Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 867/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, 12 lit. a, art. 18, art. 53 par. 1, art. 54 par. 1, 5, 5a, art. 97 par. 1, 2, art. 98 par. 2, 4, art. 99 par. 1, 4
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 17 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2018 roku sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z (...), nr (...) - po rozpatrzeniu zażalenia A. S. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia (...), nr (...) w przedmiocie oddalenia jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1, art. 18 i art. 54 § 1 oraz § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w całości i uznał skargę na czynność egzekucyjną za uzasadnioną.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wystawił wobec A. S. tytuły wykonawcze; w dniu 1 lipca 2016r. o nr (...) oraz w dniu 2 grudnia 2016r. o nr (...) (...). Tytuł wykonawczy z dnia 1 lipca 2016r. został doręczony zobowiązanemu w dniu 26 lipca 2016r., natomiast tytuły wykonawcze z dnia 2 grudnia 2016r. zostały doręczone w dniu 20 grudnia 2016r.

W oparciu o ww. tytuły wykonawcze w dniu 21 grudnia 2016r. dokonano w obecności A. S. zajęcia ruchomości w postaci samochodu osobowego marki Volkswagen Polo Trendline 1,2 TDI nr rej. (...). Zobowiązany odmówił podpisania protokołu zajęcia oświadczając, że nie jest właścicielem zajętej ruchomości, ponieważ sprzedał ją w dniu 16 grudnia 2016r. Zobowiązany nie okazał żadnego dokumentu potwierdzającego sprzedaż samochodu. Zajętą ruchomość pozostawiono zobowiązanemu w miejscu dokonania zajęcia, tj. w W., przy ul. Ax 53.

Pismem z dnia 21 grudnia 2016r. organ egzekucyjny zwrócił się do Ay w Ł. z prośbą o udzielenie informacji, kto jest właścicielem ww. samochodu osobowego. W odpowiedzi na ww. pismo Ay, poinformowało w piśmie z dnia 27 grudnia 2016r., że w dniu 23 grudnia 2016r. została wystawiona faktura dokumentująca przeniesienie własności samochodu osobowego marki Volkswagen Polo Trendline 1,2 TDI nr rej. (...), który wcześniej stanowił przedmiot umowy leasingowej zawartej z korzystającym A. S..

Pismem z dnia 28 grudnia 2016r. organ egzekucyjny zawiadomił Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego w W. o zajęciu środka transportu w postaci samochodu osobowego marki Volkswagen Polo Trendline 1,2 TDI nr rej. (...), należącego do A. S..

Pismem z dnia 3 stycznia 2017r. Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego w W. poinformował organ egzekucyjny, że w dniu 3 stycznia 2017r. została wprowadzona do bazy komputerowej, informacja o zajęciu ww. środka transportu.

W dniu 5 stycznia 2017r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. wpłynęło pismo A. S. z dnia 4 stycznia 2017r. zatytułowane "zażalenie" na zajęcie ruchomości z dnia 21 grudnia 2016r. Zobowiązany, powołując się na art. 54 § 1 i § 4 u.p.e.a. wniósł skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu samochodu Volkswagen Polo Trendline 1,2 TDI nr rej. (...).

Postanowieniem z dnia (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. oddalił skargę na czynność egzekucyjną jako nieuzasadnioną.

Na powyższe postanowienie A. S. złożył zażalenie. Wskazał, że zajęcia pojazdu zgodnie z protokołem dokonano w dniu 21 grudnia 2016r., natomiast zawiadomienie o zajęciu środka transportu zostało skierowane do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w W. pismem z dnia 28 grudnia 2016r. A. S. podniósł również, iż na dzień sporządzenia protokołu nie był właścicielem zajętego pojazdu. Podał, że w dniu 14 grudnia 2016r. na podstawie otrzymanej faktury pro - forma z Ay wykupił przedmiotowy pojazd, a następnie w dniu 16 grudnia 2016r. dokonał jego sprzedaży na rzecz firmy By, której prezesem jest jego żona. Zobowiązany podniósł, że pracownicy organu egzekucyjnego nie postępowali zgodnie z procedurami, gdyż nie nakleili na zajętym samochodzie znaku informującego o zajęciu, jak i nie dokonali w trybie pilnym, tj. następnego dnia po sporządzeniu protokołu zajęcia, wpisu w Wydziale Komunikacji o zajęciu pojazdu Volkswagen Polo Trendline. Wskazał, że organ egzekucyjny próbował zgłosić fakt zajęcia w Wydziale Komunikacji w W. następnego dnia po sporządzeniu protokołu, lecz napotkał na trudności, ponieważ właścicielem pojazdu był nadal Ay, który nie zdążył wystawić właściwej faktury. Ponadto organ egzekucyjny wpisując zobowiązanego jako właściciela samochodu w protokole zajęcia z dnia 21 grudnia 2016r. dokonał czynności niezgodnej z prawem. Zobowiązany zaznaczył również, że dokument o zajęciu środka transportu nr (...) wygenerowano dopiero w dniu 28 grudnia 2016r., tj. po sprzedaży samochodu, co oznacza, że zajęcie jest nieskuteczne. Zdaniem skarżącego organ egzekucyjny nie zweryfikował poprawnie statusu prawnego zajętego pojazdu.

Pismem z dnia 27 kwietnia 2017r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. o udzielenie informacji, czy podczas zajęcia samochodu Volkswagen Polo Trendline 1,2 TDI nr rej. (...) doszło do umieszczenia znaku ujawniającego na zewnątrz zajęcie ruchomości.

W odpowiedzi na ww. pismo organ I instancji pismem z dnia 11 maja 2017r. przesłał do organu odwoławczego notatkę służbową z dnia 10 maja 2017r., sporządzoną przez pracowników organu egzekucyjnego dokonujących zajęcia ww. samochodu, z której wynika, że ze względu na specyficzną sytuację podczas dokonywania zaskarżonej czynności nie doszło do umieszczenia znaku ujawniającego na zewnątrz zajęcie ruchomości

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w całości i uznał skargę na czynność egzekucyjną za uzasadnioną. Wskazał, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Treść tego przepisu wskazuje, że skarga może być wniesiona na konkretne czynności (organu egzekucyjnego, czy też egzekutora) o charakterze wykonawczym. Stosownie do treści art. 54 § 4 i § 5 u.p.e.a., skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. W sprawie skargi na czynności egzekucyjne postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a).

Z treści powyższego przepisu wynika, iż skarga stanowi środek zaskarżenia służący kwestionowaniu prawidłowości czynności o charakterze wykonawczym, które są podejmowane przez organ egzekucyjny w celu zastosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Oznacza to, iż w skardze winny zostać sformułowane zarzuty w odniesieniu do kwestionowanej czynności egzekucyjnej (np., że nosi ona znamiona bezprawności lub sposób jej zastosowania nie odpowiada regułom przyjętym w postępowaniu egzekucyjnym).

W analizowanej sprawie skarżący złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie oddalenia jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w dniu 21 grudnia 2016r., polegającą na zajęciu ruchomości w postaci samochodu osobowego marki Volkswagen Polo Trendline 1,2 TDI nr rej. (...) w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: (...), (...) i (...).

Zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., pod pojęciem czynności egzekucyjnej rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Nie może budzić żadnych wątpliwości legalność czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu ruchomości (w tym przypadku w postaci samochodu osobowego), ponieważ jest to środek egzekucyjny stosowany w postępowaniu egzekucyjnym należności pieniężnych, wyszczególniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.

Zgodnie z art. 97 § 1 u.p.e.a., do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione (art. 97 § 2 powyższej ustawy). Stosownie zaś do art. 98 § 1 u.p.e.a., zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie. Zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, a także odpis tytułu wykonawczego, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony (§ 2). Na każdej zajętej ruchomości poborca skarbowy umieszcza znak, ujawniający na zewnątrz jej zajęcie (§ 3). W przypadku zajęcia środka transportu podlegającego rejestracji na podstawie odrębnych przepisów, organ egzekucyjny niezwłocznie zawiadamia właściwy organ prowadzący rejestrację o dokonanym zajęciu (§ 4). Ponadto zgodnie z art. 99 § 1 u.p.e.a., poborca skarbowy zamieszcza w protokole zajęcia opis każdej zajętej ruchomości według cech jej właściwych, a ponadto oznacza jej wartość szacunkową, o ile przepisy § 2 i 3 nie stanowią inaczej. Przy sporządzaniu protokołu zajęcia zobowiązanemu przysługuje prawo przedstawienia rachunków i innych dowodów dla oznaczenia wartości szacunkowej zajętej ruchomości. W świetle § 3 powołanego przepisu, oszacowania wartości maszyn i innych urządzeń produkcyjnych oraz środków transportu dokonuje biegły skarbowy. Natomiast § 4 stanowi, iż organ egzekucyjny może wezwać biegłego skarbowego dla oszacowania wartości innych zajętych ruchomości, jeżeli uzna to za potrzebne. Organ egzekucyjny może również w tych przypadkach zwrócić się o wyrażenie opinii do instytucji zajmującej się badaniem cen.

W analizowanej sprawie zajęcia ruchomości dokonano poprzez jej wpisanie do sporządzonego na tę okoliczność protokołu zajęcia. Protokół został podpisany zarówno przez sporządzającego, tj. starszego specjalistę U. B., jak i osobę uczestniczącą K. K.. W rubryce "Potwierdzam otrzymanie odpisu protokołu" zaznaczono, iż zobowiązany odmówił podpisu, a w rubryce wzmianka o przyczynach braku podpisów wskazano, iż zobowiązany odmówił podpisania protokołu, gdyż oświadczył że nie jest właścicielem zajętego pojazdu. W protokole został zamieszczony opis zajętej ruchomości, tj. samochód osobowy marki Volkswagen Polo Trendline 1,2 TDI nr rej. (...), kolor czarny, stan licznika 62.000 km, pojazd sprawny techniczne. Wskazano również wartość szacunkową pojazdu 35.000,00 zł, która ma zostać doprecyzowana przez biegłego. W rubryce adnotacja o pozostawieniu zajętej ruchomości pod dozorem zaznaczono, że zobowiązany odmówił przyjęcia zajętego pojazdu pod dozór.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. nie dopatrzył się również uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego. Zastosowany przez organ egzekucyjny druk protokołu zajęcia i odbioru ruchomości, odpowiada bowiem wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju diuków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1339).

Odnosząc się natomiast do zarzutu zobowiązanego zawartego w zażaleniu, że zajęta ruchomość nie stanowi jego własności, Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. wyjaśnił, że z całokształtu uregulowań w zakresie środków zaskarżania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że skarga wniesiona w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. nie przysługuje na czynności egzekucyjne o charakterze procesowym, w stosunku do których ustawodawca przewidział inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji lub wniesienie pozwu do sądu. Skarga, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. dotyczy samych czynności wykonawczych postępowania egzekucyjnego. Skarga w tym trybie służy kontroli prawidłowości stosowania przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. kwestie związane z własnością zajętej ruchomości, nie mogą podlegać rozpatrzeniu w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi na czynność egzekucyjną, gdyż wykraczają poza zakres przedmiotowy tego rodzaju środka ochrony prawnej przysługującego zobowiązanemu. Ponadto poborca skarbowy jest uprawniony do zajęcia wszystkich ruchomości, którymi zobowiązany faktycznie włada, nie jest natomiast obowiązany, ani uprawniony do badania, czy zobowiązany ma tytuł do rzeczy, którą dysponuje Zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a. kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że w analizowanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., zgodnie z art. 98 § 4 u.p.e.a. pismem z dnia 28 grudnia 2016r. zawiadomił o zajęciu środka transportu, tj. samochodu osobowego marki Volkswagen Polo Trendline 1,2 TDI nr rej. (...) Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego w W., a więc w terminie siedmiu dni od dnia dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Z notatki służbowej z dnia 10 maja 2017r. sporządzonej przez pracowników organu egzekucyjnego dokonujących zajęcia przedmiotowego samochodu wynika, że ze względu na specyficzną sytuację podczas dokonywania zaskarżonej czynności nie doszło do umieszczenia znaku ujawniającego na zewnątrz zajęcie ruchomości. Co do zasady doszło zatem do uchybienia procedury zajęcia ruchomości. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. dokonanie przedmiotowego zajęcia ruchomości przez organ egzekucyjny było uprawnione, jednak w toku jego dokonania procedura stosowania środka egzekucyjnego nie była w pełni poprawna. W sytuacji zaniedbania przez organ egzekucyjny wskazanego wymogu proceduralnego uznano skargę na czynność egzekucyjną, dokonaną w dniu 21 grudnia 2016r., za uzasadnioną. Niemniej jednak organ odwoławczy podkreślił, że powyższe uchybienie nie naruszyło praw zobowiązanego i nie jest na tyle istotne, że konieczne byłoby uchylenie czynności egzekucyjnej. Uchybienie to nie ma bowiem bezpośredniego wpływu na zasadność i prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej i nie może skutkować wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymując argumentację przedstawioną w zażaleniu i przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania podkreślił, że zajęcie środka transportu z dnia 28 grudnia 2016r. jest nieskuteczne, ponieważ nastąpiło po dokonaniu sprzedaży pojazdu, a obowiązkiem organu egzekucyjnego było sprawdzenie statusu prawnego zajmowanej ruchomości na dzień dokonania zajęcia pojazdu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia (...) w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną, zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania go z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 54 § 5 u.p.e.a. w sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a.).

Należy zaznaczyć, że skarga na czynność egzekucyjną jest przysługującym zobowiązanemu środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Postępowanie to ma charakter komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015r., sygn. akt II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015r., sygn. akt II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015r., sygn. akt III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z dnia 24 października 2014r., sygn. akt II GSK 1377/13).

Skarga na czynności egzekucyjne, składana w trybie art. 54 u.p.e.a., nie może więc być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2010r., sygn. akt II FSK 568/09 oraz wyroki WSA w Warszawie z 9 listopada 2008r., sygn. akt III SA/Wa 644/08 i z dnia 11 kwietnia 2008r., sygn. akt III SA/Wa 139/09, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390). Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, czy też osób trzecich.

Czynność egzekucyjna została zdefiniowana w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Katalog środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych został określony w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Jednym z wymienionych środków egzekucyjnych, jest egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych (art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.).

W myśl art. 53 § 1 u.p.e.a., jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, egzekutor sporządza protokół z czynności egzekucyjnych, który zawiera:

1) oznaczenie miejsca, czasu i rodzaju czynności;

2) imiona i nazwiska osób uczestniczących w czynności;

3) sprawozdanie z przebiegu czynności;

4) zgłoszone przez obecnych wnioski i oświadczenia;

5) podpisy obecnych lub wzmiankę o przyczynie braku podpisów;

6) podpis egzekutora.

Tryb postępowania w przypadku stosowania egzekucji z ruchomości został uregulowany w Rozdziale 6 Oddział I ustawy o postępowaniu egzekucyjnych w administracji.

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 u.p.e.a. do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. W myśl art. 98 § 1 u.p.e.a. zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie.

Stosownie do treści art. 98 § 2 u.p.e.a. zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, a także odpis tytułu wykonawczego, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony.

W myśl art. 99 § 1 u.p.e.a. poborca skarbowy zamieszcza w protokole zajęcia opis każdej zajętej ruchomości według cech jej właściwych, a ponadto oznacza jej wartość szacunkową, o ile przepisy § 2 i 3 nie stanowią inaczej. Przy sporządzaniu protokołu zajęcia zobowiązanemu przysługuje prawo przedstawienia rachunków i innych dowodów dla oznaczenia wartości szacunkowej zajętej ruchomości.

Zgodnie z treścią art. 99 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny może wezwać biegłego skarbowego dla oszacowania wartości innych zajętych ruchomości, jeżeli uzna to za potrzebne. Organ egzekucyjny może również w tych przypadkach zwrócić się o wyrażenie opinii do instytucji zajmującej się badaniem cen.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w dniu 1 lipca 2017r. oraz w dniu 2 grudnia 2017 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. wystawił wobec A. S. tytuły wykonawcze o numerach: (...) oraz (...) (...) obejmujące należności z tytułu podatku pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej.

W oparciu o ww. tytuły wykonawcze w dniu 21 grudnia 2016r. dokonano w obecności A. S. zajęcia ruchomości w postaci samochodu osobowego marki Volkswagen Polo Trendline 1,2 TDI nr rej. (...). Zobowiązany odmówił podpisania protokołu zajęcia oświadczając, że nie jest właścicielem zajętej ruchomości, ponieważ sprzedał ją w dniu 16 grudnia 2016r. Zobowiązany nie okazał żadnego dokumentu potwierdzającego sprzedaż samochodu. Zajętą ruchomość pozostawiono zobowiązanemu w miejscu dokonania zajęcia, tj. w W., przy ul. Ax 53.

Natomiast w dniu 5 stycznia 2017r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo skarżącego z dnia 4 stycznia 2017r. zawierające skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu samochodu Volkswagen Polo Trendline 1,2 TDI nr rej. (...).

Odnosząc się do kwestii zasadności wydanego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej rozstrzygnięcia należy podnieść, że obecna redakcja art. 54 u.p.e.a. wynika ze zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 10 lipca 2015r. o administracji podatkowej (Dz.U. z 2015r., poz. 1269). Z dniem 1 stycznia 2016r. wprowadzono zmianę właściwości organu do orzekania w sprawach skarg na czynności egzekucyjne i skarg na przewlekłość postępowania. Zgodnie ze zmienianym art. 54 u.p.e.a., organem właściwym do wydania postanowienia w sprawie skargi na czynności egzekucyjne lub przewlekłość postępowania w pierwszej instancji stał się organ egzekucyjny. Poprzednio przepis ten przewidywał, że skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz na przewlekłość postępowania egzekucyjnego wnosi się za pośrednictwem organu egzekucyjnego (§ 3), postanowienie w sprawie skargi wydawał organ nadzoru, wniesienie skargi, nie wstrzymywało postępowania egzekucyjnego, a organ egzekucyjny lub organ nadzoru mógł, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6).

Zarówno w aktualnie obowiązującej, jak i poprzedniej wersji przepisu, ustawodawca wyraźnie rozróżnia dwa organy - organ nadzoru oraz organ egzekucyjny. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym skargę na czynność egzekucyjną rozpoznawał organ nadzoru. Wówczas w orzecznictwie przyjmowano, że organ ten działał jako organ egzekucyjny i mógł dokonać uchylenia zakwestionowanej czynności egzekucyjnej i ponownego merytorycznego jej podjęcia. W stanie aktualnie obowiązującym, skargę rozpoznaje, jako organ I instancji, organ egzekucyjny, a organ nadzoru jest organem rozpatrującym zażalenie od postanowienia organu I instancji. Z treści art. 54 ust. 5a u.p.e.a. wynika, że w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne, uchylenia zakwestionowanej czynności egzekucyjnej lub usunięcia stwierdzonych wad czynności dokonuje organ egzekucyjny.

Wobec takiego sformułowania konieczna jest ocena, czy w stosunku do organu nadzoru, zgodnie z art. 18 u.p.e.a., znajduje odpowiednie zastosowanie przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W ocenie Sądu, na przeszkodzie takiej interpretacji stoi wyraźnie określenie przez ustawodawcę w art. 54 § 5a u.p.e.a. kompetencji w tym zakresie. W przypadku zasadności skargi, uchylenie czynności lub usunięcie stwierdzonych wad winno być, zgodnie z art. 54 § 5a u.p.e.a., dokonane przez organ egzekucyjny, czyli organ I instancji. Z unormowania tego wynika, że kompetencja do uchylenia czynności egzekucyjnej lub usunięcia jej wad została powierzona wyłącznie organowi egzekucyjnemu, a nie organowi nadzoru. W przeciwnym razie przepis art. 54a § 5a u.p.e.a. winien mieć bowiem brzmienie "w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności". Takie sformułowanie nie znajduje się jednak w art. 54 § 5a u.p.e.a., co oznacza, że organ nadzoru nie jest uprawniony do uchylenia czynności egzekucyjnej, a może to uczynić jedynie organ egzekucyjny. Dopuszczalne jest zatem orzeczenie przez organ odwoławczy, po uchyleniu postanowienia organu I instancji, o uznaniu skargi za uzasadnioną. Pogląd taki wyraził m.in. WSA w Gdańsku w wyrokach z 19 lipca 2017r., sygn. akt I SA/Gd 229/17 i I SA/Gd 231/17 oraz WSA w Łodzi wyroku z dnia 4 października 2017r., sygn. akt III SA/Łd 697/17, z dnia 19 grudnia 2017 r., III SA/Łd 778/17. Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach.

W niniejszej sprawie dopuszczalne było zatem rozstrzygnięcie określone w zaskarżonym postanowieniu. W sytuacji gdy organ nadzoru nie jest kompetentny do uchylenia czynności egzekucyjnej, to dopuszczalne było wydanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia polegającego na uchyleniu postanowienia organu I instancji i uznaniu skargi za uzasadnioną. Skoro bowiem organ odwoławczy stwierdził, że organ egzekucyjny dopuścił się pewnych uchybień proceduralnych, a nie jest uprawniony do uchylenia czynności egzekucyjnej, to możliwe było orzeczenie o uznaniu skargi za uzasadnioną. Takie stanowisko prezentowane jest także w doktrynie (patrz: P. M. Przybysz. "Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji" do art. 54 pkt 8, C. Kulesza "Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji" do art. 54 pkt 5.4 i 5.5).

Podkreślić również należy, że rację ma organ, iż poborca skarbowy jest uprawniony do zajęcia wszystkich ruchomości, którymi zobowiązany faktycznie włada, nie jest zaś zobowiązany ani uprawniony do badania, czy zobowiązany ma tytuł do rzeczy, którą dysponuje (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 11 maja 2017 roku, sygn. akt I SA/Rz 155/17). Zgodnie bowiem z art. 97 § 2 u.p.e.a. zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji.

Sąd podziela także stanowisko organ II instancji, że użyte w art. 98 § 4 u.p.e.a. sformułowanie niezwłocznie nie oznacza, że dana czynność powinna być wykonana przez organ egzekucyjny natychmiast. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 98 § 4 u.p.e.a. w przypadku zajęcia środka transportu podlegającego rejestracji na podstawie odrębnych przepisów, organ egzekucyjny niezwłocznie zawiadamia właściwy organ prowadzący rejestrację o dokonanym zajęciu. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., zgodnie z art. 98 § 4 u.p.e.a. pismem z dnia 28 grudnia 2016r. zawiadomił o zajęciu środka transportu, tj. samochodu osobowego marki Volkswagen Polo Trendline 1,2 TDI nr rej. (...) Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego w W., a więc w terminie siedmiu dni od dnia dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Wskazać natomiast należy, że uchybienie organu egzekucyjnego polegające na nieumieszczenia znaku ujawniającego na zewnątrz zajęcie ruchomości było niewątpliwe i uzasadniało uznanie skargi na tę czynność egzekucyjną za uzasadnioną. Rację ma jednak organ, że powyższe uchybienie nie naruszyło praw zobowiązanego i nie miało bezpośredniego wpływu na zasadność i prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej. W związku z tym nie było uzasadnienia dla uchylenia tej czynności egzekucyjnej, nie było bowiem na tyle istotnym, aby miało wpływ na skuteczność dokonanej czynności egzekucyjnej.

Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, że organ odwoławczy naruszył art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 K.p.a. i art. 18 u.p.e.a.

Reasumując wcześniejsze rozważania należy raz jeszcze podkreślić, że organ nadzoru nie jest uprawniony do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 54 § 5a u.p.e.a., ponieważ kompetentny w tym zakresie jest jedynie organ egzekucyjny. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził, aby Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. naruszył zasady postępowania administracyjnego. Zaskarżone postanowienie, a w szczególności jego uzasadnienie spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 K.p.a., odnosi się do wszystkich zarzutów zawartych w zażaleniu, wskazując na ustalone fakty, które zostały udowodnione i wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia, co umożliwiło Sądowi rzetelne przeprowadzenie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Pozostałe natomiast podniesione przez skarżącego zarzuty nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

B.K.