Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 826/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska WSA Waldemar Michaldo (spr.) Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2013 r. sprawy ze skargi M.B. , H.C. etc , na decyzję Wojewody [....] z dnia 19 kwietnia 2013 r. nr [....] w przedmiocie odmowy wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania; skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 lipca 2012 r. nr [....] Prezydent Miasta K. - miasta na prawach powiatu orzekł o odmowie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 28 czerwca 1962 r. Nr [....] częściowo uchylonym decyzją Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 12 lutego 1963 r. Nr [....] w łącznej kwocie 530,96 zł, w tym na rzecz H.O. z domu B. w kwocie 176,99 zł, na rzecz B.J. z domu B. w kwocie 176,99 zł i na rzecz W.B. w kwocie 176,99 zł - z tytułu wywłaszczenia na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 14 lutego 1955 r. Nr L.S.a IV/59/52/54 części parceli l. kat. [....] o pow. 301 m2 obj. Lwh [....] stanowiącej własność C.B.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 132 ust. 3 w związku z art. 112 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.).

Orzekając w ww. sposób organ I instancji przyjął, iż odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości zostało w jego ocenie wypłacone bowiem w wyniku kwerendy akt [....] ujawniono kopię postanowienia Sądu Powiatowego dla Miasta K. z 16 października 1964 r. sygn. akt II. Ns. I. 1168/64 dotyczącego przyjęcia do depozytu sądowego kwoty 530,96 zł tytułem odszkodowania za wywłaszczenie parceli l. kat. [....] o pow. 301 m2 gm. kat. N. ustalonego na rzecz H.O. z d. B. i B.J. z d. B. w kwotach po 176,99 zł i na rzecz W.B. w kwocie 176,98 zł. W uzasadnieniu postanowienia Sądu Powiatowego dla miasta K. z 16 października 1964 r. stwierdzono, iż zezwolono na złożenie do depozytu sądowego kwoty odszkodowania przyznanej z tytułu wywłaszczenia części parceli l. kat. [....] wobec tego, że uczestnicy nie zgłosili się po odbiór należnego im odszkodowania.

Biorąc pod uwagę treść ww. postanowienia organ I instancji stwierdził, iż wniosek o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia części parceli l. kat. [....] jest bezzasadny. Skuteczne (ważne) złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia. Dlatego też wykonanie zobowiązania odszkodowawczego (realizacja decyzji odszkodowawczej) może polegać także na złożeniu przez dłużnika (podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania) kwoty odszkodowania do depozytu sądowego (por. T.Woś - Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, Wydanie 2, str. 162- 165).

W tej sytuacji organ I instancji przyjął, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 28 czerwca 1962 r. Nr [....] częściowo uchylone decyzją Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 12 lutego 1963 r. Nr [....] o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia części parceli l. kat. [....] o pow. 301 m2 zostało wykonane poprzez złożenie do depozytu sądowego kwoty odszkodowania, a tym samym nie ma podstaw do waloryzacji odszkodowania przewidzianej w art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Odwołanie od ww. decyzji wnieśli M.B. , H.C. , A.B. , C.O. , E.A. i B.J. , nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem wskazując, iż nie można podzielić zasadności stanowiska organu I instancji co do okoliczności spełnienia świadczenia. Z naruszeniem art. 7, art. 75, art. 77, art. 80, art. 86 k.p.a. organ I instancji nie podjął wszelkich niezbędnych kroków w celu wyjaśnienia, że odszkodowanie skarżącym zostało wypłacone. Spełnienia świadczenia nie można bowiem, wbrew twierdzeniom organu I instancji, wywodzić z okoliczności, że postanowieniem z dnia 16 października 1964 r. Sąd Powiatowy dla m. K. , w sprawie do sygn. akt II Ns I. 1168/64, Sąd zezwolił wnioskodawcy na złożenie do depozytu sądowego kwoty 530,96 złotych. W ocenie odwołujących naruszenie przepisów postępowania administracyjnego doprowadziło także do naruszenia podstawowych zasad konstytucyjnych, a w szczególności zasady, że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.

Rozpoznając powyższe odwołanie Wojewoda [....] decyzją z dnia 19 kwietnia 2013 r. znak: [....] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.).

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji Wojewoda [....] wskazał, że jak ustalił organ I instancji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzeczeniem z dnia 14 lutego 1955 r. Nr [....] wywłaszczyło m.in. część parceli l. kat [....] o pow. 301 m2 obj. [....] N. stanowiącej własność C.B. , będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej z dnia 28 czerwca 1962 r. Nr [....] (częściowo uchylonym decyzją Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 12 lutego 1963 r. Nr.....) ustalono - z tytułu dokonanego wywłaszczenia - odszkodowanie w łącznej kwocie 530,96 zł, w tym na rzecz H.O. z domu B. w kwocie 176,99 zł, na rzecz B.J. z domu B. w kwocie 176,99 zł i na rzecz W.B. w kwocie 176,99 zł. Zgodnie z tym orzeczeniem podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania był Wydział Gospodarki Komunalnej Prezydium Rady Narodowej w m. K.

Organ II instancji wskazał następnie, iż w myśl obowiązującej wówczas ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70) jeżeli osoba uprawniona do otrzymania odszkodowania odmawiała przyjęcia odszkodowania lub wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafiała na przeszkody prawne suma odszkodowania przypadająca do wypłaty podlegała złożeniu do depozytu sądowego. Suma odszkodowania złożona do depozytu sądowego przechodziła na własność Państwa, jeżeli osoba uprawniona do odbioru nie podjęła jej w ciągu 5 lat od dnia doręczenia wezwania do odbioru ze wskazaniem skutków niepodjęcia.

Wojewoda [....] wskazał następnie, iż w wyniku kwerendy akt byłego Urzędu Rejonowego w K. o nr [....] organ I instancji ujawnił kopię postanowienia Sądu Powiatowego dla Miasta K. z dnia 16 października 1964 r. sygn. akt Il.Ns. I. 1168/64, którym zezwolono wnioskodawcy na złożenie do depozytu sądowego kwoty 530,96 zł tytułem odszkodowania za wywłaszczenie parceli l. kat. [....] . W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że uczestnicy nie zgłosili się po odbiór należnego im odszkodowania. Suma odszkodowawcza miała być wypłacona uczestnikom po przedłożeniu zaświadczeń o nie posiadaniu zaległości podatkowych oraz długów bankowych i hipotetycznych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że podjęte rozstrzygnięcie nastąpiło w oparciu o treść przepisu art. 5 dekretu z dnia 20 grudnia 1946 r. o postępowaniu dotyczącym złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego lub na zachowanie, zgodnie z którym sąd nie badał prawdziwości oświadczeń, zawartych we wniosku o zezwolenie na złożenie do depozytu przedmiotu świadczenia i ograniczał się przy rozpoznaniu wniosku jedynie do oceny, czy według okoliczności, przytoczonych we wniosku, złożenie do depozytu jest prawnie uzasadnione (§ 1). Jeżeli przedmiotem świadczenia były pieniądze polskie, złożenie do depozytu mogło być dokonane również przed uzyskaniem zezwolenia sądu. W tym przypadku dłużnik winien w terminie 2-tygodniowym od daty złożenia zgłosić wniosek o zezwolenie na złożenie depozytu. W razie uwzględnienia tego wniosku złożenie do depozytu uważano za dokonane w chwili, w której rzeczywiście miało miejsce (§ 2 dekretu). Uzyskanie przez podmiot zobowiązany tego postanowienia można zatem uznać za zamknięcie prawnej drogi ważnego złożenia do depozytu sądowego przedmiotu świadczenia.

Organ II instancji wyjaśnił nadto, że w myśl obecnie obowiązujących przepisów art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna. Wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Waloryzacja oznacza jednak każdorazowo urealnienie już ustalonego, a nie wypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu odpowiednich wskaźników i dotyczy okresu między datą kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, a datą wypłaty odszkodowania. Złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego (w tym przypadku kwoty odszkodowania) wywołuje takie same skutki jak wypłata odszkodowania osobie uprawnionej. Z chwilą złożenia odszkodowania do depozytu sądowego następuje zwolnienie dłużnika ze zobowiązania, a także ze skutków zwłoki lub opóźnienia w wypłacie oraz z waloryzacji na dzień wypłaty.

Mając zatem na uwadze przedstawione powyżej okoliczności sprawy w ocenie Wojewody [....] należało uznać za prawidłową decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 31 lipca 2012 r. i w efekcie orzec o jej utrzymaniu w mocy.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [....] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli M.B. , H.B. , A.B. , C.O. , E.A. , B.J. zarzucając jej rażące naruszenie prawa, w tym naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 86 k.p.a., które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez niedokonanie jednoznacznych ustaleń czy suma odszkodowana z tytułu wywłaszczenia została złożona do depozytu sądowego oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie, że powyższa okoliczność została udowodniona, pomimo braku podstaw faktycznych.

Zdaniem skarżących zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji w przedmiotowej sprawie błędnie uznał, że sam dowód w postaci postanowienia Sądu Powiatowego dla Miasta K. z 16 października 1964 r., sygn. akt II Ns. I. 1168/64 zezwalającego na złożenie sumy odszkodowania do depozytu oznacza, iż czynność ta została wykonana. W toku postępowania organy administracyjne nie ustaliły w sposób prawidłowy stanu faktycznego, a pomimo braku dostatecznych dowodów w postaci dokumentów nie przesłuchały stron. W przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym organy nie odnalazły żadnych dokumentów wskazujących, iż Wydział Gospodarki Komunalnej Prezydium Rady Narodowej w K. złożył kwotę odszkodowania do depozytu sądowego, brak również jakichkolwiek informacji, czy w przypadku złożenia powyższych środków pieniężnych do depozytu osoby uprawnione zostały o tym poinformowane i pouczone o ewentualnych skutkach niepodjęcia tej kwoty w terminie 5 lat zgodnie z ustawą o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości z 12 marca 1958 r. Organy administracyjne pomimo, że nie ustaliły w żaden sposób tych okoliczności, założyły, przekraczając granicę swobodnej oceny dowodów, że suma odszkodowania została prawidłowo złożona do depozytu, a później przejęta na własność Państwa wskutek niepodjęcia przez osoby uprawnione. Tak sformułowana teza nie posiada poparcia w zebranym materiale dowodowym, natomiast strony nie miały ani możliwości ani obowiązku dowodzić, iż do spełnienia świadczenia nie doszło, gdyż nie można żądać dowodzenia okoliczności niezaistniałych, ponieważ "przeprowadzenie dowodu na okoliczność negatywną jest z punktu widzenia logiki niemożliwe (wyrok NSA w Warszawie z dnia 23 października 2012 r., I OSK 1214/11, LEX nr 1233147).

Organy administracyjne prowadzące postępowanie w tej sprawie dopuściły się naruszenia naczelnej zasady postępowania administracyjnego, czyli zasady prawdy materialnej. Rozstrzygnięcie wydane w przedmiotowej sprawie opiera się wyłącznie na jednym dokumencie w postaci postanowienia Sądu Powiatowego dla miasta K. z 16 października 1964 r., z którego wynika jedynie, iż podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie otrzymał zgodę na złożenie jego sumy do depozytu sądowego, przy czym jak sam wskazał Wojewoda [....] , sąd wydając tego typu postanowienie badał jedynie treść wniosku, a więc nie można nawet przyjąć, szczególnie ze względu na panujący w tym czasie ustrój polityczny, że rzeczywiście osoby uprawnione nigdy nie domagały się wypłaty przedmiotowego odszkodowania. Wnioskowanie na podstawie jednego dokumentu, który mógłby tylko uprawdopodobnić złożenie sumy odszkodowania do depozytu sądowego, a na pewno nie udowodnić, o istotnych okolicznościach rozstrzygnięcia sprawy, z pominięciem słusznego interesu stron stanowi naruszenie granic swobodnej oceny dowodów.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca odpowiadają prawu.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [....] z dnia 19 kwietnia 2013 r. znak: [....] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.

Jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń organów administracyjnych I i II instancji, orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 14 lutego 1955 r. Nr [....] wywłaszczona została m.in. część parceli l. kat [....] pow. 301 m2 Lwh [....] N. stanowiąca własność C.B. Z kolei orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej z dnia 28 czerwca 1962 r. Nr [....] (częściowo uchylonym decyzją Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 12 lutego 1963 r. Nr.....) ustalone zostało odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia na mocy ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 14 lutego 1955 r. części przedmiotowej parceli w łącznej kwocie 530,96 zł w tym na rzecz H.O. z domu B. w kwocie 176,99 zł, na rzecz B.J. z domu B. w kwocie 176,99 zł i na rzecz W.B. w kwocie 176,99 zł. Zgodnie z tym orzeczeniem podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania był Wydział Gospodarki Komunalnej Prezydium Rady Narodowej w m. K.

Kwestią kluczową wymagająca ustalenia w przedmiotowej sprawie jest to, czy doszło do wypłaty przedmiotowego odszkodowania, bowiem wypłata odszkodowania powoduje, że ponowne żądanie jego wypłaty, a także jego waloryzacji jest bezpodstawne.

W tym miejscu należy wskazać, że do roszczenia o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości nie mają zastosowania przepisy kodeksu cywilnego, w tym także o przedawnieniu roszczeń, czy wykonaniu zobowiązań. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wywłaszczenie jest instytucją prawa administracyjnego swoiście regulującą kwestię odszkodowania, za szkody wynikłe z władczej ingerencji państwa w prawa rzeczowe (tu: własności) wywłaszczanego podmiotu dokonywanej w interesie publicznym. Aczkolwiek powstają w wyniku tej ingerencji skutki cywilnoprawne w sferze praw rzeczowych, to jednak odszkodowanie, jako konieczny element wywłaszczenia - zagwarantowany art. 21 ust. 2 Konstytucji i art. 128 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami - znajduje podstawę w stosunku publicznoprawnym i ma charakter roszczenia publicznoprawnego (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 5 lutego 2007 r., sygn. II SA/Kr 1645/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 22 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Po 999/08).

Wskazać należy również, iż Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 7 kwietnia 1993 r. podjętej w sprawie III AZP 3/93 (publ. OSNC 1993/10/174) wyjaśnił, że spór o wysokość rewaloryzacji jest w istocie rzeczy sporem o wysokość odszkodowania, a więc do jakiej wysokości ma być ono przeliczone. Skoro więc spór o samo odszkodowanie nie jest sprawą cywilną, ponieważ nie powstaje na tle stosunku cywilnoprawnego, nie może być odmienne zakwalifikowany spór o rewaloryzację, czyli przeliczenie (ustalenie na nowo wysokości) tegoż odszkodowania. W świetle powyższego nie mają zastosowania do ustalonego odszkodowania wprost przepisy prawa cywilnego.

Zgodnie z obowiązującym obecnie art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania.

Wskazać należy, iż na dzień wydania orzeczenia ustalającego wysokość i sposób wypłaty odszkodowania , tj. 28 czerwca 1962 r., obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. nr 17 poz. 70).

Zdaniem Sądu regulacja zawarta w art. 132 ust. 3 obowiązującej obecnie ustawy o gospodarce nieruchomościami ma także zastosowanie do odszkodowania ustalonego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniach, a więc także przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, o ile nie zostało ono oczywiście wypłacone uprawnionemu - byłemu właścicielowi, bądź złożone do depozytu sądowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 listopada 2011r. sygn. akt II SA/Po 506/11).

W myśl art. 26 ust. 2 ww. ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należy złożyć do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawia przyjęcia odszkodowania albo jeżeli wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafia na przeszkody prawne. Zgodnie z ustępem 2a ww. przepisu suma odszkodowania złożona do depozytu sądowego przechodzi na własność Państwa, jeżeli osoby uprawnione do odbioru nie podejmą jej w ciągu 5 lat od dnia doręczenia im wezwania do odbioru ze wskazaniem skutków niepodjęcia.

Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, iż organ I instancji w pierwszej kolejności podjął czynności mające na celu ustalenie, czy poprzednicy prawni skarżących pobrali odszkodowanie, które ustalone zostało na ich rzecz zgodnie z ww. orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej z dnia 28 czerwca 1962 r.

Z notatki służbowej sporządzonej w dniu 26 kwietnia 2012 r. przez pracownika organu wynika, iż w związku z przeprowadzoną kwerendą akt wywłaszczeniowych byłego Urzędu Rejonowego w K. o sygn. [....] , [....] oraz [....] ujawnione zostały dokumenty dotyczące ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną część parceli l. kat. [....] o pow. 301 m2. W szczególności ujawniona została kopia postanowienia Sądu Powiatowego dla Miasta K. Wydział II Niesporny z dnia 16 października 1964 r. sygn. akt II.Na.I.1168/64 na mocy którego zezwolono wnioskodawcy tj. Miejskiemu Zjednoczeniu Gospodarki Komunalnej w K. na złożenie do depozytu sądowego kwoty 530,96 zł tytułem odszkodowania za przedmiotową nieruchomość ustalonego na rzecz H.O. z domu B. i B.J. z domu B. w kwotach po 176,99 złotych i na rzecz W.B. w kwocie 176,98 zł. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, iż zezwolenie na złożenie kwoty odszkodowania do depozyty wynika z faktu, iż uczestnicy nie zgłosili się po odbiór należnego im odszkodowania. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w ww. orzeczeniu wskazano przepis art. 5 dekretu z dnia 20 grudnia 1946 r. o postępowaniu dotyczącym złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego lub na zachowanie (Dz. U. z 1947 r. Nr 8, poz. 41). Zgodnie z treścią art. 5 tego dekretu Sąd nie bada prawdziwości oświadczeń, zawartych we wniosku o zezwolenie na złożenie do depozytu przedmiotu świadczenia, i ogranicza się przy rozpoznaniu wniosku jedynie do oceny, czy według okoliczności, przytoczonych we wniosku, złożenie do depozytu jest prawnie uzasadnione (§ 1). Jeżeli przedmiotem świadczenia są pieniądze polskie, złożenie do depozytu może być dokonane również przed uzyskaniem zezwolenia sądu. W tym przypadku dłużnik winien w terminie 2-tygodniowym od daty złożenia zgłosić wniosek o zezwolenie na złożenie depozytu. W razie uwzględnienia tego wniosku złożenie do depozytu uważa się za dokonane w chwili, w której rzeczywiście miało miejsce (§ 2).

Ponadto zaznaczyć należy, iż jak wynika z analizy akt organu I instancji, pismem z dnia 9 maja 2012 r. organ ten zwrócił się do Archiwum Sądu Okręgowego w K. o sprawdzenie, czy w zasobach archiwalnych Sądu Powiatowego dla Miasta K. znajdują się akta II.Ns.I.1168/64 dotyczące przejęcia do depozytu sądowego kwoty 530, 96 zł tytułem odszkodowania za wywłaszczenie przedmiotowej parceli l. kat. 263/1. Z odpowiedzi udzielonej przez Archiwum Sądu Okręgowego w K. w piśmie z dnia 21 maja 2012 r. wynika, iż ww. akta zostały wybrakowane za zgodą Archiwum Państwowego z dnia 24 stycznia 1993 r. wydaną w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 czerwca 1937 r. o przechowywaniu i niszczeniu akt i ksiąg w sprawach sądowych i administracji sądowej (Dz. U. RP Nr 42, poz. 335). Jedynym śladem po przedmiotowej sprawie jest zapis w repertorium.

W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci postanowienia Sądu Powiatowego dla Miasta K. z dnia 16 października 1964r. o zezwoleniu na przyjęcie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego pozwala na przyjęcie, iż obowiązek realizacji świadczenia wynikający z orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z dnia 28 czerwca 1962 r. został zrealizowany. Dodatkowo wskazać można, że za przyjęciem, iż doszło do realizacji świadczenia (złożenia odszkodowania do depozytu sądowego) przemawiają zasady doświadczenia życiowego. Zgodnie bowiem z art. 236 obowiązującego w czasie wydania decyzji odszkodowawczej rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. Kodeks Zobowiązań ważne złożenie do depozytu sądowego lub na zachowanie zwalnia dłużnika z zobowiązania oraz wkłada na wierzyciela obowiązek zwrotu dłużnikowi wyłożonych kosztów. Skoro zatem złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego zwalniało dłużnika z długi - niezłożenie odszkodowania do depozytu przez organ zobowiązany do jego wpłaty byłoby w takich okolicznościach zupełnie nieracjonalne. W tych okolicznościach zupełnie nielogicznym z punktu widzenia także zasad doświadczenia życiowego byłoby zaniechanie przez organ złożenia sumy odszkodowania do depozytu sądowego, w sytuacji gdy ten sam organ uprzednio wystąpił ze stosownym wnioskiem do Sądu Powiatowego o wyrażenie zgody na jego złożenie i taką zgodę otrzymał.

W tym kontekście należy jeszcze raz przypomnieć, iż zgodnie z obowiązującym wówczas art. 26 ust.2a ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości suma odszkodowania złożona do depozytu sądowego przechodziła na własność Państwa, jeżeli osoby uprawnione do odbioru nie podjęłyby jej w ciągu 5 lat od dnia doręczenia im wezwania do odbioru ze wskazaniem skutków niepodjęcia. Mając na uwadze powyższe należy uznać, iż w tych uwarunkowaniach prawnych w interesie organu administracyjnego było uzyskanie po pierwsze zezwolenia na złożenie sumy odszkodowania do depozytu sądowego, a po drugie jej fizyczne tam złożenie.

Wskazać należy, że podobnie regulacje obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące wpłaty odszkodowania za nieruchomość do depozytu sądowego (art. 133 ustawy) mają na celu z jednej strony zabezpieczenie interesu osoby uprawnionej do otrzymania tego odszkodowania, a z drugiej strony zabezpieczają również interes podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania, bowiem ważne złożenie do depozytu sądowego wywołuje takie same skutki, jak wypłata odszkodowania osobie uprawnionej. Zatem osoba uprawniona do odebrania odszkodowania nie może wystąpić z roszczeniem o odsetki z tytułu opóźnienia w wypłacie odszkodowania, jeżeli złożone ono zostało do depozytu sądowego. Z chwilą złożenia odszkodowania do depozytu sądowego następuje bowiem zwolnienie dłużnika ze zobowiązania, a także ze skutków zwłoki lub opóźnienia w wypłacie oraz z waloryzacji na dzień wypłaty, o ile przekazanie do depozytu sądowego nastąpiło w terminie wypłaty odszkodowania (por. Ewa Bończak-Kucharczyk "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz." LEX 2013, komentarz do art. 133).

Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji zobowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zaś art. 80 k.p.a. stwierdza, że to, czy dana okoliczność została udowodniona organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Przepisy te stanowią rozwinięcie ogólnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 7 k.p.a., stanowiącym, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W ocenie Sądu przedmiotowe postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Organy w analizowanej sprawie zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał, a ze zgromadzonego materiału dowodowego wyciągnęły prawidłowe wnioski, oraz w sposób właściwy zastosowały zasadę swobodnej oceny dowodów.

W konsekwencji przyjąć należy, iż organy administracyjne w niniejszej sprawie pomimo znacznego upływu czasu od daty zakończenia postępowania sądowego w przedmiocie zezwolenia na złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego , - który to odstęp czasu spowodował obiektywne trudności w zebraniu pełnego materiału dowodowego w sprawie - w sposób jednak wystarczający wykazały, iż należne odszkodowanie zostało wypłacone poprzez jego złożenie depozytu sądowego, w wyniku czego Skarb Państwa jako dłużnik zwolnił się z powstałego zobowiązania. Mając na uwadze powyższe, także żądanie waloryzacji odszkodowania jest w przedmiotowej sprawie bezpodstawne. Waloryzacja oznacza bowiem przerachowanie wysokości odszkodowania. Waloryzacja dotyczy okresu między datą wydania decyzji o wywłaszczeniu, kiedy ustala się wysokość odszkodowania, a datą wypłaty tego odszkodowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 621/10). Jak już wskazano powyżej złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego wywołuje takie same skutki, jak wypłata odszkodowania osobie uprawnionej, a z chwilą złożenia odszkodowania następuje zwolnienie dłużnika ze zobowiązania.

Wobec powyższego, Sąd z mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.