Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2161/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: ART 134 KPA
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Paweł Groński Sędzia WSA Kaja Angerman po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lutego 2016 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R.P. i M.P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. (nr [...]) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz R.P. i M.P. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody [...] (dalej również: "Wojewoda" lub "organ") z dnia [...] maja 2015 r. (Nr [...]), dalej powoływane również jako "zaskarżone postanowienie". Postanowieniem tym Wojewoda, działając na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a., stwierdził niedopuszczalność odwołania R.P. i M.P. od decyzji Starosty [...] Nr [...] z dnia [...].01.2015 r. orzekającej o ustaleniu odszkodowania na rzecz K.P.za udział w 8/24 części nieruchomości i D.S. za udział w 8/24 części nieruchomości oraz o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz K.P. za udział w 1/24 części nieruchomości, S.M. za udział w 5/24 części nieruchomości i A.M. oraz J.M. za udział w 9/24 części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 34 m² w obrębie [...], zajętej pod część drogi publicznej (gminnej) - ul. [...] w [...].

II. Stan sprawy, w związku z ustaleniami poczynionymi w zaskarżonym postanowieniu oraz wskazanej wyżej decyzji Starosty [...] Nr [...], przedstawiał się następująco.

II.1. Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. Starosta [...] ustalił odszkodowanie na rzecz K.P. za udział w 8/24 części nieruchomości i D.S. za udział w 8/24 części nieruchomości oraz odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz K.P. za udział w 1/24 części nieruchomości, S.M. za udział w 5/24 części nieruchomości i A.M. oraz J.M. za udział w 9/24 części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 34 m² w obrębie [...], zajętej pod część drogi publicznej (gminnej) - ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu tej decyzji Starosta wskazał m. in., że dniu 8 listopada 2005 r. wpłynęły wnioski S. i S. małż. M., A. i J. małż. M. oraz K.P. w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za grunt oznaczony w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 34 m2 w obr. [...], zajęty pod część drogi publicznej (gminnej) - ul. [...] w [...]. Rzeczona działka zajęta pod drogę przeszła na własność Gminy-Miasta [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., co stwierdza ostateczna decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. były osoby fizyczne: S. i S. małż. M. (8/24 części udziałów nieruchomości), A. i J. małż. M. (8/24 części udziałów nieruchomości) oraz K.P. (8/24 części udziałów nieruchomości). Na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział Cywilny z dnia [...] października 2006 r. (sygn. akt [...]) o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym w dniu [...] grudnia 2005 r. S.M. jako spadkobiercy ujawnieni zostali: S.M., K.P., J.M. i D.S. W dniu [...] kwietnia 2007 r. A. i J. małż. M. dokonali przeniesienia własności 8/24 części udziałów własności nieruchomości umową sprzedaży (rep. [...] nr [...]) na rzecz R. i M. małż. P. Starosta [...] uznał, że w świetle nadmienionego aktu notarialnego roszczenie odszkodowawcze A. i J. małż. M. zostało zaspokojone w momencie zawarcia umowy poprzez zapłatę ceny sprzedaży za nieruchomość. W związku z powyższym ich roszczenie o ustalenie odszkodowania wygasło. Ponieważ nabywcy nieruchomości (tj. R. i M. małż. P.) nie wystąpili z wnioskiem o ustalenie odszkodowania, ich roszczenie odszkodowawcze również wygasło. W świetle wyroku NSA z 11 stycznia 2010 r. (sygn. akt I OPS 3/09), spory w tym zakresie mogą być rozstrzygane tylko na drodze cywilnoprawnej. W dniu [...] sierpnia 2007 r. A. i J. małż. M. dokonali przeniesienia własności 1/24 części udziału własności przedmiotowej nieruchomości umową darowizny (rep. [...] nr [...]) na rzecz D.S. W świetle tej umowy darowizny Starosta [...] uznał, że roszczenie odszkodowawcze A. i J. małż. M. o ustalenie odszkodowania również wygasło "w związku z dokonaną cesją". W dniu [...] sierpnia 2007 r. S.M. dokonała przeniesienia własności 5/24 części udziałów własności nieruchomości umową darowizny (rep. [...] nr [...]) na rzecz D.S. W związku z tą umową darowizny organ prowadzący postępowanie uznał, że roszczenie odszkodowawcze S.M. o ustalenie odszkodowania także wygasło "w związku z dokonaną cesją". W dniu [...] sierpnia 2007 r. K.P. dokonała przeniesienia własności 1/24 części udziałów własności nieruchomości umową darowizny (rep. [...] nr [...]) na rzecz D.S. Mając na uwadze aktu darowizny organ prowadzący postępowanie uznał, że na mocy powyższego aktu roszczenie odszkodowawcze K.P. o ustalenie odszkodowania wygasło w związku z dokonaną cesją. Następnie Starosta [...] stwierdził, że pod pojęciem "właściciela nieruchomości" użytym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1989 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.; dalej również: "Przepisy wprowadzające") należało rozumieć nie tylko osobę, której w dniu 31 grudnia 1998 r. przysługiwało prawo własności do nieruchomości stanowiącej drogę publiczną i pozostającej we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, ale także osobę legitymującą się formalnoprawnym tytułem uprawniającym do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania zarówno w dacie złożenia w ustawowym terminie wniosku w tym przedmiocie, jaki i w dacie wydawania decyzji deklaratoryjnej przez wojewodę. W konsekwencji więc umową darowizny przeniesiono uprawnienie do żądania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, które poprzednio przysługiwało obdarowanemu. Starosta [...] przyjął również, powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Wa 753/09), że prawo do złożenia wniosku o odszkodowanie nie może być łączone wyłącznie z osobą, która była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w dniu 1 stycznia 1999 r. Prawo takie przysługuje także osobie, na rzecz której prawo to przeniesiono w drodze umowy cywilnoprawnej. Następnie Starosta wyjaśnił, że art. 73 ust. 3 Przepisów wprowadzających stanowi, że podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości zajętych pod drogi publiczne jest ostateczna decyzja Wojewody. Decyzja Wojewody precyzuje powstanie i sam przedmiot roszczenia odszkodowawczego. Zgodnie z przepisem art. 73 ust. 4 powołanej wyżej ustawy odszkodowanie jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Ustala je Starosta w drodze decyzji administracyjnej po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Stosownie do przepisu art. 73 ust. 2 naliczone w ten sposób odszkodowanie wypłaca gmina w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi oraz Skarb Państwa w odniesieniu do pozostałych dróg. Na podstawie art. 103 ust. 2 Przepisów wprowadzających, drogi lokalne miejskie z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się drogami gminnymi. Starosta wskazał, że wysokość odszkodowania ustalono na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego w dniu [...].08.2014 r. przez rzeczoznawcę majątkowego legitymującego się uprawnieniami nr [...] wyłonionego w drodze postępowania o zamówienie publiczne. W dniu 15 września 2014 r. Starosta [...] wezwał strony postępowania do zapoznania się z operatem szacunkowym sporządzonym na potrzeby toczącego się postępowania, aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Do dnia wydania decyzji przez Starostę [...] strony nie zgłosiły zastrzeżeń do wyceny, ani do wartości nieruchomości ustalonej w operacie szacunkowym.

II.2. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli R.P. i M.P., wnosząc o uchylenie jej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odwołaniu zarzucono m. in. pomięcie odwołujących się w postepowaniu przed organem I instancji, błędne stwierdzenie w zaskarżonej decyzji, że roszczenie odwołujących się wygasło z powodu niewstąpienia z wnioskiem o odszkodowanie, a także błędne określenie wielkości gruntu, za który przysługuje odszkodowanie.

II.3. Wojewoda uzasadniając zaskarżone postanowienie wskazał, że w dniu 27 kwietnia 2007 r. R.P. złożyła do Prezydenta Miasta [...] wniosek o przeniesienie prawa do odszkodowania z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. z J. i A. małż. M. na R. i M. małż. P. Jako uzasadnienie tego wniosku R.P. wskazała, że w dniu [...].04.2007 r. została podpisana umowa sprzedaży pomiędzy małżeństwem J. i A. M. a małżeństwem M. i R.P. dotyczącą sprzedaży udziału 8/24 nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], składającej się z działek nr [...] o pow. 517 m2 i [...] o pow. 36 m². Postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r., znak: [...] Prezydent Miasta [...] przekazał wniosek R.P. do Starosty [...] do rozpatrzenia zgodnie z właściwością. W wyniku rozpoznania tego wniosku Starosta [...], decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. odmówił ustalenia wysokości odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną - ul. [...] w [...] (droga gminna), stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 34 m2 z obrębu [...] z powodu uchybienia ustawowego terminu zgłoszenia ww. roszczenia. Decyzja stała się ostateczna w dniu [...] sierpnia 2007 r. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż R.P. i M.P. nie byli stroną postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. Nie mieli bowiem legitymacji do bycia stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż postępowanie z wniosku S.M., S.M., A.M., J.M. i K.P. nie dotyczyło ich interesu prawnego lub obowiązku. Należy ponadto zaznaczyć, iż zaskarżona decyzja została skierowana do S.M., K.P., A. i J.M. oraz D.S. R.P. i M.P. nie byli adresatami zaskarżonej przez nich decyzji. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie od decyzji wydanej w I instancji służy tylko stronie postępowania. Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli zostało wniesione przez podmiot, który nie jest stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisu art. 28 kpa.

III.1. Od zaskarżonego postanowienia R.P. i M.P. złożyli skargę, w której wnieśli o uchylenie decyzji Starosty [...] nr [...] w całości oraz "ponowne rozpatrzenie sprawy o ustalenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną". W petitum skargi skarżący wynieśli o:

a) potwierdzenie "legitymacyjności" ich działań odnośnie złożonych w postępowaniu pism poprzez potwierdzenie faktu, iż byli pełnoprawną stroną postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2015;

b) uznanie wniosku skarżących z dnia 27 kwietnia 2007r o przeniesienie prawa do odszkodowania;

c) ponowne ustalenie wielkości gruntu, jak również kwoty odszkodowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli m. in., że w świetle art. 28 k.p.a. "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z uwagi na fakt, iż nabyli udział nieruchomości od A. i J.M. w dniu [...] kwietnia 2007 r., wszelkie prawa i obowiązki, a także roszczenia, związane z rzeczą (w tym wypadku nieruchomością) przeszły automatycznie na nowych właścicieli, czyli na skarżących. Z uwagi na to, że wniosek o ustalenie i przyznanie odszkodowania wniesiony przez S.M., S.M., A.M., J.M. i K.P. odnosił się również bezpośrednio do interesu prawnego skarżących (ich prawa do odszkodowania), przeszedł on "z automatu" na skarżących w dniu sprzedaży wyżej wspomnianych udziałów. Wojewoda stwierdził, że fakt, iż zaskarżona decyzja nie została skierowana do skarżących, jest potwierdzeniem na to, że skarżący nie są stroną postępowania. Zdaniem R. i M.P., nie jest to wystarczający dowód, ponieważ Wojewoda [...] powinien był uznać skarżących za stronę postępowania i uwzględnić ich odwołanie. Ponadto, w dniu [...] stycznia 2015r. Starosta [...] wydał decyzje nr [...], w której ustalił odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną. W uzasadnieniu w części dotyczącej małżeństwa A. i J.M. stwierdzono m. in., że roszczenie odszkodowawcze A. i J. małż. M. zostało zaspokojone w momencie zawarcia umowy poprzez zapłatę ceny sprzedaży za "roszczeniową" nieruchomość. W związku z powyższym ich roszczenie o ustalenie odszkodowania wygasło. Ponieważ nabywcy nieruchomości nie wystąpili o ustalenie odszkodowania ich roszczenie odszkodowawcze również wygasło. Skarżący nie zgadzają się, że nie złożyli wniosku o odszkodowanie. W dniu 27 kwietnia 2007 złożyli pismo do Prezydenta Miasta [...], w którym wnioskowali o przeniesienie prawa do odszkodowania z art. 73 Przepisów wprowadzających w związku z przeniesieniem własności 8/24 części w nieruchomości. W odpowiedzi Starosta [...] stwierdził, że odszkodowanie to jest ustalane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Skarżący zwrócili uwagę, że nie mogli złożyć wniosku w ustawowym terminie, ponieważ wniosek był już złożony, a jedynie mogli wnioskować o przeniesienie prawa na nowych właścicieli. W momencie podpisania umowy sprzedaży, zgodnie z art. 548 k.c., z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści i ciężary związane z rzeczą. Ponadto w decyzji nr [...] z [...] stycznia 2015 Starosta [...] stwierdza, że skarżący jako nabywcy nieruchomości nie wystąpili z wnioskiem o odszkodowanie. Nie ma tu mowy o niedotrzymaniu terminu. Skarżący zwrócili również uwagę, że na fakt przekazania w dniu [...] sierpnia 2007 r. darowizny D.S., którą to przeniesiono prawa własności po dacie ustawowego terminu składania wniosków, jak również po dacie zawarcia umowy sprzedaży przez skarżących. Tymczasem D.S., nie składała wniosku o przeniesienie prawa do odszkodowania a odszkodowanie zostało jej przyznane.

III.2. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

IV.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenia mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.).

IV.2. Na wstępie należy podnieść, że w świetle art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a"), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrolny charakter postępowania sądowoadministracyjnego oznacza m.in., że sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, tj. nie może co do zasady zastępować organu administracji publicznej i wydawać końcowego rozstrzygnięcia w tej sprawie (por. np. J. Drachal, J. Jagielski, P. Gołaszewski, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 3 wyd., Warszawa 2015, s. 17). Dokonywanie oceny pod kątem zgodności z prawem oznacza z kolei, że sąd administracyjny sprawując wymiar sprawiedliwości bada legalność, a nie celowość działalności administracji publicznej. Badanie to sprowadza się do oceny zgodności z prawem zaskarżonego zachowania organu administracji publicznej trzech płaszczyznach, a mianowicie: a) respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych, b) dochowania wymaganej prawem procedury c) zgodności działania z prawem materialnym (por. np. uzasadnienie uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1). Uzupełniająco należy wskazać, że sąd administracyjny dokonuje rzeczonej oceny legalności działania administracji publicznej na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.). Oznacza to w szczególności, że sąd zasadniczo nie czyni własnych ustaleń faktycznych, a orzeka na podstawie stanu faktycznego wynikającego z akt administracyjnych (argumentum ex art. 106 § 3 p.p.s.a; por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2014 r., II OSK 2546/12, CBOSA). W aspekcie ustaleń faktycznych obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim dokonanie oceny, czy materiał dowodowy został przez organ prawidłowo zebrany i oceniony (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2015 r., II GSK 789/14, CBOSA). Równocześnie należy zwrócić uwagę na okoliczność, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

IV.3. Zaskarżonym postanowieniem Wojewoda [...], działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżących z uwagi na wyrażony przez Wojewodę pogląd o braku interesu prawnego po stronie skarżących. Wojewoda powołał się tu na dwie okoliczności. Po pierwsze, skarżący nie brali udziału w postępowaniu przed organem I instancji. Po drugie, Wojewoda wskazał na ostateczną decyzję Starosty [...] (nr [...]) z dnia [...] lipca 2007 r. wydaną na wniosek skarżącej R.P. i odmawiającą ustalenia wysokości odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną (stanowiący działkę nr [...]). Skarżący w skardze powołują się z kolei na nabycie od A. i J.M. w dniu [...] kwietnia 2007 r. udziału 8/24 w nieruchomości, w skład której wchodziła również nadmieniona działka nr [...], a także na przyznanie odszkodowania D.S., która nabyła udział w przedmiotowej nieruchomości już po dniu zawarcia przez skarżących umowy sprzedaż z A. i J.M.

IV.4. Mając powyższe na uwadze należy przede wszystkim wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że ustalenie przez organ odwoławczy braku istnienia przesłanki z art. 28 k.p.a. stwarza po stronie organu obowiązek zakończenia wszczętego w ten sposób postępowania w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.(zob. np. uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r., OPS 16/98, ONSA 1999/4/119; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2006 r., II OSK 514/05; wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2008 r., II OSK 1109/07; wyrok NSA z dnia 9 lipca 2015 r., I OSK 2271/14). We wskazanej uchwale powiększonego składu NSA z dnia 5 lipca 1999 r. zwrócono w szczególności uwagę na istotność zagadnienia statusu strony oraz jego związek z ochroną praw jednostki. NSA wyjaśnił również, że sama możliwość poddania postanowienia wydanego w trybie art. 134 k.p.a. kontroli sądowoadministracyjnej nie jest argumentem wystarczającym do odejścia od zasady rozstrzygania sprawy decyzją. Sąd w niniejszym składzie podziela w całej rozciągłości ten pogląd NSA. Równocześnie należy odnotować, że od powyższej zasady w orzecznictwie dopuszcza się wyjątek. Mianowicie stwierdzenie niedopuszczalności odwołania w trybie art. 134 k.p.a. jest możliwe tylko sytuacji, gdy brak interesu prawnego po stronie wnoszącego odwołanie jest oczywisty i w sposób nie budzący wątpliwości wynika z tego odwołania (por. np. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2014 r., II OSK 1774/11 oraz wyrok NSA z dnia 31 marca 2015 r., II OSK 2027/13 – CBOSA). Raz jeszcze wypada podkreślić, że możliwość stwierdzenie niedopuszczalności odwołania w trybie art. 134 k.p.a. z uwagi na brak przymiotu jest sytuacją wyjątkową i okoliczności uzasadniające zastosowanie tego przepisu podlegają wykładni ścisłej (exceptiones non sunt extendendae).

IV.5. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy nie sposób stwierdzić, że po stronie skarżących zachodzi oczywisty brak interesu prawnego. Otóż skarżący są nabywcami udziału w nieruchomości, co do której toczyło się postępowanie przed organem I instancji. Kwestie relacji między nabyciem prawa do nieruchomości a orzekaniem o skutkach zdarzeń prawnych związanych z tą nieruchomością, które zaistniały przed datą nabycia, z reguły rodzą poważane wątpliwości interpretacyjne. Tak jest w szczególności w przepadku wydawania decyzji w związku z sytuacjami powstałymi na gruncie art. 73 Przepisów wprowadzających. O złożoności problematyki prawnej związanej z dokonywaniem po 31 grudnia 1998 r. obrotu nieruchomością, której cześć objęta była działaniem wskazanej normy Przepisów wprowadzających, świadczy chociażby wyrok NSA z 11 stycznia 2010 r., I OPS 3/09, wydany w powiększonym składzie 7 sędziów NSA. Oczywistą konsekwencją tych wątpliwości prawnych są również problemy co do oceny statusu strony nabywców takich nieruchomości. Trudno również pominąć okoliczność, że organ I instancji wypowiedział się w uzasadnieniu swej decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. o sytuacji prawnej skarżących.

IV.6. Zdaniem Sądu, wskazane wyżej dwie okoliczności, tj. nabycie przez skarżących po 31 grudnia 1998 r. udziału nieruchomości, co do której toczyło się postępowanie przed organem I instancji, a także stanowcza wypowiedź Starosty [...] w uzasadnieniu decyzji I instancji na temat wygaśnięcia roszczenia skarżących oraz odesłanie skarżących na drogę procesu cywilnego, przesądzają o posiadaniu przez skarżących interesu prawnego w postępowaniu zakończonym decyzją organu I instancji z dnia [...] stycznia 2015 r. Oceniając, czy danemu podmiotowi przysługuje status strony, należy mieć w pierwszej kolejności na uwadze, że status ten nie jest swoistym przywilejem, ale jednym z podstawowych gwarantów prawa do postępowania, a zatem prawa do obrony interesu prawnego na drodze prawa, w tym gwarantem prawa do wysłuchania (por. np. wyr. NSA z 17 listopada 2011 r., II OSK 1657/10, CBOSA). Interes prawny stanowiący podstawę przyznania legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym jest kategorią materialnoprawną. Mogą to być przepisy, z których wprost wynika konkretne uprawnienia dla strony, ale również przepisy, z których wynika sytuacja jakoś przez prawo chroniona, np. jakaś korzyść, której prawo pozwala oczekiwać, możność dążenia do jakiegoś skutku prawnego, możność obrony przed ograniczeniem zdobytych już uprawnień (por. np. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 22 września 2014 r., II GPS 1/14, ONSAiWSA 2015r. nr 1 poz.4). W niniejszej sprawie skarżący powołują się na przysługujące im – w ich ocenie – prawo do odszkodowania przewidziane w art. 73 Przepisów wprowadzających i zdaniem Sądu jest to wystarczające źródło interesu prawnego dla skarżących, tym bardziej, że nadmieniony przepis nie rozstrzyga jednozancznie sytuacji prawnej osób, które nabyły po 31 grudnia 1998 r. nieruchomość objętą działaniem tego przepisu (oprócz powołanego już wyroku w sprawie I OPS 3/09 zob. np. wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2013 r., I OSK 683/12 oraz wyrok NSA z dnia z dnia 26 września 2014 r., I OSK 2280/13 – CBOSA).

IV.7. Sąd równocześnie wskazuje, że przyznanie skarżącym statusu strony w postępowaniu administracyjnym nie przesądza w jakimkolwiek zakresie lub stopniu kwestii, czy skarżącym rzeczywiście przysługuje prawo do rzeczonego odszkodowania wywodzonego przez skarżących z art. 73 Przepisów wprowadzających. Odróżnić bowiem należy zagadnienie interesu prawnego od kwestii zasadności zgłoszonego przez stronę żądania lub dopuszczalności merytorycznego orzekania w sprawie z uwagi na ewentualne wystąpienie tzw. ujemnych przesłanek procesowych (np. związanych z uprzednim rozstrzygnięciem sprawy decyzją ostateczną – art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Rozpoznając sprawę ponownie Wojewoda będzie miał na uwadze, że orzekanie o żądaniach skarżących musi odbyć się w przewidzianej ku temu formie, tj. decyzji administracyjnej (art. 138 k.p.a.), a nie w trybie postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. W pierwszej kolejności Wojewoda zobligowany będzie wnikliwie rozważyć ewentualne skutki prawne dla sytuacji procesowej skarżących w związku z wydaniem ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2007 r. (nr [...]). Wojewoda w szczególności rozważy, o czym rozstrzygała ta decyzja i co było motywem jej wydania, a następnie oceni, czy przedmiot rozstrzygnięcia i podstawa faktyczna tej decyzji były tożsame z przedmiotem rozstrzygnięcia i podstawą faktyczną decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. Wojewoda będzie miał przy tym na uwadze, że o tożsamości sprawy można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym (por. np. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2015 r., II OSK 999/14, CBOSA oraz M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2015, teza 3 w rozdziale: Uprzednie rozstrzygnięcie sprawy jako przyczyna nieważności; K. Glibowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, Warszawa 2015, 16 wyd., Legalis, teza 78 do art. 156). W razie ewentualnego przyjęcia przez organ, że możliwe jest merytoryczne orzekanie w sprawie wobec skarżących, Wojewoda rozpozna odwołanie co do istoty. Sąd, mając na uwadze przedmiot zaskarżenia (tj. postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania), nie może formułować jakichkolwiek ocen prawnych dotyczących zasadności zarzutów podnoszonych przez skarżących.

IV.8. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty te składa się: wpis od skargi (100 zł).

IV.10. Z powyższych powodów orzeczono jak w sentencji