Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1133/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1a
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w I., na podstawie art. 7 ust. 1, 2 i 2b, art. 19 ust. 1, art. 24 ust. 1a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.: Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.; zwanej dalej "ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"), art. 57 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L z 2009 r., Nr 316, str. 65 ze zm.; zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1122/2009") w związku z § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 326 ze zm.; zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą"), po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2010 przyznał skarżącemu J. K. płatności na rok 2010 w wysokości 152.342,06 zł, w tym:

1) jednolitą płatność obszarową, kod pomocy 050301020000007, krajowa pozycja budżetowa 99999999999, w wysokości 107.859,45 zł, w tym środki unijne 107.859,45 zł, środki krajowe 0,00 zł,

2) uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych, kod pomocy 050211220000407, krajowa pozycja budżetowa 00003301037, w wysokości 42.281,30 zł, w tym środki unijne 0,00 zł, środki krajowe 42.281,30 zł,

3) płatność do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych, kod pomocy 050302440000001, krajowa pozycja budżetowa 99999999999, w wysokości 2.201,31 zł, w tym środki unijne 2.201,31 zł, środki krajowe 0,00 zł,

odmawiając jednocześnie w/w rolnikowi przyznania płatności cukrowej.

Uzasadniając rozstrzygnięcie o odmowie przyznania płatności cukrowej organ I instancji wskazał, że w wyniku analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, iż skarżący nabył w drodze kilku umów sprzedaży grunty oraz nieruchomości od likwidowanej RSP "O." w T. Nabycie gruntów rolnych w drodze umowy cywilnoprawnej nie wiąże się z przejęciem płatności cukrowej przez nabywcę. Przejęcie tej płatności możliwe jest tylko w przypadkach określonych w art. 24 ust. 1a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zaś żadna z sytuacji wskazanych w tym przepisie nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie. W przypadku umowy sprzedaży następuje przejście z jednego podmiotu na drugi tylko ściśle określonych praw związanych z własnością, czyli ma miejsce sukcesja pod tytułem szczególnym (tzw. sukcesja singularna). Organ nie podzielił poglądu zaprezentowanego przez stronę w przedłożonej opinii prawnej z dnia 17 czerwca 2010 r., że skoro ustawa krajowa pomija przejęcie płatności cukrowej osób prawnych, to w przypadku, gdy nabycie nieruchomości następuje od likwidowanej osoby prawnej (RSP), przez analogię należy stosować przepisy o dziedziczeniu. Organ podniósł, iż proces likwidacyjny RSP polega na sprzedaży przez likwidatorów pozostałego majątku spółdzielni, pokryciu zobowiązań oraz dokonaniu podziału kwoty przewyższającej zobowiązania spółdzielni pomiędzy członków i byłych członków, a zasady jego przeprowadzenia określa statut spółdzielni oraz ostatnie walne zgromadzenie członków. Proces likwidacyjny nie ma ustawowego ograniczenia czasowego. Może toczyć się przez wiele lat, a nawet możliwe jest wznowienie działalności rolniczej. Za przebieg procesu likwidacyjnego odpowiedzialność ponoszą likwidatorzy. Istotne jest również to, że spółdzielnia w likwidacji sama pokrywa swoje zobowiązania, które nie przechodzą na następcę prawnego. Nie można zatem w tym przypadku mówić o sukcesji generalnej, która ma miejsce przy dziedziczeniu. Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie dopuszcza przejęcia płatności cukrowej przez nabywcę zarówno w przypadku sprzedaży między osobami fizycznymi, jak i osobami prawnymi, zatem zasada wyrażona w art. 32 Konstytucji (zasada równości) została zachowana.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący podniósł zarzut niewłaściwej interpretacji art. 24 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wskazując, że organ ograniczył się jedynie do zacytowania tego przepisu nie podejmując jakichkolwiek prób dokonania wykładni celowościowej przyjętych w nim rozwiązań. Zwrócił uwagę, iż organ w swoich teoretycznych rozważaniach błędnie powiązał kwestię dopuszczalności przeniesienia płatności cukrowej z procesem likwidacji spółdzielni. Argumentację wskazującą na to, że likwidacja spółdzielni w każdym czasie może zostać uchylona i podmiot ten będzie mógł nadal prowadzić działalność, należy uznać za nietrafną w rozpatrywanym przypadku, albowiem postępowanie likwidacyjne przeprowadzone w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "O." w T. doprowadziło do zakończenia istnienia tego podmiotu. Wnioskodawca wyraził przekonanie, iż w wyniku zawartych umów sprzedaży gruntów wstąpił we wszystkie prawa i obowiązki spółdzielni, w tym również nabył prawo do otrzymania płatności cukrowej. Ponadto rolnik zarzucił, że zaskarżona decyzja narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, ponieważ w tej samej sytuacji faktycznej organ przyznał mu płatność obszarową i płatność do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych, a odmówił przyznania płatności cukrowej.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w T., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej w skrócie "k.p.a.") oraz art. 24 ust. 1 pkt 1, art. 24 ust. 1a pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie zostało ustalone, że skarżący J. K. wraz z W. K. nabyli w drodze kilku umów prawo własności nieruchomości i ruchomości od Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "O." w T. RSP "O." w T. zbyła również stronie prawo do uprawy i dostawy buraków cukrowych przypisane do K. S.A. z siedzibą w T. Spółdzielnia posiadała zawartą z producentem cukru - K. S.A. z siedzibą w T. - umowę kontraktacji buraków cukrowych nr [...] na dostawy w kampanii cukrowniczej 2008.

Wskazując na powyższy stan faktyczny Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że przepisy ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w sposób wyczerpujący regulują przypadki, w których rolnik może uzyskać płatność cukrową. Płatność cukrową może uzyskać producent, który zawarł z producentem cukru umowę dostawy buraków cukrowych na rok gospodarczy 2006/2007, a także zgodnie przepisem art. 24 ust. 1a pkt 3 w/w ustawy producent, który nie był stroną takiej umowy, a przejął gospodarstwo rolne od osoby, która zawarła umowę dostawy buraków cukrowych na rok gospodarczy 2006/2007, przy czym przekazanie gospodarstwa rolnego nastąpiło w związku z przejściem przekazującego na rentę strukturalną, emeryturę albo rentę rolniczą. Uprawnienie do tej płatności w przypadku przejęcia gospodarstwa rolnego od osoby pobierającej rentę strukturalną, emeryturę albo rentę rolniczą uzależnione jest jednak od tego, czy przejmujący gospodarstwo, a zarazem wnioskujący o płatność cukrową, jest osobą, która zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, regulującego kwestie spadkobrania, mogłaby przekazane gospodarstwo dziedziczyć z ustawy. W ocenie organu odwoławczego przejęcie płatności cukrowej przez skarżącego nie odpowiada żadnemu z przypadków wymienionych expressis verbis w ustawie. Nabycie w drodze kilku umów sprzedaży gruntów oraz nieruchomości od likwidowanej RSP "O." w T. nie może być uznane za przejęcie prawa do przyznania płatności cukrowej.

Organ II instancji w pełni podzielił stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż fakt nabycia nieruchomości od likwidowanej osoby prawnej - Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej - nie uzasadnia stosowania przez analogię przepisów o dziedziczeniu. Podkreślił, że w analizowanej sytuacji zachodzi sukcesja pod tytułem szczególnym - sukcesja singularna, nie jest to natomiast przypadek sukcesji generalnej, która ma miejsce w przypadku dziedziczenia.

Na ostateczną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR J. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

▪ art. 10 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do materiału dowodowego oraz co do sprawy,

▪ art. 107 k.p.a. poprzez niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności poprzez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej,

▪ art. 24 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

poprzez przyjęcie, że dyspozycja normy prawnej nie obejmuje sytuacji skarżącego, oraz poprzez niezastosowanie wykładni celowościowej z poprzestaniem jedynie na wykładni językowej.

Powołując powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ ograniczył się do prostego rozumowania sprowadzającego się do językowej analizy art. 24 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, podczas gdy regulacje tego przepisu należało zinterpretować rozszerzająco, z uwzględnieniem szerszego kontekstu wszystkich płatności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej. Organy obu instancji pominęły istotną okoliczność, iż w przypadku płatności cukrowej ma miejsce wyjątek od zasady sukcesji płatności. Zatem katalog przyczyn uzasadniających przeniesienie płatności cukrowej na następcę prawnego należy interpretować rozszerzająco. Ekstensywna wykładnia będzie zmierzała bowiem do osiągnięcia zasady, jaką jest sukcesja płatności. Tymczasem organy nie tylko nie zastosowały wykładni rozszerzającej, ale wręcz wywody organów wskazują na to, że zastosowano wykładnię zwężającą.

Skarżący zwrócił uwagę, że gdyby przyjąć, że art. 24 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rzeczywiście dotyczy tylko osób fizycznych, to bez wątpienia doszłoby do naruszenia art. 32 Konstytucji, tj. zasady równości wobec prawa. Założenie o racjonalności ustawodawcy nakazuje przyjmować możliwość przejmowania płatności cukrowej również w przypadku, gdy w stosunku prawnym uczestniczy osoba prawna. Likwidacja spółdzielni jako osoby prawnej bez wątpienia prowadzi do utraty przez tą spółdzielnię zarówno zdolności prawnej, jak i zdolności do czynności prawnej. Powstaje zatem analogiczny skutek prawny jak w przypadku śmierci osoby fizycznej. Pozwala to stosować przepisy art. 24 w/w ustawy per analogiam do osób prawnych. Organy zarówno I jak i II instancji nie dostrzegły tej okoliczności, co skutkowało wyprowadzeniem niewłaściwych wniosków.

Skarżący podniósł również, iż w przedmiotowej sprawie doszło do sukcesji uniwersalnej. Skarżący nabył bowiem praktycznie cały majątek spółdzielni, a na pewno cały majątek związany z płatnością cukrową, tj. nieruchomości gruntowe. Bez wątpienia jest on zatem sukcesorem spółdzielni. Wbrew stanowisku organów obu instancji dla uznania, że w grę wchodzi sukcesja uniwersalna nie ma znaczenia to, czy następstwo prawne nastąpiło na podstawie jednej umowy czy kilku umów.

Ponadto wykładnia zaprezentowana przez organy obu instancji przeczy wyrażonej w art. 2 Konstytucji zasadzie lojalności państwa w stosunku do obywatela. Organy administracji publicznej nie dostrzegły bowiem, że płatność cukrowa wiąże się nie tylko z uprawnieniami, ale również z obowiązkami. Na skarżącym nadal spoczywają te obowiązki, które miał poprzednik prawny, a mianowicie powstrzymanie się przed produkcją buraków cukrowych ponad limit. Nie można zatem oddzielać uprawnień od obowiązków. Skoro na skarżącego przechodzą obowiązki związane z płatnością cukrową, to tym bardziej powinny przejść uprawnienia do otrzymania tej płatności.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej odrzucenie, względnie oddalenie.

Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, że pełnomocnictwo przedłożone przez stronę skarżącą nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 36 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ nie zawiera upoważnienia dla pełnomocników do występowania przed sądami administracyjnymi.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego niezawiadomienia strony o zebraniu materiału dowodowego i uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się w sprawie organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż stosownie do przepisu art. 3 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organ udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3) oraz zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (pkt 4). Oznacza to, że ustawowo ograniczona została przewidziana w art. 10 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu oraz zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ustawodawca wprowadził wymóg wyraźnego żądania strony w tym względzie. Przepisy powyższe wyłączyły też zastosowanie art. 81 k.p.a., który wskazuje, iż okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. W niniejszej sprawie skarżący na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie złożył przedmiotowego żądania, co powoduje brak zasadności zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a.

Odpowiadając na zarzut związany z niewłaściwym sporządzeniem uzasadnienia prawnego i faktycznego organ ocenił, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji było pełne, przytaczające właściwe podstawy prawne i wyjaśniające te podstawy. Uzasadnienie faktyczne w sposób wyczerpująco opisało stan sprawy i wskazało udowodnione fakty, natomiast uzasadnienie prawne bardzo precyzyjnie i szczegółowo wyjaśniało zastosowaną w sprawie instytucję z art. 24 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przepis ten został przytoczony, a następnie omówiony i odniesiony do rozpatrywanej sprawy.

Organ II instancji stwierdził również całkowity brak racjonalności zarzutu dotyczącego naruszenia art. 24 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Podkreślono, iż wbrew stanowisku skarżącego przepis ust. 1a tego artykułu wyczerpująco określa przypadki uprawnienia do nabycia płatności cukrowej przez inny podmiot niż pierwotnie składający wniosek. Przepis jest jasny i precyzyjny, a zatem nie wymaga dodatkowej interpretacji celowościowej. Tym bardziej nie ma możliwości stosowania analogii do instytucji dziedziczenia osób fizycznych, jak też stosowania wykładni rozszerzającej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny czyni to w określonej kolejności. Stwierdzenie istnienia danego typu wad decyzji może bowiem eliminować potrzebę ustalania innych wad, co ma niewątpliwy wpływ na racjonalizację działalności kontrolnej sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności Sąd bada ewentualne istnienie wad powodujących nieważność decyzji. Następnie kontroluje przestrzeganie przez organ administracji przepisów o postępowaniu administracyjnym - w zakresie określonym postanowieniami art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.; zwanej "p.p.s.a."). Dopiero w ostatniej kolejności kontrolowane jest przestrzeganie przez organy administracyjne norm prawa materialnego (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska – " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 460 – 461).

Dokonując kontroli w powyższy sposób, Sąd nie dostrzegł naruszenia prawa powodującego nieważność zaskarżonych decyzji.

Kontrolując zaistnienie innego rodzaju wad wydanej decyzji należy mieć na uwadze, iż zgodnie z art. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższego wynika, że nie każde naruszenie przepisów prawa skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia organu administracji, ale jedynie takie, które miało (w przypadku naruszeń prawa materialnego) lub mogło mieć (w przypadku naruszeń przepisów postępowania) wpływ na wynik sprawy, ewentualnie naruszenie miało charakter kwalifikowany (dający podstawę do wznowienia postępowania).

W przedmiotowej sprawie skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania zawartych w art. 10 i art. 107 k.p.a, jednakże nie wykazał, aby te naruszenia mogły mieć wpływ na wynik postępowania. Ponadto odnośnie zarzucanego naruszenia art. 10 k.p.a. słusznie zwraca uwagę organ, iż art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego modyfikuje obowiązki organu ciążącego na nim z mocy przepisów k.p.a. Stosownie do art. 3 ust. 2 pkt 4 ww ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej "zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się." Przepis ten odnosi się zatem do obowiązku określonego w art. 10 § 1 k.p.a., który stanowi, iż "Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań." Różnica pomiędzy cytowanymi przepisami polega na tym, iż czynności określone w art. 10 § 1 k.p.a. (zapewnienie stronom udziału w postępowaniu i umożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów) w art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostały poprzedzone słowami "na ich żądanie" – co wyłącza obowiązek organu powiadamiania stron o kolejnych stadiach postępowania, zakończeniu gromadzenia niezbędnego materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji. Organ jedynie nie może uchylić się do wykonania tych czynności, o ile strona tego wcześniej zażądała. Jednakże nawet jeżeli strona takowe żądanie złożyłaby, a organ w tej sytuacji nie wypełniłby obowiązku określonego w art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – to nadal owo uchybienie organu mogłoby być uwzględnione przez Sąd tylko przy spełnieniu przesłanki określonej w art. 145 § 1 pk1 lit c) p.p.s.a., tj wówczas jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy – co jak wskazano wyżej w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca.

Niezasadny zdaniem Sądu jest także zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 24 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez brak takiej rozszerzającej wykładni tego przepisu, która pozwoliłaby na sukcesję płatności cukrowej także wówczas, kiedy poprzednikiem prawnym osoby ubiegającej się o płatność cukrową jest osoba prawna.

W kontrolowanej sprawie, ze względu na brak zakończenia jej decyzją ostateczną przed 15 marca 2011 r., należało zastosować art. 24 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 54 poz. 278; patrz art. 4 i art. 6 tej ustawy). Stosownie do art. 24 ust. 1a ww. ustawy płatność cukrowa przysługuje również w przypadku gdy buraki cukrowe były objęte umową dostawy zawartą:

1) z małżonkiem rolnika wnioskującego o płatność cukrową, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w dniu zawarcia tej umowy lub

2) ze spadkodawcą rolnika wnioskującego o płatność cukrową lub ze spadkodawcą małżonka rolnika wnioskującego o płatność cukrową, lub

3) z przekazującym gospodarstwo rolne w związku z wypłacaną rentą strukturalną, emeryturą lub rentą rolniczą z ubezpieczenia społecznego rolników, jeżeli rolnik wnioskujący o płatność cukrową lub małżonek tego rolnika mógłby dziedziczyć z ustawy przekazane gospodarstwo rolne.

Cytowany przepis jest językowo jednoznaczny – w jego treści ustawodawca nie przewidział możliwości przyznania płatności cukrowej rolnikowi, który przejmuje grunty rolne od poprzednika będącego osobą prawną. W takiej sytuacji sięgnięcie po inne sposoby interpretacji cytowanego przepisu niż wykładnia językowa jest możliwe o ile przy przyjęciu znaczenia językowego odczytywanego przepisu należałoby odrzucić którąś z wartości zasadniczych przypisywanych ustawodawcy, w szczególności wartości chronionych przez Konstytucję (por. Maciej Zieliński "Wykładnia Prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis" Warszawa 2002 r., str. 324).

Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego przyczyną przełamania wykładni językowej cytowanego przepisu nie może być wzgląd na zasadę równości określoną w art. 32 Konstytucji RP. Istotną treścią zasady równości zawartej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP jest nakaz jednakowego traktowania wszystkich podmiotów charakteryzujących się pewną istotną cechą wspólną i oznacza niedopuszczalność zarówno dyskryminowania jak i faworyzowania niektórych z nich (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 lipca 2011 r., sygn. akt P 1/10). Ową istotną cechą według skarżącego miałoby być zaistnienie sukcesji uniwersalnej po podmiocie, który był uprawniony do płatności cukrowej. Słusznie jednakże podnosi organ, iż procesu likwidacji spółdzielni (w tym rolniczej spółdzielni produkcyjnej) nie można utożsamiać z sukcesją uniwersalną. Istotą sukcesji uniwersalnej jest przejęcie całości praw i obowiązków (tak jak w procesie spadkobrania), tymczasem z przepisów działu XII ("Likwidacja spółdzielni") ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze nie wynika, aby likwidacja spółdzielni miała taki właśnie charakter. Z przepisów wskazanego działu wynika, że istotą likwidacji spółdzielni jest zakończenie dotychczasowej działalności z zaspokojeniem wierzycieli w określonej kolejności (art. 125 § 1 Prawa spółdzielczego), z możliwością rozdzielania majątku, który nie został przeznaczony na spłatę wierzycieli, pomiędzy dotychczasowych członków spółdzielni lub przeznaczenia go na inne cele (art. 125 § 5 i § 5a Prawa spółdzielczego). Nie mamy zatem do czynienia z sytuacją przejścia całości praw i obowiązków dotychczasowego podmiotu na inny podmiot, który nadal realizowałby całość przejętych praw i obowiązków, ale z sytuacją, kiedy dotychczas istniejący podmiot stopniowo wyzbywa się swoich praw i obowiązków, a inne podmioty realizują nabyte poszczególne prawa i obowiązki. Co więcej – w trakcie likwidacji likwidowana spółdzielnia może połączyć się z inną spółdzielnią (art. 117 Prawa spółdzielczego), co oznacza, że majątek częściowo zlikwidowanej spółdzielni przechodzi w całości na spółdzielnię przejmującą, a wierzyciele i dłużnicy pierwszej stają się wierzycielami i dłużnikami drugiej. (art. 101 Prawa spółdzielczego).

Podstawą odejścia od wykładni językowej art. 24 ust. 1a ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego nie może być także wzgląd na wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę lojalności państwa w stosunku do obywatela. "Zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, określana też mianem zasady lojalności państwa wobec obywatela, ściśle wiąże się z bezpieczeństwem prawnym jednostki. Wyraża się ona w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, "by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny"" (por. pkt 3 części III uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt P 26/10, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 950592). W przedmiotowym przypadku przystępując do nabycia prawa do uprawy i dostawy buraków cukrowych w określonej, ograniczonej ilości skarżący mógł zapoznać się z jasną treścią art. 24 ust. 1a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a tym samym mógł przewidzieć skutek w postaci braku możliwości uzyskania wsparcia Państwa w postaci płatności cukrowej.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.