Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 224/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) As. sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant: sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wycinkę drzew bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...] nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Bejgerowska /-/B. Sokołowska /-/W. Długaszewska


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta P. decyzją z dnia [...] orzekł o wymierzeniu D. J. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] za usunięcie bez wymaganego pozwolenia 16 sztuk brzozy, 31 sztuk klonu, 5 sztuk sosny, 2 sztuk czeremchy oraz 6 m 2 powierzchni pokrytej krzewami z nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], działka [...] obręb P., nakazując powyższą kwotę wpłacić na podany w decyzji numer konta Funduszu Ochrony Środowiska w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż D. J. dokonała wycięcia bez zezwolenia drzew i krzewów na swojej nieruchomości w P. przy ul. [...]. Następnie podczas dwukrotnych oględzin w terenie sporządzono obmiary usuniętych drzew i krzewów i w oparciu o przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92, poz. 880, ze zm.) została wymierzona administracyjna kara pieniężna. Z powodu braku kłód, obwód usuniętych drzew bez zezwolenia organ I instancji ustalił na podstawie najmniejszego pnia pomniejszonego o 10 %- zgodnie z art. 89 ust. 3 w/w ustawy, zaś z powodu braku możliwości określenia odmiany klonu, do wyliczeń przyjęto klon jednolistny. Organ I instancji podał, iż wyliczenie kary przedstawia tabela 1, która została dołączona do niniejszej decyzji.

D. J. wniosła odwołanie od wskazanej wyżej decyzji , żądając jej uchylenia. Odwołująca wskazała, iż działała w dobrej wierze, będąc przekonaną, iż na wycięcie drzew na działce budowlanej nie jest wymagane zezwolenie i powołała się na informację z działu Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego z 2001roku, kiedy to jej mąż przystąpił do wycinki drzew na działce budowlanej. Według odwołującej w 2001 roku nie było wymagane zezwolenie na wycinkę drzewa, które miało 30 lat. Z tych też względów odwołująca wskazała na to, iż obecnie także była przekonana, iż nie wymaga zezwolenia wycięcie drzew na działce budowlanej, dlatego przystąpiła do kontynuacji wycinki. Odwołująca podniosła, że została poinformowana przez pracownika Ochrony Środowiska o konieczności posiadania pozwolenia na wycinkę drzew, dlatego złożyła wniosek o udzielenie takiego pozwolenia, który to wniosek nie został przez organ uwzględniony.

Nadto odwołująca zarzuciła skarżonej decyzji to, iż kara jest rażąco wygórowana; w protokole z dnia [...] podano ilość i jakość drzew, zaś obecnie do skarżonej decyzji dołączono znacznie szerszy wykaz drzew. Odwołująca przy tym nie kwestionowała tego wykazu, jednak zaznaczyła, iż przedmiotowa działka "jest otwarta" tak więc drzewa mogły zostać wycięte przez osobę trzecią.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...].

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy podał przepisy prawne regulujące obowiązek uzyskania pozwolenia na wycięcie drzew i krzewów, stwierdzając w konkluzji, iż w omawianej sprawie na usunięcie drzew winno być wydane zezwolenie. Nie podzielił przy tym stanowiska odwołującej, iż w skarżonej decyzji podano większą ilość wyciętych drzew aniżeli w czasie wizji w dniach: [...] i [...] 2005r., a nadto stwierdził, że bez znaczenia jest to, iż odwołująca wystąpiła do organu o zezwolenie na wycinkę drzew, skoro wniosek został sporządzony 15.02.2005 r., zaś wycinki dokonano przed 9.02.2005r.

D. J. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], żądając jej uchylenia w całości oraz wnosząc o wstrzymanie jej wykonania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła:

- naruszenie art. 158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.) i art. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy- Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085) , poprzez zastosowanie w sprawie regulacji prawnych obowiązujących w dacie wydania decyzji podczas, gdy wycinka drzew na przedmiotowej posesji została rozpoczęta w 2001r. i była kontynuowana przez kolejne lata, do początku 2005r.,

- naruszenie przepisów proceduralnych: art. 7,77 i 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy w szczególności jakiej liczby drzew i jakiego gatunku dotyczyła wycinka dokonana pod rządami obecnej ustawy a jakiej pod rządami ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, pominiecie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia gatunku i stanu wyciętych drzew.

Skarżąca nadto zarzuciła orzekającym w sprawie organom nie przestrzeganie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa poprzez nie poinformowanie jej o zmianach w obowiązującym prawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skarge, wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentację podaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Nadto organ odwoławczy stwierdził, iż nie podziela stanowiska skarżącej, że przy wyznaczaniu kary za wycinkę drzew bez zezwolenia przyjęto do obliczenia tej wartości drzewa usunięte w 2001 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na jej uwzględnienie.

Skarżąca słusznie zarzuca organom administracji publicznej, że nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności nie ustalone zostało jakiej liczby drzew dotyczyła wycinka prowadzona w 2001roku, jakiej w kolejnych latach i jaką liczbę drzew wycięto od lutego 2005 roku. To samo dotyczy braku ustaleń, co do rodzaju drzew objętych wycinką w kolejnych latach i ich wieku.

Postępowanie administracyjne w omawianej sprawie wszczęto na skutek uzyskanej przez organ informacji o prowadzonej na przedmiotowej działce wycince drzew (notatka służbowa z [...] lutego2005 roku) i zaraz po tym zdarzeniu organ I instancji pismem z dnia 9 lutego 2005 roku zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w omawianej sprawie. Pismem z dnia [...] lutego 2005 roku, działające na zlecenie organu I instancji Nadleśnictwo K. wskazało, iż w wyniku przeprowadzonej lustracji terenowej ustalono, iż na przedmiotowej działce wycięto: 8 sztuk brzozy, 1 sztukę sosny, 2 sztuki klonu i pozostawiono konary oraz gałęzie. Z kolei przeprowadzona przez sam organ I instancji wizja terenu w dniu [...] lutego 2005 roku wskazywała, że wycinka dotyczyła 7 sztuk brzozy (w tym o podwójnym pniu) i 1 sztuki klonu, zaznaczając jednak, że pozostałych pni z powodu wysokiego śniegu nie znaleziono. Ta okoliczność stanowiła przyczynę, dla której ponownie organ ten przeprowadził wizję terenu w dniu [...] marca 2005 roku, w wyniku czego dokonano dalszych pomiarów pni.

W protokole z wizji terenowej z dnia [...] lutego 2005 roku wskazano jako datę usunięcia drzew: początek lutego, zaznaczając przy tym, że precyzyjną datę poda skarżąca telefonicznie. W kolejnym protokole z wizji terenowej z dnia [...] marca 2005 roku podano jedynie, że celem wizji było dokonanie pomiarów pni drzew po wycięciu bez zezwolenia, które z powodu wysokiego śniegu nie zostały znalezione i zmierzone w dniu [...] lutego 2005 roku, nie wskazując w nim żadnych dat dokonanych wycinek. Tym samym należy stwierdzić, że żaden z protokołów nie podawał daty usunięcia drzew i krzewów w rozumieniu § 2 pkt 2 ppkt 4 lit. c rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 roku w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz zniszczenia terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów ( Dz. U. nr 219, poz. 2229), który to przepis jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia podawał organ I instancji.

Zaznaczyć przy tym należy, iż wizja z dnia [...] marca 2005 roku została przeprowadzona pod nieobecność skarżącej, która została o terminie jej przeprowadzenia prawidłowo zawiadomiona przez organ, a także została poinformowana o tym, iż jej nieobecność podczas wizji nie wstrzyma postępowania w sprawie. Skoro skarżąca nie była obecna przy wizji z dnia [...] marca 2005 roku, a nadto organ nie poczynił ustaleń, co do tego, kiedy dokonano wycinki drzew wykazanych w protokole z przeprowadzonej w dniu [...] marca 2005 roku wizji terenu, trudno nie uznać trafności zarzutu skarżącej o braku wszechstronnego wyjaśnienia przez organ sprawy. Nadto należy zauważyć i to, iż organ I instancji nie poczynił żadnych ustaleń, co do wieku drzew objętych wycinką.

Powyższe ma o tyle znaczenie, że zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.) organ administracji publicznej wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, zaś zgodnie z art. 83 ust. 6 pkt 4 ustawy zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów nie jest wymagane w stosunku do drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat.

Nadto, należy zwrócić uwagę i na tę okoliczność, że skarżąca zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze konsekwentnie twierdziła, iż wycinkę drzew zaczęto w 2001roku, kiedy to obowiązywały przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1980 roku o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994r., Nr 49, poz. 196, ze zm.) i zgodnie z ich treścią, wówczas dla usunięcia drzew i krzewów, których wiek nie przekraczał 30 lat, nie było wymagane uzyskanie zezwolenia na ich wycięcie.

W tym miejscu należy wskazać, iż w istocie zgodnie z obowiązującym wówczas art. 48 ust. 4 pkt 4 wskazanej wyżej ustawy, usunięcie drzew i krzewów, których wiek nie przekraczał 30 lat i które usuwane były z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych , nie wymagało uzyskania od organu zezwolenia na ich wycięcie.

Wprawdzie, jak podnosi organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę - organ działa w oparciu o stan prawny istniejący w dacie wydania decyzji, jednak należy zauważyć, że sprzecznym z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a. uznać należałoby takie działanie i zachowanie organu, który karze obywatela za wycinkę drzew dokonaną pod rządami ustawy, której przepisy nie przewidywały żadnych administracyjnych kar pieniężnych (przy założeniu, że o wycinkę takich drzew, o których była mowa w art. 48 ust. 4 pkt 4 chodzi).

Dodatkowo należy podnieść i tę okoliczność, że przepisy wykonawcze wydane z mocy delegacji ustawowej, pod rządami dawnej ustawy (o ochronie i kształtowaniu środowiska) przewidywały mniejsze kary pieniężne za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego pozwolenia albo jego zniszczenie, gdyż karę pieniężną nakładał organ stosując jednostkowe stawki kar przemnożone przez współczynnik 0,1

(rozporządzenie rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 roku w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar 0 dz. U. Nr 162, poz. 1138, ze zm.- & 11).

Powyższe prowadzi do konkluzji, że organy administracji publicznej obydwu instancji poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy naruszyły przepisy postępowania – art. 7 i art. 77 kpa, a także prowadziły postępowanie w sposób naruszający zasadę wyrażoną w art. 8 kpa. Owe naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego miały istotny wpływ na wynik postępowania, co zostało przedstawione powyżej.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi uznać należało je za bezzasadne. Organy administracji publicznej nie mają obowiązku informowania obywateli o przewidywanych zmianach w obowiązującym prawie, to obywatel przystępując do wykonywania określonych czynności (w omawianej sprawie do kontynuacji wycinki drzew i krzewów) obowiązany jest posiadać określoną wiedzę, co do stanu prawnego, aby jego działanie nie było sprzeczne z prawem. W omawianej sprawie organ I instancji po uzyskaniu informacji o dokonywanej wycince drzew poinformował skarżącą o konieczności uzyskania stosownego zezwolenia, zaś skarżąca odmówiła zaprzestania wycinki argumentując, iż ten nie ma prawa stawiać takich wymagań (notatka służbowa z 9 lutego 2005 roku w aktach administracyjnych). Także nie ma racji skarżąca twierdząc , że skoro wycinkę drzew rozpoczęto w 2001roku i wówczas interweniowała policja, to sprawę należy uznać za wszczętą i niezakończoną przed dniem wejścia w życie nowych regulacji, bowiem omawianą sprawę wszczęto w lutym 2005 roku, co wynika z zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 roku i nastąpiło to na skutek informacji uzyskanej przez organ i instancji (notatka służbowa z dnia 9 lutego2005 roku) a więc zastosowanie mają tu przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.), z tym, że to postępowanie administracyjne musi mieć ograniczony zasięg co do wyciętych drzew i krzewów bez zezwolenia- o czym mowa była wcześniej.

Także bez znaczenia jest to, że drzewa i krzewy objęte wycinką były samosiejkami, że teren, na którym rosły w planach zagospodarowania przestrzennego był przeznaczony jako teren budowlany. Te bowiem okoliczności podlegają jedynie ocenie organów gminy, które władne są udzielić pozwolenia i co najwyżej może mieć znaczenie przy wymierzeniu opłat za wycięcie drzew lub krzewów (art. 86 wskazanej wyżej ustawy o ochronie przyrody). W takich przypadkach nie ponosi się opłat, ale pod warunkiem uzyskania wymaganego zezwolenia.

Z kolei podnoszony przez skarżącą zarzut, iż ustalenie gatunku objętych wycinką drzew winno nastąpić przez biegłego dendrologa, nie zaś przez przedstawiciela Lasów Państwowych nie wydaje się być zasadny, skoro skarżąca nie kwestionuje, że drzewa wykazane w załączniku do decyzji pierwszoinstancyjnej były innego gatunku aniżeli tam podano. Brak jest bowiem konkretnych wskazań w tym przedmiocie jak i skarżąca skutecznie nie podważa poczynionych przez organ (przedstawiciela Lasów Państwowych) w tej kwestii ustaleń.

Natomiast ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji winien rozważyć ewentualną możliwość skorzystania z wiedzy specjalisty w dziedzinie dendrologii w przedmiocie ustalenia po pniach wyciętych drzew i krzewów ich wieku- co ma znaczenie ze względu na istnienie bądź nie- obowiązku uzyskania wymaganego zezwolenia (art. 83 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 2 obowiązującej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody. Uzupełniając materiał dowodowy organ I instancji musi nadto zakreślić ramy postępowania administracyjnego, wskazując datę dokonanej wycinki drzew i krzewów bowiem z protokołów z wizji terenowej nie wynika, czy wskazane w ich treści drzewa zostały wycięte w wyniku wycinki prowadzonej w lutym 2005 roku, czy też w wyniku wycinki prowadzonej już w 2001roku , która to okoliczność była podnoszona przez skarżącą i jest ona ważna ze względu na różne regulacje prawne, o czy była mowa we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia. Pomocnymi w uzupełnieniu materiału dowodowego mogą okazać się zeznania skarżącej bądź też zeznania świadków przedmiotowych wycinek. W sytuacji gdyby okazało się to niewystarczającym organ może skorzystać z pomocy osoby legitymującej się wiedzą specjalistyczną pozwalającą ustalić choćby w przybliżeniu datę wycinki.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzeczono jak w sentencji.

/-/M. Bejgerowska /-/B. Sokołowska /-/W. Długaszewska

/z uwagi na urlop wypoczynkowy

sędziego - B. Sokołowska/