Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3801/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 124b ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 316/18 w sprawie ze skargi K. W. i R. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 316/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę K. W. i R. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr: [...].

Wyrok powyższy został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Starosta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], orzekł o zobowiązaniu K. W. i R. W. - właścicieli nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów gm. [...] obr. [...] jako działka nr [...], do jej udostępnienia [...], w celu wykonania konserwacji linii elektroenergetycznej napowietrznej 110 kV relacji [...], tj. malowania konstrukcji słupa, naprawy fundamentów i uziemień, wymiany przewodów na nowe, na czas nie dłuższy niż 14 dni od dnia rozpoczęcia prac.

Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpoznaniu odwołania K. i R. małż. W. uchylił zaskarżoną decyzję w pkt. 1 i pkt. 2 i w tym zakresie orzekł: o zobowiązaniu właścicieli nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów gm. [...] jako działka nr [...] – K. i R. małz. W. do jej udostępnienia [...], w celu wykonania konserwacji linii energetycznej 110 kV relacji [...], tj. malowania konstrukcji słupów, naprawy fundamentów i uziemień, wymiany przewodów na nowe, na czas nie dłuższy niż 14 dni od dnia rozpoczęcia prac. Obszar niezbędny do przeprowadzenia w/w prac na działce nr [...] stanowi pow. 1,4390 ha. W punkcie drugim decyzji, organ zobowiązał [...] do przywrócenia w/w nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu prac wymienionych w pkt 1.

W pozostałym zakresie Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. pełnomocnik spółki [...] wystąpił do Starosty [...]o wydanie w trybie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów gm. [...] jako działka nr [...] w celu wykonania czynności związanych z konserwacją linii elektroenergetycznej napowietrznej 110 kV relacji [...], polegającej na malowaniu konstrukcji słupa, naprawy fundamentów i uziemień, wymiany przewodów na nowe oraz wskazanie w decyzji, że zezwolenie wydane jest na okres 14 dni od dnia zajęcia nieruchomości i obejmuje ono w szczególności prawo wstępu wraz z niezbędnym sprzętem w celu wykonania opisanych wyżej robót. Załącznikiem do wniosku była mapa do celów projektowych z naniesionym przebiegiem inwestycji. Wnioskodawca wskazał, iż [...]będzie realizować zadanie inwestycyjne linii 110 kV pod nazwą "Budowa drugostronnego zasilania [...]" będące inwestycją celu publicznego. Jednocześnie uzasadnił wniosek koniecznością dokonania remontu ze względów technicznych. Linia została wybudowana w 1938 r., a ostatnie prace konserwacyjno-remontowe prowadzone były w latach 80-tych. Aktualny stan techniczny linii jest niezadowalający i dalsze pozostawienie jej w tym stanie może skutkować pogorszeniem bezpieczeństwa i użytkowania. Do wniosku dołączono m.in. dokumenty potwierdzające przeprowadzenie negocjacji w celu uzyskania zgody właścicieli przedmiotowej nieruchomości na przeprowadzenie wyżej opisanych prac.

Wojewoda wskazał, że z protokołu rozprawy administracyjnej, która odbyła się w dniu [...] października 2017 r. wynika, że strony nie doszły do porozumienia w sprawie dobrowolnego udostępnienia gruntu.

Wojewoda, mając na uwadze treść art. 124b u.g.n., zważył, że celem wydania kontrolowanej decyzji jest udzielenie inwestorowi zezwolenia na zajęcie cudzej nieruchomości wyłącznie dla potrzeb związanych m.in. z remontem, usunięciem awarii. Odszkodowania za skutki wywołane przedmiotową decyzją skarżący będzie mógł dochodzić odrębnie na podstawie art. 128 ust 4 u.g.n. w związku z art. 124 ust. 4 i art. 124b ust. 4 u.g.n. Organ odwoławczy podkreślił, że zastosowanie art. 124b ust. 1 u.g.n. jest uzależnione od dwóch przesłanek. Po pierwsze wystąpić musi konieczność wykonywania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, a po drugie, właściciel nie wyraża zgody na udostępnienie nieruchomości. Przepis ten nie przewiduje wprost obowiązku prowadzenia rokowań z właścicielem nieruchomości, a jedynie wymaga wykazania braku porozumienia. Z materiału dowodowego wynika, że prawidłowo umocowani pełnomocnicy inwestora przed wystąpieniem do Starosty [...]z wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. zwrócili się do właścicieli nieruchomości w sprawie udzielenia zgody na wejście na grunt w celu konserwacji linii energetycznej. Korespondencja w tym zakresie była kierowana do właścicieli w okresie od dnia [...] listopada 2016 r. do dnia [...] sierpnia 2017 r. i wynika z niej, że Państwo W. zostali poinformowani, iż prace modernizacyjne linii elektroenergetycznej 110 kV będą polegać na malowaniu konstrukcji słupów, naprawie fundamentów i uziemień oraz wymianie istniejących przewodów na nowe. Mimo przeprowadzonych rozmów nie uzyskano od właścicieli zgody na udostępnienie nieruchomości w powyższym celu.

Organ odwoławczy wskazał, że K. i R. małż. W. kupując przedmiotową nieruchomość nabyli ją wraz ze znajdującą się na niej linią energetyczną napowietrzną 110 kV relacji [...], która istnieje na działce nr [...] od lat 30-tych XX wieku. Tym samym powinny im być znane ograniczenia związane z możliwościami zagospodarowania w/w działki, jak również potrzeby konserwacji i konieczność udostępnienia działki w celu m.in. naprawy lub konserwacji znajdujących się na niej urządzeń. Wojewoda wyjaśnił, że ochrona prawa własności, którą zapewniają przepisy art. 21 ust 1 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP nie jest prawem bezwzględnym i doznaje określonych ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja RP, stanowiąc w art. 64 ust. 3, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności.

Decyzja udzielająca zezwolenia na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania remontu, zgodnie z art. 124b u.g.n., stanowi ingerencję w konstytucyjnie chronione prawo własności, ale jest przewidziana w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego ustalił, że prace konserwacyjne na działce nr [...] będą dotyczyły wyczyszczenia i pomalowania konstrukcji dwóch słupów kratowych, wyczyszczenia i uzupełnienia ubytków betonu w części nadziemnych fundamentów, odkopania fundamentów do głębokości 0,5 m i pomalowania ich masą hydroizolacyjną, wymiany izolatorów i całego osprzętu oraz wymiany przewodów na nowe. W związku z prowadzonymi pracami nie zmienią się żadne parametry techniczne linii, tj. wysokość i szerokość. Z uwagi na fakt, że linia pozostanie w tym samym miejscu to nie zmieni się jej długość ani sposób zagospodarowania na działce. Zmianie również nie ulegnie szerokość pasa technicznego oraz oddziaływanie linii (pole elektromagnetyczne), a stanowiska słupowe pozostaną w tych samych lokalizacjach. Wojewoda podał, że inwestor na przestrzeni trwających postępowań zarówno przed organem I i II instancji wykazał w nadesłanej korespondencji, że zaistniała obiektywna przesłanka potwierdzająca konieczność przeprowadzenia remontu, której zresztą odwołujący nie kwestionują. Wojewoda podkreślił, że [...] jest podmiotem specjalizującym się w przesyłaniu i dostarczaniu energii i co za tym idzie posiada wiedzę fachową pozwalającą na dokonanie oceny zagrożenia awarią związaną ze stanem istniejącej linii energetycznej, w tym zagrożenia pożarem lub porażeniem.

Organ II instancji, stosując dyspozycję art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...]z dnia [...] grudnia 2017 r. w pkt. 1 i pkt. 2 i orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy. Powodem było błędne wskazanie w sentencji decyzji, że udzielenie zezwolenia następuje na rzecz [...]. Wniosek pełnomocnika inwestora z dnia [...] września 2017 r. dotyczy udzielenia zezwolenia na udostępnienie przedmiotowej nieruchomości na rzecz [...].

Wojewoda wskazał, że Starosta bezzasadnie dokonał ingerencji we wniosek inwestora dokonując zmiany podmiotu, na rzecz którego winno być udzielone zezwolenie. Ponadto Wojewoda zważył, że w decyzji Starosty z dnia [...] grudnia 2017 r. nie został w sposób precyzyjny określony zakres prac, jakie będą podejmowane w związku z konserwacją linii energetycznej 110 kV. Z pisma pełnomocnika inwestora z dnia [...] lutego 2018 r. wynika, że prace będą obejmowały oba stanowiska słupowe znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości, a nie jedno stanowisko jak zostało wskazane w sentencji decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. Zakres prac został określony na etapie rokowań w pismach pełnomocników inwestora z dnia [...] listopada 2016 i z dnia [...] sierpnia 2017 r., a także podczas rozprawy administracyjnej. Zatem K. i R. W. posiadali wiedzę na temat zakresu prac i liczby słupów jakie będą tymi pracami objęte.

Wojewoda wskazał, że dokonana przez niego zmiana rozstrzygnięcia dotyczyła wyłącznie doprecyzowania sentencji, bez zmiany istoty sprawy.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję Wojewody [...] skarżący zarzucili naruszenie:

- art. 124b u.g.n w związku z art. 49 § 1 k.c. poprzez zaniechanie ustalenia w toku prowadzonego postępowania, że podmiot, na rzecz którego zobowiązano ich do udostępnienia nieruchomości jest właścicielem urządzeń, które są objęte hipotezą art. 49 § 1 k.c.;

- art. 124b u.g.n. w związku z art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane poprzez nieustalenie faktycznych okoliczności, błędną wykładnię i wadliwe przyjęcie, że planowane przez wnioskodawcę prace na istniejącej jednotorowej linii 110 kV zostały zakwalifikowane jako remont, z całkowitym pominięciem pojęcia "remontu" w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawo budowlane;

- art. 124b u.g.n. poprzez błędne ustalenie, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w niniejszej sprawie prowadzone były uzgodnienia w zakresie udostępnienia nieruchomości oraz błędne ustalenie, że dołączona do wniosku dokumentacja potwierdza przeprowadzenie negocjacji;

- art. 7, 8, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem podstawowych zasad postępowania, w szczególności niedostateczne zebranie materiału dowodowego w sprawie, niedostateczne wyjaśnienie sprawy, brak przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, a w konsekwencji do błędnego zastosowania art. 124b u.g.n.;

- art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy części decyzji organu I instancji pomimo naruszenia przez ten organ przepisów postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę wskazał, że istotą art. 124b ust. 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 121), dalej jako "u.g.n.". jest przyznanie przedsiębiorstwom energetycznym instrumentu pozwalającego na realizację celów publicznych (art. 6 pkt 2 u.g.n.), które nałożone zostały na nie przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 755) i wiążą się z utrzymywaniem zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię.

Istota zarzutu zgłoszonego zaś przez skarżących w powyższym zakresie sprowadzała się do tego, że nie zostało wykazane, iż spółka [...] jest właścicielem przedmiotowych urządzeń. W sprawie niniejszej bezspornym było, że przedmiotowy odcinek linii energetycznej jest fragmentem większej całości – linii energetycznej napowietrznej 110 kV relacji [...], realizowanej, jak wynikało z pisma inwestora z dnia [...] lutego 2018r., w ramach linii przesyłowej [...] na podstawie dokumentacji przedwojennej, a rozbudowywanej w latach 70-tych XX wieku. Skarżący nie twierdzili, że sami są właścicielami tych urządzeń. Tym samym nie zakwestionowali skutecznie również tego, że urządzenia wchodzące w skład linii nie stanowią części składowych nieruchomości, a to jest właśnie istotną przesłanką art. 124b ust. 1 u.g.n.

Z wnioskiem w trybie powyższego przepisu wystąpił podmiot wyspecjalizowany, do którego przedmiotu działalności należy m.in. dystrybucja energii elektrycznej czy naprawa i konserwacja urządzeń elektrycznych. W świetle przytoczonych wyżej przesłanek brak jest podstaw do tego, by zakwestionować, iż to na tym podmiocie ciąży obowiązek dokonania robót konserwacyjnych, a w konsekwencji by odmówić temu właśnie podmiotowi zgody na wykonanie tych prac, które ze swej istoty mają prowadzić do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego, jak też bezpieczeństwa osób.

Nie sposób także kwestionować tego, że przedmiotowa linia istotnie wymaga przeprowadzenia prac konserwacyjnych opisanych w decyzji. Jak wynika z treści wniosku, linia ta została wybudowana w 1938 roku, ostatnie prace remontowo-konserwacyjne były prowadzone w latach 80-tych, zaś aktualnie stan techniczny linii jest niezadowalający i dalsze pozostawienie go w tym stanie może skutkować pogorszeniem bezpieczeństwa i użytkowania.

Wbrew twierdzeniom skarżących zasadnie przyjął także organ odwoławczy, że w związku z pracami, jakie mają zostać przeprowadzone nie ulegną zmianie żadne parametry techniczne linii. Zakres prac konserwacyjnych został w decyzji ściśle określony i ma on obejmować malowanie konstrukcji słupów, naprawę fundamentów i uziemień, wymianę przewodów na nowe. O takim zakresie prac skarżący byli informowani. Tak określone czynności mieszczą się zaś w pojęciu czynności związanych z konserwacją urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, które to czynności są wymienione w art. 124b ust. 1 u.g.n. Przez konserwację i remonty ciągów, przewodów i urządzeń należy rozumieć działania dotyczące ciągów, przewodów i urządzeń już istniejących i eksploatowanych, które nie zmieniają ich zasadniczych parametrów, a zarazem służą realizacji zadań określonych w prawie energetycznym.

Nie można podzielić zarzutów skarżących dotyczących tego, że jakoby pod pozorem czynności wskazanych w decyzji inwestor planuje w istocie przebudowę czy też budowę linii poprzez zmianę jej istotnych parametrów. Tego rodzaju przypuszczenia mają wyłącznie charakter hipotetyczny i pozostają poza zakresem badania legalności zaskarżonej decyzji, której rozstrzygnięcie ma ściśle określony zakres. Prace mają się ograniczać do wyczyszczenia i pomalowania konstrukcji słupów kratowych, wyczyszczenia i uzupełnienia ubytków betonu w nadziemnej części fundamentów, odkopania fundamentów do głębokości 0,5m i pomalowania ich masą hydroizolacyjną, wymiany izolatorów i całego osprzętu oraz wymiany przewodów na nowe. Nie zmienią się natomiast parametry techniczne linii.

Zgodnie z treścią rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji udostępnienie nieruchomości ma nastąpić w celu "konserwacji" linii energetycznej. Istotą konserwacji są czynności mające na celu utrzymanie czegoś w dobrym stanie, zabezpieczenie przed psuciem się, niszczeniem, zużywaniem się, co już samo w sobie wyklucza możliwość wykorzystania decyzji, wydanej w dodatku w ściśle określonym trybie (art. 124b u.g.n.), dla istotnej przebudowy linii czy zmiany jej parametrów. Jedną z przesłanek wszczęcia postępowania w sprawie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości w celu przeprowadzenia czynności określonych w komentowanym artykule jest brak zgody właściciela, użytkownika wieczystego bądź osoby, której przysługują inne prawa rzeczowe. Art. 124b u.g.n. nie wprowadza formalnego obowiązku przeprowadzenia rokowań. Dla potrzeb zastosowania tego przepisu wymóg braku zgody należy odczytywać w ten sposób, że inwestor ma obowiązek wystąpić na piśmie o zgodę do właściciela nieruchomości na wykonanie zakreślonych prac służących prawidłowemu funkcjonowaniu wskazanych w tym przepisie urządzeń infrastruktury technicznej, w celu udowodnienia, że występował o zgodę, gdyż tylko brak zgody uzasadnia ingerencję władczą organów administracji publicznej i wydanie decyzji z art. 124b ust. 1 u.g.n. Niemożność uzyskania zgody zachodzi natomiast wtedy, gdy właściciel nieruchomości nie odpowiedział na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Organ nie jest przy tym uprawniony do dokonywania merytorycznej oceny rokowań.

W rozpoznawanej sprawie spółka reprezentująca inwestora zwróciła się do skarżących pismem z dnia [...] listopada 2016r. o wyrażenie zgody na wejście na działkę w celu wykonania wymienionych w piśmie prac modernizacyjnych (analogicznych jak w zaskarżonej decyzji), przesyłając także szczegółowy projekt pisemnego porozumienia w tym przedmiocie. W odpowiedzi skarżący zaproponowali inne rozwiązanie, tj. przerobienie podczas planowanej modernizacji napowietrznego urządzenia liniowego i położenie tego urządzenia pod ziemią w urządzeniu kablowym (skablowanie). Pełnomocnik inwestora w piśmie z dnia [...] sierpnia 2017r. udzielił odpowiedzi, że inwestor nie przewiduje skablowania linii 110 kV i dotyczy to całego zakresu inwestycji. Skarżący w kolejnym piśmie z dnia [...] września 2017r., kierowanym bezpośrednio do inwestora, stwierdzili, że "nie są zachwyceni" tak sformułowaną odpowiedzią, niemniej jednak po raz kolejny poinformowali, że są otwarci na prowadzenie rozmów i uzgodnień związanych z udostępnieniem ich nieruchomości, lecz jak dotąd nie przedstawiono im żadnych warunków uzyskania zgody. W dniu [...] października 2017r. w Starostwie Powiatowym w [...] odbyła się rozprawa administracyjna, w trakcie której K. W. oświadczyła, że wyraża zgodę na udostępnienie nieruchomości, ale po ustaleniu warunków udostępnienia, tj. finansowych. Dodała, że właściciele nieruchomości oczekują odpowiedzi na pismo z dnia [...] września 2017r. Inwestor stwierdził, że stanowiska w tej sytuacji są na tyle rozbieżne, że nie widzi szansy porozumienia. W piśmie kierowanym do inwestora z dnia [...] października 2017r. skarżący ponownie zwrócili się z prośbą o skablowanie lub przesunięcie linii energetycznej.

W ocenie Sądu I instancji w tak zaistniałym stanie faktycznym spełniona została przesłanka z art. 124b ust. 1 u.g.n. w postaci braku zgody właścicieli na udostępnienie nieruchomości. Bezspornym jest, że inwestor kierował pisma do skarżących z prośbą o wyrażenie zgody, która ostatecznie, pomimo upływu znacznego okresu czasu, nie została wyrażona. Organ wydający decyzję nie był przy tym uprawniony do badania motywów, z powodu których nie doszło do wyrażenia zgody.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli K. W. i R. W..

Skarga kasacyjna R. W. została odrzucona prawomocnie postanowieniem sądu I instancji z dnia 3 września 2018r.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający, albowiem na jego podstawie nie można stanowczo stwierdzić, że prace planowane na nieruchomości skarżących mają stanowić konserwację i remont linii energetycznej, a raczej należy stwierdzić, że będą one dotyczyć odbudowy lub przebudowy tej linii, a nadto nie można na jego podstawie stwierdzić, czy sporna linia jest obecnie eksploatowana, przy czym uzupełnienie materiału dowodowego m.in. o przeprowadzenie oględzin nieruchomości skarżących i linii energetycznej a także zobowiązanie uczestnika postępowania do przedłożenia wytycznych projektowych dla tego zadania, mogłoby powyższe wątpliwości rozstrzygnąć, co w konsekwencji doprowadziło do wydania zaskarżonego wyroku;

a nadto doprowadziło do:

2. naruszenia prawa materialnego, tj. art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U.2018.121 - dalej jako "u.g.n.") przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że zachodzą okoliczności uzasadniające utrzymanie w mocy decyzji zobowiązującej właściciela do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania konserwacji i remontu linii energetycznej, podczas gdy w trybie przewidzianym powyższym przepisem możliwe jest zobowiązanie właściciela do udostępnienia nieruchomości na potrzeby dokonania konserwacji i remontu jedynie urządzeń istniejących i eksploatowanych, a sporna linia nie spełnia przynajmniej drugiego z wymienionych warunków, a nadto prace, które maja być wykonane przez inwestora nie będą stanowiły "konserwacji" ani "remontu",, a odbudowę lub przebudowę linii energetycznej, co również uniemożliwia utrzymanie w mocy decyzji wydanej na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik strony skarżącej powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 września 2017 r. sygn. akt II SA/Po 7[...]7 oddalający skargę inwestora na decyzję Wojewody odmawiającą zobowiązania właściciela do udostępnienia nieruchomości w trybie przewidzianym w art. 124b ust. 1 u.g.n. W ocenie pełnomocnika okoliczności sprawy rozstrzygniętej tym wyrokiem są podobne do okoliczności niniejszej sprawy. W obu sytuacjach mamy do czynienia z wymianą okablowania linii oraz przebudową fundamentów. Nie powinno być zatem wątpliwości, że prace, które inwestor zamierza wykonać, nie stanowią konserwacji lub remontu, ale właśnie przebudowę lub odbudowę linii. W skardze kasacyjnej wskazano także, że w sprawie nie przeprowadzono rokowań, gdyż inwestor nie określił szczegółowych warunków zajęcia nieruchomości. Żadnych rozmów między stronami nie było, jedynie uczestnik postępowania wystosował do skarżących dwa pisma. Skarżący kwestionowali także prawo własności uczestnika do przedmiotowych urządzeń.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.ps.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie opierała się na usprawiedliwionych podstawach.

Odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej wymaga przywołania prawnomaterialnej podstawy zaskarżonej decyzji, którą stanowi przepis art. 124 b ust. 1 ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 2147 ze zm.). Stanowi on, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.

Wbrew stanowisku strony skarżącej nie jest przesłanką zastosowania powyższego przepisu to, by urządzenia służące przesyłaniu energii elektrycznej, których dotyczy omawiana regulacja były eksploatowane. Przeciwnie, zwykle remont lub usunięcie awarii danej konstrukcji są konieczne właśnie dlatego, że nie może być ona eksploatowana z powodu złego stanu technicznego. Celem tego przepisu jest umożliwienie właściwemu podmiotowi zabezpieczenia lub przywrócenia funkcjonalności istniejących urządzeń i przewodów.

Zakres prac na nieruchomości skarżących, do wykonania których upoważnione z mocy decyzji jest przedsiębiorstwo energetyczne wynika wprost z zaskarżonej decyzji i obejmuje malowanie konstrukcji słupów, naprawę fundamentów i uziemień oraz wymianę przewodów na nowe. Czynności te nie wykraczają poza zakres konserwacji i remontu instalacji. Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, że prace remontowe mogą być przy tym prowadzone z użyciem innych niż pierwotnie wyrobów. Poza zakres remontu wykraczałyby natomiast roboty prowadzące do zmiany parametrów użytkowych lub technicznych obiektu, w tym do zmiany parametrów tak charakterystycznych, jak np. powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2018 r. sygn.. akt I OSK 406/17). Skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołali się na szereg wywodów zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu z 14 września 2017r. sygn. akt II SA/Po 7[...]7, argumentując, że stan faktyczny, który zaistniał w niniejszej sprawie jest podobny do tego, w którym WSA w Poznaniu uznał określone działania przedsiębiorstwa energetycznego za wykraczające poza zakres pojęcia remontu. Nie sposób jednak stanowisko autora skargi kasacyjnej podzielić, gdyż w stanie faktycznym w sprawie II SA/Po 7[...]7 podstawowym zamierzeniem przedsiębiorstwa energetycznego była wymiana słupów energetycznych na wyższe o ok 2,5 m po rozebraniu słupów istniejących i słupowej stacji transformatorowej. W sprawie niniejszej, zgodnie z zaskarżoną decyzją, słupy energetyczne mają zostać jedynie pomalowane a ich fundamenty naprawione. Wymiana przewodów, także na nowocześniejsze nie wykracza natomiast poza zakres pojęcia remontu.

Tylko w zakresie wyznaczonym zaskarżoną decyzją stanowi ona o tytule prawnym [...] z siedzibą w Lublinie do wykonania robót budowlanych na nieruchomości skarżących. Na ewentualnie dalej idące czynności, mogące mieć cechy zakładania nowej instalacji energetycznej, przedsiębiorstwo energetyczne powinno uzyskać inną decyzję wydaną na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n.

Przepis art. 124 b ust. 1 u.g.n. nie wymaga przeprowadzenia rokowań w jakiejkolwiek formie. Brak podstaw do odpowiedniego nawet stosowania w odniesieniu do tej regulacji art. 124 ust. 3 u.g.n. Natomiast przesłanka braku zgody została niewątpliwie w sprawie niniejszej zrealizowana, skoro skarżący wiedząc o zakresie zamierzonych robót z pisma kierowanego do nich datowanego [...] listopada 2016r. oraz kolejnego z [...] sierpnia 2017r. (zakres opisanych w tych pismach robót pokrywa się z zakresem określonym w decyzji) nie złożyli oświadczenia o wyrażeniu zgody.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela także stanowisko sądu I instancji co do tego, że nie jest przesłanką zastosowania art. 124b ust. 1 u.g.n. wykazanie przez przedsiębiorstwo energetyczne prawa własności remontowanych lub konserwowanych urządzeń. Jeśli urządzenia te nie są bezspornie częścią składowa nieruchomości to obowiązek utrzymywania ich w należytym stanie obciąża przedsiębiorstwo zawiadujące daną linią przesyłową, a okoliczności związane z prawem własności nie mają istotnego znaczenia. Konieczność wykazywania prawa własności każdego elementu linii przesyłowej w postępowaniu mającym na celu przywrócenie jej funkcjonalności unicestwiłoby cel regulacji art. 124b ust. 1 u.g.n., którym jest umożliwienie zapewnienia sprawnego działania infrastruktury określonej w tym przepisie i nieprzerwanego zaopatrzenia odbiorców w energię elektryczną.

Odnosząc się do prawnoprocesowych podstaw skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że zgromadzony w aktach materiał dowodowy był wystarczający dla dokonania rozstrzygnięcia sprawy, a zatem zarzut naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. był całkowicie nieusprawiedliwiony.

Konieczność modernizacji linii energetycznej istniejącej na nieruchomości skarżących nie była przez nich kwestionowana i wynika z faktu, że powstała ona jeszcze w latach 30 – tych XX wieku, a jej ostatni remont miał miejsce wiele lat temu. Skarżący, co zrozumiałe, preferowaliby całkowite zlikwidowanie linii napowietrznej i zastąpienie jej linią podziemną. Postępowanie z wniosku przedsiębiorstwa energetycznego w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości na podstawie art. 124 b. ust. 1 u.g.n. nie daje jednak skutecznego instrumentu właścicielom nieruchomości, by doprowadzić do takiej zmiany planów inwestycyjnych przedsiębiorstwa. Jak wskazano powyżej przesłanka braku zgody właścicieli także została spełniona, co wynikało z akt administracyjnych.

Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.