Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 822/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6129 Inne o symbolu podstawowym 612
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 126, art. 156 par. 2,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 145, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie tego samego organu; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz T. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 822/16

UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach po rozpatrzeniu wniosku T. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 16 maja 2016 r. uchylającym postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...]., znak: [...] w całości i w to miejsce orzekającym o stwierdzeniu nieważności postanowienia Naczelnika Gminy I. z dnia [...] r. znak: [...] prostującego na wniosek Ł. A. oczywistą omyłkę w akcie własności ziemi z dnia 15 lutego 1979 r. nr [...] wydanym przez Naczelnika Gminy w Imielnie, poprzez wpisanie w wierszu trzynastym i czternastym na pierwszej stronie aktu własności ziemi, zamiast wyrazów "nr [...] o powierzchni 5,44 ha" wyrazów "[...] o powierzchni 5,83 ha", jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia 16 maja 2016 r., wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, organ ten uchylił własne postanowienie z 17 grudnia 2014 r. w całości i w to miejsce orzekł jak wyżej.

T. S. złożyła do Kolegium w dniu 25 maja 2016 r. wniosek

o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie art. 16 § 1, art. 156 § 1 pkt 2

i art.28 kpa oraz art.59 i art. 83 Kodeksu cywilnego w związku z art. 7 i 77 kpa, poprzez nieuprawnione stwierdzenie, że umowa sprzedaży nieruchomości z dnia 28 lipca 2014 r. zawarta w formie aktu notarialnego Rep. [...] była pozorna w celu wywołania nieodwracalnych skutków prawnych na drodze prawa administracyjnego. Jedynie bowiem sądy powszechne są uprawnione do powyższego ustalenia. Ponadto, w jej ocenie, postępowanie prowadzone jest bez należytego ustalenia kręgu uczestników postępowania po zmarłym R. P.. W uzasadnieniu swego wniosku wskazała, że sprawa o nabycie spadku po R. P. została zawieszona przed Sądem Rejonowym dla Krakowa Śródmieście. Dopiero zatem stosowne postanowienie o nabyciu spadku po zmarłym pozwoli określić krąg stron niniejszego postępowania oraz pozwoli T. S. zrealizować wolę testatora. Poza tym zaznaczyła, że Kolegium nie jest uprawnione do badania, czy umowa sprzedaży z dnia 28 lipca 2014r. zawarta w formie aktu notarialnego zawarta była dla pozoru, czy też nie. Jest to bowiem kompetencja sądu powszechnego. Ponadto Kolegium mimo braku właściwości oceniło skutki zawartej umowy sprzedaży. Dodatkowo wskazała, że działka nr [...] nigdy nie należała do A. A..

Pismem z dnia 13 czerwca 2016 r. A. A. udzieliła odpowiedzi na powyższy wniosek o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy. Wskazała na niezasadność podnoszonych zarzutów, do których szczegółowo się odniosła. Podkreśliła, że z testamentu windykacyjnego jednoznacznie wynika, iż spadkobiercą wskazanym przez spadkodawcę jest T. S., a uczestnicy postępowania sądowego w sprawie nabycia spadku po R. P. uznali testament za w pełni skuteczny. Dodała, że wola testatora jest realizowana przez obdarowaną i całą jej rodzinę, którzy cały czas czują się właścicielami działki nr [...] . Ponadto wyjaśniła, że zawarcie w dniu 28 lipca 2014 r. dwóch aktów notarialnych dotyczących działki nr [...] wskazuje na celowe działanie dokumentujące pozorność sprzedaży działki. Wniosła o oddalenie złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku strony ustaliło, że wnioskiem z dnia 11 maja 2015 r. A. A. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem Kolegium z 17 grudnia 2014 r. Powołała się na art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa i wskazała, że w dniu 28 lipca 2014 r. T. S. umową sprzedaży w formie aktu notarialnego sprzedała działkę nr [...] R. P., o czym zarówno wnosząca wniosek, jak i Kolegium miało wiedzę wydając postanowienie z dnia 17 grudnia 2014 r. W dniu 3 kwietnia 2015r. A. A. uzyskała informację, że R. P. zmarł. Natomiast w dniu 7 maja 2015r. A. A. powzięła informację, że 28 lipca 2014r. został spisany jeszcze jeden akt notarialny - testament R. P., który zapisem windykacyjnym przekazał z chwilą jego śmierci T. S. działkę nr [...] . W ocenie strony, wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne i dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Po analizie wniosku Kolegium doszło do przekonania, że w sprawie zachodzi przyczyna wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, w związku

z tym wszczęło postępowanie wznowieniowe z wniosku A. A. postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2016 r.

Organ wyjaśnił, że A. A. przedłożyła do akt sprawy wypis z aktu notarialnego Rep. A Nr [...] sporządzonego w Kancelarii Notarialnej w dniu 28 lipca 2014 r., w którym R. P. postanowił, że tytułem zapisu windykacyjnego nieruchomość o pow. 0,2900 ha położoną w miejscowości B., dla której Sąd Rejonowy w Jędrzejowie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], z chwilą jego śmierci nabędzie T. S..

Zatem przedłożony przez stronę akt notarialny z dnia 28 lipca 2014 r. Rep. A nr [...] /2014, istniał i nie był znany Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu

w Kielcach w dacie orzekania w postępowaniu zakończonym postanowieniem z dnia 17 grudnia 2014 r. Natomiast zawartość merytoryczna tego dokumentu ujawnia na moment wydania postanowienia istnienie takich okoliczności, które jako nowe nie były znane organowi.

Zestawiając bowiem treść umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 28 lipca 2014r. pomiędzy T. S., a R. P., a także wyżej wskazanego zapisu windykacyjnego zawartego w akcie notarialnym z tej samej daty wnioskować należy, iż sprzedaż nieruchomości położonej w B. utworzonej z działki nr [...] nastąpiła w celu obejścia prawa i miała uniemożliwić odzyskanie w/w nieruchomości przez jej prawowitych właścicieli.

Nawiązując do treści pisma z dnia 5 maja 2016r. T. S., w którym zarzuciła postanowieniu o podjęciu z urzędu niniejszej sprawy, wydanie go

z naruszeniem prawa, z uwagi na fakt, że nie zakończyło się jeszcze prawomocnym postanowieniem postępowanie w przedmiocie nabycia spadku po R. P., Kolegium wyjaśniło, że z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 18 marca 2011 r. w sprawie zmiany ustawy Kodeks cywilny, dotyczącej instytucji zapisu windykacyjnego wynika, że celem nowelizacji było wprowadzenie do prawa cywilnego rozwiązań pozwalających na skuteczne przesądzenie przez spadkodawcę o sposobie podziału pozostałego po nim majątku. Konstrukcja zapisu windykacyjnego umożliwia pełną i natychmiastową (w chwili otwarcia spadku) realizację woli testatora. W tym kontekście też stanowi ona o sposobie podziału spadku.

Organ podniósł, że art. 9811 § 1 Kodeksu cywilnego zawiera ustawową definicję zapisu windykacyjnego. W świetle tego przepisu zapis windykacyjny jest rozrządzeniem testamentowym, w którym spadkodawca postanawia, że oznaczona osoba nabywa określony przedmiot (przedmiot zapisu) z chwilą otwarcia spadku (z chwilą śmierci).

Z tego też względu, w ocenie Kolegium istniały podstawy do podjęcia zawieszonego postępowania, gdyż zgromadzony materiał dowodowy dał podstawy do ustalenia kręgu stron postępowania.

Zdaniem Kolegium, opisane wyżej działanie stron wpływa również na ocenę materiału dowodowego zgromadzonego podczas prowadzenia sprawy zakończonej postanowieniem z dnia 17 grudnia 2014 r.

Nie sposób bowiem nie uwzględnić faktu, iż ciąg podejmowanych przez T. S. czynności miał doprowadzić w końcowym efekcie do tego, iż działka nr [...] położona w B., wróci w jej posiadanie.

Badając sprawę w trybie wznowieniowym Kolegium doszło do przekonania, że istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy I.

z dnia 7 kwietnia 1986 r., jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Organ podkreślił przy tym, że w pełni podziela argumentację wyrażoną w postanowieniu

z dnia 17 grudnia 2014 r. dotyczącą interesu prawnego A. A. do wszczęcia postępowania, a także wykładni rażącego naruszenia prawa - art. 113 § 1 kpa.

Kolegium miało również na względzie, że na dzień orzekania odpadła przesłanka negatywna, uniemożliwiająca w postępowaniu zakończonym postanowieniem z dnia 17 grudnia 2014 r. stwierdzenie nieważności postanowienia

z dnia 7 kwietnia 1986 r. Kolegium pokreśliło, że w niniejszym postępowaniu musi uwzględniać stan faktyczny na dzień orzekania. Jest to też fakt, że R. P. zmarł w dniu 3 kwietnia 2015 r. a zapisem windykacyjnym zawartym w akcie notarialnym z dnia 28 lipca 2014 r. po swojej śmierci właścicielką działki uczynił T. S.. Zatem nie można już w sprawie mówić, że zaszły nieodwracalne skutki prawne, jak miało to miejsce w postępowaniu zakończonym postanowieniem z dnia 17 grudnia 2014 r.

SKO wyjaśniło, że jak wynika z akt sprawy, A. A. jest spadkobiercą po zmarłym J. A. (postanowienie z 29 kwietnia 2010 r. Sądu Rejonowego

w Jędrzejowie sygn. akt I Ns [...]). Z kolei J. A. był spadkobiercą po A. A.ie (postanowienie Sądu Rejonowego w Jędrzejowie z dnia 2 października 2014r. I Ns [...]). Bezspornie zatem A. A. posiada interes prawny w kwestionowaniu ww. postanowienia Naczelnika Gminy I. z dnia [...] r.

Kolegium po przeanalizowaniu przesłanek z art. 156 § 1 kpa uznało, iż kontrolowanemu postanowieniu można zarzucić rażące naruszenie prawa - art. 113 § 1 kpa tj. wypełnienie przesłanki przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa.

Organ wskazał, że na podstawie aktu własności ziemi z dnia 15 lutego 1979 r. T. A. i Ł. A. stali się z mocy samego prawa współwłaścicielami nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...]

o pow. 5,44 ha, położonych w B. gm. I..

Badanym w trybie nadzoru postanowieniem Naczelnika Gminy I. z dnia 7 kwietnia 1986 r. sprostowano na wniosek Ł.i A. oczywistą omyłkę w akcie własności ziemi z dnia 15 lutego 1979 r., poprzez wpisanie w wierszu trzynastym

i czternastym na pierwszej stronie aktu własności ziemi zamiast wyrazów "nr. nr[...] o powierzchni 5,44 ha" wyrazów "[...] , [...] o powierzchni 5,83 ha"

Z uzasadnienia ww. postanowienia z 7 kwietnia 1986 r. wynika, że zostało ono wydane z uwagi na nieuwzględnienie przy ustalaniu faktu użytkowania nieruchomości szkicu sytuacyjnego znajdującego się w aktach sprawy nr [...].

Ze szkicu tego wynika jednakże, że działka nr ewid. [...] stanowiła współwłasność T. A. i A. A..

Zmiana w zapisie decyzji poprzez sprostowanie oczywistej pomyłki pisarskiej

w sposób opisany wyżej doprowadziła do tego, że nieruchomość oznaczona działką nr [...] stała się współwłasnością T. A. i Ł. A.. Ww. działka nie była bowiem uprzednio ujęta w opisanym wyżej akcie własności ziemi z dnia 15 lutego 1979 r. Ze znajdującego się bowiem w księdze wieczystej opisu i mapy z dnia 15 listopada 1986 r. wynika, że oznaczone na wyrysie działki nr [...] odpowiadają działkom nr [...], a zmiana numeracji i powierzchni powstała w wyniku nowego pomiaru.

Z powyższego wynika, iż wadliwość decyzji szczegółowo opisana w treści uzasadnienia kontrolowanego postanowienia nie jest oczywistą omyłką w rozumieniu art. 113 § 1 kpa, a zatem nie podlega sprostowaniu w trybie tego przepisu. Jest to merytoryczna zmiana treści rozstrzygnięcia niedopuszczalna w trybie przewidzianym przez art. 113 §1 kpa.

Sprostowanie w ten sposób decyzji było bowiem równoznaczne ze zmianą decyzji, tj. zmianą rozstrzygnięcia co do majątku osób fizycznych. Zmiana zaś rozstrzygnięcia decyzji w zakresie opisanym wyżej, nawet podjętego na skutek błędu bądź wskutek mylnego wyobrażenia o stanie faktycznym albo prawnym, nie podpada pod pojęcie błędu czy omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 kpa. W przypadku bowiem wad istotnych decyzji, tryb jej weryfikacji nie może być zastąpiony przez tryb usuwania wad nieistotnych (błędów, omyłek). Zmiana ta ma zasadnicze znaczenie dla całej decyzji. Dokonuje ona bowiem fundamentalnej modyfikacji treści decyzji. Dotyka jej istoty. Nie może być zatem traktowana jako oczywista omyłka pisarska.

Organ podniósł, że z akt sprawy wynika, iż umową z dnia 28 lipca 2014 r. zawartą w formie aktu notarialnego rep. A nr [...] w Krakowie przed notariuszem M. H., T. S. dokonała sprzedaży nieruchomości położonej w B., gmina I., obręb nr 2, utworzonej z działki nr [...] o pow. 0,2900, dla której Sąd Rejonowy w Jędrzejowie prowadzi księgę wieczystą KW nr [...], na rzecz R. P..

Jednakże nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż tego samego dnia tylko w innej kancelarii notarialnej przed zastępcą notarialnym D. K. zastępcą notariusza J. G. sporządzony został testament windykacyjny w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] /2014, w którym R. P. postanowił, nieruchomość o pow. 0,2900 ha położoną w miejscowości B., przekazać z chwilą jego śmierci, T. S..

Zdaniem SKO powyższa okoliczność ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wynika z niej bowiem, że T. S. sprzedając działkę dążyła do wywołania pozornie nieodwracalnych skutków prawnych na drodze postępowania administracyjnego. Tym bardziej, że w poprzednio toczącym się postępowaniu zakończonym postanowieniem Kolegium z dnia 17 grudnia 2014r. nie ujawniła faktu, iż jeszcze tego samego dnia, w którym sprzedała R. P. ww. nieruchomość, ten sporządził testament windykacyjny, w którym tylko i wyłącznie tą nieruchomość przekazał T. S..

Kolegium podkreśliło również, że organy administracji wprawdzie nie są powołane do stwierdzania, czy dana czynność odpowiada przepisom Kodeksu cywilnego bądź przesądzania o jej nieważności w świetle art. 58 Kodeksu cywilnego, jednakże mają prawo oceniać skutki czynności prawnych. Organ ma obowiązek badania rzeczywistych, a nie werbalnych działań stron postępowania.

Powyższe zaś prowadzi do wniosku, że T. S. dla pozoru sprzedała działkę położoną w B. R. P., gdyż ten tego samego dnia zapisał tę nieruchomość w formie zapisu windykacyjnego. Sprzedaż działki R. P. miała bowiem uniemożliwić A. A. wdrożenie drogi administracyjnej, która była "najprostszą" do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, czyli przed wydaniem postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki przez Wójta Gminy I. z dnia 7 kwietnia 1986 r.

Odnosząc się do drugiej przesłanki wskazanej we wniosku A. A., tj. art. 145 § 1 pkt 4 kpa Kolegium wyjaśniło, że wznowienie na tej podstawie może nastąpić tylko na żądanie strony, i to strony, która nie brała udziału w postępowaniu, chociaż była do tego uprawniona. W świetle brzmienia tego przepisu jest oczywiste, iż z żądaniem wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa może wystąpić tylko ta strona, która nie brała udziału w sprawie, gdyż to na tym podmiocie spoczywa obowiązek wykazania, iż służył mu przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu zakończonym decyzją, którego dotyczy żądanie wznowienia postępowania. Z uwagi na fakt, że A. A. brała udział w postępowaniu zakończonym postanowieniem z dnia 17 grudnia 2014r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie brało tej przesłanki pod uwagę w niniejszym postępowaniu.

Z tego też względu należało stwierdzić, że postanowienie Naczelnika Gminy I. z dnia 7 kwietnia 1986r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 113 § 1 kpa.

Odnosząc się do treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w ocenie Kolegium zawieszenie postępowania sądowego w sprawie o nabycie spadku po R. P. pozostaje bez wpływu na niniejsze postępowanie. Jak już bowiem wskazano, to T. S. została spadkobiercą po R. P. co do działki nr [...] . Poza tym, jak już Kolegium wyjaśniało, w toku postępowania oceniło skutki podjętych czynności prawnych i uznało, że T. S. działkę sprzedała dla pozoru R. P..

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze T. S. wniosła o uchylenie postanowienia z 8 lipca 2016 r. oraz poprzedzającego je postanowienia z 16 maja 2016 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie:

1. art. 156 § 1 pkt 2 in fine w związku art. 28 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez prowadzenie niniejszego postępowania administracyjnego bez zapewnienia wszystkich stronom udziału w sprawie;

2. art. 59 Kodeksu cywilnego w związku z art. 83 Kodeksu cywilnego w związku art. 7 i 77 kpa poprzez nieuprawnione ustalenie, że umowa sprzedaży nieruchomości z dnia 28 lipca 2014 r. zawarta pomiędzy T. S. w formie aktu notarialnego Rep. A [...] zawarta przed notariuszem M. H. była pozorna w celu wywołania nieodwracalnych skutków prawnych na drodze prawa administracyjnego , w sytuacji gdy to jedynie sąd powszechny jest uprawniony do ustalenia pozorności ww. umowy co narusza kompetencje ustawodawcze SKO, a które to ustalenie miało kluczowy wpływ na treść zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia SKO z dnia 16 maja 2016 r.;

3. art. 156 § 2 kpa w związku z art. 7 i 77 kpa poprzez nieuprawnione przyjęcie przez organ, że postanowienie Naczelnika Gminy I. z dnia 7 kwietnia 1986 r. nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, w sytuacji gdy doszło do szeregu czynności prawnych obejmujących działkę nr [...] położoną w B. gmina I. - poprzedni numer to [...] - (dalej jako nieruchomość) uniemożliwiających organowi w ramach swoich kompetencji, zmienić skutku, który nastąpił po wydaniu postanowienia Naczelnika Gminy I. z dnia 7 kwietnia 1986 r.;

4. art. 7 i 77 kpa poprzez błędne i nieprawdziwe stwierdzenie, że sprzedaż działki nr [...] położonej w B. na mocy umowy z dnia 28 lipca 2014 r. w formie aktu notarialnego Rep. A. [...] zawartej przed notariuszem M. H., a następnie sporządzenie testamentu windykacyjnego z dnia 28 lipca 2014 r. miało uniemożliwić A. A. wdrożenie drogi administracyjnej, która była najprostszą do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, czyli przed wydaniem postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki przez Wójta Gminy I. z dnia 7 kwietnia 1986 r., w sytuacji gdy z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika całkowicie bezspornie, że właścicielami działki nr [...] - byli od lat 60 tych XX wieku T. i Ł. A. to jest rodzice skarżącej, zatem stan przedstawiony

w postanowieniu Wójta Gminy I. z dnia 7 kwietnia 1986 r. jest całkowicie odpowiadający prawu.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że tocząca się sprawa o stwierdzenie nabycia spadku po R. P. przed Sądem Rejonowym dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie sygn. akt I Ns [...] została postanowieniem z dnia 4 marca 2016 r. zawieszona, o czym SKO zostało poinformowane. Skarżąca podtrzymała, że tylko stosowne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po R. P. pozwoli określić właściwy krąg spadkobierców, a tym samym może określić krąg stron w niniejszym postępowaniu przed SKO. Całkowicie bezskuteczne jest, jej zdaniem, stwierdzenie SKO, że "konstrukcja zapisu windykacyjnego umożliwia pełną i natychmiastową realizację woli testatora" - i wobec tego nie ma potrzeby - konieczności ustalenia kręgu spadkobierców po R. P.. Wskazała, że takie stanowisko po pierwsze nie uzasadnia pominięcia fundamentalnej zasady prowadzenia postępowania administracyjnego z udziałem odpowiednich stron, tj. spadkobierców po R. P.. Powyższe narusza fundamentalną zasadę art. 28 kpa.

Skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie SKO arbitralnie uznało, że nie zachodzi konieczność udziału spadkobierców aktualnego właściciela R. P. w postępowaniu. Powyższe stwierdzenie SKO jest jednak błędne albowiem skarżąca do czasu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po R. P. w żaden sposób nie może zrealizować woli testatora i tym samym nie może się wpisać do księgi wieczystej jako właściciel nieruchomości.

Zdaniem skarżącej, SKO nie było władne i uprawnione do prowadzenia postępowania do czasu wydania prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po R. P., co stanowi naruszenie fundamentalnej zasady prawa administracyjnego.

Niezależnie jednak od powyższego skarżąca wskazała, że w sprawie

o zasiedzenie części nieruchomości z wniosku A. A. Sąd Rejonowy w J. Wydział I Cywilny sygn. akt: [...] postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2016 roku wezwał do sprawy następców prawnych R. P..

Skarżąca podniosła, że SKO jako organ administracyjny w żaden sposób nie jest uprawniony do badania oświadczeń woli, to jest badania czy umowa sprzedaży nieruchomości z dnia 28 lipca 2014 r. zawarta w formie aktu notarialnego Rep. [...] zawarta przed notariuszem M. H. była zawarta dla wywołania pozoru. Powyższe bowiem bezprawne ustalenie stało się fundamentalne dla wydania zaskarżonego postanowienia jak również poprzedzającego go postanowienia SKO z dnia 16 maja 2016 r. Zgodnie bowiem z powszechnie przyjętym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa, wady oświadczeń woli, w rozumieniu przepisów art. 82-88 k.c., nie mogą stanowić przedmiotu badania w postępowaniu administracyjnym. Mając zatem powyższe na uwadze SKO nie mogło stwierdzić, że przedmiotowa umowa sprzedaży była dokonana w celu wywołania nieodwracalnych skutków prawnych na drodze prawa administracyjnego i wskutek tego SKO uchyliło postanowienie z dnia 17 grudnia 2014 r. oraz orzekło o nieważności postanowienia Naczelnika Gminy I. z dnia 7 kwietnia 1986 r.

Skarżąca wskazała, że w powyższym zakresie przyjęcie przez SKO bezpośrednio narusza kompetencje zastrzeżone jedynie dla sądów powszechnych. Niewystarczającym jest przyjęcie, że SKO ocenia jedynie skutek czynności prawnej, skoro brak jest stwierdzenia powołanego do tego uprawnionego właściwego sądu powszechnego o ustaleniu stwierdzenia pozorności przedmiotowej umowy sprzedaży. Brak powyższego ustalenia uniemożliwia ocenę skutków czynności prawnej przez SKO i tym samym czyni całkowicie wadliwym zaskarżone postanowienie, jak również poprzedzające je postanowienie SKO z 16 maja 2016 r.

Skarżąca zarzuciła, że SKO w istocie pomimo wyraźnego przyznania, że organy administracyjne nie są właściwe do oceny nieodwracalności skutków prawnych, w istocie w zaskarżonym postanowieniu ustaliło, że "nie można już w przedmiotowej sprawie mówić, że zaszły nieodwracalne skutki prawne, jak to miało miejsce w postępowaniu zakończonym postanowieniem z dnia 17 grudnia 2014 roku". Mając na uwadze powyższe SKO pomimo braku właściwości oceniło skutki umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 28 lipca 2014 r. zawartej w formie aktu notarialnego rep. [...] i zmieniło swoje stanowisko stwierdzając w zaskarżonym postanowieniu, że postanowienie Naczelnika Gminy I. z dnia 7 kwietnia 1986 r. nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych. SKO w tym zakresie nie przeprowadziło należytego rozpoznania zgromadzonych w aktach sprawy dowodów z dokumentów urzędowych, przesądzających o ocenie stanu prawnego i nieodwracalności skutków prawnych unieważnionego postanowienia Naczelnika Gminy I. z dnia 7 kwietnia 1986 r.

Skarżąca wskazała, że zanim nabyła własność nieruchomości w całości i zbyła ją w dniu 28 lipca 2014 r. R. P., miały miejsce następujące okoliczności faktyczne stanowiące o nieodwracalności skutków prawnych tego postanowienia, a mianowicie:

aktem notarialnym Rep. A [...] z dnia 30 października 1989 r. Ł. A. przekazała swojemu synowi R. A. gospodarstwo rolne wraz

z działką nr [...] - to jest przedmiotową nieruchomość,

następnie wskutek spadkobrania ustawowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Jędrzejowie z dnia 23 czerwca 2009 r. [...],spadkobiercą po R. A.ie stał się jego syn H. A.,

aktem notarialnym Rep. A [...] z dnia 30 października 2013 roku H. A., W. S., T. S. i E. K. postanowili dokonać działu spadku po T. A.ie, Ł.i A. i R. A.ie w ten sposób, że działkę nr [...] obręb 2 B. jedn. ewid. I. - to jest przedmiotową nieruchomość przekazać T. S..

Mając na uwadze powyższe okoliczności nie można stwierdzić, że postanowienie z 7 kwietnia 1986 r. nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, przez co SKO nie jest uprawnione do stwierdzenia nieważności tego postanowienia.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez błędne

i nieprawdziwe stwierdzenie, że sprzedaż działki nr [...] położonej w B. na mocy umowy z dnia 28 lipca 2014 r. w formie aktu notarialnego Rep. A. [...] zawarta przed notariuszem M. H., a następnie sporządzenie testamentu windykacyjnego z dnia 28 lipca 2014 r. miało uniemożliwić A. A. "wdrożenie drogi administracyjnej, która była najprostszą do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, czyli przed wydaniem postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki przez Wójta Gminy I. z dnia 7 kwietnia 1986 roku znak: [...] w sytuacji, gdy z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika całkowicie bezspornie, że właścicielami działki nr [...] - byli od lat 60 tych XX wieku T. i Ł. A., to jest rodzice skarżącej, zatem stan przedstawiony w postanowieniu Wójta Gminy I. z dnia 7 kwietnia 1986 r. jest całkowicie odpowiadający prawu. Powyższe wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji sięgającej lat 60-tych XX wieku, czego zdaje się SKO nie zauważać.

Skarżąca wyjaśniła, że:

w skorowidzu działek oraz w skorowidzu właścicieli i władających gruntem

w B. sporządzonym w listopadzie 1983 r. dla działki [...] jako właściciele widnieją T. i Ł. A.,

identyczna sytuacja jest odnotowana w protokole ustalenia stanu władania z 7 lipca 1986 r.,

w protokole ustalenia stanu władania z 21 lipca 1961 r. sporządzonym przez J. J. widnieje T. A. dla działki nr [...].

Zdaniem skarżącej, całkowicie niezrozumiałym jest kto dopisał pismem ręcznym i w jakim celu w rejestrze gruntów z 22 kwietnia 1981 r. przy działce nr [...] słowo "A" które następnie zostało ręcznie skreślone na wykazie działek wskazanych powyżej, należących do T. i Ł. i A.. Powyższe wskazuje jedynie na bezprawne działanie osób trzecich, zainteresowanych tym aby działka ta została wbrew prawu zapisana A A..

Skarżąca zarzuciła, że błędnym pozostaje ustalenie SKO, że z uzasadnienia postanowienia z 7 kwietnia 1986 r. wynika, że zostało ono wydane z uwagi na "nieuwzględnienie przy ustaleniu faktu użytkowania nieruchomości szkicu sytuacyjnego znajdującego się w aktach sprawy nr [...]". Podniosła, że w akcie własności ziemi z dnia 27 maja 1975 r. wydanym na rzecz A. A.a w sprawie [...] 5 przez Naczelnika Gminy I. nie znajduje się działka nr [...] co stanowi, że szkic przedmiotowy nie ma i nie miał żadnego znaczenia dla ustalenia własności gruntów pomiędzy T. A. i A. A.. Powyższe wynika wprost z aktu własności ziemi w sprawie [...] z dnia 27 maja 1975 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie procesowym z 31 sierpnia 2016 r. A. A. podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w toku postępowania administracyjnego i wniosła

o nieuwzględnienie wniesionej skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonych granicach podkreślić należy w pierwszym rzędzie, że zapadło ono w ramach postępowania wznowieniowego, będącego postępowaniem nadzwyczajnym i stanowiącym wyjątek od zasady trwałości ostatecznych decyzji (postanowień) administracyjnych wyrażonej w art. 16 § 1 kpa. Stosownie do art. 145 § 1 kpa w zw. z art. 126 kpa postępowanie

w sprawie zakończonej postanowieniem ostatecznym może zostać wznowione tylko

w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych szczegółowo w punktach 1-8, przy czym występowanie w stanie faktycznym sprawy ustawowej podstawy wznowienia winno być przedmiotem badania w toku całego postępowania wznowieniowego.

Bezspornym jest, że z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpiła strona oraz że opierał się on na ustawowej podstawie wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 126 kpa, tj. gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji (postanowienia) nie znane organowi, który wydał decyzję (postanowienie). Okolicznością tą jest ujawnienie zapisu windykacyjnego R. P., w którym przekazał on sporną działkę nr [...] z chwilą jego śmierci T. S..

W ocenie organu, zestawiając treść umowy sprzedaży przedmiotowej działki

zawartej 28 lipca 2014 r. pomiędzy T. S. a R. P.,

z treścią zapisu windykacyjnego z tej samej daty, wnioskować należy, że sprzedaż działki nr [...] nastąpiła w celu obejścia prawa i miała uniemożliwić odzyskanie jej przez prawowitych właścicieli.

Stwierdzając nieważność postanowienia z 7 kwietnia 1986 r. w wyniku wznowienia postępowania Kolegium uznało, że na dzień orzekania nie istniała przesłanka negatywna art. 156 § 2 kpa, a mianowicie nie zaszły nieodwracalne skutki prawne, co miało miejsce w postępowaniu zakończonym postanowieniem z 17 grudnia 2014 r. Organ przyjął bowiem, że T. S. działkę nr [...] sprzedała R. P. dla pozoru, co wobec zapisania jej tej nieruchomości przez R. P.ę tego samego dnia w postaci zapisu windykacyjnego, miało uniemożliwić A. A. wdrożenie drogi administracyjnej celem przywrócenia stanu zgodnego z prawem, czyli przed wydaniem postanowienia z 7 kwietnia 1986 r.

Jak wynika z akt administracyjnych, Aktem Własności Ziemi z 15 lutego 1979 r. T. A. i Ł. A. stali się z mocy prawa współwłaścicielami nieruchomości (działek) oznaczonych nr [...] o powierzchni 5,44 ha położonych w B.

Postanowieniem z 7 kwietnia 1986 r. Wójt Gminy I., na podstawie art. 113 § 1 kpa sprostował na żądanie Ł.i A. oczywistą omyłkę w ww. AWZ poprzez wpisanie w wierszu trzynastym i czternastym na pierwszej stronie aktu własności ziemi, zamiast wyrazów "nr [...] o powierzchni 5,44 ha" wyrazów "[...], [...] o powierzchni 5,83 ha". W uzasadnieniu stwierdzono, że przy wydaniu ww. AWZ nie uwzględniono szkicu sytuacyjnego z 27 maja 1973 r.

Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia należy w pierwszej kolejności podkreślić, że rację ma SKO przyjmując, że postanowienie z 7 kwietnia 1986 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, albowiem niedopuszczalną była merytoryczna zmiana treści rozstrzygnięcia zawartego w AWZ w trybie art. 113 § 1 kpa. Postanowienie z 7 kwietnia 1986 r. ingerowało w istotę sprawy zakończonej wydaniem AWZ z 15 lutego 1979 r. poprzez "dodanie" nowych działek nie ujętych tym aktem i zmianę powierzchni całej nieruchomości będącej przedmiotem nabycia. Nie ulega zatem najmniejszej wątpliwości, że postanowienie to zapadło z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W stanie faktycznym sprawy, za co najmniej przedwczesne należy jednak uznać stanowisko Kolegium, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie istniała przesłanka negatywna uniemożliwiająca stwierdzenie nieważności postanowienia z 7 kwietnia 1986 r., tj. że postanowienie to nie wywołało

nieodwracalnych skutków prawnych, o których mowa w art. 156 § 2 kpa.

Bezspornym jest, że w akcie notarialnym z dnia 28 lipca 2014 r. Rep. A nr [...] /2014 zawartym przed zastępcą notarialnym D. K. zastępcą notariusza J. G. w Kancelarii Notarialnej w Krakowie, R. P. postanowił, że tytułem zapisu windykacyjnego nieruchomość w postaci działki nr [...] o pow. 0,2900 ha z chwilą jego śmierci nabędzie T. S.. Nie ulega także wątpliwości, że umową sprzedaży z tej samej daty, zawartą w formie aktu notarialnego w innej kancelarii notarialnej w Krakowie, T. S. sprzedała R. P. nieruchomość będącą przedmiotem zapisu windykacyjnego.

U podstaw zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenia, że czynności opisane wyżej miały charakter pozorny, a co za tym idzie nie doszło do wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych, leżało przyjęcie przez SKO, że T. S. działkę nr [...] nabyła z chwilą otwarcia spadku (śmierci) R. P. tj. 3 kwietnia 2015 r. Stanowisko to można uznać za prawidłowe, ale tylko wówczas, gdy nabycie spadku stwierdzone zostanie przez sąd powszechny

w prawomocnym postanowieniu. Zgodnie bowiem z art. 922 § 1 kc, prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą wprawdzie na spadkobierców z chwilą śmierci spadkodawcy, stosownie do tytułu dziedziczenia, jednak do wywołania określonych skutków prawnych, jakie związane są ze spadkobraniem, niezbędne jest deklaratoryjne orzeczenie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia (art. 10291 w zw. z art. 1027 k.c.). Dopiero z tą chwilą spadkobierca może wykonywać przyznane mu prawa, na przykład złożyć wniosek o wpis w księdze wieczystej, żądać spłaty długu, wydania rzeczy itp. (por. Kidyba Andrzej (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom IV. Spadki, wyd. IV, LEX 2015).

Tymczasem postanowieniem z 4 marca 2016 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie Wydział I Cywilny zawiesił postępowanie w sprawie I Ns [...],/[...],/S toczące się z wniosku A. A. przy uczestnictwie m.in. T. S. o stwierdzenie nabycia spadku po R. P. - do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w Jędrzejowie sygn. akt I Ns [...],/14.

W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że działka nr [...] , objęta zapisem windykacyjnym R. P. na rzecz T. S. stanowi przedmiot toczącego się przed Sądem Rejonowym w Jędrzejowie postępowania

o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości (z treści skargi wynika, że

z wnioskiem o zasiedzenie wystąpiła A. A.). W zależności od rozstrzygnięcia tego postępowania będzie możliwe ustalenie, czy na datę sporządzenia testamentu oraz otwarcia spadku nieruchomość wchodziła w skład spadku. Sąd wyjaśnił też, że art. 9812 kc uznaje za bezskuteczny zapis windykacyjny, którego przedmiotem jest rzecz lub prawo niewchodzące w skład spadku albo w chwili otwarcia spadku spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że uprawniony może rozporządzać tylko tymi prawami, które mu przysługują w chwili otwarcia spadku. Ponieważ w postanowieniu kończącym postępowanie o zasiedzenie Sąd wskaże datę, w jakiej doszło do nabycia własności nieruchomości w tej formie, jeśli do zasiedzenia doszło, bądź wniosek oddali, dlatego też postępowanie toczące się pod sygn. akt [...] przed Sądem Rejonowym w Jędrzejowie jest prejudycjalne względem rozstrzygnięcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po R. P..

Prawomocne postanowienie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po R. P. rozstrzygnie zatem, czy działka nr [...] w ogóle wchodziła

w skład spadku po nim, czy też nie (np. wskutek wcześniejszego nabycia przez inną osobę własności tej działki w drodze zasiedzenia) oraz czy zapis windykacyjny na rzecz T. S. jest skuteczny. Dopiero po zakończeniu tego postępowania będzie można zatem ustalić, czy zapis windykacyjny przeniósł własność spornej działki na skarżącą z chwilą śmierci R. P..

Już więc z tej tylko przyczyny zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu

z uwagi na poczynienie z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 kpa ustaleń, nie mających – na datę orzekania przez organ – potwierdzenia w zgromadzonych w sprawie dowodach.

Ponadto organ nie rozważył, w kontekście oceny, czy w sprawie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, innych okoliczności sprawy.

Bezspornym bowiem jest, że na skutek sprostowania AWZ postanowieniem

z 7 kwietnia 1986 r. sporna działka nr [...] (jak i wszystkie pozostałe wymienione w tym postanowieniu) stała się z dniem 4 listopada 1971 r. własnością T. A. i Ł.i A.. T. A. zmarł 26 stycznia 1985 r.

i postanowieniem z 30 grudnia 1988 r. w sprawie sygn. akt I Ns [...],Sąd Rejonowy w Jędrzejowie stwierdził, że wchodzące w skład spadku po nim gospodarstwo rolne (a zatem działki objęte postanowieniem z 7 kwietnia 1986 r.) nabyli żona Ł. A. i syn R. A. po ½ części.

Aktem notarialnym – umową przekazania gospodarstwa rolnego z 30 października 1989 r. Rep. A nr [...] Ł. A. przeniosła na rzecz R. A.a własność i współposiadanie gospodarstwa rolnego składającego się

z działek numer: [...].

Ł. A. zmarła 30 lipca 1999 r. i spadek po niej, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Jędrzejowie z 17 lipca 2012 r., sygn. akt [...] nabyły dzieci: R. A., W. A. i T. S. oraz wnuczka E. R. po ¼ części każde z nich.

R. A. zmarł 22 kwietnia 2008 r., a na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Jędrzejowie z 23 czerwca 2009 r. sygn. akt I [...] spadek po nim nabył w całości H. A..

Aktem notarialnym z 30 października 2013 r. Rep. A [...], H. A., W. S., T. S. oraz E. K. dokonali działku spadku po zmarłych T. A., Ł.i A. i R. A.ie w ten sposób, że własność działki nr [...] (dawny numer [...] ) nabyła w całości T. S..

Powyższe wskazuje, że pomiędzy nabyciem własności spornej działki przez Ł. i T. małżonków A., a zbyciem jej przez T. S., prawa podmiotowe do działki nr [...] jak i do całej nieruchomości objętej postanowieniem z 7 kwietnia 1986 r. kilkakrotnie zmieniały się na skutek bądź spadkobrania bądź zawierania aktów notarialnych. Ocena nieodwracalności skutków prawnych, o jakiej mowa w art. 156 § 2 kpa, musi być zatem przeprowadzona z uwzględnieniem tych okoliczności, a rozważań w tym zakresie zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wszystkie wskazane uchybienia powodują konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto o przepis art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się: uiszczony wpis w kwocie 100 zł, opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa – 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego – 480 zł - obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 z późn. zm.).

Sąd oddalił wniosek dowodowy A. A. o przeprowadzenie dowodu z akt Sądu Rejonowego w Jędrzejowie sygn. I Ns [...] o zasiedzenie, I Ns [...]

o stwierdzenie nabycia spadku po R. A.ie i I [...] o stwierdzenie nabycia spadku po Ł.i A., gdyż postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku znajdują się w aktach sprawy, natomiast sprawa o stwierdzenie zasiedzenia toczy się i dopiero jej wynik końcowy będzie miał ewentualnie wpływ na rozstrzygnięcie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ – pamiętając, że orzeka

w postępowaniu wznowieniowym - wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na uwadze ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu. W pierwszej kolejności organ oceni, czy w stanie faktycznym sprawy, niezależnie od toczącego się postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po R. P., wcześniejsze dokonywane przekształcenia własnościowe nieruchomości objętej postanowieniem z 7 kwietnia 1986 r. spowodowały nieodwracalne skutki prawne, czy też nie, w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. W zależności od tej oceny rozważy, czy koniecznym jest zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po R. P..