Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 141/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 66 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 567/18 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości związanych z utrzymaniem dwóch lokali mieszkalnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz [...] S.A. z siedzibą w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 10 października 2018 r., II SA/Wr 567/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) we Wrocławiu w sprawie ze skargi [...] S.A. z/s w [...] (Spółka) na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] (DWINB) z [...] maja 2018 r., nr [...], w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości związanych z utrzymaniem dwóch lokali mieszkalnych – uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, powołaną na wstępie decyzją DWINB utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] (PINB) z [...] marca 2018 r., [...], nakazującą Spółce – właścicielce lokali mieszkalnych nr [...] i [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] we [...], dz. nr [...],[...], obręb [...] – usunięcie występujących nieprawidłowości związanych z utrzymaniem budynku w obrębie lokali mieszkalnych nr 2 i nr 3 poprzez:

1) w odniesieniu do lokalu mieszkalnego nr 2:

1. a) usunięcie zagrzybienia ścian w miejscach porażenia biologicznego wraz z wykonaniem zabezpieczenia przeciwgrzybicznego,

b) zamontowanie w pomieszczeniu kuchni, w górnej części okien nawiewników ciśnieniowych zapewniających dopływ powietrza w ilości nie mniejszej niż 60 m3\h (np. poprzez zastosowanie dwóch nawiewników ciśnieniowych o przepływie po 30m3\h każdy, montowanych w górnych częściach ram okiennych),

c) zamontowanie w każdym pokoju, w górnej części okien nawiewnika ciśnieniowego zapewniającego dopływ powietrza w ilości nie mniejszej niż 30 m3\h

2) w odniesieniu do lokalu mieszkalnego nr 3:

a) wymianę nieszczelnej, drewnianej stolarki okiennej w lokalu,

b) zamontowanie w pomieszczeniu kuchni, w górnej części okien nawiewników ciśnieniowych zapewniających dopływ powietrza w ilości nie mniejszej niż 60 m³\h (np. poprzez zastosowanie dwóch nawiewników ciśnieniowych o przepływie po 30m³\h każdy, montowanych w górnych częściach ram okiennych),

c) zamontowanie w każdym pokoju, w górnej części okien nawiewnika ciśnieniowego zapewniającego dopływ powietrza w ilości nie mniejszej niż 30 m³\h,

d) naprawę zapadniętej podłogi w pokoju,

- w terminie 3 miesięcy od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna.

Dalej w wyroku II SA/Wr 567/18 przywołano, że w uzasadnieniu decyzji wskazano, że nałożenie na Spółkę wyżej opisanych robót wynika z ustaleń przeprowadzonego z urzędu postępowania odnośnie stwierdzenia nieprawidłowości w przedmiotowym budynku (pochodzącym z początku XX wieku, czterolokalowym, dwukondygnacyjnym, podpiwniczonym i z poddaszem przeznaczonym na pomieszczenie gospodarcze). Organ wyjaśnił, że w toku przeprowadzonej kontroli stanu technicznego budynku stwierdzono szereg nieprawidłowości (m. in. prześwity pokrycia dachowego, skorodowane belki stropu piwnicznego, grożącą oberwaniem podsufitkę klatki schodowej prowadzącej do pralni, spękania tynku, zawilgocenie, brak systemu wentylacji, zanieczyszczenie rynien). W związku z tym została wydana decyzja nakazująca współwłaścicielom budynku przeprowadzenie kontroli stanu technicznego obiektu i przydatności do użytkowania, w tym przewodów kominowych oraz przedstawienie ekspertyzy stanu technicznego, decyzja ta stała się prawomocną. W wykonaniu nałożonego obowiązku przedłożono ostatecznie ekspertyzę stanu technicznego budynku wraz z protokołami dotyczącymi stanu technicznego obiektu oraz przydatności do użytkowania, pomiarów elektrycznych i kontroli przewodów kominowych. Po uwzględnieniu przedłożonego materiału stwierdzono, że w lokalu mieszkalnym nr 2 występują wykwity pleśni w narożniku jednego z pomieszczeń, w lokalu mieszkalnym nr 3 występuje lokalne zapadnięcie podłogi w pokoju, nieszczelności i ślady zużycia stolarki okiennej, a w obu tych lokalach brak jest prawidłowej wentylacji nawiewnej. Autor ekspertyzy w piśmie z 29 stycznia 2018 r. wskazał, że w lokalach mieszkalnych nr 2 i 3 należy zamontować dwa nawiewniki ciśnieniowe w oknach kuchni o łącznym przepływie powietrza 60 m³/h oraz po jednym nawiewniku ciśnieniowym zapewniającym przepływ powietrza 30 m³/h w każdym pokoju, co zapewni prawidłową wentylację w mieszkaniu. Organ zdecydował się nałożyć na właścicielkę tych lokali obowiązek wykonania wskazanych przez autora ekspertyzy prac. Jednocześnie organ wyjaśnił, że ustawodawca dopuszcza możliwość stosowania w sprawach nakazania usunięcia nieprawidłowości przepisów rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2015, poz. 1422, ze zm., rozp. MI 2002) do użytkowanych budynków istniejących, gdy wykazane zostanie, że dany budynek zagraża życiu ludzi. W tym ostatnim aspekcie organ powoływał się na wyrok WSA we Wrocławiu z 6 czerwca 2017 r., II SA/Wr 106/17. Brak prawidłowej wentylacji – zdaniem organu – świadczy o syndromie chorego budynku (SBS) i z całą pewnością stanowi nieprawidłowość podlegającą regulacjom prawa budowlanego oraz niezgodność z przepisami rozdziału 6 rozp. MI 2002. W ocenie organu zakres wymaganych prac i użycia wskazanych przez organ materiałów, nie przekracza zwykle przyjętych działań naprawczych przy tego rodzaju obiektach budowlanych, co do których organ stwierdził nieodpowiedni stan techniczny.

Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że skargę na powyższą decyzję wniosła Spółka zarzucając, że nakazane prace wykraczają poza prawnie dopuszczalny zakres. Decyzja organu nadzoru budowlanego powinna bowiem zmierzać do "przewrócenia" budynkowi stanu, w jakim ten powinien się znajdować przy właściwej eksploatacji. Skarżąca zakwestionowała również możliwość stosowania w sprawie przepisów dotyczących warunków technicznych, bowiem niniejsza sprawa nie dotyczy projektowania, budowy, przebudowy czy zmiany użytkowania budynku. Organ nie wskazał również żadnej adekwatnej normy prawnej, która pozwalałaby na sformułowanie nakazów w sposób wskazany w rozstrzygnięciu.

W odpowiedzi na skargę "organ potrzymał stanowisko i wniósł o jej oddalenie".

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA we Wrocławiu uwzględnił skargę.

Sąd pierwszej instancji dokonał rekapitulacji przepisów uPb, które miały zastosowanie w sprawie. W dalszych motywach tego orzeczenia sąd wojewódzki stwierdził, że przede wszystkim nie sposób w zaskarżonej decyzji stwierdzić, w jaki sposób oddziałuje na zły stan budynku zapadnięta podłoga w lokalu nr 3. Organ nakazuje "naprawę zapadniętej podłogi w pokoju" lokalu nr 3, jednak nie wskazuje, w jaki sposób naprawa ta przyczynić ma się do poprawy stanu technicznego budynku. Nie wiadomo bowiem, czy chodzi tu o samą podłogę (jak wynika to literalnie z decyzji), czy też o remont części stropu pomiędzy pierwszą, a drugą kondygnacją budynku. W tym drugim jednak przypadku obowiązek powinien być inaczej sformułowany. Zmieniłby się również zakres podmiotowy decyzji. Sąd wojewódzki wywodził, że wydaje się, iż nałożony nakaz zmierza wyłącznie do poprawy stanu technicznego samego lokalu, a nie obiektu budowlanego jako całości. W ocenie sądu pierwszej instancji trudno stwierdzić, czym kierował się organ decydując o nałożeniu opisanego obowiązku.

Podobnie – w ocenie sądu pierwszej instancji – trudno powiązać ze stanem technicznym budynku nakaz zainstalowania w obu lokalach nawiewników. Tego typu urządzenia nie funkcjonowały w budynku pierwotnie. Sąd ten podnosi, że organ odwołuje się tu przede wszystkim do kwestii zdrowotnych, powołując art. 66 ust. 1 pkt 1 uPb i wskazując na zagrożenie zdrowia związane ze złą wentylacją. Wskazuje również na standardy wynikające z rozp. MI 2002 w zakresie wymaganej wentylacji i klimatyzacji. Sąd pierwszej instancji zwraca jednak uwagę, że przesłanka z art. 66 ust. 1 pkt 1 uPb, w postaci zagrożenia zdrowia stanowić może podstawę nałożenia obowiązków, o ile nie wystąpi przesłanka nieprawidłowego stanu technicznego budynku z art. 66 ust. 1 pkt 3 uPb. Jeśli zaś organ stwierdza nieodpowiedni stan techniczny budynku, to zobowiązany jest do nakazania usunięcia nieprawidłowości niezależnie od tego, czy stan ten zagraża życiu lub zdrowiu. Powoływanie się w takim przypadku dodatkowo na przesłankę z art. 66 ust. 1 pkt 1 uPb jest bezprzedmiotowe. Zakresy zastosowania przesłanek z przepisów art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 uPb są rozłączne.

Dalej sąd pierwszej instancji stwierdził, że odnosząc się do podnoszonych w decyzji kwestii zdrowotnych, to nie ma podstaw, by źródła zagrożenia dla zdrowia dopatrywać się w braku nawiewników okiennych, tym bardziej, że materiał dowodowy nie wskazuje, by przedmiotowe lokale wyposażone były w okna o współczesnych wysokich parametrach szczelności.

Zdaniem tegoż sądu także powoływanie się przez organ na regulacje rozp. MI 2002 jest niezrozumiałe zważywszy, że w świetle § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia ma ono zastosowanie przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków, na co słusznie wskazuje skarżąca.

W ocenie sądu pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji nie wykazano związku nałożonych nakazów z przesłankami określonymi w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 uPb, czym naruszono art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie, organ rozważy, które elementy stanu technicznego lokalu nr 2 i nr 3 można ocenić jako nieodpowiednie a zarazem ściśle związane ze stanem budynku jako całości. Związek ten powinien być w motywach decyzji wyraźnie wyartykułowany. Brak takiego związku wyklucza bowiem możliwość nałożenia na właściciela lokalu obowiązków naprawczych na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 uPb.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł DWINB, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi WSA we Wrocławiu zarzuca się:

- naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na treść wyroku, tj. art. 145 § 1 "ust. 1" lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm., Ppsa) w zw. z art. 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych, a w konsekwencji nieuzasadnione zarzucenie organowi naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów i bezrefleksyjne nałożenie na stronę obowiązków niekoniecznie zmierzających do poprawy stanu technicznego, w sytuacji, gdy organy – po analizie materiału dowodowego wszystkie obowiązki uznały za zmierzające do przywrócenia właściwego stanu technicznego budynku, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 Ppsa;

- naruszeniu prawa materialnego, a to przepisu art. 66 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 5 ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 3 uPb, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że pojęcie należyty stan techniczny w stosunku do budynku z początku XX w. rozumieć należy wyłącznie jako standard adekwatny do wieku budynku, podczas gdy w ocenie skarżącego organu pojęcie to należy interpretować przy uwzględnieniu wymagań określonych w art. 5 ust. 2 uPb, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 1 Ppsa.

Wskazując na powyższe zarzuty DWINB wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie, skarżący kasacyjnie organ wnosił o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie wyraźnie wskazały roboty budowlane, które adresat decyzji nakazowej jest obowiązany wykonać. W ten sposób organy te dochowały wszelkich standardów przewidzianych dla uzasadnienia decyzji w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego. Fakt zaistnienia przesłanek obligujących organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 uPb wynikał z ustaleń poczynionych w toku postępowania i znalazł odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W odpowiedzi Spółki na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie w całości, oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zdaniem skarżącej Spółki organy I i II instancji w toku postępowania administracyjnego, czy też w decyzjach administracyjnych nie podały żadnej adekwatnej normy prawnej, która pozwalałaby na sformułowanie nakazów w sposób wskazany w rozstrzygnięciu decyzji. W ocenie Spółki słuszne pozostają wywody sądu pierwszej instancji w zakresie interpretacji norm prawnych wynikających z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 uPb w zw. z art. 61 pkt 1 i art. 5 ust. 2 tej ustawy. Skarżąca wskazuje, że podstawą ich zastosowania jest nieodpowiedni stan techniczny lub estetyczny obiektu z uwagi na wartości podlegające ochronie, zwłaszcza stwarzające zagrożenie życia zdrowia, bezpieczeństwa mienia czy środowiska. Należy zatem w oparciu o ww. normy prawne tak ukształtować nakazy, aby odnosiły się do konieczności zapewnienia obiektowi budowlanego odpowiedniego stanu. Podnosi dalej, że nakazy te nie mogą natomiast zmierzać do "unowocześnienia" obiektu poprzez zastosowanie rozwiązań technicznych, które w dacie jego wybudowania nie obowiązywały. Nie można zatem w ramach powinności utrzymaniowych wymagać od właściciela stosowania coraz nowszych rozwiązań czy materiałów, gdyż taka powinność zmierza nie do utrzymania obiektu w odpowiednim stanie, ale do jego przebudowy.

Pismem z 21 września 2021 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie organu zrzekł się rozprawy, o czym poinformowano pozostałe strony.

Zarządzeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2021 r., na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.), skierowano sprawę na posiedzenie niejawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów. Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a ponadto z art. 15zzs4 uCOVID-19 wynika, iż "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów".

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

A. W pierwszej kolejności wypadnie zauważyć, że w zaskarżonym wyroku nieprecyzyjnie zrekapitulowano stan faktyczny sprawy, gdy idzie o przywoływanie zapadłych w sprawie decyzji i posługiwanie się pojęciami "organ" i "decyzja" bez bliższych określników, czy chodzi o decyzję organu I, czy II instancji, a w drugim ujęciu czy chodzi o organ szczebla powiatowego, czy też DWINB. Rekapitulując stan faktyczny sprawy sąd pierwszej instancji przywołał rozstrzygnięcie i motywy decyzji organu powiatowego, błędnie wskazując (s. 3), jakoby na tę decyzję skargę wniosła Spółka. W części faktograficznej zaskarżonego wyroku brakło wyraźnego wskazania, że od decyzji nakazowej organu powiatowego odwołania wniosła Spółka. Lektura uzasadnienia wyroku (s. 2) wskazuje ponadto, że przywoływano w nim fragmenty motywów zarówno decyzji organu I instancji, jak i decyzji organu odwoławczego. Uchybienie to nie ma jednak wpływu na skuteczność wniesionej skargi kasacyjnej, bowiem z art. 184 Ppsa wynika, że Naczelny Sąd oddala skargę kasacyjną nie tylko gdy nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, ale i wówczas, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

B. Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa (w podstawie kasacyjnej autor wniesionego środka odwoławczego oczywiście wadliwie posłużył się skrótowym określnikiem "ust.", co sugerowałyby, iż chodzić ma o ustęp, podczas gdy paragrafy w artykułach Ppsa dzielą się na punkty – uwaga Sądu) w związku z art. 77 § 1 i 80 K.p.a., co przejawiać się miało w nietrafnym zarzucaniu organowi naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów i bezrefleksyjne nałożenie obowiązków niekoniecznie zmierzających do poprawy stanu technicznego, w sytuacji, gdy organy – po analizie materiału dowodowego wszystkie obowiązki uznały za zmierzające do przywrócenia właściwego stanu technicznego budynku. Nieskuteczność powyższego zarzutu wynika już choćby z tego, że decyzja nakazowa organu powiatowego została wydana na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 uPb. Z art. 66 ust. 1 Upb wynika, że "W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia – organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku". Skoro organ I instancji powołał się na dwie, spośród czterech przesłanek możliwości podjęcia decyzyjnego nakazu "usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości", a w art. 66 ust. 1 uPb zostały one sformułowane alternatywnie, to nie jest tak, jak wynika z wywodów zawartych w skardze kasacyjnej, iż wszystkie nałożone obowiązki związane są wyłącznie z przesłanką ujętą w art. 66 ust. 1 pkt 3 uPb. DWINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję nakazową organu I instancji, a w treści swej decyzji zawarł uwagi ogólniejszej natury odnoszące się do obu zastosowanych w decyzji I instancji przesłanek z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 uPb przesłanek wydania decyzji nakazowej (s. 4 zaskarżonej decyzji). Z decyzji DWINB nie wynika jednoznacznie, które z nałożonych robót budowlanych stanowią reperkusję ustalenia ziszczenia się przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 1 uPb, a które – wynikającej z art. 66 ust. 1 pkt 3 uPb. Ta uwaga już wystarczy, aby dojść do przekonania, że tak skonstruowana podstawa kasacyjna oparta na dyspozycji art. 174 pkt 2 Ppsa, jest nieskuteczna. Dodatkowy asumpt do wyprowadzenia takiego wniosku wynika z tego, że zarzut naruszenia przez zaskarżony organ przepisów postępowania – art. 77 § 1 i 80 K.p.a. – sformułowany w wyroku II SA/Wr 567/18 ściśle wiązał się z oceną wykładni przepisów prawa materialnego, które były stosowane w ramach kontrolowanej sprawy administracyjnej.

C. Strona skarżąca kasacyjnie nie dostrzega, że zasadniczą przyczyną uwzględnienia skargi Spółki była okoliczność, że przepisy art. 66 ust. 1 uPb odnoszą się do utrzymania obiektów budowlanych, nakładane w ich trybie nakazy odnoszą się zasadniczo do obiektów budowlanych, nie zaś do lokali znajdujących się w tych lokalach. Trafnie WSA we Wrocławiu zauważając ten aspekt decyzji nakazowej podejmowanej w trybie art. 66 ust. 1 uPb zarazem wskazał, powołując stosowne judykaty, że w sytuacji, gdyby zły stan techniczny lokalu oddziaływał na cały obiekt, wówczas możliwe jest nałożenie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w lokalu bądź w lokalach, a w takim przypadku chodzi o takie roboty, które mają na celu utrzymanie w należytym stanie obiektu budowlanego jako całości lub jego części. Trafnie także sąd a quo uznał, że wobec nałożenia na Spółkę nakazu wykonania robót w obrębie należących do niej dwóch lokali mieszkalnych, niezbędne jest stwierdzenie, czy określony zakres prac ma charakter naprawczy i wiąże się bezpośrednio ze stanem technicznym budynku jako całości. Podzielić w tym względzie trzeba i ten wywód zawarty w zaskarżonym wyroku, gdzie stwierdzono, iż rozważania w powyższym zakresie zawarte powinny być w zaskarżonej decyzji, gdyż tego bezsprzecznie wymaga art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. Organ powinien wskazać, w jaki sposób nałożone obowiązki wpływają na poprawę stanu technicznego budynku jako całości. Niezbędne jest tu więc wyraźne zaznaczenie związku przyczynowego pomiędzy zakresem wymaganych w lokalu robót a kondycją budynku.

D. Z powyższych względów podnoszenie w skardze kasacyjnej, że nałożone na Spółkę obowiązki mają swe źródło w ekspertyzie sporządzonej przez osobę posiadająca stosowne uprawnienia i wiedzę specjalistyczną, nadto dysponowanie w zakresie nakładanych obowiązków przez właściwy organ pewną swobodą, nie ma ścisłego związku z zasadniczą wadliwością zaskarżonej decyzji i postępowania go poprzedzającego, wyłożoną w wyroku II SA/Wr 567/18. Sąd podziela to stanowisko prezentowane w zaskarżonym wyroku wspierane przywołanymi w nim judykatami, z którego wynika, że konstrukcje zawarte w art. 66 uPb odnoszą się zasadniczo do obiektu budowlanego, a nie lokali w nim się znajdujących (stanowisko to powtórzono ostatnio w wyroku NSA z 20 listopada 2020 r., II OSK 644/20, CBOSA.nsa.gov.pl). Z tego względu trafne są te wywody sądu wojewódzkiego, w których akcentuje się konieczność rozważenia, które z nałożonych do wykonania robót budowlanych wiążą się ze stanem technicznym przedmiotowego budynku jako całości. Dostrzec wszak wypadnie, że części z robót określonych w decyzji organu I instancji, jako możliwych do nałożenia obowiązku ich wykonania w trybie nakazowym ujętym przepisami art. 66 ust. 1 uPb, sąd pierwszej instancji nie dyskwalifikował. Słusznie jednak sąd wojewódzki dostrzegł wątpliwości i brak przekonującej oceny w świetle zebranego materiału dowodowego, aby wszystkie z nałożonych robót kwalifikować, jako związane ze stanem technicznym budynku jako całości.

E. Sąd w tym składzie uznaje, że sąd wojewódzki trafnie co do reguły dokonał wykładni art. 66 ust. 1 pkt 3 uPb, możliwość podjęcia ingerencji organu nadzoru budowlanego na jego podstawie ma związek z przepisem art. 61 pkt 1 uPb, mocą którego nałożony został na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek utrzymania go i użytkowania zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2. Z tego ostatniego przepisu wynika, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 uPb. W piśmiennictwie zasadnie wskazuje się, że obowiązki właściciela lub zarządcy w tym względzie polegają głównie na przeprowadzaniu, w czasie użytkowania obiektu, okresowych przeglądów i ocen jego stanu technicznego oraz podejmowaniu działań związanych z wykonywaniem niezbędnych robót konserwacyjnych i remontowych, zapewniających utrzymanie właściwego stanu technicznego i bezpieczeństwa eksploatowanego obiektu budowlanego (por. Prawo budowlane. Komentarz, pod red. Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2018, s. 623). Organ nadzoru budowlanego może uznać obiekt za będący w nieodpowiednim stanie technicznym wówczas, gdy stwierdzony stan tego obiektu narusza wymagania lub zasady wiedzy technicznej wynikające z obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych. Niemniej, nie można pominąć i tego, jaki był standard budowlany przedmiotowego budynku i pominięcie oceny, czy wszystkie nałożone na jego współwłaścicieli roboty stanowią uzyskanie jego "odpowiedniego stanu", czy też nie stanowią ulepszenia tegoż budynku.

Słusznie sąd a quo dopatrzył się wątpliwości, czy katalog nałożonych robót budowlanych uwzględnia naprawczy, czyli remontowy charakter nakładanych obowiązków, trafnie także stwierdzono, że przez pojęcie "odpowiedniego" stanu technicznego nie sposób uznać takich robót budowlanych, które nie uwzględniałyby charakterystyki i cech obiektu z chwili jego wykonania, prowadziłyby zaś do przebudowy czy modernizacji budynku. Na konieczność uwzględnienia stanu techniczno-budowlanego, który został zaakceptowany w momencie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę, w aspekcie niedopuszczalności stosowania normy art. 66 ust. 1 pkt 3 uPb celem usunięcia stanu niezgodnego z aktualnymi przepisami techniczno-budowlanymi w takim przypadku, wskazywano w judykaturze (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2009 r., II OSK 104/08, LEX nr 516926), poglądy tam sformułowane podziela Sąd w tym składzie.

F. Skarżący kasacyjnie organ eksponuje, że pojęcie "właściwego stanu technicznego" jest pojęciem uniwersalnym i nie istnieje podstawa prawna do rozumienia go na różne sposoby w zależności od wieku ocenianego obiektu budowlanego. Niezależnie od tego, że taki wywód wprost nie odnosi się do istoty sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem (kwestia stosowania nakazu opartego na przepisach art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 uPb wobec stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu w obrębie dwóch lokali mieszkalnych Spółki), wypadnie zwrócić uwagę, że w przepisie art. 66 ust. 1 pkt 3 uPb statuującym przesłankę do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonym nieprawidłowości, użyto określenia "nieodpowiedni stan techniczny obiektu". Innymi słowy, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości ma prowadzić do osiągnięcia stanu technicznego obiektu, który będzie "odpowiedni".

WSA we Wrocławiu w zaskarżonym wyroku nie zakwestionował możliwości zastosowania w przedmiotowej sprawie przepisów uPb dających podstawę do wydania nakazu na podstawie przesłanek z art. 66 ust. 1 uPb, zakwestionował zaś zakres tych robót odnoszących się do stanu technicznego budynku w obrębie lokali mieszkalnych Spółki, które ujęto w decyzji nakazowej organu I instancji. Możliwość poprawnej oceny zakresu obowiązku wykonania oznaczonych robót budowlanych w świetle przepisów art. 61 ust. 1 uPb posiada DWINB, a kierunek ponownego postępowania organu II instancji prawidłowo określono w wytycznych zaskarżonego wyroku.

G. Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 Ppsa.

H. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa.