Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 510/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1a  ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 122 art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 lutego 2013 r. sprawy ze skargi "L." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r., po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 stycznia 2012 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adw. K. W. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] r. nr [...] – wydaną po wznowieniu postępowania - stwierdzającą istnienie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej oraz odmawiającą uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr[....] , określającej L. Spółce z o.o. z siedzibą w [...] , zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie [...] zł.

Z akt sprawy wynika, że pismem z 3 lutego 2012 r. Spółka z o.o. L. wniosła o uchylenie ostatecznej decyzji z dnia [....] r. nr[...] , z uwagi na zły stan techniczny nieruchomości, wstrzymanie postępowania egzekucyjnego związanego z decyzją za 2009 r., zobowiązanie Burmistrza L. do wyjaśnienia, dlaczego poprzedni właściciele nieruchomości nabytej w 2007 r. przez spółkę L. uiszczali do 2007 r. podatek od nieruchomości według stawek charakterystycznych dla obiektów w złym stanie technicznym oraz zapoznanie się z pismem Spółki z dnia 12 grudnia 2011 r., jak i wnioskiem o wznowienie z dnia 26 sierpnia 2010 r.

Zdaniem Spółki, zły stan techniczny przedmiotowej nieruchomości został potwierdzony przedłożeniem fotografii na płycie CD-R. W opinii Spółki, żądanie przez organ podatkowy potwierdzenia tegoż stanu w drodze decyzji organu nadzoru budowlanego jest poglądem zbyt daleko idącym, profiskalnym, nieznajdującym potwierdzenia w orzecznictwie sądowym oraz w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, która nie wprowadza obowiązku potwierdzenia złego stanu technicznego nieruchomości w drodze jakiegokolwiek zaświadczenia.

W ocenie Spółki, ze względu na logikę i doświadczenie życiowe, nie sposób przyjąć, że zniszczone, opływające wodą ściany i posadzki oraz niestabilność gruntu, spowodowane wysokim poziomem wód gruntowych zostaną uznane za nieruchomości o dobrym stanie technicznym, umożliwiającym prowadzenie działalności gospodarczej.

Nadto Spółka wyjaśniła, że przedmiotowa nieruchomość nigdy nie była przez nią wykorzystywana z uwagi na zły stan techniczny i brak zezwoleń z PIP i Sanepidu. Dowodem na zły stan techniczny nieruchomości, skutkujący innym niż pierwotne rozstrzygnięciem w zakresie podatku od nieruchomości za 2009 r., jest dokument wydany przez ten sam organ podatkowy, tj. decyzja w sprawie podatku

od nieruchomości za 2000 r., wydana wobec poprzedniego właściciela nieruchomości. Dokument ten potwierdza, że do chwili nabycia przedmiotowej nieruchomości przez Spółkę w 2007 r., poprzedni jej właściciele uiszczali podatek od nieruchomości według stawek jak za nieruchomości w złym stanie technicznym, czyli według stawek dla budynków sklasyfikowanych jako pozostałe.

W decyzji z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

stwierdziło istnienie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, lecz na podstawie art. 245 § 1 pkt 3 lit. a) tej ustawy organ odmówił uchylenia ww. decyzji ostatecznej. W ocenie organu pierwszej instancji, w wyniku uchylenia decyzji ostatecznej mogłaby być wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa, bowiem z przedłożonej przez Podatnika dokumentacji technicznej opodatkowanych nieruchomości nie wynika, by stan techniczny tych nieruchomości uniemożliwiał prowadzenie na nich działalności gospodarczej w 2009 r.

Nie zgadzając się z tą decyzją spółka L. wniosła odwołanie, podnosząc,

że organ I instancji nie wyjaśnił należycie sprawy i niezasadnie nie uznał,

że wykazywany przez Spółkę zły stan techniczny budynków nie stanowi "względów technicznych", o których mowa w ustawie podatkowej, wyłączających możliwość opodatkowania budynków stawką podatkową przewidzianą dla budynków związanych z działalnością gospodarczą.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu ww. decyzji z dnia [....] r. wskazało, że z istoty instytucji wznowienia postępowania podatkowego, uregulowanej w Rozdziale 17 Ordynacji podatkowej (dalej: O.p.) wynika, iż stwarza ona możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania.

Przytaczając brzmienie art. 240 § 1 pkt 5 O.p., organ odwoławczy wskazał,

że przedmiotem dokonanej przez organ I instancji oceny były przedstawione przez Stronę we wniosku o wznowienie postępowania nowe dowody i okoliczności faktyczne, tj. zły stan techniczny nieruchomości w 2009 r., potwierdzony przedłożoną przez Spółkę kopią sporządzonej w 2006 r. przez B. W. dokumentacji technicznej nieruchomości, stanowiącej działki o numerach ewidencyjnych[...] , położone

w obrębie L. przy ul. [....]

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że ww. dokumentacja nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej SKO z dnia [...] r. Z dokumentacji technicznej, nieznanej organowi podatkowemu na dzień wydania

ww. decyzji ostatecznej, wynika bowiem, że sporna nieruchomość wykazuje duży stopień zużycia i wymaga remontu. Należy więc uznać, że Spółka - wskazując na nowe okoliczności - dąży do zmiany merytorycznej oceny stanu faktycznego, która to ocena już została przez organy podatkowe dokonana. Wynikiem tejże oceny organów podatkowych było uznanie, że stan techniczny spornych nieruchomości nie stwarza przeszkód do ich opodatkowania stawkami podatku właściwymi dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Niezależnie zatem od przedstawienia przez Stronę nowych okoliczności i dowodów, brak jest w przedmiotowej sprawie podstaw do przyjęcia, że sporne nieruchomości - zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - nie powinny być uznane za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Zdaniem organu odwoławczego, wyłączenie budynku lub jego części

z opodatkowania stawkami przewidzianymi dla budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą jest możliwe tylko w wypadku, gdy stan techniczny tych nieruchomości ma związek ze zdarzeniem niezależnym od podatnika. Wskazanie przez organ I instancji na konieczność potwierdzenia złego stanu technicznego budynków decyzjami organu nadzoru budowlanego o wyłączeniu budynku z użytkowania, bądź o jego opróżnieniu, stanowiło jedynie przykładowe wyliczenie takich zdarzeń. Podniesione przez Stronę okoliczności, utrudniające, czy nawet uniemożliwiające korzystanie ze spornych nieruchomości nie stanowią takich, na których istnienie Strona nie miała wpływu. Z twierdzeń zawartych w odwołaniu, jednoznacznie bowiem wynika, że sporne nieruchomości znajdowały się w złym stanie technicznym i były niezdatne do użytku już w momencie ich nabycia przez Spółkę. W ocenie SKO, utrzymywanie takich obiektów od 2007 r., w sytuacji, gdy stopień ich zniszczenia z biegiem czasu postępuje, kłóci się z logiką i celowością działalności gospodarczej, opartej na założeniu osiągania zysku. Każdy kierujący się takimi zasadami przedsiębiorca powinien więc rozważyć zainwestowanie w remont nieruchomości, a jeżeli takie przedsięwzięcie byłoby nieopłacalne – "po prostu jej sprzedaż".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. Spółka z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zwolnienie od kosztów postępowania oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając skargę Spółka wskazała, że podejście SKO wydaje się czysto teoretycznym, nie opartym o rzeczywiste doświadczenia w zakresie działalności gospodarczej. Czysto teoretyczne - bez analizy działalności i sytuacji finansowej skarżącej - założenia remontu obiektów Spółki nie dają się zrealizować w kontekście działania Spółki w dziedzinie pożytku publicznego i nieosiągania zysku. Żadna instytucja finansowa nie udzieli bowiem finansowania podmiotowi nieosiągającemu zysku. Skarżąca Spółka wskazała dalej, że na zatrudnienie ludzi i prowadzenie działalności w pomieszczeniach zawilgoconych o naruszonych fundamentach, ścianach i stropach, nigdy nie zezwoli sanepid, inspekcja pracy czy straż pożarna –co jest okolicznością uniemożliwiającą wykorzystanie nieruchomości, niezależną od skarżącej.

W ocenie Spółki uwadze SKO umknęło to, że dokumentacja techniczna została zaktualizowana po 2006 r. przez Spółkę i zły stan techniczny poparty został przedłożeniem znacznej ilości fotografii na płycie CD-R.

Nadto, Spółka stanęła na stanowisku, że argument podniesiony przez SKO o potrzebie posiadania decyzji organu nadzoru budowlanego o opróżnieniu bądź wyłączeniu z użytkowania nieruchomości (budynku) ze względu na jej zły stan techniczny jest argumentem dalece chybionym, nie znajdującym potwierdzenia

w orzecznictwie sądowym. Spełnienie ustawowych przesłanek pozwalających na opodatkowanie budynku według niższych stawek może zostać przez podatnika udowodnione w jakikolwiek dozwolony prawem sposób (art. 180 § 1 O.p.), przykładowo przez: opinię biegłego, fotografie czy też oględziny.

Skarżąca Spółka wskazała również, że SKO zapomniało o byłym budynku,

z którego pozostały jedynie niektóre mury, a podatek został wymierzony jak za pełnosprawny budynek. Spółka złożyła do SKO wniosek o wznowienie postępowania z uwagi na ujawnienie nowej przesłanki (zły stan techniczny) nieznanej organowi II instancji w dniu wydawania jego decyzji, a nieruchomość spółki L. nie była remontowana od chwili jej nabycia (w 2007 r.). Nie zmienił się zatem stan techniczny nieruchomości. Według posiadanych przez Spółkę wiadomości, poprzedni właściciele nieruchomości uiszczali od 1996 do 2007 r. podatek właściwy dla obiektów w złym stanie technicznym - jak od "pozostałych" budynków. O złym stanie technicznym świadczą dokumenty posiadane przez poprzedniego właściciela. Przedmiotowa nieruchomość nigdy nie była przez Spółkę wykorzystywana, z uwagi na zły techniczny i brak zezwoleń z PIP i Sanepid na prowadzenie działalności.

Spółka zakwestionowała też stwierdzenie SKO w decyzji z [...] r., że już w 2009 r. była w posiadaniu przedłożonej dokumentacji technicznej. Kwestia stanu technicznego nie była również przedmiotem kontroli organu I instancji - jak niezasadnie stwierdziło SKO. Powodem czynności kontrolnych oględzin nieruchomości nie był stan techniczny lecz stwierdzenie użytkowania tego terenu przez Fundację Z. Ponadto – zdaniem skarżącej Spółki – osoby przeprowadzające tę kontrolę nie mogły dokonywać oceny i wypowiadać się na temat stanu technicznego, bowiem nie mają odpowiednich kwalifikacji. Byli to urzędnicy na pewno niemający żadnych kwalifikacji budowlanych. Nieprawdą jest też, aby z przedłożonej w 2011 r. dokumentacji technicznej nie wynikało, że stan techniczny nieruchomości uniemożliwiał prowadzenie działalności gospodarczej. Zatem przedłożenie tej dokumentacji technicznej powinno skutkować innym, niż pierwotnym, rozstrzygnięciem w zakresie podatku od nieruchomości za 2009 r. Dowodem popierającym tę tezę jest istnienie dokumentu wydanego przez ten sam organ, przez tego samego skarbnika, wymierzający podatek w oparciu o stawki właściwe dla obiektów o złym stanie technicznym. Ten bardzo istotny dokument nie znalazł miejsca w skarżonym orzeczeniu, nie skomentował go również organ I instancji.

Spółka wskazała dalej, że Gmina L. w dotychczas funkcjonującej decyzji podatkowej nie uwzględniła samoistnego zawalenia się jednego z pomieszczeń, co jest równoznaczne z jego brakiem i potrzebą jej uchylenia i wydania nowej,

z uwzględnieniem powierzchni pomniejszonej o powierzchnię tego pomieszczenia (budynku). Zdaniem Spółki, istotnym w sprawie jest to, że SKO uchyliło decyzje organu I instancji za rok 2007 i 2008, dotyczące tej samej nieruchomości z powodu nie rozgraniczenia powierzchni budynku, który już nie istnieje i budynku w złym stanie technicznym i odpowiedniego w związku z tym opodatkowania.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W ocenie organu odwoławczego, przedstawiona przez Skarżącą dokumentacja techniczna nieruchomości z 2006 r. nie stanowiła podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [....] r.

Z dokumentacji tej, nieznanej organom podatkowym na dzień wydania ww. decyzji ostatecznej, wynika, że sporna nieruchomość wykazuje duży stopień zużycia i wymaga remontu. Wynikiem tejże oceny organów podatkowych było uznanie, że stan techniczny spornych nieruchomości nie stwarza przeszkód do ich opodatkowania stawkami podatku właściwymi dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą.

Pismem procesowym z dnia 23 stycznia 2013 r. pełnomocnik skarżącej Spółki uzupełnił treść skargi, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 122 i art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 19 ustawy z dnia 12 października 1994 r.

o samorządowych kolegiach odwoławczych (dalej: uSKO), przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że przedmiotowe nieruchomości związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej, podczas gdy ze względów technicznych, takich jak niestabilność gruntu wskutek przenikania wód gruntowych, pęknięcia ścian, uszkodzenia czy osiadania fundamentów, uszkodzenia stropów i sufitów, nieruchomości te nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia takiej działalności;

2) art. 180 § 1 O.p. w zw. z art. 19 uSKO, przez błędne przyjęcie, że okoliczności względów technicznych, warunkujących że przedmiotowe nieruchomości nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej mogą być wykazane przez podatnika jedynie na podstawie decyzji organu nadzoru budowlanego, podczas gdy stanowisko takie nie znajduje oparcia w przepisach ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych;

3) art. 122 i art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 19 uSKO, przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, polegające na wymierzeniu podatku od nieruchomości związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej za nieruchomość nieistniejącą;

4) art. 197 i art. 198 § 1 O.p. w zw. z art. 19 uSKO, przez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w postaci dowodu z opinii biegłego lub dokonania oględzin, w sytuacji gdy dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego wymagane były wiadomości specjalne lub przeprowadzenie oględzin.

Na rozprawie Sąd – działając na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", przeprowadził z urzędu dowody uzupełniające z deklaracji Spółki na podatek od nieruchomości za rok 2009 oraz

z decyzji SKO uchylających decyzje organu I instancji dotyczące podatku od nieruchomości Spółki za 2007, 2008 i 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Po dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić, bowiem decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa.

Na wstępie należy wyjaśnić, że wznowienie postępowania podatkowego jest instytucją procesową, która ma na celu ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy zaistnieją przesłanki określone w art. 240 § 1 O.p. Zgodnie z art. 243 § 1 O.p., w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie takie otwiera drugą fazę postępowania wznowieniowego, tj. postępowanie rozpoznawcze (wyjaśniające). Stosownie do art. 243 § 2 O.p., celem postępowania rozpoznawczego jest ustalenie istnienia podstaw wznowienia oraz w razie pozytywnego wyniku tej czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy, będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji ostatecznej. Granice postępowania rozpoznawczego sprawy podatkowej wyznaczone są sprawą rozstrzygniętą decyzją ostateczną.

Należy więc podkreślić, że postępowanie wznowieniowe nie jest kolejną, trzecią instancją merytorycznego rozpoznania sprawy podatkowej, lecz jest postępowaniem prowadzonym w trybie nadzwyczajnym, służącym wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji, wydanej w postępowaniu obarczonym jedną z wad wymienionych w art. 241 § 1 O.p. i dlatego zasadniczą, wstępną, kwestią jest ustalenie, czy wystąpiła w sprawie jedna (lub więcej) z takich przesłanek pozwalających na ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. W przeciwnym razie organ podatkowy odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 245 § 1 pkt 2 O.p.).

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem postępowania podatkowego było określenie spółce L. zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2009. Postępowanie to zostało zakończone ww. ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r.

Składając wniosek o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją ostateczną, Spółka wskazała na przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Zgodnie z tym przepisem, "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję".

Z przepisu tego wynika zatem, że postępowanie zostanie wznowione, gdy zostaną łącznie spełnione trzy przesłanki:

1) wyszły na jaw nowe istotne okoliczności faktyczne lub nowe dowody;

2 nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji;

3) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Zwrot "wyjdą na jaw", oznacza, że decydujący jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli okazania i udostępnienia go organowi.

Przesłanka "istotnych" okoliczności lub dowodów jest spełniona wtedy, gdy mogą one mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, a więc wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części. Natomiast "nowe okoliczności lub dowody" to takie, które wprawdzie istniały w dniu wydania decyzji w zwyczajnym postępowaniu, ale które zostały ujawnione już po wydaniu decyzji. Istotne jest zatem, aby te dowody lub okoliczności nie były znane organowi, który wydał decyzję ostateczną.

Wskazać należy, że w wydanej po wznowieniu postępowania decyzji z dnia

[....] r. – utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją - organ I instancji stwierdził istnienie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, lecz na podstawie art. 245 § 1 pkt 3 lit. a) tej ustawy odmówił uchylenia ww. decyzji ostatecznej, ponieważ stwierdził, że w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa.

Odnosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że skarżąca Spółka, składając wniosek o wznowienie postępowania, powołała się na nowe - jej zdaniem - okoliczności, tj. zły stan techniczny posiadanych nieruchomości (budynków), istniejący już w chwili wydania decyzji przez organy podatkowe, nieznane jednak tym organom. Okoliczności te potwierdzać miał nowy dowód, istniejący w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz nieznany organowi, tj. dokumentacja techniczna budynków, sporządzona w październiku 2006 r. dla poprzedniego właściciela nieruchomości. Do wniosku o wznowienie postępowania Spółka dołączyła też uzupełniającą dokumentację techniczną, sporządzoną w marcu 2010 r. (a więc już po wydaniu decyzji ostatecznej), a następnie dołączyła też płytę CD-R zawierającą znaczną ilość fotografii obrazujących aktualny stan techniczny budynków.

Przed odniesieniem się do ustaleń i ocen zawartych w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wskazać należy, że przedmiotem sporu w sprawie podatkowej było zastosowanie przez organ podatkowy do posiadanych przez skarżącą Spółkę nieruchomości stawek podatku od nieruchomości przewidzianych dla gruntów i budynków "związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej", a więc stawki najwyższej.

Stwierdzić zatem należy, że zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia

12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. nr 121, poz. 844) – dalej: "u.p.o.l.",- użyte w tej ustawie określenie "grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej" oznacza – "grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych".

Wnosząc o uchylenie decyzji ostatecznej, określającej podatek od nieruchomości za rok 2009, Spółka wskazywała więc na zawarte w cytowanym przepisie wyłączenie - że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej "ze względów technicznych". W ocenie Spółki, potwierdzony w przedłożonej dokumentacji technicznej zły stan budynków oznacza, że spełniony został ww. warunek, zrywający związek przedmiotowych budynków z działalnością gospodarczą.

Za zasadne uznać należy zarzuty skargi, iż organy obu instancji nie dokonały należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie jest też przekonująca argumentacja prawna zawarta w decyzjach tych organów.

Stwierdzenia te odnoszą się m.in. do zawartej w aktach sprawy dokumentacji technicznej budynków, sporządzonej w październiku 2006 r. Organy obu instancji nie odniosły się do zawartych w niej ustaleń dotyczących pęknięć ścian – sugerujących uszkodzenia fundamentów lub ich osiadanie, do uszkodzeń stropów i dachów, przenikania wód gruntowych itp., jak również nie odniosły się do ocen zawartych

w dokumentacji (w odniesieniu do każdego budynku), że "przed przystąpieniem do ponownego użytkowania należy wykonać kapitalny remont budynku", a w jego trakcie dokonać dokładnej oceny stanu technicznego elementów konstrukcyjnych budynku.

W dokumentacji stwierdzono przy tym – powołując się na oświadczenie przedstawiciela użytkownika ([...] Sp. z o.o. w L.), że w budynku hali zaprzestano działalności (wyłączono ją z bieżącego użytkowania) w 2002 r.

Dokonując oceny stanu technicznego budynków należało też odnieść się do uzupełniającej dokumentacji technicznej sporządzonej w marcu 2010 r. (z załączonymi licznymi fotografiami). Wprawdzie dokumentacja ta sporządzona została po wydaniu decyzji ostatecznej, jednak w trakcie postępowania wznowionego na podstawie dokumentacji z października 2006 r., którego celem było ustalenie stanu technicznego budynków w 2009 r., dokumentacja ta – sporządzona kilka miesięcy po upływie roku podatkowego - także może wskazywać na stan techniczny budynków w roku podatkowym 2009.

Ponadto zauważyć należy, że z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. dotyczących podatku od przedmiotowych nieruchomości za lata 2007 i 2008 oraz z 24 maja 2011 r. za rok 2010 wynika, że organ odwoławczy uchylił decyzje organu podatkowego I instancji, nakazując m.in. dokonanie ustaleń powierzchni budynku, którego dach uległ zawaleniu (na co wskazywano też w skardze), bowiem taki obiekt nie stanowi już budynku, zatem nie podlega opodatkowaniu. Skoro zatem stan taki istniał już w latach poprzednich, to organ prowadzący postępowanie wyjaśniające po wznowieniu postępowania dotyczącego podatku za rok 2009 nie mógł pomijać takich okoliczności, które mogły też stanowić przesłankę do wznowienia postępowania z urzędu. Również zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych nakazuje także uwzględnienie takich okoliczności także po wznowieniu postępowania, zwłaszcza, że wynikają one również ze złego stanu technicznego budynków (są jego skutkiem) – co stanowiło przesłankę wznowienia przedmiotowego postępowania.

Już z tego powodu decyzja ostateczna określająca wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2009 powinna także zostać uchylona.

Z uzasadnień wskazanych decyzji wynika ponadto, że przesłuchany został

w charakterze świadka autor ww. dokumentacji technicznych, zatem również zasadne było co najmniej załączenie kopii protokołu jego zeznań do akt przedmiotowej sprawy (albo przesłuchanie go w tej sprawie) oraz odniesienie się do treści tych zeznań, dla wyjaśnienia stanu technicznego budynków w 2009 r.

Dla wyjaśnienia tej kwestii niezbędne może się okazać powołanie biegłego, który na podstawie zebranych dowodów (w tym fotografii) dokona oceny możliwości wykorzystywania przedmiotowych budynków do działalności gospodarczej, przy uwzględnieniu ich stanu technicznego.

Zgodzić się przy tym należy ze Skarżącą, że w zwyczajnym postępowaniu podatkowym oględziny budynków skoncentrowane były nie na ich stanie technicznym, lecz zmierzały do wyjaśnienia, czy są one użytkowane przez Fundację Z. – co też organ podatkowy wykluczył.

Odnosząc się do argumentacji prawnej zawartej w decyzjach organów obu instancji, Sąd nie podzielił stwierdzenia, że wyłączenie budynku lub jego części z opodatkowania stawkami przewidzianymi dla budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą jest możliwe tylko w wypadku, gdy stan techniczny tych nieruchomości ma związek ze zdarzeniem niezależnym od podatnika. Stwierdzić należy, że taki argument nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Nie można bowiem uznać, że w razie doprowadzenia budynku do stanu nie nadającego się do używania z powodu niedokonywania przez właściciela napraw bieżących lub remontu, np. z powodów ekonomicznych (nieopłacalności) lub finansowych (braku środków pieniężnych), przedsiębiorca powinien nadal uiszczać podatek według stawki najwyższej, przewidzianej dla budynków związanych z działalnością gospodarczą. Stosowanie takiej stawki nie może stanowić swoistej sankcji za niepodejmowanie remontu budynku.

Również z tego powodu nie można się zgodzić ze stanowiskiem organów obu instancji, że jeżeli przedsiębiorca nie dokonuje takiego remontu, to powinien "po prostu" sprzedać nieruchomość. Podnoszenie takich argumentów przez organy podatkowe uznać należy za nieuzasadnioną, nie mającą podstaw prawnych, ingerencję organów podatkowych w swobodę działalności gospodarczej i narzucanie określonych decyzji gospodarczych. Podatek od nieruchomości jest podatkiem od majątku nieruchomego podatnika, zatem podleganie opodatkowaniu i właściwa wysokość stawki podatkowej w stosunku do poszczególnych nieruchomości zależeć powinna od ich stanu rzeczywistego, a nie stanu jaki powinien istnieć w razie podjęcia przez właściciela określonych działań (remont albo sprzedaż). Akceptacja takiego stanowiska prowadziłaby do - niezasadnego zdaniem Sądu - wniosku, że np. w razie zawalenia się części dachu lub ściany budynku, przedsiębiorca powinien nadal uiszczać podatek jak za budynek związany z działalnością gospodarczą (czyli wg najwyższej stawki) dlatego, że zdarzenia te nastąpiły z przyczyn zależnych od przedsiębiorcy (braku remontu).

Nie można też nie uwzględniać sytuacji, gdy przedsiębiorca nabywa nieruchomości, które już w chwili zakupu nie nadają się do wykorzystania do działalności gospodarczej i niedokonanie ich remontu nie może skutkować objęciem ich tą najwyższą stawką podatku. Uwzględniając zaprezentowane stanowisko organów podatkowych, w istocie przedsiębiorca nie mógłby nabywać takich nieruchomości, bo – nie podejmując niezwłocznie remontu – powinien je "po prostu sprzedać". Zauważyć przy tym należy, że w rozpatrywanej sprawie Spółka nabyła przedmiotowe nieruchomości nieużytkowane od kilku lat (jak wynika z dokumentacji technicznej) i podnosiła zarzut, że już poprzedni właściciel uiszczał podatek wg stawki jak za budynki pozostałe – kwestie te nie zostały jednak wyjaśnione. W zaskarżonej decyzji również wskazano, że z twierdzeń zawartych w odwołaniu, jednoznacznie wynika, że sporne nieruchomości znajdowały się w złym stanie technicznym i były niezdatne do użytku już w momencie ich nabycia przez Spółkę.

Sąd nie podzielił też poglądu wyrażonego w decyzji organu I instancji, że zły stan techniczny budynków powinien być potwierdzony decyzjami organu nadzoru budowlanego o wyłączeniu budynku z użytkowania, bądź o jego opróżnieniu. Wprawdzie pogląd ten został podważony przez organ II instancji (który wyjaśnił,

że pogląd ten stanowił jedynie przykładowe wyliczenie takich zdarzeń), jednak należy się zgodzić ze Skarżącą, że prawo podatkowe nie stawia takich wymogów. Oznacza to, że stan techniczny (względy techniczne) budynków, uniemożliwiający ich wykorzystanie do działalności gospodarczej, może być wykazywany różnymi dowodami, w tym oględzinami, opinią biegłego.

Uznać przy tym należy, że określenie "względy techniczne" użyte w ustawie podatkowej nie jest tożsame z pojęciem stan techniczny. Niewątpliwie jest ono pojęciem szerszym, mogącym obejmować także inne okoliczności uniemożliwiające wykorzystanie nieruchomości do działalności gospodarczej, jednak niewątpliwie też, zły stan techniczny budynku, uniemożliwiający takie jego wykorzystanie, należy także uznać za względy techniczne, o których mowa w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych.

Mając powyższe ustalenia na względzie stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja (a także poprzedzająca ją decyzja organu I instancji) wydana została

z naruszeniem przepisów postępowania przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (art. 122 i art. 187 § 1 O.p.), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględniając zatem skargę, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

W ponownym rozpoznaniu sprawy należy więc uzupełnić materiał dowodowy

w sposób wyżej wskazany i na tej podstawie dokonać jego rozpatrzenia, przy uwzględnieniu przedstawionej przez Sąd oceny prawnej.

O niewykonywaniu zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152

ww. ustawy. Pełnomocnikowi skarżącej Spółki wyznaczonemu z urzędu przyznano koszty nieopłaconej pomocy prawnej na podstawie art. 209 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 r. nr 163 poz. 1348, ze zm.).