Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2254/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2019 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] października 2018r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], oznaczonego na k.m. [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m², dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...].

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego opisanego wyżej gruntu Skarbu Państwa.

[...] S.A. z siedzibą w [...] złożyły odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że dołączona do wniosku decyzja o ustaleniu opłat za zarząd przedmiotowym gruntem, ozn. jako działka nr [...] potwierdza, że grunt ten w dniu 5 grudnia 1990 r. był w zarządzie wnioskodawcy.

Minister Inwestycji i Rozwoju rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 200 ust. 1 w/w ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz [...] stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. W myśl art. 200 ust. 4 tej ustawy, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.

Minister zaznaczył, że z akt sprawy, a w szczególności z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa na podstawie Traktatu Wersalskiego z dnia 28 czerwca 1919 r. oraz ustawy sejmowej z dnia 14 lipca 1920 r. i z dnia 16 czerwca 1922 r. Okoliczności powyższe nie budzą wątpliwości i nie zostały zakwestionowane przez stronę skarżącą. Kwestią sporną na gruncie niniejszej sprawy jest natomiast to, czy przedmiotowy grunt znajdował się w zarządzie [...] w [...] (obecnie [...] S.A. z siedzibą w [...]) w okresie przed dniem 5 grudnia 1990 r.

Organ odwoławczy wskazał, że zarząd, to prawna forma władania nieruchomością. Obowiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób.

Zgodnie z art. 38 ust. 2 tej ustawy państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto na podstawie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. grunty państwowe będące w dniu wejścia w/w ustawy tj. dnia 1 sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, które to zostało ustanowione między innymi na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159) przechodzą w zarząd tych jednostek.

Zarząd nieruchomości był więc ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać. Decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej.

Organ odwoławczy wskazał, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r., Nr 23, poz. 120 ze zm.).

Minister Inwestycji i Rozwoju przytoczył treść § 4 powołanego rozporządzenia i zaznaczył, że z akt sprawy wynika, iż do wniosku z dnia 22 grudnia 2005 r. o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i własności znajdującym się na nim budynków wnioskodawca załączył wypis z rejestru gruntów wg stanu z dnia [...] października 2005 r., mapę ewidencyjną oraz kopię decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] marca 1987 r. nr [...] o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd. Ponadto wnioskodawca dołączył do akt sprawy oświadczenie z dnia [...] marca 2011 r. złożone przez Zastępcę Dyrektora ds. Handlowo - Eksploatacyjnych J. M. i Zastępcę Dyrektora ds. technicznych G. D. w którym wskazano, że m.in. działka nr [...], położona w [...] zajęta jest pod infrastrukturę kolejową.

Zgodnie z kolejnymi ustępami § 4 powołanego wyżej rozporządzenia, jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których wyżej mowa, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2.

Minister wskazał, że Wojewoda [...] pismem z dnia 17 lutego 2006 r. wystąpił do Starosty [...] z prośbą o wyrażenie stanowiska m.in. w sprawie, czy grunt objęty wnioskiem o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego, w tym działka nr [...], pozostawał w tej dacie w zarządzie wnioskodawcy. W odpowiedzi Starosta [...] poinformował (w piśmie z dnia 27 kwietnia 2006 r.), że zarząd [...] wynika z w/w decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] marca 1987 r. o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd. Ponadto pismem z dnia 30 czerwca 2017 r. Wojewoda [...] wystąpił do wnioskodawcy - [...] S.A. o przedłożenie dokumentów świadczących o przekazaniu przedmiotowego gruntu w zarząd w formie prawem przewidzianej. W odpowiedzi Zastępca Dyrektora ds. Obrotu Nieruchomościami J. P. poinformował, że dokumentem potwierdzającym prawo zarządu nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] jest w/w decyzja z dnia [...] marca 1987 r.

W ocenie organu odwoławczego żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego [...] w [...] do przedmiotowej nieruchomości.

Minister wskazał, że decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] marca 1987 r. o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd nie może zostać uznana za dowód jednoznacznie przesądzający o istnieniu po stronie skarżącego prawa zarządu do działki nr [...], w rozumieniu powołanych powyżej przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. Mimo, że decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością została wymieniona wśród dokumentów stanowiących dowód na istnienie po stronie przedsiębiorstwa prawa zarządu (§ 4 ust. 1 pkt 6 ww. rozporządzenia), to jednocześnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że tego rodzaju rozstrzygnięcie (mające charakter faktyczny) nie jest wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym, który mógł powstać jedynie zgodnie z przywołanymi już wcześniej art. 38 ust. 2 oraz art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Oznacza to, że decyzja o naliczeniu aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa użytkowania (zarządu) jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu.

Organ wskazał ponadto, że Prezydent Miasta [...] w piśmie z dnia 12 lipca 2013 r. poinformował, że grunt obejmujący między innymi działkę nr [...] o pow. [...] m², stanowi pas drogowy ul. [...] w [...], należącej do kategorii dróg gminnych.

Tym samym Minister Inwestycji i Rozwoju stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły [...] S.A. w [...] zarzucając zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. pomimo tego, że decyzja ta powinna zostać uchylona;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7 kpa oraz 8 kpa, art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego oraz uznanie, że decyzja dotycząca ustanowienia opłat za zarząd nie stanowi dowodu na istnienie prawa zarządu;

3) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez nieuwzględnienie, że w dniu 5 grudnia 1990 r. spełnione zostały przesłanki uwłaszczenia [...] S.A. przedmiotową nieruchomością.

4) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r,. Nr 30, poz. 127 ze zm.), poprzez nieuwzględnienie, że grunty, które w dniu wejścia w życie ustawy znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego [...] przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa;

5) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 38. ze zm.) w zw. z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 981 ze zm.), poprzez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz że z przepisów prawa wynika, iż przedsiębiorstwo państwowe [...] gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie [...] stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji [...] w dniu wejścia w życie ustawy z 27 kwietnia 1989 r. oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe [...] w toku jego dalszej działalności.

W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U z 2016 r., poz. 2147 ze zm. dalej: "u.g.n.").

Zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy.

W dniu 10 lutego 1998r. zostało wydane rozporządzenie przez Radę Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998r. Nr 23, poz. 120 ze zm.). Zgodnie z § 4 i § 5 ww. rozporządzenia właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990r.

Podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z następujących dokumentów: decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985r., umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985r., uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985r., umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa wyżej może wezwać państwowe osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie (ust. 2 § 4 rozp.). Jeżeli natomiast wskazane wyżej dokumenty nie zachowały się, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (ust. 3 § 4 rozp.).

Analizując akta sprawy w kontekście przywołanych wyżej przepisów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] nie naruszają prawa.

Należy zgodzić się z organami obu instancji, że żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego poprzednikowi prawnemu skarżącej spółki do przedmiotowych nieruchomości.

Z materiału dowodowego wynika, że w postępowaniu uwłaszczeniowym, mimo wezwania , skarżąca nie wylegitymowała się w stosunku do przedmiotowego gruntu, jednym z dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia.

Skarżąca spółka powołuje się m.in. na kopię decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] marca 1987r. o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd spornej nieruchomości, wypis z rejestru gruntów wg stanu na dzień [...].10.2005r., mapę ewidencyjną oraz oświadczenia Zastępcy Dyrektora ds. technicznych – G. D. i Zastępcy Dyrektora ds. handlowo eksploatacyjnych J. M. potwierdzające zajęcie działki nr [...] pod infrastrukturę kolejową. W ocenie skarżącej wymienione dokumenty dają wystarczającą podstawę do stwierdzenia istnienia prawa zarządu.

Natomiast tak organ pierwszej instancji jak i organ drugiej instancji stanęły na stanowisku ( z powołaniem na aktualne orzecznictwo NSA) , że żaden ze wskazanych dokumentów , nawet legitymowanie się przez wnioskodawcę decyzją o naliczeniu opłaty z tytułu zarządu nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym istnienie tego uprawnienia, jeżeli w takiej decyzji nie ma żadnej informacji o ustanowieniu tego prawa zarządu na rzecz danego podmiotu.

Sąd przychyla się do argumentacji organów administracji, jednocześnie wskazując, że jest to pogląd ugruntowany zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999r. sygn. akt U 6/99 (opub. w OTK 1999 r., nr 7, poz. 159) i w wyroku z dnia 9 kwietnia 2002r. sygn. akt U 10/00 (opub. w OTK 2001 r., nr 3, poz. 55) stwierdził, że decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Inne rozumienie przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie oznaczałaby niezgodność rozporządzenia z delegacją ustawową zawartą w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym z art. 92 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008r. sygn. akt I OSK 570/07 (opub. w LEX nr 505282) zawarł stanowisko, że pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999r., sygn. akt U 6/99, który dotyczył stwierdzenia prawa użytkowania nieruchomości na rzecz spółdzielni, należy odnieść jako prawidłowy także do warunków stwierdzenia prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych. To stanowisko Sąd uważa za trafne i dlatego należy przyjąć, że ponieważ decyzja z dnia [...] marca 1987r. ustalająca opłatę roczną za zarząd - użytkowanie nieruchomości w żaden sposób nie powołuje się, ani nie nawiązuje do jakiejkolwiek innej decyzji o ustanowieniu prawa zarządu, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia istnienia prawa zarządu. Takie stanowisko, jakie prezentuje w tej sprawie skład orzekający, zawarte zostało także w wyrokach: NSA z dnia 26 kwietnia 2012r. sygn. akt I OSK 651/11, NSA z dnia 10 września 2014r. sygn. akt I OSK 204/13 oraz WSA w Warszawie z dnia 7 września 2010r., sygn. akt I SA/Wa 1288/10, WSA w Warszawie z dnia 1 czerwca 2006r. sygn. akt I SA/Wa 2098/05 dostępne na: www.orzeczeniansa.gov.pl

W odniesieniu do kwestii udokumentowania istnienia prawa zarządu na podstawie innych, niż dokumenty, środków dowodowych (oświadczenia strony z dnia 29 marca 2011r.) Sąd zauważa, że dowody te mogłyby potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1998 r. Wobec tego wnioskodawca uwłaszczenia winien wykazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd, użytkowanie), które później zaginęły, czy uległy zniszczeniu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 207/09, opubl. CBOSA).

Jeśli chodzi o mapę ewidencyjną oraz wypis z rejestru gruntów z dnia [...] października 2005r. ocenić należy, że nie potwierdzają one przekazania przedmiotowej nieruchomości w zarząd. Innych dokumentów spółka nie przedłożyła, nie pozyskał ich także organ, jednakże brak jest podstaw do postawienia w tym zakresie organowi zarzut. Wprawdzie to na organie ciąży obowiązek zebrania materiału dowodowego i wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, jednak nie zwalnia to strony od współdziałania w tym zakresie z organem, w szczególności, w sytuacji gdy z określonych środków dowodowych wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że istnienia zarządu nie można domniemywać. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej. Wskazać należy, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu, który potwierdzałby przekazanie przedmiotowej nieruchomości w zarząd jej poprzednikowi prawnemu . Jak już wyżej wskazano zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych (...), podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z wymienionych w tym przepisie dokumentów.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez organy administracji art.7,77 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu organy administracji z urzędu podjęły wszelkie niezbędne czynności dla wyjaśnienia, czy zachowała się jakakolwiek decyzja ustanawiająca prawo zarządu dla skarżącej. Dokonały ustaleń także w pozostałym zakresie sprawy i nie ma żadnych podstaw do kwestionowania prawidłowości tych ustaleń. Przeprowadzona przez organy ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie ma cech dowolności i nie narusza zasady pogłębionego zaufania do władzy publicznej. Przyjęte przez organy stanowisko zostało należycie uzasadnione, poprzez wskazanie dowodów, na których oparły swoje rozstrzygnięcie oraz przyczyn, dla których nie podzieliły podnoszonej przez skarżącą argumentacji, wyjaśniając również przy tym podstawę prawną wydanych decyzji..

W tej sytuacji, skoro po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, nie uzyskano dowodu potwierdzającego zarząd gruntem, to zarówno organ pierwszej instancji jak i Minister Inwestycji i Rozwoju trafnie wywiedli, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku uwłaszczeniowego.

W odniesieniu do zarzutu sformułowanego w pkt. 5 skargi Sąd odwołuje się do obszernie uzasadnionych, w całości podzielanych tez wynikających z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2017 r. I OSK 2616/15, a mianowicie wskazujących , że :

1. Zarząd powstały ex lege nie może istnieć bez ważnej i obowiązującej podstawy prawnej.

2. Ustawa o kolejach z 1960 r. nie zawierała postanowień w zakresie określenia tytułu prawnego do nieruchomości posiadanych przez [...]; w szczególności nie potwierdzała prawa zarządu tego przedsiębiorstwa do jakichkolwiek gruntów. Oznacza to, że wolą ustawodawcy nie było utrzymanie dotychczasowego stanu prawnego nieruchomości posiadanych przez [...] .

3. Z dniem uchylenia rozporządzenia z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa PKP (Dz. U. RP Nr 97, poz. 568) przez ustawę z 1960 r. uchylony został tytuł prawny (ustawowy) do zarządczego władania gruntami przez [...]. Tym samym [...] z dniem 8 grudnia 1960 r. utraciły zarząd nieruchomościami przyznany rozporządzeniem z 1926 roku.

4. Także ustawa z 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym " PKP nie zawierała postanowień w zakresie ewentualnego przyznania [...] zarządu posiadanymi gruntami. Ustawa z 1989 r., jak i ustawa z 1991 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym " PKP " nakazywały uznać prawo [...] do wydzielonego mienia jedynie jako "gospodarowanie", a nie oznaczone prawo rzeczowe do konkretnej nieruchomości.

Zauważyć trzeba, że art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. stanowi, że mienie [...] stanowi część mienia ogólnonarodowego (ust. 1). Mienie [...] stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez [...] w toku jego dalszej działalności (ust. 2). [...] gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie (ust. 3). [...] wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych (ust. 4).

Zgodnie zaś z powołanym przez stronę skarżącą art. 42 ust. 1 ustawy z 25 września 1981 r. dyrektor przedsiębiorstwa państwowego, jego zastępca, główny księgowy, osoby zatrudnione na stanowiskach równorzędnych oraz członkowie rady pracowniczej nie mogą mieć udziałów lub akcji przedsiębiorców tworzonych przez to przedsiębiorstwo, a także pozostawać w nich w stosunku pracy, ani świadczyć pracy na ich rzecz na podstawie innego tytułu prawnego. Zakaz ten nie dotyczy członkostwa w radach nadzorczych. Naruszenie przepisu ust. 1 jest podstawą odwołania ze stanowiska lub wypowiedzenia stosunku pracy. Przepisu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1543) nie stosuje się (art. 42 ust. 2).

Powołane przepisy w żaden sposób nie kreują lub choćby potwierdzają prawa zarządu [...] w stosunku do konkretnych nieruchomości. Zarzut naruszenia przez organ powołanych przepisów uznać należy za chybiony.

Dodatkowo zauważyć trzeba, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż grunt obejmujący między innymi działkę nr [...] o pow. [...] m², stanowi pas drogowy ul. [...] w [...], należącej do kategorii dróg gminnych. Podzielić zatem należy stanowisko organu, że również z tej przyczyny przedmiotowa działka nie mogła znajdować się w zarządzie [...]. Stosownie do przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990 r. zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe organy drogowe, a zarząd ten powstaje z mocy prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji