Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1966/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 215 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Emilia Kokoryk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania E. K., decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] o odmowie przyznania E. K. odszkodowania za warsztat, halę montażową i garaż, położone w W. przy ul. [...], ozn. hip [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za plac położony w W. przy ul. [...], budynek mieszkalny i urządzenia budowlane oraz rozebrane w czasie budowy Trasy L. zabudowania: warsztat, hale montażową i garaże.

Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania E. K., decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2004 r. utrzymał w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi E., K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r. wyrokiem z dnia 8 grudnia 2005r., sygn. akt I SA/Wa 169/05 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta. W. z dnia [...] czerwca 2004 r., w części dotyczącej odszkodowania za warsztat, halę montażową i garaże, a w pozostałej części skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skoro organy obu instancji nie widziały podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku o odszkodowanie za garaż, halę montażową i garaże, to winny dać temu wyraz przez wydanie w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia. Brak przepisów w tym zakresie może być bowiem wyłącznie okolicznością świadczącą o bezzasadności żądania strony, a nie bezprzedmiotowości prowadzonego w sprawie postępowania.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. odmówił przyznania E. K. odszkodowania za warsztat, halę montażową i garaż, położone w W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu wskazał, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) przysługuje za pozbawienie poprzedniego właściciela lub jego następcę prawnego wyłącznie domu jednorodzinnego. Natomiast uprawnienia odszkodowawcze za pozostałe budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) zostały wygaszone przez art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Wobec tego odszkodowanie, o którym mowa w przepisie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może być przyznane, ponieważ hala montażowa i garaże nie mogą być zaliczone do kategorii budynków jednorodzinnych.

W dniu 8 sierpnia 2006 r. E. K. wniosła do Wojewody [...] odwołanie od powyższej decyzji zarzucając organowi: naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., wobec faktu, iż własność przedmiotowej nieruchomości przeszła na Skarb Państwa w 1967 r., a więc wniosek o odszkodowanie za części składowe nieruchomości takie jak warsztat i garaże, hale montażowe powinien być rozpatrywany, a wartość odszkodowania powinna być ustalana na podstawie przepisów art. 8 ust. 12 w związku z art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) oraz zastępujące je przepisy kolejnych ustaw regulujące wysokość odszkodowania za wywłaszczone inne niż dom jednorodzinny części składowe nieruchomości; naruszenie prawa materialnego przez nie zastosowanie przepisów art. 233 w związku z art. 134 ust. 1-4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 87 ust. 1 w związku z art. 50 ust. 1 i art. 60 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, mimo że postępowanie w sprawie odszkodowania za halę montażową, warsztat i garaże toczyło się na skutek wniosku złożonego przez S. Ł. 8 maja 1974 r. i nie zostało zakończone.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że powołana w rozstrzygnięciu decyzji nieruchomość w. przy ul. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W sprawach odszkodowań za niektóre kategorie nieruchomości objętych działaniem wymienionego dekretu ma aktualnie zastosowanie przepis art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Zdaniem organu jest bezsporne, iż regulacja prawna zawarta w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami obejmuje wyłącznie te budynki, które zostały w nim wymienione - domy jednorodzinne bądź obiekty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego. Natomiast uprawnienia odszkodowawcze przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r., a więc za wszystkie pozostałe kategorie nieruchomości zostały wygaszone przez art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Jeśli zatem nieruchomość nie mogła być zaliczona do kategorii wymienionych w art. 83 tej ustawy (dom jednorodzinny, gospodarstwo rolne, działka przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne) to w myśl art. 82 ust. 1 odszkodowanie za nią nie przysługiwało, co stwarzało konieczność wydania decyzji odmownej. Nowa ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie zawiera regulacji odpowiadającej przepisowi art. 82 ust. 1. W konsekwencji sprawy odszkodowań za nieruchomości w. są uregulowane jedynie w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro zatem w niniejszej sprawie żaden z wymienionych w rozstrzygnięciu budynków (warsztat, hala montażowa i garaże) nie mógł być zaliczony do żadnej z kategorii nieruchomości w tym przepisie wymienionych należało więc wydać odmowną decyzję odszkodowawczą. Przedstawiona zaś w uzasadnieniu odwołania argumentacja w ocenie organu odwoławczego jest nietrafna i stanowi odmienną interpretacje zaistniałego stanu faktycznego i prawnego.

Na powyższą decyzję E. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 1 w związku z art. 5 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, na własność gminy z mocy prawa przechodziły jedynie grunty położone na obszarze m.st. Warszawy, natomiast znajdujące się na tych gruntach budynki pozostawały własnością dotychczasowych właścicieli. Własność budynków i innych przedmiotów położonych na gruncie zgodnie z art. 8 dekretu przechodziła na własność gminy dopiero w przypadku nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy. Jednocześnie zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu jedyną podstawą odmowy przyznania prawa wieczystej dzierżawy była niemożność pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Jak wynika z akt własnościowych nieruchomość położona przy ul. [...] nie była objęta planem zabudowy, zatem odmowa przyznania własności czasowej była niezgodna z prawem. Decyzja o odmowie przyznania własności czasowej S. L. jako rażąco naruszająca przepis art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. powinna być uznana za nieważną zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 KPA, nieważne było zatem również przejęcie na własność Skarbu Państwa budynków wzniesionych na tym gruncie. Okoliczność tą organ powinien uwzględnić z urzędu rozpatrując wniosek o odszkodowanie za rozebrane zabudowania złożony w dniu 8 maja 1974 r. przez S. L. W świetle powyższego własność budynków, w szczególności warsztatu, hali montażowej i garaży nie przeszła na własność gminy, czy też na własność państwa, lecz przysługiwała w dalszym ciągu S. L., a następnie jego spadkobiercom. Stwierdzić należy tym samym, że nigdy nie doszło do zgodnego z prawem wywłaszczenia tych budynków, a jak wynika z elaboratu szacunkowego w 1970 r. wypłacono odszkodowanie jedynie za budynek mieszkalny o 6 izbach i 3 pomieszczeniach pomocniczych oraz urządzenia budowlane, w skład których wchodził ganek, dwie przybudówki drewniane, ogrodzenie, chodnik, betonowe krawężniki, nawierzchnia betonowa, wrota wjazdowe, furtka i ławka. Budowle znajdujące się na gruncie przy ul. [...] w W. powinny zostać wywłaszczone zgodnie z obowiązującym prawem, a dotychczasowi właściciele powinni uzyskać za nie odszkodowanie. Do dnia wniesienia niniejszej skargi skarżąca nie uzyskała żadnej rekompensaty za utracone mienie obejmujące garaże, halę montażową i warsztat. Zgodnie z art. 5 i 6 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, nawet w sytuacji gdy własność gruntu przeszła na własność gminy, budynki i przedmioty pozostawały własnością poprzednich właścicieli, chyba że nie usunęli ich w wyznaczonym terminie. Właściciele przedmiotowej nieruchomości nie zastali wezwani do takiego usunięcia. Decyzja odmawiająca prawa własności czasowej gruntu zastała wydana z rażącym naruszeniem prawa, pozostawione na przejętym we władanie przez Skarb Państwa gruncie budynki nie zostały też wywłaszczone w oparciu o prawomocną decyzję właściwego organu. Wskazać należy, że w [...] r., tj. w dacie wydania nieważnej decyzji utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą przyznania prawa własności czasowej, jak również w dacie wystąpienia przez S. L. z wnioskiem z dnia 8 maja 1974 r. o odszkodowanie za rozebrane zabudowania obowiązywała ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z art. 7 tej ustawy wywłaszczenie następowało wyłącznie za odszkodowaniem, a z treści z art. 9 tejże ustawy wnioskować należy, że odszkodowanie należało się za wszelkie zabudowania. Wobec przeznaczenia nieruchomości przy ul. [...] w W. na cele publiczne na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych jej właściciele powinni uzyskać odszkodowanie za garaże, warsztat oraz halę montażową zgodnie z treścią art. 8 ust. 11 i 12 wspomnianej ustawy, a wobec nie załatwienia wniosku w czasie jej obowiązywania zgodnie z art. 87 ust. 1 w zw. z art. 50 ust. 1 i art. 60 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodnie z art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami, do ustalenia odszkodowania za rozebrane zabudowania w postaci hali montażowej, warsztatu i garaży zastosowanie znaleźć powinny przepisy art. 134 i 135 tej ustawy. Z uwagi na brak planu zabudowy grunt oraz wniesione na nim budowle nie mogły przejść na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r., lecz powinny zostać przejęte na własność Skarbu Państwa zgodnie z procedurą wywłaszczeniową obowiązującą w dacie zatwierdzenia nowych planów zagospodarowania przestrzennego, które przewidywały budowę Trasy L. W związku z powyższym art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do tego przepisu, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w stosunku do aktów, które zostały wydane z naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności lub wznowieniem postępowania albo naruszeniem przepisów, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 tej ustawy).

Poddając takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona.

Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r. została bowiem wydana przez właściwy organ, we właściwym trybie i w oparciu o prawidłową podstawę prawną, z zapewnieniem stronom udziału w postępowaniu poprzedzającym załatwienie sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał i omówił motywy swego rozstrzygnięcia.

Za trafne należało uznać zaprezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko organu, iż w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania kwestionowanych w niniejszej sprawie decyzji jedynym przepisem przewidującym odszkodowanie za nieruchomości budynkowe (nie wchodzące w skład gospodarstwa rolnego) objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy . 279 ze zm.) był art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten przewiduje jednak odszkodowanie tylko i wyłącznie za jedną kategorię budynku – dom jednorodzinny, który przeszedł na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. (po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości). Prawidłowo więc organ odmówił E. K. przyznania odszkodowania za części składowe nieruchomości położonej przy ul. [...] wskazane przez stronę w podaniach z dnia 6 marca 1998 r., 30 sierpnia 2002 r. i 29 listopada 2002 r., obejmujące: warsztat, garaże i halę montażową.

Odnosząc się do zarzutów skargi należało wskazać, że podnoszone w skardze argumenty świadczące o rażącej niezgodności z prawem decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej nie mają znaczenia w sprawie o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tego rodzaju zarzuty mogą stanowić podstawę wszczęcia postępowania w odrębnej sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności tej decyzji (art. 157 § 2 KPA).

Za bezzasadny Sąd uznał podnoszony przez skarżącą zarzut nie rozpatrzenia sprawy na podstawie przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, regulujących tryb i zasady przyznania odszkodowania za inne niż dom jednorodzinny części składowe nieruchomości dekretowej. Należy bowiem zauważyć, iż organy administracji publicznej obu instancji rozstrzygające sprawę toczącą się w trybie zwykłym podejmują rozstrzygnięcie, w oparciu o stan prawny, obowiązujący w dacie wydania decyzji (por. wyrok NSA z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt V SA 283/00, opubl. LEX nr 50110), niezależnie od chwili złożenia wniosku wszczynającego postępowanie w sprawie. Takim przepisem w niniejszej sprawie jest art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z przepisu art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika bowiem, że sprawy o odszkodowanie wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Prawo do odszkodowania za przejęte przez Skarb Państwa grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz w art. 8 dekretu wygasło z mocy art. 82 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 1 sierpnia 1985 r. Jeżeli zatem sprawa o odszkodowanie nie została rozpoznana do dnia 1 sierpnia 1985 r., to od tej daty mogła być rozpatrywana tylko z uwzględnieniem faktu wygaśnięcia prawa do odszkodowania. Rozpoznając wniosek spadkobiercy byłego właściciela nieruchomości przy ul. [...] o przyznanie odszkodowania organ administracji obowiązany był zatem po pierwsze - uwzględnić fakt wygaśnięcia prawa do odszkodowania przewidzianego w art. 8 dekretu, a następnie dokonać oceny wniosku według obowiązującego w tym zakresie przepisu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Należy ponadto stwierdzić, że na treść rozstrzygnięcia nie mogła mieć wpływu okoliczność, iż – jak twierdzi skarżąca - zaskarżoną decyzję wydano po upływie kilkudziesięciu lat od złożenia wniosku o odszkodowanie (w aktach sprawy brak wskazanego w skardze wniosku S. L. o odszkodowanie z dnia 8 maja 1974 r.). Przepisy prawa procesowego obowiązujące w latach siedemdziesiątych przewidywały środki, jakie mogła podjąć strona, w przypadku tzw. "milczenia administracji". Bezczynność organów mogła być bowiem zwalczana przez stronę środkami przewidzianymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (dawny art. 34, a obecny art. 37 KPA).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.