Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 502/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 130a ust. 10;
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2002 nr 134 poz 1133
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 102, art. 100
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 836
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 20, art. 31ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Starszy inspektor Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi M. R. i W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wydatków za dozór pojazdu przejętego na rzecz Skarbu Państwa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2007 r. ( Nr [...]) M. R. i W. R., prowadzący działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki "[...]", wystąpili do Naczelnika Urzędu Skarbowego o zapłatę za przechowywanie pojazdów przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908, ze zm.), w tym [...], nieposiadającego numeru rejestracyjnego .

Rozpoznając powyższy wniosek, postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. (Nr [...] ) Naczelnik Urzędu Skarbowego przyznał zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór w/w pojazdu w łącznej kwocie [...] zł.

W następstwie zażalenia M. i W. R., Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. (Nr [...]) uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. (Nr [...]) Naczelnik Urzędu Skarbowego przyznał zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru przez okres [...] dni oraz wynagrodzenie za dozór w/w pojazdu w łącznej kwocie [...] zł. Organ przyjął stawkę dobową w kwocie [...] za rok 2003 (57 jednostek dobowych), [...] zł za rok 2004 (366 jednostek dobowych), [...] zł za rok 2005 (365 jednostek dobowych), [...] zł za rok 2006 (365 jednostek dobowych) i [...] zł za rok 2007 (94 jednostek dobowych).

Liczbę dni dozoru organ ustalił mając na uwadze, że w dniu [...] listopada 2003 r. pojazd stał się własnością Skarbu Państwa, w dniu [...] listopada 2003 r. złożono powiadomienie o upływie sześciomiesięcznego okresu parkowania, zaś w dniu [...] kwietnia 2007 r. wydano pojazd z parkingu.

Po rozpatrzeniu zażalenia M. i W. R., Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. (Nr [...]) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż zadaniem organu likwidacyjnego, działającego w oparciu o art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954, ze zm.), było ustalenie odpowiedniego wynagrodzenia za dozorowanie przedmiotowego pojazdu, przy uwzględnienie faktu, że skoro wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie została określona w umowie, dozorcy należy się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte.

Podstawę wszczęcia postępowania likwidacyjnego w tej sprawie stanowiło postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2008r. sygn. akt I OW 83/08 rozstrzygające spór kompetencyjny pomiędzy Prezydentem Miasta a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w przedmiocie wskazania organu właściwego do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego oraz do wydania orzeczenia stwierdzającego przejęcie pojazdu.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż motocykl marki [...] bez numeru rejestracyjnego przeszedł na rzecz Skarbu Państwa w dniu [...] listopada 2003r. Faktem jest, iż powiadomieniem z dnia [...] listopada 2003r. skarżący poinformowali Urząd Skarbowy o upływie sześciomiesięcznego terminu po usunięciu pojazdu z drogi oraz, że nastąpiło to w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wynikało, że pojazd został przejęty na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym i stał się własnością gminy, która odmówiła przejęcia motocykla. Powstały spór kompetencyjny został zakończony powyższym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił dalej, że zgodnie z art. 102 § 2 ustawy egzekucyjnej, zadaniem organu likwidacyjnego było ustalenie odpowiedniego wynagrodzenia za dozorowanie przedmiotowego pojazdu. Skoro wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie została określona w umowie, to dozorcy należy się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte. Na wysokość tego wynagrodzenia mają wpływ następujące okoliczności czas przechowywania, właściwości i wartość rzeczy przechowywanej, wymagane starania przy strzeżeniu rzeczy, ceny rynkowe notowane przy tego rodzaju usługach przez podmioty prowadzące tego rodzaju działalność.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, organ I instancji dążąc do ustalenia prawidłowej wysokości stawki podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że organ I instancji prawidłowo posłużył się metodą porównawczą i ustalił poziom stawek u przedsiębiorców zajmujących się świadczeniem usług parkingowych na rynku lokalnym, na terenie miasta Z. o zbliżonej liczbie miejsc parkingowych dla samochodów osobowych. Wyliczeń dokonał w oparciu o dane ze zwykłych parkingów strzeżonych, gdzie przechowywane są pojazdy pełnowartościowe, a więc ryzyko gospodarcze podmiotów prowadzących te parkingi jest znacznie wyższe jak w przypadku przechowywania pojazdu porzuconego, zużytego i unieruchomionego, którego wartość odpowiada w zasadzie wartości złomu.

W celu wyczerpującego i obiektywnego rozstrzygnięcia problemu organ likwidacyjny posłużył się również analizą stawek stosowanych przez parkingi specjalistyczne, które przechowują jednośladowe pojazdy usunięte z drogi w trybie art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym z terenu województwa lubelskiego, z powiatów o zbliżonej dla powiatu zamojskiego liczbie mieszkańców (w C., B., P., K., B., T. L. i H).

W tych okolicznościach przyjęta metoda ustalenia należności była prawidłowa i brak było podstaw do przyznania wynagrodzenia według dobowej stawki w wysokości [...] zł wynikającej z uchwały Rady Powiatu Z. z dnia [...] grudnia 2002 r.

W orzecznictwie podkreśla się, że opłaty te dotyczą właścicieli pojazdów usuwanych z dróg publicznych i nie mają zastosowania do Skarbu Państwa, na którego własność pojazdu przeszła dopiero na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy.

Dyrektor Izby Skarbowej argumentował dalej, że postępowanie to wbrew twierdzeniu strony, przeprowadzone zostało przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z zachowaniem wszelkich zasad wynikających z ustawy egzekucyjnej jak i Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ zebrał wystarczający materiał dowodowy, obiektywnie go ocenił i wyciągnął na jego podstawie prawidłowe wnioski końcowe w zakresie wysokości przyznanej stawki z uwzględnieniem zarówno interesu strony jak też Skarbu Państwa.

Dlatego niezasadny jest zarzut naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 art. 15 i art. 77 k.p.a.

Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił również stanowiska, że organ likwidacyjny ponosi wydatki i wynagrodzenie za dozór od momentu usunięcia pojazdu w trybie art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym do odebrania z parkingu. Stosownie do tego przepisu pojazd usunięty w trybie określonym w tym przepisie i nieodebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. W tym stanie rzeczy upływ wskazanego terminu powoduje, że pojazd nieodebrany w tym terminie staje się z mocy samego prawa własnością Skarbu Państwa.

Wprawdzie w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133) obowiązującego w dniu usunięcia pojazdu z drogi prawodawca stwierdza, że o "przejęciu" na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego, co mogłoby sugerować, iż decyzja wydana w tym trybie ma skutek konstytutywny dla powstania prawa własności po stronie Skarbu Państwa, to jednak w świetle przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie ulega wątpliwości, że decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny i jedynie potwierdza zdarzenie prawne następujące z mocy ustawy.

W niniejszej sprawie zatem pojazd - motocykl marki [...] bez nr rej. usunięto z drogi w dniu [...] maja 2003r. (po kolizji drogowej). Z dniem [...] listopada 2003r. z mocy art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd stał się własnością Skarbu Państwa. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa spornych kosztów parkowania jest chwila upływu sześciomiesięcznego terminu liczonego od dnia usunięcia pojazdu. Od tej bowiem chwili Skarb Państwa staje się właścicielem pojazdu i wchodzi w prawa i obowiązki dotychczasowego właściciela. Pogląd taki został utrwalony w orzecznictwie przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2006r. sygn. akt I OSK 1185/05, wyrok NSA z dnia 21 lutego 2007r. sygn. akt I OSK 1765/06, wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2008r. sygn. akt I OSK 924/07 i wyrok z dnia 10 marca 2009r. sygn. akt I OSK 1399/08).

Brak jest zatem podstawy prawnej do przyznania stronie należności z tytułu dozoru pojazdu za okres wskazany przez nią, to jest za 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi, czyli za okres przed przejściem pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.

Również za bezzasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, w myśl którego pojazd usunięty i nieodebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na Skarb Państwa z mocy ustawy.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008r. Sygn. akt P4/06 orzekł o niezgodności z art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszcza się objęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu - z art. 46, art. 21 ust. 1 , art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Jednakże w tym samym wyroku stwierdził, że wspomniany art. 130a traci moc obowiązującą dopiero z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej. Do nadejścia wskazanego terminu, uznane za niezgodne z konstytucją przepisy zachowują moc obowiązującą, a zatem muszą być przestrzegane i stosowane przez wszystkich adresatów, w tym naczelników urzędów skarbowych.

W niniejszej sprawie zarówno usunięcie z drogi motocykla [...] w dniu [...] maja 2003r. jak i przejście własności tego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w dniu [...] listopada 2003r. dokonane zostało w czasie obowiązywanie przepisu art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przedmiotowe postępowanie dotyczy natomiast wyłącznie przyznania w trybie art. 102 § 2 ustawy egzekucyjnej należnego z tytułu dozoru pojazdu wynagrodzenia oraz zwrotu koniecznych wydatków.

Stosunek prawny, którego przedmiotem jest przechowywanie usuniętych pojazdów nie ma charakteru cywilnoprawnego. Jest to typowy stosunek administracyjny powstały na skutek władczych działań organów administracyjnych. Wskutek nieodebrania pojazdu przez osobę uprawnioną następuje przejście własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, w konsekwencji pomiędzy nowym właścicielem pojazdu (Skarbem Państwa), a jednostką prowadzącą parking nie dochodzi do zawarcia umowy przechowania (wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2008r. sygn. akt I OSK 924/07; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2007r. sygn. akt III CZP 47/07).

W postanowieniu wydanym przez Sąd Najwyższy z dnia 18 listopada 2008r. sygn. akt II CSK 284/08, na które powołuje się strona, Sąd opowiedział się za dotychczasową linią orzecznictwa i stwierdził, że - w tego rodzaju sprawach jak przedmiotowa - obowiązuje wyłącznie droga administracyjna.

Z treści skarżonego postanowienia nie wynika - jak sugeruje strona - aby Naczelnik Urzędu Skarbowego w dochodzeniu należności za przechowanie pojazdów za okres pierwszych sześciu miesięcy od usunięcia pojazdu z drogi kierował stronę na drogę postępowania cywilnego. Wybór drogi dochodzenia swoich roszczeń przez stronę należy wyłącznie do niej.

Dyrektor Izby Skarbowej dodatkowo zauważył, że w powyższej sprawie strona powiadamiając w dniu [...] listopada 2003r. organ likwidacyjny o upływie sześciomiesięcznego okresu parkowania jednoznacznie wskazała, że prosi o podjęcie odpowiednich działań w celu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa i usunięcia wskazanego pojazdu z jej parkingu. Zaznaczyła przy tym, że pojazd został "usunięty z drogi w dniu [...] maja 2003r. w trybie art. 130 a ustawy - Prawo o ruchu drogowym i nie został odebrany z naszego parkingu w ustawowym terminie 6 - miesięcy" stając się własnością Skarbu Państwa".

Jak wynika z powyższego strona miała więc, świadomość tego, że wynagrodzenie za dozór pojazdu należne jest dopiero po upływie sześciu miesięcy okresu dozorowania czyli za okres gdy był on własnością Skarbu Państwa.

Nieusprawiedliwiony jest też zarzut naruszenia art. 65 k.p.a., w myśl którego, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

W niniejszej sprawie powyższy przepis nie miał zastosowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego był organem właściwym do rozpatrzenia w całości wniosku strony dnia [...] lipca 2007r. w sprawie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu w okresie od dnia [...] listopada 2003 r. (po upływie sześciomiesięcznego okresu parkowania) i przejściu tegoż pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, do dnia [...] kwietnia 2007r., kiedy nastąpiło wydanie pojazdu przez Spółkę A.

W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej M. i W. R. zarzucili naruszenie przepisów :

- art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,

- art. 20 i 31 ust. 1 i 2 Konstytucji, poprzez zmuszenie Skarżących do pozostania dozorcami pojazdów, których własność przeszła na rzecz Skarbu Państwa mimo, iż Skarżący wezwali organ do usunięcia pojazdów w sytuacji, gdy nie akceptuje dobowej stawki za parkowanie pojazdów na parkingu prowadzonym przez Skarżonych oraz narzucenie Skarżącym niekorzystnych dla nich warunków wynagrodzenia za pełniony dozór,

- art. 100 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez zaniechanie czynności odebrania lub ustanowienia dozorcy oraz zaniechanie doręczenia odpisu protokołu zajęcia ruchomości pozostawianej pod dozorem Skarżących,

- art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 836 Kodeksu cywilnego, poprzez prowadzenie postępowania mającego na celu ustalenie stawki dobowej za dozór w sytuacji, gdy Skarżący poinformowali organ o wysokości dobowej stawki za parkowanie obowiązującej na parkingu prowadzonym przez Skarżących, a ponad to obowiązuje w tym zakresie uchwała Rady Powiatu.

- art. 130 a ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez błędne ustalenie, że w stosunku do Skarbu Państwa mają zastosowanie inne stawki za parkowanie i dozór, niż te które odnoszą się do dotychczasowego właściciela, a wynikające z uchwały Rady Powiatu.

W uzasadnieniu skarżący zarzucili między innymi, iż Skarb Państwa wstępuje w miejsce dotychczasowego właściciela pojazdu. Następuje sukcesja praw i obowiązków. Stąd też Skarb Państwa na obowiązek uregulowania opłat za cały okres przechowywania i dozoru pojazdu, nie tylko za okres od po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu. Usuwa się go na koszt właściciela.

Skarżący podnieśli, że w świetle aktualnego orzecznictwa, w tym postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2008 r. sygn. akt II CSK 284/08 oraz postanowienia z dnia 11 lutego 2009 r. sygn. akt V CSK 332/08, jednostka prowadząca parking strzeżony nie ma możliwości dochodzenia kosztów związanych z usunięciem i parkowaniem pojazdu usuniętego z drogi publicznej za okres 6 miesięcy od dnia usunięcia od dotychczasowego właściciela pojazdu. Sądy odrzucają pozwy o zapłatę (za parkowanie i dozór za ten okres) składane przeciwko dotychczasowym właścicielom z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, wskazując iż jest to typowy stosunek administracyjny powstały na skutek władczych działań organów administracyjnych. Pomiędzy właścicielem pojazdu a jednostką parkującą nie zawiązuje się żaden stosunek prawny, dlatego właściciel pojazdu jest zobowiązany do zapłaty wspomnianych kosztów, ale wobec Skarbu Państwa, a nie jednostki parkującej. Skarb Państwa jako inicjujący usunięcie i właściciel pojazdu, po upływie 6-miesięcznego terminu od daty usunięcia pojazdu, ma obowiązek pokrycia całości kosztów powstałych od momentu wydania decyzji o usunięciu pojazdu do dnia jego odbioru, a następnie powinien dochodzić ich części do upływu sześciu miesięcy od dotychczasowego właściciela jako zobowiązanie wobec Skarbu państwa.

Stanowisko Sądu Najwyższego w tym zakresie wskazuje, iż droga cywilna dla roszczeń dotyczących okresu sześciu miesięcy od daty usunięcia pojazdu jest zamknięta.

W sprawie powinna być stosowana stawka opłat za parkowanie pojazdów usuniętych ustalona w uchwale rady powiatu, wydanej na podstawie art. 130a ust. 6 Prawa o ruchu drogowym, gdyż z chwilą przejścia pojazdu na własność Skarbu Państwa nie dochodzi do zawarcia umowy przechowania pojazdu pomiędzy Skarbem Państwa a właścicielem parkingu. Powstaje tu stosunek administracyjnoprawny.

Odrzucenie przez organ stawki opłaty za parkowanie wskazanej przez skarżących dopiero na etapie rozliczeń, a więc już po wykonaniu usługi prowadzi w istocie do wypaczenia konstytucyjnej zasady wolności gospodarczej. Pozbawia przedsiębiorcę prawa decydowania o samym zawarciu umowy, możliwości wyboru kontrahenta oraz treści umowy. Przepisy Konstytucji nie pozwalają na zmuszanie nikogo do zawarcia umowy lub zakazywania zawarcia umowy, ani zmuszania do wyboru określonego kontrahenta, czy narzucania konkretnych postanowień, o ile przepisy prawa nie stanowią inaczej.

Zgoda na świadczenie usługi parkowania pojazdów usuniętych z dróg publicznych na określonych zasadach, obejmuje także stawkę opłaty stosowaną przez osobę prowadzącą parking.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, dodatkowo argumentując w nawiązaniu do zarzutu naruszenia konstytucyjnych gwarancji wolności działalności gospodarczej, iż brak akceptacji ze strony organu likwidacyjnego dla stawki wskazanej przez skarżących nie ogranicza swobody działalności gospodarczej. Przyznane wynagrodzenie wynikało z realizacji dyspozycji art. 102 § 2 ustawy egzekucyjnej oraz art. 836 Kodeksu cywilnego, odpowiadało wysokości wynagrodzenia, jakie otrzymywały inne podmioty działające na rynku. Prawo do wynagrodzenia zostało skarżącym przyznane i jego wysokość nie jest dyskryminująca z ekonomicznego punktu widzenia, biorąc pod uwagę stawki stosowane przez innych przedsiębiorców, działających na wolnym rynku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu [...] listopada 2008 r. decyzję, w której stwierdził, że motocykl [...] przeszedł na własność Skarbu Państwa w dniu [...] listopada 2003 r. (k. 8 akt adm.) Przedmiotowy pojazd usunięto z drogi w dniu [...] maja 2003 r. Pozostawał on pod dozorem skarżących do dnia [...] kwietnia 2007 r. Tego dnia skarżący wydali pojazd.

Okoliczności te są bezsporne. Prowadzony spór dotyczy okresu dozorowania oraz wysokości należnego skarżącym wynagrodzenia z tego tytułu.

Organ przyjmuje, że pojazd był dozorowany przez okres [...] dni, liczony od czasu upływu sześciomiesięcznego terminu od chwili usunięcia pojazdu z drogi. Skarżący uważają, iż w grę powinien wchodzić okres od dnia usunięcia pojazdu z drogi do momentu odbioru pojazdu z parkingu.

Stanowisko skarżących jest nieusprawiedliwione. Sąd podziela szeroko rozbudowaną argumentację organu, że początkowym okresem ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów parkowania jest data upływu sześciomiesięcznego terminu od dnia usunięcia motocykla z drogi.

Wyjaśniając drugą sporną kwestię, dotyczącą należności za dozorowanie przedmiotowego motocykla, trzeba stwierdzić, że rzeczą organu było ustalić i przyznać stronie stosowne wynagrodzenie. Stosownie do art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny przyznaje, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Między stroną skarżącą a organem egzekucyjnym istniał zatem stosunek dozorca – organ egzekucyjny.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia za dozór. Zgodzić się należy z organami administracji, które wskazują, że należy w tym zakresie posiłkować się art. 836 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie - przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach.

Tym samym zadaniem organów było ustalenie odpowiedniego wynagrodzenia za dozorowanie przedmiotowego pojazdu we wskazanym okresie, przy uwzględnieniu faktu, że skoro wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie została określona w umowie, to dozorcy należy się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte. Na wysokość tego wynagrodzenia mają wpływ następujące okoliczności:

- czas przechowywania,

- właściwości i wartość rzeczy przechowywanej

- wymagane starania przy strzeżeniu rzeczy,

- ceny rynkowe notowane przy tego rodzaju usługach przez podmioty prowadzące tego rodzaju działalność.

W ocenie Sądu, organy wywiązały się ze swego zadania prawidłowo, zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do uznania, że zachowały one obiektywizm i należycie ustaliły istotne okoliczności w sprawie.

Skoro strona skarżąca nie podała kosztów utrzymania parkingu, organ miał prawo we własnym zakresie przeprowadzić postępowanie dowodowe. Wykazało ono, że stawka dobowa za dozór pojazdu powinna wynosić:

- w roku 2003 – [...] zł;

- w roku 2004 – [...] zł;

- w roku 2005 – [...]zł;

- w roku 2006 – [...] zł;

- w roku 2007 – [...] zł.

Podstawę wyliczeń – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia - stanowiły dane uzyskane od innych przedsiębiorców świadczących usługi parkingowe. Średniodobowe stawki za parkowanie pojazdów wysokości [...] zł - ustalone przy zastosowaniu metody porównawczej - zostały zweryfikowane w oparciu o dane uzyskane od innych organów likwidacyjnych.

Jest to podejście prawidłowe, jako zmierzające do ustalenia wynagrodzenia za usługę "przyjętego w danych stosunkach" zgodnie z art. 836 § 1 Kodeksu cywilnego.

W tych okolicznościach brak jest podstaw do kwestionowania dobowej stawki za dozór przedmiotowego pojazdu.

W sytuacji kiedy organ dokonał rzetelnej analizy poziomu stawek stosowanych przez przedsiębiorców zajmujących się usługami parkingowymi i nie zaakceptował stawki ([...] zł) podanej przez wnioskodawcę, zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady wolności działalności gospodarczej, nie może być skuteczny.

Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., że organ nie uwzględnił słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony.

Należy mieć na uwadze również to, że wartość przechowywanego pojazdu – porzuconego i uszkodzonego, do którego nikt nie rościł sobie pretensji - zmniejszała ryzyko gospodarcze dozorcy związane z odpowiedzialnością za utratę, pogorszenie lub zniszczenie dozorowanego przedmiotu. Zgodnie zaś ze słuszną tezą NSA zawartą w wyroku z dnia 16 lutego 1999 r. sygn. I SA/Wr 2390/97 (opubl. w ONSA 2000/1/28), przy określaniu wynagrodzenia, o którym mowa w art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, należy uwzględnić zakres obowiązków dozorcy, okoliczności towarzyszące przechowaniu, warunki sprawowania pieczy oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości.

Dlatego zarzut naruszenia art. 20 i art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez zmuszanie skarżących do pozostawania dozorcą pojazdu, nie zasługiwał na uwzględnienie.

Należy także podnieść, że skarżący nie przedstawił zestawienia koniecznych wydatków, ani dokumentów ich dotyczących związanych z prowadzeniem parkingu. Strona postępowania administracyjnego nie może czuć się zwolniona od współdziałania z organem w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza jeżeli nieudokumentowanie określonej czynności faktycznej może prowadzić do niekorzystnych dla niej rezultatów. Organ nie miał bowiem nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów potwierdzających wysokość kosztów wykonanego dozoru jeżeli sam zainteresowany zignorował wezwanie organu w tym zakresie.

Z powyższych względów, Sąd uznał, że organy ustalając wysokość wynagrodzenia za dozór w oparciu o art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, trafnie zastosowały ten przepis, a swoje stanowisko uzasadnił w sposób wyczerpujący i zrozumiały, bez naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Odnosząc się do zarzutu, że skarżący nie mają już możliwości dochodzenia należności z tytułu wynagrodzenia i dozoru pojazdu w sprawie cywilnej, trzeba zasygnalizować, że niedopuszczalność drogi sądowej w przedmiocie zapłaty należności za przechowywanie pojazdu, którego własność przeszła na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 130 a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, zachodząca także w przypadku dochodzenia tego rodzaju należności za okres poprzedzający przejście pojazdu na własność Skarbu Państwa, nie oznacza, iż zaskarżone postanowienie jest rozstrzygnięciem wadliwym.

Dyrektor Izby Skarbowej dostrzega bowiem problem wyłaniający na tle przyjętego przez Sąd Najwyższy zapatrywania prawnego wyrażonego w postanowieniu 18 listopada 2008 r. sygn. akt II CSK 284/08 oraz w postanowieniu z dnia 11 lutego 2009 r. sygn. akt V CSK 332/08.

W pierwszym postanowieniu SN stwierdził, że sprawa dotycząca roszczeń o wynagrodzenie za przechowywanie pojazdów na podstawie art. 130 a Prawo o ruchu drogowym, nie jest sprawa cywilną, a zatem droga sądowa w rozumieniu art. 2 k.p.c. jest niedopuszczalna. W drugim zaś wyjaśnił, że stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu jest – także w okresie poprzedzającym przejście pojazdu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa – typowym stosunkiem administracyjnym powstałym na skutek władczych działań organów administracyjnych.

Zagadnienia tego nie przemilczano, czego wyraźnie dowodzi treść uzasadnienia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. Organ wskazał, że wybór drogi dochodzenia roszczeń należy wyłącznie do skarżących i ze strony Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. nie padły w tym zakresie żadne sugestie.

Skoro zarzuty skargi są bezzasadne, a zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.