Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1632/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 32 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 233
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M.R. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę i utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] marca 2016 r. w części w jakiej wprowadza w § 2 wejście w życie uchwały od dnia [...] stycznia 2016 r.; 2. oddala skargę w pozostałej części.


UZASADNIENIE

M. R. (dalej też jako "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (dalej też jako "Prezydium KRRP" lub "organ odwoławczy") z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]. Zaskarżoną uchwałą Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. (dalej też jako "Rada OIRP" lub "organ pierwszej instancji’) z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] skreślającą skarżącego z listy aplikantów radcowskich.

Jako podstawę prawną organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej też jako "k.p.a.") w związku z art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 233, dalej też jako "urp").

Podstawę faktyczną skarżonego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

Uchwałą z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. w § 1 skreśliła M. R. z listy aplikantów radcowskich prowadzonej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z uwagi na niezakończenie przez niego aplikacji radcowskiej, bez usprawiedliwionej przyczyny, w terminie o którym mowa w art. 32 ust. 2 urp. Stwierdziła, że zakończenie aplikacji w terminie przekraczającym okres 3 lat może nastąpić jedynie z usprawiedliwionych przyczyn, które zostały określone w uchwalonym przez Krajową Radę Radców Prawnych Regulaminie odbywania aplikacji radcowskiej (uchwała nr [...] z dnia [...] października 2009 r.), która przewiduje dwie okoliczności usprawiedliwiające zakończenie aplikacji z przekroczeniem ustawowego terminu trzech lat:

1) § 28 ust. 4 Regulaminu stanowi, ze w okresie trwania aplikacji aplikant może powtarzać tylko jeden rok szkoleniowy;

2) § 24 ust. 1 i 2 Regulaminu przewiduje, ze na uzasadniony wniosek aplikanta dziekan może udzielić zezwolenia na przerwę w zajęciach przewidzianych programem aplikacji na okres nieprzekraczający łącznie 2 lat szkoleniowych (urlop dziekański), przy czym urlop dziekański udzielany jest na jeden rok szkoleniowy.

Rada OIRP w W. ustaliła, ze skarżący dwukrotnie nie zaliczył roku szkoleniowego aplikacji radcowskiej: I roku 2013 i II roku 2015, uzyskując negatywne oceny z kolokwium z różnych, wskazanych w decyzji dziedzin prawa. Po niezaliczeniu I roku, w 2014 roku ponownie przystąpił do zajęć na pierwszym roku. Natomiast w 2015 roku nie zaliczył II roku szkoleniowego i nie był uprawniony do jego powtarzania ze względu na zapis § 28 ust. 4 Regulaminu. Wobec tego, zdaniem organu pierwszej instancji, nie jest możliwe po raz drugi powtarzanie w 2016 r. roku szkoleniowego co skutkuje niezakończeniem aplikacji w ustawowym terminie bez usprawiedliwionej przyczyny.

Jednocześnie na mocy § 2 wspomnianej uchwały z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], weszła ona w życie z dniem jej podjęcia, z mocą wsteczną od 1 stycznia 2016 r.

Od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] skarżący wniósł odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych. Podniósł, że udzielając mu za pierwszym razem zgody na powtarzanie roku szkoleniowego, Rada zdawała sobie sprawę z tego, że termin odbywania przez niego aplikacji ulegnie przedłużeniu o rok. Stąd, w jego ocenie, nieuzasadnione jest twierdzenie, jakoby nieukończenie aplikacji w terminie było w jego przypadku nieusprawiedliwione. Zakwestionował też możliwość skreślenia z listy aplikantów z mocą wsteczną. Zarzucił także naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 urp poprzez zastosowanie tego przepisu i błędne uznanie, iż zaistniały przesłanki w nim określone do skreślenia z listy aplikantów. W piśmie z 28 kwietnia 2016 r., odwołujący się dodatkowo sprecyzował swoje żądanie i wniósł o uchylenie uchwały i pozwolenie na kontynuowanie aplikacji radcowskiej w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w B. (w związku ze złożonym wnioskiem o przeniesienie wpisu).

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] skreślającą skarżącego z listy aplikantów radcowskich. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący został wpisany na listę aplikantów radcowskich uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], a ślubowanie złożył [...] grudnia 2012 r. W roku szkoleniowym 2013, odbywając I rok aplikacji radcowskiej, nie zaliczył go z powodu uzyskania negatywnej oceny z kolokwium z prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. I rok szkoleniowy aplikant powtarzał w roku 2014. W roku 2015, będąc na II roku szkoleniowym, nie zaliczył go z powodu uzyskania negatywnej oceny z kolokwium z prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa spółek handlowych, prawa gospodarczego, prawa upadłościowego i naprawczego oraz prawa karnego, postępowania karnego, prawa karnego skarbowego, postępowania karnoskarbowego, kodeksu wykroczeń, postępowania w sprawach o wykroczenia. Wskutek powyższego, kolejny raz nie zaliczył roku szkoleniowego, w związku z czym nie ukończył aplikacji radcowskiej w terminie przewidzianym przez ustawodawcę. Tymczasem, zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, aplikanta radcowskiego skreśla się z listy aplikantów radcowskich w przypadku niezakończenia przez niego bez usprawiedliwionej przyczyny aplikacji radcowskiej w terminie, o którym mowa w art. 32 ust. 2 ustawy. Organ podkreślił, że przepis do którego odsyła powyższa norma stanowi natomiast, że aplikacja radcowska rozpoczyna się 1 stycznia każdego roku i trwa trzy lata. Ustawa o radcach prawnych nie przewiduje jednocześnie żadnych okoliczności, w których odbywanie aplikacji przez okres przekraczający 3 lata byłoby usprawiedliwione. Niezależnie od powyższego, stosownie do art. 41 pkt 4 ustawy o radcach prawnych, do zadań samorządu należy między innymi przygotowywanie aplikantów radcowskich do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, co bez wątpienia dotyczy także kształcenia aplikantów radcowskich. Samorząd radcowski jest uprawniony do organizowania i nadzorowania szkolenia zawodowego w formie aplikacji. Aplikanci jako członkowie samorządu zawodowego są natomiast obowiązani stosować się do uchwał jego organów. W ramach delegacji ustawowej, stosownie do treści art. 60 pkt 8 lit c ustawy o radcach prawnych, do zakresu działania Krajowej Rady Radców Prawnych należy między innymi uchwalanie regulaminów odbywania aplikacji radcowskiej. Obecna treść Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej stanowiącego załącznik do uchwały Nr 90/VII/2009 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 17 października 2009 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej nie została zakwestionowana przez Ministra Sprawiedliwości w trybie art. 47 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Prezydium KRRP podkreśliło, że żadne z postanowień Regulaminu odbywania aplikacji nie wskazuje na okoliczności usprawiedliwiające nieukończenie aplikacji radcowskiej w ustawowo określonym terminie. Zważywszy na powyższe, zdaniem organu odwoławczego, uchwała organu I instancji zgodna jest zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i z przepisami postępowania. W ocenie organu prawidłowo został ustalony stan faktyczny w zakresie nieukończenia aplikacji radcowskiej przez skarżącego w terminie przewidzianym przez ustawodawcę, a obszerne uzasadnienie wskazuje na tok podejmowania decyzji przez organ I instancji. Organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do skreślenia z listy aplikantów radcowskich. Nadto, w ocenie Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, decyzja organu I instancji jest decyzją związaną, do której była ona zobligowana. Powyższe wynika już z samego literalnego brzmienia normy zawartej w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy, która stanowi iż "aplikanta radcowskiego skreśla się" w określonych sytuacjach, nie pozostawiając przy tym możliwości do rozstrzygnięcia według uznania organu. Mając zatem na względzie ustalony stan faktyczny, zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 37 ustawy o radcach prawnych. Organ odwoławczy nie podzielił przy tym stanowiska zajętego przez skarżącego w odwołaniu, jakoby zgoda na powtarzanie roku stanowić miała usprawiedliwienie dla niezaliczenia roku. Wobec braku możliwości kolejnego powtarzania roku, Prezydium KRRP podzieliło pogląd, że uchwałę należało podjąć z mocą od dnia 1 stycznia roku kalendarzowego. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Prezydium KRRP, zaistniała sytuacja, w której skarżący nie ukończył aplikacji w przewidzianym prawem terminie. To właśnie ta okoliczność spowodowała, że został on skreślony z listy aplikantów radcowskich, stosownie do treści art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych. Tym samym, w przedmiotowej sprawie, brak jest możliwości zastosowania kryterium uznania administracyjnego, wobec jasnej dyspozycji przepisu nakazującego skreślenie skarżącego z listy aplikantów radcowskich.

Na powyższą uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] M. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:

- art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, poprzez zastosowanie tego przepisu i błędne uznanie, iż zaistniała przesłanka do skreślenia go z listy aplikantów, tj. nieusprawiedliwione nieukończenie aplikacji, pomimo faktu, iż otrzymał zgodę na jej przedłużenie,

- art. 107 § 3 k.p.a. przez nieustosunkowanie się przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych do wszystkich zgromadzonych dowodów, tj. pominięcie uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. o przyjęciu skarżącego na listę aplikantów, a więc niedopuszczalności skreślenia go z listy aplikantów przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., skoro był aplikantem w Okręgowej Izby Radców Prawnych w B.,

art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. przez wydanie rozstrzygnięcia przez organ I i II instancji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, z uwagi na utrzymanie w mocy przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., której nadano moc wsteczną od 1 stycznia 2016 r. co narusza zaufanie od instytucji samorządu zawodowego i pewności obrotu prawnego,

art. 107 § 1 k.p.a. przez brak podpisów wszystkich członków Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uczestniczących w podjęciu uchwały z dnia [...] maja 2016 r. oraz brak podstawy prawnej i uzasadnienia w § 2 uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] marca 2016 r., w którym nadano moc wsteczną uchwale,

- art. 10 k.p.a. przez uniemożliwienie przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych czynnego udziału skarżącego w postępowaniu odwoławczym, oraz pozbawienie go możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W uzasadnieniu podkreślił, że w przedmiotowej sprawie przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o racach prawnych nie ma zastosowania. W momencie bowiem wydania zgody na powtarzanie przez skarżącego I roku aplikacji radcowskiej Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. zakładała, iż termin ukończenia aplikacji ulegnie przedłużeniu o rok. Było to spowodowane problemami zdrowotnymi i lokalowymi, o czym pisemnie informował dziekana i kierownika szkolenia. Dlatego, zdaniem skarżącego, nie można czynić mu zarzutu, iż nieukończenie aplikacji w terminie jest nieusprawiedliwione. W przypadku osób powtarzających rok aplikacji, termin ukończenia aplikacji ulega wydłużeniu i nie ma miejsce sytuacja nieukończenia bez usprawiedliwionej przyczyny aplikacji radcowskiej w terminie trzech lat.

Ponadto skarżący zanegował możliwość nadania uchwale Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. mocy wstecznej od 1 stycznia 2016 r., gdyż ustawa o radcach prawnych nie przewiduje możliwości skreślenia aplikanta z mocą wsteczną. Tylko w przypadku skreślenia z listy aplikant traci swój status. W okresie od 1 stycznia 2016 aż do dnia wydania uchwały o skreśleniu skarżącego z listy aplikantów był on aplikantem Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. Zatem przyjęcie przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. wstecznej mocy uchwały zakwestionowało wszystkie czynności, których skarżący dokonał jako aplikant radcowski w tym okresie.

W odpowiedzi na skargę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wniosło o jej oddalenie. Stwierdziło m.in., że przewidziana w przepisach wewnętrznych możliwość powtarzania roku na aplikacji radcowskiej, nie wyłącza zastosowania przepisu prawa powszechnie obowiązującego dotyczącego skreślenia z listy. W okresie trzech lat skarżący zaliczył tylko jeden rok szkoleniowy i trudno jest w takiej sytuacji mówić o usprawiedliwionym nieukończeniu aplikacji radcowskiej w ustawowym terminie.

Na rozprawie pełnomocnik organu oświadczył nadto, iż uchwała o skreśleniu ma charakter deklaratoryjny dlatego została podjęta z mocą wsteczną, po czym sprostował powyższe stanowisko, stwierdzając, że przedmiotowa uchwała ma charakter konstytutywny. Wskazał, że poczynając od 1 stycznia 2016 r. nie było możliwe powtarzanie przez skarżącego po raz kolejny roku szkoleniowego, dlatego przedmiotowa uchwała została wydana z datą wsteczną tj. od 1 stycznia 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga w zakresie istoty rozstrzygnięcia - skreślenia skarżącego z listy aplikantów, nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podzielił natomiast jego zarzuty w zakresie przyjęcia wstecznej daty skreślenia z listy aplikantów.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 roku, poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2016 roku, poz. 718, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Jednocześnie, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a - c p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że Sąd nie stwierdził w zaskarżonej uchwale Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], utrzymującej w mocy uchwałę nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie skreślenia skarżącego z listy aplikantów radcowskich prowadzonej przez Radę Okręgową Izbę Radców Prawnych w W. - tego rodzaju naruszeń, które stanowiłyby podstawę wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Treść podniesionych przez skarżącego zarzutów wskazuje, że jego zamiarem jest wykazanie braku podstaw do skreślenia go z listy aplikantów radcowskich, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 urp i okoliczność ta stanowi o istocie sprawy.

Zgodnie z tym przepisem aplikanta radcowskiego skreśla się z listy aplikantów radcowskich w wypadku niezakończenia przez niego bez usprawiedliwionej przyczyny aplikacji radcowskiej w terminie, o którym mowa w art. 32 ust. 2. W art. 32 ust. 2 urp wskazano, że aplikacja radcowska rozpoczyna się 1 stycznia każdego roku i trwa trzy lata.

Należy zauważyć, że powyższa norma ma charakter wiążący do organów samorządu radcowskiego w tym sensie, że upływ owych trzech lat obliguje organ do skreślenia aplikanta z listy, chyba że niezakończenia przez niego aplikacji było usprawiedliwione. Ustawa nie wypowiada się w przy tym, jakie przypadki niezakończenia aplikacji są usprawiedliwione. Kwestię tę reguluje wyłącznie regulamin aplikacji radcowskiej, którego uchwalenie, zgodnie z art. 60 pkt 8 lit. c) ustawy o radcach prawnych, należy do zadań działania Krajowej Rady Radców Prawnych. W myśl § 28 ust. 4 obowiązującego w dacie podjęcia uchwały z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, w okresie trwania aplikacji aplikant może powtarzać tylko jeden rok szkolny. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, wnoszący skargę został wpisany na listę aplikantów na rok aplikacji radcowskiej zaczynający się od 1 stycznia 2013 r., co oznacza, że trzyletni okres aplikacji upływał z dniem 31 grudnia 2015 r. W tym czasie aplikant ukończył tylko I rok aplikacji i nie zaliczył II roku aplikacji. Zatem, skoro nie mógł, w myśl zapisów regulaminu odbywania aplikacji, powtarzać kolejnego roku aplikacji, obowiązkiem Rady OIRP w W. było podjęcie uchwały o skreśleniu go z listy aplikantów radcowskich. Z perspektywy art. 37 ust. 1 pkt 2 urp, w świetle § 28 cyt. regulaminu, powód, dla którego skarżący nie ukończył aplikacji w terminie, słusznie organy obu instancji oceniły jako nieusprawiedliwiony. W konsekwencji, w okolicznościach sprawy uzasadnione było więc zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 2 urp. Nie można bowiem podzielić poglądu wyrażonego w skardze, że w przypadku osób powtarzających rok aplikacji, termin ukończenia aplikacji ulega wydłużeniu i nie ma miejsce sytuacja nieukończenia bez usprawiedliwionej przyczyny aplikacji radcowskiej w terminie trzech lat. Uzyskanie przez skarżącego zgody na powtórzenie I roku aplikacji radcowskiej, co niewątpliwe wydłużyło okres trwania aplikacji radcowskiej, mogłoby mieć znaczenie tylko wówczas, gdyby skarżący zaliczył II rok aplikacji, ale tak się nie stało. W roku 2015, będąc na II roku szkoleniowym, nie zaliczył go z powodu uzyskania negatywnej oceny z prawa karnego, postępowania karnego, prawa karnego skarbowego, postępowania karnoskarbowego, kodeksu wykroczeń, postępowania w sprawach o wykroczenia. Co prawda, organ odwoławczy błędnie wskazał w skarżonym rozstrzygnięciu, że skarżący nie zdał także kolokwium z prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa spółek handlowych, prawa gospodarczego, prawa upadłościowego i naprawczego, co jednakże nie wpływa na prawidłowość ustalania dotyczącego uzyskania negatywnego wyniku z bloku przedmiotów karnych. Reasumując, skoro skarżący, w świetle § 28 ust. 4 ww. regulaminu, nie mógł powtarzać kolejnego roku szkolnego, co skutkowało niezakończeniem przez niego aplikacji radcowskiej w terminie, o którym mowa w art. 32 ust. 2 urp, zasadnym było skreślenie go z listy aplikantów radcowskich stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych (tak też wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lipca 2015 roku sygn. akt II GSK 1269/14).

Wbrew twierdzeniom skarżącego, rozpoznanie sprawy nie wymagało również przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego na okoliczność podjęcia przez Radę Okręgową Izby Radców Prawnych w B. uchwały w sprawie przeniesienia wpisu skarżącego na listę aplikantów prowadzoną przez Okręgową Radę Radców Prawnych w B. W świetle przepisów ustawy o radcach prawnych kwestia ta pozostaje irrelewantna dla kwestii oceny prawidłowości skreślenia go z listy aplikantów radcowskich przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. To bowiem status aplikanta w ramach aplikacji prowadzonej przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W. miał charakter pierwotny wobec możliwości przeniesienia go na listę aplikantów radcowskich prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w B., w oparciu o dyspozycję § 26 uchwały KRRP z dnia 30 stycznia 2010 roku w sprawie regulaminu prowadzenia list radców prawnych i list aplikantów radcowskich. Na marginesie zauważyć należy, że uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. podjęta została już po skreśleniu skarżącego przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z listy aplikantów radcowskich.

Bezzasadnym jest także zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. przez brak podpisów wszystkich członków Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uczestniczących w podjęciu uchwały z dnia [...] maja 2016 r. § 48 Regulaminu działalności samorządu radców prawnych i jego organów stanowi bowiem, że do posiedzeń Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych stosuje się odpowiednio przepisy § 45 Regulaminu. Z kolei zgodnie z § 45 pkt 3 ppkt 3 Regulaminu uwierzytelnione wyciągi z protokołu posiedzenia zawierające uchwały podpisują Prezes KRRP i Sekretarz KRRP. Tym samym, skoro pod zaskarżoną uchwałą podpisy złożył zarówno Prezes, jak i Sekretarz Krajowej Rady Radców Prawnych, oraz z uchwały i załączonej listy obecności, wynika jacy członkowie Prezydium KRRP wzięli udział w głosowaniu, brak jest podstaw do jej kwestionowania.

Natomiast, pomimo, że skarga w zakresie istoty rozstrzygnięcia, czyli skreślenia skarżącego z listy aplikantów, nie zasługuje na uwzględnienie, to przychylić należy się do zarzutów skargi odnośnie przyjęcia wstecznej daty skreślenia z listy aplikantów. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt I PK 185/11 (publ. LEX nr 1214540), uwzględniając jedynie cześć przepisów z ustawy o radcach prawnych można dojść do wniosku, że ustawodawca odszedł od stworzenia konstrukcji ram czasowych statusu aplikanta, który byłby związany z okresem szkolenia. [...] Zakończenie aplikacji, a nawet utrzymanie negatywnego egzaminu radcowskiego nie stanowi podstawy do skreślenia z listy aplikantów radcowskich, chyba że nastąpi to w trybie prawem przewidzianym. W konsekwencji przyjąć należy, że do czasu wydania uchwały w przedmiocie skreślenia aplikanta z listy (po upływie terminu aplikacji) zachowuje on swój status i wszelkie z tym związane uprawnienia. Dopiero stosowna uchwała pozbawia aplikanta tego statusu. Ewidentnie bowiem uchwała w przedmiocie skreślenia aplikanta z listy ma charakter konstytutywny. Może ona zatem zmienić zakres praw i obowiązków stron tylko na przyszłość. Tym samym niedopuszczalnym jest skreślenie aplikanta z datą wsteczną.

Analogicznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wypowiedział się w wyroku z dnia 11 lipca 2014 roku sygn. akt VI SA/Wa 3426/13 odnośnie niedopuszczalności przyjęcia skutków skreślenia z listy doradcy podatkowego z datą wsteczną. Sąd podkreślił, że dopiero skreślenie z listy doradców podatkowych (czy to na wniosek czy z urzędu) skutkuje utratą uprawnień do wykonywania zawodu. Gdyby bowiem założyć za trafny pogląd, iż skreślenie z listy doradców podatkowych następuje z dniem złożenia wniosku przez zainteresowanego, to doradca podatkowy w okresie od złożenia wniosku do podjęcia uchwały o jego skreśleniu z listy doradców działałby (np. występował przed sądami itp.) nie będąc już, w świetle zapadłej później uchwały, doradcą podatkowym. Zatem wszystkie jego czynności, jako doradcy podatkowego stałyby się nieważne, a w konsekwencji i postępowania sądowe, w sprawach w których występował, dotknięte byłyby tą samą wadą.

Reasumując, w sytuacji, w której rada okręgowej izby radców prawnych skreśla aplikanta radcowskiego z listy aplikantów radcowskich, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego, taka uchwała wywołuje skutek ex nunc z uwagi na jej konstytutywny charakter. Tymczasem w niniejszej sprawie organy samorządu radcowskiego dokonały skreślenia skarżącego z listy aplikantów z datą wcześniejsza, niż data podjęcia uchwały. Naruszyły tym samym przepisy prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 32 ust. 2 urp w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Koniecznym było więc uchylenie zaskarżonej uchwały i utrzymanej nią w mocy uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] marca 2016 roku w części w jakiej wprowadza w § 2 wejście w życie uchwały od dnia 1 stycznia 2016 r.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji wyroku.