Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 247/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 235
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: Art. 5  par. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2020 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. Oddział A [...] w C na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 6 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 grudnia 2019 r. ([...]), na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa, w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U.2019. 59) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. 2013.1367) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2019 r. znak: [...] o stwierdzeniu u M. S. choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, schorzenia wymienionego w poz. 20/1 aktualnie obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

Przedmiotowa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

M. S. była zatrudniona w następujących zakładach pracy:

od 20 lutego 1995 r. do 31 marca 1995 r. w Sklepie Spożywczo-Monopolowym "M" S.C. J. R., U. C. w Z na stanowisku sprzedawcy - bez narażenia na ruchy monotypowe;

od 1 sierpnia 1995 r. do 31 grudnia 1995 r. w Sklepie Spożywczo-Przemysłowym "D" J. K. w B na stanowisku ekspedientki - bez narażenia na ruchy monotypowe;

od 20 lipca 1998 r. do 19 października 1998 r. w sklepie "M" Sp. z o.o. w W - sklep nr [...] w C na stanowisku sprzedawcy - bez narażenia na ruchy monotypowe;

od 15 lutego 1999 r. do 28 lutego 1999 r. w Sklepie Ogólnospożywczym M. D. w C na podstawie umowy zlecenia na wykonywanie czynności związanych ze sprzedażą towarów, utrzymaniem czystości wraz z odpowiedzialnością kasową w sklepie spożywczym - bez narażenia na ruchy monotypowe;

od 1 marca 1999 r. do 31 maja 1999 r. w A Sp. z o.o. w K - sklep w C na stanowisku sprzedawcy - bez narażenia na ruchy monotypowe;

* od. 16 marca 2000 r. do 15 czerwca 2000 r. w ASP J. J.M. K. Sp. J. w C na stanowisku kasjer-sprzedawca; w okresie 1 lutego 2006 r. – 27 lutego 2006 r., na podstawie umowy o dzieło - sprzątanie pomieszczeń biurowych - bez narażenia na ruchy monotypowe;

* w roku 2006 (18 kwietnia 2006 r. - 28 kwietnia 2006 r., 8 maja 2006 r. - 31 maja 2006 r., 5 czerwca 2006 r. - 30 czerwca 2006 r., 16 sierpnia 2006 r. - 31 sierpnia 2006 r. oraz 4 września 2006 r. - 29 września 2006 r.) w zakładzie Produkcyjno - Handlowo- Usługowym "H" s.c. J. P., B. H. w T (zakład zlikwidowany) na podstawie umowy o dzieło na stanowisku pakowanie kasz i słodyczy. Praca polegała na rozpakowywaniu kasz i słodyczy z większych opakowań i pakowanie za pomocą łopatki do mniejszych opakowań. Z opisanych czynności wynika, iż czynności te wymagały długotrwałej powtarzalności i spełniały kryteria ruchów monotypowych;

od 9 czerwca 2008 r. do teraz w firmie A w C ul. E, C w na stanowisku operatora produkcji, lidera. W okresie od 9 czerwca 2008 r. do 31 maja 2009 r. oraz od 9 maja 2016 r. do 3 maja 2018 r. pracowała na stanowisku operatora produkcji, gdzie wykonywała pracę na wtryskarkach, metalizatorach oraz na liniach montażowych przy składaniu lamp z komponentów. Pracując na wtryskarkach wykonywała czynności związane z: pobraniem i oglądnięciem komponentu, gdzie trzymając komponent wykonywała ruchy obrotowe w obrębie obu nadgarstków od 800 do 1000 razy; owinięciem i pakowaniem komponentu, gdzie wykonywała ruchy obrotowe w obrębie obu nadgarstków od 800 do 1000 razy. Podczas pracy przy obsłudze metalizatora wykonywała takie czynności jak: pobranie i oglądnięcie komponentu, gdzie trzymając komponent wykonywała ruchy obrotowe w obrębie obu nadgarstków od 20 do 60 razy przy pakowaniu jednego bębna; odebranie, oglądnięcie i spakowanie komponentu, gdzie wykonywała ruchy obrotowe w obrębie obu nadgarstków od 20 do 60 razy przy pakowaniu jednego bębna. W ciągu zmiany roboczej M. S. pakowała ok. 16 bębnów. Ponadto pracowała na montażach gotowych lamp. Najdłużej pracowała przy składaniu lampy [...], gdzie pobierała obudowę lampy, umieszczała ją w narzędziu, pobierała i montowała reflektor i led, a następnie łączyła je z obudową lampy - przy tych czynnościach wykonywała powtarzalne ruchy w obrębie obu nadgarstków 3000 razy; umieszczała obudowę lampy z reflektorem i ledem w maszynie do zgrzewania (B), obsługiwała proces zgrzewania, kontrolowała jakość, polerowała i pakowała lampy - przy tych czynnościach wykonywała powtarzalne ruchy w obrębie obu nadgarstków 4500 razy.

Od 1 czerwca 2009 r. do 8 maja 2016 r. M. S. pracowała na stanowisku lidera, gdzie wykonywała prace polegające na nadzorowaniu pracowników oraz procesu produkcyjnego, raportowaniu wyników produkcji, w tym 50 % czasu poświęcała na pracę na linii produkcyjnej zastępując innych operatorów.

Sposób wykonywania przez M. S. czynności zawodowych wykazuje seryjne ruchy zginania i prostowania nadgarstka, które były długotrwale powtarzane i spełniały kryteria ruchów monotypowych.

M. S. badana była w Ośrodku Medycyny Pracy, który w dniu [...] 2019 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Jak wynika z uzasadnienia orzeczenia, w wywiadzie w lutym 2019 r. pacjentka podawała drętwienie głównie palców ręki prawej w nocy, dolegliwości bólowe ręki. W ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego przeprowadzono badanie ogólnolekarskie, badania neurologiczne, EKG, badania radiologiczne, badania laboratoryjne oraz dokonano oceny dostarczonej dokumentacji medycznej w tym EMG z dnia 6 grudnia 2017 r. W wyniku przeprowadzonego badania rozpoznano u pacjentki zespół cieśni nadgarstka po stronie prawej - stan po zabiegu uwolnienia nerwu pośrodkowego marzec 2018 r. Zgodnie z wiedzą medyczną kanał nadgarstka ograniczony jest przez dłoniowe powierzchnie kości nadgarstka i przez niepodatny na rozciąganie troczek zginaczy. Przez kanał nadgarstka przechodzą między innymi ścięgna mięśni palców, ścięgna zginaczy nadgarstka oraz nerw pośrodkowy. Ta topografia anatomiczna kanału nadgarstka czyni tę przestrzeń ciasną, co wpływa na zwiększone ryzyko ucisku szczególnie wrażliwego na niedokrwienie nerwu pośrodkowego.

Ciśnienie w kanale nadgarstka pozostaje w ścisłym związku ze stanem napięcia mięśni i pozycją przedramienia, nadgarstka oraz palców. Seryjne (monotypowe, wielokrotnie powtarzalne) ruchy zginania i prostowania nadgarstka w ciągu dnia pracy, dodatkowo połączone z koniecznością zamykania dłoni lub chwytania narzędzia pracy palcami, używanie siły nacisku na narzędzia przez zginacze palców powodują podwyższone ciśnienie w kanale nadgarstka. Wiedzie to do powstania ciasnoty w kanale i niedokrwienia nerwu pośrodkowego, wiodące do powstania zespołu cieśni kanału nadgarstka. Ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego potwierdza, że pracownik w trakcie czynności zawodowych na stanowisku pakowacza kasz i słodyczy oraz operatora produkcji i lidera wykonywał seryjne ruchy zginania i prostowania nadgarstka, które wymagały długotrwałej powtarzalności i spełniały kryteria ruchów monotypowych. W związku ze zmianą warunków pracy od 4 maja 2018 r. pacjentka nie pracuje w narażeniu na ruchy monotypowe. Biorąc pod uwagę powyższe istnieje podstawa do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo -skutkowego pomiędzy chorobą, a narażeniem zawodowym i rozpoznaniem choroby zawodowej.

Powiatowy Inspektor Sanitarny zakończył postępowanie dowodowe w dniu 29 sierpnia 2019 r., zawiadomił o tym wszystkie strony postępowania, dając możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszenia żądań.

Przedstawiciel firmy A skorzystał z tej możliwości j pismem z dnia 9 września 2019 r. oświadczył, że nie wnosi do sprawy żadnych uwag.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji A sp. z o.o Oddział A zarzuciła niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niewskazanie przez organ pełnej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, oraz niewykazanie spełnienia wszystkich przesłanek do stwierdzenia choroby zawodowej, wskazując jako naruszone przepisy art. 7, 77, 78 , 80 i 84 kpa. Odwołująca wniosła o uzupełnienie postępowania dowodowego przez zażądanie od lekarza orzecznika dodatkowego uzasadnienia wydanego orzeczenia lub wystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia w celu stwierdzenia, czy u M. S. można mówić o co najmniej wysokim prawdopodobieństwie w rozumieniu art. 235 1 kodeksu pracy.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny przytoczył treść art. 235 1 kodeksu pracy i podał, co następuje:

Aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonym do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt. 3-6 i § 11 Kodeksu pracy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.2013.1367) określa sposób i tryb postępowania dotyczący rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Osoba zainteresowana, której dotyczy podejrzenie winna być skierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do właściwej jednostki orzeczniczej. Następstwem wykonanego tam badania jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do jej rozpoznania wydane na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Bez wskazanych wyżej opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami, organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, co nie oznacza zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny orzeczenia lekarskiego w granicach wskazanych w art. 80 kpa. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej lakonicznej treści, nie zawierającej przekonującego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W przedmiotowej sprawie wzięto pod uwagę uzasadnienie orzeczenia lekarskiego wydanego przez jednostkę l szczebla diagnostycznego właściwego do rozpoznawania chorób zawodowych tj. Ośrodka Medycyny Pracy. Orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej u M. S. pod postacią przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, jest jasno i wyczerpująco uzasadnione. U M. S. jednostka orzecznicza rozpoznała zespół cieśni w obrębie nadgarstka, jednocześnie uznając jego etiologię zawodową. Analiza narażenia zawodowego dokonana przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w toku prowadzonego postępowania odwoławczego wykazała, iż w trakcie czynności zawodowych M. S. wykonywała seryjne ruchy zginania i prostowania nadgarstków, powtarzane wielokrotnie w krótkich odstępach czasowych przez większość czasu dnia pracy, spełniające kryteria ruchów monotypowych.

Ustawodawca wyraźnie wskazał, że do stwierdzenia zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego konieczne jest spełnienie następujących warunków: fakt istnienia schorzenia widniejącego w obowiązującym wykazie chorób zawodowych u osoby zainteresowanej, wykonywanie pracy w narażeniu na ruchy monotypowe w zakresie stawów nadgarstkowych oraz wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej do 1 roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. W przedmiotowej sprawie wszystkie te warunki zostały spełnione.

Odwołanie wniesione przez firmę A w C nie wniosło nowych faktów, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W niniejszym przypadku zebrany obszerny i wyczerpujący materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej, a także przyjęta przez jednostkę orzeczniczą i organ odwoławczy ocena narażenia zawodowego - dały podstawy do stwierdzenia u M. S. choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych).

Za takim rozstrzygnięciem w ocenie organu odwoławczego przemawia wydane przez jednostkę orzeczniczą orzeczenie lekarskie zawierające szczegółowe uzasadnienie poparte wiedzą medyczną i doświadczeniem naukowym, przekonywujące i czytelnie wyjaśniające wszystkie aspekty sprawy w sposób prosty i zrozumiały. Organ nie może wydać rozstrzygnięcia przeciwnie do opinii lekarskiej przedstawionej w orzeczeniach lekarskich, w przypadku gdy zaistniałe okoliczności do stwierdzenia u Zainteresowanej choroby zawodowej zostały udowodnione.

Odnosząc się do wniosku strony o przeprowadzenie dowodu w postaci opinii biegłego na okoliczność ustalenia, czy stwierdzone narażenie zawodowe M. S. na ruchy monotypowe jest wystarczające do stwierdzenia choroby zawodowej, wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że to orzeczenie lekarskie wydane przez jednostki orzecznicze właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia. Orzeczenia lekarskie są obowiązkowym środkiem dowodowym jaki musi zostać przeprowadzony w sprawach chorób zawodowych.

Organ przyjął, że przeprowadzenie dowodu w postaci opinii biegłego nie przyczyni się do wyjaśnienia sprawy, gdyż przedmiot wnioskowanej opinii pokrywa się z przedmiotem orzeczenia lekarskiego, które jest obowiązkowym środkiem dowodowym, jaki musi zostać przeprowadzony w sprawach dotyczących chorób zawodowych. Z tych względów zgłoszonego wniosku nie uwzględnił.

Odnosząc się do zarzutu odwołującego dotyczącego braku narażenia na ruchy monotypowe w obrębie stawów nadgarstkowych w okresie zatrudnienia M. S. na stanowisku lidera, wyjaśnić należy, że z oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego wynika że ww. również na tym stanowisku wykonywała czynności wymagające wykonywania ruchów monotypowych w zakresie stawów nadgarstkowych, ponieważ przez połowę dnia roboczego pracowała na linii zastępując innych operatorów. Zostało to potwierdzone w ocenie ryzyka zawodowego sporządzonej dla stanowiska lidera zatwierdzonej przez dwóch kierowników bezpośrednio nadzorujących pracę M. S. Należy też zauważyć, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, przedstawiciel pracodawcy nie wniósł uwag i zastrzeżeń w tym zakresie.

Zgodnie z art. 10 kpa organ wystosował zawiadomienie do stron o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań.

Na powyższe rozstrzygnięcie A sp. z o.o. Oddział A złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów: -art. 138 § 2 kpa w zw. żart. 7, 10 §1, 11, 77 §1,80, 107 §3 kpa w zw. z§ 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm. dalej: "Rozporządzenie), polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu l instancji pomimo, że organ ten wydał decyzję bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało tym, że orzekł nie wyjaśniając wszystkich okoliczności, które należało wziąć pod uwagę, tj. nie miał możliwości rzetelnego zbadania całokształtu okoliczności kwalifikujących możliwość wystąpienia choroby zawodowej co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 8 kpa, 80 i 107 § 1 i § 3 kpa poprzez utrzymanie w mocy

decyzji organu l instancji w sytuacji, gdy organ ten nie wskazał w uzasadnieniu pełnej

podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania

zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli

zaskarżonej decyzji;

- art. 136 kpa poprzez nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ drugiej instancji zmierzającego do całościowego rozpoznania analizowanej sprawy;

- art. 2351 kodeksu pracy poprzez niewłaściwe zastosowanie na skutek błędnego przyjęcia, że w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba M. S. wymieniona w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu l instancji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy pozostają w błędzie twierdząc, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały wszystkie przewidziane prawem przesłanki konieczne do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia u M. S. choroby zawodowej. Bezspornym jest, że organ wydaje decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego i jest związany treścią tego orzeczenia w ten sposób, że nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Tym niemniej, zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, jakkolwiek z treści § 8 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.) wynika, że organ sanitarny jest związany wnioskami płynącymi z orzeczeń, to jednak nie budzi wątpliwości, że nie powinien ich przyjmować bezkrytycznie. Związanie organu pierwszej instancji treścią orzeczenia lekarskiego nie zwalnia go z obowiązku zebrania pełnego materiału dowodowego w sprawie oraz jego wszechstronnego rozpatrzenia, tj. przestrzegania zasady prawny obiektywnej (materialnej), której źródło stanowią art. 7 i 77 § 1 kpa.

W sprawach, w których wymagane jest powzięcie wiadomości specjalnych istotne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Zgodnie z art. 84 § 1 kpa, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Odmowa przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na wniosek strony może nastąpić jedynie, gdy zachodzą przesłanki wskazane w art. 78 § 2 kpa, a mianowicie organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w swojej decyzji nie odniósł się do powyższych okoliczności.

Zdaniem strony skarżącej uzasadnienie faktyczne zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu l instancji, które podlegają kontroli instancyjnej (przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie), nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. Nie ma potrzeby w tym miejscu obszernie wskazywać na zasady, jakie rządzą procesem sporządzania decyzji administracyjnej i jej uzasadnienia; wystarczy przypomnieć, że to na organie administracji spoczywa obowiązek należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji (art. 107 § 1 kpa w związku z art. 11 kpa). Uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Wskazano nadto, że w odwołaniu od decyzji, strona skarżąca zawnioskowała o zażądanie od lekarza orzecznika dodatkowego uzasadnienia wydanego orzeczenia lub też wystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację w celu stwierdzenia, czy w przypadku M. S. można mówić o co najmniej "wysokim prawdopodobieństwie" dla ustalenia związku między narażeniem zawodowym a chorobą, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, w kontekście występowania lub braku występowania osobniczych właściwości pracownika w wystąpieniu schorzenia zespołu cieśni nadgarstka oraz stosunkowo krótkiego stażu pracy M. S. w narażeniu zawodowym w zakładzie A. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w swojej decyzji nie odniósł się do powyższych okoliczności, w żaden sposób nie uzasadnił braku uwzględnienia powyższego, choć zdaniem strony skarżącej, przeprowadzenie zawnioskowanych czynności niewątpliwie przyczyniłoby się do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Jak wskazała strona skarżąca, organ drugiej instancji nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego, w szczególności w zakresie:

* zażądania od lekarza orzecznika dodatkowego uzasadnienia wydanego orzeczenia lub też wystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację w celu stwierdzenia, czy w przypadku M. S. można mówić o co najmniej "wysokim prawdopodobieństwie" dla ustalenia związku między narażeniem zawodowym a chorobą, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, w kontekście występowania lub braku występowania osobniczych właściwości pracownika w wystąpieniu schorzenia zespołu cieśni nadgarstka oraz stosunkowo krótkiego stażu pracy M. S. w narażeniu zawodowym w zakładzie A;

* przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lekarza pomimo złożenia stosownych

wniosków przez stronę skarżącą, bez rzeczywistego uzasadnienia swej decyzji w tym

względzie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2019. 2167), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019.2325) dalej - ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 ppsa. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 ppsa.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 235 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. 2020. 1320 t.j.), dalej k.p., za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym".

Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej wart. 237 § 1 k.p., Rada Ministrów wydała w dniu 30 czerwca 2009 r. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz.U.2013. 1367), dalej rozporządzenie, które zgodnie z jego § 1 określa :

1)wykaz chorób zawodowych;

2)okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym;

3)sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych;

4)podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.

Aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonym do rozporządzenia oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem.

W przypadku ustalenia, że rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ocena warunków jego pracy musi wykazać bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że pracę wykonywał w warunkach narażających na powstanie tej choroby zawodowej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem, co najistotniejsze, wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Choroba zawodowa jest więc pojęciem prawnym, oznaczającym zachorowanie pozostające w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych.

Zgodnie § 8 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, podstawę do wydania przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia stanowi materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Podstawą decyzji w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest jedynie orzeczenie wydane w wyniku badania lekarskiego przeprowadzonego na podstawie i w zgodzie z rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych. Orzeczenie lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie choroby zawodowej ma walor opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., czyli stanowi dowód w sprawie podlegający ocenie przez organy zgodnie z regułami dowodowymi, zawartymi w art. 80 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż organ prowadzący postępowanie jest związany orzeczeniem lekarskim jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych. Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie powyższe wynika z tego, że orzeczenie lekarskie właściwej medycznej jednostki orzeczniczej stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji państwowej są związane ustaleniami orzeczeń ośrodków diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika lub byłego pracownika kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich. Organy nie mogą samodzielnie podważać opinii specjalistów, ponieważ nie dysponują wiedzą medyczną (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 654/12, LEX nr 1252141, wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 22212/11, LEX nr 1138108, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 699/11, LEX 1152987).

Sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem zaskarżoną decyzję, może kwestionować jedynie ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do podważenia pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. jeżeli zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź lekarza uprawnionego, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu jednostce organizacyjnej. Kontrola sądu nie może jednak dotyczyć treści orzeczenia lekarskiego, które, jak wskazano wyżej, ma charakter opinii biegłego. Podobnie organy administracji nie mogą podważać opinii specjalistów ponieważ nie dysponują wiedzą medyczną.

W rozpatrywanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby zawodowej, pod postacią wymienioną w pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, tj. przewlekłej choroby układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Wyniki przeprowadzonych u M. S. badań wykonywanych przez Ośrodek Medycyny Pracy, podane w orzeczeniu lekarskim Nr [...] z dnia 23 lipca 2019 r. (k. 5 akt adm.) i wnioski zawarte w tym orzeczeniu wskazują na istnienie podstaw do stwierdzenia u uczestniczki postępowania choroby zawodowej. Sporządzone na potrzeby postępowania administracyjnego orzeczenie lekarskie nie budzi zastrzeżeń i jednoznacznie oraz przekonywująco wskazuje na istnienie związku przyczynowo - skutkowego, pomiędzy chorobą a wykonywaną przez uczestniczkę pracą zawodową. W orzeczeniu wskazano wyraźnie na związek między rodzajem pracy wykonywanej przez uczestniczkę jako pakowacza kasz i słodyczy oraz operatora produkcji i lidera do 3 maja 2018 r. i istniejącą chorobą narządu ruchu. Orzeczenie to powołuje się na: ocenę narażenia zawodowego uczestniczki ze wskazaniem miejsc pracy, przeprowadzone w Ośrodku badania, analizę dostarczonej dokumentacji leczenia, w tym EMG z 6 grudnia 2017 r., a także na przebyty w marcu 2018 r. przez uczestniczkę zabieg uwolnienia nerwu pośrodkowego. Podano - po przedstawieniu istoty, objawów i przyczyn choroby, że uczestniczka w trakcie czynności zawodowych wykonywała seryjne ruchy zginania i prostowania nadgarstka, które wymagały długotrwałej powtarzalności i spełniały kryteria ruchów monotypowych. Argumentację zawartą w orzeczeniu cechuje zwięzłość, która jednak zdaniem Sądu nie może świadczyć o jakiejkolwiek jego wadliwości, ponieważ wszystkie okoliczności i uwarunkowania indywidualne dotyczące uczestniczki a także wnioski w nim przedstawione są stanowcze i jednoznaczne. W przedmiotowej sprawie orzeczenie lekarskie było podstawowym, ale nie jedynym dowodem do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Organy brały bowiem również pod uwagę ocenę narażenia zawodowego pracownika (k. 6 akt adm.) w tym opis kolejno zajmowanych stanowisk pracy i charakter wykonywanych obowiązków, w szczególności sposób wykonywania pracy - tj. ruchy monotypowe rąk w obrębie stawów nadgarstka od kwietnia 2006 r. Nadto organ pierwszej instancji przesłuchał uczestniczkę na okoliczność zakresu wykonywanych obowiązków na poszczególnych stanowiskach pracy. Organy (jak i jednostka orzecznicza) wskazały, że uczestniczka w okresie swojej pracy zawodowej pracowała w narażeniu na czynności wymagające długotrwałej powtarzalności oraz monotypii ruchów.

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jeśli można stwierdzić, że konkretny czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to narażenie na jego działanie, na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania tego schorzenia (por. wyroki NSA z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. II OSK 1740/10, LEX nr 644355,). Skoro tak, to orzeczenie lekarskie dotyczące stanu zdrowia skarżącej zaświadczające, że istnieje podstawa do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy chorobą- zespołem cieśni nadgarstka a narażeniem zawodowym i rozpoznaniem choroby zawodowe, informacje zawarte w karcie oceny narażenia zawodowego, przesłuchanie uczestniczki - musiały stanowić podstawę do stwierdzenia przez organ choroby zawodowej u uczestniczki.

Skarga zawiera zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Celem wszystkich tych zarzutów jest wykazanie, że uchybienia procesowe, których zdaniem skarżącej dopuściły się organy, polegające w szczególności na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego w zakresie wnioskowanym przez skarżącą (dowód z opinii biegłego, zwrócenie się do jednostki orzeczniczej II stopnia) doprowadziły do błędnego ustalenia istnienia u uczestniczki choroby zawodowej wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych, czyli niewłaściwego zastosowania art. 235 1 k.p. Skarżąca Spółka twierdzi, że dopiero przeprowadzenie dowodów przez nią wnioskowanych pozwoliłoby na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, co z kolei musiałoby doprowadzić do odmowy stwierdzenia istnienia u uczestniczki choroby zawodowej. Zdaniem skarżącej sprawa nie została należycie wyjaśniona. Za najistotniejszy należy uznać zatem zarzut skargi dotyczący braku odniesienia się przez organ odwoławczy do żądania przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącą w odwołaniu. Dowody te miały wykazać, czy w przypadku uczestniczki można mówić o co najmniej wysokim prawdopodobieństwie związku przyczynowego między narażeniem zawodowym a chorobą uczestniczki "w kontekście występowania lub niewystępowania osobniczych właściwości pracownika" (...). Zdaniem skarżącej, skoro w sprawie wymagane było powzięcie wiadomości specjalnych, organ odwoławczy miał obowiązek uwzględnić wnioski zawarte w odwołaniu i powołać biegłego. Biorąc pod uwagę regulację przepisów k.p. i rozporządzenia, oraz wynikające z niej zasady orzekania w przedmiocie chorób zawodowych, Sąd stwierdza, że przeprowadzenie wnioskowanego przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego dowodu z opinii biegłego byłoby sprzeczne z przepisami Kodeksu pracy oraz rozporządzenia wydanego na podstawie art. 237 § 1 k.p. Przepisy te zawierają kompleksową regulację procedury stwierdzenia choroby zawodowej i przewidują wydawanie orzeczeń dotyczących stanu zdrowia pracowników lub byłych pracowników przez specjalistyczne jednostki orzecznicze - przez lekarzy posiadających specjalizacje z zakresu medycyny pracy. W postępowaniach w przedmiocie stwierdzania chorób zawodowych organy administracji nie przeprowadzają dowodów z opinii biegłych lekarzy. Każde orzeczenie lekarskie wydane w trybie przewidzianym rozporządzeniem jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów kpa ma charakter opinii biegłego. Dlatego ten zarzut skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut dotyczący niewystąpienia przez organ odwoławczy do jednostki orzeczniczej drugiego stopnia względnie do lekarza orzecznika o uzupełnienie wydanego orzeczenia. Możliwość taką przewiduje §8 ust. 2 rozporządzenia, jednak tylko w przypadku, gdy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 jest niewystarczający do wydania decyzji. W kontrolowanej sprawie sytuacja taka nie zachodziła. Organy nie dysponowały bowiem żadnymi przeciwdowodami, które mogłyby podważyć orzeczenie OMP z dnia [...] 2019 r. Nie miały więc podstaw do przyjęcia, że stwierdzenie wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego choroby skarżącej z narażeniem zawodowym może nasuwać jakiekolwiek wątpliwości. Przytoczone w skardze argumenty (poparte cytatami z literatury specjalistycznej), mające zdaniem skarżącej przemawiać za koniecznością przeprowadzenia wnioskowanych w odwołaniu dowodów dotyczą wyłącznie zakresu specjalistycznej wiedzy medycznej jak wpływ ilości godzin narażenia zawodowego podczas dniówki na powstanie choroby, waga przenoszonych komponentów, czy też występowanie (lub jego brak) u uczestniczki właściwości osobniczych w wystąpieniu stwierdzonej choroby zawodowej. Wskazano już wyżej, że kwestionowanie orzeczenia lekarskiego wydanego w przedmiocie choroby zawodowej w zakresie merytorycznym jest przez organ niedopuszczalne. Nie może czynić tego także sąd administracyjny kontrolujący decyzję w przedmiocie choroby zawodowej. Należy przy tym wskazać, że jak stwierdził WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt III SA/G11095/19 (Lex nr2783159) : "Jedynie bowiem wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami". Odnośnie do zarzutu niezebrania i nierozważenia przez organ pełnego materiału dowodowego także ten zarzut należało uznać za nieuzasadniony. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał z jakich powodów nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego choć argumentacja ta nie jest w pełni prawidłowa - powinna wskazywać wyraźnie na treść § 5 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym "Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Natomiast, co już kilkakrotnie wyżej wskazano, nie był organ odwoławczy władny do rozważania zawartych w odwołaniu (identycznych jak w skardze ) argumentów mających swe źródło w specjalistycznej wiedzy medycznej.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ppsa orzeczono o oddaleniu skargi.