Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 789/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 136 ust 3 , art 137 ust 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator NSA Anna Szkodzińska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2018 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 199 7r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U.2016.2147 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku B. C. odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] o pow. 374 m2 poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] w granicach wywłaszczonej części parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] na rzecz wnioskodawcy.

W uzasadnieniu organ podał, że w piśmie z dnia 8 czerwca 2012 r. B. C. wystąpił z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości.

Organ ustalił, że decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 1973 r., znak: [...], wydaną w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, która stała się ostateczna z dniem 30 lipca 1973 r., nastąpiło odjęcie prawa własności nieruchomości oznaczonej jako parcela gr. l. kat. [...] o pow. 3207 m2 obj. Iwh [...], położonej w b. gm. kat. [...] jako niezbędnej Skarbowi Państwa na cele Zespołu Baz [...] w [...]. Właścicielem wywłaszczonej nieruchomości był J. C., którego wnioskodawca jest jedynym spadkobiercą.

Na podstawie porównania mapy ewidencyjnej z mapą katastralną dla b. gm. kat. [...] ustalono, że część parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] zawiera się w działce nr [...] poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], która stanowi własność Gminy [...]. Organ ustalił, że w sentencji decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 1973 r., znak: [...] określono, że wywłaszczenie nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat. [...] b. gm. kat. [...] następuje na cele Zespołu Baz [...]" w [...]. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji dookreślono cel wywłaszczenia, wskazując, że " (...) nieruchomości te są niezbędne na cele budowy Zespołu Baz [...] w [...], zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...].IX. 1972 r. wydaną przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K., znak: [...]" Tą ostatnią decyzją zatwierdzono plan realizacyjny Zespołu Baz dla [...] obejmujący ustalenie lokalizacji szczegółowej, strefy ochronnej oraz rozwiązań urbanistycznych, architektonicznych i budowlanych. Jej integralną częścią był plan zagospodarowania w skali 1:500, projekt sieci zewnętrznych oraz orientacja w skali 1 : 5 000 wraz z opisem technicznym. Analiza ogólnego plan zagospodarowania nr [...] z czerwca 1972 r., opatrzonego klauzulą nr [...] wskazuje, że przedmiotowa baza miała się składać z czterech odrębnie wydzielonych terenów: warsztatu kowalsko – ślusarskiego, bazy sprzętu i transportu, bazy magazynowej oraz obiektów wspólnych. Fakt zamiaru budowy drogi dojazdowej w ramach inwestycji realizowanej dla potrzeb [...] w [...] potwierdza treść pisma Wojewódzkiego Zarządu Dróg Publicznych w K. z dnia [...] maja 1972 r., znak: [...], w którym stwierdzono, że Zarząd "wstępnie uzgadnia włączenia drogi dojazdowej dla bazy zaplecza w [...] do drogi państw. IV kl. [...]". Ponadto już w zaświadczeniu o lokalizacji ogólnej Nr [...] z dnia [...] maja 1970 r. przewidywano potrzebę zrealizowania m.in. drogi dojazdowej.

Termin rozpoczęcia inwestycji określono na dzień 1 czerwca 1973 r., a jej zakończenia - na dzień 1 września 1975 r. Inwestorem i generalnym wykonawcą opisanej inwestycji miało być Przedsiębiorstwo [...]. Analiza załączników graficznych stanowiących integralną część powołanej decyzji lokalizacyjnej, tj. zatwierdzonego ogólnego planu zagospodarowania sporządzonego w skali 1:500, projektu sieci zewnętrznych wykonanego w skali 1:500 oraz orientacji w skali 1:5 000 prowadzi do wniosku, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość miała stanowić element drogi dojazdowej do kompleksu określanego jako Zespół Baz [...] w [...].

Na podstawie zdjęcia lotniczego wykonanego w dniu [...] marca 1974 r. stwierdzono, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot stanowiła wówczas część drogi prowadzącej do placu budowy, przy czym część budynków była już wzniesiona. Natomiast na zdjęciu z roku 1982 przedmiotowa nieruchomość stanowi fragment asfaltowej drogi dojazdowej do kompleksu budynków. Powyższe prowadzi do wniosku, że inwestycja polegająca na budowie Zespołu Baz [...] w [...] została zrealizowana. Powyższą okoliczność potwierdza także decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1992 r. nr [...], na mocy której przekazano na rzecz Gminy [...] "mienie państwowe należące do Przedsiębiorstwa [...] - jako Zakład Zaplecza Technicznego z siedzibą w [...]", a dokładnie teren Zakładu położony przy ulicy P. w [...] wraz z budynkami i środkami trwałymi.

W tym stanie rzeczy organ stwierdził, że wykorzystanie zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości jako fragmentu drogi dojazdowej do kompleksu Przedsiębiorstwa [...] w [...] stanowi realizację celu wywłaszczenia określonego w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] czerwca 1973 r. Konieczność wybudowania drogi dojazdowej z głównej szosy ([...]) była w pełni uzasadniona potrzebami powstałego Zespołu Baz.

W wyniku rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości ustalono, że nieruchomość oznaczona jako część działki nr [...] o pow. 374 m2 poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] jest usytuowana na północ od wiaduktu ulicy K. w [...]. Jej północna granica przebiega wzdłuż żelaznej barierki oddzielającej drogę. Przedmiotowa nieruchomość jest niezabudowana, w całości porośnięta trawą i chwastami.

Odnosząc się na koniec do aktualnego stanu nieruchomości organ wyjaśnił, że wykorzystanie jej na cel inny niż wskazany w orzeczeniu o wywłaszczeniu po prawidłowym zrealizowaniu celu wywłaszczenia nie rodzi obowiązku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

B. C. złożył odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie zawartej w przepisie art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej, poprzez niepełne i niejasne wyjaśnienie stanu faktycznego wynikającego z zebranego materiału dowodowego, co skutkowało wydaniem decyzji niemającej na względzie słusznego interesu obywatela;

- naruszenie art. 77 K.p.a. poprzez niedokonanie przez organ wyczerpującej analizy zebranego materiału dowodowego;

- niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 80 K.p.a. oraz wywodzącej się z niego zasady swobodnej oceny dowodów;

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W uzasadnieniu zarzucił, że zdjęcia lotnicze nie pozwalają na ustalenie, że droga znajdowała się na obszarze przedmiotowej nieruchomości, w związku z czym nie mogą one stanowić głównego dowodu w sprawie. Podkreślił również, że obecny stan nieruchomości nie nosi śladów użytkowania jej jako drogi dojazdowej, w szczególności nie stwierdzono, aby na terenie działki znajdowały się pozostałości drogi asfaltowej. Nie wiadomo również w jakim okresie powstała droga widniejąca na zdjęciu z 1974 r. i nie można wykluczyć, że powstała dużo wcześniej.

Wojewoda decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.Dz.U.2017.1257) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2017.935), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji podał, że w orzecznictwie wskazuje się, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 jest to, że przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. - w zakresie wskazanych tam terminów - nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie odpowiednio ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. - art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomości oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. 1 pkt 2).

Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji wskazując, że kwestia ustalenia celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości oraz jej zbędności dla realizacji celu wywłaszczenia w przeprowadzonym przez Starostę [...] postępowaniu została należycie wyjaśniona.

Organ odwoławczy ustalił, że w aktach sprawy znajduje się decyzja z dnia [...] sierpnia 1972 r. znak: [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego Zespołu Baz [...] w [...], a w decyzji wywłaszczeniowej jest mowa o decyzji z dnia [...] września 1972 r., to jednak należy przyjąć, że w tym zakresie doszło do oczywistej omyłki pisarskiej, trudno bowiem przyjąć, że w przeciągu jednego dnia doszło do wydania w tej sprawie dwóch różnych decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego Zespołu Baz [...] w [...].

Dalej organ odwoławczy podniósł, że organ l instancji pozyskał stosowne materiały archiwalne wytworzone na potrzeby postępowania wywłaszczeniowego, pozwalające na sprecyzowanie celu wywłaszczenia określonego jako budowa Zespołu Baz [...] w [...]. Przy czym pod pojęciem "Zespołu Baz [...] należy rozumieć budynki wraz z całą infrastrukturą zapewniającą możliwość użytkowania planowanego zespołu obiektu (w tym infrastrukturą drogową), zgodnie z jego przeznaczeniem, bez których główna inwestycja nie mogłaby prawidłowo spełniać swej funkcji.

Wojewoda podzielił również ustalenia organu I instancji, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość miała stanowić element drogi dojazdowej do kompleksu określonego jako Zespół Baz [...] w [...]. Ustalenia wynikające z analizy zdjęć lotniczych wykonanych w 1974 r. i 1982 r. dowodzą, że przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cel jej wywłaszczenia, co wyklucza możliwość uznania jej za zbędną na ten cel i orzeczenia o jej zwrocie.

Odnosząc się do kwestii podnoszonych w odwołaniu organ II instancji wyjaśnił, że zdjęcia lotnicze pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, na których dokonano naniesienia fragmentu mapy wysokościowo - sytuacyjnej, celem zlokalizowania przedmiotowej nieruchomości stanowią dowód jej zagospodarowania w dacie wykonania zdjęcia. Organ I instancji dokonał naniesienia na dwie pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej fotografie aktualnej mapy ewidencyjnej. Pozyskany dowód w sprawie spełnia warunki art. 75 § 1 K.p.a., brak również podstaw do kwestionowania prawidłowości naniesienia przez organ I instancji przedmiotu postępowania na omawiane zdjęcia lotnicze.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, że w protokole rozprawy nie ma informacji o tym, aby na terenie nieruchomości znajdowały się ślady drogi asfaltowej, organ odwoławczy wyjaśnił, że w przedmiotowym postępowaniu nie ma znaczenia czy powstała droga jest wyasfaltowana czy też nie, tylko jaki jest/był faktyczny sposób użytkowania. Z materiałów zebranych w sprawie w postaci zdjęcia lotniczego z 1982 r. wynika, że droga znajdująca się na przedmiotowej nieruchomości była utwardzona i stanowiła fragment drogi dojazdowej do kompleksu Zespołu Baz [...] w [...]. Zauważył również, że droga ta nie istniała w 1974 r., zatem zarzut odwołującego, że "droga widniejąca na zdjęciu lotniczym z 1974 r. mogła powstać dużo wcześniej i być wykorzystywana przez okolicznych mieszkańców, na przykład jako droga dojazdowa do pól uprawnych bądź też w różnych innych celach" nie ma znaczenia dla stwierdzenia realizacji celu wywłaszczenia, skoro w 1982r. droga ta istniała jako urządzona.

Dla stwierdzenia zbędności przedmiotowej nieruchomości nie ma również znaczenia, że droga została wytyczona i przeprowadzona również na terenie nieruchomości sąsiednich. Także okoliczność późniejszej zmiany wykorzystywania terenu objętego wnioskiem o zwrot na cel wywłaszczenia nie świadczy o jego zbędności w świetle art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

B. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody, domagając się uchylenia decyzji wydanych przez organy obydwu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie zawartej w przepisie art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej, poprzez niepełne i niejasne wyjaśnienie stanu faktycznego wynikającego z zebranego materiału dowodowego, co skutkowało wydaniem decyzji niemającej na względzie słusznego interesu obywatela;

- naruszenie art. 77 K.p.a. poprzez niedokonanie przez organ II instancji wyczerpującej analizy zebranego materiału dowodowego tj. przyjęcie, że organ I instancji należycie wyjaśnił motywy wydania decyzji odmownej;

- nieodpowiednie zastosowanie przepisu art. 80 K.p.a. poprzez przyjęcie za prawdziwe wniosków wyciągniętych z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania przed organem I instancji;

- naruszenie prawa materialnego poprzez niestosowanie się do przepisów art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami traktujących o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, to jest poprzez odmowę wywłaszczonej nieruchomości pomimo spełnienia się przesłanek wskazanych w treści tej ustawy.

W uzasadnieniu skargi zarzucił, że organy nie dotarły do pełnej dokumentacji potwierdzającej, że wywłaszczenia dokonano zgodnie z prawem oraz że brak jest w aktach sprawy dowodu wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Stwierdził również, że w aktach sprawy brak jest dostatecznych dowodów wskazujących na fakt, że teren wywłaszczonej nieruchomości "z góry" przeznaczony był pod budowę drogi dojazdowej do budowy zespołu baz [...] gdy tymczasem budowa drogi dojazdowej było odrębną inwestycją, co wynika z zaświadczenia ogólnego nr [...] z [...] maja 1970 r. i map orientacyjnych stanowiących załączniki do planów inwestycji. Zarzucił także potraktowanie zdjęć lotniczych jako głównego dowodu w sprawie. Wskazał, że nie ma pewności w jakim okresie powstała uwidoczniona na nich droga oraz czy powstała tylko i wyłączne w celu realizacji celu wywłaszczenia, gdyż wzdłuż wschodnich granic projektowanego obiektu istniała już wcześniej polna droga szerokości 5 m, co zostało uwidocznione na mapie orientacyjnej [...] z czerwca 1972 r. Zarzucił, że aktualnie brak jest jakichkolwiek śladów użytkowania wywłaszczonej działki jako drogi dojazdowej, w szczególności brak pozostałości istnienia drogi asfaltowej widocznej, zdaniem organu, na zdjęciu z 1982 r., co podważa zasadność tego ustalenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia ( wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).

Stosownie do przepisu art.136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2018.121 t.j.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W myśl zaś przepisu art.137 ust.1 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Ocena zbędności nieruchomości dokonana przez pryzmat terminów wskazanych w cytowanym przepisie art. 137 ust. 1 u.g.n. nie może jednakże odnosić się do wywłaszczenia, które miało miejsce przed wprowadzeniem do obrotu prawnego przepisu art. 137 ust. 1 wskazującego te terminy (por. wyrok WSA w Krakowie z 11.09.2014 r., II SA/Kr 923/14, LEX nr 1513410, i wyrok NSA z 24.06.2014 r., I OSK 2876/12, LEX nr 1493700). Pogląd ten został potwierdzony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13.03.2014 r., sygn. P 38/11 (Dz.U. poz. 376), który orzekł, że przepis art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje się nieruchomość wywłaszczoną przed 27.05.1990 r., na której przed złożeniem wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22.09.2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. Trybunał wyjaśnił również, że nadanie mocy wstecznej przepisowi art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w obecnym brzmieniu regulującemu przesłanki zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zaś brak w ustawie zmieniającej przepisów intertemporalnych nie powinien oznaczać zezwolenia ustawodawcy na wsteczne działanie nowych lub zmienionych przepisów.

Dla rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości kluczowym jest ustalenie, czy nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot została wywłaszczona, jaki był cel wywłaszczenia oraz czy cel ten został zrealizowany.

Cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej. W sytuacji, gdy nie da się go dokładnie ustalić (w szczególności w przypadku, gdy wywłaszczenie nastąpiło przed wieloma laty, kiedy to obowiązywały o wiele niższe standardy prawne) organ prowadzący postępowanie o zwrot zobowiązany jest uszczegółowić cel wywłaszczenia na podstawie innych dowodów, m.in. dokumentacji zgromadzonej dla potrzeb przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego oraz na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten zrekonstruować.

Przesłanka wymieniona w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. zachodzi w razie pozostawienia nieruchomości po jej wywłaszczeniu w stanie niezmienionym, a więc takim jak w czasie wywłaszczenia, bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Za rozpoczęcie prac w tym znaczeniu uznać należy rozpoczęcie realizacji, choćby w części, inwestycji głównej, jak również zrealizowanie, nawet częściowo, infrastruktury tej inwestycji oraz zainstalowanie urządzeń, bez których inwestycja objęta celem wywłaszczenia nie mogłaby spełniać planowanych funkcji.

Wykorzystanie nieruchomości na cel inny niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu po zrealizowaniu celu wywłaszczenia jest możliwe i nie powoduje obowiązku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Bowiem z chwilą zrealizowania celu wywłaszczenia wykonywanie prawa własności takiej nieruchomości nie jest ograniczone jakimikolwiek warunkami, dlatego prawo to – w zakresie jego wykonywania – poddane jest tylko takim ograniczeniom, jakim poddawane jest prawo własności przysługującego każdemu innemu podmiotowi (por. wyroki NSA z 17.05.2010 r., I OSK 1025/09, LEX nr 594843; z 13.01.2010 r., I OSK 471/09, LEX nr 595395; z 27.08.2009 r., I OSK 1138/08, LEX nr 552276; wyroki WSA w Białymstoku z 2.03.2004 r., SA/Bk 1444/03, LEX nr 173693, oraz SA/Bk 461/03, LEX nr 173689). Jeżeli zatem cel wywłaszczenia został osiągnięty, to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia (por. wyrok NSA z 6.05.2010 r., I OSK 941/09, LEX nr 595630). Ustalenie naruszenia prawa własności i wypłacenie w związku z tym stosownego odszkodowania powinno być dochodzone przed sądem powszechnym, jeśli wnioskowane jest po zrealizowaniu inwestycji (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 5.01.2010 r., II SAB/Bk 51/09, "Wspólnota" 2010/5, s. 45).

Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, uznać należy, że organy prawidłowo ustaliły, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, gdyż wnioskowana do zwrotu działka znajdowała się na zaprojektowanej i zrealizowanej drodze dojazdowej prowadzącej do Zespołu Baz [...] w [...]. Ponieważ nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art.136 ust.3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2018.121 t.j.), należało odmówić zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] o pow. 374 m2 poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] w granicach wywłaszczonej części parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] na rzecz skarżącego.

Tym samym zarzuty skarżącego sformułowane w skardze Sąd ocenił jako niezasadne.

Organ nie naruszył przepisów art.7, art.77 i art.80 k.p.a. Materiał zebrany w sprawie był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia i został prawidłowo oceniony.

Stosownie do przedstawionych wcześniej przesłanek, które muszą być spełnione by można było orzec o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, irrelewantne dla wydania decyzji są dokumenty "potwierdzające, że wywłaszczenia dokonano zgodnie z prawem" oraz "dowód wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość" poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy, jak zarzucał skarżący.

Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, celem wykazania faktu, że teren wywłaszczonej nieruchomości "z góry" przeznaczony był pod budowę drogi dojazdowej do budowy zespołu baz [...]", organy zebrały wystarczający materiał dowody. Świadczą o tym następujące okoliczności wynikające z akt sprawy:

- dla inwestora [...]" wydana została informacja o terenie z dnia [...].04.1972 r. znak: [...], w której podano, że "warunkiem uzyskania lokalizacji jest partycypacja w kosztach urządzeń komunalnych, droga ew. bocznica kolejowa itp. (k.193 a.a., k.232 a.a),

- w dniu [...].05.1970 r. inwestor uzyskał zaświadczenie o lokalizacji ogólnej nr [...] wydane przez PWRN w K., w którym podano, że "w związku z kompleksowym zagospodarowaniem terenów magazynowo - składowych w [...] inwestor winien partycypować w realizacji następujących inwestycji wspólnych: bocznicy kolejowej, kotłowni c.o., drogi dojazdowej tzw. ul. P. " (k.194 a.a., k.232 a.a),

- [...] uzyskał również uzgodnienie wstępne z dnia [...].05.1972 r. Wojewódzkiego Zarządu Dróg Publicznych dotyczące włączenia drogi dojazdowej do drogi państwowej IV klasy [...] (k.191 a.a., k.232 a.a.),

- przy piśmie z dnia 15 sierpnia 1972 r. [...] przedstawił Prezydium Powiatowej Rady Narodowej W K. do zatwierdzenia plan realizacyjny – ogólny plan zagospodarowania Zespołu Baz w [...] przy ul. T. (k.235 a.a.),

- w planie realizacyjnym Zespołu Baz [...] w [...] (klauzula Nr [...]) z czerwca 1972 r. podano, że w tomie IV części III znajduje się opracowanie dotyczące drogi dojazdowej [...]" w [...],

- w założeniach techniczno-ekonomicznych dla Zespołu Baz [...] w [...] podano, że w części IV ZTE – części drogowej – przewidziano drogę dojazdową (k.205/2 a.a.), a "z uwagi na położenie terenu w pobliżu drogi [...] ograniczony zostanie bardzo poważnie zakres budowy drogi dojazdowej" (k.210 a.a.),

- w metryce planu realizacyjnego "IV Obiekty wspólne" pod pozycją 36 wpisano obiekt – droga dojazdowa (k.174 a.a.). Droga ta widoczna jest na dokumentach z planu realizacyjnego (k.212, k.173, k.169 a.a.)

- decyzją z dnia [...] sierpnia 1972 r. znak: [...] zatwierdzono plan realizacyjny Zespołu Baz [...] w [...] (k.245 a.a.),

- w dniu 25.01.1973 r. inwestor wystąpił do Prezydium Rady Narodowej w K. o zatwierdzenie skorygowanego planu realizacyjnego, przy czym zmiana w stosunku do planu zatwierdzonego decyzją z dnia [...] sierpnia 1972 r. znak: [...] dotyczyła jedynie zwiększenia zakresu przedsięwzięcia o budowę Zakładu [...] od strony północnej z zespołem baz (k.158 a.a.). Granice lokalizacji w stosunku do wydanej uprzednio informacji o terenie z dnia [...].04.1972 r. nie uległy zmianie (k.164/2 a.a.),

- plan sytuacyjny zagospodarowania został zatwierdzony [...].02.1973 r. (k.172 a.a.),

- po wschodniej terenu inwestycji istniała droga polna o przebiegu zaznaczonym na mapie "Orientacja", łącząca się z drogą [...] (k.238 a.a.), nosząca nazwę ul. P. (k.237a.a.). Droga ta widoczna jest również na mapie z k.218 a.a. Projektowane miejsce włączenia omawianej drogi dojazdowej do drogi [...] obrazuje też mapa z k.217 a.a., będąca częścią planu realizacyjnego.

Nie ma zatem wątpliwości, że decyzja z dnia [...] sierpnia 1972 r. znak: [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego Zespołu Baz [...]" w [...] oraz uzasadnienie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 1973 r., znak: [...] o wywłaszczeniu nieruchomości na cele Zespołu Baz [...] w [...], w którym podano, że " nieruchomości te są niezbędne na cele budowy Zespołu Baz [...] w [...], zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...].IX. 1972 r. – dotyczą tej samej projektowanej inwestycji. Dlatego też nie może mieć istotnego znaczenia okoliczność, że plan realizacyjny zespołu baz dla [...] w [...] zatwierdzono decyzją z dnia [...] sierpnia 1972 r. znak: [...](k.245 a.a.), a na stronie tytułowej Ogólnego planu zagospodarowania znajduje się pieczęć o zatwierdzeniu planu realizacyjnego [...], na której wpisano datę: "[...].IX.72".

Nie ma również wątpliwości, że kwestionowana droga dojazdowa mieściła się w celu wywłaszczenia.

Nie można także uznać, że zdjęcia lotnicze były dla organów głównym dowodem w sprawie. Są one dwoma z wielu przeprowadzonych dowodów.

Dla rozstrzygnięcia sprawy, wbrew oczekiwaniom skarżącego, wystarczające było ustalenie, że droga dojazdowa (nieurządzona, w postaci wyjeżdżonego pasa terenu) do terenu budowy zespołu baz istniała już 1974 r., jak również istniała w 1982 r., kiedy wybudowano obiekty bazy. Nie ma również znaczenia, czy droga dojazdowa powstała tylko i wyłącznie w celu realizacji celu wywłaszczenia.

Ze zdjęcia satelitarnego wykonanego w 1982 roku w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że droga dojazdowa, w obrębie której znalazła się działka nr [...] została zrealizowana. Na zdjęciu tym widoczna jest również droga biegnąca poza terenem inwestycji, od wschodu, zaznaczona na mapie "Orientacja", łącząca się z drogą [...], która w obrębie działki nr [...] pokrywa się z drogą dojazdową do terenu baz. Fakt ten nie neguje ustalenia, że droga dojazdowa do terenu baz była objęta celem wywłaszczenia. Ze zdjęcia satelitarnego z 1982 r. nie można jednakże wysnuć wniosku, że droga dojazdowa była drogą asfaltową. Zdjęcie to potwierdza jedynie, że droga taka została urządzona.

Rację ma organ odwoławczy twierdząc, że nie ma znaczenia, czy droga dojazdowa została zrealizowana jako droga asfaltowa. Istotne jest bowiem to, że zgodnie z planem realizacyjnym, do którego odwoływała się decyzja wywłaszczeniowa, została ona wykonana i służyła do komunikacji z teren baz. Na marginesie tylko można zauważyć, że w przypadku realizacji inwestycji, na którą składa się kompleks obiektów i urządzeń, oceny przesłanek, o jakich mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n., nie można dokonywać w odniesieniu do każdego z poszczególnych elementów zorganizowanej całości (por. wyrok NSA z 13.06.2008 r., I OSK 946/07, LEX nr 496163), ale całego przedsięwzięcia.

Z wyjaśnionych wcześniej powodów nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, że aktualnie, po 45 latach od wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości brak jest jakichkolwiek śladów użytkowania wywłaszczonej działki jako drogi dojazdowej, w szczególności brak pozostałości istnienia drogi asfaltowej widocznej, zdaniem organu, na zdjęciu z 1982 r.

Jak wynika z wykazu wywłaszczeniowego wywłaszczona J. C. nieruchomość stanowiła użytek rolny Ł IV (k.49). Według wypisu z rejestru gruntów z dnia [...].08.2013 r. działka nr [...] stanowi użytek Bi (k.111 a.a.). Zgodnie zaś z § 68 ust.3 pkt 3) rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków symbolem Bi oznaczane są grunty zabudowane i zurbanizowane - inne tereny zabudowane. Stosownie do art.20 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencja gruntów obejmuje informacje dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych. Oznacza to, że ewidencja gruntu ma znaczenie jedynie informacyjno-techniczne, odzwierciedlające określony bezspornie stan faktyczny i prawny. Tak więc oznaczenie przedmiotowej działki w ewidencji gruntów symbolem Bi musiało być związane z faktem, że działka utraciła charakter łąki, stając się gruntem zabudowanym.

Sąd podziela stanowisko organów, że wykorzystanie nieruchomości na inny cel niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, ale po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, jest możliwe i nie powoduje obowiązku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Z chwilą zrealizowania celu wywłaszczenia wykonywanie prawa własności takiej nieruchomości przez podmiot, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie nie jest ograniczone jakimikolwiek warunkami, co powoduje, że może on nią dysponować, w tym przeznaczyć nieruchomość na inny cel.

Dlatego też aktualny stan zwrotowej nieruchomości nie jest prawnie relewantny i nie oznacza, że w przeszłości nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia.

Wobec powyższego, uznając, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem, na podstawie art.151 p.p.s.,a. skarga została oddalona.