Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 730/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6540
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 120
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Michał Sułkowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi P. T. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...], na podstawie art. 59 § 2, art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku P. T. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału IPN Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] o udostępnieniu P. T. do wglądu w formie kopii wymienionych w decyzji dokumentów. Wymieniona decyzja wydana została na podstawie art. 31 ust 1 w związku z art. 30 ust. 2 pkt 1, art. 30 ust. 2a i art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2019 r., poz. 1882, Dz. U. z 2020 r., poz. 1273), po rozpatrzeniu wniosku P. T. z dnia [...] lipca 2020 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że przedmiotową decyzję pełnomocnik do doręczeń (wskazany we wniosku z dnia [...] lipca 2020 r.), otrzymał w dniu 24 listopada 2020 r. (potwierdza data i podpis na ZPO).

W dniu 26 listopada 2020 r. wnioskodawca ustanowił pełnomocnika do realizacji praw wynikających z ustawy o IPN – E. T. W dniu [...] grudnia 2020 r. w Oddziale IPN w [...] ww. pełnomocnikowi udostępniono dokumenty dotyczące P. T. Tego dnia E. T. otrzymała również kopie udostępnionych jej dokumentów.

W dniu 31 sierpnia 2021 r. adw. A. S. poinformował Instytut Pamięci Narodowej, że w dniu [...] sierpnia 2021 r. został ustanowiony pełnomocnikiem P. T. i przedłożył stosowne pełnomocnictwo. W ww. piśmie wystosował również do Oddziału IPN w [...] wniosek o wydanie decyzji o wykreśleniu P. T. jako TW "[...]".

Przy piśmie z dnia 9 września 2021 r. ww. pełnomocnik strony przesłał do Oddziału IPN w [...] pismo P. T., będące ustosunkowaniem się do podpisanego przez niego w dniu [...] kwietnia 1980 r. "[...]".

Pismem z dnia [...] września 2021 r. znak [...] Zastępca Dyrektora -Oddziału IPN w [...] udzielił odpowiedzi na wniosek pełnomocnika z dnia [...] sierpnia 2021 r. dotyczący wykreślenia P. T. jako TW (...).

W dniu 8 listopada 2021 r. do Biura Prawnego Instytutu Pamięci Narodowej wpłynęło pismo adwokata A. S., pełnomocnika P. T. (pismo datowane dnia [...] października 2021 r.). W przedmiotowym piśmie pełnomocnik strony wniósł do Prezesa IPN, powołując się na art. 31 ust. 2 ustawy o IPN, o zmianę decyzji znak [...] oraz uwzględnienia pisma ww. z dnia [...] sierpnia 2021 r. w sprawie wydania decyzji o wykreśleniu P. T. jako tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]". W piśmie z dnia [...] października 2021 r. pełnomocnik strony wskazał ponadto, że w jego ocenie, wcześniej strona nie miała pełnomocnika w rozumieniu art. 35a pkt 2 ustawy o IPN. Ww. wniósł również o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Organ podniósł, że w związku z tym, że z treści pisma z dnia [...] października 2021 r. nie wynikało jednoznacznie czy należy je traktować jako odwołanie złożone na podstawie art. 127 § 1 k.p.a., tj. odwołanie od decyzji znak [...] z dnia [...] listopada 2020 r., czy też jako odwołanie od pisma Zastępcy Dyrektora Oddziału IPN w [...] znak [...] z dnia [...] września 2021 r. organ odwoławczy, pismem z dnia [...] listopada 2021 r. wezwał pełnomocnika strony do sprecyzowania żądania wyrażonego w piśmie z dnia [...] października 2021 r.

Organ podał, że pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. pełnomocnik wnioskodawcy wyjaśnił, że pismo z dnia [...] października 2021 r, należy traktować jako odwołanie od decyzji Dyrektora Oddziału IPN w [...] w zakresie odmowy wykreślenia P. T. jako tajnego współpracownika. W związku z tym organ odwoławczy zinterpretował, że pismo pełnomocnika z [...] października 2021 r. jest odwołaniem od decyzji Dyrektora Oddziału IPN w [...] znak [...] z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie udostępnienia dokumentów w kopii.

Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. Dyrektor Biura Prawnego IPN wystąpił do pełnomocnika strony o wskazanie jakie były przyczyny uchybienia przez P. T. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zastępcy Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w [...] ([...]) z dnia [...] listopada 2020 r., uprawdopodobnienie, że wskazane przyczyny uchybienia terminu nastąpiły bez winy Wnioskodawcy oraz wskazanie, kiedy dokładnie ustały przyczyny uchybienia przez stronę terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania.

Organ wskazał, że w odpowiedzi z dnia 17 stycznia 2022 r. pełnomocnik strony wyjaśnił, że powodem wniesienia przez stronę odwołania od ww. decyzji po terminie (na co wnioskodawca wskazywał w oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2021 r.) było zapoznanie się przez wnioskodawcę z dokumentacją wydaną przez organ, dopiero w dniach [...] sierpnia 2021 r. Powyższe wynikało z obostrzeń pandemicznych i zamieszkaniem wnioskodawcy w [...]. Jak wyjaśnił pełnomocnik, P. T. nie uważał się za osobę współpracującą z SB, w związku z czym nie traktował poważnie informacji pojawiających się na jego temat w Internecie. Stąd też, o dotyczących go istniejących dokumentach, dowiedział się dopiero po wizycie w Oddziale IPN w [...] w dniu [...] lipca 2020 r. Powyższy brak świadomości strony, w ocenie pełnomocnika, sprawia, że trudno by było wskazać wnioskodawcy przyczyny braku zawinienia w uchybieniu terminu, jak i stwierdzić kiedy one dokładnie ustały.

Organ odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazał m.in., że odwołanie od decyzji znak [...] z dnia [...] listopada 2020 r. pełnomocnik strony wniósł w dniu [...] października 2021 r. (potwierdza data stempla na kopercie). W przedmiotowym odwołaniu z dnia [...] października 2021 r. ww. wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz wskazał, że dotychczas w przedmiotowym postępowaniu P. T. nie miał pełnomocnika w rozumieniu art. 35a pkt 2 ustawy o IPN.

Odnosząc się do treści odwołania pełnomocnika strony z dnia [...] października 2021 r. organ wskazał, że wymienioną decyzję pełnomocnik do doręczeń wskazany we wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. odebrał osobiście w dniu [...] listopada 2020 r. (potwierdza data i podpis na ZPO). Tym samym termin przysługujący stronie do złożenia przedmiotowego odwołania upłynął w dniu 8 grudnia 2020 r.

W ocenie organu odwoławczego brak, we wcześniejszym stadium postępowania, reprezentowania strony przez profesjonalnego pełnomocnika nie ma wpływu na prawidłowość postępowania gdyż organ I instancji w pouczeniu decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. prawidło informował P. T. o przysługującym mu uprawnieniu do wniesienia odwołania do Prezesa IPN.

Organ wskazał, że odnośnie podobnej sytuacji wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w wyroku z dnia 29 kwietnia 2020 r. (sygn. akt I SA/Gl 1670/19) wskazał, że "za przywróceniem terminu nie przemawia brak świadomości pełnomocnika pocztowego, co do dalszych konsekwencji odbioru przesyłki, jak i niemożność przesłania jej adresatowi, którego miejsca pobytu wówczas nie znał. Przewidziana w ustawie Prawo pocztowe dopuszczalność doręczenia korespondencji nie bezpośrednio adresatowi, ale innej osobie - ustanowionemu przez adresata pełnomocnikowi pocztowemu (art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo pocztowe) nie wskazuje, aby tego rodzaju doręczenie było tylko pewnym niezakończonym jeszcze prawnie etapem na drodze do jego skutecznego doręczenia stronie, który to etap prawidłowo wykonany sam z siebie miałby nie wywołać skutków bezpośrednio w sferze doręczenia pisma adresatowi, lecz je jedynie poprzedzał. Prawidłowe doręczenie pisma pełnomocnikowi pocztowemu rozpoczyna zatem bieg terminu, który jest z tym pismem związany, niezależnie od tego czy i kiedy pismo zostanie oddane adresatowi. Wszelkie zaniedbania po stronie ustanowionego pełnomocnika pocztowego obciążają adresata przesyłki.

Natomiast przedmiotowe odwołanie pełnomocnika strony adw. A. S. wpłynęło dopiero do organu trzysta osiem dni po upływie ustawowego terminu na wniesienie odwołania. Jednocześnie pełnomocnik strony w piśmie z dnia [...] października 2021 r. nie wskazał przyczyny uchybienia terminu jak również nie uprawdopodobnił, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony. W późniejszej korespondencji z organem (pismo z dnia [...] stycznia 2022 r.) pełnomocnik strony wskazywał jedynie, że brak świadomości strony, uniemożliwił ww. wskazanie przyczyny braku zawinienia w uchybieniu terminu, jak i stwierdzenie kiedy one dokładnie ustały. Tym samym, w ocenie Prezesa IPN P. T. nie wypełnił przesłanek określonych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a., stanowiących podstawę ewentualnego przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2020 r.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. to na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia istnienia okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie.

Odnośnie wyjaśnień pełnomocnika strony wskazujących, że powodem wniesienia odwołania od decyzji organu po terminie było zapoznanie się przez P. T. z dokumentacją wydaną przez organ, dopiero w dniach [...] sierpnia 2021 r., na co wpływ miały obostrzenia pandemiczne i zamieszkanie wnioskodawcy w [...], organ uznaje je za bezzasadne. Jak już bowiem wcześniej wskazano decyzję pełnomocnik do doręczeń otrzymał w dniu [...] listopada 2020 r. (potwierdza data i podpis na ZPO). Następnie, w dniu [...] listopada 2020 r. wnioskodawca ustanowił pełnomocnika do realizacji jego praw wynikających z ustawy o IPN. W dniu [...] grudnia 2020 r. w Oddziale IPN w [...] pełnomocnikowi strony udostępniono dokumenty dotyczące P. T. Tego dnia E. T. otrzymała również kopie udostępnionych jej dokumentów. Tym samym P. T., kroki umożliwiające mu zapoznanie się z dotyczącymi go dokumentami podjął bezpośrednio po uzyskaniu wiedzy o doręczeniu decyzji organu. Powyższe w ocenie Prezesa IPN świadczy jednoznacznie tym, że strona miała pełną świadomość doręczenia decyzji organu I instancji jak również istnienia i udostępnienia dokumentów dotyczących wnioskodawcy.

W ocenie Prezesa IPN zarówno strona jak i jej pełnomocnik me wykazali jakie faktycznie okoliczności uniemożliwiły wnioskodawcy zapoznanie się z treścią decyzji i udostępnionymi w sprawie dokumentami oraz złożenia, w ustawowo przewidzianym terminie, odwołania od ww. rozstrzygnięcia organu I instancji, jak również nie wykazali, że ewentualne zaistniałe okoliczności nie leżą po stronie P. T.

Prezes IPN badając powyższe uznał, że wnioskodawca nie tylko nie wykazał okoliczności, które uniemożliwiły mu dokonania omawianej czynności w terminie ale wręcz nie przedstawił żadnych okoliczności świadczących o podjęciu przez niego jakichkolwiek działań zmierzających do dotrzymania terminu. Organ powołał się m.in. na wyrok NSA z dnia 30 listopada 2006 r. sygn.. akt II OSK 1397/05).

Organ zaznaczył, że przeszkoda musi być zatem niezależna (obiektywna), Strona musi użyć największego w danych warunkach wysiłku, aby dochować terminu procesowego. Ma także obowiązek skorzystać z pomocy innych osób, jeżeli jest to możliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 września 2000 r. podkreślił, iż "Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. " (sygn. akt I SA 1072/00).

Organ podkreślił, że zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie ugruntował się pogląd, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Organ przywołał pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 16 lipca 2020 r. (sygn. akt I OSK 3233/19).

Organ stwierdził, że w świetle przedstawionej argumentacji, nie mógł przywrócić terminu do wniesienia odwołania z uwagi na fakt, że wnioskodawca nie wykazał dostatecznie, że nie mógł usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku podnoszonej przez niego przeszkody do wniesienia odwołania. Organ podkreślił, że P. T. nie wykazał żadnych podjętych przez niego działań zmierzających do dochowania terminu procesowego. Prezes IPN wskazał jednocześnie, że nie rozpatrywał zawartych we wniosku merytorycznych zarzutów odnoszących się do istoty sprawy, bowiem wykracza to poza przedmiot niniejszego postępowania.

Postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi P. T., reprezentowanego przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu organowi względnie jego zmianę i przywrócenie terminu, podniósł zarzut naruszenia przepisu art. 59 § 2 oraz art. 58 § 2 k.p.a.

Pełnomocnik wskazał, że nie kwestionuje dorobku judykatury wyszczególnionego w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał natomiast, że skarżący zaznajomił się z zawartością dokumentów przywołanych w decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. dopiero w połowie sierpnia ubiegłego roku, "nie miał świadomości ich wagi skoro nawet w dacie udzielenia pierwszego pełnomocnictwa do postępowania administracyjnego z 17 sierpnia 2021 r. nadal pozostawał w przekonaniu, iż chodzi o sytuację objętą treścią przepisu art. 35 lit.b ustawy z 18 grudnia 1998 r. o IPN (DzU z 28 stycznia 2021 r. poz. 177 zawierający obwieszczenie Marszałka Sejmu co do jednolitego tekstu przedmiotowej ustawy), a zatem że jest w swych działaniach nieograniczony w czasie w czym utwierdziła jego rozmowa z Zastępcą Dyrektora Oddziału w [...] z lipca 2020 r., jak i informacja jaką uzyskał od siostry, która będąc pełnomocnikiem w istocie rzeczy wykonała rolę posłańca. (...)". Pełnomocnik wskazał na wykonywany przez skarżącego zawód, okres przebywania poza granicami kraju, okoliczność, że siostra strony nie ma przygotowania prawniczego. Pełnomocnik podniósł też m.in., że (...) zasadną jest konstatacja, że P. T. wprowadzony został w błąd co do skutków swej bezczynności po 3 grudnia 2021 r. (...)". Pełnomocnik wskazał też m.in., że w pouczeniu do decyzji z [...] listopada 2020 r. - z jakim P. T. zapoznał się dopiero w czasie sierpniowego pobytu w Kraju w 2021r. - brak jest poza określeniem terminu pouczenia w jaki sposób jej adresat ma się odwołać do Prezesa IPN w zakresie nieprawdziwości danych. Zarzucił naruszenie art.6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutu braku świadomości skarżącego w kwestii wagi udostępnionych przez organ dokumentów oraz przekonania co do braku ograniczeń czasowych w ewentualnie podejmowanych dalszych działaniach, które w skarżącym utwierdziły informacje uzyskane od jego siostry będącej pełnomocnikiem w sprawie Prezes IPN uznał, że nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Wyjaśnił, że organ I instancji w decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. prawidłowo informował skarżącego o przysługującym mu terminie do wniesienia odwołania od powyższego rozstrzygnięcia. Organ nie informuje wnioskodawcy o wadze udostępnianych mu dokumentów, ocena bowiem należy jedynie do strony postępowania. To strona musi podjąć decyzję czy chce odwołać się od rozstrzygnięcia organu czy też nie. W przypadku zaś niejasności lub pytań odnośnie udostępnianych dokumentów strona może zwrócić się do organu o stosowne wyjaśnienia. W omawianej sprawie skarżący nie dokonał powyższego. W wyroku z dnia 28 marca 2019 r. (sygn. II SA/Kr 197/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny a w Krakowie uznał, że " niezrozumienie treści dokumentu (jako przyczyna przywrócenia terminu) nie może stanowić przesłanki przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Przepis art. 58 KPA dotyczy sytuacji wyjątkowych, czyli takich których zaistnienie jednoznacznie wskazuje na niemożność ich przezwyciężenia. Odnosząc się podnoszonej przez pełnomocnika kwestii pisma Zastępcy Oddziału IPN w [...] z dnia [...] września 2021 r. organ wskazał, że powyższe nie miało żadnego związku z decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., ani tym bardziej z kwestią odwołania od powyższej decyzji. Przedmiotowe pismo jest jedynie pismem informacyjnym, wskazującym skarżącemu jakie uprawnienia, wynikają dla niego z przepisów ustawy o IPN. Powyższe zarówno pod kątem merytorycznym jaki i z racji powstania niemal rok po dacie wydania decyzji organu I instancji w żaden sposób nie może być traktowane jako sugerujące P. T. jakiekolwiek działania lub jego brak.

Odnosząc się do zarzutu wprowadzania skarżącego w błąd przez organ co do skutków jego bezczynności po 3 grudnia 2021 r., Prezes IPN wskazał, że zarzut jest niezrozumiały. Podniósł m.in., że powoływany przez pełnomocnika okres (po 3 grudnia 2021 r.) w żaden sposób nie odnosi się do meritum przedmiotowego postępowania tj. decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. oraz kwestii terminu złożenia od niej odwołania. Organ wskazał też, że zgodnie z art. 42 ustawy o IPN - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, jeżeli Dyrektor Archiwum IPN zostanie zawiadomiony, że znajdujące się w dokumentach dane osobowe są nieprawdziwe, to informacje o tym dołącza się niezwłocznie do zbioru dokumentów dotyczących danej osoby.

Prezes IPN podkreślił przy tym, że ewentualne działania podjęte przez Dyrektora Archiwum IPN na podstawie tego przepisu nie mają wpływu na treść decyzji wydanych przez organ na podstawie art. 31 ustawy o IPN.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie podlegała uwzględnieniu.

Zaskarżone postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie narusza prawa. Zarzuty naruszenia

art. 58 § 2 i art. 59 § 2 k.p.a. nie są trafne.

W sprawie niniejszej zasadnie organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału IPN Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...].

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie

z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

W sprawie jest bezsporne, że termin do wniesienia odwołania od wymienionej wyżej decyzji upłynął w dniu 8 grudnia 2020 r., albowiem decyzja doręczona została pełnomocnikowi do doręczeń w dniu 24 listopada 2020 r.

W sprawie nie ma też wątpliwości, wbrew zarzutom skargi, że decyzja z dnia [...] listopada 2020 r. zawiera prawidłowe pouczenie. Wskazuje, że strona niezadowolona z decyzji może w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia odwołać się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu za pośrednictwem Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Organ pouczył zatem stronę zarówno o terminie jak i trybie wniesienia odwołania.

W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę okoliczności powołane we wniosku

o przywrócenie terminu, organ zasadnie stwierdził, że nie zostało uprawdopodobnione, aby uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy wnioskodawcy. Trafnie organ odwoławczy stwierdził, że podane przez wnioskodawcę okoliczności nie uzasadniały przywrócenia uchybionego terminu.

W piśmiennictwie przyjmuje się, że winę należy pojmować w sposób obiektywny, wymagając od strony staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez stronę. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, aby w warunkach

z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych (por. E. Iserzon,

J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1970 r., s. 136).

Również w orzecznictwie wskazuje się, że brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar czy nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą.

Kryterium przy ocenie zawinienia lub jego braku w uchybieniu terminu procesowego stanowi obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (vide wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1370/16 orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla przyjęcia, że strona ponosi winę w uchybieniu terminu wystarczy stwierdzenie, iż strona dopuściła się nawet najlżejszego niedbalstwa.

Zasadnie organ wskazał w postanowieniu, że treść art. 58 § 1 k.p.a. wskazuje, ze ciężar uprawdopodobnienia, o którym mowa w ww. przepisie, spoczywa na osobie zainteresowanej przywróceniem terminu.

Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (vide postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GZ 599/17; wyroki NSA z dnia 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt I GSK 1580/12 oraz z dnia 19 marca 2013 r., sygn. akt I GSK 1347/11).

W sprawie niniejszej skarżący żądanie (wniesione 12 października 2021 r.) przywrócenia terminu, który upłynął 8 grudnia 2020 r. uzasadnił m.in. okolicznością zapoznania się z dokumentacją wydaną przez organ dopiero w dniach [...] sierpnia 2021 r. Wskazał, że tak stosunkowo późne przeczytanie dokumentów spowodowane było obostrzeniami związanymi z pandemią i jego zamieszkaniem w [...].

W ocenie Sądu, zasadnie organ stwierdził, że okoliczności powołane we wniosku o przywrócenie terminu, nie dają podstaw do przywrócenia uchybionego terminu i nie uprawdopodabniają braku winy w jego uchybieniu. Zgodzić należy się z organem, że strona nie podjęła jakichkolwiek działań zmierzających do dotrzymania terminu. Kwestia braku świadomości, czy to co do znaczenia dokumentów, czy skutków niepodjęcia działań nie stanowi przesłanki przywrócenia terminu. W sprawie tej w istocie nie przedstawiono takich okoliczności faktycznych, które pozwalałyby przyjąć, że skarżący podjął działania zmierzające do dochowania terminu do wniesienia odwołania, jednakże na przeszkodzie stanęły niemożliwe do przezwyciężenia trudności. Dodatkowo zauważyć należy, że także samo zestawienie choćby wskazywanej przez stronę daty zapoznania się z dokumentacją ([...] sierpnia 2021 r.), co w ocenie strony miałoby uzasadniać przywrócenie terminu, z datą wniesienia odwołania (12 października 2021 r.) także nie pozwala przyjąć, że skarżący nie był w stanie pokonać ewentualnej przeszkody we wniesieniu odwołania, przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Z całokształtu przedstawionych w sprawie okoliczności wynika, że w sprawie tej nie wystąpiła niezależna od strony, obiektywna przeszkoda, która uprawdopodobniałaby brak winy w uchybieniu terminowi. Okoliczności powołane przez pełnomocnika we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nie dają podstaw do przyjęcia, że zaistniały obiektywne, niemożliwe bądź trudne do przezwyciężenia przeszkody w dokonaniu czynności złożenia odwołania w terminie, jak również, aby dołożono należytej staranności w zachowaniu terminu.

Jak wskazywano już wyżej, do okoliczności uzasadniających brak winy w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a., należą przykładowo pożar, powódź, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (v. wyrok NSA z dnia 7 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1459/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). O braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej, można mówić tylko w przypadku, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, stąd też prawidłowo organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W sprawie tej nie może być mowy o naruszeniu przez organ art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a zatem prawa do rzetelnego procesu sądowego. Organ rozstrzygał w sprawie niniejszej wyłącznie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji

o udostępnieniu kopii dokumentów. Odnosząc się do treści skargi zwrócić należy uwagę, że kwestie wynikające z art. 42 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie były przedmiotem niniejszej sprawy,

co zasadnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.