Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1791/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art.86 par 1, art.65 par 1, art.106, art.184, art.197 par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. [...] sp. z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt I SA/Po 477/14 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi D. [...] sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 13 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 2 lipca 2014 r. Sąd odrzucił skargę D. [...] Sp. z o.o. (dalej Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 13 marca 2014 r., w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od XI 2011 r. do VI 2012 r. oraz od VIII 2012 r. do VI 2013 r. oraz z tytułu pobranych, a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące od lutego do grudnia 2012 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w rozpatrywanej sprawie termin do wniesienia skargi, upływał z dniem 25 kwietnia 2014 r. Skarga została wniesiona przez skarżącą w dniu 26 kwietnia 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), a więc jeden dzień po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia.

Odpis postanowienia został doręczony w dniu 31 lipca 2014 r. (k. 35 akt sądowych)

Pismem nadanym w dniu 06 sierpnia 2014 r. D. N. – prokurent Spółki wniósł o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej – złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 marca 2014 r., gdyż strona nie dokonała w/w czynności procesowej ze swojej winy.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia 25 kwietnia 2014 r. Spółka złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 marca 2014 r. Pismo zostało złożone w polskim urzędzie pocztowym w dniu 26 kwietnia 2014 r. W dniu 31 lipca 2014 r. Spółce doręczono odpis postanowienia z dnia 2 lipca 2014 r. w przedmiocie odrzucenia skargi na skutek przekroczenia przez skarżącą terminu do jej wniesienia (o jeden dzień).

Zdaniem wnioskodawcy przekroczenie powyższego terminu wynika z faktu błędnego zapisania terminu doręczenia Spółce odpisu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Zaskarżona decyzja została odebrana przez prokurenta Spółki – K. S. w dniu 26 marca 2014 r., która przekazała tą informację wraz z przesyłką listową drugiemu prokurentowi Spółki (i jej udziałowcowi) – D. N. D. N. błędnie zapisał datę odbioru przesyłki na dzień 27 marca 2014 r., z uwagi na błędny odczyt daty w kalendarzu. Na dowód powyższego wniesiono o przesłuchanie świadka – D. N. (adres do doręczeń - adres Spółki) na okoliczność wykazania przyczyn błędnego zapisania daty odbioru przesyłki pocztowej. W tym stanie rzeczy Spółka, bez swojej winy, nie złożyła skargi w terminie. Zatem wniosek o przywrócenie terminu jest w pełni uzasadniony. Do wniosku załączono odpis skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 marca 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaskarżonym postanowieniem odmówił Spółce przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

Sąd przypomniał, że w myśl art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi.

Stosownie do art. 85 P.p.s.a. w postępowaniu sądowym czynność podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli jednak strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 P.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.).

Podkreślenia wymaga fakt, że instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności. Oznacza to, że samo wykazanie zdarzenia lub faktu, który wskazuje na prawdopodobieństwo braku winy, winno być wystarczającym dla uznania, że zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, o jakim mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a.

Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uwaga 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2011, s. 409-410, postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., II OZ 580/08, dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd zauważył, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. wyrok NSA z 9 października 2012, II OSK 1065/11; postanowienie NSA z: 28 kwietnia 2011 r., II GZ 102/11; 11 stycznia 2012 r., II OZ 1363/11 dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Istnieje zatem domniemanie prawdziwości danych zawartych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Takie potwierdzenie korzysta z domniemania prawdziwości w zakresie daty odbioru oraz faktu odbioru przesyłki.

Sąd wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 marca 2014 r., zawierająca prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do Sądu, została stronie skutecznie doręczona w dniu 26 marca 2014 r. Odbiór pokwitował prokurent Spółki K. S. - (k. 251 akt administracyjnych), która już w tym dniu uzyskała wiedzę o wydanej decyzji. Termin do wniesienia skargi upływał z dniem 25 kwietnia 2014 r. Skarga w rozpatrywanej sprawie została nadana przesyłką pocztową w dniu 26 kwietnia 2014 r. (koperta - k. 6 akt sądowych).

Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji widnieje data odbioru przesyłki: 26 marca 2014 r. i podpis adresata, któremu przesyłka została doręczona: "K. S.". Sąd zauważa, że K. S. jako umocowanej do działania w imieniu skarżącej Spółki na etapie postępowania administracyjnego także doręczano korespondencję, której odbiór kwitowała (por. pełnomocnictwo szczególne – k. 20 akt administracyjnych).

Jakkolwiek domniemanie prawdziwości danych zawartych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki może zostać obalone, to jednak strona w niniejszej sprawie tego nie uczyniła. Nie może bowiem stanowić niezawinionej przesłanki powołanie się przez drugiego prokurenta samoistnego D. N. na błędnie zapisaną datę odbioru przesyłki na dzień 27 marca 2014 r., z uwagi na błędny odczyt daty w kalendarzu. Powoływanie się na tego rodzaju okoliczności, wskazuje raczej na brak dbałości strony skarżącej w prowadzeniu swoich spraw związanych z wykonywaną przez siebie działalnością. Od strony wszczynającej postępowanie należy wymagać, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nawet bez odwoływania się do profesjonalnej wiedzy prawniczej, antycypowania możliwego toku czynności procesowych.

Sąd wyjaśnił, że jeżeli ustanowiona jest reprezentacja łączna zarządu bądź zarządu z prokurentem, to w każdym przypadku prokurent, który legitymuje się prokurą samoistną, może reprezentować spółkę samodzielnie przy czynnościach objętych jej zakresem (por. A. Kidyba. Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Wyd. VII, Lex 2010 oraz wyrok NSA z dnia 12 maja 2011 r. sygn. akt II FSK 2205/09, postanowienie SN z dnia 5 lipca 2013r., sygn. akt IV Cz 64/13). Jak wynika z dołączonego do akt sprawy wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego prokurent Spółki K. S. legitymuje się prokurą samoistną (jednoosobową), co oznacza, że była umocowana do podpisania i złożenia w imieniu skarżącej Spółki skargi.

W niniejszej sprawie na ocenę wniosku o przywrócenie terminu ma wpływ fakt, iż stroną skarżącą i wnioskodawcą jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, co musi rzutować na wyższy stopień staranności jaki nakłada się na profesjonalnych uczestników obrotu.

Sąd wyjaśnił, że na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd administracyjny może przeprowadzić jedynie dowód uzupełniający z dokumentów. Sąd administracyjny nie przeprowadza natomiast dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych oraz przesłuchania stron. Zatem wniosek o przesłuchanie świadka – D. N. na okoliczność wykazania przyczyn błędnego zapisania daty odbioru przesyłki pocztowej nie może zostać uwzględniony.

Niezależnie od powyższego należy Sąd wskazał, że faktyczną datę odbioru zaskarżonej decyzji w dniu 26 marca 2014 r. potwierdza również informacja ze strony internetowej Poczty Polskiej "śledzenie przesyłek" – www.emonitoring.poczta-polska.pl. (k. 50 akt sądowych)

Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08).

W ocenie Sądu wnioskujący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 P.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka, zaskarżając je w całości, wniosła o jego uchylenie oraz przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej – wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 marca 2014 r., gdyż strona nie dokonała ww. czynności procesowej ze swojej winy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.

Jak słusznie wskazał Sąd I instancji stroną skarżącą i jednocześnie wnioskodawcą jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, co musi rzutować na wyższy stopień staranności jaki nakłada się na profesjonalnych uczestników obrotu.

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej jako "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oprócz złożenia stosowanego wniosku, warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest również (między innymi) zachowanie siedmiodniowego terminu liczonego od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a także uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak jej winy. Przy czym w doktrynie przyjmuje się, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2009, str. 257-258). Uprawdopodobnienie braku winy oznacza zatem wykazanie takich okoliczności, które mimo spełnienia obowiązku zachowania należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności, bowiem były nie do przewidzenia lub nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie SN z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679), a samo działanie strony należy oceniać według obiektywnego miernika staranności.

W świetle powyższych rozważań, twierdzenia prokurenta D. N. o błędnym zapisaniu daty odbioru przesyłki z powodu błędnego odczytu daty w kalendarzu nie mogą stanowić uzasadnionej przesłanki przywrócenia terminu.

Po pierwsze należy podnieść, że prokura jest pełnomocnictwem szczególnego rodzaju o ustawowo określonym zakresie umocowania. Stosownie do treści art. 109¹ § 1 k.c. prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorstw, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Nie można jej ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (§ 2). Prokura jest jednym z najszerszych znanych pełnomocnictw a poza jej zakresem, stosownie do treści art. 109³ k.c. pozostaje umocowanie do czynności, które pozbawiają przedsiębiorcę prawa korzystania z przedsiębiorstwa jak jego zbycie, dokonanie czynności prawnej na podstawie której następuje oddanie go do czasowego korzystania oraz zbywanie i obciążanie nieruchomości. W przypadku prokury jednoosobowej (samoistnej) prokurent działa jednoosobowo. W sytuacji, gdy w umowie spółki ustanowiono zarząd wieloosobowy to, stosownie do art. 205 § 3 k.s.h. nie ogranicza to uprawnień prokurenta samoistnego. Ustanowiony w art. 205 § 1 k.s.h., bądź też w analogicznych rozwiązaniach wynikających z umowy spółki, mechanizm kontrolny dotyczy, bowiem członków zarządu a nie prokurentów. Dlatego więc, jeżeli ustanowiona jest reprezentacja łączna zarządu bądź zarządu z prokurentem, to każdym przypadku prokurent, który legitymuje się prokurą samoistną, może reprezentować spółkę samodzielnie przy czynnościach objętych jej zakresem (por. także A. Kidyba. Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Wyd. VII, Lex 2010).

Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, z dołączonego do akt sprawy, wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego prokurenci Spółki: K. S. i D. N. legitymują się prokurą samoistną (jednoosobową), co oznacza, że każdy z nich był umocowany do podpisania i złożenia w imieniu Spółki skargi.

Po drugie zgodnie z art. 65 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje doręczeń przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. W paragrafie 2 tego artykułu przewidziano, że do doręczania pism przez pocztę w postępowaniu sądowym stosuje się tryb doręczeń, jak w postępowaniu cywilnym. Zastosowanie znajdują więc przepisy, wydanego na postawie art. 133 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm. – powołany dalej jako "K.p.c."), rozporządzenia wykonawczego Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym przez pocztę (Dz. U. Nr 62, poz. 697 ze zm. – zwane dalej: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r.). Jak wynika z § 5 ust. 1 rozporządzenia, adresat przesyłki lub inne osoby upoważnione do odbioru przesyłek potwierdzają odbiór przesyłki, zgodnie z opisaną jej zawartością, składając czytelny podpis i umieszczając datę otrzymania przesyłki, a listonosz oddzielnie wpisuje datę doręczenia przesyłki, imię i nazwisko odbierającego i sposób doręczenia (postanowienie NSA z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1929/09, publikowane w bazie danych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zauważyć, że wypełniony prawidłowo, na formularzu stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r., pocztowy dowód doręczenia pisma sądowego, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 K.p.c., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism (post. SN z dnia 30 kwietnia 1998 r. III CZ 51/98 OSNC 1998). W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą.

Po trzecie, jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, faktyczną datę odbioru zaskarżonej decyzji tj. dzień 26 marca 2014 r. potwierdza również informacja ze strony internetowej Poczty Polskiej "śledzenie przesyłek" www.emonitoring.poczta-polska.pl

Na pełną aprobatę zasługują także rozważania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odnoszące się do przeprowadzenia postępowania dowodowego na podstawie art. 106 p.p.s.a. – tj. przesłuchania D. N. na okoliczność wykazania przyczyn błędnego zapisania daty odbioru przesyłki pocztowej.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, jako wykraczające poza zakres uregulowany w art. 106 § 3 p.p.s.a., należy uznać za prawnie niedopuszczalne.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powołane wyżej okoliczności jednoznacznie wskazują, że Spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Podniesiona przez Sąd I instancji argumentacja jest trafna, a orzeczenie odpowiada prawu. Nie doszło zatem do naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a., w związku z tym zażalenie Spółki, jako bezzasadne, podlegało oddaleniu.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.