Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2545/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7 ust. 1 i 1a
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora ...o Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia ... września 2013r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania w części oraz odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu odwołania W. S., od decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nr ... z dnia ....08.2013 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G., Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia ... września 2013 r. nr ... utrzymał w mocy w/w rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu ... maja 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek W. S. o przyznanie płatności na rok 2012.

Dania ...05.2012 r. wnioskodawca złożył dokument dot. zmiany pierwotnego wniosku zaś w dniu ...10.2012 r. dot. wycofania części wniosku. Z dokumentów w/w wynika, że wnioskodawca ubiegał się o przyznanie płatności jednolitej (JPO), płatności uzupełniającej obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawnianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęcej).

Dnia ...02. i 13.02.2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wezwał W. S. do złożenia wyjaśnień w sprawie.

W odpowiedzi na wezwania strona oświadczyła, że użytkuje działki ... i ... i dysponuje prawem własności w/w działek. Do oświadczenia dołączyła postanowienie Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny z dnia ... kwietnia 2012 r. sygn. akt .... Oświadczenie w przedmiocie użytkowania działek ... i ... strona podtrzymała w dniu ...08.2012 r. dołączając ponadto oświadczenie B. R. o przekazaniu przez nią działek ... i ... i przekazaniu zobowiązań ONW w dniu ...01.2010 r.

W dniu ....04.2013 r. organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną na okoliczność ustalenia faktycznego użytkownika działek ewidencyjnych o nr ... i ... położonych w obrębie S., gm. Ż. a zadeklarowanych do płatności na rok 2012 przez stronę oraz innego producenta rolnego (B. R.). Z protokołu rozprawy wynika, że w jej trakcie przesłuchani zostali: B. R. i W. S. Ponadto organ I instancji odebrał oświadczenie od wezwanej w charakterze świadka a nieobecnej na rozprawie z powodów zdrowotnych E. K.

Organ I instancji orzekał w sprawie niniejszej dwukrotnie. Jego pierwsza decyzja (z dnia ... maja 2013 r.) została uchylona. Rozstrzygnięcie kolejne zapadło w dniu ... sierpnia 2013 r. Tego dnia Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr .... Decyzją tą umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności podstawowej w części dotyczącej działki rolnej ... o powierzchni ... ha i odmówił przyznania W. S.:

- jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości ... zł;

- uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych;

- uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

Organ odwoławczy uznał, iż powyższa decyzja jest prawidłowa. Ustalił, iż właścicielami spornych działek o numerach ... i ... są małżonkowie H. i W. S. Działki te zostały przekazane w/w w drodze umowy darowizny udziałów z dnia ....10.2010 r. (akt notarialny Rep. ...) uczynionej przez: [...].

W okresie wcześniejszym, w dniu ....10.2010 r. B. R. złożyła oświadczenie, z którego treści wynika, że przekazuje w/w działki W. S. Akta sprawy wskazują, że przedmiotowe oświadczenie spisane zostało na okoliczność ubiegania się o dopłaty z ARiMR przez W. S. (zeznania B. R. z dnia ... września 2012 r. złożone w postępowaniu o przywrócenie posiadania, sygn. akt IC ...). W rzeczywistości zaś, zamiarem obydwu stron było, w tamtym czasie - przedłożenie dokumentu do ARiMR, który uzasadniałby przyznanie W. S. dopłat, podczas gdy działki miały pozostawać w faktycznym użytkowaniu B. R. (zeznania B. R. z dnia ... września 2012 r. złożone w postępowaniu o przywrócenie posiadania, sygn. akt IC ...).Co prawda w drodze darowizny właścicielem działek zostali małżonkowie S., jednak ich użytkownikiem faktycznym miała pozostać B. R. (zeznania B. R. z dnia ... czerwca 2011 r. złożone w postępowaniu o przywrócenie posiadania, sygn. akt IC ...). Zapewne taką intencją kierowała się B. R. dokonując zabiegów rolniczych na spornych działkach pomimo, że ich właściciel – W. S. również wykazywał nimi zainteresowanie kosił trawę, prasował słomę, pomagał B. R., orał i wykonywał opryski (w maju 2012 r.). Akta sprawy wskazują również, że zaistniał spór między w/w, którego eskalacją było zniszczenie przez W. S. w dniu ... maja 2012 r. dokonanych przez B. R. wiosną 2012 r. – zasiewów, a następnie – interwencja policji, na skutek której B. R., niebędąca właścicielem działek została z nich usunięta. W okresie wcześniejszym (w roku 2011) B. R. wchodziła na sporne działki i zniszczyła zasiew dokonany przez stronę, robiła to jednak - jak stwierdził Sąd - w ramach samopomocy, a to z uwagi na pozbawienie możliwości wypasu krów.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż okoliczności posiadania spornych działek były przedmiotem oceny sądu i że w sprawie z powództwa B. R. przeciwko W. S. o przywrócenie posiadania (sygn. akt ...) Sąd Rejonowy ustalił, że B. R. do dnia ... maja 2012 r. posiadała działki o nr ewidencyjnych ... oraz ....

W wyniku postępowania sądowego ustalone zostało, że B. R. na działkach tych miała zasiane zboże - pszenżyto, trawę, kukurydzę, ziemianki i grykę. Na działkach obsianych trawą - wypasała bydło (częściowo wypasała, częściowo wykaszała). Strona niniejszego postępowania jedynie pomagała B. R. a czyniła to w latach 2009-2010.

Dnia ... i ... maja 2012 r. strona wyorała posiane wcześniej przez B. R. zasiewy a następnie zebrała skoszoną trawę.

Organ II instancji wskazał, że wyrok w sprawie o przywrócenie posiadania spornych działek (z dnia ... października 2012 r. o sygn. akt IC ...) jest prawomocny.

Wyrok ten, wiąże nie tylko sąd ale także organy administracji.

Dokonane w sprawie sądowej ustalenia, mają wpływ na przedmiot niniejszego postępowania. Wskazują bowiem, że do dnia ... maja 2012 r. strona niniejszego postępowania nie była posiadaczem działek o nr ewidencyjnych ... oraz ...

Następnie organ przypomniał, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., nr 170 poz. 1051 z późn. zm.).

W dalszej kolejności zacytował treść art. 7 ust. 1 i 1a w/w ustawy.

Podkreślił również, że płatności obszarowe i uzupełniające nie przysługują wyłącznie z tytułu posiadania gruntów rolnych, ale z tytułu posiadania związanego z prowadzeniem działalności rolniczej. Celem płatności (dopłat) jest bowiem pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia należy je rolniczo użytkować. Organ rozpoznający wniosek jest więc zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo.

Powyższe oznacza, że dla przyjęcia posiadania gruntu rolnego nie wystarczy dokonać jednorazowych bądź sporadycznych zabiegów na gruncie, lecz konieczne jest stałe jego doglądanie, pewna ciągłość prac – tak aby grunt był utrzymany w dobrej kulturze przez cały rok kalendarzowy.

Z uwagi na fakt że, działki o nr ewidencyjnych ... oraz ... do dnia ... maja 2012 r. były w posiadaniu innego niż strona niniejszego postępowania - podmiotu, strona zaś w dniu ... maja 2012 r. i w dniach następnych wyorała posiane wcześniej przez posiadacza działek zasiewy a następnie zebrała skoszoną trawę - uznać należy, że działanie strony w tym zakresie było chaotyczne, sporadyczne i pozorne - gdyż służyło jedynie sprawieniu wrażenia, że strona była posiadaczem spornych działek w roku 2012, na który złożyła wniosek o przyznanie płatności. Z uwagi na brak elementu trwałości, nie można uznać wskazanych działań strony za posiadanie działki o nr ewidencyjnych ... oraz ... w roku 2012.

Tym samym płatności do w/w działek nie mogły zostać przyznane. Z uwagi na fakt, że zostały one zadeklarowane przez stronę niezgodnie ze stanem faktycznym, ich powierzchnia została z płatności wykluczona a ze względu na powstałą w wyniku wykluczenia różnicę procentowa pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną (liczoną w odniesieniu do powierzchni stwierdzonej), stronie odmówiono przyznania płatności jednolitej, uzupełniającej podstawowej i uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, nakładając dodatkowo sankcję z tytułu płatności jednolitej - w oparciu o przepisy prawa unijnego.

Decyzję organu odwoławczego zaskarżył W. S.

W treści skargi nie sformułował on zarzutów naruszenia konkretnych przepisów obowiązującego prawa, zakwestionował jednak prawidłowość poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń faktycznych.

Zdaniem skarżącego organ II instancji wydając decyzję opierał się wyłącznie i bezkrytycznie na ustalenia poczynionych przez Sąd Rejonowy w G. wydanym w sprawie o sygn. Akt IC ..., nie wziął natomiast pod uwagę wszystkich materiałów znajdujących się w aktach tejże sprawy, jak również nie uwzględnił akt spraw karnych rozpoznawanych przez w/w Sąd, w których zapadły wyroki skazujące B. R. (jak twierdzi skarżący) za naruszenie posiadania jego działek o nr ... i ... To zaś oznacza, że skarżący bronił posiadania swoich nieruchomości.

Podnosząc powyższe wniósł on o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył co następuje:

Podstawę przyznawania płatności obszarowych (jednolitej i uzupełniającej) do gruntów rolnych stanowi ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 zw zm.), zwana dalej Ustawą. W myśl art. 7 ust. 1 i 2 Ustawy, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004; wszystkie grunty rolne są utrzymane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw chmielu, roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin – położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Ponadto w myśl art. 7 ust. 6 Ustawy w przypadku gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu.

Z powyższych regulacji prawnych wprost i jednoznacznie wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego i do gruntów znajdujących się w jego posiadaniu. Celem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest bowiem wspieranie działalności rolniczej posiadaczy gospodarstw rolnych, którzy utrzymują grunty w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony. Takie wsparcie powinno odnosić się więc do osób faktycznie użytkujących grunty na działalność rolniczą. Sam tytuł prawny do grunty nie został przewidziany jako przesłanka konieczna do ubiegania się o wspomniane świadczenia, albowiem do realizacji działalności rolniczej wystarczające jest posiadanie. Wnioskowana pomoc finansowa w formie płatności bezpośrednich udzielona może być tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych tzn. producentom rolnym, którzy rolniczo użytkują posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy) a nadto utrzymują je w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Faktyczne władztwo nad rzeczą w przypadku gruntu rolnego oznacza, że istnieje swoboda co do podejmowania istotnych decyzji np. co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe czy też w miarę możliwości wykonać je samodzielnie, kiedy zbierać plony oraz komu, gdzie je sprzedawać lub wykorzystać w inny sposób, jak również swobodę decyzji co do występowania o konkretne dotacje ze środków unijnych. Sama możność władania gruntami rolnymi na podstawie prawa własności nie jest wystarczająca, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Innymi słowy płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych. Konsekwencją tak wyraźnie przyjętej filozofii przyznawania płatności jest fakt, że właściciel nie może otrzymać takich dopłat za działki, których – w danym roku objętym przyznawaną płatnością – nie posiadał, nie prowadził na nich upraw, a więc nie utrzymywał ich zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej. Wynika to wprost z art. 7 ust. 6 Ustawy.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy przypomnieć należy, że organ odwoławczy czyniąc ustalenia dotyczące spornych działek oznaczonych numerami ... oraz ... odwołał się do materiałów znajdujących się w aktach sprawy cywilnej rozpoznawanej przez Sąd Rejonowy w G. (sygn. Akt IC ...), która dotyczyła przywrócenia posiadania w/w działek i która zainicjowana została powództwem B. R. W tejże sprawie (co podkreśla organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji). Sąd Rejonowy ustalił, że B. R. posiadała obie w/w działki do dnia ... maja 2012 r. i że na działkach tych znajdowały się jej uprawy w postaci zboża, trawy, kukurydzy, ziemniaków i gryki. Ustalił również, że W. S. – skarżący w sprawie niniejszej w latach 2009 – 2010 jedynie pomagał B. R., natomiast w dniach ... i ... maja 2012 r. wyorał zasiewy poczynione wcześniej przez nią, oraz zebrał skoszoną trawę.

Ponieważ przywoływany wcześniej wyrok Sądu Rejonowego w G. stał się prawomocny, powstaje pytanie, czy organy orzekające w sprawie niniejszej mogły go zignorować i poczynić własne ustalenia niezależnie i odmiennie od tych które stały się podstawą tegoż wyroku. Mówiąc precyzyjniej czy mogły ustalić (inaczej niż Sąd Rejonowy w G.), że to skarżący, a nie B. R. posiadał sporne działki do dnia ... maja 2012 r.

Aby odpowiedzieć na to pytanie należy w pierwszej kolejności przywołać przepis art. 365 § 1 kodeksu cywilnego. Stanowi on, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Powyższy przepis wskazuje, iż wyrok Sądu Rejonowego w G. zapadły w sprawie o sygn. Akt IC ... przywracający posiadanie spornych działek o nr ...i ... B. R. oraz ustalenia faktyczne, które poczynił tenże Sąd, a będące jego podstawą musiały być wzięte pod uwagę przez organy rozpoznające sprawę niniejszą. W przeciwnym bowiem wypadku mogłoby dojść do ustalenia dwóch sprzecznych ze stanów faktycznych a w konsekwencji do wydania orzeczeń (jednego przez Sąd a drugiego przez organ), które byłyby nie do pogodzenia z obowiązującym porządkiem prawnym (z racji przyjętych za ich podstawę odmiennych ustaleń).

Jeśli chodzi o wskazywane przez skarżącego wyroki zapadłe w przywoływanych przez niego sprawach karnych, to były one chronologicznie wcześniejsze niż wyrok wydany w opisywanej sprawie cywilnej. Choćby więc tylko z tego powodu nie mogą one wyroku tego podważyć, a zatem i ustaleń będących jego podstawą.

Z powyższych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.