Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 556/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 79
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Z. L. - P. W. Z. L. G. [...] Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty eksploatacyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] ustalającą Z. L. (prowadzącej Przedsiębiorstwo Wielobranżowe Z. L. z siedzibą w G., powoływanej dalej jako: Skarżąca) opłatę eksploatacyjną za wydobywanie na działce nr [...] w K. piasku ze żwirem bez wymaganej koncesji w wysokości 1.576.634,40 zł.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco.

Starosta K. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia Z. L. opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopalin naturalnych bez wymaganej koncesji. W trakcie postępowania wskazany organ dwukrotnie orzekał przedmiotową opłatę, jednak za każdym razem decyzja była eliminowana z obrotu prawnego przez SKO w Ł. w trybie kontroli instancyjnej z uwagi na uchybienia procesowe. I tak:

- decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. SKO w Ł. uchyliło na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzję Starosty K. z dnia [...] kwietnia 2011 r. ustalającą opłatę eksploatacyjną wskazując, że organ I instancji nie przeprowadził jakiegokolwiek dowodu na okoliczność ilości wydobytej kopaliny (38.249, 4 ton). Stwierdzono również niewłaściwe przeprowadzenie oględzin działki nr [...] i nieprawidłowe sporządzenie protokołu z tej czynności. Natomiast SKO wskazało, że nie ma wątpliwości co do nielegalnego charakteru wydobycia kopaliny;

- decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. SKO w Ł. uchyliło na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ponownie wydaną przez Starostę K. decyzję ustalającą opłatę eksploatacyjną wskazując, że organ nie dostrzegł istotnych rozbieżności pomiędzy ilością wydobytej kopaliny wskazaną przez Z. L. jako 140 ton, a ilością ustaloną w ekspertyzie geologicznej (40.663 tony). Ta rozbieżność wymagała zdaniem SKO wyjaśnienia, bowiem zgodnie z art. 85 "a" prawa geologicznego i górniczego wysokość opłaty eksploatacyjnej jest uzależniona od rzeczywistej ilości wydobytej kopaliny. Polecono więc dokonanie obmiaru geodezyjnego mas ziemi w wykopalisku oraz uzupełnienie wykonanej ekspertyzy geologicznej o mapę sytuacyjno – wysokościową przyjętą do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno – Kartograficznej w K., w oparciu o którą należy ustalić stan mas ziemi po wykonaniu nielegalnego wydobycia oraz stan wyjściowy terenu działki nr [...].

W ponownie prowadzonym postępowaniu uzupełniono materiał dowodowy o zeznania poprzedniego właściciela działki nr [...] K. S. na okoliczność stanu tej działki przed rozpoczęciem nielegalnego wydobycia (k. 50 akt administracyjnych I instancji). Świadek oświadczył, że w dniu 7 września 2010 r. sprzedał Zofii L. działkę o powierzchni 8.402 m2 składającą się z terenów: ornych – 0,3988 ha, pastwiska – 0,1074 ha, sadu – 0,1402 ha i nieużytku – 0,1938ha, na którym znajdowały się zakrzaczenia i niewielkie wyrobisko po dawnej eksploatacji kruszywa odbywającej się w latach 70-tych ubiegłego wieku. Zdaniem świadka głębokość starych wyrobisk sięgała 2 m i zajmowały one obszar do 10 arów oraz były w większości zarośnięte. Pozostały obszar był użytkowany rolniczo, a powierzchnia całej działki była równa. Zdaniem świadka stan działki sprzed sprzedaży odzwierciedla wyrys z mapy ewidencyjnej, na podkładzie ortofotomapy przedmiotowego terenu, wydanej przez Wydział Geodezji Starostwa Powiatowego w K.. W trakcie składania powyższych zeznań nie była obecna Z. L., bowiem organ nie wysłał jej zawiadomienia o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu. Uzupełniono również materiał dowodowy dołączając do sporządzonej ekspertyzy mapę zasadniczą spornego terenu i kopię aktu notarialnego nabycia działki przez Z. L.

Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Starosta K. ustalił Skarżącej na podstawie art. 85 "a" ust. 1 i 2, art. 86 ust. 1 i art. 87 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze opłatę eksploatacyjną kwocie 1.576.634,40 zł z tytułu wydobywania kruszywa naturalnego bez wymaganej koncesji wskazując, że 60 % kwoty należy uiścić na rachunek Urzędu Gminy M. a 40% - na rachunek Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W.

Jak ustalił organ skarżąca nie posiadała koncesji na wydobywanie naturalnej kopaliny na działce nr [...] (strona posiada koncesję z dnia [...] października 2009 r. nieobejmującą wskazanej działki). Natomiast ustalając ilość wydobytej kopaliny organ przyjął dowód z ekspertyzy geologicznej "Oszacowanie ilości zasobów kruszywa naturalnego wyeksploatowanego na działce nr [...] w miejscowości K.", uzupełnionej o podpisy uprawnionego geologa, kopię mapy zasadniczej wydanej przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, oraz mapę sytuacyjno – wysokościową zawierającą podpis uprawnionego geodety. Stan działki sprzed nielegalnego wydobycia ustalono na podstawie zeznań poprzedniego jej właściciela. Dysponując powyższymi dowodami organ ustalił, że wydobycie nastąpiło w ilości 38.643 ton, która stanowi różnicę pomiędzy ilością wskazaną w ekspertyzie (40.663 Mg), a ilością kopaliny wydobytą z wcześniej istniejącego wyrobiska, wyliczoną na podstawie danych z zeznań K. S. (2.020 Mg).

Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej SKO w Ł. decyzją z dnia [...] marca 2012 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Zdaniem organu koncesji wymaga każda działalność wydobywcza, bez względu na przeznaczenie kopaliny. Zdaniem SKO fakt nielegalnego wydobycia kopaliny potwierdza znajdująca się w aktach sprawy kserokopia wyroku skazującego stronę za wykroczenie (w sprawie [...]). Natomiast wielkość wydobycia organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił poprzez odjęcie od ilości ustalonej w ekspertyzie (40.663 Mg) wielkości wydobycia ustalonej na podstawie zeznań świadka o wielkości starego wyrobiska istniejącego na tym terenie. Stan sprzed sprzedaży odzwierciedlono również na wyrysie z mapy ewidencyjnej na podkładzie z ortofotomapy przedmiotowego terenu powstałej w oparciu o zdjęcia lotnicze wykonane 1 czerwca 2010 r. Stwierdził, że pozbawiona podstaw jest argumentacja odwołująca się do wykorzystania przez stronę wydobytego materiału do celów własnych w sytuacji, gdy mogła do tego legalnie użyć materiału z wyrobiska K. Wskazał, że okres wydobycia kopaliny został wskazany przez syna Skarżącej w trakcie pierwszych oględzin oraz w skazującym wyroku nakazowym. Zdaniem organu zdjęcia lotnicze stanowiące podstawę dla ortofotomapy obrazowały jedynie, że nielegalne roboty wykonano po dacie [...] czerwca 2010 r. Zdjęcia nie są więc dowodem na ilość wydobytego materiału. Nie podzielono również zarzutu dotyczącego oparcia ekspertyzy na przypuszczeniach wskazując, że stan materiału wydobytego z wyrobiska ustalono w oparciu o odwierty wykonane także na działce nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 433/12 uwzględnił skargę Z. L. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy prawo geologiczne i górnicze na wydobycie kopalin należy posiadać koncesję, zaś wydobycie bez koncesji podlega sankcjom określonym w art. 85 a ust. 1 i 2 powołanej ustawy. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły, co do zasady, iż Skarżąca dokonała w okresie XI – XII 2010 r. wydobycia piasku i żwiru z działki o nr [...] położonej we wsi K. bez wymaganej koncesji.

W ocenie WSA nie zasługiwały na wiarę wyjaśnienia Skarżącej, iż wydobyła 140 ton kopaliny, w porównaniu z ilością 40 663 tony, jaka wynikała z ekspertyzy "Oszacowanie ilości zasobów kruszywa naturalnego wyeksploatowanego na działce nr [...] w miejscowości K.". Organ słusznie zauważył, że Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń co do ilości wydobytego kruszywa. Negując ekspertyzę specjalistyczną dopiero na etapie postępowania odwoławczego, Skarżąca nie przedłożyła żadnej kontropinii uprawnionych geologów, która mogłaby podlegać ocenie jako dowód w sprawie.

Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd doszedł jednak do wniosku, że organy naruszyły art. 79 k.p.a. w związku z art. 10 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie udziału w przesłuchaniu świadka K. S., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak podkreślił Sąd, organ ustalił wielkość wydobytej nielegalnie kopaliny na 38643 tony, która stanowiła różnicę pomiędzy ilością wskazaną w ekspertyzie geologicznej (40663) a ilością kopaliny wydobytą z wcześniej istniejącego wyrobiska, wyliczoną na podstawie danych z zeznań K. S. (2020). Na podstawie wielkości 38643 ton została wyliczona wysokość spornej opłaty eksploatacyjnej ujętej w decyzji na kwotę 1576634,40 zł. Zatem zeznania świadka K. S. (poprzedniego właściciela działki o nr. [...]) miały istotne znaczenie dla treści decyzji. Tymczasem zeznania te zostały spisane w dniu [...].12.2011 r. przez pracownika organu, bez zachowania odpowiednich wymogów i bez uprzedniego powiadomienia stron postępowania (w tym skarżącej) o terminie i miejscu przeprowadzeniu dowodu. W ocenie Sądu zapoznanie się przez Skarżącą w dniu [...].01.2012 r. z protokołem zeznań świadka nie konwaliduje naruszenia art. 79 § 1 k.p.a., bowiem Skarżąca została pozbawiona możliwości czynnego udziału w tej części postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zaskarżyło powyższy wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 września 2014 r. (I GSK 1125/13) oddalił skargę kasacyjną. W ocenie NSA zachowanie wymagań określonych w art. 79 i 81 k.p.a. jest bezwzględnym obowiązkiem organów administracji państwowej. Uchybienie tym przepisom w szczególności jeżeli przeprowadzone bez udziału strony i kwestionowane przez nią dowody stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy, uznać należy za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się tym samym z WSA, że choć zeznania świadka nie były jedynym dowodem na podstawie którego wyliczono rozmiar istniejącego wcześniej wyrobiska, to należy uznać, że zeznania te miały charakter kluczowy dla ustalenia wspomnianej okoliczności, a co za tym idzie miały istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto skoro jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zamieszczona w art. 10 § 1 k.p.a. zasada zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, zawierająca uprawnienie strony do zapoznania się, przed wydaniem decyzji, z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz umożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, to z zasady tej wynikał dla organu obowiązek zawiadomienia Skarżącej o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka. Fakt niewywiązania się przez organ odwoławczy z tego obowiązku nie budzi wątpliwości, tym samym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy nie sposób zgodzić się z zaprezentowaną przez organ oceną, iż wskazane wyżej uchybienie przez organ administracji wymienionym wyżej przepisom postępowania administracyjnego nie mogło mieć wpływu na wynik tego postępowania.

Rozpatrując ponownie odwołanie Skarżącej od decyzji Starosty K. z dnia [...] lutego 2012 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadka K. S. w dniu [...] czerwca 2015 r. oraz po zapoznaniu się z materiałem dowodowym, na podstawie zgromadzonych w aktach dokumentów uznało, iż odwołanie nie jest zasadne, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie SKO w pierwszej kolejności przypomniało, że dla ustalenia opłaty eksploatacyjnej konieczne jest wystąpienie dwóch przesłanek: 1) ustalenie, że miało miejsce wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji, oraz 2) ustalenie ilości wydobytej kopaliny, co jest niezbędne do wyliczenia wysokości opłaty eksploatacyjnej. Zdaniem SKO zgromadzony w I instancji materiał dowodowy daje podstawy do ustalenia wydobycia kopaliny bez wymaganej koncesji i do określenia ilości tego wydobycia stanowiącej podstawę ustalenia opłaty eksploatacyjnej. Obowiązki organu w zakresie ustalenia opłaty, jak wskazano, są niezależne od dokonania wydobycia na potrzeby własne i z własnego terenu, co miało miejsce w sprawie niniejszej, w której strona kopalinę przeznaczyła na roboty ratunkowe na podtapianym wyrobisku K. oddalonym o około 0,5 km od terenu wydobycia. Jak wskazał organ, koncesji wymaga każda działalność wydobywcza, bez względu na przeznaczenie kopaliny. W ocenie Kolegium, w świetle dokonanych ustaleń i materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym odpisu wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Ł. VII Zamiejscowego Wydziału Karnego w K. (Sygn.akt [...]. - k. 16 akt sprawy), za słuszne uznać należy twierdzenie organu I instancji, że odwołująca dopuścił się nielegalnego pozyskanie kopaliny, w drodze odłączenia jej od złoża, z wyrobiska, zlokalizowanego na działce o numerze geodezyjnym [...].

Za prawidłowe SKO uznało też ustalenia organu I instancji w zakresie ilości wydobytej kopaliny, wskazując, iż zostały one wyliczone na podstawie "Oszacowania ilości zasobów kruszywa naturalnego wyeksploatowanego na działce nr [...] w miejscowości K." dokonanego przez Przedsiębiorstwo Geologiczne Sp. z o.o. w K. i oświadczenia uprzedniego właściciela przedmiotowej działki, złożonego w dniu [...] grudnia 2011 r., potwierdzonego w drodze dowodu z zeznania świadka w dniu [...] czerwca 2015 r. na rozprawie przed Kolegium. W rozpoznawanej sprawie ustalono, że ilość wydobytej kopaliny to 38 643 Mg. W związku z niewielką eksploatacją kruszywa na przedmiotowej działce w latach 1970-1980 SKO za prawidłowe uznało ustalenie ilości wydobytej wówczas kopaliny i odjęcie jej od ustalonych wyżej zasobów. Na podstawie oświadczenia z dnia [...] grudnia 2011 r. i zeznań jako świadka z dnia [...] czerwca 2015 r. K. S.(właściciela do dnia [...] .09.2010 r. działki o nr geod [...]) organ ustalił, że przedmiotowej działce znajdował się m.in. zakrzaczony nieużytek o pow. 0,1938 ha, na którym znajdowały się niewielkie wyrobiska po dawnej eksploatacji kruszywa. Głębokość tych wyrobisk sięgała maksymalnie 2,0 m i zajmowały one obszar do 10 arów. Pozostały obszar działki poza sadem był użytkowany rolniczo. Powyższy stan sprzed sprzedaży dokładnie odzwierciedla wyrys z mapy ewidencyjnej, na podkładzie ortofotomapy przedmiotowego terenu, powstałej w wyniku opracowania zdjęć lotniczych, wykonanych w dniu 1 czerwca 2010 r. wydanej przez Wydział Geodezji Starostwa Powiatowego w K. W związku z powyższym, od ilość wydobytej kopaliny, t.j. wielkość ustalonej w sporządzonej ekspertyzie geologicznej (40663 Mg), należało odjąć ilość wydobytą ze starego wyrobiska, przyjmując maksymalne parametry wskazane przez świadka tj. obszar wyrobiska 1000 m2 i jego głębokość - 2,0 m i tak też uczynił organ I instancji (1000 m2 x 1,0 m x 2,02 Mg/m3 = 2020 Mg). Zatem ilość wydobytej kopaliny wynosi 38 643 Mg (40663 Mg - 2020 Mg). W ocenie SKO organ I instancji słusznie zastosował w niniejszej sprawie art. 85 a ust. 1 ustawy pgig i ustalił Skarżącej podwyższoną opłatę eksploatacyjną (w wysokości osiemdziesięciokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej), pomnożonej przez ilość wydobytej kopaliny, tj. 38 643 Mg piasku i żwiru, według stawki 0,51 złotych za tonę, obowiązującej w dniu 28 stycznia 2011 r., tj. w dniu wszczęcia postępowania, stosownie do L.p. 28 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 listopada 2010 r. w sprawie stawek opłat eksploatacyjnych (Dz. U. Nr 232, poz. 1523) obowiązującego w tej dacie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiodła Skarżąca zarzucając jej naruszenie:

art. 85a ust. l i ust. 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze w wyniku niezasadnego i niedopuszczalnego zastosowania poprzez przyjęcie, iż przyjęta do wyliczenia karnej opłaty eksploatacyjnej w wysokości 1 576 634,40 zł ilość kruszywa 38643 Mg pochodziła z wydobycia z niekoncesjowanego złoża;

art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. w wyniku nie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, oraz niewłaściwego uzasadnienia decyzji,

art. 50 § 3, 70 k.p.a. w wyniku uniemożliwienia stronie udziału w czynnościach określonych w tym przepisie;

art. 80 k.p.a. w wyniku przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów.

Uzasadniając powyższe zarzuty Skarżąca wskazała, że w ponownie prowadzonym postępowaniu SKO wystosowało do niej w dniu [...] maja 2015 r. zawiadomienie o rozprawie administracyjnej wyznaczonej na dzień [...] czerwca 2015 r. w celu przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka K. S. Pomimo tego, że Skarżąca w dniach od [...] czerwca 2015 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, o czym poinformowała SKO, organ w dniu [...] czerwca 2015r. przeprowadził wyznaczoną rozprawę, naruszając tym samym art. 50 § 3 k.p.a. Zdaniem skarżącej nie powiadomiono jej również o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych (ekspertyzy geologicznej). Tymczasem zgłaszała zastrzeżenia do tego dowodu, zatem ocena zasadności tych zastrzeżeń powinna była nastąpić po umożliwieniu jej zadawania biegłym pytań. W ocenie skarżącej uczyniono głównym dowodem w sprawie zeznania świadka (K. S.), który nie posiada wiedzy specjalistycznej w zakresie czytania map sporządzanych na podkładzie ortofotomapy, a zatem nie mógł oceniać mapy znajdującej się w aktach. Mimo to w oparciu o jej treść określił ilość wydobycia ze "starego" wyrobiska. Skarżąca podtrzymała zarzuty powoływane na etapie postępowania administracyjnego dotyczące ilości wydobytego materiału (140 ton), wykorzystania go wyłącznie na potrzeby własne, oparcia ekspertyzy na przypuszczeniach i ustaleniach z terenu otaczającego wyrobisko, a nie z tego wyrobiska, niemającego oparcia w materiale dowodowym sprawy ustalenie kąta nachylenia skarp, wykonania niedostatecznej ilości odwiertów, szacunkowego ustalenia wydobycia (obarczonego błędem 5,3 %, co przyznano w ekspertyzie). Wskazała, że jej zdaniem uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest oparte na argumentacji zawierającej istotne wady prawne i nie uwzględnia szeregu wymagań zawartych w przepisach prawa geologicznego i górniczego, które obszernie przedstawiła (s. 4 i 5 skargi). Podsumowując zgłoszone zarzuty wskazała, że kompletnie niewyjaśniony jest fakt częściowego wyeksploatowania złoża przed datą nabycia przez nią działki nr [...], niezweryfikowanie dowodu w postaci ortofotomapy, mimo że oparto ją na zdjęciach wykonanych kilka miesięcy przed spornym wydobyciem, nieprzesłuchanie w charakterze świadka biegłego, który sporządził ekspertyzę, nieuwzględnienie błędu oszacowania parametrów złoża.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i uznając zarzuty skargi za bezpodstawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną skargi.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja SKO w Ł. z dnia [...] czerwca 2015 r., która utrzymała w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] lutego 2012 r. ustalającą Skarżącej opłatę eksploatacyjną za wydobywanie na działce nr [...] w K. piasku ze żwirem bez wymaganej koncesji w wysokości 1.576.634,40 zł. Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy art. 85 a ust. 1 i ust. 2, art. 86 ust. 1 i art. 87 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (zwanej dalej "ustawą").

W tym miejscu należy podkreślić, że niniejsza sprawa już po raz drugi została poddana kontroli sądowej. Decyzja SKO w Ł. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] została bowiem uchylona przez WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 433/12, a skarga kasacyjna wywiedziona od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2014 r. II GSK 1125/13. Kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji miało zatem zbadanie przez Sąd, czy SKO - stosownie do art. 153 p.p.s.a - zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 grudnia 2012 r. i przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania.

Oceną prawną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we wskazanym orzeczeniu związane było nie tylko SKO, ale jak i skład Sądu orzekający obecnie. Z mocy art. 153 p.p.s.a. wynika bowiem, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną, o której mowa w tym przepisie, rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2523/12). Ustanowiona w tym przepisie zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12). Z racji rozwiązania prawnego, przyjętego w art. 153 p.p.s.a., strona (ale również i organ administracji publicznej) nie może na dalszych etapach postępowania skutecznie zakwestionować przesądzonych już wcześniej przez sąd kwestii. Nie chodzi przy tym o to, czy formułowane zarzuty są zasadne, czy też nie, lecz o to, że na danym etapie postępowania nie mogą już być skutecznie podnoszone. Uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu (por. wyrok NSA dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2541/12).

Wobec tego za wiążące należy uznać w niniejszej sprawie stwierdzenie Sądu w sprawie II SA/Bk 433/12, że organy prawidłowo ustaliły, iż Skarżąca dokonała w okresie XI – XII 2010 r. wydobycia piasku i żwiru z działki o nr. [...] położonej we wsi K. bez wymaganej koncesji. Okoliczność ta została potwierdzona w toku oględzin przeprowadzonych przez pracowników Starostwa Powiatowego w K. w dniu [...] lutego 2011 r., jak też przez wyjaśnienia P. L. – syna skarżącej, a także samej Skarżącej która przyznała, że doszło do wydobycia 140 ton kopaliny na ratowanie drugiego wyrobiska. Fakt nielegalnego wydobycia kopaliny potwierdził też wyrok karny Sądu Rejonowego w Ł. VII Zamiejscowego Wydziału Karnego w K. skazujący Skarżącą za wykroczenie w sprawie o sygn. [...]. Dla powyższej oceny nie miało zdaniem Sądu znaczenia, czy kopalina została przeznaczona na cele własne (jak twierdziła Skarżąca), czy na sprzedaż, bowiem koncesji wymaga każda działalność wydobywcza.

Sąd w powołanym wyżej wyroku uznał też, że organ prawidłowo dopuścił dowód z ekspertyzy geologicznej, albowiem stwierdzenie ilości wydobytej kopaliny wymagało wiedzy specjalistycznej (art. 84 k.p.a.). W tym zakresie za niewiarygodne Sąd uznał wyjaśnienia Skarżącej, iż wydobyła 140 ton kopaliny, w porównaniu z ilością 40 663 tony, jaka wynikała z ekspertyzy "Oszacowanie ilości zasobów kruszywa naturalnego wyeksploatowanego na działce nr [...] w miejscowości K.". Jak słusznie podkreślił organ Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń co do ilości wydobytego kruszywa. Negując zaś ekspertyzę specjalistyczną dopiero na etapie postępowania odwoławczego, Skarżąca nie przedłożyła żadnej kontropinii uprawnionych geologów, która mogłaby podlegać ocenie jako dowód w sprawie.

W tych okolicznościach za gołosłowne Sąd uznał zarzuty merytoryczne wniesione do ekspertyzy geologicznej dotyczące oparcia jej o materiał pozyskany z otoczenia wyrobiska, wykonania zbyt małej ilości odwiertów, zastosowania niewłaściwej mapy dokumentacyjnej, szacunkowego określenia ilości wydobycia z błędem 5,3 %. Kwestionowanie zaś przez Skarżącą jako dowodu zdjęć lotniczych do ortofotomapy było chybione, ponieważ potwierdzały one jedynie fakt dokonania okresu nielegalnych robót, nie były zaś dowodem na ilość wydobytego kruszywa.

Jak wynika z powyższego Sąd w wyroku z dnia 11 grudnia 2012 r. podzielił co do zasady stanowisko organów administracji co do prawidłowości wyliczenia wysokości opłaty eksploatacyjnej. W powołanym orzeczeniu Sąd wskazał natomiast jedynie na konieczność ponownego przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka K. S. (poprzedniego właściciela działki o nr. [...]) z zachowaniem formy przewidzianej przepisem art. 83 § 3 k.p.a. i po zawiadomieniu stron o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu. W ocenie Sądu zeznania tego świadka miały istotne znaczenie dla treści decyzji, albowiem ustalona przez organ wielkość wydobytej nielegalnie kopaliny na 38643 tony stanowiła różnicę pomiędzy ilością wskazaną w ekspertyzie geologicznej, a ilością kopaliny wydobytą z wcześniej istniejącego wyrobiska, wyliczoną na podstawie tych zeznań. Na podstawie tej wielkości została wyliczona wysokość spornej opłaty eksploatacyjnej ujętej w decyzji na kwotę 1576634,40 zł. W ocenie Sądu taki dowód mógł przeprowadzić organ II instancji jako dowód uzupełniający. Gdyby natomiast okazało się, iż treść zeznań świadka K. S. zasadniczo będzie odbiegać od treści jego oświadczenia z dnia [...] grudnia 2011 r, bądź wyjdą na jaw nieznane dotąd inne okoliczności wymagane szerszego wyjaśnienia, Sąd zalecił organowi odwoławczemu ewentualne zastosowanie przepisu art. 138 § 2 k.p.a.

Analizując tok czynności przeprowadzonych w ponownie prowadzonym postępowaniu oraz treść wydanego na ich podstawie rozstrzygnięcia, Sąd orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zastosowało się do ww. oceny w sposób prawidłowy. Przede wszystkim organ II instancji dopuścił wymagany dowód z zeznań świadka K. S. i przeprowadził go na rozprawie w dniu [...] czerwca 2015 r. pomimo nieobecności Z. L. na rozprawie i przedłożenia przez nią zwolnienia lekarskiego na okres od [...] czerwca do [...] czerwca 2015 r. W ocenie Sądu w zaistniałej okolicznościach faktycznych sprawy nie zachodziła potrzeba odraczania wyznaczonej przez organ rozprawy, albowiem Skarżąca, pomimo, iż została wezwana przez Kolegium zgodnie z art. 50 § 1 k.p.a. do wzięcia udziału w rozprawie i przesłuchaniu świadka osobiście lub przez wyznaczonego przez siebie pełnomocnika, ograniczyła się jedynie do złożenia zwolnienia lekarskiego przed rozprawą, bez wniosku o jej odroczenie i bez wyznaczenia pełnomocnika. Jak wynika z akt sprawy wezwanie na rozprawę doręczono Skarżącej w dniu [...] maja 2015 r, zatem przez okres 16 dni miała ona możliwość powołania pełnomocnika do jej reprezentowania w sprawie, czego jednak nie uczyniła. Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma fakt, iż Skarżąca wcześniej już kilkakrotnie przedkładała Kolegium zwolnienia lekarskie wystawiane bezpośrednio przed dniem wyznaczonej rozprawy. Pierwsze zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 5 lutego 2015 r. doręczono Skarżącej w dniu 27 stycznia 2015 r. W odpowiedzi na to Skarżąca w dniu 4 lutego 2015 r. dostarczyła do SKO zwolnienie lekarskie wystawione na okres od [...] lutego 2015 r. Drugie zawiadomienie o nowym terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 19 lutego 2015 r. Skarżąca otrzymała w dniu 6 lutego 2015 r. W dniu 18 lutego 2015 r. do SKO wpłynęło od Skarżącej kolejne zwolnienie lekarskie wystawione na okres 16 – 26 lutego 2015 r. W tych okolicznościach SKO wyznaczyło po raz trzeci nowy termin rozprawy na dzień 27 marca 2015 r., o czym Skarżąca została poinformowana w dniu 6 marca 2015 r. W dniu 27 marca 2015 r. do SKO wpłynęło od Skarżącej kolejne zwolnienie lekarskie wystawione na okres od 23 do 4 kwietnia 2015 r.

W zaistniałych okolicznościach Kolegium pismem z dnia 28 kwietnia 2015 r. zwróciło się do Skarżącej o podanie informacji, kiedy będzie mogła stawić się na rozprawę przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Ł. celem przesłuchania świadka K. S. Pismo to mimo prawidłowego doręczenia pozostało bez odpowiedzi. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo uczyniło wzywając Skarżącą, na podstawie art. 50 § 1 k.p.a., do stawienia się na wyznaczonej w dniu [...] czerwca 2015 r. rozprawie osobiście lub przez pełnomocnika. W związku zaś z tym, iż Skarżąca przedłożyła jedynie kolejne zwolnienie lekarskie wystawione na okres od [...] czerwca 2015 r., nie zwróciła się natomiast o odroczenie wyznaczonej rozprawy, nie wyznaczyła także pełnomocnika do wzięcia udziału w podejmowanych czynnościach, Kolegium miało podstawę do przeprowadzenia wyznaczonej rozprawy, pomimo nieobecności Skarżącej. W zaistniałym stanie faktycznym sprawy nie można podzielić zarzutu Skarżącej jakoby jej uprawnienie z art. 79 § 1 k.p.a. zostało w jakikolwiek sposób naruszone. Wręcz przeciwnie, przypatrując się chronologii, w jakiej Skarżąca korzystała ze zwolnień lekarskich, można dojść do wniosku, że Skarżącej zależało na utrudnieniu, a wręcz uniemożliwieniu przeprowadzenia prawidłowo dowodu z przesłuchania świadka, a w konsekwencji na wydłużeniu postępowania.

Konkludując należy dojść do wniosku, że dowód z zeznań świadka K. S. został przeprowadzony przez organ w sposób zgodny z zaleceniami wyrażonymi w wyroku z dnia 11 grudnia 2012 r. W związku zaś z tym, iż treść zeznań tego świadka była zgodna z treścią jego oświadczenia z dnia [...] grudnia 2011r. organ słusznie uznał, że sposób wyliczenia opłaty eksploatacyjnej obciążającej Skarżącą jest prawidłowy, co uzasadniało utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy.

W ocenie Sądu, również zarzuty natury procesowej dotyczące naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie, albowiem organy obydwu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie, a zaskarżona decyzja została wydana po wszechstronnym rozważeniu zebranego w sprawie materiału

Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących norm prawa materialnego, jak też prawa procesowego, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego też skargę jako bezzasadną oddalił na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

-----------------------

[pic]