jest błędna. Natomiast odpowiedź "D" jest prawidłowa, gdyż decyzja w przedmiocie uzupełnienia wydanej decyzji, jeżeli zachodzi potrzeba jej sprostowania w zakresie prawa odwołania, powinna zostać sprostowana w formie wydania decyzji, a nie postanowienia. Organ wskazał też, że w teście wiedzy jednokrotnego wyboru stanowiącym I etap naboru na aplikację ogólną spośród czterech propozycji odpowiedzi tylko jedna jest prawidłowa, a pozostałe trzy nieprawidłowe – nie oznacza to jednak, że propozycje odpowiedzi muszą podlegać jednorodzajowemu kryterium i być oparte na tych samych przesłankach.

Sąd podziela również stanowisko organu co do prywatnego charakteru opinii prof. dr hab. J. Z., wyrażonej w prywatnej korespondencji do skarżącego, uznając, że pogląd osób nieuczestniczących w postępowaniu, wyrażany w prywatnej korespondencji, nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Sąd nie podzielił też pozostałych zarzutów skarżącego, zawartych w jego skardze oraz piśmie uzupełniającym z dnia 9 stycznia 2014 r., zarówno co do naruszenia przepisów prawa procesowego jak i materialnego.

Jeśli zaś chodzi o zarzuty dotyczące długości trwania postępowania w sprawie, to w tym postępowaniu nie są one przedmiotem oceny Sądu.

W ocenie Sądu Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżoną decyzję w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Nie znajduje również uzasadnienia zarzut skarżącego dotyczący zaniechania przez organ prawidłowego uzasadnienia wydanej decyzji i oparcia jej na wadliwych ustaleniach faktycznych.

W ocenie Sądu decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację ogólną, była zgodna z prawem. Spełnione bowiem zostały przesłanki zawarte w art. 23 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w związku z art. 16 ust. 1 tej ustawy. Nie doszło także do naruszenia przez organ 17 ust. 3 i 4 ustawy a także § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania naboru dla kandydatów na aplikację ogólną oraz trybu powoływania i działania zespołu konkursowego i komisji konkursowej.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił