Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 359/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 61a par. 1, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Protokolant Referent stażysta Sebastian Żytkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. M. (zwanego dalej również skarżącym), reprezentowanego przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 marca 2016 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia 26 stycznia 2016 r., nr [...] (winno być [...] - dopisek Sądu), umarzającą w całości postępowanie w sprawie zasiłku okresowego.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 30 grudnia 2015 r. J. M. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie o przyznanie synowi – M. M. zasiłku okresowego ze środków pomocy społecznej na pokrycie kosztów zakupu odzieży, bielizny, obuwia, środków czystości i higieny osobistej, artykułów spożywczych, leków oraz na pokrycie kosztów związanych z rehabilitacją i terapią grupową. We wniosku podała, że jest sądownie ustanowionym kuratorem dla M. M., który jest osobą samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, niepełnosprawną intelektualnie z powodu [...], niezdolną do pracy i z tych względów nie dysponuje jakimikolwiek środkami pieniężnymi, za wyjątkiem zasiłku stałego wypłacanego ze środków pomocy społecznej. Środki te są zaś ograniczone do 30%, gdyż 70% jest mu potrącane za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w [...].

Pismem z dnia 11 stycznia 2016 r., nr [...], doręczonym J. M. w dniu 13 stycznia 2016 r., organ pierwszej instancji zawiadomił o możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w przedmiotowej sprawie.

Następnie, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 30 grudnia 2015 r., decyzją z dnia 26 stycznia 2016 r., nr [...], Kierownik Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie (dalej w skrócie: OPS), działając z upoważnienia Burmistrza Nysy, umorzył w całości postępowanie w sprawie przyznania zasiłku okresowego na pokrycie kosztów zakupu odzieży, bielizny, obuwia letniego, środków czystości i higieny osobistej, leków oraz kosztów związanych z rehabilitacją i terapią grupową. Decyzja wydana została na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.; w dacie orzekania przez organ odwoławczy: Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a. W ustaleniach stanu faktycznego organ podał, że J. M. podaniem z dnia 30 grudnia 2015 r. wystąpiła do OPS o pomoc w formie zasiłku okresowego dla syna M. M., nadto również w dniu 1 grudnia 2015 r. wpłynęło do Ośrodka podanie J. M. o pomoc w formie zasiłku okresowego dla syna. W związku z faktem, że oba podania wpłynęły w tym samym miesiącu, organ postanowił prowadzić dla nich jedno postępowanie. Nadto organ wskazał, że decyzją z dnia 3 grudnia 2015 r., nr [...], przyznano skarżącemu zasiłek okresowy w wysokości 20 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. Zdaniem organu, decyzja ta zaspokaja żądanie skarżącego w zakresie wnioskowanego zasiłku okresowego. Dalej organ, powołując się na treść art. 105 § 1 K.p.a., stwierdził, że postępowanie w niniejszej sprawie należało umorzyć, gdyż stało się ono bezprzedmiotowe i nie ma podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. M., jako kurator M. M., zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie "czynności materialno-proceduralnej, bezpodstawnie pozbawiającej ubezwłasnowolnionego M. M. prawa do świadczenia" w formie zasiłku okresowego, co naruszyło interes społeczny i słuszny interes strony. Na podstawie tych zarzutów wniosła o: 1) zmianę zaskarżonej decyzji w całości, za czym przemawia interes społeczny i słuszny interes strony; 2) zastosowanie dla rozpoznania systemu nadzwyczajnego trybu postępowania; 3) zobligowanie Ośrodka do doręczenia kompletnych akt osobowych skarżącego, co wynika z dyspozycji art. 133 K.p.a.; 4) zasądzenie od OPS na rzecz kuratora kosztów zastępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu odwołania wskazała, że poza sporem jest fakt, iż wniosek o przyznanie zasiłku okresowego został złożony w dniu 1 grudnia 2015 r., ponieważ nie wiedziała, że skarżącemu została przyznana pomoc w tej formie, gdyż decyzja o przyznaniu zasiłku okresowego została wydana kuratorowi 14 grudnia 2015 r. Dodała, że gdyby wniosek z dnia 1 grudnia 2015 r. został umorzony, to nie budziłby zastrzeżeń i wątpliwości co do intencji OPS w Nysie. Natomiast nie do przyjęcia jest umorzenie wniosku z dnia 30 grudnia 2015 r., a tym samym pozbawienie skarżącego prawa do pomocy w formie zasiłku okresowego począwszy od 1 stycznia 2016 r., co z kolei oznacza, że umorzenie sprawy jest bezzasadne oraz sprzeczne z interesem społecznym i słusznym interesem strony. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 31 marca 2016 r. (data rozstrzygnięcia została sprostowana postanowieniem Kolegium z dnia 20 lipca 2016 r. - dopisek Sądu), nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, podając, że dodatkowo ustalił, iż decyzją z dnia 2 lutego 2016 r., nr [...], organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu zasiłek okresowy od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 31 stycznia 2016 r. w kwocie 20 zł miesięcznie, a następnie decyzją z dnia 18 lutego 2016 r., nr [...], w kwocie 20 zł na okres od dnia 1 lutego 2016 r. do dnia 30 kwietnia 2016 r. Dalej organ odwołał się do treści art. 105 § 1 K.p.a. i orzecznictwa sądowoadministracyjnego, wywodząc, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, iż brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Odnosząc się do okoliczności sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że decyzją z dnia 3 grudnia 2015 r., nr [...], przyznano skarżącemu zasiłek okresowy w kwocie 20 zł miesięcznie od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. Tym samym złożenie podania o przyznanie zasiłku okresowego w grudniu 2015 r., tj. w miesiącu, kiedy skarżący miał przyznany zasiłek okresowy na ten miesiąc, spowodowało, iż postępowanie w tym zakresie było bezprzedmiotowe. Kolegium wskazało też, że zgodnie z treścią art. 106 ust. 3 zd. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W związku z tym, że decyzją z dnia 3 grudnia 2015 r. przyznano skarżącemu zasiłek okresowy z pomocy społecznej na okres od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r., to brak było podstaw do występowania przez kuratora w grudniu 2015 r. z wnioskiem o przyznanie tego świadczenia, gdyż na miesiąc grudzień 2015 r. zasiłek okresowy został stronie przyznany. Kolegium zwróciło uwagę, że w omawianym wniosku kurator strony nie zwracała się o przyznanie zasiłku okresowego od stycznia 2016 r. Natomiast z decyzji organu pierwszej instancji z dnia 2 lutego 2016 r. wynika, że - na wniosek zgłoszony podczas wywiadu środowiskowego w dniu 13 stycznia 2016 r. - skarżącemu został przyznany zasiłek okresowy w kwocie 20 zł na styczeń, a decyzją dnia 18 lutego 2016 r., po rozpatrzeniu wniosku kuratora z dnia 3 i 10 lutego 2016 r., przyznano stronie zasiłek okresowy w kwocie 20 zł na okres od dnia 1 lutego 2016 r. do dnia 30 kwietnia 2016 r. Zdaniem Kolegium, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji zachował przewidziane prawem wymogi, a w szczególności dokładnie wyjaśnił stan faktyczny i w sposób wyczerpujący zebrał oraz rozpatrzył cały materiał dowodowy istotny dla załatwienia wniosku. Kolegium stwierdziło również brak podstaw do uzupełniania dokumentacji, gdyż organ pierwszej instancji przesłał pełną dokumentację sprawy. W kwestii kosztów zastępstwa organ odwoławczy, powołując się na przepisy art. 263 w zw. z art. 56 K.p.a., wyjaśnił, że skoro sprawa toczyła się na wniosek kuratora i strony, to nie ma podstaw do zastosowania przepisów o kosztach postępowania. Reasumując, Kolegium stwierdziło, że istniała podstawa do umorzenia postępowania, gdyż zasiłek okresowy w grudniu 2015 r. został skarżącemu przyznany, co wynika wprost z decyzji z dnia 3 grudnia 2015 r.

Na skutek wniosku M. M., reprezentowanego przez kuratora J. M., postanowieniem referendarza sądowego z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt II SO/Op 19/16, ustanowiono skarżącemu radcę prawnego (pkt 1) oraz umorzono postępowanie z wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt 2).

W skardze złożonej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, M. M., reprezentowany przez pełnomocnika, domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:

- art. 106 ust. 3 ustawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie przez organ odwoławczy, że kurator J. M. dnia 30 grudnia 2015 r. wnosiła o przyznanie na rzecz skarżącego świadczenia za grudzień 2015 r., co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe i nie zasługuje na rozstrzygnięcie co do istoty;

- art. 39 w zw. art. 7 ustawy poprzez brak zastosowania, przez co organ odwoławczy pozbawił skarżącego prawa pomocy w formie zasiłku okresowego;

- art. 69 Konstytucji RP poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady udzielania pomocy przez władze państwowe w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej osób niepełnosprawnych.

Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów K.p.a., a to:

- art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 poprzez naruszenie zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a przez to zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonanie błędnych ustaleń, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez Kolegium, w ślad za organem pierwszej instancji, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, w wyniku czego została wydana błędna decyzja w przedmiotowej sprawie;

- art. 8 poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;

- art. 10 poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów;

- art. 138 § 1 pkt 1 poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, wydanej niezgodnie z obowiązującą procedurą administracyjną, a tym samym przez rezygnację z wydania decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania co do istoty;

- art. 105 § 1 w zw. z art. 7 poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez organ odwoławczy, że w toku postępowania wystąpiły okoliczności uniemożliwiające rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, pomimo tego, iż od dnia wniesienia wniosku stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie;

- art. 105 § 1 poprzez błędne przyjęcie przez organ odwoławczy w ślad za organem pierwszej instancji, że postępowanie w sprawie przyznania zasiłku okresowego stało się bezprzedmiotowe, podczas gdy w świetle przepisów prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego istnieją przesłanki do merytorycznego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w sprawie istniały przesłanki do merytorycznego zbadania sprawy co do istoty. Skoro na grudzień 2015 r. przyznano zasiłek okresowy, to celem zagwarantowania ciągłości w pobieraniu świadczenia dnia 30 grudnia 2015 r., kurator J. M. złożyła ponowny wniosek o przyznanie zasiłku okresowego na kolejne miesiące. Dalej, odwołując się do wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 1585/13, wywiódł, że przepis art. 106 ust. 3 ustawy dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem strony, wszczynającym postępowanie. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała wcześniej prawo do świadczenia i składa kolejny wniosek. Ponadto swoim działaniem organy obu instancji naruszyły konstytucyjną zasadę zawartą w art. 69 Konstytucji RP, ponieważ pomimo, że skarżący jest osobą niepełnosprawną intelektualnie, nie uzyskał od władz publicznych zawnioskowanych środków na zabezpieczenie podstaw swojej egzystencji w postaci (błędnie wskazanego przez pełnomocnika - dopisek Sądu) zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego. Wskazując na obowiązki organów w zakresie ustalenia stanu faktycznego, skarżący zarzucił również, że organ nie dokonał analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego pod względem słuszności przyznania zasiłku okresowego. Nadto organ nie rozważył sytuacji osobistej skarżącego, a poprzez złą subsumcję stanu faktycznego do ogólnych norm postępowania administracyjnego Kolegium bezpodstawnie pozbawiło ubezwłasnowolnionego prawa do świadczenia w formie zasiłku okresowego. Następnie skarżący zarzucił dokonanie przez organy błędnej wykładni i niewłaściwe zastosowanie art. 105 § 1 K.p.a., w sytuacji gdy od dnia wszczęcia postępowania istniały przesłanki do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Poza tym uznanie przez organ pierwszej instancji, że brak było podstaw do wystąpienia przez kuratora z wnioskiem o przyznanie świadczenie, powinno skutkować wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a K.p.a. Wobec tego, Kolegium powinno uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Natomiast o naruszeniu zasad ogólnych K.p.a. świadczy to, że organy obu instancji, prowadząc postępowanie, nie kontaktowały się ze skarżącym oraz jego kuratorem, nie informowały ich o przebiegu postępowania, nie zwracały się do nich w celu doprecyzowania żądań, a także nie udzielały żadnych wskazówek i wyjaśnień. Co więcej, w toku postępowania organy nie umożliwiły skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, co stanowi o naruszeniu art. 10 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o odrzucenie skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia, a w przypadku jego przywrócenia - o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko i argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt II SA/Op 359/16, Sąd przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i wywody w niej zawarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że decyzje te nie naruszają prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego względu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 marca 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia 26 stycznia 2016 r., wydaną na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., o umorzeniu w całości postępowania w sprawie zasiłku okresowego.

Stosownie do powyższego wskazać trzeba, że zgodnie art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak przedmiotu postępowania, którym zazwyczaj jest konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Przy bezprzedmiotowości postępowania nie można zatem wydać decyzji co do jej istoty. Przesłanka bezprzedmiotowości może zaistnieć zarówno w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, jak i może powstać na skutek zdarzeń prawnych. Użycie przez ustawodawcę w tym przepisie słowa "wydaje" oznacza, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest obligatoryjne, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Wystąpienie zatem przesłanek określonych w art. 105 § 1 K.p.a. jest podstawą do umorzenia postępowania. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie przyjmuje się, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2225/01, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak więc sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Poza tym trzeba odnotować, że postępowanie administracyjne wszczyna się w zasadzie na żądanie strony, która w swym podaniu podaje zazwyczaj jego przedmiot i zakres postępowania administracyjnego. Decyzja administracyjna rozstrzyga sprawę co do jej istoty w granicach żądania określonego przez strony (art. 104 K.p.a.). W tym zakresie należy także ocenić decyzję o umorzeniu postępowania, uwzględniając w sprawie przedmiot i zakres postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie, jak wynika z materiału dokumentacyjnego, decyzją z dnia 3 grudnia 2015 r., nr [...], przyznano M. M. zasiłek okresowy w wysokości 20 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. Złożenie kolejnego podania o przyznanie zasiłku okresowego w tym samym miesiącu, kiedy M. M. miał przyznany zasiłek okresowy na ten miesiąc, musiało zatem skutkować - jak prawidłowo uznały organy - umorzeniem postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 30 grudnia 2015 r., jako bezprzedmiotowego. W ocenie Sądu, organ odwoławczy trafnie również wskazał na art. 106 ust. 3 zd. 1 ustawy, który zobowiązuje do przyznania zasiłku i jego wypłacenia za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.

W rozpoznawanej sprawie brak jest także podstaw do przyjęcia, że strona - jak podnosi pełnomocnik - złożyła w dniu 30 grudnia 2015 r. wniosek kontynuacyjny i jej wolą było ubieganie się o zasiłek okresowy na styczeń 2016 r. Po pierwsze, nie wynika to z treści samego wniosku. Po drugie, kurator skarżącego złożyła też odrębne wnioski w styczniu i lutym 2016 r. o przyznanie zasiłku okresowego. Przy czym wniosek strony na styczeń został złożony podczas wywiadu środowiskowego dnia 13 stycznia 2016 r., a więc jeszcze przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji z dnia 26 stycznia 2016 r. umarzającej przedmiotowe postępowanie. Tym samym twierdzenia J. M., że wniosek z dnia 30 grudnia 2015 r. był wnioskiem o przyznanie świadczenia na styczeń pozostają w sprzeczności z podejmowanymi przez nią czynnościami. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji - po rozpatrzeniu wniosku z dnia 13 stycznia 2016 r. - decyzją z dnia 2 lutego 2016 r., nr [...], przyznał skarżącemu pomoc w formie zasiłku okresowego w wysokości 20 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 stycznia 2016 r. Wbrew zatem zarzutom skargi, M. M. nie został pozbawiony tej formy pomocy w styczniu 2016 r., a więc nie doszło również do zarzucanego naruszenia art. 69 Konstytucji RP.

W konsekwencji powyższego uznać należy, że wystąpiła przesłanka określona w art. 105 § 1 K.p.a., w związku z czym organy, umarzając postępowanie w tej sprawie nie naruszyły prawa. Wniosek bowiem złożony o to samo świadczenie w tej samej sprawie czyni postępowanie bezprzedmiotowym.

Sąd nie podzielił również poglądu skarżącego, że powyższe ustalenie winno skutkować odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z powołanej regulacji wynika, że ustawodawca wprowadził dwie różne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwsza to wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną (np. dana osoba występuje w interesie innej osoby), zaś druga to zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyn tych ustawa nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi np. gdy: żądanie wniesie osoba, która nie posiada zdolności do czynności prawnych; żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej; żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw; brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Niewątpliwie w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z powyższych sytuacji, która uzasadniałaby zastosowanie art. 61a § 1 K.p.a.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organy art. 10 § 1 K.p.a. dostrzec przyjdzie, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym skarżący miał możliwość zapoznania się z aktami i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów. O powyższym świadczy doręczone kuratorowi w dniu 13 stycznia 2016 r. zawiadomienie, informujące o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 K.p.a. Z kolei w postępowaniu odwoławczym niewątpliwie doszło do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., ale nie mogło to skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnych utrwalił się bowiem pogląd, że w sytuacji postawienia zarzutu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. koniecznym jest wykazanie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie powyższych okoliczności może uzasadniać skuteczność stawianego zarzutu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. (por. wyroki NSA: z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt I OSK 453/15 i z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1704/16). Nie kwestionując zatem, że obowiązkiem organu odwoławczego było zawiadomienie skarżącego o możliwości zapoznania się w zakreślonym terminie z materiałem dowodowym, wskazać należy, że niewypełnienie tego obowiązku w okolicznościach niniejszej sprawy nie mogło skutkować uchyleniem decyzji, skoro skarżący nie wskazał, jakich czynności nie mógł dokonać w związku z tym naruszeniem. Podkreślenia przy tym wymaga, że Kolegium nie przeprowadziło żadnych czynności dowodowych, za wyjątkiem uzyskania informacji o decyzjach wydanych przez organ pierwszej instancji z dnia 2 lutego 2016 r. i 18 lutego 2016 r., przyznających skarżącemu zasiłek okresowy. Rozstrzygnięcia te zresztą zostały skarżącemu doręczone. Powyższe oznacza, że naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. w okolicznościach rozpoznawanej sprawy pozostawało bez wpływu na jej wynik.

Reasumując, Sąd uznał, że rozstrzygając o umorzeniu postępowania w sprawie zasiłku okresowego organy obu instancji dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, stosując się do zasad regulujących postępowanie administracyjne, a więc - wbrew zarzutom skargi - zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Natomiast dokonana przez organy ocena znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi z art. 107 § 3 K.p.a.

W tym stanie rzeczy, uznając, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.