Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 756/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 18 ust. 2, art. 27
journal: Dz.U. 2016 poz 703
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - tekst jedn.
article: art. 24 ust. 2a i 2b,
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: par. 45 ust. 1, par. 12 ust. 1, par. 44 pkt 2, par. 45 ust. 1,
journal: Dz.U. 2016 poz 1034
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skarg A. B. i Wspólnoty Gruntowo-Leśnej Mieszkańców Miasta M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargi.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 756/17

UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., znak: [...], Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K., po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Wspólnoty Gruntowo-Leśnej Mieszkańców Miasta M. od decyzji Starosty J. z 9 sierpnia 2017 r., orzekającej

o odmowie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o wykreśleniu A. B. z ewidencji gruntów i budynków obrębów ewidencyjnych 01 i 07 miasta M., [...], w gminie M., w odniesieniu do gruntów stanowiących Wspólnotę Gruntowo - Leśną Mieszkańców Miasta M., jako osoby uprawnionej do udziału w tej Wspólnocie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał wcześniej podjęte w tej sprawie decyzje organu I i II instancji (z 9 lipca 2015 r. i z 27 sierpnia 2015 r.) i podał, że motywując aktualnie zaskarżoną decyzję Starosta J. wskazał, że wnioskodawca - Wspólnota Gruntowo - Leśna Mieszkańców Miasta M. - nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów pozwalających na wprowadzenie żądanej przez niego zmiany.

W złożonym odwołaniu Zarząd Wspólnoty zarzucił obrazę ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, polegającą na nieusunięciu z rejestru publicznego wpisu dokonanego w sposób ewidentnie sprzeczny z przepisami nie budzącymi wątpliwości prawnych.

Ponadto skarżący wskazał, że zmiany w wykazie osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie dokonane w latach 2002 - 2005 nie były prawnie udokumentowane, w tym między innymi udział A. B., który nie przedłożył żadnych dokumentów prawnych potwierdzających prawo dziedziczenia udziału, ani po L.ie B. s. W., ani po Wawrzyńcu B. s. W.. Zdaniem strony, wykreślenie A. B. z ewidencji gruntów jako osoby uprawnionej do udziału w tej Wspólnocie nie budzi wątpliwości, ponieważ dokonano błędnego wpisu do ewidencji i do czasu ustalenia, komu faktycznie przysługuje prawo dziedziczenia udziału, należy wpisać "następca nieustalony".

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Świętokrzyski Inspektor ustalił, że przedmiotem sprawy rozpatrywanej decyzją z 9 sierpnia 2017 r. było żądanie Zarządu Wspólnoty zawarte w punkcie nr 9 wniosku z dnia 16 lutego 2015 r., dotyczące wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków A. B. i ponowne wpisanie L. B. s. W., wykazanego pod pozycją nr [...] w pierwotnym wykazie uprawnionych do posiadania udziału w tej Wspólnocie z 1965 r. W piśmie z 31 marca 2015 r. Zarząd Wspólnoty sprostował, iż domaga się wyłącznie wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków osób wymienionych we wniosku z dnia 16 lutego 2015 r., w tym A. B.. Zdaniem Zarządu Wspólnoty, w konsekwencji wykreślenia wskazanych osób, w tym A. B., w ewidencji gruntów i budynków w miejsce tych osób będą widniały osoby z pierwotnego wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie.

Organ odwoławczy podniósł, że istotą postępowania dotyczącego aktualizacji ewidencji gruntów i budynków jest ustalenie, czy istnieją podstawy do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków. W niniejszym przypadku do rozstrzygnięcia pozostaje, czy istnieją podstawy do wykreślenia A. B. z ewidencji gruntów i budynków obrębów: 01 i 07 miasta M., [...], w gminie M., w odniesieniu do gruntów stanowiących Wspólnotę Gruntowo - Leśną Mieszkańców Miasta M., jako osoby uprawnionej do udziału w tej Wspólnocie. Zachodzi zatem potrzeba analizy dokumentów będących podstawą do wykazania A. B. w ewidencji, w odniesieniu do gruntów stanowiących Wspólnotę Gruntowo - Leśną Mieszkańców Miasta M., jako osoby uprawnionej do udziału w tej Wspólnocie, w zależności od stanu prawnego, jaki istniał w dacie powstania tych dokumentów.

Jak opisano w uzasadnieniu ostatecznej decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 6 kwietnia 1965 r., dotyczącej ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, realizując przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Jędrzejowie wszczął z urzędu postępowanie dotyczące wspólnego użytkowania lasów wsi M.. W wyniku tego postępowania została wydana decyzja z 31 marca 1964 r., mocą której lasy wsi M., o powierzchni 907 ha, zostały uznane za wspólnotę leśną. Od decyzji tej strony nie złożyły odwołania, wobec tego stała się ona ostateczna.

Z wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej - leśnej, stanowiącego załącznik do decyzji z 6 kwietnia 1965 r., wynika, że jako osobę uprawnioną do udziału we Wspólnocie uznano dwukrotnie L. B. s. W., wykazanego pod liczbą porządkową [...] tego wykazu jako właściciela gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,12 ha oraz pod poz. [...] tego wykazu, będącego właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,15 ha.

Z "Wykazu współwłaścicieli Wspólnoty Gruntowo - Leśnej Mieszkańców Miasta M." załączonego do uchwały z dnia 10 marca 2001 r. ogólnego zebrania członków Wspólnoty wynika, że w miejsce L. B., s. W. wykazanego pod pozycją nr [...] wykazu z 1965 r. wpisany został do tego wykazu A. B..

Ponadto z wniosku Zarządu Wspólnoty z dnia 16 lutego 2015 r., A. B. został także wpisany w wykazie uprawnionych do udziału w tej Wspólnocie, w miejsce L. B., wykazanego pod pozycją nr [...] wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej - leśnej, stanowiącego załącznik do decyzji z 6 kwietnia 1965 r.

Organ przytoczył treść art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z 29 czerwca 1963 r.

o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych i podniósł, że uprawnienia do udziału we wspólnocie gruntowej w przypadku, gdy wspólnotą gruntową były lasy, grunty leśne albo nieużytki przeznaczone do zalesienia, nie były związane z posiadaniem gospodarstwa rolnego. Wymóg posiadania gospodarstwa rolnego jako warunek uzyskania udziału we wspólnocie gruntowej dotyczył wyłącznie osób mających miejsce zamieszkania na terenie innej miejscowości, w której nie znajdowały się grunty stanowiące wspólnotę.

Nie dotyczyło to L. B., który zgodnie z zapisem w rejestrze gruntów zamieszkiwał w M..

Powołując się na treść art. 9 ust. 1-3 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w brzmieniu obowiązującym na datę wydania decyzji z 6 kwietnia 1965 r., organ podkreślił, że w przypadku, gdy udział we wspólnocie gruntowej był związany z gospodarstwem rolnym, jego wielkość była uzależniona od obszaru gospodarstwa rolnego należącego do osoby uprawnionej do udziału we wspólnocie. Udziały w takich wspólnotach gruntowych nie były jednakowe, lecz proporcjonalne do obszaru gospodarstw rolnych posiadanych przez ich członków.

Osoby wymienione w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej - leśnej, stanowiącym załącznik do decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 6 kwietnia 1965 r., uzyskały prawo do udziału we wspólnocie leśnej w równych częściach niezależnie od tego, czy posiadały wielohektarowe gospodarstwo rolne, czy grunty o powierzchni zaledwie kilku arów, czy też w ogóle nie posiadały żadnych gruntów stanowiących gospodarstwo rolne.

W ocenie organu, jest to jednoznaczny dowód, że udziały we Wspólnocie nie są związane z posiadaniem gospodarstwa rolnego przez osoby uprawnione do tych udziałów.

Organ odwoławczy stwierdził, że istotne znaczenie ma okoliczność, że A. B. nie posiada żadnych dokumentów dotyczących zbycia przez L. B. udziału w tej Wspólnocie na jego rzecz. Nie przedstawił również dokumentu wskazującego, że jest jego spadkobiercą.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji z 9 sierpnia 2017 r., prawo do posiadania udziału we Wspólnocie przez A. B. po L. B. jest sprawą sporną. Natomiast zainteresowany A. B. twierdzi, że na wniosek Zarządu z dnia 11 lutego 2002 r. i dołączonej do tego wniosku uchwały ogólnego zebrania członków Wspólnoty z dnia 10 marca 2001 r. oraz załączonego do tej uchwały wykazu, jest osobą uprawnioną do udziału w tej Wspólnocie, w miejsce L. B., wykazanego pod numerem [...] wykazu z 1965 r.

Świętokrzyski Inspektor podniósł, iż jedynymi dokumentami potwierdzającymi nabycie praw do udziału we wspólnocie gruntowej, są decyzje wydane na mocy ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Natomiast osoby posiadające prawo do udziału we wspólnocie, mogły zbywać te udziały na zasadach określonych w tej ustawie.

W myśl art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu 10 lutego 2002 r., tj. w dniu złożenia wniosku o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków przez ówczesny Zarząd Wspólnoty, udział we wspólnocie gruntowej mógł być zbywany wyłącznie w całości i tylko na rzecz osoby posiadającej już udział w tej wspólnocie oraz na rzecz osób posiadających gospodarstwa rolne w tej samej wsi łub we wsiach przylegających do wspólnoty. Zbycie udziału we wspólnocie gruntowej następowało w formie aktu sporządzonego na piśmie i zatwierdzonego przez właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

Ponadto na zasadach ogólnych wynikających z Kodeku cywilnego, udziały we wspólnotach gruntowych podlegały w przeszłości i podlegają obecnie dziedziczeniu oraz zbyciu na podstawie umów zawieranych w formie aktów notarialnych.

Żaden przepis prawa nie dopuszczał i nie dopuszcza aktualnie uznawania praw osób do udziału we wspólnocie gruntowej w drodze uchwały ogólnego zebrania członków wspólnoty. Nie ma zatem podstaw prawnych do przyznania prawa do udziału we wspólnocie gruntowej lub pozbawienia prawa do udziału w tej wspólnocie w drodze takiej uchwały.

Przytaczając treść art. 14 ust. 1 oraz art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych organ odwoławczy podkreślił, że inicjatywa organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków, polegająca na wpisaniu z urzędu do ewidencji gruntów wykazu uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty, jest inicjatywą jednorazową ograniczoną do wpisania osób wymienionych w wykazie, ustalonym na podstawie ostatecznej decyzji wydanej w trybie art. 8 ww. ustawy. Przyznanie Zarządowi prawa do zgłaszania zmian do ewidencji gruntów nie oznacza, że jest on zwolniony z przedstawienia dokumentów będących podstawą do wprowadzenia żądanych zmian.

WINGiK powołał się na § 44 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego

i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków i podkreślił, że wniosek Zarządu Wspólnoty z dnia 11 lutego 2002 r. nie został należycie udokumentowany, bowiem dołączone dokumenty nie mogły stanowić podstawy do wprowadzenia żądanej wówczas zmiany w ewidencji gruntów i budynków. Przytoczył także treść § 45 ust. 1 tego rozporządzenia i podniósł, że starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków ma obowiązek wyeliminowania danych błędnych

Z dokumentów dołączonych do wniosku złożonego w niniejszej sprawie wynika, że pismem z dnia 28 kwietnia 2008 r. Zarząd zwrócił się do A. B. o przedstawienie dokumentów uprawniających go do udziału w tej Wspólnocie, a skarżący takowych nie przedstawił.

Biorąc pod uwagę dokumenty będące podstawą do wprowadzenia zmiany w 2002 r. organ odwoławczy stwierdził, iż figurujące w ewidencji gruntów i budynków dane dotyczące A. B., jako osoby uprawnionej do udziału we Wspólnocie, są błędne.

Organ zauważył, że żądanie Zarządu Wspólnoty ogranicza się wyłącznie do wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków A. B. jako osoby uprawnionej do udziału we Wspólnocie. Zarząd wyjaśnił, że nie dysponuje obecnie żadnymi dokumentami, pozwalającymi na wskazanie w ewidencji gruntów i budynków osoby uprawnionej do tego udziału.

Pogląd Zarządu, że logiczną konsekwencją wykreślenia A. B. powinno być wpisanie L. B. jako osoby uprawnionej do udziału we Wspólnocie, nie może być traktowany jako żądanie wprowadzenia takiej zmiany.

Zarząd Wspólnoty nie może przerzucać na organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków obowiązku ustalenia osoby, której przysługuje udział w tej Wspólnocie. Obowiązkiem organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków jest eliminowanie błędnych danych z bazy danych ewidencji gruntów i budynków.

W związku z tym stanowisko Starosty J. wyrażone w decyzji z dnia 9 sierpnia 2017 r. należy uznać za nieprawidłowe. Brak wskazania przez wnioskodawcę danych osoby, do której aktualnie należy udział w tej Wspólnocie, nie zwalnia organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków z obowiązku wyeliminowania danych błędnych. Jak wynika z załącznika nr 1a do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, przepisy tego rozporządzenia dają możliwość organowi prowadzącemu ewidencję do dokonania wpisu "właściciel nieustalony".

Skargi od tego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Kielcach złożyli A. B. i Wspólnota Gruntowo-Leśna Mieszkańców Miasta M. w M.

W swojej skardze A. B. wniósł o uchylenie decyzji z 2 października 2017 r. zarzucając naruszenie art. 6a ust. 1 pkt 2 i art. 14 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowanych w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż zaskarżona decyzja jest nieważna, bowiem wydał ją organ nieuprawniony do wydawania decyzji o prawie do udziału we wspólnocie gruntowo-leśnej. Słusznie więc Starosta odmówił dokonania zmian w wykazie osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie. Zakres działania organu dotyczy wyłącznie zmian w ewidencji gruntów, a nie ustalania uprawnień do udziału we wspólnocie poszczególnych osób. Postępowania w tych sprawach powinny być prowadzone wg zasad określonych w ustawie zmieniającej. Słusznie w zaskarżonej decyzji przyjęto, że Wspólnota jest wspólnotą leśną, a nie gruntową i udział w niej nie zależy od posiadania gospodarstwa rolnego.

Skarżący podkreślił, że spełnia te warunki, bowiem zamieszkuje na terenie M. i w wymienionym okresie czynnie uczestniczył w pracach Wspólnoty.

Podniósł, iż w zaskarżonej decyzji uznano, że L. B. nie był uprawniony do udziału we Wspólnocie, podobnie jak jego spadkobiercy, wobec czego aktualny stał się wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie ustalony w 2002 r. na podstawie uchwały zebrania ogólnego, w którym wskazano A. B. jako uprawnionego do udziału we wspólnocie. L. B. został umieszczony w pierwotnym wykazie osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie dwukrotnie, co było wynikiem ewidentnej pomyłki ówczesnego Zarządu. W takiej sytuacji zebranie ogólne członków było uprawnione do skorygowania tej pomyłki i wpisanie A. B., jako osoby uprawnionej do udziału we Wspólnocie, bo spełniał wszystkie warunki. Słusznie więc, zdaniem skarżącego, Starosta odmówił dokonania zmian w wykazie. Jeżeli nie jest możliwe ustalenie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, to zgodnie z art. 8a ust. 7 starosta wydaje decyzję o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie, co w konsekwencji powinno uruchomić procedurę określoną w art. 8b do 8g. Potwierdza to, zdaniem skarżącego, zarzut braku uprawnień organu do wydania zaskarżonej decyzji.

Skarżący zauważył, że w art. 14 ust. 1 wprowadzono obowiązek powołania spółki do sprawowania zarządu nad wspólnotą i tylko ta spółka ma osobowość prawną, a nie wspólnota. Oznacza to, że składane przez aktualny zarząd wnioski o zmiany w wykazie osób są nieważne i powinny być oddalone jako pochodzące od osób nieuprawnionych.

W skardze Wspólnoty Gruntowo-Leśnej Mieszkańców Miasta M.

w M. wniesiono o uchylenie decyzji z 2 października 2017 r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając obrazę prawa materialnego tj. § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków, polegającą na niezastosowaniu tego przepisu.

W uzasadnieniu strona wskazała na konieczność usunięcia z ewidencji osób, które wg danych ewidencyjnych są udziałowcami, zaś w rzeczywistości nie dysponują żadnym tytułem prawnym do udziału, prócz uchwały, która nie może stanowić podstawy do nabycia udziału i tym samym uwidocznienia jako udziałowca w ewidencji.

W ocenie Wspólnoty, usunięcie z ewidencji osób nieprawidłowo uwidocznionych powinno skutkować przywróceniem stanu poprzedniego, a więc zamieszczeniem danych osoby, która poprzedzała w ewidencji osobę nieprawidłowo wpisaną, co doprowadzi do zgodności stanu ewidencyjnego ze stanem prawnym, który może być przedmiotem dalszych aktualizacji po przedłożeniu Zarządowi stosownych dokumentów oraz realizacji przez Zarząd kompetencji stosownie do art. 18 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

Wspólnota wniosła o uwidocznienie w ewidencji danych współwłaścicieli, którzy poprzedzali bezpośrednio osoby wykreślone.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Obie skargi nie są zasadne.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia bezskuteczności.

Jak wynika z akt sprawy, postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem Wspólnoty Gruntowo-Leśnej Mieszkańców Miasta M. z 16 lutego 2015 r., sprostowanym pismem z 31 marca 2015 r., zawierającym żądanie wykreślenia A. B. z ewidencji gruntów i budynków, wpisanego jako udziałowca Wspólnoty pod pozycją [...] .

W pierwszej kolejności należy się odnieść do najdalej idącego zarzutu skargi A. B. dotyczącego tego, iż osobowość prawną ma wyłącznie spółka powołana do sprawowania zarządu nad wspólnotą, a wniosek pochodzący od samej wspólnoty winien zostać oddalony jako pochodzący od osób nieuprawnionych. Jest to zarzut o tyle istotny, że zaakceptowanie stanowiska skarżącego powodowałoby ocenę, że także w postępowaniu sądowym Wspólnota, jeżeli nie powołała spółki, o jakiej mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 1963 r., nr 28 poz. 169 ze zmianami, obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 703), zwanej dalej ustawą, pozbawiona byłaby zdolności sądowej, a więc nie mogłaby skutecznie wnieść skargi do sądu administracyjnego.

W odpowiedzi na zobowiązanie Sądu nałożone postanowieniem z 7 lutego 2018 r., Wspólnota złożyła statut, na podstawie którego działa, zatytułowany "Statut Wspólnoty Gruntowo – Leśnej Mieszkańców Miasta M., Powiat Jędrzejów, Województwo Świętokrzyskie". Jak wynika z dokumentów złożonych w niniejszej sprawie oraz w sprawie II SA/Ke 873/17 tut. Sądu i w aktach administracyjnych dołączonych do sprawy II SA/Ke 873/17, z których dowód Sąd dopuścił na rozprawie, zmiany w statucie Wspólnoty zostały zatwierdzone zarządzeniem Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia 31 stycznia 2007 r., na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy. Z treści samego statutu wynika natomiast, że Wspólnota została utworzona na podstawie uchwały "jej współwłaścicieli czyli osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie – podjętej na ogólnym zebraniu w dniu 4 lipca 1965 r. większością głosów przy obecności więcej niż połowy uprawnionych."

Przepisy ustawy nie przewidują uchwalania statutu dla wspólnoty. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy, osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty. Spółka jest osobą prawną i działa na podstawie statutu (art. 15 ust. 1), a jej członkami są osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej (art. 16 ust. 1). Przepis art. 17 ustawy wymienia z kolei, co powinien określać statut spółki, a więc między innymi nazwę i siedzibę spółki, prawa i obowiązki członków spółki, organy spółki, sposób ich powoływania i zakres działania, rodzaje czynności prawnych dokonywanych przez spółkę i.t.p.

Analiza dołączonego do akt statutu wskazuje jednoznacznie na to, że jest to statut spółki utworzonej na podstawie art. 14 i następnych ustawy, a jedynie w nazwie tego dokumentu nieprecyzyjne wskazano, że jest on statutem Wspólnoty. W ślad za tym Zarząd spółki występując z wnioskiem w niniejszej sprawie wskazał również błędnie, że działa jako Zarząd Wspólnoty, podczas, gdy faktycznie jest on zarządem istniejącej spółki do sprawowania zarządu nad wspólnotą gruntową, o której mowa w art. 14 ustawy.

Zauważyć należy, że także w dołączonym do akt postanowieniu Sądu Rejonowego w Kielcach z 12 czerwca 2013 r. w przedmiocie ustanowienia kuratora (k. 68) nieprecyzyjnie wskazano, że zadaniem kuratora ma być powołanie organów wspólnoty, t.j. zarządu i komisji rewizyjnej, podczas, gdy w świetle ustawy z 1963 r. nie może budzić żadnych wątpliwości to, że takie organy są powoływane w spółce, a nie we wspólnocie. Nie zmienia to faktu, że faktycznie chodzi o spółkę i o jej organy. Takim też organem jest zarząd, który stosownie do art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych jest jedynym podmiotem uprawnionym do zgłoszenia organowi prowadzącemu ewidencję gruntów zmian w wykazie osób uprawnionych.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 1072/16, w którym Sąd odniósł się do zarzutu wydania decyzji na wniosek podmiotu nieuprawnionego.

Potwierdzenie przedstawionego wyżej stanowiska znaleźć można także w piśmie z 27 maja 1992 r. Przewodniczącego Sejmiku Samorządowego Województwa Kieleckiego, w którym podniesiono, że zatwierdzenie statutu wspólnoty jest tożsame z zatwierdzeniem statutu spółki, a ewentualna wątpliwość może być konsekwencją nieprecyzyjnego określenia części tytułowej statutu, gdzie wskazano "statut Wspólnoty", podczas gdy powinno być "statut spółki".

Również w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 25 sierpnia 2011 r. sygn. akt I ACa 678/11, znajdującego się w aktach II SA/Ke 403/17, przesądzono, że skarżąca Wspólnota jest posiadającą osobowość prawną spółką utworzoną w oparciu o przepis art. 14 ust. 1 ustawy.

Reasumując stwierdzić przyjdzie, że wbrew zarzutowi skargi A. B., wniosek pochodził od podmiotu uprawnionego do jego złożenia.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji należy podkreślić, że ustalenia poczynione przez organ, znajdujące potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, wskazują na dwie okoliczności istotne dla jej rozstrzygnięcia:

- po pierwsze, na podstawie ostatecznej decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 6 kwietnia 1965 r., zawierającej w załączniku wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, dokonano wpisu w ewidencji gruntów m.in. udziału L. B., wykazanego pod poz. [...]. Decyzja z 6 kwietnia 1965 roku wydana została na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym na datę jej podjęcia, zgodnie z którym właściwe do spraw rolnych i leśnych organy prezydiów powiatowych rad narodowych ustalały stosownie do przepisów art. 1 i 3, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie. Wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie ustalał w drodze decyzji właściwy do spraw rolnych i leśnych organ prezydium powiatowej rady narodowej (art. 8 ust. 2). Ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie, oraz ustalenie wykazów, o których mowa w ust. 2, powinno być dokonane w terminie 1 roku od dnia wejścia w życie ustawy (tj. od dnia 5 lipca 1963 r.) – art. 8 ust. 5;

- po drugie, uchwałą z dnia 10 marca 2001 r. nr 2/2001 ogólne zebranie członków Wspólnoty uaktualniło wykaz członków. Z załączonego do tej uchwały "Wykazu współwłaścicieli Wspólnoty Gruntowo - Leśnej Mieszkańców Miasta M." wynika, że w miejsce L. B. wykazanego pod pozycją nr [...] wykazu z 1965 r. wpisany został A. B.. Na tej podstawie dokonano wpisu A. B. do ewidencji gruntów i budynków obrębów ewidencyjnych 01 i 07 miasta M., Bocheniec, Zakrucze, Żarczyce Duże i Nowa Wieś, w odniesieniu do gruntów stanowiących Wspólnotę Gruntowo-Leśną Mieszkańców Miasta M., jako osoby uprawnionej do udziału w tej Wspólnocie. Wpis został dokonany na wniosek Wspólnoty z dnia 11 lutego 2002 r. i załączonej do niego uchwały z 10 marca 2001 r. nr 2/2001.Bezspornym jest, że powyższa uchwała była jedyną i wyłączną podstawą dokonanej zmiany w ewidencji gruntów, a A. B. nie legitymował się żadnym dokumentem wykazującym jego uprawnienie do nabycia udziału we Wspólnocie po L.ie B. (aktem notarialnym zbycia udziału, stwierdzeniem nabycia spadku itp.).

Nawiązując do zarzutów skargi A. B. podkreślić należy, że z jej treści wynika, iż skarżący myli dwa różne postępowania administracyjne.

Postępowanie kontrolowane przez Sąd w niniejszej sprawie prowadzone było

w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm.), a konkretnie art. 24 ust. 2a i 2b, dotyczących aktualizacji ewidencji gruntów i budynków.

Przypomnieć należy, że ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym

i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełniąc funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa dotyczące gruntów, ani nie nadaje tych praw. Ewidencja spełnia jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów. W świetle powyższego uznaje się, że przepisy ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie dają podstaw do kształtowania stosunków własnościowych i związanych z tymi stosunkami uprawnień i obowiązków, a organy prowadzące ewidencje nie mogą samodzielnie w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ustalać i rozstrzygać, komu przysługuje prawo własności do określonej działki ewidencyjnej, a w konsekwencji nie mogą wprowadzić w ewidencji gruntów zmian w oparciu o własne ustalenia z pominięciem wydanych na przestrzeni lat kolejnych dokumentów dotyczących zmian prawnych, które miały miejsce (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1117/17, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz zasady wymiany danych ewidencyjnych reguluje rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów

i budynków (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1034 ze zm.), zwane dale rozporządzeniem.

Przepis § 45 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych.

Dokumenty, które mogą być podstawą wpisu, określa natomiast § 12 ust. 1 rozporządzenia. Są to m.in. wpisy dokonane w księgach wieczystych, prawomocne orzeczenia sądowe, umowy zawarte w formie aktów notarialnych, dotyczące ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali czy ostateczne decyzje administracyjne.

Procedura aktualizacji ma więc charakter rejestrowy, a wprowadzane w jej trakcie zmiany są wtórne wobec zdarzeń prawnych, z których wynikają. Jest to zatem procedura sformalizowana w zakresie określenia dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu.

Z kolei kwestie związane z posiadaniem udziałów we wspólnotach gruntowych reguluje powołana wyżej ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Ustawa ta reguluje zasady, wedle których nieruchomości zalicza się do wspólnot gruntowych, ustala wykazy osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, a także określa tryb i właściwość organów w tym zakresie. Podstawą materialnoprawną nabycia udziału we wspólnocie gruntowej jest decyzja wydana w oparciu o art. 8 ust. 1 ustawy, która stanowi "punkt wyjścia" dla wszystkich innych przekształceń prawnych dokonywanych w ramach wspólnoty, także co do osób uprawnionych we wspólnocie.

Zgodnie z art. 27 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, w brzmieniu na dzień 11 lutego 2002 r. tj. na datę złożenia wniosku w przedmiocie ujawnienia w ewidencji A. B., udział we wspólnocie gruntowej mógł być zbywany wyłącznie w całości i tylko na rzecz osoby posiadającej już udział w tej wspólnocie oraz na rzecz osób posiadających gospodarstwa rolne w tej samej wsi lub we wsiach przylegających do wspólnoty (ust. 1). Zbycie udziału we wspólnocie gruntowej następowało w formie aktu sporządzonego na piśmie i zatwierdzonego przez właściwy zarząd gminy (ust. 2). Ponadto udziały takie mogły być również dziedziczone na zasadach ogólnych określonych w Kodeksie cywilnym w zakresie prawa spadkowego.

W przypadku wspólnot gruntowych, wpisowi do ewidencji gruntów z urzędu podlegają, stosownie do dyspozycji art. 18 ust. 2 ustawy, nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty. Wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki, przy czym wniosek o aktualizację danych musi odpowiadać wymogom, o jakich mowa w § 45 ust. 1 rozporządzenia, tzn. wskazywać tytuł prawny, z którego wynika zmiana osoby wpisanej jako uprawnionej do udziału we wspólnocie.

W stanie faktycznym sprawy, zasadnie dostrzegł organ odwoławczy

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że żaden przepis prawa nie dopuszcza ujawnienia w ewidencji gruntów, w przypadku istniejącej już wspólnoty gruntowej i ustalonego wykazu osób uprawnionych do udziału w tej wspólnocie na podstawie decyzji podjętej w oparciu art. 8 ust. 1 ustawy, zmian w zakresie wykazu osób uprawnionych dokonanych na podstawie uchwały ogólnego zebrania członków tej wspólnoty. Uchwała ta nie mogła dać A. B. uprawnienia do udziału we Wspólnocie w miejsce L. B., a co za tym idzie wpis w ewidencji gruntów zrealizowany w oparciu o tę uchwałę był błędny i należało go wyeliminować stosownie do art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

Z tych przyczyn wskazane przez skarżącego art. 6a, 8a i nast. ustawy

(w brzmieniu od 1 stycznia 2016 r. tj. wejścia w życie ustawy nowelizującej ustawę

o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych z dnia 10 lipca 2015 r.) nie mogły znaleźć

w niniejszej sprawie zastosowania, albowiem są one podstawą wydania decyzji w zupełnie innym niż kontrolowane postępowaniu administracyjnym, dotyczącym ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz określeniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, co w przypadku Wspólnoty Gruntowo-Leśnej Mieszkańców Miasta M. nastąpiło decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 6 kwietnia 1965 roku. W przypadku istniejącej wspólnoty zastosowanie mogą mieć przepisy rozdziału 3 ustawy - "Rozporządzanie wspólnotami gruntowymi", tj. m.in. jej art. 27 dotyczący zbywania udziałów we wspólnocie gruntowej. Także sama ustawa nowelizująca z 10 lipca 2015 r. nie miała w tym przypadku zastosowania, gdyż przedmiotem kontrolowanego postępowania była aktualizacja ewidencji gruntów, a nie ustalenie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie.

Reasumując stwierdzić należy, iż brak było udokumentowanej podstawy do ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków prawa A. B. do udziału we Wspólnocie, co wykreślenie go z ewidencji czyni zasadnym.

Chybionym jest także zarzut A. B. odnoszący się do wydania decyzji w niniejszej sprawie przez niewłaściwy organ. Zgodnie bowiem z art. 22 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, to właśnie starostowie prowadzą ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów. Raz jeszcze przypomnieć należy, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, a nie w oparciu o przepisy ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Organ orzekał w przedmiocie dokonania zmiany w ewidencji, a nie uprawnień do udziału skarżącego we Wspólnocie.

Odnosząc się do zarzutu zawartego w skardze Wspólnoty wskazującego na to, że naturalną konsekwencją wykreślenia A. B. powinno być przywrócenie danych dotyczących dotychczasowego współwłaściciela tj. L. B. wyjaśnić należy, że zgodnie z § 44 pkt 2 rozporządzenia, do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, a stosownie do § 45 ust. 1, aktualizacja operatu ewidencyjnego, następuje m.in. w celu wyeliminowania błędnych danych. W oparciu o te właśnie przepisy organ II instancji orzekł o wykreśleniu z ewidencji gruntów A. B., jako ujawnionego w niej bez stosownej podstawy prawnej. Poza sporem pozostaje, że L. B., w którego miejsce został wpisany A. B., nie żyje. Tym samym wpisanie go do ewidencji gruntów, jako uprawnionego do udziału we Wspólnocie, byłoby niezgodne ze stanem faktycznym i naruszałoby nakaz utrzymywania operatu w stanie aktualności. Sam wnioskodawca nie wskazał osoby, do której obecnie należy udział we Wspólnocie po L.ie B., a organ ewidencyjny nie jest uprawniony do badania tej kwestii.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.