Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 803/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-12-29 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art.246 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 6 lutego 2014 r., nr: [...], w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia postanawia : - odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych -


UZASADNIENIE

W.G. zwrócił się z prośbą o udzielenie mu zwolnienia od kosztów sądowych w całości.

Skarżący ujawnił, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M.G.. Ich miesięczny dochód wynosi 2107 zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości 900 zł netto oraz świadczenie emerytalne jego żony w wysokości 1207 zł netto. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Nie dysponuje oszczędnościami, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 3000 euro. Wnioskodawca podał, iż od roku 2002 pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonką.

W uzasadnieniu wniosku W.G. podniósł, iż z powodu bardzo wysokich opłat sądowo-administracyjnych nie ma on możliwości aby je uiścić, gdyż odbiłoby się to w negatywny sposób na rodzinie i zabrakłoby środków na bieżące utrzymanie. Skarżący podał, że urząd wprowadził do egzekucji decyzje podatkowe i nic mu prawie nie zostaje z emerytury. Miesięczne koszty utrzymania kształtują się następująco: 200-350 zł energia elektryczna, 156 zł woda i ścieki (468 zł : 3 miesiące), 300 zł insulina wnioskodawcy, 130 zł leki żony, 170 zł abonamenty TV i telefon, 30 zł wywóz śmieci, 50 zł kwartalnie podatek od nieruchomości, 300-400 zł to koszty żywności, ubrania i środków czystości. Dodatkowo potrzebny jest opał na zimę. Skarżący podał, że przeszedł operację serca, od maja pozostaje w ciągłym leczeniu, cierpi także na marskość wątroby. Z uwagi na brak środków i rosnące zadłużenie strona nie opłaca rachunków.

W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, W.G. został wezwany do ich uzupełnienia poprzez przesłanie w terminie 7 dni: wyciągów z kont bankowych W.G., M.G., R.G. i M. G. obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, wyciągów z ich lokat bankowych, zeznania podatkowego W.G., M.G., R.G. i M. G. za 2013 rok lub zaświadczeń z odpowiednich urzędów skarbowych o wysokości uzyskanych przez nich dochodów w 2013 roku, dowodu przekazu lub przelewu emerytury M.G. za ostatni miesiąc, dowodu przekazu lub przelewu emerytury W.G. za ostatni miesiąc, zaświadczenia z zakładu pracy M. G. o wysokości uzyskiwanych przez nią zarobków, dowodu przelewu lub przekazu raty kredytu za ostatni miesiąc, oświadczenia określającego jakie dochody przynosi działka żony (z uwzględnieniem dopłat), oświadczenia określającego, czy córka wnioskodawcy prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe, zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością W.G. i M.G. (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku, a także spisu posiadanych przez W.G. i M.G. nieruchomości wraz z podaniem ich wielkości i położenia oraz odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) na tę okoliczność.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący podał, iż nie ma konta bankowego. Aktualnie nie przebywa z żoną od ponad trzech miesięcy (separacja). Żona ma orzeczone od skarżącego alimenty. Nie udostępniła ona historii swojego konta (jeżeli je ma), ani żadnych innych dokumentów. Wnioskodawca nie posiada lokat. Podał, iż nie mieszka z rodziną i nie dostanie od nich dokumentów. Zasugerował, że jeżeli są one potrzebne, wnosi o zwrócenie się przez sąd do urzędów, gdyż skarżącemu nie zostaną one wydane. Wysokość pobieranej emerytury wynosi 900 zł. Strona nie posiada samochodów, żona też nie miała. W ostatnim okresie czasu zaszły nowe okoliczności, bowiem od skarżącego egzekwowane są alimenty. Aktualnie gospodaruje on sam. Zamieszkiwał w domu córki, jednak z uwagi na konflikt, w większości w sezonie letnim, przebywa poza domem. Opłaca niektóre rachunki, dopóki są na niego. Urząd odrzucił odwołania W.G. i wszczął egzekucję. Na leki i życie pozostaje mu kwota ok. 300 zł. Raty kredytu skarżący przestał płacić i nie ma przekazu. Opłaca je żona. Skarżący podał ponadto, iż nie ma orientacji i wiedzy o numerach KW nieruchomości żony i czy nadal żona posiada te nieruchomości. Z uwagi na całkowity brak środków finansowych oraz groźbę nędzy i bezdomności wnosi o zwolnienie od opłat i kosztów sądowych w całości.

Postanowieniem z dnia 29 września 2014r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy.

W.G. wniósł w terminie sprzeciw, podnosząc, że decydujące znaczenie w sprawie winien mieć fakt zajęcia jego świadczenia emerytalnego i pozostającej mu niewielkiej kwoty, która nie wystarcza na utrzymanie. Skarżący zarzucił także, że dodatkowe dokumenty, których obiektywnie nie może zgromadzić, nie wniosłyby nic nowego do sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – zgodnie z art. 246§1 pkt 2 p.p.s.a. – następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić w tym miejscu należy, że przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, a zatem wszyscy obywatele. W orzecznictwie sądowym powszechny jest pogląd, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OZ 476/12, wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do Sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Przyznanie stronie prawa pomocy, jako odstępstwo od powyższej zasady, stanowiące swoistą formę dofinansowania jej z budżetu państwa poprzez zapewnienie bezpłatnego udziału w postępowaniu, powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków na pokrycie kosztów tego postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Sąd zauważa, że użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości również co do tego, że inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej, np. związanej z ponoszeniem nadzwyczajnych kosztów utrzymania, czy leczenia spoczywa na wnioskodawcy, gdyż nie jest rzeczą sądu domyślać się takich okoliczności.

Aby dokonać oceny możliwości płatniczych strony sąd musi dysponować co najmniej informacjami i dokumentami o jakich przedłożenie wezwano W. G. w toku postępowania przed Referendarzem sądowym. Wątpliwości dotyczyły przede wszystkim ponoszonych kosztów utrzymania, zeznań podatkowych małżonków, wysokości emerytury obojga małżonków oraz spisu posiadanych przez W. G. i M. G. nieruchomości.

Mimo szczegółowego wezwania skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów obrazujących sytuację finansową jego i jego żony. Wyjaśnił tylko, że jego sytuacja rodzinna uległa zmianie. Ponadto podał fakty, które w żaden sposób nie zostały poparte dokumentami - alimenty na rzecz żony, prowadzona wobec niego egzekucja ze świadczenia emerytalnego, wydatki miesięczne. Wskazane twierdzenia wzajemnie się wykluczają. W jednym zdaniu twierdzi skarżący, że płaci żonie alimenty a w dalszej części twierdzi, że żona spłaca za niego kredyt. Ponadto skarżący wyjaśnił, iż żona odmówiła mu informacji na temat swojej sytuacji finansowej i pozostają oni w rozdzielności majątkowej. Tymczasem zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA 2005). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 460/08). Rozdzielność majątkowa małżonków odnosi się, w świetle przepisów prawa rodzinnego do majątku małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędnym jest zatem założenie, iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I CZ 37/67). Podważa także wiarygodność twierdzeń skarżącego fakt, że z jednej strony wśród wydatków wskazuje on, że opłaca podatek od nieruchomości, deklarując równocześnie, że żadnych nieruchomości nie posiada. Sąd podkreśla, że dopiero zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez skarżącego, jego małżonkę dochodów i ponoszonych wydatków pozwolą na ocenę w zakresie spełniania przesłanki przyznania prawa pomocy. Obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania tego prawa (por. postanowienie NSA z 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 418/05).

Skarżący nie zrealizował warunków wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie jest niepełne, nie zawiera bowiem wszystkich danych o sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej skarżącego. Uchylanie się od złożenia pełnego i wyczerpującego oświadczenia i przedłożenia dokumentacji, musi prowadzić w powyższej sytuacji do oceny, że skarżącemu nie przysługuje prawo pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.