Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 121/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2005r. sprawy ze skargi B. C. na z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały i utrzymanej nią w mocy uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...]


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 121/05

UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2004 roku skierowanym do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] B. C. domagał się:

1.wznowienia postępowania w sprawie przyjęcia go na aplikację radcowską, które odbyło się w 2001 roku, a zakończone zostało uchwałą o odmowie przyjęcia,

2. po wznowieniu podjęcie uchwały w sprawie przyjęcia go na aplikację.

Jako podstawę wznowienia wskazał art. 154a § 1 k.p.a. w związku z art. 190 Konstytucji RP.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 roku podjętą w sprawie odmowy wznowienia postępowania Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w [...], na podstawie art. 146 § 2 k.p.a. oraz art. 149 § 3 k.p.a., postanowiła odmówić uchylenia uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 roku Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w sprawie odmowy przyjęcia na I rok aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2001/2002.

W ocenie Rady OIRP w [...] skarga o wznowienie postępowania z powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 roku w sprawie P 21/02 nie może zostać uwzględniona z uwagi na fakt, że Uchwała Rady OIRP o odmowie przyjęcia na I rok aplikacji radcowskiej w roku 2001/2002 została podjęta prawidłowo, zgodnie z dotychczas obowiązującymi przepisami w tym zakresie. Stanowisko takie znajduje swoje uzasadnienie w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Po rozpoznaniu odwołania w sprawie odmowy wznowienia postępowania, Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2004 roku, na podstawie art. 138 § 1, art. 145 k.p.a. w związku z art. 33 ust. 1 i 3, art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych /Dz.U. z 1982 r., nr 19, poz. 145 oraz Dz.U. z 1989 r., nr 33, poz. 175/, uchwaliła utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu uchwały KRRP podniosła, iż w sprawie niniejszej nie występuje formalna przesłanka wznowienia postępowania. Powołała się na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 roku, z którego wynika wprost, iż "przepisy dotychczasowe /art. 60 pkt 8b/ także w zakresie orzeczenia o ich niezgodności z Konstytucją – do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał – korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi jego następstwami, co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego". Wobec tego, że uchwała nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 roku została podjęta na podstawie przepisów prawa, jest prawidłowa.

Skargę na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 roku utrzymującą w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 roku Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył B. C. wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości.

Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie:

1. art. 65 ust. 1 i art. 190 ust. 4 Konstytucji RP,

2. art. 15a § 1 k.p.a., art. 146 § 2 k.p.a., art. 149 § 3 k.p.a.,

3. art. 33 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Zdaniem skarżącego, stosownie do zapisu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz konkretyzującego ten przepis na potrzeby postępowań administracyjnych art. 145a § 1 k.p.a., wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę wznowienia postępowania w sprawie uprzednio rozstrzygniętej na podstawie przepisu prawa uznanego za niekonstytucyjny. Wobec tego podjęte uchwały w sposób rażący naruszają prawo. Nadto naruszają art. 65 Konstytucji RP w związku z art. 33 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 o radcach prawnych, albowiem każdy obywatel ma wolność wyboru i wykonywania zawodu. Ograniczenia przyjęć na aplikację radcowską wprowadzone aktem niemającym charakteru źródła prawa powszechnie obowiązującego wprowadzone zostały bez upoważnienia ustawowego. Podjęte uchwały naruszają także przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie oparte na podstawie art. 146 § 2 k.p.a. winno zapaść dopiero po wznowieniu postępowania. Wydana decyzja jest wewnętrznie sprzeczna, albowiem zawiera w istocie dwa rozstrzygnięcia wzajemnie się wykluczające w obowiązujących przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Izba Radców Prawnych wnosiła o jej oddalenie, powołując się na dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Kierując się powyższymi zarzutami skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała i utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 roku w sposób rażący naruszają prawo.

Zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a., wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Oznacza to, że wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania może nastąpić wyłącznie w formie postanowienia. Złożenie przez stronę żądania wznowienia postępowania rodzi obowiązek, gdy nie zachodzą warunki wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania, wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Jak podkreślił NSA w wyroku z 26.5.1989 roku, IKSA 339/89 /OSNA 1989, nr 1 poz. 50/ postępowania zmierzające do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej może być prowadzone tylko po wydaniu przez organ i doręczeniu wszystkim stronom postanowienia o wznowieniu postępowania /art. 149 § 1 k.p.a./, bądź też zawiadomienia /art. 61 § 4 , AT. 186 k.p.a./

W niniejszej sprawie, mimo wniosku B. C. o wznowienie postępowania zakończonego uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 roku w sprawie odmowy przyjęcia na I rok aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2001/2002, Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w [...] poniechała wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie. Wydała natomiast uchwałę, w której jako przedmiot wskazała odmowę wznowienia postępowania, a rozstrzygnięcie było rozstrzygnięciem merytorycznym, co do istoty sprawy, które mogło zapaść dopiero po wznowieniu postępowania i to w następstwie ustalenia, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. lub też czy występuje przesłanka z art. 145a § 1 k.p.a. – w razie pozytywnego wyniku tych czynności – przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej. Także dopiero w następstwie ustalenia, że zaistniała jedna z dwóch przesłanek negatywnych przewidzianych art. 146 k.p.a. możliwe byłoby podjęcie uchwały o odmowie uchylenia uchwały /decyzji/, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść decyzja /uchwała/ odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Wystąpienie tych przesłanek nie ogranicza dopuszczalności wznowienia. Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania wydanej ze względu na wystąpienie jednej z negatywnych przesłanek jest działaniem z rażącym naruszeniem prawa, co wynika z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4.11.1998r., III RN 80/98, nr 17, poz. 537/.

Uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 roku utrzymując w mocy zaskarżoną uchwałę, jako jej przedmiot wskazała – odwołanie od odmowy wznowienia postępowania i istocie taki był jej przedmiot. Dowodzi tego treść uzasadnienia "Powyższa okoliczność wskazuje, iż w niniejszej sprawie nie występuje formalna przesłanka wznowienia".

Jak więc wynika z powyższych rozważań obie uchwały w sposób rażący naruszają prawo. Są wewnętrznie sprzeczne. Rady Radców Prawnych zdają się nie odróżniać instytucji wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia od odmowy wznowienia postępowania. Z art. 149 § 2 k.p.a. wynika wyłącznie dopuszczalność wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania z powodu braku podstaw do wznowienia postępowania. Ustalenie wystąpienia podstaw wznowienia postępowania może nastąpić wyłącznie w toku postępowania wznowieniowego. Przesłanką odmowy wznowienia /art. 149 § 3 k.p.a./ nie może być negatywny wynik ustaleń, co do przyczyn wznowienia.

Rozpoznając ponownie sprawę organy winny mieć na uwadze powyższe rozważania i w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o wznowienie postępowania, a więc albo je wznowić w formie postanowienia, albo też odmówić wznowienia postępowania już w formie decyzji. Skutkiem wznowienia winno być ustalenie podstaw wznowienia, a odmowy wznowienia ustalenie jego przyczyn. Obowiązujące przepisy dopuszczają połączenie w jednym postępowaniu ustalenia wystąpienia podstaw wznowienia postępowania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzja ostateczną.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym sąd orzekł jak w wyroku.