Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 330/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
659
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ...i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 52 § 1, art 149 § 1 pkt 1 i 3 , art 149 § 1 a , art 200, art 205 § 2 art 119 pkt 4, art 120
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D.C., A.M. i E.K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] hip. nr [...] – w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżących D.C., A.M. i E.K. sumę pieniężną w kwocie po [...] (jeden tysiąc pięćset) złotych na rzecz każdej z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących D.C., A.M. i E.K. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] listopada 2020 r. D. O., A. M. i E. K., reprezentowane przez radcę prawnego, wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] hip. nr [...].

Skarżące wskazały, że Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1962 r., nr [...], oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1956 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do opisanej na wstępie nieruchomości. Wobec tego w zaistniałych okolicznościach Prezydent powinien rozpoznać dawny wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Pomimo jednak upływu ponad 6 lat postępowanie przed Prezydentem nie zostało zakończone, co więcej sposób prowadzenia przez organ postępowania w sposób jednoznaczny świadczy o rażącej przewlekłości, a wręcz bezczynności. Skarżące jednocześnie podkreśliły, że wielokrotnie interweniowały, zarówno na piśmie jak i osobiście w siedzibie Biura Spraw Dekretowych, o przyspieszenie rozpoznania sprawy i zaprzestanie stanu naruszenia prawa. Organ z kolei podejmuje nieustannie czynności jedynie pozorujące prowadzenie postępowania. Na przykład postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Prezydent zawiesił postępowanie w sprawie do czasu zakończenia postępowania podziałowego dotyczącego wydzielenia gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej z nieruchomości oznaczonych obecnie w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. W dniu [...] listopada 2017 r. skarżące wystąpiły z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania, a po uzyskaniu zapewnień urzędnika prowadzącego sprawę o nadaniu procedurze podziałowej biegu, pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. cofnęły ww. wniosek i postępowanie zostało umorzone postanowieniem SKO w [...]. z dnia [...] grudnia 2017 r., sygn. akt [...]. Jednak zamiast zakończyć niezwłocznie postępowanie w sprawie Prezydent nie podejmował jakichkolwiek czynności zmierzających do wszczęcia procedury podziałowej. W tych warunkach pismem z dnia [...] września 2018 r. skarżące wystąpiły do SKO w [...] z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. W odpowiedzi na zażalenie Prezydent pismem z dnia [...] września 2018 r. stwierdził, że w sprawie nie zachodzi przewlekłość, albowiem postępowanie jest zawieszone z uwagi na pozostającą w toku procedurę podziałową. Stanowisko Prezydenta zostało podzielone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], które postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., [...], uznało zażalenie za nieuzasadnione. Niezależnie od złożonego, opisanego wyżej zażalenia, skarżące wystąpiły również do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta [...] o zawieszeniu postępowania jako wydanego bez podstawy prawnej, fikcyjnego i zmierzającego do usprawiedliwienia rażącej bezczynności organu. Sprawa zawisła pod sygn. akt [...]. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2018 r. skarżące zwróciły się do Urzędu [...], Biura Geodezji i Katastru o udzielenie informacji, czy wskazane w postanowieniu o zawieszeniu z dnia [...] kwietnia 2017 r. postępowanie prejudycjalne o dokonanie podziału nieruchomości toczy się przed Biurem Geodezji i Katastru i ewentualnie na jakim pozostaje etapie. W odpowiedzi pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. poinformowano, że [...] z wnioskiem o podział nieruchomości przy ul. [...] nigdy nie wystąpiło i żadne postępowanie w tym zakresie się nie toczy. Pomimo tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r., sygn. akt [...], odmówiło stwierdzenia nieważności powołanego postanowienia o zawieszeniu. Następnie skarżące pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. wystąpiły do Prezydenta o podjęcie postępowania a on postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], podjął zawieszone postępowanie. Po podjęciu postępowania skarżące pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. zwróciły się do organu o niezwłoczne wystąpienie do Biura Geodezji i Katastru Wydziału Podziałów Nieruchomości Urzędu [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowania podziałowego dotyczącego wydzielenia gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej z nieruchomości oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów, jako działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Jednak pomimo upływu siedmiu miesięcy od daty złożenia pisma Prezydent nie podejmuje czynności zmierzających do zakończenia postępowania, a skarżące nie zostały nawet powiadomione o przewidywanym terminie zakończenia sprawy.

Mając na uwadze przedstawiony wyżej stan sprawy skarżące podniosły, iż Prezydent prowadzi postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku poprzedników prawnych skarżących o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości już ponad 6 lat, a skarżące wielokrotnie występowały o przyspieszenie rozpoznania sprawy. Niestety podejmowane przez nie działania nie przyniosły żadnego efektu. Wobec tego skarżące stwierdziły, że Prezydent niewątpliwie dopuścił się zarówno bezczynności jak i przewlekłego prowadzenia postępowania. Począwszy bowiem od chwili wydania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], do chwili zawieszenia przez Prezydenta postępowania postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r., przedmiotowe postępowanie było ewidentnie prowadzone przez organ w sposób przewlekły. W ocenie skarżących przez prawie trzy lata Prezydent nie podjął w sprawie w zasadzie żadnych istotnych czynności zmierzających do merytorycznego rozpoznania wniosku strony. Z kolei wobec zawieszenia postępowania bez podstawy prawnej, a zatem z rażącym naruszeniem prawa - co Prezydent sam przyznał wprost w postanowieniu o podjęciu postępowania z dnia [...] marca 2020 r. - począwszy od daty zawieszenia postępowania w dniu [...] kwietnia 2017 r. do chwili jego podjęcia w dniu [...] marca 2020 r. organ dopuścił się rażącej bezczynności. Zdaniem skarżących nie sposób bowiem inaczej zakwalifikować działania Prezydenta, który w sposób świadomy i celowy zawiesza postępowanie w sprawie posiadając pełną wiedzę - zarówno z urzędu - jak i od strony postępowania, że podstawa zawieszenia nie istnieje. Jednocześnie Prezydent wprowadził również w błąd Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w opisanym wyżej postępowaniu wywołanym zażaleniem strony na niezałatwienie sprawy w terminie. Oświadczył bowiem wprost w piśmie z dnia [...] września 2019 r., że postępowanie podziałowe pozostaje w toku, pomimo pełnej świadomości o braku wszczęcia takiego postępowania, z uwagi na brak złożenia przez niego wniosku w tym zakresie. Tego typu działania Prezydenta stanowią nie tylko o rażącym naruszeniu prawa, słusznego interesu strony i bezczynności, lecz noszą wręcz znamiona kryminalne. Przy czym po podjęciu postępowania postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. Prezydent ponownie prowadzi te postępowanie w sposób przewlekły. Strony nie zostały nawet zawiadomione o przewidywanym terminie jego zakończenia. Pomimo interwencji skarżących nie zostały podjęte żadne czynności. Przy czym ponad 6 letnie "opóźnienie" Prezydenta w rozpoznaniu sprawy ewidentnie wpisuje się w definicję rażącego naruszenia prawa w kontekście przewlekłości postępowania. Zwłaszcza, że stan faktyczny i prawny sprawy nie jest skomplikowany.

Dodatkowego kontekstu nabiera zarzut przewlekłości i bezczynności organu wobec faktu, że organ prowadzący postępowanie ma bezpośredni interes prawny i faktyczny w sprawie, bowiem na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...], z dnia [...] czerwca 2016 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku Skarb Państwa Prezydent [...] jest współwłaścicielem co do nieruchomości budynkowej oraz praw i roszczeń co do gruntu. W ocenie skarżących działania Prezydenta mają szerszy charakter, czysto polityczny związany z tzw. aferą [...] i unikaniem jakichkolwiek zwrotów nieruchomości zwłaszcza budynków. Strona dotknięta skutkami dekretu [...] i takich bezprecedensowych działań organów administracji stawia generalny zarzut władzom o haniebne traktowanie strony postępowania i ordynarne łamanie prawa, powiązane z wieloletnim oszukiwaniem strony i ich pełnomocnika. Oczekiwanie natomiast przez władze [...], że ustawodawca doprowadzi do zakazu zwrotu nieruchomości budynkowych, a tym samym "załatwi" sprawę za powołany do tego organ jest naruszeniem konstytucyjnych uprawnień strony do załatwienia sprawy. Prowadzenie przez organ postępowania jak w niniejszej sprawie narusza wszelkie zasady postępowania administracyjnego, a wręcz prawa strony wynikające z przepisów Konstytucji RP.

W konsekwencji wiosek skarżących o przyznanie od organu sumy pieniężnej uzasadnia fakt wyrządzenia im przez organ szkody poprzez uniemożliwienie podjęcia przez nie działań zmierzających do odzyskania w naturze lub też uzyskania odszkodowania za nieruchomość bezprawnie znacjonalizowaną na podstawie ewidentnie nieważnej decyzji administracyjnej.

W związku z powyższym skarżące wniosły o: 1) zobowiązanie Prezydenta do wydania decyzji merytorycznie kończącej postępowanie w sprawie w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznanie od organu na rzecz skarżących kwoty po 3000 zł; 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

Odpowiadając na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie. Opisał dotychczasowy tok postępowania w sprawie podnosząc, że przedmiotowa nieruchomość [...] stanowi obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Obie ww. działki mają założone odrębne księgi wieczyste. W ocenie organu, ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, iż nieruchomość zabudowana jest jednym budynkiem mieszkalnym. Przy czym zgodnie z art. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. 2016.290) przez "budynek" należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Ustanawiając zatem użytkowanie wieczyste lub przenosząc prawo własności gruntu do zabudowanej nieruchomości, która stanowi jedynie część dawnej nieruchomości [...] objętej rozpatrywanym wnioskiem musi istnieć możliwość podzielenia posadowionego na gruncie budynku, w sytuacji kiedy jedynie jego część znajduje się na gruncie objętym prowadzonym przez organ postępowaniem. Przywołując treść § 210 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. 2015, poz. 1422) oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. Nr 268 poz. 2663) organ podkreślił, że w wyniku analizy przepisów oraz dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy istnieje wysokie prawdopodobieństwo, iż budynek położony na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] oraz na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] należało by uznać za jeden budynek, bowiem na linii podziału tych nieruchomości brak jest pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przykrycia dachu. Ponadto w świetle powyższego prawdopodobnym jest, iż udział w użytkowaniu wieczystych przysługujący właścicielom sprzedanych lokali mieszkalnych w omawianym budynku, nr: [...] i [...] został policzony błędnie, gdyż przy jego obliczaniu należy wziąć pod uwagę kubaturę całego budynku przy ul. [...], a nie tylko jego części znajdującej się na działce ewidencyjnej nr [...] lub [...] z obrębu [...].

Wobec tego, w ocenie organu, brak jest możliwości zakończenia prowadzonego postępowania do czasu połączenia w jednej księdze wieczystej obu ww. nieruchomości. Dodatkowo z akt sprawy wynika, że jedynie część obecnej nieruchomości stanowiąca działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] jest częścią dawnej nieruchomości [...] przy ul. [...], ozn. hip [...]. Prezydent podniósł zatem, że przed zakończeniem postępowania konieczne jest ustalenie, czy istnieje możliwość wydzielenia z obecnej nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] jej części stanowiącej fragment dawnej nieruchomości [...] stanowiącej przedmiot prowadzonego postępowania. Wiąże się to także z koniecznością ustalenia, czy istnieje możliwość podziału budynku posadowionego na omawianej dawnej nieruchomości [...]. Organ wskazał, iż pozyskał ekspertyzę biegłego dotyczącą możliwości podziału przedmiotowego budynku. Tym samym zarzuty skarżących o braku działań z jego strony są niezasadne.

Zdaniem Prezydenta nie ma możliwości zakończenia prowadzonego w sprawie postępowania do czasu połączenia w jednej księdze wieczystej nieruchomości stanowiących obecnie działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [...] oraz ponownego poprawnego przeliczenia udziałów przypadających w nieruchomości osobom będącym właścicielami lokali wyodrębnionych w budynku przy ul. [...]. Natomiast powyższe przeprowadzane jest na drodze cywilnej a nie administracyjnej i organ już dwukrotnie występował do Burmistrza Dzielnicy [...] z prośbą o pilne podjęcie czynności wskazanych powyżej. Do tego czasu nie ma możliwości zakończenia merytoryczną decyzją prowadzonego w przedmiotowej sprawie postępowania.

Z akt sprawy wynika, że Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1962 r., nr [...], oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1956 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], hip. nr [...]. W konsekwencji do ponownego rozpoznania pozostaje wniosek dawnych właścicieli nieruchomości, tj. Z. K. i A. R. z dnia [...] kwietnia 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...].

Pismem z dnia [...] września 2014 r. Prezydent poinformował Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Departament Administracji Publicznej w [...], że prowadzone jest postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu opisanej wyżej nieruchomości i wezwał o zwrot akt tej nieruchomości. Wezwanie ponowił pismem z dnia [...] marca 2015 r. W odpowiedzi poinformowano, że akta zostały zwrócone do Prezydenta przy piśnie z dnia [...] września 2014 r. Następnie pismami z dnia: [...], [...] i [...] marca 2015 r. organ zwrócił się do pełnomocnika skarżących oraz do różnych instytucji o nadesłanie dokumentów i informacji do sprawy. Z kolei pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Prezydent wystąpił do Archiwum Państwowego [...] o udzielenie informacji, czy w Archiwum znajdują się dokumenty świadczące o istnieniu w dniu [...] listopada 1945 r. na przedmiotowym gruncie budynków mieszkalnych oraz ewentualnie stopniu zniszczenia budynków w wyniku działań wojennych. Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. Prezydent wystąpił również do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] o przekazanie kopii pełnego odpisu aktu zgonu oraz o poinformowanie, czy kurator spadku złożył wniosek o stwierdzenie nabycia praw do spadku po A. R., dawnym współwłaścicielu nieruchomości. O powyższe informacje Prezydent wystąpił także pismem z dnia [...] lipca 2015 r. do r. pr. P. W. jako kuratora spadku po A. R. O kolejne informacje związane z osobą A. R. organ zwrócił się w dniu [...] sierpnia 2015 r. pismami skierowanymi do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] oraz do Urzędu Stanu Cywilnego [...]. Pismem z dnia [...] września 2015 r. organ wezwał Biuro Administracyjne Ministerstwa Finansów do wskazania, czy za przedmiotową nieruchomość zostało wypłacone odszkodowanie na podstawie umów indeminizacyjnych zawartych pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a państwami trzecimi. Pismami z dnia [...] września 2015 r. oraz z dnia [...] lutego 2016 r., skierowanym do Biura Prawnego Urzędu [...], organ wystąpił o kolejne informacje do niniejszej sprawy. Następnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], Prezydent zwiesił z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 1948 r. byłych właścicieli hipotecznych o przyznanie prawa własności czasowej do opisanej nieruchomości do czasu zakończenia postępowania podziałowego dotyczącego wydzielenia gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej z nieruchomości oznaczonych obecnie w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku skarżących, odmówiło stwierdzenia nieważności zawieszającego postanowienia Prezydenta z dnia [...] kwietnia 2017 r. Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], Prezydent podjął zawieszone postępowanie wobec braku przyczyny uzasadniającej jego zwieszenie, gdyż jak wskazał podstępowanie podziałowe nigdy nie zostało wszczęte. Od tego czasu w aktach sprawy brak jest czynności organu zmierzających do rozpoznania wniosku dekretowego z dnia [...] kwietnia 1948 r., a mających odzwierciedlenie w materiale dowodowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., powołanej dalej jako: ppsa), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji dopuszczają przepisy ppsa. Art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, które powinno być zakończone decyzją administracyjną.

Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu

w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 ppsa).

Z akt sprawy wynika, iż skarżące wyczerpały wymóg ustawowy warunkujący wniesienie przedmiotowej skargi, wnosząc uprzednio środek przewidziany w art. 37 § 1 kpa.

Należy wskazać, że pojęcia "bezczynność" i "przewlekłe prowadzenie postępowania" do czasu nowelizacji kpa, która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., nie były zdefiniowane ustawowo. W orzecznictwie sądowym wskazywano, iż z bezczynnością mamy do czynienia gdy w prawnie ustalonym terminie organ zasadniczo nie podejmuje żadnych istotnych czynności przez co nie dochodzi do zakończenia sprawy, tj.: wydania decyzji lub postanowienia, względnie podjęcia aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie, nie pozostaje jednak w bezczynności, a podejmowane przez organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 kpa ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy (por wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12; wyrok NSA z 3 września 2013 r., sygn. akt II OSK 891/13; wyrok NSA z 7 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2595/1). Natomiast zgodnie z obecnym brzmieniem art. 37 § 1 pkt 1 kpa bezczynność organu zachodzi gdy nie załatwił on sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Przy czym przewlekłość organu w prowadzeniu postępowania ma miejsce wówczas gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 kpa). Zatem uznać należy, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wtedy gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie, nie pozostaje jednak w bezczynności, lecz podejmowane przez niego czynności w postępowaniu nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 kpa ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Jednocześnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu ma na celu sprawdzenie, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.

Niezałatwienie sprawy w terminie narusza zasadę sformułowaną w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Odnosi się to również do przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw (art. 35 kpa). Przy czym pozostaje w bezpośrednim związku z ogólnymi zasadami prawa administracyjnego, w tym zasadą praworządności - art. 7 kpa oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów - art. 8 kpa.

Poza sporem jest, że Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. hip. nr [...]. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy.

Oceniając prowadzenie postępowania przez organ Sąd uznał, że zaistniała w sprawie przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Przy dokonywanej ocenie Sąd uwzględnił bowiem, że z akt sprawy wynika, iż organ procedował opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, a podejmowane przez niego czynności nie cechowała płynność działania, lecz były one podejmowane w bardzo dużych odstępach czasu (często wielomiesięcznych) co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy. Jednocześnie w okolicznościach prowadzenia sprawy przez Prezydenta należy mieć również na względzie, że pismem z dnia [...] marca 2015 r. wystąpił on do Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji o zwrot akt nieruchomości w sytuacji gdy akta te zostały organowi już zwrócone przy piśmie z dnia [...] września 2014 r. i organ przez prawie pół roku nie zorientował się, iż akta te są w jego posiadaniu. Ponadto od [...] marca 2020 r., kiedy Prezydent podjął zawieszone [...] kwietnia 2017 r. postępowanie (nota bene wskazując na niezasadność jego zawieszenia), aż do dnia [...] listopada 2020 r., kiedy wpłynęła do organu niniejsza skarga na przewlekłość prowadzonego prze niego postępowania, Prezydent nie dokonał żadnej czynności prowadzącej do rozpatrzenia wniosku dekretowego z 1948 r., a mającej odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Jednocześnie Sąd uwzględnił w sprawie okoliczność okresowego zawieszenia terminów procesowych spowodowanych wydaniem postanowienia o zwieszeniu z dnia [...] kwietnia 2017 r. jak również spowodowanych przez COVID-19.

W przedmiotowej sprawie zdaniem Sądu wystąpiły okoliczności przemawiające za przyznaniem na rzecz skarżących sum pieniężnych w kwotach po 1500 zł, co stanowi formę rekompensaty dla skarżących za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy zainicjowanej wnioskiem dekretowym z [...] kwietnia 1948 r., który "odżył" na nowo na mocy decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...].

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 149 § 2 ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 ppsa. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ppsa.