Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2694/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska, sędzia WSA Jadwiga Smołucha (spr.), Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi B. A. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] września 2017 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez B. A. (dalej: "skarżąca", "wnioskodawczyni") jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów (dalej: "Minister", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z [...] września 2017 r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2017 r., odmawiającą umorzenia kwoty 25.000 zł, stanowiącej 50% opłaty legalizacyjnej, ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat [...] z [...] września 2015 r. w związku z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Postanowieniem z [...] września 2015 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat [...] ustalił wobec skarżącej opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000 zł, w związku z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego, usytuowanego na działce nr [...] obr. [...] przy ul. M. w K., bez wymaganego pozwolenia na budowę. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w . postanowieniem z [...] listopada 2015 r., znak: [...].

W piśmie z 14 kwietnia 2017 r. skarżąca wniosła o udzielenie ulgi w spłacie nałożonej opłaty legalizacyjnej w postaci umorzenia opłaty legalizacyjnej w części, tj. w kwocie 25.000 zł. Wniosek ten był kolejnym wnioskiem skarżącej rozpatrywanym przez Wojewodę [...]. Poprzednio Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2016 r., znak: [...], odmówił skarżącej udzielenia ulgi w spłacie w postaci umorzenia w całości lub umorzenia kwoty 45.000 zł, stanowiącej 90% opłaty legalizacyjnej wraz z rozłożeniem pozostałej części, tj. kwoty 5.000 zł na dwie raty. Minister ostateczną decyzją z [...] kwietnia 2016 r., znak: [...], utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Kolejny wniosek skarżącej z 12 października 2016 r. dotyczył udzielenia ulgi w postaci umorzenia kwoty 30.000 zł, stanowiącej 60% opłaty legalizacyjnej. Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2017 r., znak: [...], odmówił wnioskodawczyni udzielenia żądanej ulgi. Od tej decyzji Wojewody [...] B. A. nie wniosła odwołania. We wniosku z 14 kwietnia 2017 r. skarżąca podniosła, że jest osobą niepracującą i wraz z dwojgiem dzieci pozostaje na utrzymaniu męża. Dochody męża kształtują się na poziomie ok. 2.500 zł i z tej kwoty nie jest w stanie zapłacić opłaty legalizacyjnej w pełnej wysokości. Maksymalna kwota, którą (przy pomocy rodziny) wnioskodawczyni może zapłacić to 25.000 zł i w związku z tym wnosi ona o ponowne rozpatrzenie kwestii obniżenia ustalonej opłaty legalizacyjnej do tej wysokości.

Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2017 r., znak: [...], odmówił umorzenia kwoty 25.000 zł, stanowiącej 50% opłaty legalizacyjnej, ustalonej w wysokości 50.000 zł postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat [...] z dnia [...] września 2015 r. Organ I instancji uznał, że w sprawie nie występują przesłanki umożliwiające zastosowanie ulgi, tj. nie występuje ani ważny interes podatnika ani interes publiczny. Sytuacja finansowa i materialna wnioskodawczyni jest stabilna, pozwala na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych trzyosobowej rodziny, a przyznanie ulgi byłoby zbytnim uprzywilejowaniem strony w stosunku do innych podmiotów w zakresie równego traktowania pod względem praw i obowiązków.

W piśmie z 2 sierpnia 2017 r. skarżąca wniosła do Ministra Rozwoju i Finansów odwołanie od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2017 r., zarzucając organowi I instancji:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23; "k.p.a."), poprzez naruszenie zasady praworządności i prawdy obiektywnej, przejawiające się w:

a) przyjęciu za podstawę rozstrzygnięcia hipotetycznego przyszłego stanu faktycznego oraz na dowolnej ocenie materiału dowodowego, podczas gdy podstawą powinien być stan faktyczny istniejący w chwili wydania decyzji, a nie przyszła sytuacja finansowa gdy skarżąca i jej syn podjęliby zatrudnienie, przy czym ocena materiału dowodowego powinna dotyczyć wszystkich istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy;

b) poprzez uznanie, że aktualna sytuacja finansowa skarżącej jest stabilna (i tym samym nie uzasadnia przyznania jej ulgi), podczas gdy obecnie skarżąca z rodziną żyje skromnie i dostępne środki wystarczają jedynie na bieżące utrzymanie rodziny, a więc obarczenie jej dodatkowo opłatą legalizacyjną w kwocie 50.000 zł spowoduje drastyczne pogorszenie sytuacji finansowej rodziny;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, z późn. zm.; "Ordynacja podatkowa") w zw. z art. 49c ust. 1, art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332, z późn. zm.; "Prawo budowlane"), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca będzie w stanie ponieść ciężar opłaty legalizacyjnej w całości i będzie to zgodne z interesem publicznym, podczas gdy sytuacja materialna skarżącej nie pozwala na uiszczenie opłaty legalizacyjnej w całości, a nieudzielenie ulgi spowoduje naruszenie interesu publicznego oraz ważnego interesu skarżącej.

Decyzją z [...] września 2017 r. Minister, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2017 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister wskazał, że udzielenie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej stanowi wyjątek od zasady ponoszenia należności w pierwotnie ustalonej kwocie i terminie. Ta forma wsparcia inwestora jest incydentalnym wyrazem pomocy państwa w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W związku z tym wydanie decyzji w przedmiocie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej poprzedzone musi być w każdym przypadku obowiązkiem ustalenia sytuacji życiowej, majątkowej, finansowej oraz zdrowotnej inwestora w kontekście ustawowych przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Co więcej, decyzja indywidualna ma charakter uznaniowy, a więc pozostaje w zakresie dyskrecjonalnej władzy organu administracji publicznej (organ może udzielić ulgi, ale nie ma obowiązku jej udzielenia). Uznanie administracyjne sprowadza się do tego, że organ jest obowiązany ustalić w okolicznościach konkretnej sprawy, czy zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie określonej ulgi w spłacie zobowiązania. Organ jest zatem zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji do rozważenia istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w kontekście wniosku strony. Wydanie decyzji w przedmiocie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej poprzedzone więc być musi w każdym przypadku obowiązkiem ustalenia sytuacji życiowej, majątkowej, finansowej, zdrowotnej inwestora w kontekście wyżej wskazanych ustawowych przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Organ zwrócił uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że organ podatkowy obowiązany jest nie tylko do ustalania, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 67a § 1 (ważny interes podatnika lub interes publiczny), lecz także obowiązany jest do wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 8 października 2002 r., sygn. akt I SA/Wr 1458/01). Pojęcie ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego mają na gruncie Ordynacji podatkowej równorzędny charakter. Nie jest przy tym do zaakceptowania sprzeczność interesu jednostkowego z interesem publicznym. W ocenie Ministra stan faktyczny w rozpatrywanej sprawie, w tym sytuacja finansowo-bytowa wnioskodawczyni oraz jej rodziny, został ustalony przez organy administracji na podstawie dowodów i oświadczeń przedstawionych przez stronę oraz pozyskanych przez organ I instancji w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego. Organy posłużyły się materiałem dowodowym zgromadzonym w zakończonym ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] lutego 2017 r., znak: [...], postępowaniu administracyjnym, gdyż z oświadczenia wnioskodawczyni z 17 maja 2017 r. wynika, iż sytuacja finansowa i życiowa jej i jej rodziny nie uległy zmianie. Na podstawie akt sprawy Minister ustalił, że obecnie gospodarstwo domowe wnioskodawczyni tworzą wnioskodawczyni (l. 45) wraz z mężem A. A. (l. 43) i synem, G. A. (l. 21). Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę A. A. w wysokości 2.437,64 zł netto miesięcznie. W porównaniu do stanu opisanego w ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2017 r. liczba osób tworzących gospodarstwo domowe Strony zmalała o osobę syna A. A., a wykazany poprzednio dochód budżetu domowego wnioskodawczyni na poziomie 4.603,09 zł zmalał o wynagrodzenie syna strony do poziomu 2.437,64 zł. Stan majątkowy wnioskodawczyni i jej rodziny nie uległ zmianie w stosunku do stanu opisanego w ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2017 r., co wskazała strona w oświadczeniu z 17 maja 2017 r. (...) zarówno ja, jak i mój mąż A. A., nie posiadamy żadnych oszczędności. Pozostający w naszym gospodarstwie domowym syn G. pozostaje na naszym utrzymaniu i również nie posiada żadnych oszczędności (...). Nasz dorobek jest skromny - jedyną nieruchomością, którą posiadamy jest darowana nam przez moją Mamę działka o pow. 4,3 ara, na której zlokalizowany jest budynek o powierzchni 44 m2, w którym mieszkamy. Jedyną wartościową ruchomością, którą posiadamy wraz z mężem, jest samochód marki [...] rocznik 2004 o rynkowej wartości ok 13 000 zł, którego zakup w znacznej części współfinansował, w związku z koniecznością zapewnienia środka transportu dla mojego niepełnosprawnego brata (...). Na działce nr [...] znajdują się dwa budynki mieszkalne, tj. wnioskodawczyni oraz matki, która mieszka wraz z niepełnosprawnym synem oraz pracującym drugim synem. Organ II instancji wskazał, że z oświadczenia wnioskodawczyni z 17 maja 2017 r. wynika, iż (...) syn G. A. nadal jest słuchaczem [...] i nie generuje żadnego dochodu z tytułu zatrudnienia, jak również nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Jednocześnie oświadczam, że mój syn (...) planuje, po ukończeniu w/w gimnazjum, kontynuowanie nauki (...). Drugi syn wnioskodawczyni, A. A. (I. 23) zatrudniony został ponownie na czas określony w okresie od 1 lutego 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. na stanowisku posadzkarza, z miesięcznym wynagrodzeniem 3.300,00 zł brutto. W oświadczeniach z 17 maja 2017 r. i 31 maja 2017 r. wnioskodawczyni podniosła, iż (...) mój syn A. A. w dalszym ciągu jest zatrudniony w Przedsiębiorstwie Budowlano-Handlowym "[...]". (...) syn w chwili obecnej, jako osoba pełnoletnia, pozostaje poza wspólnym gospodarstwem domowym - nie uczestniczy w kosztach utrzymania, ponieważ się usamodzielnił i sam łoży na koszty swojego utrzymania, a w najbliższej przyszłości planuje założenie własnej rodziny (...)" oraz "(...) mój syn (...) przebywa w naszym domu okazjonalnie, w krótkich okresach czasu na stale przebywa u swojej partnerki. Syn A. nie partycypuje w kosztach utrzymania domu, ani w żadnych opłatach związanych z jego utrzymaniem, jak również nie łoży na koszty mediów lub koszty utrzymania (...). W ocenie Ministra z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym znak: [...] wynika, że P. A., trzeci syn wnioskodawczyni, zgodnie z informacjami przekazanymi przez stronę w piśmie z 7 listopada 2016 r., pozostaje poza wspólnym gospodarstwem domowym i od 5 lipca 2013 r. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...], zajmującą się transportem drogowym towarów. Wnioskodawczyni nie pracuje i jak wynika z oświadczenia strony z 17 maja 2017 r. i z przeprowadzonej 8 czerwca 2017 r. rozmowy telefonicznej: (..,) nie uzyskuję dochodu z tytułu zatrudnienia, ani też nie posiadam żadnych innych dochodów. Nie jestem również zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna (...) " oraz "(...) Strona nie podejmuje się wykonywania pracy zarobkowej, z uwagi na problemy zdrowotne kręgosłup (brak orzeczeń lekarskich, czy stopni niepełnosprawności) oraz pomoc przy opiece nad niepełnosprawnym bratem (...). A. A. (l. 43) zatrudniony jest w Przedsiębiorstwie Budowlano-Produkcyjnym "[...]" od [...] września 1994 r. na czas nieokreślony na stanowisku cieśli, z miesięcznym wynagrodzeniem na poziomie 2.842,31 zł brutto/2.236,80 zł netto, które jest wolne od obciążeń i zajęć sądowych. Z zaświadczenia zakładu pracy z 12 maja 2017 r. o dochodach wystawionych za okres od lutego 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r. wynika, iż wynagrodzenie A. A. wzrosło do kwoty 3.403,18 zł brutto/2.437,64 zł netto. Organ II instancji podniósł, że wnioskodawczym nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Wnioskodawczyni w latach 2014 - 2016 nie pobierała świadczeń rodzinnych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz dodatków mieszkaniowych. Ponadto wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego złożył jej mąż, A. A=. W składzie rodziny został uwzględniony wnioskodawca (A. A.), żona wnioskodawcy (B. A.) oraz syn (G. A.). Z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, uprawniającego do pobierania powyższego świadczenia, decyzją Prezydenta Miasta K. z [...] sierpnia 2016 r. odmówiono świadczenia wychowawczego na G. A. Z pisma Wydziału Spraw Społecznych Urzędu Miasta K. z [...] kwietnia 2017 r. wynika, że wnioskodawczyni w 2017 r. nie pobierała świadczeń rodzinnych, wychowawczych, alimentacyjnych oraz dodatku mieszkaniowego. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Minister dokonał analizy sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej wnioskodawcy, uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający i pozwala na ocenę możliwości zapłaty opłaty legalizacyjnej. W ocenie Ministra powyższa analiza uzasadnia pogląd, że w związku z nałożeniem opłaty legalizacyjnej wnioskodawczyni znalazła się w trudnej sytuacji, o czym świadczy złożony wniosek o zastosowanie ulgi. Organ zwrócił uwagę, że pomimo trudności związanych z realizacją zapłaty ustalonej opłaty legalizacyjnej sytuacja ta nie zagraża egzystencji strony ani jej rodziny. W ocenie Ministra, sytuacja materialna i finansowa państwa B. i A. A. jest porównywalna do poziomu życia przeciętnej, polskiej rodziny. Stały dochód męża wnioskodawczyni pozwala na utrzymanie domu i rodziny, a także, jak informuje strona, na opiekę i wsparcie finansowe (poprzez partycypację w kosztach utrzymania) wobec zamieszkałej w sąsiednim budynku mamy W. M. oraz mieszkającego wspólnie z mamą niepełnosprawnego brata T. M. Według organu II instancji, z akt sprawy wynika, że nie występuje zagrożenie dla zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych strony i jej rodziny, strona nie posiada żadnych zobowiązań finansowych wobec instytucji bankowych oraz osób fizycznych, co daje podstawy do stwierdzenia iż obecny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawczyni jest wystarczający na pokrycie wszystkich wydatków rodziny strony, w tym także na udzielanie wsparcia finansowego rodzinie, bez konieczności posiłkowania się środkami ze źródeł zewnętrznych. Ponadto w ocenie Ministra, dochód gospodarstwa domowego wnioskodawczyni jest na poziomie umożliwiającym jej niepodejmowanie pracy zarobkowej oraz wystarcza na regulowanie kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, w tym pełnoletniego i niepracującego syna, który zakończył w czerwcu 2017 r. kształcenie prywatne w systemie weekendowym. Trafnie, zdaniem organu II instancji, Wojewoda [...] zwrócił uwagę na fakt, iż we wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawczyni pozostaje pełnoletni i niepracujący syn, również wnioskodawczyni jest osobą niepracującą oraz niezarejestrowaną w urzędzie pracy. Z materiału dowodowego nie wynika, aby wnioskodawczyni oraz jej syn byli osobami niezdolnymi do podjęcia pracy zarobkowej, gdyż brak jest dokumentów poświadczających wykluczenie ich z rynku pracy. Brak jest również informacji o stanie zdrowia syna wnioskodawczyni, który byłby przeszkodą w podjęciu pracy zarobkowej. Minister podniósł, że problemy zdrowotne z kręgosłupem, o których wspomniała wnioskodawczyni, nie zostały poparte żadnymi dokumentami, w związku ze zgłaszanymi dolegliwościami nie zostało wydane stronie żadne orzeczenie o niepełnosprawności lub inny dokument wykluczający możliwość wykonywania czynności zarobkowych. Również w wydatkach gospodarstwa domowego wnioskodawczyni nie wykazała żadnych kosztów ponoszonych na leczenie, czy lekarstwa, mogących pośrednio poświadczyć fakt choroby członka rodziny. Minister podkreślił, że strona może dobrowolnie kształtować swoje obowiązki i podejmować decyzje co do realizacji swoich zadań życiowych, niemniej jednak w obliczu konieczności uregulowania nałożonej opłaty legalizacyjnej lub trudnej sytuacji finansowej gospodarstwa domowego, powinna podjąć wszelkie niezbędne działania celem pozyskania środków na uregulowanie należności lub poprawę budżetu gospodarstwa domowego, w tym także poprzez znalezienie zatrudnienia. Decyzja o niepodejmowaniu pracy zarobkowej przez stronę i przez jej dorosłego syna wydaje się konsekwencją uznania, że sytuacja finansowa rodziny jest na tyle stabilna, że brak dodatkowych dochodów nie spowoduje zagrożenia egzystencji dla trzyosobowego gospodarstwa domowego, a dodatkowe źródło dochodu nie jest niezbędne dla zapewnienia wystarczających środków na jego utrzymanie. Organ II instancji zwrócił uwagę, że decyzję w przedmiocie zastosowania ulgi, o której mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe podejmują w ramach tzw. uznania administracyjnego. Wykładnia gramatyczna przepisu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej daje podstawę do stwierdzenia, że do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia dochodzi po ustaleniu, iż w sprawie zaistniała przesłanka w postaci "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego ". Jeśli żadna z tych przesłanek nie jest spełniona, organ podatkowy nie ma w tym zakresie możliwości wyboru konsekwencji prawnych i nie może przyznać wnioskowanej ulgi w spłacie podatku. Ale nawet wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek, choć pozwala organowi podatkowemu na zastosowanie tej ulgi, to jednak do tego nie zobowiązuje. W tym przypadku organ podatkowy powinien najpierw wyważyć interes jednostki i interes majątkowy Skarbu Państwa lub gminy. Zasadą konstytucyjną jest bowiem obowiązek każdego obywatela do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 18/14). W ocenie Ministra w analizowanej sprawie ważny interes podatnika oraz ważny interes publiczny nie uzasadniają umorzenia opłaty legalizacyjnej. Ulga w postaci umorzenia zobowiązania publicznoprawnego jest rozwiązaniem najdalej idącym w katalogu dostępnych form wsparcia osoby zobowiązanej, zawartych w przepisach Ordynacji podatkowej. Nie bez znaczenia przy ocenie przesłanki ważnego interesu podatnika jest to, iż przesłanka ta zachodzi w sytuacji, której podatnik nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. W ocenie organu II instancji akta postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie wskazują, że ustalenie opłaty legalizacyjnej związane jest z procedurą legalizacji nadbudowy części budynku wraz z przebudową konstrukcji dachu, w sytuacji braku pozwolenia na prowadzenie prac budowlanych w tym zakresie. Przepisy regulujące proces budowlany obligowały stronę do wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę. Naruszając prawo w tym zakresie wnioskodawczyni powinna liczyć się z ryzykiem poniesienia określonych konsekwencji prawnych. Według Ministra ważnego interesu podatnika, jako przestanki umorzenia należności, nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. W tym kontekście przyznanie ulgi w postaci umorzenia opłaty legalizacyjnej byłoby nadmiernym uprzywilejowaniem strony w stosunku do rodzin znajdujących się w skrajnie trudnym położeniu. Odwołując się do orzecznictwa sądowo-administracyjnego, organ II instancji przypomniał, że pojęcie interesu podatnika należy rozumieć możliwe szeroko, lecz jego wystąpienia nie można upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązaniach, (por. wyrok NSA z 7 października 2010 r., sygn. akt II GSK1000/09). Przesłanka ważnego interesu publicznego, rozumiana jako respektowanie wartości wspólnych i istotnych dla całego społeczeństwa, nie uzasadnia umorzenia opłaty legalizacyjnej we wnioskowanej części. W interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa. Rezygnacja z należnego zgodnie z prawem świadczenia byłaby zbytnim uprzywilejowaniem strony w stosunku do innych podmiotów, które bez uszczerbku dla swojej sytuacji materialnej nie byłyby w stanie zapłacić opłaty legalizacyjnej. Z instytucji umarzania zaległości podatkowych nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z zapłaty. W konkluzji Minister stwierdził, że w analizowanej sprawie również interes publiczny nie przemawia za objęciem strony przywilejem umorzenia ustalonej opłaty legalizacyjnej. Organ II instancji nie dopatrzył się w decyzji Wojewody [...] wad umożliwiających jej uchylenie, a także argumentów przemawiających za jej zmianą. Minister oceniając decyzję organu I instancji w powyższym kontekście stwierdził, iż organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy, poprzez szczegółowe zebranie i ustalenie faktów odnoszących się do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej wnioskodawczyni. Okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji rodzinnej, finansowej i materialnej zostały ustalone przy aktywnym udziale strony, w oparciu o jej oświadczenia, przedłożone dokumenty a także dokumenty urzędowe, jak również były wynikiem aktywności organu pierwszej instancji, prowadzącego postępowanie administracyjne w taki sposób, aby zgromadzić najobszerniejszy materiał dowodowy. W realiach analizowanej sprawy, Wojewoda [...], po zebraniu wyczerpującego materiału dowodowego dotyczącego sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej wnioskodawczyni, dokonał prawidłowej oceny ustawowych przesłanek zastosowania ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej. W ocenie Ministra, przesłanki w postaci ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego ocenione zostały przez organ I instancji wyczerpująco oraz w sposób prawidłowy. Minister podniósł również, że ulga w postaci umorzenia jest rozwiązaniem najdalej idącym w katalogu dostępnych form wsparcia, zawartych w przepisach Ordynacji podatkowej, gdyż poza tym ustawa przewiduje odroczenie terminu płatności oraz rozłożenie płatności na raty. Podjęcie decyzji o odmowie umorzenia w całości i w części opłaty legalizacyjnej nie wyklucza możliwości np. rozłożenia zapłaty opłaty na raty, co jednak wymaga złożenia odrębnego wniosku.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z [...] września 2017 r. skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów:

1. art. 7 k.p.a. w zw. z art 77 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności i prawdy obiektywnej, przejawiające się w:

a. przyjęciu za podstawę rozstrzygnięcia hipotetycznego przyszłego stanu faktycznego dotyczącego ewentualnego podjęcia przez skarżącą i jej syna zatrudnienia oraz na dowolnej ocenie materiału dowodowego, podczas gdy miarodajny dla rozstrzygnięcia sprawy powinien być stan faktyczny istniejący w chwili wydania decyzji, a nie dywagacje organu na temat możliwej poprawy sytuacji finansowej, gdy skarżąca i jej syn podjęliby zatrudnienie, przy czym ocena materiału dowodowego powinna dotyczyć wszystkich istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy;

b. poprzez uznanie, że aktualna sytuacja finansowa skarżącej jest stabilna (i tym samym nie uzasadnia przyznania jej ulgi), podczas gdy obecnie skarżąca wraz z rodziną żyje skromnie i dostępne środki wystarczają jedynie na bieżące utrzymanie rodziny, a więc obarczenie jej dodatkowo opłatą legalizacyjną w kwocie 50.000 zł, przy czym skarżąca zadeklarowała już zgromadzenie i zapłatę kwoty 25.000 zł, co stanowi połowę nałożonej opłaty legalizacyjnej, spowoduje drastyczne pogorszenie sytuacji finansowej rodziny;

2. art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 49c ust. 1 i art. 49 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżąca będzie w stanie ponieść ciężar zapłaty opłaty legalizacyjnej w całości, co jednocześnie będzie zgodne z interesem publicznym, podczas gdy sytuacja materialna skarżącej nie pozwala na uiszczenie opłaty legalizacyjnej w całości, a brak udzielenia ulgi w opłacie legalizacyjnej spowoduje naruszenie interesu publicznego oraz ważnego interesu skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz.718.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując powyższe uprawnienia sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd uznał za prawidłowo ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny zaistniały w sprawie i opisany we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, i w konsekwencji przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu Ministra Rozwoju i Finansów z [...] września 2017 r., (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przepis ten na podstawie art. 49 c ust. 1 Prawa budowlanego ma odpowiednie zastosowanie do opłat legalizacyjnych, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.

Nie powielając wszystkich ustaleń organu, szczegółowo opisanych w zaskarżonej decyzji, a które sąd uznaje za prawidłowe, należy zwrócić uwagę, że użycie w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej zwrotu, że należności mogą być umarzane, wskazuje na to, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Zatem nawet w przypadku, gdy zaistnieje któraś z sytuacji określonych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ nie ma obowiązku wydania decyzji o umorzeniu należności. Kryteria umorzenia należności publicznoprawnych (tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny) sformułowane są w sposób niedookreślony i dokonywana przez organ ocena czy w konkretnym przypadku zaistniały przesłanki do wydania decyzji umarzającej oparta jest w znacznej mierze na elementach natury słusznościowej. Nie oznacza to jednak, że decyzja w sprawie umorzenia należności z tytułu opłaty legalizacyjnej może być dowolna, gdyż kontroli podlega poprawność przeprowadzonego postępowania, w tym dokonane niezbędnych ustaleń faktycznych co do sytuacji strony oraz wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony.

W rozpoznawanej sprawie organ dokonał wyczerpujących ustaleń sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej, dokonał wnikliwej analizy tej sytuacji pod kątem możliwości i skutków uiszczenia opłaty legalizacyjnej oraz przedstawił logiczną i spójną argumentację wyprowadzonego wniosku co do nieistnienia przesłanek do wydania decyzji o umorzeniu.

Niezasadny jest zarzut, że organ oparł się na stanie faktycznym hipotetycznym, a nie istniejącym na dzień wydania decyzji. Organ słusznie przyjął, że oceniając zdolność wnioskodawczyni do zapłaty opłaty legalizacyjnej należy wziąć pod uwagę nie tylko faktyczne dochody jej gospodarstwa domowego lecz również nieuzasadniony brak wykorzystywania przez nią i jej pełnoletniego syna, pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym, możliwości zarobkowych w sytuacji gdy nie zachodzą rzeczywiste przeszkody do podjęcia przez nich pracy zarobkowej. W sytuacji, gdy trudności finansowe strony nie są rezultatem niezależnych od niej okoliczności, w tym zaistnienia nadzwyczajnych przypadków losowych, lecz wynikają z postawy życiowej strony, z rozmyślnego niepodejmowania działalności zarobkowej, wówczas brak jest podstaw do zastosowania instytucji umorzenia. Umorzenie należności publicznoprawnych jest bowiem instytucją o charakterze wyjątkowym, zaś zasadą jest płacenie tych należności a nie zwolnienie z tego obowiązku.

Reasumując uznać należy, że nie doszło do naruszeń przepisów wymienionych w skardze, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dysponował materiałem wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów prawa procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Wydane w sprawie decyzje zawierają wszelkie określone prawem elementy. Organy w sposób wystarczający wyjaśniły również motywy zaskarżonych rozstrzygnięć, a uzasadnienia decyzji spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.