Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1053/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a, art. 123
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A.P. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zgodności z prawem gospodarki wodnościekowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. ("PINB"), działając na podstawie art. 61a i art. 123 k.p.a. odmówił A. P. (dalej zwanemu "skarżącym") wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zgodności z przepisami gospodarki wodnościekowej na terenie działki nr 1 przy ul. [...] w Z.

W uzasadnieniu postanowienia PINB podał, że pismem z dnia 29 marca 2021 r. skarżący wniósł o objęcie go statusem strony w prowadzonym przez PINB postępowaniu dotyczącym gospodarki wodnościekowej na terenie wskazanej powyżej działki. Jednak w wyniku przeprowadzonych czynność sprawdzających ustalił, że skarżący nie jest właścicielem przedmiotowej działki ani żadnej innej działki sąsiadującej bezpośrednio z kontrolowaną nieruchomością. Działka nr 1 jest bowiem własnością E. P., działka nr 2, stanowiąca drogę dojazdową i granicząca bezpośrednio od północy z działką nr 1 stanowi własność Gminy H., natomiast skarżący jest właścicielem działki nr 3, która od strony północnej graniczy z niżej położoną działką drogową nr 2.

W konsekwencji organ ten uznał, że skarżący nie posiada statusu strony postępowania stosownie do art. 28 k.p.a.

Ponadto PINB zaznaczył, że podjął czynności wyjaśniające, które mogą dać podstawę do ewentualnego wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie zgodności z przepisami gospodarki wodnościekowej na terenie przedmiotowej działki.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Podniósł w nim, że zalewanie stanowiącej drogę gminną działki drogowej nr 2 degraduje ją, wykluczając możliwość dojazdu do należącej do niego działki nr 3. Nie przyniosło ono jednak oczekiwanego przez niego skutku, gdyż zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach ("ŚWINB") utrzymał w mocy postanowienie PINB. W podstawie prawnej tego postanowienia ŚWINB przywołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1333, dalej w skrócie "PrBud").

W uzasadnieniu ŚWINB zreferował najpierw przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył przepisy stanowiące normatywną podstawę rozstrzygnięcia, w tym art. 61a ust. 1 k.p.a. dokonując omówienia tego przepisu.

Według ŚWINB organ I instancji wyczerpująco zrealizował działania należące do jego kompetencji. Skorzystał z przysługującego mu na mocy art. 81 ust. 4 PrBud prawa do dokonania czynności kontrolnych, co stwierdza protokół z kontroli z dnia [...] roku oraz z [...] r. Ustalony zaś w toku czynności stan faktyczny nie wykazał interesu prawnego skarżącego.

ŚWINB zaakcentował, że różnica między czynnościami kontrolnymi, a oględzinami, sprowadza się do tego, że te pierwsze mogą być prowadzone również poza toczącym się postępowaniem administracyjnym, np. przed jego wszczęciem.

Organ wskazał, że nieprawidłowości zgłaszane przez skarżącego obejmują swym zakresem zalewanie drogi gminnej znajdującej się na działce nr 2, którą skarżący dojeżdża do własnej nieruchomości położonej na działce nr 3, co świadczy o posiadaniu przez niego interesu faktycznego a nie prawnego. Zauważył przy tym, że choć skarżący jest zainteresowany odpowiednim stanem drogi, to na właścicielu drogi jako obiektu budowlanego spoczywa obowiązek utrzymania jej w należytym stanie technicznym, o czym stanowi art. 61 PrBud. Bez znaczenia pozostaje przy tym, że czynności wyjaśniające, jakie w sprawie podjął organ zostały zainicjowane przez skarżącego.

Powyższe postanowienie ŚWINB zostało w całości zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze wniesionej w imieniu skarżącego przez pełnomocnika będącego radcą prawnym zarzucono mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie:

- art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie posiada statusu strony z uwagi na fakt, że przedmiot sprawy nie dotyczy jego interesu prawnego ani obowiązku;

- art. 61a § 1 k.p.a.- poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, pomimo przedstawienia okoliczności potwierdzających interes prawny skarżącego,

- art. 80 k.p.a. - poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz niedostateczne rozważenie i nieuwzględnienie istotnych dla sprawy okoliczności i dowodów, a z dowodów przeprowadzonych wyciągnięcie wniosków sprzecznych z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę zaskarżonego postanowienia.

- art. 7 k.p.a. - poprzez jego błędne zastosowanie, a mianowicie niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, tj. poprzez poprzestania na ustaleniach dokonanych przez organ I instancji, które zawierają istotne błędy w ustaleniach stanu faktycznego niniejszej sprawy.

W związku z podniesionymi zarzutami skarżący domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia PINB w całości, a także zasądzenia kosztów postępowania.

Do skargi załączono dokumentację w postaci zdjęć przedstawiających obszar, którego dotyczy przedmiotowa sprawa, wnosząc o dopuszczenie i przeprowadzenie z nich dowodów na okoliczność ujawnienia nieewidencjonowanej instalacji na działce 2, substancji odprowadzanych na drogę gminną, zalewania drogi gminnej przez właściciela działki 1, co uniemożliwia skorzystanie z działki nr 2 zgodnie z przeznaczeniem.

W uzasadnieniu skargi przedstawiony został obszerny wywód zmierzający do wykazania zasadności podniesionych zarzutów. Najpierw podniósł, że organ dokonał błędnej oceny stanu faktycznego. Następnie zaś stwierdził, że poczynione przez organ ustalenia są błędne i niezgodne ze stanem faktycznym. W istocie bowiem wody opadowe, jak i ścieki pochodzące z oczyszczalni, są odprowadzane bezpośrednio na drogę gminną, co czyni ją niezdatną do użytku zgodnie z przeznaczeniem, a tym samym uniemożliwia dostęp skarżącego do stanowiącej jego własność działki nr 3, co mają potwierdzać przedłożone do skargi zdjęcia. Wynika z nich jednoznacznie, że z działki nr 1 wychodzą rury, z których odprowadzana jest substancja na drogę gminną, w konsekwencji czego tworzy się rozlewisko, czyniąc drogę gminną niezdatną do korzystania zgodnie z przeznaczeniem. Ponadto odprowadzanie substancji do wód lub do ziemi, bez stosownego zezwolenia, narusza przepisy Prawa Wodnego. Bowiem w myśl art. 35 ust. 3 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 624 z późn. zm.) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych oraz odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast- stanowią usługi wodne. Te z kolei, na podstawie art. 389 pkt 1 ww. ustawy-wymagają pozwolenia wodnoprawnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zatem kluczowe jest ustalenie przez organ, czy R. Z. dysponuje stosowną zgodą odpowiednich organów na tego typu działanie.

W skardze zwrócono również uwagę na sposób zachowania właścicielki działki 1 oraz jej małżonka, która nie podejmowała kierowanej do niej przez PINB korespondencji i nie wykazuje woli współpracy z organem, a ponadto postępuje w sposób złośliwy wobec skarżącego. Okoliczności te zdaniem pełnomocnika skarżącego stanowią podstawę do wątpliwość co do zgodności z prawem przedmiotowej instalacji, co niewątpliwie wymaga natychmiastowej reakcji ze strony organów państwa.

W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom prawa.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2019 r., poz. 2325, ze zm. ) dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Jak bowiem stanowi art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszonym, m.in. wówczas, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie przywołanych przepisów Sąd rozpoznał sprawę bez wyznaczania rozprawy.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sprawowanej w oparciu o powyższe kryteria jest postanowienie ŚWINB utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające skarżącemu wszczęcia postępowania.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., który został wprowadzony w dniu 11 kwietnia 2011 r., na mocy ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. nr 6, poz. 18 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Przepis ten przewiduje zatem dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania.

Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania. Druga natomiast występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie, bądź postępowanie administracyjne już się toczy albo w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie, bądź doszło do upływu terminu określonego w ustawie i brak jest podstaw do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. np. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2019, s. 421 oraz R. Stankiewicz, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, s. 384). Zaakcentować przy tym należy, że aby organ mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., wystarczające jest ziszczenie się choćby jednej z przedstawionych powyżej przesłanek. Jej zaistnienie uniemożliwia w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w procesowej formie decyzji administracyjnej. Wynika to z użytego przez ustawodawcę kategorycznego sformułowania: "nie może być wszczęte". Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 1987/12; z 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1053/17; z 6 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 876/20).

W realiach rozpoznawanej sprawy organ I instancji odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania wskazując, że chodzi o postępowanie w sprawie zgodności z przepisami gospodarki wodnościekowej na działce nr 1 w Z. przy ul. [...]. Postanowienie to zostało wydane w odpowiedzi na pismo skarżącego z 29 marca 2021 r. w którym wskazuje on m.in. na nieprawidłowości w zakresie gospodarki ściekowej na terenie powyższej działki, w tym dotyczące wylewów z szamba znajdującego się na tej działce czy poprawionych nielegalnie odpływów. Na podstawie tego pisma PINB uznał, że skarżący domaga się wszczęcia postępowania, w ramach którego badaniu podlegać będzie gospodarka wodnościekowej na terenie działki 1. Powyższe oznaczenie przedmiotu postępowania wymaga odniesienia do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351, dalej w skrócie jak dotychczas "PrBud"). Z tej perspektywy oznaczony w zaskarżonym postanowieniu przedmiot postępowania w istocie obejmuje kwestię zgodności z przepisami PrBud urządzeń budowlanych, które odpowiadają za gospodarkę wodno-ściekową na terenie wskazanej powyżej działki nr 1. Należy bowiem wziąć pod uwagę definicję legalną urządzeń budowlanych zawartą w art. 3 pkt 9 PrBud. Zgodnie z tym przepisem pod pojęciem urządzeń budowlanych należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków.

Podstawę prawną do prowadzenia postępowania w przedmiocie legalność urządzeń budowlanych odpowiedzialnych za gospodarkę wodnościekową są przepisy PrBud zawarte w Rozdziale 5a tej ustawy. W związku z tym należy odnotować treść art. 53a ust. 1 PrBud, zgodnie z którym postępowania uregulowane w tym rozdziale wszczyna się z urzędu (nie dotyczy to jedynie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, a zatem sytuacji, która nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie). Jednocześnie należy zauważyć, że zgodnie z przyjmowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem przepis art. 53a ust. 1 PrBud uprawnia i nakazuje organom prowadzić postępowania legalizacyjne i naprawcze z urzędu, ale nie wyłącza dopuszczalności wszczęcia postępowania na wniosek. Brak jest dostatecznie uzasadnionych podstaw do wyłączenia dopuszczalności wszczęcia postępowania na żądanie strony przez przyjęcie wyłącznie zasady oficjalności (wszczęcia postępowania z urzędu). Zatem w razie gdy jednostka żąda wszczęcia postępowania ze względu na swój interes prawny, to nie można jej tego prawa pozbawić, wywodząc o dopuszczalności wszczęcia postępowania jedynie z urzędu. Oznacza to, że zasady oficjalności wyrażonej w art. 53a ust. 1 PrBud nie można czynić samodzielną podstawą odmowy wszczęcia postępowania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Po 357/21 oraz przywołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). W realiach rozpoznawanej sprawy stanowisko to miało ten skutek, że choć ze względu na przedmiot postępowania objętego wnioskiem skarżącego znajdował zastosowanie art. 53a ust. 1 PrBud i wynikająca z niego zasada oficjalności, to w pierwszej kolejności koniecznym było rozstrzygnięcie, czy skarżący posiada interes prawny we wszczęciu postępowania o zakreślonym powyżej przedmiocie i może być uznany za jego stronę. Zwrócenie na to uwagi jest o tyle istotne, gdyż organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przywołał art. 53a ust. 1 PrBud, choć uczynił to w taki sposób, że nie wiadomo, czy miało to stanowić argument za, czy przeciwko utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji. Bez wątpienia takie budzące wątpliwości przedstawienie motywów podjętego rozstrzygnięcia jest uchybieniem organu II instancji, którego obowiązkiem jest klarowne przedstawienie motywów wydanego rozstrzygnięcia. Jednak nie dawało ono podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, gdyż nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Organ odwoławczy uznał bowiem, że po stronie skarżącego brak interesu prawnego i z tego względu utrzymał w mocy postanowienia organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania. Przywołanie zaś art. 53a ust. 1 PrBud nie zmieniało nic w tym zakresie.

Ocena kontrolowanego rozstrzygnięcia sprowadza się w istocie do rozstrzygnięcia, czy skarżący mógł być uznany za stronę postępowania, którego wszczęcia domagał się we wskazanym powyżej piśmie z dnia 29 marca 2021 r.

Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga sięgnięcia do treści art. 28 k.p.a. Według tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Brak interesu prawnego w świetle tego przepisu wyklucza posiadanie statusu strony postępowania. Wyjaśnić zatem należy, czym jest interes prawny.

Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego.

Od interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego przez niego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. mi.in. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 982/17).

Mając na względzie przedstawione dotychczas rozumienie pojęcia interesu prawnego, wskazać należy, że zgłoszone przez skarżącego żądanie wszczęcia postępowania dotyczyło legalności gospodarki wodnościekowej (a więc w istocie zgodności z przepisami prawa budowlanego urządzeń budowlanych, które odpowiadają za gospodarkę wodno-ściekową) na działce nr 1. Okolicznością bezsporną jest to, że skarżący nie posiada tytułu prawnego do tej nieruchomości. Nie posiada również tytułu prawnego do żadnej z działek z nią sąsiadujących. W skardze swój interes prawny wywodzi z prawa własności działki nr 3. Wskazuje, że na skutek zalewania drogi gminnej (działka nr 2) spowodowanej przez właściciela działki nr 1 dostęp do działki skarżącego jest utrudniony, co narusza jego prawo własności, a tym samym posiada interes prawny w postępowaniu dotyczącym działki nr 1. Jednak w ocenie Sądu okoliczności te świadczą wyłącznie o posiadaniu przez skarżącego interesu faktycznego. Korzystanie przez skarżącego z drogi gminnej, na której występują spowodowane przez właściciela działki nr 1 utrudnienia, ma oczywiście związek z tym, że za pomocą tej drogi dostaje się na teren swojej nieruchomości. Występuje tutaj oczywisty związek pomiędzy prawem własności i takim korzystaniem z tej drogi. Jednak jest to związek wyłącznie o charakterze faktycznym. Skarżący nie wykazał bowiem, że dysponuje określonym tytułem prawnym do stanowiącej własność gminy działki drogowej. Nie jest takim tytułem prawnym zgodna Gminy, jako właściciela działki nr 2 na wykonanie przez skarżącego wskazywanych przez niego robót na znajdującej się tam drodze. Możliwość przejazdu przez tę działkę wynika z jej ogólnodostępnego charakteru, a prawo wjazdu, czy przejazdu skarżącego przez tę działkę niczym nie różni się od uprawnienia każdej innej osoby. Różnica dotyczy jedynie tego, że skarżący ze względu na położenie stanowiącej jego własność działki ma potrzebę korzystania z przedmiotowej drogi gminnej. Natomiast inne, bliżej nie określone osoby, choć posiadają taką możliwość, to z tej drogi gminnej korzystać nie będą, gdyż nie mają takiej potrzeby. Wszystko to jednak sprowadza się do związku faktycznego, a nie prawnego. Skarżący bez wątpienia jest zainteresowany tym, aby na terenie drogi gminnej, którą stanowi zalewana przez właściciela działki nr 1 działka nr 2 nie występowały żadne przeszkody, czy utrudnienia przejazdu. Jednak jest to wyłącznie przejaw posiadanego interesu faktycznego, który na gruncie art. 28 k.p.a. nie wystarcza do przypisania statusu strony postępowania. Przedstawiony w uzasadnieniu skargi wywód zmierzający do wykazania przeciwnej tezy jest zdaniem Sądu nieprzekonujący i stanowi wyłącznie polemikę ze stanowiskiem organu opartą o niewłaściwe rozróżnienie pojęcia interesu prawnego od interesu faktycznego. W przywołanych zaś w tym wywodzie trzech płaszczyznach, w których istnieć według skarżącego ma jego interes prawny, występuje wyłącznie jego interes faktyczny.

Ponadto nie mógł odnieść skutku wywód skargi zmierzający do wykazania zakresu nieprawidłowości występujących w zakresie gospodarki wodnościekowej na działce nr 1, jak i skutków tych nieprawidłowości dla działki drogowej nr 2. W ramach wstępnej kontroli wniosku o wszczęcie postępowania wskazane powyżej zagadnienia nie podlegały bowiem badaniu. O tym bowiem, że wniosek skarżącego o wszczęcie postępowania nie mógł zostać uwzględniony i spotkał się z odmową decydowały bowiem względy podmiotowe znajdujące oparcie o omówione w dalszej części niniejszego uzasadnienia okoliczności, a nie to, czy opisywane przez skarżącego nieprawidłowości występują. Z tych samych względów do sprawy nic nie wniosła załączona do skargi dokumentacja fotograficzna. Nie zmienia ona bowiem zasadniczych ustaleń, wedle których nieprawidłowości gospodarki wodnościekowej występują na terenie działki nr 1, zaś skutki tych nieprawidłowości ujawniają się na działce drogowej nr 2. Te zaś należą do meritum sprawy przez co podlegają badaniu dopiero po wszczęciu postępowania (co zresztą jak wynika z akt administracyjnych ostatecznie nastąpiło, choć miało miejsce z urzędu).

Chybiony okazał się również zarzut dotyczący przedwczesności dokonanej przez organy oceny interesu prawnego skarżącego. Zarzut ten sprowadzał się do tego, że najpierw należało wszcząć objęte wnioskiem skarżącego postępowanie i dopiero w jego trakcie, dysponując zgromadzonym w tym postępowaniu materiałem dowodowym, rozstrzygać o dopuszczeniu skarżącego do tego postępowania jako jego strony. Zarzut ten koresponduje z zawartym w piśmie skarżącego z dnia 29 marca 2021 r. wnioskiem o objęcie go statusem uczestnika postępowania, przy czym w tym samym piśmie skarżący wyraził wcześniej przekonanie, że "podjęte zostało odrębne postępowanie mające na celu ustalenie zgodności z przepisami gospodarki wodnościekowej na działce 1". Jednak skoro w dacie tego pisma, żadne postępowanie administracyjne, o podanym przez skarżącego przedmiocie, nie zostało jeszcze wszczęte, to zdaniem Sądu organ I instancji prawidłowo zakwalifikował pismo skarżącego z dnia 29 marca 2021 r. jako wniosek o wszczęcie postępowania. W konsekwencji zaś takiej kwalifikacji organ ten postąpił, zdaniem Sądu, prawidłowo dokonując najpierw wstępnej oceny tego wniosku. W jej ramach zbadał zaś najpierw, czy już na pierwszy rzut oka po stronie skarżącego nie zachodzą przeszkody o charakterze podmiotowym powodujące konieczność odmowy wszczęcia wnioskowanego postępowania. W tym zakresie organ oparł się na następujących, wyartykułowanych w uzasadnieniu postanowienia, okolicznościach faktycznych: działka nr 1 jest własnością E. P.; działka ta od strony północnej graniczy z działką nr 2; właścicielem działki nr 2, stanowiącej drogę dojazdową jest Gmina H.; działka drogowa nr 2 od strony północnej graniczy z kolei z działką nr 3 (omyłkowo podano nr 4); właścicielem działki nr 3 jest skarżący; działka drogowa nr 2 jest położona poniżej działki skarżącego; skarżący nie jest właścicielem działki nr 1 ani żadnej działki graniczącej bezpośrednio z działką nr 1. Ustalenia te poczynione zostały w ramach czynności sprawdzających, spowodowanych interwencją skarżącego. W ocenie Sądu okoliczności te w sposób oczywisty i bez konieczności dalszych ustaleń wskazywały na brak interesu prawnego po stronie skarżącego. W kontekście zarzutów dotyczących naruszeń art. 7 i 80 k.p.a. należy w tym miejscu podkreślić, że powyższe, wymienione kolejno okoliczności nie są kwestionowane przez skarżącego. Znajdują one także potwierdzenie w znajdującym się w aktach administracyjnych protokole z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r. oraz na załączonym do tego protokołu zdjęciu wskazującym na wzajemne usytuowanie ww. wymienionych działek, a także na kopii z mapy zasadniczej, na której uwidocznione zostały wysokości terenu na poszczególnych działkach.

Na marginesie należy dodać, że jak wynika z akt administracyjnych w dniu [...] r. PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zgodności z przepisami sposobu odprowadzania ścieków bytowych z budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na terenie działki nr 1, zaś w dniu [...] r. organ ten wydał decyzję nr [...], w której właścicielce ww. działki nakazał rozbiórkę w terminie do 31 sierpnia 2021 r. rurociągu odprowadzającego oczyszczone ścieki bytowe z biologicznej przydomowej oczyszczalni ścieków na teren działki sąsiedniej nr 2 oraz nakazał doprowadzanie sposobu odprowadzania oczyszczonych ścieków z przydomowej oczyszczalni do stanu zgodnego z prawem, w tym z warunkami technicznymi i przepisami szczególnymi w granicach działek nr 1, 5 i 6. Rozstrzygnięcie to nie stanowiło jednak kontroli w ramach rozpatrywanej sprawy, a to ze względu na jej granice (art. 134 § 1 p.p.s.a.)

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Przywołane w uzasadnieniu orzecznictwo sądów administracyjnych dostępne jest w Centralnej Bazie Orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.gov.pl).