Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1411/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1 i 2, art. 153, art. 184
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: par. 60
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Renata Detka /spr./ Protokolant starszy inspektor sądowy Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A.S. i S.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2755/15 w sprawie ze skargi A.S. i S.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenie na budowę oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 18 lutego 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2755/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2014 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Zaskarżoną decyzją Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołania M.S., A.S., S.S., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] lutego 2014 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą [...]. z siedzibą w [...] pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i elementami zagospodarowania terenu na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...] przy [...] w Warszawie wraz z realizacją wjazdu na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...].

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że inwestor wypełnił wszystkie obowiązki wynikające z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a nadto złożył prawidłowo wypełnione oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przedłożona do zatwierdzenia dokumentacja projektowa jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania Służewca Wschodniego uchwalonego uchwałą Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 czerwca 2009 r. Nr LVI/1705/2009 (Dziennik Urz. Woj. Mazowieckiego z 2009 r., Nr 122, poz. 3577), a projekt zagospodarowania działki jest zgodny z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Przedłożony projekt budowlany sporządzony został przez osoby uprawnione, posiada wszystkie wymagane prawem uzgodnienia i opinie, a także informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Do dokumentacji załączono m. in. decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] udzielającą inwestorowi zezwolenia na lokalizację zjazdu, na czas nieokreślony, w liniach rozgraniczających pasa drogowego drogi gminnej Granitowej do nieruchomości położonej na działce nr ew. [...] z obrębu [...] przy [...] róg ul. [...] oraz opinię Zespołu Uzgadniania Dokumentacji Projektowej Sieci Uzgodnienia Terenu z dnia [...] października 2010 r. nr [...]

Zarzuty odwołania Wojewoda uznał za bezpodstawne. W szczególności, dotyczy to naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., terminu ważności uzgodnień branżowych, odprowadzenia wód opadowych z powierzchni utwardzonych oraz braku pozwolenia wodnoprawnego, które dla projektowanej inwestycji nie jest wymagane.

Odnosząc się do zarzutu związanego z nadwieszeniem balkonów ponad nieprzekraczalną linię zabudowy Wojewoda Mazowiecki wskazał, że przez powyższą linię, zgodnie z § 2 pkt 15 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, należy rozumieć wyznaczone na rysunku planu linie, których nie może przekroczyć zabudowa. Nieprzekraczalna linia zabudowy wyznacza zatem usytuowanie ściany zewnętrznej budynku w określony sposób, a zatem nadwieszeń w postaci balkonów usytuowanych poza linią zabudowy nie można uznać jako usytuowanie budynku

w sposób przekraczający linię zabudowy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A.S i S.S. wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody Mazowieckiego

z [...] września 2014 r. jej stwierdzenie jej nieważności oraz o stwierdzenie nieważności poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy;

2) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepełne odniesienie się do poruszonych

w odwołaniu kwestii, pominięcie wielu zagadnień, a w konsekwencji niedostateczne uzasadnienie decyzji;

3) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób uchybiający przepisom, co prowadzi do braku pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej;

4) art. 10 i art. 73 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ I instancji skutecznie zapewnił skarżącym możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu Służewca Wschodniego poprzez błędne przyjęcie, iż nie została przekroczona nieprzekraczalna linia zabudowy;

2) art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane poprzez błędne przyjęcie,

że usytuowanie projektowanego budynku jest zgodne z zapisami planu miejscowego;

3) art. 35 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez uznanie, iż zachodzi zgodność projektu zagospodarowania działki z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;

4) art. 35 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez uznanie, iż inwestor w chwili wydawania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na budowę dysponował aktualnymi opiniami i uzgodnieniami od gestorów mediów, jak również poprzez przyjęcie, iż inwestor uzupełnił braki w projekcie we wskazanym przez organ terminie;

5) art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez uznanie, iż inwestor w chwili wydawania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na budowę (jak również już w momencie składania wniosku o wydanie przedmiotowego pozwolenia) posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Uwzględniając skargę Sąd pierwszej instancji przedstawił powinności organu wynikające z art. 32, art. 33, art. 34 ust. 1 – 3 i art. 35 Prawa budowlanego i wskazał, że rację mają skarżący podnosząc, że projekt budowlany nie jest kompletny, albowiem nie zawiera aktualnych opinii i uzgodnień od gestorów sieci. Wniosek o pozwolenie złożono w 2010 r., a projekt sporządzono w październiku 2010 r. Niespornie stan prawny wówczas obowiązujący wymagał dołączenia do projektu budowlanego uzgodnień branżowych, o czym stanowił art. 34 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego. Takie uzgodnienia do wniosku wraz z projektem zostały złożone, ale wskazano w nich, iż są aktualne przez okres dwóch lat od daty wydania. Biorąc pod uwagę, iż zostały wydane w 2010 r., nie sposób pominąć, że utraciły ważność w toku tego postępowania, bo

w 2012 r. Jednocześnie Sąd zgodził się ze skarżącymi co do tego, iż ze względu na możliwą zmianę stanu faktycznego (na przykład rozbudowę okolicznej infrastruktury, wzrost zapotrzebowania na usługi), nie można przyjąć, że wystarczy aby wskazane uzgodnienia branżowe były ważne w dacie złożenia wniosku (a tym samym – by mogły być nieaktualne w dacie wydania pozwolenia na budowę).

Ponadto, wobec przedmiotu wniosku o pozwolenie na budowę, inwestor obowiązany był dołączyć do wniosku decyzję zarządcy drogi zezwalającą na lokalizację zjazdu, zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, przy czym stosownie do ust. 5 tego przepisu, decyzja o wydaniu zezwolenia na lokalizację zjazdu wygasa, jeżeli w ciągu 3 lat od jego wydania zjazd nie został wybudowany. Do wniosku o pozwolenie na budowę inwestor załączył decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2010 r. zezwalającą wnioskodawcy na lokalizację zjazdu na czas nieokreślony, niemniej jednak organ architektoniczno-budowlany I instancji wydając decyzję w dniu [...] lutego 2014 r. i dokonując sprawdzeń na mocy art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, nie mógł pominąć, iż wskazana decyzja w toku niniejszego postępowania wygasła, a to z tej przyczyny, iż w ciągu trzech lat od daty jej wydania zjazd nie został wykonany. Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu, iż decyzja zarządcy drogi na lokalizację zjazdu publicznego musi być ważna nie tylko w dacie złożenia wniosku, ale też orzekania przez organ architektoniczno-budowlany. Poza tym, decyzja zarządcy drogi z [...] sierpnia 2010 r. stanowiła jednocześnie podstawę dla inwestora do dysponowania częścią gruntu w pasie drogowym określonym i wskazanym w jej sentencji (tj. częścią działki o nr ewid. [...]) na cele budowlane. Zdaniem Sądu,

w okolicznościach niniejszej sprawy organy obowiązane były dokonać weryfikacji złożonego przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dotyczącego ww. działki, a w efekcie dostrzec, iż decyzja stanowiąca tytuł prawny do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane przed wydaniem orzeczenia w I instancji utraciła ważność. Z tej też przyczyny w sprawie doszło nie tylko do naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, ale też art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy, wobec czego wydane decyzje nie mogły się ostać. Sąd przyjął bowiem, iż w powyżej przedstawionym zakresie organy orzekające nie dokonały właściwych sprawdzeń, naruszając w ten sposób zarówno przepisy procesowe, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., jak również

(i w konsekwencji) ww. przepisy prawa materialnego.

Jednocześnie Sąd nie podzielił pozostałych zarzutów podniesionych w skardze.

Nie uznał za zasadny zarzutu dotyczącego naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez błędne przyjęcie, że usytuowanie projektowanego budynku jest zgodne z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w sytuacji, gdy inwestycja przekracza nieprzekraczalną linię zabudowy. Sąd dokonując oceny sprawy w tym zakresie nie dopatrzył się żadnych naruszeń ustaleń planu miejscowego

i podniósł, że analiza treści planu dla terenu oznaczonego symbolem

J 62 MW/MN/U+HA, na którym zaprojektowano inwestycję, wskazuje na to, iż projekt budowlany jest zgodny z planem w zakresie przeznaczenia (zachowanie i rozwój zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej); warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego (minimalny procent powierzchni biologicznie czynnej - 25, maksymalna intensywność zabudowy - 2,9, minimalna wysokość zabudowy - 9 m, maksymalna wysokość zabudowy - 23m/7 kondygnacji z zastrzeżeniem § 11 ust. 4, kształt dachu - płaski); oraz zasad obsługi komunikacji terenu (wskaźnik miejsc postojowych – 1 miejsce na 1 mieszkanie, nie mniej niż 1 miejsce na 60 m² pow. użytkowej). Sąd zauważył, że wysokość projektowanego budynku przekracza 9 m, ale (po naniesionych poprawkach) nie przekracza 23 m, ilość kondygnacji wynosi do VII, ilość miejsc postojowych - 44 na 44 mieszkania, projekt zawiera także bilans miejsc w stosunku do powierzchni użytkowej, powierzchnia biologicznie czynna wynosi powyżej 25%, a projektowany dach jest płaski. Nadto, wbrew treści skargi, zabudowa zaprojektowana została z zachowaniem nieprzekraczalnej linii zabudowy. Zgodnie z § 2 pkt 15 planu miejscowego Służewca Wschodniego, przez nieprzekraczalne linie zabudowy należy rozumieć wyznaczone na rysunku planu linie których nie może przekroczyć zabudowa. Jednocześnie plan ten nie określa, co należy rozumieć przez pojęcie zabudowy. Stąd też, zdaniem Sądu, dla oceny w tym zakresie ważne jest jak są usytuowane zewnętrzne powierzchnie ściany budynku, a wobec zapisów planu (i braku definicji szczegółowych), linia zabudowy nie odnosi się do drugorzędnych elementów budynku takich jak gzyms czy balkon. Uzasadniając to stanowisko Sąd powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 2945/13.

Sąd nie stwierdził także, aby w sprawie doszło do naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy poprzez wadliwe przyjęcie, iż projekt zagospodarowania działki jest zgodny z przepisami, w tym – warunkami technicznymi. Projektowany budynek od strony północnej oddalony jest od granicy działki nr ew. [...] na 4,06 m. Od strony zachodniej odległość wynosi 3 m, przy czym działka sąsiednia o nr ew. [...] z uwagi na jej wymiary nie ma charakteru budowlanego. Z pozostałych stron projektowany budynek graniczy

z drogami. Nadto inwestor załączył do wniosku ocenę techniczną wpływu projektowanego budynku na zabudowę sąsiednią na działce nr ew. [...], z której wynika, że budynek na działce o nr ew. [...] znajduje się poza strefą bezpośrednich oddziaływań i faktyczne osiadania będą znikome i pomijalne.

W aktach sprawy znajduje się także postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] wyrażające zgodę na odstępstwo od przepisów § 60 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, umożliwiające wykonanie projektowanego budynku na działce nr ew. [...]

z całkowicie ograniczonym czasem nasłonecznienia w trzech lokalach mieszkalnych jednopokojowych, projektowanych od strony północno-wschodniej.

Za niezasadny Sąd uznał także zarzut dotyczący uchybienia terminu do uzupełnienia przez inwestora dokumentacji budowlanej i uzasadniając swoje stanowisko nie podzielił poglądu, że projekt budowlany został złożony po terminie, co powinno skutkować decyzją o odmowie udzielenia wnioskowanego pozwolenia na budowę. Sąd nie zgodził się nadto z zarzutem naruszenia art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez wadliwe przyjęcie, iż inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlanego, tj. działką o nr ew. [...]. Podkreślił, że o ile dostrzega podstawę do weryfikacji oświadczenia dotyczącego działki nr ew. [...]

(z przyczyn powyżej już przedstawionych), o tyle nie ma podstaw do takiego działania odnośnie drugiego ze złożonych oświadczeń, dotyczącego działki nr ew. [...], w którym inwestor powołał się na umowę przeniesienia prawa użytkowania wieczystego zawartą ze [...].

W końcu, za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., gdyż skarżący nie tylko błędnie wskazali na ww. naruszenie, ale też nie wykazali żadnego związku pomiędzy ewentualnym naruszeniem tego przepisu, a zapadłym rozstrzygnięciem.

W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze kasacyjnej A.S. i S.S. wnieśli o uchylenie wyroku z 18 lutego 2016 r.

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez niezapewnienie określonego w ww. przepisie czasu nasłonecznienia pokoi mieszkalnych w sąsiednim budynku, stanowiących własność skarżącej;

2. art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez błędne przyjęcie, że liczba planowanych dla inwestycji miejsc parkingowych jest zgodna z przepisami prawa miejscowego, w sytuacji, w której liczba miejsc parkingowych nie jest zgodna z zapisami planu miejscowego (w skardze kasacyjnej przytaczanego jako mpzp);

3. art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z § 2 pkt 15 mpzp poprzez błędną wykładnię i uznanie, że zapisy mpzp dopuszczają zaprojektowanie balkonów, schodów zewnętrznych, wykuszy poza nieprzekraczalną linię zabudowy,

w sytuacji, w której mpzp nie zawiera zapisów zezwalających na jakiekolwiek odstępstwa w zakresie nieprzekraczalnej linii zabudowy, a zewnętrzne elementy projektowanego obiektu budowlanego nie mogą zostać zaprojektowane poza nieprzekraczalną linią zabudowy.

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie podnieśli, że mają świadomość, iż wnoszą

środek odwoławczy od orzeczenia, które w części jest dla nich korzystne. Wskazali, że Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił jednak zarzutów podniesionych w skardze. Ponadto poglądy zawarte w uzasadnieniu skarżonego wyroku są częściowo wadliwe, a będą wiązały nie tylko organy w ponownym postępowaniu, lecz także sądy administracyjne, w tym NSA.

Zdaniem skarżących kasacyjnie Sąd I instancji całkowicie pominął i nie zwrócił uwagi na fakt, że organy prowadzące postępowanie nie dokonały faktycznej oceny, czy na skutek planowanej inwestycji rzeczywiście dojdzie do utraty parametrów stosownego nasłonecznienia pokoi mieszkalnych w sąsiadującym budynku. Organy nie wyjaśniły, jak faktycznie wyglądać będzie nasłonecznienie w poszczególnych pokojach znajdujących się w budynku stanowiącym własność skarżących, powinny zaś w sposób nie budzący wątpliwości wykazać, jakie będą wartości tego nasłonecznienia

w poszczególnych pomieszczeniach oraz, że wartości te będą odpowiadały obowiązującym przepisom. Warunek 3 godzin nasłonecznienia w godzinach 7.00-17.00 w dniach równonocy ma być spełniony dla pokoi mieszkalnych, a nie dla jakichkolwiek pomieszczeń np. łazienki, kuchni, garderoby. W kontrolowanej sprawie warunek ten nie jest spełniony dla nieruchomości skarżących.

Skarżący kasacyjnie wskazali, że balkony będące elementem budynku, tworząc z nim nierozerwalną całość, stanowią część zabudowy, o której mowa w § 2 pkt 15 mpzp. W planie nie są wpisane żadne wyjątki dotyczące elementów architektonicznych, których linia ta dotyczy, a więc uznać należy, że zapis dotyczy wszelkich elementów obiektu budowlanego, w tym tarasu, balkonu, schodów, które powinny się mieścić

w granicach zabudowy. Uzasadniając takie stanowisko autor skargi kasacyjnej powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, a także na treść § 12 rozporządzenia

w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który zezwala na przekroczenie minimalnej odległości od granicy działki sąsiedniej tylko wymienionym częściom budynku, takim jak balkony, galerie, taras, schody zewnętrzne, pochylnie i rampy, określając jednocześnie maksymalny wysięg tych elementów. Możliwość naruszenia nieprzekraczalnej linii zabudowy przez elementy dodatkowe powinna wynikać z postanowień mpzp, a jeżeli plan miejscowy tego nie przewiduje, przekroczenie nie jest dopuszczalne.

Nieprawidłowo również, zdaniem skarżących kasacyjnie, Sąd I instancji ocenił zarzut dotyczący błędnego ustalenia ilości miejsc postojowych, jakie winny zostać zorganizowane na terenie planowanej inwestycji. Zgodnie z § 29 ust. 1 pkt 1 mpzp parametry inwestycji powinny przewidywać 1 miejsce parkingowe na 1 mieszkanie,

a nie mniej niż 1 miejsce na 60m2 powierzchni użytkowej. Inwestor zaplanował natomiast ilość miejsc postojowych nie na podstawie powierzchni użytkowej, a na podstawie tzw. powierzchni użytkowo-mieszkalnej. Wobec tego inwestor w sposób dowolny, niezgodny z zapisami mpzp, dokonał zmiany sposobu wyliczenia.

Ponadto Sąd I instancji nie odniósł się do załączonej do skargi dokumentacji pt. "Analiza możliwości budowy obiektu na działce o nr ew. [...] z obrębu [...]

w [...] przy ul. [...] z uwzględnieniem istniejącej i projektowanej zabudowy na działkach sąsiednich", która została sporządzona przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia. Analiza ta w pkt 7 wskazuje, że tezy zawarte

w dokumentacji inwestora nie są zgodne ze stanem faktycznym, a twierdzenia o braku bezpośredniego oddziaływania na nieruchomość skarżącej są nieprawdziwe.

W piśmie procesowym uczestnik postępowania kasacyjnego [....] wniosła o odrzucenie skargi kasacyjnej, ewentualnie jej oddalenie jako niemającej usprawiedliwionych podstaw. Wniosek o odrzucenie skargi kasacyjnej uzasadniono brakiem podstaw prawnych dla wniesienia jej przez stronę, której skargę wyrokiem Sądu I instancji uwzględniono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., skutkujące nieważnością postępowania, kontrola zaskarżonego wyroku mogła być dokonana tylko w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Nie ulega wątpliwości, że skarga kasacyjna A.S. i S.S. wniesiona została od wyroku uwzględniającego ich skargę,

a sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczą stanowiska wyrażonego przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu tego wyroku. Wbrew argumentacji przedstawionej w piśmie procesowym uczestnika [...], zmierzającej do wykazania trafności złożonego przez tę spółkę wniosku

o odrzucenie skargi kasacyjnej, prawna możliwość zaskarżenia przez stronę korzystnego dla niej rozstrzygnięcia z uwagi na poglądy wyrażone przez Sąd w jego uzasadnieniu, nie jest kwestionowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu uchwały z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, NSA zaznaczył, że dopuszczalne jest wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku korzystnego dla strony z punktu widzenia brzmienia sentencji, natomiast naruszającego interes prawny z uwagi na treść uzasadnienia.

Bezspornie część zarzutów skargi A.S. i S.S. nie została przez Sąd pierwszej instancji uwzględniona, mimo korzystnego dla nich wyroku uchylającego obie zapadłe w sprawie decyzje. Słusznie też podniesiono w skardze kasacyjnej, że z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a., wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku uwzględniającego skargę oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, związane są zarówno orzekające w sprawie organy, jak i sądy (chyba że przepisy prawa uległy zmianie). Dlatego jeżeli strona nie zgadza się z tą oceną i uznaje, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy może ona niekorzystnie wpływać na jej sytuację prawną, może ocenę zaprezentowaną przez Sąd zakwestionować w skardze kasacyjnej, mimo, że zapadł wyrok uwzględniający wniesioną przez nią skargę (por. także wyroki NSA: z 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1580/11, z 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 869/08).

Tym samym nie było podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej, która podlegała merytorycznemu rozpoznaniu w granicach, o jakich mowa w art. 183 § 1 p.p.s.a.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego

w zw. z § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, którego autor skargi kasacyjnej upatruje w "niezapewnieniu określonego w przywołanym przepisie czasu nasłonecznienia pokoi mieszkalnych w sąsiednim budynku stanowiących własność Skarżącej". Niezależnie od tego, że w skardze kasacyjnej nie wskazano, o którą jednostkę redakcyjną § 60 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. chodzi w tym zarzucie (przepis § 60, określający minimalny czas nasłonecznienia pomieszczeń, zawiera bowiem dwa ustępy o różnej treści normatywnej), co już skutkuje istotną wadliwością w jego sformułowaniu, podkreślić należy, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd Wojewódzki odniósł się w jakikolwiek sposób do kwestii związanych z nasłonecznieniem pokoi mieszkalnych znajdujących się w budynku skarżących na działce nr [...] i zacienianiem tych pomieszczeń przez projektowaną inwestycję. Wprawdzie w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie znalazły się zarzuty dotyczące braku odniesienia się przez oba organy do analizy zacieniania i nasłonecznienia budynku na działce nr [...], którą skarżący uznali za błędną, jednak Sąd nie zajął stanowiska w tym zakresie. Sam fakt, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie ma ustosunkowania się do opisanego zarzutu skargi, nie może być przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na związanie granicami skargi kasacyjnej, w której sformułowano wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego. Natomiast okoliczność, że w uzasadnieniu wyroku nie znalazł się pogląd co do kwestii związanych z nasłonecznieniem i zacienieniem pokoi mieszkalnych w budynku skarżących oznacza, że Sąd Wojewódzki nie kontrolował w tym zakresie prawidłowości zastosowania przez organy § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a co za tym idzie nie mógł tego przepisu naruszyć. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd powołuje wprawdzie

§ 60 ust. 1 rozporządzenia, jednak czyni to w zupełnie innym kontekście, odnosząc go do postanowienia Prezydenta m. st. Warszawy z [...] sierpnia 2010 r. wyrażającego zgodę na odstępstwo od tego przepisu, umożliwiające wykonanie budynku na działce nr [...] z całkowicie ograniczonym czasem nasłonecznienia w trzech lokalach mieszkalnych jednopokojowych, projektowanych od strony północno-wschodniej.

Nie można także zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że zaprojektowana dla przedmiotowej inwestycji liczba miejsc parkingowych, którą Sąd uznał za zgodną

z prawem (aczkolwiek bez szerszej argumentacji), pozostaje w sprzeczności

z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu Służewca Wschodniego.

W pierwszym rzędzie podkreślić należy, że szczegółowe uregulowania dla terenu J 62 MW/MN/U-HA (na którym zaprojektowano inwestycję), znajdują się w § 36 planu, nie zaś w § 29, na który powołuje się autor skargi kasacyjnej. Zgodnie z § 36 (poz. tabeli 1 pkt 5), określającym zasady obsługi komunikacyjnej terenu, wskaźnik miejsc parkingowych wynosi 1 miejsce na 1 mieszkanie, nie mniej jednak niż 1 miejsce na 60 m2 powierzchni użytkowej. Bezspornym jest przy tym, że zapisy planu nie wyjaśniają, co należy rozumieć jako powierzchnia użytkowa. Definicji legalnej tego pojęcia nie ma także w przepisach prawa budowlanego.

W projekcie architektoniczno-budowlanym budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym przy ul. [...] (róg [...])

w [....] stwierdzono, że w projektowanym budynku będą 44 mieszkania, dla których przewidziano 44 miejsca parkingowe (wszystkie w garażu podziemnym). Przy sprawdzeniu warunków ilości miejsc parkingowych przypadających na powierzchnię użytkową przyjęto "pow. użytkową mieszkalną" – 2282,00 m2, co daje minimum 38 miejsc parkingowych. Z projektu wynika także, że w budynku znajdować się będzie, oprócz mieszkań, czteropoziomowy garaż podziemny, pomieszczenia techniczne, hydrofornia, węzeł c.o., rozdzielnie elektryczne i teletechniczne, klatki schodowe, komórki lokatorskie oraz hol wejściowy z recepcją. Mając zatem na uwadze mieszkalną funkcję budynku, przyjętą w projekcie liczbę miejsc parkingowych, w odniesieniu do powierzchni użytkowej mieszkalnej, należy uznać za prawidłową. Celem określenia wskaźnika miejsc parkingowych w planie miejscowym jest zabezpieczenie potrzeb parkingowych użytkowników danego obiektu w granicach nieruchomości, na której się on znajduje. Jeżeli prawodawca miejscowy odniósł ten wskaźnik do powierzchni użytkowej, to logicznym jest przyjęcie, ze chodzi o taką powierzchnię, która generuje konieczność zapewnienia miejsc parkingowych. W przypadku budynków mieszkalnych wielorodzinnych powierzchnią tą będą lokale mieszkalne, gdyż z użytkowaniem pozostałych pomieszczeń, nie są związane jakiekolwiek potrzeby parkingowe.

Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowanego

w zw. z § 2 pkt 15 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zapisy planu dopuszczają zaprojektowanie balkonów, schodów zewnętrznych i wykuszy poza nieprzekraczalną linię zabudowy.

Ze znajdującego się w aktach projektu budowlanego wynika, że budynek wielorodzinny przy ul. [...] w [...] zaprojektowany został w wyznaczonej na rysunku planu nieprzekraczalnej linii zabudowy, przy czym linię tę od strony ulicy przekraczają elementy nadwieszane, a konkretnie balkony. Jak podkreślał już Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przepis § 2 pkt 15 planu definiuje nieprzekraczalną linię zabudowy jako wyznaczoną na rysunku planu linię, której nie może przekroczyć zabudowa, nie określając jednocześnie, co należy rozumieć pod pojęciem zabudowy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela pogląd prezentowany już w orzecznictwie

(w tym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II OSK 2945/13, powołanym przez Sąd Wojewódzki, ale także w wyroku NSA z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 972/13), że co do zasady, wystające elementy budynku, takie jak okapy, gzymsy czy balkony nie naruszają nieprzekraczalnej linii zabudowy.

Pojęcie linii zabudowy jest pojęciem urbanistycznym, używanym w planistyce,

w tym w decyzjach o ustaleniu warunków zabudowy. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia tezy, iż ład przestrzenny, którego funkcją są owe linie zabudowy, określać mają detale architektoniczne budynku, takie jak wykusze, balkony czy też inne elementy budynku jak okap, gzyms, a nie ich ściany. Wytyczenie tych linii nie wynika zatem z tego, że sąsiednie budynki posiadają ww. elementy architektoniczne. Nie ma zatem i podstaw, aby przyjmować, że takie elementy architektoniczne jak balkony naruszają nieprzekraczalną linię zabudowy.

Wbrew argumentacji skargi kasacyjnej, w wyrokach przytoczonych przez jej autora nie został zaprezentowany pogląd przeciwny do przedstawionego wyżej, gdyż sądy administracyjne orzekały w tych sprawach w innym stanie faktycznym i prawnym. Wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z 5 kwietnia 2000 r., sygn. akt SA/Sz 41/99, podjęty w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego dotyczył sytuacji, gdy budynek – kiosk zrealizowany został samowolnie poza granicami nieprzekraczalnej linii zabudowy określonej w planie miejscowym, natomiast w sprawie II SA/Bd 441/09 WSA w Bydgoszczy analizował pojęcie "elewacji" oraz określenie jej szerokości pod kątem spełnienia wymogów decyzji o warunkach zabudowy; poza tym cytat przytoczony

w skardze kasacyjnej dotyczący nieprzekraczalnej linii zabudowy i "lica budynku (...) wraz ze wszystkimi elementami, a więc także balkonami", nie pochodzi – wbrew twierdzeniom kasatora - z uzasadnienia tego wyroku, w którym problem prawny związany z nieprzekraczalną linią zabudowy określoną w planie miejscowym w ogóle nie występował.

Dla oceny zasadności omawianego zarzutu nie może mieć także znaczenia argumentacja związana z treścią § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdyż cel uregulowań zawartych w tym przepisie, dotyczących odległości budynku i jego elementów od granic z sąsiednią działką budowlaną, jest odmienny od zapisów planu miejscowego określających zakaz lokalizowania zabudowy poza wyznaczone nieprzekraczalne linie.

Co się zaś tyczy ostatniego argumentu skargi kasacyjnej, zmierzającego do zakwestionowania wniosków złożonej przez inwestora "oceny technicznej wpływu projektowanego budynku na zabudowę sąsiednią na działce ew. [...]", którą – jak wskazano - Sąd pierwszej instancji uznał za prawidłową nie odnosząc się do dokumentacji załączonej do skargi, podkreślić trzeba, że nie został on przyporządkowany którejkolwiek z podstaw kasacyjnych wymienionych w art. 173,

a autor skargi kasacyjnej nie wskazał na naruszenie w tym zakresie prawa materialnego bądź procesowego, co uniemożliwia merytoryczną ocenę tego zarzutu przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając na uwadze powyższe, skarga kasacyjna jako niemająca usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.