Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1486/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 190, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2012 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza na rzecz K. J. od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 776 zł (siedemset siedemdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu wniosku K. J. z dnia 2 lipca 2004 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. dnia [...] grudnia 2004 r. wydał decyzję o przyznaniu płatności ONW na łączną kwotę 3.968,76 zł. W dniu 2 marca 2005 r. płatności zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów i z tym dniem rozpoczęło się pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia przez wnioskodawcę działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW o łącznej powierzchni nie mniejszej od 15.34 ha. Skarżący nie składał wniosków o przyznanie płatności ONW ani płatności bezpośrednich na rok 2005.

Pismem z dnia 2 października 2008 r. Zastępca Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności ONW. W odpowiedzi wnioskodawca przesłał pismo, w których wyjaśnił, że gospodarstwo rolne przekazał w całości swojej córce E. J. w zamian za rentę strukturalną. Skarżący oświadczył, że nie został poinformowany przez pracowników Biura Powiatowego ARiMR w K. o konieczności złożenia dodatkowych oświadczeń przejmującego grunty rolne.

Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] października 2008 r. ustalił kwotę nienależnie wypłaconej płatności ONW w wysokości 3.968,76 zł i w związku z zaniechaniem działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem do prowadzenia działalności rolniczej oraz nakazał zwrot wskazanej kwoty wraz z odsetkami.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając za bezsporne, iż wnioskodawca zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na działkach objętych zobowiązaniem ONW. Organ powtórzył stanowisko zawarte w decyzji wcześniejszej, że dopiero po wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 marca 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 42 poz. 278) możliwe jest, na mocy przepisu § 1 pkt 2 rozporządzenia, wyłączenie obowiązku zwrotu płatności ONW. Możliwość taka dotyczyła sytuacji zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, jeżeli producent rolny dostarczył w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych oświadczenie o stosownej treści podmiotu, na rzecz którego nastąpiło przeniesienie. Następnie organ podkreślił, że skarżący wraz z wnioskiem złożył oświadczenie, że zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach ONW przez 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności ONW, więc był świadomy ciążących na nim obowiązków wynikających z przystąpienia do programu ONW.

Organ nie uwzględnił zarzutu naruszenia przepisu art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm.; dalej Kpa.), bowiem jak wyjaśnił, skarżący nie poinformował organów ARiMR o przekazaniu posiadania gospodarstwa rolnego, a to skutkowało niemożnością udzielenia mu wyczerpujących wskazówek w tej kwestii. Nadto, sam fakt złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW przez osobę, na którą przeniesiono grunty rolne objęte zobowiązaniem skarżącego, nie może być traktowane jako dopełnienie obowiązku poinformowania organu. Organ wskazał wreszcie, że dalsze prowadzenie działalności rolniczej na obszarach ONW przez osoby, na rzecz których została przekazana własność gospodarstwa rolnego, nie zwalnia od zwrotu płatności ONW osoby, która podjęła się realizacji zobowiązania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia oddalił skargę jako nieuzasadnioną. Wskazał, że stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73 poz. 657 ze zm.; dalej rozporządzenie ONW) płatność ONW przyznaje się rolnikom, którzy zobowiążą się do prowadzenia działalności rolniczej na obszarze ONW przez okres 5 lat. Niedochowanie tego obowiązku skutkuje koniecznością zwrotu pobranych środków. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący zaniechał prowadzenia działalności rolniczej już w drugim roku zobowiązania, co powoduje konieczność zwrotu pomocy finansowej, a przejście skarżącego na rentę strukturalną pozostaje bez wpływu na powyższe.

Następnie Sąd wskazał, że w dacie przekazania gospodarstwa przez skarżącego nie obowiązywały przepisy pozwalające na odstąpienie od dochodzenia zwrotu środków finansowych w sytuacjach mających związek z przekazaniem gospodarstwa i przejęciem zobowiązania ONW przez inną osobę, dlatego też obowiązek zwrotu powstał z chwilą wystąpienia zdarzenia w postaci zaniechania prowadzenia działalności.

WSA stwierdził, że nie można zrównać w skutkach oświadczenia złożonego przez nabywcę gospodarstwa w umowie darowizny pomiędzy K. J. a E. J. z dnia [...] kwietnia 2005 r. z oświadczeniem wymaganym przez przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 75 poz. 522; dalej rozporządzenie z 25 kwietnia 2006 r.), które jest warunkiem zwolnienia zobowiązanego od zwrotu płatności ONW. Oświadczenie złożone w umowie darowizny zawiera tylko jeden element wymagany przez rozporządzenie z dnia 25 kwietnia 2006 r., a idzie tu o zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej przez określony czas; w akcie notarialnym brak jest natomiast zobowiązania do zapłaty na rzecz ARiMR równowartości kwot, które pobrali rolnicy zaprzestający prowadzenia działalności rolniczej – gdyby osoby przejmujące gospodarstwo zaniechały prowadzenia tejże działalności oraz oświadczenia o dotychczasowym korzystaniu z przejętych działek zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej. W związku z powyższym Sąd uznał, że zobowiązany nie spełnił wskazanych warunków, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył K. J., wnosząc o uchylenie go i zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego – wadliwą odmowę zastosowania przepisu art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483; dalej Konstytucja) poprzez telefoniczne poinformowanie nie wszystkich zainteresowanych rolników – beneficjentów, którzy złożyli wniosek o płatności ONW w 2004 r. przez Biuro Powiatowe ARiMR w K. – w tym niedoinformowanie skarżącego o obowiązku wynikającym z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006 r.;

2. naruszenie przepisów postępowania:

- art. 6 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych Rozporządzeniem Rady (EGW) nr 3508/92 z dnia 11 grudnia 2001 r. (Dz. Urz. UE L z dnia 12 grudnia 2001 r.) poprzez przyjęcie, jakoby deklaracja rolnika podpisywana we wniosku pomocowym o świadomości wymogów odnoszących się do danej pomocy wyłącza wobec składającego taką deklarację działanie art. 8 Kpa., a uchybienie o miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 8 i 9 Kpa. poprzez niedoinformowanie skarżącego o obowiązku wynikającym z § 2 ust. 1 rozporządzenia z 25 kwietnia 2006 r., a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając swoje stanowisko kasator wskazał, że poinformował na piśmie ARiMR o przeniesieniu posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz córki. Co więcej, uznał, że oświadczenie córki znajdujące się w treści aktu notarialnego odpowiada treści wymaganej przez rozporządzenie z 25 kwietnia 2006 r., a zobowiązanie skarżącego było wykonywane – początkowo przez niego osobiście, a następnie przez jego córkę.

W ocenie autora skargi kasacyjnej podpisana przez niego deklaracja nie może zwalniać organu administracyjnego z zastosowania zasady pogłębiania zaufania obywateli, szczególnie w tak specyficznym obszarze jakim jest wspieranie działalności rolniczej.

Następnie kasator powoławszy się na swój wiek i brak doświadczenia prawniczego, stwierdził, że w jego ocenie nie ma konieczności zwrotu świadczenia, ponieważ nie został przerwany okres prowadzenia działalności rolniczej na obszarze ONW. Zmienił się jedynie posiadacz działek, który kontynuował tę działalność.

Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2012 r. w sprawie II GSK 1319/11 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż organy ARiMR w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, zasadnie nakazały skarżącemu zwrot kwoty udzielonej pomocy finansowej ONW wraz z odsetkami, gdyż skarżący nie spełnił wszystkich przewidzianych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006 r. warunków zwolnienia się z obowiązku zwrotu. Przypomniał , że zgodnie z przepisem § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 14 kwietnia 2004 r. z upoważnienia zawartego w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229 poz. 2273 ze zm. ) płatności ONW przyznawane są rolnikom, którzy zobowiążą się do prowadzenia działalności rolniczej na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez okres przynajmniej pięciu lat. Rozporządzenie wydane dnia 14 kwietnia 2004 r. było kilkakrotnie zmieniane i jak trafnie zauważył Sąd I instancji, pierwotnie obowiązywała zasada, że niedochowanie obowiązku minimalnego pięcioletniego gospodarowania powoduje bezwarunkowo konieczność zwrotu pobranych środków i tak miała się rzecz w dacie przekazania przez skarżącego gospodarstwa rolnego córce w zamian za rentę strukturalną. Zmiana rozporządzenia z 9 marca 2006 r. ( wejście w życie 14 marca 2006 r. ) umożliwiła zwolnienie się z obowiązku zwrotu w przypadku zaprzestania gospodarowania w gospodarstwie objętym zobowiązaniem ONW, jednakże z uwagi na warunki dotyczące terminu złożenia oświadczenia przez podmiot przejmujący gospodarstwo, nie objęła skarżącego, kolejna zaś zmiana z 25 kwietnia 2006 r. miała zastosowanie do wszystkich tych, którzy przenieśli posiadanie objętych pomocą ONW działek rolnych na rzecz innego podmiotu przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia tj. przed dniem 4 maja 2006 r.

Ta ostatnia zmiana, znajdowała pełne zastosowanie do skarżącego, który przekazał gospodarstwo córce w dniu 25 kwietnia 2005r. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia z kwietnia 2006 r. zaprzestanie gospodarowania na gruntach objętych pomocą ONW nie powodowało obowiązku zwrotu uzyskanej pomocy, w razie spełnienia określonego tym przepisem warunku. Otóż przekazujący gospodarstwo zobowiązany był w terminie 60 dni od wejścia w życie tego rozporządzenia do złożenia do kierownika powiatowego biura ARiMR, na formularzu Agencji, oświadczenia podmiotu przejmującego gospodarstwo o kontynuowaniu przez okres objęty zobowiązaniem działalności rolniczej zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej oraz o zapłacie na rzecz Agencji równowartości kwoty pomocowej uzyskanej przez producenta rolnego w razie zaniechania działalności rolniczej.

Dalej NSA wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie jest też sporne ani to że skarżący gospodarstwo darował, ani to że przejmująca je do dalszego prowadzenia działalności rolniczej przez następne 5 lat córka nie złożyła wspomnianego oświadczenia na formularzu Agencji i w przewidzianej przepisem § 2 ust. 1 pkt 1) i 2) rozporządzenia treści. Zwrócił jednak uwagę na fakt, iż skarżący niezwłocznie po dokonaniu darowizny gospodarstwa na rzecz córki, dnia 27 kwietnia 2005 r. poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o podpisanym akcie notarialnym, przesyłając ten dokument. Z treści podpisanej notarialnie umowy jednoznacznie wynika wola i zobowiązanie przejmującej dalszego prowadzenia gospodarstwa przez następne pięć lat, a dodatkowo co przyznał organ, a co wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, przejmująca gospodarstwo, kontynuując działalność rolniczą, wystąpiła o płatności ONW. Nie ulega wątpliwości, że organ, mimo uzyskanej wiedzy nie wszczął w 2005 roku postępowania o zwrot wypłaconej pomocy, czyniąc to dopiero 2 października 2008 r. w sytuacji, gdy korzystny przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006 r. już nie obowiązywał. NSA podkreślił przy tym, że normodawca przewidział krótki dwumiesięczny termin od 4 maja 2006 r. do 3 lipca tegoż roku dla uwolnienia się od obowiązku zwrotu w przypadku kontynuowania działalności przez osobę, której przekazane zostało gospodarstwo. Nakreślony stan prawny , w ocenie NSA, nasuwa wniosek, że narusza przyjęte art. 8 i 9 kpa zasady niepoinformowania rolnika – strony postępowania o przyznanie płatności ONW - działanie organu, który mając pełną wiedzę o "kontynuowaniu" działalności rolniczej przez osobę, której przekazano gospodarstwo objęte płatnością ONW, nie informuje przekazującego gospodarstwo rolnika o mającej wpływ na zwrot pobranej płatności konieczności złożenia w przewidzianej tym przepisem formie i treści oświadczenia przejmującego gospodarstwo, stanowiącego jego zobowiązanie odnośnie do kontynuowania działalności rolniczej przez wymagany okres i ewentualnego zwrotu pobranych płatności.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zwolnić organu od obowiązku poinformowania strony płatności ONW o okolicznościach, które mają wpływ na jej prawo zatrzymania kwoty udzielonej pomocy finansowej, szczególnie w sytuacji gdy przepis kreujący tę możliwość w stosunku do wszystkich, którzy przekazali gospodarstwo innemu podmiotowi do dalszego prowadzenia, ma zastosowanie zaledwie przez dwa miesiące. Zdaniem Sądu, graniczy z niepodobieństwem, aby mając wiedzę o poziomie świadomości prawnej osób zajmujących się działalnością rolniczą na niewielką skalę, oczekiwać od nich skrupulatnego śledzenia zmian przepisów i umiejętności zidentyfikowania konkretnej normy jako mającej znaczenie dla praw i obowiązków rolnika w określonej sprawie.

Zdaniem Sądu kasacyjnego, Sąd I instancji nie analizował działań organu z perspektywy naruszenia przepisów art. 8 i 9 Kpa. Tymczasem, co jednoznacznie wynika z akt sprawy ( przede wszystkim z zaskarżonej decyzji), skarżącemu nie można zarzucić, jak to czyni organ w zaskarżonej decyzji, "braku aktywności" w informowaniu organu o zmianie posiadacza gospodarstwa, ponieważ jak przyznaje ten sam organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną, akt notarialny o przekazaniu przez skarżącego gospodarstwa córce wpłynął do siedziby biura powiatowego ARiMR w K. dwa dni po jego podpisaniu. Trudno zatem o akceptację wyrażonego w zaskarżonej decyzji stanowiska organu, że brak informacji co do zmiany posiadacza gospodarstwa uniemożliwił udzielenie skarżącemu informacji o warunkach zwolnienia go z obowiązku zwrotu płatności.

Mając na względzie przyjętą w doktrynie wykładnię przepisu art. 9 kpa, a także szczególny charakter postępowania o udzielanie pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na terenach trudnych gospodarczo, NSA wyraził pogląd, że nie można uznać za poprawne stanowiska organu, że obowiązek informowania, o którym mowa w art. 9 kpa pojawia się wyłącznie wówczas, gdy toczy się postępowanie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązek ten powinien egzystować jako wyraz dobrego administrowania przez cały okres załatwiania kolejnych płatności ONW, a więc przez czas, w którym składane mają być kolejne, załatwiane decyzją administracyjną wnioski o płatności ONW na dany rok. Należy się zgodzić z prezentowanym w doktrynie stanowiskiem, że nie do przyjęcia jest taka wykładnia art. 9 kpa, zgodnie z którą organy administracji obowiązane są udzielać informacji wyłącznie w sprawach, w których toczy się postępowanie, ponieważ obowiązek ten powinien obejmować cały tok postępowania .

NSA wskazał, że skarżący co prawda uzyskał pomoc finansową ONW w drodze decyzji administracyjnej, ale przecież nie sposób nie dostrzec, że decyzja ta nie zamyka całego postępowania o płatności ONW, bowiem wniosek składany jest corocznie i odpowiednio do tego organ jest zobowiązany wydać stosowną decyzję, przy czym płatność może być przyznawana według określonej procentowo stawki podstawowej, a może być wstrzymywana, zmniejszana lub zwracana. Mając zatem na względzie, iż podjęcie przez rolnika zobowiązania ONW i pierwsza decyzja w przedmiocie udzielenia pomocy z tego tytułu tworzy na określony czas relację pomiędzy udzielającym pomocy organem, a realizującym zobowiązanie rolnikiem i rozpoczyna dopiero możliwy ciąg działań o charakterze faktycznym i prawnym, w który zaangażowane są oba te podmioty, usprawiedliwione jest oczekiwanie, aby każdy z tych podmiotów respektował reguły zachowań jemu przypisanych. W sytuacji jaka miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, przeniesienia przez skarżącego – adresata płatności ONW – gospodarstwa na rzecz córki celem dalszego prowadzenia przez nią działalności rolniczej przez najbliższe 5 lat, a także powiadomienia o tym fakcie organu pomocowego, za oczywisty należy uznać znajdujący podstawę prawną w przepisie art. 9 kpa obowiązek organu poinformowania zainteresowanego o nowej regulacji prawnej dopuszczającej uwolnienie się od zwrotu pobranych płatności i określającej warunki tego zwolnienia. Informacja organu o nowej regulacji służyć miała umożliwieniu wykorzystania przez rolnika przekazanej informacji i wywiązaniu się z warunków zwolnienia. Zdaniem NSA ocena naruszenia przez rolnika podjętego zobowiązania ONW ze względu na skutki tej czynności tj. przewidziany § 9 ust. 2 pkt 1a rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r. obowiązek zwrotu uzyskanych płatności, powinna być dokonana w kontekście § 2 ust. 1 rozporządzenia z 25 kwietnia 2006 r. zwalniającego z odpowiedzialności za naruszenie i obowiązku organu poinformowania rolnika o takiej możliwości.

NSA polecił, aby ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji ocenił, jak w sytuacji naruszenia prawa procesowego i niewywiązania się organu z obowiązku określonego w art. 9 kpa przedstawia się odpowiedzialność skarżącego za zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na terenie objętym zobowiązaniem ONW.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

- stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz 1270 ze zm. dalej ppsa) sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając sprawę niniejszą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany jest zatem wykładnią prawa oraz wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1319/11 wydanym w następstwie rozpoznania skargi kasacyjnej K. J.

Zgodnie z § 2 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 25 kwietnia 2006 r. przypadku gdy zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia wymienionego w § 1, na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, pomoc finansowa na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania nie podlega zwrotowi w części przyznanej do działek rolnych, których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, jeżeli producent rolny złożył do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na formularzu udostępnionym przez tę Agencję, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek rolnych, w którym podmiot ten:

1) zobowiązuje się do:

a) kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wymienionego w § 1, złożonym przez producenta rolnego,

b) zapłaty na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa równowartości kwoty pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, uzyskanej przez producenta rolnego, jaką producent ten obowiązany byłby zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w lit. a;

2) oświadcza, że przez okres liczony od dnia przeniesienia na jego rzecz posiadania działek rolnych położonych na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania do dnia złożenia oświadczenia prowadził na tych działkach działalność rolniczą zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej.

Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR naruszył art. 9 kpa , gdyż mając informację o przekazaniu gospodarstwa rolnego na rzecz E. J. i mając wiedzę na temat faktycznego kontynuowania działalności rolniczej na obszarze objętym zobowiązaniem, nie poinformował skarżącego o możliwości przejęcia jego zobowiązania ONW przez córkę.

Naczelny Sąd Administracyjny co prawda nie zajął się w uzasadnieniu wyroku kwestią charakteru prawnego terminu w którym powyższe oświadczenie winno było zostać złożone. Jednak, zdaniem Sądu I instancji, uchylając sprawę do ponownego rozpoznania i nakazując rozważenie jaki wpływ na obowiązek zwrotu miało naruszenie art. 9 kpa, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że termin do złożenia tego oświadczenia ma charakter procesowy tj. taki który może ulec przywróceniu. Przyjęcie, że 60-dniowy termin ma charakter materialny prowadziłoby bowiem do stwierdzenia, że nawet bezsporne naruszenie przez organ art. 9 kpa nie może mieć dla znaczenia dla ustalenia, że nie istnieje w danych okolicznościach obowiązek zwrotu pobranych płatności. Termin materialnoprawny nie podlega bowiem w żadnych okolicznościach przywróceniu, a bezsporne w sprawie jest, że oświadczenie złożone przez córkę skarżącego w akcie notarialnym nie spełnia wszystkich wymogów określonych w wyżej cytowanym przepisie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ poinformuje skarżącego o możliwości przejęcia jego zobowiązania ONW przez następcę i - wobec niedopełnienia obowiązku w terminie umożliwiającym złożenie oświadczenia następcy w terminie określonym w rozporządzeniu z 25 kwietnia 2006 r. – o możliwości złożenia do kierownika biura powiatowego ARiMR wniosku o przywrócenie terminu do złożenia takiego oświadczenia. Jeśli skarżący z powyższej możliwości skorzysta, organ w pierwszej kolejności rozpozna wniosek o przywrócenie terminu , a w przypadku pomyślnego rozstrzygnięcia tej kwestii , Prezes ARiMR umorzy postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranej płatności.

Z powyższych względów skargę należało uznać za uzasadnioną w stopniu skutkującym koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Podstawą wyroku sądu I instancji jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 190 ppsa.

Orzeczenie o kosztach zapadło w oparciu o art. 200 ppsa.