Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 367/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 23 sierpnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2005 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...]; 2) nakazuje wypłacić z kasy Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administra- cyjnego w Łodzi na rzecz adwokat J. N.- K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy A 5 kwotę 200,- zł (dwieście) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomoc- nienia się niniejszego orzeczenia.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 155 k.p.a., art. 16 ust. 6, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 7, ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) Prezydent Miasta Ł. zmienił za zgodą B. K. decyzję własną z dnia [...] w ten sposób, że odmówił mu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 maja do dnia 31 maja 2004r. oraz od dnia 1 października 2004r. Jednocześnie organ I instancji orzekł o zwrocie przez stronę nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 maja do dnia 31 maja 2004r. oraz za okres od dnia 1 października 2004r. do dnia 30 listopada 2004r. w wysokości 432,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 14,49 zł, co łącznie stanowi kwotę 446,49 zł.

W uzasadnieniu Prezydent Miasta Ł. powołując się na treść protokołu z dnia 26 listopada 2004r. podał, iż strona pobiera dodatek pielęgnacyjny wypłacany przy rencie socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Z załączonego do akt sprawy w dniu 6 grudnia 2004r. zaświadczenia ZUS wynika, że w miesiącach od czerwca do września 2004r. wypłata przedmiotowego świadczenia uległa zawieszeniu z uwagi na osiąganie przez stronę przychodu. W związku z czym wypłacany przez organ administracji zasiłek pielęgnacyjny za powyższe miesiące, należy uznać za świadczenie stronie przysługujące. Natomiast w II części wniosku o zasiłek pielęgnacyjny B. K. złożył w dniu 24 maja 2004r. własnoręczny podpis pod oświadczeniem, iż nie ma uprawnień do dodatku pielęgnacyjnego. Reasumując, Prezydent Miasta Ł. stwierdził, iż B. K. wprowadzając organ w błąd pobrał nienależnie zasiłek pielęgnacyjny za okres od dnia 1 maja do dnia 31 maja 2004r. oraz od dnia 1 października do dnia 30 listopada 2004r., w związku z czym zobowiązany jest do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.

W odwołaniu od w/w decyzji B. K. podniósł, iż przedmiotowe świadczenia zostały mu omyłkowo wypłacone w wyniku niedopatrzenia ze strony organu administracji, na co w listopadzie 2004r. zwrócił uwagę najpierw Wydziałowi Rent i Emerytur Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a następnie Wydziałowi Świadczeń Rodzinnych Delegatury Urzędu Miasta Ł..

Omyłkowa wypłata przedmiotowych świadczeń nie jest spowodowana jego działaniem, a fakt, iż osobiście zwrócił uwagę odpowiednim urzędom na powyższą sytuację, świadczy o tym, że sam był zainteresowany przerwaniem tego nieprawidłowego stanu. W konkluzji strona stwierdziła, że będąc inwalidą pierwszej grupy – Polski Związek Niewidomych – oraz studentem ostatniego roku studiów magisterskich, nie jest w stanie zwrócić powyższej sumy, w związku z czym wnosi o anulowanie spłaty wypłaconych przez pomyłkę świadczeń oraz podkreśliła, iż przez dłuższy czas nie miała wiedzy o powyższej sytuacji, a z chwilą dostrzeżenia pomyłki powiadomiła o tym niezwłocznie odpowiednie władze.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 16 ust. 1 – 6 i art. 30 ust. 1, 2, 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2003r. nr 228, poz. 2255 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji podał, iż z akt sprawy wynika, że B. K. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego złożył w organie I instancji w dniu 28 maja 2004r. Natomiast w części II wniosku o w/w zasiłek pielęgnacyjny w dniu 24 maja 2004r. złożył własnoręczny podpis pod oświadczeniem, iż nie ma uprawnień do dodatku pielęgnacyjnego.

Do wniosku dołączono zaświadczenie z dnia 20 grudnia 1999r. wystawione przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Ł., które wskazuje, że B. K. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i orzeczenie wydane jest na stałe.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. przyznał stronie zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 144 zł miesięcznie na czas nieokreślony.

W dniu 26 listopada 2004r. B. K. złożył w organie I instancji oświadczenie, iż została przyznana mu renta socjalna, wraz z którą wypłacany jest również zasiłek pielęgnacyjny i dlatego też wnosi o wstrzymanie wypłat z Urzędu Miasta. Z zaświadczenia wystawionego przez ZUS Oddział w Ł. w dniu 2 grudnia 2004r. wynika, że strona pobiera rentę socjalną od dnia 1 października 2003r., do której przypisany jest zasiłek pielęgnacyjny. W miesiącu czerwcu, lipcu, sierpniu i wrześniu 2004r. wypłata świadczenia została zawieszona z uwagi na osiąganie przychodu. Od miesiąca października 2004r. została wznowiona wypłata renty wraz z przysługującym zasiłkiem pielęgnacyjnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. powołując się na treść art. 16 i 30 wyżej powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych podniosło, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają zwrotowi wraz z odsetkami, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania lub świadczenia rodzinne były przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie bezsporne jest, że B. K. w dniu złożenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, tj. 28 maja 2004r. pobierał z ZUS rentę socjalną wraz zasiłkiem pielęgnacyjnym. W części II wniosku o zasiłek pielęgnacyjny wnioskodawca złożył własnoręczny podpis pod oświadczeniem, iż nie ma uprawnień do dodatku pielęgnacyjnego. Wypłata renty wraz z zasiłkiem przez ZUS została zawieszona za miesiące: czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2004r. Od miesiąca października 2004r. ZUS wznowił wypłatę renty i zasiłku pielęgnacyjnego.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji przeprowadził bardzo szczegółowo postępowanie wyjaśniające. Ustawodawca wyraźnie określił warunki przyznania świadczeń rodzinnych oraz zasady ich wypłaty. Wobec tego organ I instancji i organ odwoławczy nie mogą w sposób uznaniowy, z pominięciem przepisów ustawy, orzec o zwrocie nie przysługującego świadczenia pielęgnacyjnego.

W konkluzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, że zaskarżona decyzja o zwrocie nienależnego zasiłku pielęgnacyjnego jest prawidłowa, odpowiednia do dokumentów zebranych w aktach sprawy i unormowań dotyczących świadczeń rodzinnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję B. K. podniósł, iż przedmiotowy zasiłek rodzinny został mu wypłacony w wyniku błędu organu i nie wiedział, że przez trzy miesiące wypłacano mu w/w świadczenie w podwójnej wysokości.

Zdaniem strony sytuacja ta powstała w wyniku braku wymiany informacji pomiędzy organem I instancji, a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w Ł.. Nadto skarżący ponownie podniósł, iż z chwilą, gdy zorientował się o wystąpieniu powyższej pomyłki, powiadomił o niej niezwłocznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz organ I instancji. Omyłkowo wypłacone mu pieniądze wydał na bieżące wydatki, a fakt ich posiadania w żaden sposób nie wpłynął na jego wzbogacenie się. Z tego też względu, zapłata powyższej sumy winna zostać mu umorzona (art. 409 k.c.). Będąc zaś inwalidą pierwszej grupy – Polski Związek Niewidomych – oraz studentem ostatniego roku studiów dziennych nie jest w stanie zapłacić powstałego z nie jego winy zadłużenia.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodatkowo przy tym podnosząc, iż wniosek skarżącego o umorzenie należnej kwoty wykracza poza ramy niniejszego postępowania i może zostać jedynie rozpatrzony na płaszczyźnie przepisów prawa regulującego te kwestie między dłużnikiem a wierzycielem.

W piśmie z dnia 11 sierpnia 2005r. pełnomocnik skarżącego - ustanowiony z urzędu - ponownie powołał się na brak podstaw do uznania, że skarżący świadomie wprowadził organ w błąd oraz wyjaśnił, że składając w maju 2004r. wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z Urzędu Miasta był przekonany na podstawie informacji uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż zasiłek ten zastąpi dotychczas przez niego pobierany dodatek pielęgnacyjny. Przekonanie to zostało potwierdzone przez kolejne cztery miesiące, w których otrzymywał zasiłek pielęgnacyjny wyłącznie z Urzędu Miasta Ł.. Kiedy natomiast pod koniec listopada 2004r. zorientował się, iż na jego konto od października wpływają przelewy zarówno z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak i z Urzędu Miasta, natychmiast powiadomił o tym organ I instancji oraz złożył stosowne oświadczenie, w którym prosił m.in. o wstrzymanie wypłaty świadczeń na jego rzecz. Oświadczenie skarżącego z dnia 28 maja 2004r., znajdujące się na drugiej stronie wniosku o zasiłek pielęgnacyjny, stanowi jeden z punktów dłuższego tekstu, którego treści i znaczenia żaden z urzędników przyjmujących od niego wniosek mu nie wytłumaczył, ani nawet nie zwrócił na nie uwagi, wskazując jedynie miejsce, gdzie należało się podpisać. Skarżący nie orientował się dokładnie w ustawowym nazewnictwie przyznanych mu świadczeń i sądził, iż z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny, który następnie, w wyniku złożonego przez niego wniosku, otrzymywać będzie z Urzędu Miasta.

W trakcie rozprawy przed Sądem, która odbyła się w dniu 23 sierpnia 2005r. B. K. dodatkowo wyjaśnił, iż do maja ubiegłego roku nie wiedział o tym, że istnieje dodatek pielęgnacyjny i myślał, że wypłacano mu zasiłek pielęgnacyjny. Z wnioskiem o ustalenie zasiłku pielęgnacyjnego wystąpił do organu z uwagi na to, że zmienił się podmiot, który ten zasiłek miał wypłacać, w związku z tym nie był świadomy, że przez pewne miesiące równolegle wypłacano mu zasiłki. Jego schorzenie dotyczące choroby narządu wzroku, z powodu którego ma ustalony stopień niepełnosprawności, polega na tym, że słabo widzi – zanik nerwu wzrokowego. Przy czytaniu i pisaniu nie korzysta z pomocy drugich osób. Nie pamięta treści druku wniosku, który składał w maju ubiegłego roku. Wniosek ten był napisany drobnym drukiem i gdy go składał, to nie przeczytał dokładnie jego treści. Skarżący wyjaśnił nadto, że najistotniejszym było dla niego wypełnienie pierwszej strony tego wniosku. Według jego wiedzy miał otrzymywać jedno świadczenie z Urzędu Miasta, gdzie miała zostać przeniesiona jego wypłata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 wymienionej ustawy).

Analogiczne unormowanie zawiera ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływana dalej w skrócie jako p.p.s.a.

Stosownie do treści art. 3 § 1 i art. 135 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Artykuł 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Stwierdzenie wydania decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa wchodzi natomiast w rachubę, o ile zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

Jednocześnie wskazać należy, że stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga daną sprawę w jej granicach nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ma prawo oraz obowiązek dokonania oceny, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów administracji w niniejszej sprawie stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2003r. nr 228, poz. 2255 ze zm.), zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych.

Artykuł 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera upoważnienie ustawowe organów administracji do wydawania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych pod warunkami określonymi w tym przepisie. Oznacza to, iż tylko w wypadku wypełnienia wszystkich przesłanek w nim określonych organ administracji może wydać decyzję o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego.

Przepis ten zawiera również definicję ustawową pojęcia "nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego", zgodnie z którą za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:

1. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania ( art. 30 ust. 2 pkt 1),

2. świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia przez osobę pobierającą te świadczenia ( art. 30 ust. 2 pkt 2 ).

W ocenie organów administracji skarżący, świadomie wprowadzając organ w błąd, nienależnie pobrał zasiłek pielęgnacyjny, wobec czego ustalony w sprawie stan faktyczny spełniał dyspozycję art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Okolicznością mającą świadczyć o prawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego sprawy i subsumcji, czyli jego przypisania do zastosowanej podstawy prawnej, zdaniem organów administracji, miał być fakt złożenia przez skarżącego własnoręcznego podpisu opatrzonego datą 24 maja 2004r. pod oświadczeniem, iż nie ma uprawnień do dodatku pielęgnacyjnego, znajdującym się w części II wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

W ocenie Sądu analiza akt sprawy w aspekcie przytoczonych przesłanek prowadzi natomiast do wniosku, że nie można jednoznacznie stwierdzić, czy skarżący świadomie wprowadził w błąd organ, który decyzją z dnia [...] przyznał mu zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 144 zł miesięcznie na czas nieokreślony, czego wymaga powołany wyżej przepis, aby zaistniała w ogóle podstawa prawna do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego.

Na wstępie wskazać przede wszystkim trzeba, że stosownie do treści art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Okolicznością zaś wyłączającą prawo do ubiegania się przez taką osobę do zasiłku pielęgnacyjnego przewidzianego w tej ustawie jest posiadanie przez nią uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego ( art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych ).

Tymczasem ze znajdującego się w aktach administracyjnych kserokopii zaświadczenia wystawionego w dniu 2 grudnia 2004r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynika, że B. K. od dnia 1 października 2003r. pobierał rentę socjalną, do której przyznany był zasiłek pielęgnacyjny, a nie dodatek pielęgnacyjny.

Treść powyższego zaświadczenia, zdaniem Sądu, powinna była skłonić organy administracji do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu jednoznacznego ustalenia rodzaju otrzymywanych przez skarżącego świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż jest to istotna okoliczność dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie.

Podnieść bowiem należy, że wprowadzenie przez ustawodawcę wyraźnego rozróżnienia pomiędzy dodatkiem a zasiłkiem pielęgnacyjnym nie może budzić żadnych wątpliwości.

Z rozróżnieniem tym związane są dwie odrębne podstawy prawne dla ewentualnego nabycia uprawnień do tych świadczeń ze wszystkimi związanymi z tym konsekwencjami, czego jednak zdają się nie dostrzegać organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, o czym świadczy choćby fakt posługiwania się w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji zamiennie pojęciem "dodatku pielęgnacyjnego" i "zasiłku pielęgnacyjnego", bez czynienia w tym zakresie jakiegokolwiek rozróżnienia.

W tym miejscu koniecznym jest wyjaśnienie, że uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego, wyłączające z mocy art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego określonego w tym przepisie, to uprawnienie przewidziane w art. 3 pkt 4 i 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jednolity: Dz.U. z 2004r. nr 39, poz. 353 ze zm. ).

Skarżący natomiast posiada ustalone uprawnienie do renty socjalnej. Zasady i tryb nabycia prawa do tego świadczenia określa zaś ustawa z dnia 27 czerwca 2003r. o rencie socjalnej (Dz.U. Nr 135, poz. 1268), która nie przewiduje dodatkowego świadczenia do renty socjalnej w postaci dodatku pielęgnacyjnego ani też nie zawiera w tym zakresie żadnego odesłania do w/w przepisów powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Z akt administracyjnych nadto wynika, że B. K. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym z powodu choroby narządu wzroku, wymaga stałej opieki osób drugich w celu pełnienia ról społecznych, jak również jest członkiem Polskiego Związku Niewidomych, podczas gdy zarówno Prezydent Miasta Ł., jak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w uzasadnieniach swoich decyzji w ogóle się do tej kwestii nie odnoszą.

Powyższe ,w ocenie Sądu, świadczyć może wyłącznie o braku przeprowadzenia przez organy administracji postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Okoliczności te powodują, że istnieją uzasadnione wątpliwości, czy i w jakim stopniu stan zdrowia skarżącego mógł mieć wpływ na istnienie bądź brak po jego stronie świadomości, iż w momencie składania wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego w Urzędzie Miasta Ł. ubiega się o uprawnienie, które mu nie przysługuje z mocy art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bądź wypłacanego mu w dalszym ciągu przez inny podmiot.

Inną okolicznością, która w ogóle nie była rozważana przez organy administracji było to, iż skarżący z własnej inicjatywy poinformował organ I instancji o tym, iż otrzymuje z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rentę socjalną wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym.

Pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy ( tak też np. NSA w wyrokach: z dnia 10 lutego 1981r. SA 910/80 – ONSA 1981, nr 1, poz. 7, z dnia 30 czerwca 1983r., I SA 178/83 – ONSA 1983, nr 1, poz. 51, z dnia 22 kwietnia 1998r. I SA/Lu 21/98 – LEX nr 34147).

W postępowaniu administracyjnym - stosownie do art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne, znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku koniecznego do wydania decyzji o przekonującej treści ( por. np. wyrok SN z dnia 23 listopada 1994r. II ARN 55/94 – OSNP 1995/7/83 i wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2001r. I SA 1768/99 – LEX nr 54171).

Sąd zwraca uwagę również na to, iż na organie odwoławczym także ciąży obowiązek ustosunkowania się wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów w trybie art. 136 k.p.a. nie przeprowadził i dlaczego nie uznał zasadności argumentów strony.

Z chwilą otrzymania odwołania wraz z aktami sprawy organ II instancji powinien przystąpić do rozpatrzenia sprawy, jak gdyby nie było decyzji organu I instancji. Zadaniem organu odwoławczego jest więc rozważenie, jak należy rozstrzygnąć daną sprawę zgodnie z zasadą praworządności i prawdy obiektywnej, a nie tylko utrzymać lub zmienić decyzję organu I instancji ( por. np. wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 1985r. SA/Gd 517/85 – Finanse 1988, nr 2 – 3, s. 627, wyrok NSA z dnia 7 lutego 1996r. SA/Sz 2214/95 –LEX Polonica Maxima, wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1998r. I SA/Lu 21/98 – LEX nr 34147 i wyrok NSA z dnia 4 listopada 1998r. I SA/Lu 1056/97 – nie publikowany ).

Wynika to stąd, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest sprawa administracyjna jako całość i stąd podstawowym zadaniem organu II instancji jest ponowne rozstrzygnięcie danej sprawy ( por. np. wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 1987r. IV SA 385/87 – Gospodarka Administracja Państwowa 1987/21, str. 40 i wyrok NSA z dnia 9 października 1992r. V SA 137/92 – ONSA 1993, nr 1, poz. 22 ).

Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ogranicza się w zasadzie do powtórzenia argumentów podniesionych przez organ I instancji i nie ustosunkowuje się w żaden sposób do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu.

Odnosząc się z kolei do kwestii powołania w podstawie prawnej rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego art. 155 k.p.a. koniecznym jest również wskazanie, iż zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Sąd przychyla się do poglądu wyrażanego w orzecznictwie, że zgoda stron stanowi podstawową przesłankę zastosowania przepisu art. 155 k.p.a. Zgoda stron nie może być ani dorozumiana, ani domniemana. Tylko i wyłącznie zgoda udzielona wprost i wyraźnie, przez stosowne oświadczenie złożone organowi administracji państwowej, może stanowić jedną z przesłanek zmiany decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. Granicę zaś dozwolonych zmian decyzji wydanej na podstawie art. 155 k.p.a. wyznacza treść wyrażonej zgody ( por. np. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1985r. SA/Wr 351/85 – ONSA 1985, nr 1, poz. 36, wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 1986r. III SA 1479/85 – ONSA 1986, nr 1, poz. 24, wyrok SN z dnia 14 marca 1991r. III ARN 32/90 – OSNCP 1992, nr 6, poz. 112, wyrok NSA z dnia 18 lutego 1999r. IV SA 251/97 – LEX nr 48251, wyrok NSA z dnia 17 marca 2000r. II SA/Łd 249/97 – nie publikowany i wyrok NSA z dnia 28 marca 2002r. IV SA 1305/00 – LEX nr 80651)

Dodatkowo Sąd zwraca uwagę na to, iż przepis art. 155 k.p.a. daje organowi podstawę jedynie do pozytywnej decyzji dla strony, co oznacza, że decyzja wydana w tym trybie nie może pogarszać jej sytuacji ( por. np. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 1984r. SA/Ka 660/83 - OSP 1986/7/134, wyrok NSA z dnia 15 lutego 1995r. IV SA 1818/93 i wyrok NSA z dnia 13 czerwca 1997r. I SA/Lu 912/96 ).

W konsekwencji stwierdzić należy, że bez zgody strony można zmienić decyzję jedynie wówczas, gdy przepis ustawy wprost tak stanowi.

W rozpatrywanej sprawie wszystkie wyżej wymienione przesłanki dopuszczalności zastosowania art. 155 k.p.a. należało dokładnie rozważyć, zanim podjęta została decyzja.

Z zebranego w toku postępowania przed organami administracji materiału dowodowego natomiast jedynie wynika, że w dniu 26 listopada 2004r. skarżący złożył do protokołu oświadczenie, iż została przyznana mu renta socjalna, wraz z którą wypłacany jest również zasiłek pielęgnacyjny i dlatego też wnosi o wstrzymanie wypłat z Urzędu Miasta, co nie pozwala uznać, iż wyraził on zgodę na wydanie decyzji w trybie art. 155 k.p.a. o opisanym wyżej rozstrzygnięciu. Decyzje zaś tak organu I instancji, jak również organu odwoławczego nie zawierają żadnego uzasadnienia prawnego w rozumieniu art. 107 § 3 k.p.a. dotyczącego zastosowania w niniejszej sprawie trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a., jako podstawy prawnej wzruszenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

Reasumując, Sąd stwierdza, iż omówione powyżej naruszenia przepisów postępowania, którymi są dotknięte zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji stanowią dostateczną przesłankę do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielnej przez adwokata ustanowionego z urzędu, orzeczono w oparciu o § 19 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 a przy zastosowaniu § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z dnia 28 września 2002r. ( Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.)

Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3-im sentencji wyroku wydano stosownie do treści art. 152 p.p.s.a.