Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1247/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze

SENTENCJA

Dnia 11 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), del. Sędzia NSA Ewa Markiewicz, p.o. Sędziego WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Anna Urbańska, po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. -


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. C., utrzymało w mocy decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. Filia P. z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego bezzwrotnego.

Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, E. C. wystąpił z wnioskiem o udzielenie pomocy w formie spłacenia zaległego czynszu za mieszkanie z powodu braku środków finansowych. Jest osobą samotną, zamieszkuje w mieszkaniu spółdzielczym - 3 pokoje z kuchnią. Nie ma osób zobowiązanych do alimentacji, ma wykształcenie średnie. Posiada 28 letni staż pracy. Od grudnia 2001 roku zarejestrowany jest w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Nie może znaleźć pracy z uwagi na wiek. W tej sytuacji organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż jak wskazał dysponuje zbyt skromnymi środkami finansowymi, a zobowiązany jest przeznaczać posiadane fundusze na zabezpieczenie podstawowych potrzeb bytowych o charakterze obowiązkowym tj. udzielanie schronienia, posiłku, usługi opiekuńcze, sprawianie pogrzebu oraz pokrycie kosztów związanych ze zdarzeniami losowymi. Organ stwierdził, że znaczna część środków kierowana jest przez gminę na zasiłki celowe z przeznaczeniem na zakup żywności dla osób i rodzin bez własnego dochodu.

Od decyzji organu I instancji odwołanie złożył E. C. Podniósł, że odmowa przyznania zasiłku na pokrycie zadłużenia w opłatach za czynsz jest przyczynkiem do pozbawienia go schronienia. Zdaniem skarżącego jest to przekroczenie prawa, na które powołano się w decyzji. Stwierdza również, że zaskarżona decyzja narusza Konstytucję RP. W Sądzie Rejonowym toczy się sprawa o eksmisję z mieszkania z uwagi na zadłużenie, którego nie jest winien, gdyż nie posiadając pracy nie może zapewnić sobie środków na zapłacenie świadczeń i utrzymanie. Prosi o udzielenie niezbędnej pomocy.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając zawarte w niej rozstrzygnięcie za zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Organ podał, iż po myśli regulacji art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 414 ze zm.) - zasiłek celowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie w części lub w całości kosztów leków i leczenia. Potrzeby osoby lub rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwością pomocy społecznej (art. 2 ust. 4). W przypadku E. C. należy stwierdzić, że jest objęty pomocą organu I instancji w postaci zasiłku celowego na żywność w wysokości 30 zł miesięcznie. Organ rozumie, że pomoc w tej wysokości jest dalece niewystarczająca jednak może dysponować jedynie ograniczonymi środkami. Nie może podejmować zobowiązań, których z uwagi na brak środków nie będzie mógł zrealizować. Przyznanie zasiłku celowego w wysokości 6500 zł pozbawiłoby nawet minimalnej pomocy na żywność znaczną ilość podopiecznych. W tym przypadku, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ pomocy społecznej rozpatrując powyższą sprawę nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. C. podał, iż odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia jest naruszeniem uregulowań Konstytucji RP, ustawy o pomocy społecznej, ale przede wszystkim naruszeniem jego własnych praw i wolności gwarantowanych ustawą zasadniczą. W uzasadnieniu opisał również swoją trudną sytuację życiową. Wnosi o przyznanie pomocy w formie opłacenia należnego zadłużenia - z tytułu czynszu do czasu znalezienia pracy.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. W szczególności uznał decyzje obu instancji za podjęte w granicach uznania administracyjnego, nie noszące znamion dowolności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z regulacją art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W tej sytuacji podkreślić należy, że Sąd nie ma uprawnień do przyznania wnioskowanego świadczenia dla skarżącego.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Materialno - prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Zgodnie z unormowaniem art. 32 ust. 1 i 2 w/w ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu.

Zasiłek celowy ma charakter jednorazowy i przeznaczony jest na konkretny cel. Jest to świadczenie nieobowiązkowe, a zatem dla jego realizacji niezbędne jest, oprócz potrzeb wnioskodawcy posiadanie przez organy pomocy społecznej możliwości finansowych. Wynika z tego, iż decyzje podejmowane w tej kwestii mają charakter uznaniowy i zależą od tak zwanego uznania administracyjnego. Nie znaczy to jednak, że organ może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami ustawy kodeks postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1, jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Powołane regulacje kodeksu postępowania administracyjnego nakazują organowi podejmować kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w szczególności poprzez obowiązek w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Mając powyższe na uwadze skład orzekający stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego bądź prawa procesowego.

Organy orzekające w sprawie, w ocenie składu orzekającego, prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy. Organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy i na jego podstawie stwierdził, iż skarżący spełnia warunki formalne do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, co znalazło potwierdzenie w decyzji. Organy orzekające odmawiając przyznania E. C. powołały regulację art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, iż potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwością pomocy społecznej. Organ ze względu na bardzo trudną sytuację finansową, zmuszony był racjonalnie dysponować środkami finansowymi. Ilość osób spełniających warunki do uzyskania pomocy ciągle wzrasta, natomiast środki, jakimi dysponują organy są ograniczone. Przyznają one zasiłki celowe przede wszystkim z przeznaczeniem na żywność. Organy orzekające w sprawie podkreśliły, iż E. C. jest objęty pomocą w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na żywność w wysokości 30 zł miesięcznie. Jednocześnie podały, iż zdają sobie sprawę, że jest to kwota wielce niewystarczająca, ale nie mogą przyznać wnioskowanego świadczenia w kwocie 6500 zł, gdyż to pozbawiłoby wiele osób nawet minimalnej pomocy z przeznaczeniem na żywność. Fakt odmowy przyznania wówczas pomocy nie wykluczał możliwości składania przez skarżącego kolejnych wniosków o przyznanie świadczeń.

Konstatując skład orzekający stwierdził, iż organy administracji publicznej nie przekroczyły w niniejszej sprawie granic uznania administracyjnego. Okoliczności przytoczone w uzasadnieniu decyzji świadczą o rozważeniu przez organy całokształtu okoliczności sprawy istniejących po stronie skarżącego, jak i uwzględnieniu celów i możliwości pomocy społecznej. W tej sytuacji nie można stwierdzić ani naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów procedury administracyjnej. Wobec tego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustosunkowując się do argumentów zawartych w skardze należy wyjaśnić, iż powołane przez skarżącego przepisy Konstytucji, zawierają deklarację równości wszystkich wobec prawa oraz równego traktowania przez władze publiczne, jak też zakaz dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny, nie stanowią podstawy roszczenia, które mogłoby być skutecznie dochodzone przed powołanym do tego organem. Art. 67 Konstytucji zapewnia każdemu prawo do zabezpieczenia społecznego w razie pozostawania bez pracy nie z własnej woli i nieposiadania innych środków utrzymania. Przepisy te zawierają treść normatywną nie nadającą się do zbudowania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, są więc źródłem gwarancji aniżeli praw, a tym samym spełniają rolę wzorca konstytucyjnego, określającego w sposób ogólny zakres i formy zabezpieczenia społecznego. Wzorzec ten znajduje materializację w ustawach, w których ustawodawca konkretyzuje deklarację konstytucyjną, konstruując poszczególne prawa podmiotowe (roszczenia) oraz zapewniając ich egzekucję. Przykładem jest unormowanie ustawy o pomocy społecznej, który przewiduje ściśle określone uprawnienie każdego obywatela do pomocy społecznej. Jednakże unormowanie art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Konkludując należy przyznać słuszność uwagom skarżącego, że ma prawo do korzystania z pomocy społecznej, ale trzeba podkreślić, iż możliwości przyznania pomocy są ustawowo determinowane możliwościami finansowymi organów.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa.