Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1445/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184; art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (jedn. tekst Dz.U. z 2007 r. nr 231, poz. 1700)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie sędzia NSA Wiesław Kisiel /spr./ sędzia del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 15 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. J. J. i innych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 208/09 w sprawie ze skargi H. J. J. i innych na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji – Akt własności ziemi oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 8 czerwca 2009 r., II SA/Łd 208/09 oddalił skargę W. Z., H. J. J., Z. K. Z., R. J. Z. oraz W. P. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:

a) Aktem własności ziemi z dnia [...] grudnia 1981 r. Naczelnik Miasta i Gminy w Tuszynie stwierdził, że S. P. i B. P. stali się z mocy prawa właścicielami nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów numerami [...] i [...] o łącznej powierzchni 3,34 ha, położonej w K..

b) Po rozpatrzeniu wniosku W. Z., H. J. J., Z. K. Z., R. J. Z. oraz W. P. Z., decyzją z dnia 14 listopada 2008 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji (aktu własności ziemi) z dnia 9 grudnia 1981 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy tą decyzję, wydając w dniu [...] stycznia 2009 r. decyzję nr [...]. Przewidziana ustawą z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. nr 27, poz.250 ze zm.) akcja porządkowania własności gospodarstw rolnych samoistnych posiadaczy została zakończona w 1982 r. Ustawa z 1971 r. została uchylona ustawą z 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Wcześniej wydane akty własności mogły być nadal podważane w drodze wniosków o wznowienie postępowania lub stwierdzenie jego nieważności.

Natomiast art.63 ust.2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (jedn.tekst Dz.U. z 2007 r. nr 231, poz.1700) uchylił możliwość wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji wydanych na podstawie ustawy z 1971 r. Artykuł 63 ust.2 ustawy z 1991 r. nadal obowiązuje i ma zastosowanie do wszystkich ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.

c) W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, W. Z., H. J. J., Z. K. Z., R. J. Z. i W. P. Z., zarzucili decyzji z dnia 15 stycznia 2009 r. błędne zastosowanie art.63 ustawy z 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Działki gruntu objęte aktem własności ziemi nigdy nie wchodziły w skład zasobu nieruchomości rolnych Skarbu Państwa. Organ naruszył również artykuły 12, 107 i 140 K.p.a., poprzez nierozważenie wszystkich zarzutów, podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

2. Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2009 r., II SA/Łd 208/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił powyższą skargę. Artykuł 63 ust.2 ustawy z 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nadal obowiązuje, w szczególności - nie został uchylony ustawą, nie został również uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją. Przepis ten umiejscowiony został w rozdziale 10 ustawy "Przepisy przejściowe i końcowe", którego przedmiotem nie jest sama ustawa, ale inne akty prawne. Artykuł 63 odnosi się wprost do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, mającej zastosowanie do gruntów znajdujących się w samoistnym posiadaniu osób fizycznych (art.1 ust.1). Grunty te nie mogły więc znajdować się w zasobie Skarbu Państwa.

Artykuł 63 ust.2 ustawy z 1991 r. zakazał podważania decyzji wydanych na podstawie ustawy z 1971 r. oraz – wszczynania postępowań mogących do takiego skutku prowadzić (por. wyrok NSA z 28 maja 2008 r., II OSK 571/07). W rezultacie brak jest obecnie jakiejkolwiek możliwości weryfikacji aktów własności ziemi wydanych na podstawie ustawy z 1971 r., co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 22 lutego 2000 r., SK 13/99 i z dnia 15 maja 2000 r., SK 29/99.

Obszerne uzasadnienie przez organ zastosowania art.63 ust.2 ustawy z 1991 r. spełnia wymagania art.107 § 3 K.p.a.

3. W. Z., Z. K. Z., R. J. Z., W. P. Z. oraz H. J. J. w skardze kasacyjnej wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I. instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Sąd I.instancji naruszył art.63 ustawy z 1991 r. poprzez przyjęcie, że przepis ten wyłączył możliwość wszczęcia postępowania żądanego przez strony. Na mocy art.1 ustawy z 1991 r., ustawa ta nie ma zastosowania do nieruchomości, które nigdy nie należały do Skarbu Państwa. Reguluje ona wyłącznie zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa. W konsekwencji art.63 ustawy z 1991 r. ma zastosowanie wyłącznie do tych decyzji wydanych na podstawie ustawy z 1971 r., których przedmiotem są nieruchomości Skarbu Państwa. Stosowanie tego przepisu również do innych nieruchomości, które nigdy nie były i nadal nie są objęte zakresem przedmiotowym jest efektem zastosowania wykładni rozszerzającej, a to jest niedopuszczalne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została uwzględniona, gdyż postawiony w niej zarzut jest całkowicie nietrafny.

Jedyną podstawą kasacyjną jest art.63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Skarga kasacyjna powtórzyła więc podstawowy zarzut podniesiony uprzednio przez Skarżących w skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Na zarzut prawidłowo odpowiedział Sąd I.instancji w zaskarżonym wyroku, stwierdzając, że art.63 ust.2 ustawy 1991 r. umiejscowiony został w rozdziale 10 - Przepisy przejściowe i końcowe, którego przedmiotem nie jest sama ustawa, ale inne akty prawne. Przepis ten odnosi się wprost do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z 1971 r., która w art.1 ust.1 zadecydowała, że przepisy tej ustawy stosować należało do gruntów znajdujących się w samoistnym posiadaniu osób fizycznych (rolników). Z takiego szczegółowego uregulowania wynika jednoznacznie, że grunty objęte zakresem przedmiotowym ustawy — nie mogły znajdować się w zasobie Skarbu Państwa.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela tak sformułowane stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Można jedynie dla porządku dodać, że zaakceptowanie argumentu skargi kasacyjnej byłoby równoznaczne z zakwestionowaniem znaczącego odsetka nowelizacji różnych ustaw. Polski ustawodawca bardzo swobodnie rozmieszcza przepisy nowelizujące wcześniejsze ustawy, czego jednak nie traktuje się nigdy jako wystarczającą przesłankę do zakwestionowania skuteczności nowelizacji. Tytułem przykładu wystarczy przypomnieć, że Prawo budowlane zostało znowelizowane w szczególności przez art.41 ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych (Dz.U. nr 170, poz.1217), art.147 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz.1505), art.68 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. nr 31, poz.206) czy też art.65 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz.U. nr 106, poz.675).

Mając powyższe na uwadze, orzekając na podstawie art.184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.