Wyrok NSA, sygn. akt V SA 62/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 627  Cudzoziemcy, repatrianci, nabycie nieruchomości przez cudzoziemca
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1, art. 17 pkt 2, art. 22 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 114 poz. 739
law: Ustawa z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach.
Teza: Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. nr 114 poz. 739/ odmowa przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie może nastąpić w razie ustania przyczyny, dla której zezwolenia udzielono albo w razie wystąpienia którejś z okoliczności wskazanych w art. 13 ust. 1 ustawy /negatywne przesłanki przedłużenia/.

Spełnienie którejś z przesłanek pozytywnych decydujących o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie, jest decydujące także dla ewentualnego przedłużenia tego zezwolenia. Przesłanka działalności gospodarczej jako przyczyna decydująca o udzieleniu lub przedłużeniu zezwolenia na zamieszkanie w Polsce może być przedmiotem badania i oceny pod kątem widzenia, czy nie jest to działalność fikcyjna, czy czysto formalna. Nie jest to dodatkowa przesłanka nie wymieniona w art. 17 lecz ocena związków z Polską poprzez przesłankę istniejącą tj. ocenę prowadzenia działalności gospodarczej. /art. 17 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach/. Ocena taka oczywiście zawiera w sobie elementy uznaniowości i wymaga wykazania przez organ administracyjny faktycznych przesłanek rozumowania i jest poddana kontroli sądu administracyjnego z tego punktu widzenia jak również z punktu widzenia poprawności wnioskowania.

TEZY

Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. nr 114 poz. 739/ odmowa przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie może nastąpić w razie ustania przyczyny, dla której zezwolenia udzielono albo w razie wystąpienia którejś z okoliczności wskazanych w art. 13 ust. 1 ustawy /negatywne przesłanki przedłużenia/.

Spełnienie którejś z przesłanek pozytywnych decydujących o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie, jest decydujące także dla ewentualnego przedłużenia tego zezwolenia. Przesłanka działalności gospodarczej jako przyczyna decydująca o udzieleniu lub przedłużeniu zezwolenia na zamieszkanie w Polsce może być przedmiotem badania i oceny pod kątem widzenia, czy nie jest to działalność fikcyjna, czy czysto formalna. Nie jest to dodatkowa przesłanka nie wymieniona w art. 17 lecz ocena związków z Polską poprzez przesłankę istniejącą tj. ocenę prowadzenia działalności gospodarczej. /art. 17 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach/. Ocena taka oczywiście zawiera w sobie elementy uznaniowości i wymaga wykazania przez organ administracyjny faktycznych przesłanek rozumowania i jest poddana kontroli sądu administracyjnego z tego punktu widzenia jak również z punktu widzenia poprawności wnioskowania.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Than (...) na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 grudnia 1999 r. (...) w przedmiocie odmowy przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący, Than (...), obywatel Socjalistycznej Republiki Wietnamu zaskarżył decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 13 grudnia 1999 r., (...), utrzymująca w mocy decyzję Wojewody (...) z 24 września 1999 r. odmawiająca Skarżącemu przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w Rzeczpospolitej Polskiej.

Skarżący przebywa w Polsce od 1993 r. W marcu 1995 r. założył spółkę z o.o. "T.", i pracuje w niej na stanowisku wiceprezesa. W dniu 31 sierpnia 1998 r. Skarżący otrzymał zezwolenie na zamieszkanie z datą ważności do 19 sierpnia 1999 r. Zezwolenie miało związek z prowadzeniem działalności gospodarczej na terenie Polski, w postaci wspomnianej wyżej spółki.

Skarżący w kwietniu 1999 r., przed upływem ważności pozwolenia, wystąpił o jego przedłużenie. Decyzją z 24 września 1999 r. /a więc wydaną w terminie 5 miesięcy po złożeniu wniosku/ Skarżącemu odmówiono przedłużenia pobytu. Decyzja w tej sprawie zawierała także określenie terminu opuszczenia terytorium RP. Zwięzłe uzasadnienie zawierało jako argument stwierdzenie, iż wnioskodawca nie wykazał okoliczności uzasadniających konieczność jego przebywanie w Polsce przez czas dłuższy niż 12 miesięcy: "wnioskodawca nie wykazał takich okoliczności, bowiem prowadzenie przez Niego działalności gospodarczej w ramach spółki "T." o wątpliwej kondycji finansowej w żaden sposób nie przekonało organu I instancji o konieczności przedłużenia zezwolenia". W motywach decyzji podano także, iż po wyekspirowaniu ważności poprzedniego pozwolenia Skarżący "nie zgłosił się do Urzędu celem zalegalizowania swojego pobytu." Podstawa prawna decyzji powoływała art. 13 ust. 1 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach oraz par. 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 grudnia 1997 r., w sprawie szczegółowych zasad, trybu postępowania oraz wzorów dokumentów w sprawach cudzoziemców /Dz.U. 1998 nr 1 poz. 1/.

W odwołaniu Skarżący zakwestionował podanie jako prawnej podstawy rozstrzygnięcia wskazanych wyżej przepisów podnosząc, że organ orzekający "dokonał prawnej kwalifikacji faktów, nie usiłując nawet faktów tych ustalać". W szczególności bowiem skarżący zarzuca, iż podejrzenia, że pobyt Skarżącego w Polsce ma cel inny niż deklarowany, i to podejrzenia "uzasadnione", jak tego wymaga art. 13 ust. 1 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach wymagają zgromadzenia i przeanalizowania zebranego materiału dowodowego, co w sprawie nie nastąpiło. Także powołany przepis rozporządzenia z 1997 r. nie jest w żaden sposób odniesiony do sytuacji Skarżącego /przepis mówi o dokumentach wymaganych w celu przedłużenia pobytu/. Skarżący zakwestionował wreszcie utożsamienia przez organ "zajścia okoliczności uzasadniających zamieszkanie cudzoziemca w Polsce" /art. 17 ustawy o cudzoziemcach/ z "okolicznościami, które on sam [organ] uzna za przekonywujące w oparciu o swe intuicyjne przekonania lub jakieś inne subiektywne kryteria". Zaskarżona decyzja - zdaniem Skarżącego - nie ustosunkowała się do wywodów odwołania, natomiast oparła się na złożeniu, iż katalog powołanych w art. 17 ustawy o cudzoziemcach przesłanek uzasadniających pobyt cudzoziemca w Polsce ma charakter przykładowy, nie zamknięty. Do tych przesłanek należą także "ewentualne korzyści, jakie pobyt cudzoziemca przyniósłby naszemu krajowi". Spółka "T." w pierwszych siedmiu miesiącach 1999 r., wypracowała zysk 499,30 zł., co daje niespełna 24 złote na utrzymanie jednej osoby miesięcznie /zysk dzielony jest na trzy osoby/. Taka kwota jest niewystarczająca na utrzymanie i to stało się podstawa wniosku organu o tym, że "rzeczywiste dochody obcokrajowca są znacznie wyższe". Skoro zaś pobyt Skarżącego w Polsce jest związany z prowadzoną działalnością gospodarcza, to nie jest ona na tyle trwałą i efektywna, aby zapewniała Cudzoziemcowi źródło utrzymania w Polsce" a to uzasadnia twierdzenie, że "cel pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest inny niż deklarowany". W skardze też podniesiono, iż art. 22 ust. 2 i 13 ustawy o cudzoziemcach które regulują przesłanki przedłużenie pozwolenia na pobyt czasowy, nie zawierają elementów uznaniowości /w przeciwieństwie do sytuacji pod rządem dawnego prawa materialnego i do decyzji o udzieleniu zezwolenia/. Odmowa musi opierać się na istnieniu jakieś negatywnej przesłanki z art. 13 ust. 1 pkt 1- 9 albo musi opierać się udowodnieniu braku którejś z przesłanek pozytywnych, z art. 17 pkt 1-4.

Skarżący podnosi, że jego sytuacja, którą uznano za podstawę wydania pozwolenia na pobyt czasowy i sytuacja obecna - nie uległa zmianie, ponieważ rzeczywiście prowadzi spółkę zatrudniająca także polskich pracowników. Skarżący ma zezwolenie na pracę /w spółce T./ i utrzymuje się z otrzymywanego tam wynagrodzenia. Kwestii tej nie uwzględniono w decyzjach obu instancji. To podważa zresztą rozważania zaskarżonej decyzji co do źródeł utrzymania Skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jej uchylenie. Oceniana z tego punktu widzenia zaskarżona decyzja powinna być uznana za niewadliwą.

Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach odmowa przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie może nastąpić w razie ustania przyczyny, dla której zezwolenia udzielono albo w razie wystąpienia którejś z okoliczności wskazanych w art. 13 ust. 1 ustawy /negatywne przesłanki przedłużenia/. W konkretnej sprawie zachodzi druga ze wskazanych sytuacji. Skarżący bowiem ma zamiar prowadzić nadal działalność gospodarcza, której zainicjowanie stało się przyczyną udzielenia zezwolenia na zamieszkanie po raz pierwszy. Z tego punktu widzenia należy się z nim zgodzić, że jego sytuacja nie uległa zmianie. Przesłanką pozytywną udzielenia zezwolenia na pobyt było prowadzenie działalności gospodarczej /art. 17 pkt 2 ustawy/. Spełnienie którejś z przesłanek pozytywnych decydujących o uzyskaniu pozwolenia na zamieszkanie, jest decydujące także dla ewentualnego przedłużenia tego zezwolenia. Jednakże nie jest trafne twierdzenie skargi, że brak jest możliwości oceny przez organ administracyjny efektywności i realności prowadzenia działalności gospodarczej. Innymi słowy, przesłanka działalności gospodarczej jako przyczyna decydująca o udzieleniu lub przedłużeniu zezwolenia na zamieszkanie w Polsce może być przedmiotem badania i oceny. W szczególności pod kątem widzenia, czy nie jest działalność fikcyjna czy czysto formalna. Ocena taka oczywiście zawiera w sobie elementy uznaniowości i wymaga wykazania przez organ administracyjny faktycznych przesłanek rozumowania i jest poddana kontroli sądu administracyjnego z tego punktu widzenia, jak również z punktu widzenia poprawności wnioskowania. W tej sytuacji zarzut skargi, iż decyzja powołuje się na nie wymienioną w art. 17 dodatkową przesłankę "przynoszenia korzyści" z tytułu pobytu Skarżącego w Polsce nie jest trafny. Chodzi tu nie o wskazywanie dodatkowej przesłanki, lecz o ocenę związków Skarżącego z Polską poprzez przesłankę istniejąca, tj. o ocenę prowadzenia przez niego działalności gospodarczej /art. 17 pkt 2 ustawy/.

Zaskarżona decyzja wskazuje jako przyczynę odmowy drugą przesłankę wymienioną przez art. 22 ust. 2, a mianowicie wystąpienie rozbieżności między deklarowanym i rzeczywistym celem pobytu, tj. art. 13 ust. 1 pkt 7 ustawy.

Rozumowanie przedstawione w zaskarżonej decyzji opiera się na wywodzie, że skoro spółka, w której Skarżący jest zatrudniony jako wiceprezes, osiąga bardzo niskie zyski /niecałe 500 zł za okres pierwszych siedmiu miesięcy 1999 r./, to jej działalność nie może być uznana za stwarzająca stabilne zaplecze dla zatrudnionych w niej osób. Ponieważ zaś zła kondycja finansowa spółki "Than" jest zjawiskiem trwałym, stawia to pod znakiem zapytania jej gospodarczą żywność i zdolność przynoszenia zysku. W 1997 r., po kilku miesiącach działalności pożar zniszczył siedzibę spółki i złożony tam towar. W 1998 r. koszty działania spółki obciążył remont wynajmowanej siedziby, przeprowadzony przez właściciela hali. Niezależnie od przyczyn, zła kondycja finansowa spółki jest faktem. W tej sytuacji za zasadną należy uznać wątpliwość wyrażoną w zaskarżonej decyzji, czy gospodarcza działalność spółki umożliwia utrzymanie z jej dochodów trzech osób /nawet, jeśli są one zatrudnione jako pracownicy najemni, tj. w sytuacji, gdy ich płace obciążają koszty, a nie zysk spółki/. Organ administracji mógł mieć uzasadnione podejrzenia, iż cel pobytu Skarżącego w Polsce rozmija się z celem deklarowanym, tj. prowadzeniem działalności gospodarczej w postaci spółki "T." i że dochody Skarżącego, konieczne na jego utrzymanie są czerpane z innych źródeł, niż oficjalnie rozliczana działalność spółki. W ten sposób druga z przesłanek wymaganych przez art. 22 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach jako podstawa przedłużenia zezwolenia na pobyt w Polsce /istnienie którejś z okoliczności wskazanych w art. 13 ust. 1/ zrealizowałaby się w postaci wskazanej w art. 13 ust. 1 pkt 7 jako "istnienie uzasadnionego podejrzenia, iż pobyt w Polsce ma cel inny niż deklarowany", tj. niż działalność gospodarcza Skarżącego w spółce "T.". niezdolnej do utrzymania własnych pracowników.

Zgodzić się należy z poglądem wyrażonym przez Skarżącego w skardze, iż decyzja organu pierwszej instancji, w wadliwy sposób sprowadzała problem negatywnych przesłanek wymaganych przez art. 22 ust. 2 i art. 13 ust. 1 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach do istnienia "przekonania organu", co nie odpowiada zarówno zasadom rozkładu ciężaru dowodu, jak i zasadom uzasadniania okoliczności wyrażonych przy pomocy pojęć nieostrych. Jednakowoż te uchybienia nie zaważyły na ostatecznej treści decyzji i ponadto zostały naprawione w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji, zaskarżonym w niniejszej sprawie. Nieprawidłowe było także formułowanie zarzutu w decyzji pierwszoinstancyjnej, jakoby Skarżący popełnił uchybienie nie zgłaszając się do organu administracji po upływie terminu ważności pozwolenia na pobyt; Skarżący wszak złożył wniosek o przedłużenie legalizacji pobytu przed wyekspirowaniem terminu pozwolenia i w momencie, gdy termin ten upłynął jego sprawa była zawisła przed organem administracji, który - co należy podkreślić - działał z naruszeniem standardów w zakresie terminowego załatwiania sprawy. Jednakże i te uchybienia nie mają wpływu na ostateczna treść decyzji.

Konkludując należy więc uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego /art. 22 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 7 tejże ustawy/, zaś postępowanie prowadzące do jej wydania nie zawiera uchybień proceduralnych, mających wpływ na treść decyzji.

W tej sytuacji, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało skargę oddalić.