Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2015/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Skarżony organ: Komisja Papierów Wartościowych i Giełd
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia (spr) Sędziowie : Sędzia WSA Piotr Borowiecki Protokolant: Andrzej Michrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Komisji Papierów Wartościowych i Giełd w [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z powodu niewypełnienia obowiązków informacyjnych      oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] kwietnia 2004 r., Nr [...], wydaną na podstawie m.in. art. 85 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 49, poz. 447, z późn. zm.) oraz uchwały Nr [...] Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] kwietnia 2004 r., po rozpoznaniu dowodów zgromadzonych w trakcie prowadzonego postępowania mającego na celu ustalenie, czy spółka P. S.A. z siedzibą w W. właściwie wykonała obowiązki przekazywania informacji, o których mowa w art. 81 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, nałożono na P. S.A. z siedzibą w W. (dalej P. S.A. lub Spółka) karę pieniężną w wysokości 200.000,00 zł z powodu nienależytego wykonania obowiązków określonych w art. 81 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.- Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi.

W obszernym uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy, trybu postępowania i analizie materiału dowodowego, Komisja ustaliła, co następuje:

1. Spółka nie przekazała w raportach kwartalnych za pierwszy i drugi kwartał 2002 r. żadnych informacji wskazujących na możliwą korektę przychodów ze sprzedaży i pogorszenie wyników finansowych Spółki w całym 2002 roku. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2001 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych (Dz.U. Nr 139, poz. 1569, z późn. zm.) wskazują jednoznacznie w § 61 ust. 4 pkt 10, że w informacji dodatkowej do raportu kwartalnego emitent jest obowiązany umieścić informacje istotne dla oceny jego sytuacji majątkowej, finansowej, wyniku finansowego i ich zmian. Z kolei § 61 ust. 4 pkt 11 rozporządzenia stanowi, że w informacji dodatkowej do raportu kwartalnego należy umieścić wskazanie czynników, które w ocenie emitenta będą miały wpływ na osiągnięte przez niego wyniki finansowe w perspektywie co najmniej jednego kwartału. Emitent takich informacji nie przekazał. Stanowi to nienależyte wykonanie obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 81 ust. 1 pkt 3 ustawy.

2. Brak informacji na temat sposobu ujęcia przychodów ze sprzedaży przez P. S.A. w raportach [...] (raport kwartalny) [...],[...] oraz [...] ( skonsolidowany raport kwartalny) [...] należy uznać za nienależyte wykonanie obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 81 ust. 1 pkt 3 ustawy. Zgodnie z § 3 rozporządzenia raporty bieżące i okresowe powinny zawierać informacje odzwierciedlające specyfikę opisywanej sytuacji oraz powinny być sporządzone w sposób prawdziwy, rzetelny i kompletny. Ustęp 2 tegoż przepisu mówi, że w przypadku gdy specyfika opisanej sytuacji, której dotyczy raport bieżący lub okresowy, wymaga podania dodatkowych informacji gwarantujących jej prawdziwy, rzetelny i kompletny obraz emitent jest obowiązany do zamieszczenia tych informacji w raporcie bieżącym lub okresowym. Ponadto, jak wskazano w ust. 3, raporty bieżące i okresowe powinny być sporządzone w sposób umożliwiający inwestorom ocenę wpływu przekazywanych informacji na sytuację gospodarczą, majątkową i finansową emitenta.

3. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 30 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694) przez przychody i zyski rozumie się uprawdopodobnione powstanie w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych, o wiarygodnie określonej wartości, w formie zwiększenia wartości aktywów albo zmniejszenia wartości zobowiązań, które doprowadzą do wzrostu kapitału własnego lub zmniejszenia jego niedoboru w inny sposób niż wniesienie środków przez udziałowców lub właścicieli. Ustawa o rachunkowości nie określa momentu uznania przychodu, co oznacza, że jednostka może na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o rachunkowości posłużyć się postanowieniami MSR 18 "Przychody"(MSR- Międzynarodowe Standardy Rachunkowości). Zgodnie z MSR 18 przychody ujmuje się wówczas, gdy jest prawdopodobne, iż w przyszłości jednostka gospodarcza uzyska korzyści ekonomiczne związane z przeprowadzoną transakcją, które można wycenić w wiarygodny sposób. W niektórych przypadkach uzyskanie korzyści nie jest prawdopodobne do chwili otrzymania zapłaty lub zniknięcia niepewności. Jednym z warunków ujęcia przychodów ze sprzedaży jest przekazanie nabywcy znacznego ryzyka i korzyści wynikających z praw własności do towarów. Ocena tego, kiedy jednostka gospodarcza przekazała nabywcy znaczące ryzyko i korzyści związane z własnością wymaga zbadania okoliczności towarzyszących transakcji. Sytuacja, w której nabywca posiada prawo do odstąpienia od zakupu z przyczyn przewidzianych w umowie sprzedaży i jednostka gospodarcza nie ma pewności co do prawdopodobieństwa zwrotu zakupów, jest sytuacją, w której uznaje się, że na jednostce gospodarczej nadal ciąży znaczące ryzyko i uzyskiwane są korzyści związane z własnością, wobec czego transakcja nie ma charakteru sprzedaży i nie można ująć przychodów. Ponadto zgodnie z MSR 18 sprzedaż pośrednikom, takim jak dystrybutorzy, dealerzy i inni, celem odsprzedaży, w sytuacji gdy nabywca działa w istocie jako przedstawiciel sprzedającego, traktuje się jako sprzedaż komisową. Przychody ze sprzedaży komisowej są ujmowane przez dostawcę w momencie sprzedania przez nabywcę towarów stronie trzeciej.

W związku z powyższym wątpliwości budzi uznanie przychodu przez P. S.A. w skróconych sprawozdaniach finansowych, zawartych w raportach za I i II kwartał roku obrotowego 2002.

4. W treści RB Nr [...] z dnia [...] października 2002 r. Spółka wykazała, że korekty przychodu za pierwsze półrocze 2002 r. dokonano po przyjęciu zwrotu towarów od kontrahentów w okresie od [...] lipca do [...] października 2002 r. Z kolei w wyjaśnieniach z dnia [...] stycznia 2003 r. Spółka twierdzi, że zwroty zostały dokonane masowo w okresie [...] września – [...] października 2002 r. Tak więc rodzi się wątpliwość, czy raport bieżący o korekcie nie powinien zostać przekazany wcześniej niż w dniu [...] października 2002 r. Ponadto w przedmiotowej korekcie Spółka nie wskazała wpływu dokonanej korekty przychodów na wynik finansowy netto, co w kontekście drastycznego pogorszenia wyników finansowych emitenta jako następstwa dokonanych zwrotów należy uznać za nienależyte wykonanie obowiązków informacyjnych. Z porównania danych [...] i [...] wynika, że po dwóch kwartałach 2002 wynik netto (zysk) wynosił 211 tys. zł, natomiast po trzech kwartałach – kiedy dokonano korekty przychodów i uwzględniono zwroty – wynik finansowy netto przekształcił się w stratę netto w wysokości 7999 tys. zł. Po przekazaniu informacji o dokonanej korekcie przychodów Spółka nie zweryfikowała sprawozdania kwartalnego za drugi kwartał poza pozycją przychodów. Tak więc inwestorzy otrzymywali sprzeczne, szczątkowe i nie poparte gruntownym komentarzem dane na temat finansowej kondycji Spółki, co jest pogwałceniem podstawowej zasady obowiązującej na rynku kapitałowym, która jest wyrażona m.in. w § 3 rozporządzenia.

5. Informacja z dnia [...] sierpnia 2002 r. zawarta w RB Nr [...] o skonsolidowanych przychodach ze sprzedaży P. S.A. w I półroczu 2002 na poziomie 14.401,2 tys. zł nie została skorygowana do czasu opóźnionego przekazania [...], tj. do dnia [...] listopada 2002 r., kiedy to spółka ujawniła, że wartość tych przychodów kształtuje się na poziomie 8.568 tys. zł. Spółka bez wątpienia posiada wiedzę, iż zdarzenie polegające na zwrocie towarów, o którym Spółka poinformowała w RB Nr [...] z dnia [...] października 2002 polegające na przyjęciu zwrotu towarów od kontrahentów, w sposób znaczący obciąży wynik finansowy emitenta. Brak informacji na ten temat w raporcie bieżącym oraz znaczące opóźnienie przekazania raportu [...] należy potraktować jako nienależyte wykonanie obowiązków informacyjnych, o którym mowa w art. 81 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy.

6. Spółka przekazała do wiadomości publicznej dwa raporty bieżące Nr [...] i [...] z dnia [...] czerwca i [...] sierpnia 2002 r., w których przekazała na podstawie art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy informacje – odpowiednio – o jednostkowych i skonsolidowanych przychodach P. S.A. w pierwszym półroczu 2002, zwracając uwagę w pierwszym z nich, że nastąpił wzrost przychodów o 9,0%. Wobec braku informacji, że w/w przychody uwzględniały sprzedaż produktów z prawem zwrotu, w kontekście drastycznego pogorszenia wyników finansowych w następstwie dokonanych zwrotów towarów ( co nastąpiło – jak twierdzi Spółka na przełomie września października 2002 r.) przekazanie do publicznej wiadomości w/w raportów uznać należy za nienależyte wykonanie obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy.

7. Raport bieżący Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., w którym Spółka P. S.A. poinformowała o dwóch wariantach prognozy wyników finansowych P. S.A. na lata 2002 – 2006 został przekazany na podstawie art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. na niewłaściwej podstawie prawnej (prognoza wyników finansowych powinna być przekazana w trybie przepisów § 5 ust. 1 pkt 34 oraz § 40 rozporządzenia). Ponadto raport ten nie zawierał podstaw i istotnych założeń prognozy, jak również nie wskazano okresów, w jakich emitent będzie dokonywał ewentualnej korekty prezentowanej prognozy wraz z określeniem zastosowanych kryteriów tej oceny, co jest naruszeniem § 40 rozporządzenia i stanowi nienależyte wykonanie obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 81 ust. 1 pkt 3 ustawy.

8. Korekta powyższej prognozy przedstawiona w RB Nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. została przekazana w sposób analogiczny jak prognoza z [...] sierpnia 2002 r. i również nie zawierała podstaw i istotnych założeń prognozy, jak również nie wskazano okresów, w jakich emitent będzie dokonywał oceny możliwości realizacji prognozowanych wyników oraz dokonywał ewentualnej korekty prezentowanej prognozy wraz z określeniem zastosowanych kryteriów tej oceny, co jest naruszeniem § 40 rozporządzenia i stanowi nienależyte wykonanie obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 81 ust. 1 pkt 3 ustawy.

9. Spółka P. S.A. nie dokonała objaśnienia różnic pomiędzy wynikami finansowymi wskazanymi w raporcie półrocznym a publikowanymi prognozami, o czym powinna poinformować na podstawie § 62 ust. 6 pkt 1 w związku z § 64 ust.7 pkt 9 rozporządzenia, co stanowi nienależyte wykonanie obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 81 ust. 1 pkt 3 ustawy.

10. Spółka przekazała z opóźnieniem następujące raporty okresowe:

- [...] – [...] listopada 2002 r., zamiast najpóźniej [...] sierpnia 2002 r. (97 dni opóźnienia);

- [...] - [...] grudnia 2002 r., zamiast najpóźniej [...] listopada 2002 r. (32 dni opóźnienia);

- [...] – [...] grudnia 2002 r., zamiast najpóźniej [...] listopada 2002 r. (37 dni opóźnienia);

- [...] - [...] października 2002 r., zamiast najpóźniej [...] września 2002 r. (31 dni opóźnienia);

- [...] - [...] listopada 2002 r., zamiast najpóźniej [...] października 2002 r. (29 dni opóźnienia);

Wskazane opóźnienia stanowią nienależyte wykonanie obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 81 ust. 1 pkt 3 ustawy.

Spółka zawierając umowy z prawem zwrotu ponosiła znaczące ryzyko obciążenia wyników finansowych na skutek realizacji postanowień zawartych w tych umowach. Komisja zauważyła również, że w przypadku, gdyby nie nastąpiła faktyczna okoliczność polegająca na masowych zwrotach towarów przez kontrahentów Spółki, P. S.A. prawdopodobnie nie ujawniłaby nigdy informacji na temat specyfiki zawartych umów. Kontynuacja prowadzonej w ten sposób polityki informacyjnej mogłaby w przyszłości narazić akcjonariuszy Spółki i inwestorów na jeszcze większe straty. Prowadzenie takiej polityki informacyjnej należy uznać za szczególnie naganne zjawisko w publicznym obrocie papierami informacyjnymi, którego fundamentem jest powszechny dostęp do rzetelnej informacji. Stanowiło to poważne naruszenie art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy, co należy uznać za nienależyte wykonanie obowiązku informacyjnego, o którym mowa w tym przepisie. W kontekście powyższego brak wskazania w raportach kwartalnych za pierwszy i drugi kwartał 2002 r. informacji na temat specyfiki zawartych przez Spółkę umów z prawem zwrotu oraz ujęcia przychodów ze sprzedaży w zestawieniu z drastycznym pogorszeniem wyników na skutek zwrotu towarów, spowodował dezinformację i mógł wprowadzić akcjonariuszy i inwestorów w błąd co do oceny kondycji finansowej oraz perspektyw dalszego rozwoju emitenta. Komisja Papierów Wartościowych i Giełd uznała, że analizowane raporty okresowe i bieżące nie zawierały informacji odzwierciedlających specyfikę opisywanej sytuacji oraz nie były sporządzone w sposób prawdziwy, rzetelny i kompletny, co wskazuje na naruszenie § 3 ust. 1 rozporządzenia o obowiązkach informacyjnych (art. 81 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy). Zdaniem Komisji Spółka P. S.A. nie prowadziła przejrzystej polityki informacyjnej i nie zachowała należytej staranności w zakresie przekazywania informacji dotyczących umów z prawem zwrotu, o których wyżej mowa, i wpływu zwrotu towarów na drastyczne pogorszenie wyników finansowych, co miało istotny wpływ na postrzeganie Spółki przez akcjonariuszy i inwestorów z punktu widzenia atrakcyjności inwestycji w akcje P. S.A.

Wysokość nałożonej kary jest, zdaniem Komisji, adekwatna do skali naruszeń przepisów prawa przez emitenta.

Zainteresowana Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę zaskarżonej decyzji poprzez:

- zmianę ustaleń faktycznych i prawnych zawartych w pkt 4, pkt 5, pkt 7, pkt 8 i pkt 9 oraz w podsumowaniu zawartym w pkt 10 decyzji,

- obniżenie kary nałożonej na Spółkę do kwoty nie wyższej niż 30.000,00zł.

Ponadto strona wniosła o rozstrzygnięcie sprawy po przeprowadzeniu rozprawy i przesłuchaniu podczas rozprawy byłego prezesa zarządu Spółki na okoliczność 1) przyjęcia sprzedaży "z nieograniczonym prawem zwrotu" jako przychodu Spółki, 2) przekazania do publicznej wiadomości raportów Nr [...] i [...] z 2002 r.; oraz strony – na okoliczność sytuacji w urządzeniach księgowych oraz dokumentacji posiadanej przez dział finansowy Spółki, mającej za przedmiot przyznanie nieograniczonego prawa zwrotu odbiorcom wydawnictw Spółki oraz na okoliczność dokonanego przez odbiorców Spółki zwrotu wydawnictw w dniach [...] września do [...] października 2002 r. W uzasadnieniu stwierdzono, że strona nie wypowiada się co do ustaleń faktycznych dokonanych przez Komisję w pkt 1, 2, 3 i 6 decyzji. Ze względu na zmianę zarządu Spółki i zmiany dokonane w Spółce przez nowego prezesa zarządu strona nie może złożyć w tym zakresie oświadczeń wiedzy. Jednakże uważa za konieczne przeprowadzenie dowodu z zeznań byłego prezesa zarządu Spółki, będącego osoba odpowiedzialną za czynności Spółki, które są przedmiotem rozpoznania w sprawie. W opinii Spółki nie przeprowadzenie tego dowodu stanowić będzie naruszenie art. 77 w związku z art. 7 K.p.a. Co do poszczególnych zakwestionowanych punktów decyzji, to w odniesieniu do pkt 4 odwołano się do zmian zarządu Spółki, które sprawiły, że nowy zarząd nie wiedział o prawie zwrotu zakupionych wydawnictw, i niewiedzy o skali tego zjawiska, której ustalenie było możliwe dopiero po rozpakowaniu przesłanych na paletach wydawnictw. W związku z tym zarząd w dniu [...] października 2002 r. przekazując komunikat bieżący przekazał całą posiadana przez siebie wiedzę. Ze względu na to, że wielkość przychodu jest tylko jednym z elementów informacji zawartych w raporcie kwartalnym, a w sytuacji zagrożenia dla istnienia Spółki (obniżenie o ok. 8.000.000 zł kwoty należności) koncentrowanie się Spółki na działaniach nie mających znaczenia dla przetrwania Spółki i zmierzających jedynie do formalnego spełnienia obowiązków informacyjnych nie miałoby sensu. W odniesieniu do kolejnego, 5 zakwestionowanego punktu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że kwota przychodów nie jest jedynym czynnikiem definiującym wielkość wyniku finansowego. W związku z tym formułowanie zarzutu, że Spółka przed przekazaniem do publicznej wiadomości skonsolidowanego raportu [...] mogła sporządzić korektę, jest zarzutem fałszywym. Dopiero analiza zwiększonych zapasów (ich charakteru) oraz wpływu korekty w wielkości sprzedaży na inne pozycje pozwoliły na sformułowanie informacji, które mogły być przekazane w formie raportu kwartalnego i zostały przekazane inwestorom w dniu [...] listopada 2002 r. Raport z dnia [...] października 2002 r. nie mógł zawierać innych informacji niż zawierał. Raport ten zawierał jednak również informacje o możliwości dalszej korekty przychodów, gdyż informował o wartości, na jaka zostały wystawione faktury "z prawem zwroty" o dotychczas dokonanych zwrotach. Biorąc pod uwagę to, że wydawnictwa P. mają różny charakter i niekoniecznie muszą być sprzedane w jednym sezonie, ostateczne określenie wielkości straty było możliwe dopiero po przeprowadzeniu pełnej analizy dokonanych zwrotów i analizie kosztów poniesionych w okresie pierwszych miesięcy 2002 r. W związku z tym ustalenia faktyczne sformułowane w pkt 5 nie mogą się ostać, gdyż są sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym i z doświadczeniem życiowym. Natomiast w odniesieniu do stwierdzeń zawartych w pkt 7, 8 i 9 zaskarżonej decyzji stwierdzono, że zawierają błąd logiczny petitionis principii. Spółka opublikowała bowiem raport bieżący, który informuje o przekazanych obligatariuszom prognozach. Spółka nie publikowała zatem prognoz w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie informacji bieżących i okresowych, a tylko przekazała do publicznej wiadomości informację przekazaną obligatariuszom w celu wykonania obowiązku równego dostępu do informacji wszystkich inwestorów. W tej sytuacji niewłaściwy jest zarzut naruszenia tym działaniem Spółki przepisów powołanych w powyższych punktach decyzji. Stwierdzenie Komisji o naruszeniu przepisów prawa, zawarte w pkt 7, 8 i 9 decyzji, jest konsekwencja błędnego zakwalifikowania raportu bieżącego Nr [...] i Nr [...], pomimo że strona wyraźnie w treści raportu poinformowała o tym, że przekazuje inwestorom informacje mające charakter prognoz, przygotowane i przekazane obligatariuszom, w związku z prowadzonymi z nimi negocjacjami.

Decyzją Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] sierpnia 2004 r., Nr [...], wydaną na podstawie m.in. art. 85 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 49, poz. 447, z późn. zm.) oraz uchwały Nr [...] Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] sierpnia 2004 r., po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W obszernym uzasadnieniu podniesiono, że postępowanie administracyjne wobec Spółki P. S.A. z siedzibą w W. zostało wszczęte w celu ustalenia, czy Spółka właściwie wykonywała obowiązki przekazywania informacji, o których mowa w art. 81 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, z zamiarem wyjaśnienia okoliczności:

- dotyczących sposobu informowania akcjonariuszy o wynikach finansowych P.K S.A. w kontekście znaczącej korekty (pogorszenia) tych wyników na skutek przyjęcia zwrotów towarów uznanych za sprzedane, tj. sprawdzenia, czy Spółka we właściwy sposób przekazywała informacje na temat swojej sytuacji finansowej w 2002 r. w raporcie kwartalnym za drugi kwartał 2002 r. i innych raportach okresowych oraz raportach bieżących,

- których następstwem było przekazywanie raportów okresowych przez Spółkę ze znaczącym opóźnieniem w stosunku do maksymalnych terminów, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia z dnia 16 października 2001 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych (Dz.U. Nr 139, poz. 1569, z późn. zm.).

Bezpośrednią przyczyną wszczęcia postępowania było ujawnienie przez Spółkę informacji na temat zwrotu przez odbiorców towarów Spółki na kwotę ponad 5 mln zł, która to kwota została przez Spółkę uznana za przychód w raportach okresowych za pierwszy i drugi kwartał 2002 r. Z uwagi na brak informacji na temat prawa zwrotu produktów lub towarów, dotyczącego wykazanych w raportach przychodów ze sprzedaży i możliwej w związku z tym korekcie przychodów ze sprzedaży, urząd Komisji powziął podejrzenie o stosowaniu przez Spółkę tzw. "kreatywnej księgowości." W związku z tym, przedstawiając stan faktyczny stwierdzono, że w dniu [...] czerwca Spółka przekazała do publicznej wiadomości RB Nr [...], w którym poinformowała, iż "...w pierwszym półroczu 2002 r. przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i usług wynosiły 14.200 tys. zł, co oznacza wzrost o 9,0 % w stosunku do I półrocza ubiegłego roku." Informacja ta została przekazana do wiadomości publicznej na podstawie art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 49, poz. 447, z późn. zm.), tak więc uznano, że jest to informacja o zdarzeniu, które mogłoby w sposób znaczący wpłynąć na cenę lub wartość papieru wartościowego.

W dniu [...] sierpnia 2002 r. Spółka przekazała do wiadomości publicznej raport kwartalny za drugi kwartał 2002 r.( [...]). W raporcie tym Spółka wykazała, ze przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów w ciągu dwóch kwartałów 2002 r. wynosiły 14.263 tys. zł, natomiast wynik netto (zysk) za ten sam okres czasu ukształtował się na poziomie 211 tys. zł.

W dniu [...] sierpnia 2002 r. w RB Nr [...] Spółka P. S.A. poinformowała, że w I półroczu 2002 r. skonsolidowane przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów wynosiły 14.401,154,90 zł. Informację tę przekazano na podstawie art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy.

W tym samym dniu Spółka przekazała do wiadomości publicznej również RB Nr [...], w którym poinformowała o przesunięciu terminu przekazania skonsolidowanego raportu kwartalnego za drugi kwartał 2002 r. ([...]). Poinformowano, iż nowy termin przekazania [...] to [...] sierpnia 2002 r. (termin przekazania [...] to 45 dni po zakończeniu drugiego kwartału 2002 r., tzn. iż termin jego przekazania upływał w dniu [...] sierpnia 2002 r., co oznacza, że raport miał być przekazany w terminie późniejszym niż stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 16 października 2001 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych (Dz.U. Nr 139, poz. 1569, z późn. zm.). Nie wskazano przyczyny przesunięcia terminu przekazania tego raportu.

W dniu [...] sierpnia 2002 r. P. S.A. poinformowała o odwołaniu dotychczasowego prezesa z funkcji prezesa zarządu P. S.A. i powołaniu na to miejsce innej osoby.

W dniu [...] sierpnia 2002 r. w RB Nr [...] P. S.A. przekazała do wiadomości publicznej dwa warianty prognozy wyników finansowych P. S.A. na lata 2002 – 2006. Informacja ta została przekazana na podstawie 81 ust. 1 pkt 2 ustawy. Według obu wariantów wielkość przychodów w 2002 r. miała wynosić 126.7 tys. zł. W zależności od wariantu prognozy Spółka przewidywała, iż poniesie stratę netto w wysokości 15.6243 tys. zł lub 15.815,4 tys. zł. Prognoza została przekazana na niewłaściwej podstawie prawnej (powinna być przekazana w trybie przepisów § 5 ust. 1 pkt 34 oraz § 40 rozporządzenia), nie wskazano podstaw i istotnych założeń prognozy, jak również nie wykazano okresów, w jakich emitent będzie dokonywał oceny możliwości realizacji prognozowanych wyników oraz dokonywał ewentualnej korekty prezentowanej prognozy wraz z określeniem zastosowanych kryteriów tej oceny.

W dniu [...] sierpnia 2002 r. Spółka w RB Nr [...] poinformowała o kolejnym przesunięciu terminu przekazania do wiadomości publicznej raportu [...], tym razem na dzień [...] września 2002 r. W raporcie nie wskazano przyczyny przesunięcia terminu.

W dniu [...] września 2002 r. w RB Nr [...] P. S.A. po raz trzeci poinformowała o przesunięciu przekazania do wiadomości publicznej [...], tym razem na dzień [...] października 2002 r. Przesunięto również termin przekazania raportu półrocznego za pierwsze półrocze 2002 ([...]) na dzień [...] października 2002 r., choć ostateczny termin przekazania tego raportu mijał dnia [...] września 2002 r. W w/w raporcie nie wskazano powodów przesunięcia terminów przekazania obu raportów okresowych.

W dniu [...] października 2002 r. Spółka przekazała m.in. RB Nr [...] i RB Nr [...], w których poinformowała:

- w RB Nr [...] – o korekcie wysokości przychodu za I półrocze 2002: poinformowano, iż "Po przyjęciu zwrotów towarów od kontrahentów w okresie od [...] lipca do [...] października b.r. przychód I półrocza 2002 r. został skorygowany do kwoty 8.863 tys. zł. Łączna wartość wystawionych w I półroczu faktur z prawem zwrotu wyniosła 7.553 tys. zł, z czego dotychczas przyjęto zwroty na kwotę 5.400 tys. zł."

- W RB Nr [...] – o wartości przychodów ze sprzedaży w I półroczu 2002 (8.863 tys. zł wobec 13.026 tys. zł w roku poprzednim) oraz o wartości przychodów ze sprzedaży w trzecim kwartale 2002 (536 tys. zł wobec 7.711 tys. zł w roku poprzednim); jednocześnie Spółka wskazała, iż "spadek przychodów ze sprzedaży jest spowodowany spadkiem popytu na rynku wydawnictw szkolnych oraz kartografii turystycznej."

W dniu [...] października 2002 r. w RB Nr [...] Spółka po raz czwarty poinformowała o przesunięciu terminu przekazania do wiadomości publicznej [...] – tym razem na dzień [...] listopada 2002 r.. Nie wskazano powodów ponownego przesunięcia terminu przekazania raportu.

W tym samym dniu w RB Nr [...] P. S.A. poinformowała o przesunięciu terminu przekazania jednostkowego raportu kwartalnego za trzeci kwartał 2002 ([...]) na dzień [...] grudnia 2002 r., choć termin przekazania [...] upływał po 35 dniach od zakończenia trzeciego kwartału, czyli [...] listopada 2002 r.

W dniu [...] listopada 2002 r. Spółka poinformowała o przesunięciu terminu przekazania skonsolidowanego raportu kwartalnego za trzeci kwartał 2002 ([...]) na dzień [...] grudnia 2002 r., choć termin przekazania [...] upływał po 45 dniach od zakończenia trzeciego kwartału, tj. [...] listopada 2002 r.

W dniu [...] listopada 2002 r. w RB Nr [...] P. S.A. skorygowała przedstawioną w dniu [...] sierpnia 2002 r. prognozę wyników finansowych na lata 2002 – 2006. Według nowej, skorygowanej prognozy przychody ze sprzedaży netto towarów i materiałów w 2002 r. miały wynieść 15.386,4 tys. zł, natomiast starta netto miała wynieść na koniec 2002 r. 10.524,95 tys. zł. Korekta prognozy, podobnie jak sama prognoza, została przekazana na niewłaściwej podstawie prawnej (powinna być przekazana w trybie przepisów § 5 ust. 1 pkt 34 oraz § 40 rozporządzenia). Ponownie nie wskazano podstawi istotnych założeń nowej prognozy.

W dniu [...] listopada 2002 r. Spółka przekazała do wiadomości raport [...], który powinien zostać przekazany do wiadomości publicznej najpóźniej w dniu [...] sierpnia 2002 r. W [...] wykazała w pierwszych dwóch kwartałach 2002 r. przychody w wysokości 8.568 tys. zł oraz stratę netto w wysokości 8.720 tys. zł.

W dniach [...] października 2002 r. oraz [...] listopada 2002 r. Spółka przekazała do wiadomości publicznej – odpowiednio - jednostkowy raport półroczny za I półrocze 2002 ([...]) oraz skonsolidowany raport półroczny za I półrocze 2002 ([...]). Spółka poinformowała w nich, że w pierwszym półroczu 2002 uzyskała przychody na poziomie odpowiednio 8.440 tys. zł ([...]) i 8.568 tys. zł ([...]) oraz odnotowała stratę netto w wysokości odpowiednio 6.951 tys. zł ([...]) i 8.644 tys. zł ([...]). Obydwa w/w sprawozdania zostały przekazane do wiadomości publicznej z ok. 1-miesięcznym opóźnieniem. Raport [...] powinien zostać przekazany najpóźniej do dnia [...] września 2002 r., natomiast raport [...] powinien zostać przekazany najpóźniej do dnia [...] października 2002 r.

W dniu [...] grudnia P. S.A. przekazała do wiadomości publicznej raport [...], natomiast w dniu [...] grudnia 002 r. raport [...]. Spółka poinformowała w nich, że po trzech kwartałach 2002 uzyskała przychody na poziomie odpowiednio 14.527 tys. zł ([...]) i 14.608 tys. zł oraz odnotowała stratę netto w wysokości odpowiednio 7.999 tys. zł ([...]) i 8.008 tys. zł ([...]). Oba raporty zostały przekazane do wiadomości publicznej po upływie terminów, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów. Raport [...] powinien zostać przekazany najpóźniej w dniu [...] listopada 2002 r., natomiast raport [...] powinien zostać przekazany najpóźniej w dniu [...] listopada 2002 r.

Następnie w uzasadnieniu decyzji omówiono działania podjęte przez Komisję Papierów Wartościowych i Giełd w celu wyjaśnienia kwestii będących przedmiotem postępowania. Wskazano, że mimo podejmowanych działań b. prezes zarządu Spółki mimo stawiennictwa na rozprawie skorzystał z prawa odmowy zeznań. W rezultacie Komisja podjęła te same ustalenia, które zostały przyjęte w jej poprzedniej decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r., Nr [...]. Ponadto Komisja odniosła się kolejno do zarzutów podniesionych przez Spółkę do pkt 4, pkt 5, pkt 7, pkt 8 i pkt 9 oraz w podsumowaniu zawartym w pkt 10 decyzji. W podsumowaniu uzasadnienia stwierdzono, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie obligują organu administracji ( w tym przypadku Komisji) do uwzględnienia wniosku o ponowne przeprowadzenie rozprawy. administracyjnego, o którym mowa w art. 7 oraz 77 K.p.a. Komisja uznała, że ponowne przeprowadzenie rozprawy jest nie tylko niekonieczne, ale istnieją uzasadnione wątpliwości, że wniosek strony ma na celu przedłużenie postępowania, a nie osiągnięcie celu postępowania Jakkolwiek urząd Komisji umożliwił stronie przeprowadzenie na jej wniosek dowodu z przesłuchania byłego prezesa zarządu Spółki w dniu [...] sierpnia 2004 r., podczas którego to przesłuchania b. prezes odmówił złożenia zeznań w sprawie, Komisja stanęła na stanowisku, iż w toku rozpatrywania przedmiotowej sprawy został zebrany pełny materiał dowodowy dotyczący kwestii wykonywania obowiązków informacyjnych przez P. S.A.

Komisja badając przedmiotową sprawę miała za zadanie zidentyfikowanie ewentualnych naruszeń przepisów ustawy, związanych z wykonywaniem obowiązków informacyjnych, do których wypełnienia obligują Spółkę przepisy prawa. Naruszenia przepisów, których dopuściła się Spółka, zostały zidentyfikowane, co znalazło wyraz w decyzji Komisji z dnia [...] kwietnia 2004 r.

Z punktu widzenia interesu runku kapitałowego nie ma znaczenia, czy w Spółce zmienia się zarząd, czy następują inne nieprzewidziane zdarzenia – bezwzględnym obowiązkiem każdej spółki publicznej jest rzetelne przekazywanie informacji na temat swojej sytuacji finansowej, gospodarczej i majątkowej do wiadomości publicznej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, w jakim zakresie Spółka naruszyła obowiązki informacyjne. Z tego też względu argumenty Spółki wskazujące na niepełny materiał dowodowy w sprawie nie zasługiwały na uwzględnienie.

Odnośnie argumentów P. S.A. dotyczących pkt 4 decyzji należy stwierdzić, że Spółka bezwzględnie naruszyła obowiązki informacyjne przekazując raport bieżący Nr [...], nie zawierający choćby szczątkowego komentarza dotyczącego wpływu korekty na osiągane przez Spółkę wyniki finansowe. Mając na uwadze fakt, że Spółka w tym czasie nie przekazała do wiadomości publicznej raportu kwartalnego [...], którego termin przekazania upłynął [...] sierpnia 2002 r., inwestorzy w tym czasie byli praktycznie pozbawieni rzetelnej informacji na temat aktualnej sytuacji finansowej Spółki. Stwierdzenie, że "...w sytuacji zagrożenia dla istnienia Spółki koncentrowanie się Spółki na dziedzinach nie mających znaczenia dla przetrwania Spółki i zmierzających jedynie do formalnego spełnienia obowiązków informacyjnych nie miałoby sensu..."wskazuje dobitnie, iż wypełnianie obowiązków informacyjnych było traktowane przez Spółkę jako formalne spełnienie wymogów, a przecież P. S.A. była zobligowana do wykonania tychże obowiązków przepisami prawa.

Odnośnie argumentów P. S.A. dotyczących pkt 5 decyzji należy stwierdzić, że Spółka, zdaniem Komisji, powinna była skorygować informację o uzyskanych przychodach w I półroczu 2002 znacznie wcześniej niż w dniu [...] listopada 2002 r. Skala i wpływ korekty przychodów na wyniki finansowe P. S.A. wskazują, że informacja na temat korekty przychodów mogła mieć kluczowe znaczenie dla inwestorów, którzy powinni mieć pełna i kompletną wiedzę na temat sytuacji finansowej, gospodarczej i majątkowej emitenta. Innymi słowy, Spółka przez kilka miesięcy nie informowała we właściwy sposób inwestorów o sytuacji mającej miejsce w Spółce.

Odnośnie argumentów P. S.A. dotyczących pkt 7, 8 i 9 decyzji należy stwierdzić, że Spółka w bardzo wygodny dla siebie sposób, ale nie przystający do obowiązujących przepisów prawa, zinterpretowała sposób przekazywania informacji o prognozowanych wynikach finansowych. Komisja z pełną stanowczością podtrzymuje swoje stanowisko w sprawie. Zdaniem Komisji sposób informowania o prognozowanych wynikach finansowych przez P. S.A. stanowił naruszenie przepisów ustawy. Interpretacja Spółki w tym zakresie jest niedopuszczalna, gdyż sposób prezentacji wyników finansowych w formie dokonanej przez P. S.A. powodował sytuację, w której P. S.A. publikowała prognozy wyników finansowych nie będąc jednocześnie zmuszona do dokonywania jakiegokolwiek monitoringu wykonywania tychże prognoz. Taka sytuacja stoi w całkowitej sprzeczności z obowiązującymi przepisami rozporządzenia w kwestiach dotyczących monitorowania osiąganych wyników, w kontekście przekazanych uprzednio prognoz.

Podejmując decyzję odnośnie wysokości kary Komisja wzięła pod uwagę liczbę i wagę naruszeń oraz ich potencjalny wpływ na decyzje inwestorów. Nienależyte wykonywanie obowiązków informacyjnych dotyczyło sposobu przekazywania informacji o wysokości osiąganych przychodów i wyników finansowych emitenta.

Dodatkowo Komisja wskazała na fakt, iż skala opóźnień i zakres przekazywanych informacji w raportach okresowych P. S.A., a w szczególności brak opisu mechanizmu sprzedaży komisowej nie pozwalał w pełni na bieżące zapoznanie się z sytuacją ekonomiczno-finansową emitenta, wskutek czego akcjonariusze Spółki i inwestorzy nie znali jej rzeczywistej sytuacji finansowej i nie mieli możliwości dokonania rzetelnej oceny Spółki, co mogło narazić ich na poniesienie strat w związku z inwestycjami w jej akcje.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła zainteresowana Spółka wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik postępowania poprzez:

a) naruszenie normy zawartej w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego w sytuacji, w której istniały przesłanki do zawieszenia postępowania urzędu a nie tylko na wniosek;

b) naruszenie zasady postępowania administracyjnego zawartej w art. 7 w związku z art. 77 K.p.a. poprzez nie przeprowadzenie dowodu, mającego zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

c) naruszenie zasady postępowania administracyjnego zawartej w art. 11 K.p.a. w związku z art. 17 § 3 K.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej z jakimi zdarzeniami organ administracji orzekł karę w takiej wysokości, przez co nie jest możliwe zrozumienie przesłanek na jakich oparł się organ administracji orzekając karę w wysokości 200.000,00 zł;

d) naruszenie zasady postępowania administracyjnego wynikającej z art. 10 § 1 K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy na tym samym posiedzeniu organu kolegialnego - Komisji Papierów Wartościowych i Giełd, na którym został oddalony wniosek strony o zawieszenie postępowania i nie poinformowanie strony o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w postępowaniu dowodowym przed samym wydaniem decyzji (notatka wewnętrzna).

2) naruszenie prawa materialnego przez przyjęcie, że ogłoszenie publiczne informacji o prognozach przekazanych obligatariuszom w formie im przekazanej, ze zwróceniem uwagi na fakt, że ich przekazanie do publicznej wiadomości jest związane z negocjacjami prowadzonymi z obligatariuszami i ma na celu uniknięcie sytuacji, w której inwestorzy posiadają nierówny dostęp do informacji o Spółce stanowi naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2001 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych (Dz.U. Nr 139, poz. 1569, z późn. zm.). W uzasadnieniu podniesiono m.in., że zgodnie z postanowieniami art. 174 ust. 1 i ust. 2 ustawy czyn polegający na zatajeniu istotnej informacji, której obowiązek przekazania do publicznej wiadomości wynika z postanowień art. 81 ust. 1 ustawy, jest czynem przestępnym, zagrożonym karą. W związku z powyższym dokonanie przez organ administracji rządowej rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej poprzez nałożenie kary administracyjnej wymaga wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego – orzeczenia przez Sąd co do faktu popełnienia przestępstwa przez byłego prezesa zarządu Spółki. Podniesiono również, że wobec odmowy składania zeznań przez byłego Prezesa strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji niemożności przeprowadzenia tego dowodu. Podkreślono wobec tego konieczność zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie powołanych wyżej przepisów K.p.a. oraz przepisów prawa materialnego dotyczących przekazywania prognoz.

W odpowiedzi na skargę Komisja Papierów Wartościowych i Giełd wniosła o jej oddalenie stwierdzając, że skarga nie jest zasadna. Większość ze zgłaszanych obecnie zarzutów koncentruje się na popełnionych rzekomo przez Komisję uchybieniach formalnych, które w ocenie skarżącej wywarły decydujący wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. Stanowią one swego rodzaju nowy kierunek "obrony" skarżącej, która obecnie – z wyjątkiem zarzutu zawartego w pkt 2 skargi – już nie kwestionuje faktu naruszenia obowiązków informacyjnych.

Komisja podtrzymała szczegółową analizę stanu faktycznego i prawnego oraz wynikające z nich ustalenia i wnioski zawarte w uzasadnieniach obu decyzji wydanych przez Komisję w rozpatrywanej sprawie, a ponadto wyjaśniła, że podstawowym obowiązkiem spółek publicznych, tj. takich spółek, których akcje zostały dopuszczone do publicznego obrotu, jest wypełnianie obowiązków informacyjnych. Zgodnie z art. 81 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, spółka publiczna ma obowiązek przekazywania do publicznej wiadomości informacji bieżących i okresowych, których rodzaj, zakres i formę oraz częstotliwość przekazywania określają szczegółowo przepisy powołanego rozporządzenia Rady Ministrów. Przedmiotowe rozporządzenie, zgodnie z wytycznymi do jego wydania, zawartymi w art. 81 ust. 5 ustawy, różnicuje obowiązki w zależności od rodzaju rynku, na którym papiery wartościowe są lub będą notowane, a także uwzględnia regulacje w zakresie rachunkowości, na podstawie których maja być ujawnione dane finansowe oraz określa zakres tych danych w taki sposób, by umożliwić inwestorom dokonanie właściwej oceny sytuacji gospodarczej, majątkowej i finansowej emitenta. Spółka publiczna może modyfikować obowiązki informacyjne wyłącznie w zakresie uregulowanym ustawą. Na podstawie zatem art. 81c ustawy, w przypadku gdy przekazanie do publicznej wiadomości informacji nie stanowiącej informacji poufnej, zawartej w informacjach okresowych, sporządzanych za inny okres niż rok obrotowy, jak też w innych, dotyczących osób fizycznych wchodzących w skład organów zarządzających lub nadzorujących emitenta – mogłoby być sprzeczne z interesem publicznym lub spowodować znaczną szkodę dla interesów emitenta, pod warunkiem jednak, że brak tej informacji nie uniemożliwi inwestorom prawidłowej oceny rzeczywistej sytuacji gospodarczej, majątkowej i finansowej emitenta lub ryzyka związanego z inwestowaniem w papiery wartościowe emitenta; informację tę emitent może przekazać wyłącznie Komisji wraz z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku przekazania jej także innym podmiotom wymienionym w art. 81 ust. 1 ustawy oraz do publicznej wiadomości. Brak zgody na zwolnienie powoduje, że emitent przekazuje te informacje do publicznej wiadomości. W przypadku gdy szczegółowe wymogi odnoszące się do treści informacji okresowych, o których mowa w art. 81 ust. 1 ustawy, nie odpowiadają specyfice działania emitenta, Komisja może zezwolić na odstąpienie od tych wymogów i odpowiednie ich dostosowanie. Udzielając zezwolenia Komisja określa zakres możliwych odstępstw i wskazuje na sposób prezentacji danych, których dotyczą wymogi, po przedstawieniu ich propozycji wraz z uzasadnieniem przez emitenta. W przypadku gdy emitent sporządza zarówno jednostkowe, jak i skonsolidowane informacje okresowe, Komisja może zezwolić na przekazanie do publicznej wiadomości jedynie informacji jednostkowej albo skonsolidowanej, pod warunkiem że informacja, która nie będzie przekazywana do publicznej wiadomości nie zawiera żadnych istotnych informacji dodatkowych.

Zarówno opisana wyżej, jak i objęta rozporządzeniem szczegółowa regulacja zakresu i trybu przekazywania informacji, to przejaw wyjątkowej wagi, jaką rynek publiczny przywiązuje do publikowanych informacji, których zadaniem jest prezentowanie sytuacji finansowej, prawnej i ekonomicznej spółki publicznej. Informacje te stanowią w zasadzie wyłączne źródło wiedzy niezbędnej dla podejmowania właściwych decyzji inwestycyjnych. Brak informacji uniemożliwiałby funkcjonowanie rynku publicznego.

Wskazany wyżej tryb określony w art. 81c ustawy stanowi jedyną i wyłączną podstawę zmiany lub zwolnienia spółki publicznej z ciążącej na niej obowiązków informacyjnych. Skarżąca natomiast w toku całego postępowania prezentowała i, jak wynika z treści skargi, prezentuje nadal stanowisko ignorujące obowiązujący stan prawny. Nie kwestionując bowiem faktu nie wykonywania obowiązków informacyjnych, skarżąca usiłuje dowieść, że nie ponosi z tego tytułu żadnej odpowiedzialności, którą obarcza byłego prezesa zarządu. W jej ocenie fakt postawienia byłemu prezesowi zarządu zarzutu popełnienia czynu przestępczego na podstawie art. 174 ustawy nie tylko zwalnia spółkę od odpowiedzialności za popełnione uchybienia, ale również, a może przede wszystkim uniemożliwia organowi administracji wymierzenie ewentualnej kary, o której powinien zadecydować właściwy sąd karny. Dodatkowym – w opinii skarżącej – argumentem zwalniającym ją od odpowiedzialności była sytuacja wywołana dokonującymi się w tym czasie zmianami składzie jej zarządu. Wprowadzenie tych zmian tak dalece absorbowało skarżącą, że wypełnianie obowiązków informacyjnych uznała za bezsensowne. Powyższe argumenty nie mogą być uznane za słuszne. Po pierwsze, odpowiedzialność administracyjna jest niezależna od innych rodzajów odpowiedzialności – cywilnej czy karnej. Zgodnie z normą art. 85 ustawy odpowiedzialność administracyjna spółki publicznej związana jest wyłącznie z samym faktem uchybienia obowiązkom informacyjnym. Nie budzące wątpliwości interpretacyjnych brzmienie przepisu art. 85 ustawy jednoznacznie wskazuje, że jest to odpowiedzialność bezwzględna, nie podlegająca żadnym warunkom i ograniczeniom, od której emitent nie może się zwolnić. Kwestie ewentualnej odpowiedzialności cywilnej czy karnej osób, które miały obowiązek należytego działania w imieniu Spółki są więc bez znaczenia dla ustaleń postępowania administracyjnego i ustawowego prawa organu administracji do nałożenia kary. Ponadto wskazano, że Komisja uznała za niezasadne zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. z powodu braku związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym (ewentualny wyrok w sprawie byłego prezesa zarządu). Odnosząc się do zarzutu wysokości kary przypomniano, że art. 85 ustawy określa wysokość kary pieniężnej poprzez wskazanie jej dopuszczalnej górnej granicy. W każdym więc przypadku, w którym spełnione zostały przesłanki nałożenia kary, Komisja dla ustalenia jej wysokości musi badać przede wszystkim rangę naruszenia z punktu widzenia celów, jakie mają być osiągnięte w związku z wypełnianiem określonego obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 81 ust. 1 pkt 3 ustawy, z uwzględnieniem rodzaju informacji, jaka powinna zostać przekazana do publicznej wiadomości. W rozpatrywanej sprawie Komisja nałożyła karę w adekwatnej wysokości do popełnionych uchybień, o czym świadczy także i to, że nie była to przecież kara w maksymalnej wysokości. Kwestionując prawo organu do wymierzenia jednej kary pieniężnej z tytułu popełnienia kilku uchybień skarżąca stara się przenieść na grunt postępowania administracyjnego zasady wymierzania kar w procesie karnym. Tego rodzaju analogia nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa, orzecznictwie czy literaturze przedmiotu. Ponadto w odpowiedzi na skargę odniesiono się do zarzutu nie zapoznania się strony z treścią notatki wewnętrznej, sporządzonej już po zakończeniu postępowania, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, nie stanowiącej żadnego dowodu w sprawie i nie włączonej do akt postępowania, a także odrzucono twierdzenie strony, że raport bieżący o przekazaniu obligatariuszom prognoz nie jest w istocie prognozą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] sierpnia 2004 r., którą utrzymano w mocy w całości poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2004 r., nakładającą na Spółkę karę pieniężną w wysokości 200.000,00 zł .

Skarga nie jest zasadna.

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (jak również poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r.) przywołano art. 81 ust. 1 pkt 2 oraz art. 85 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 49, poz. 447, z późn. zm.). W uzasadnieniach decyzji i odpowiedzi na skargę przywołano art. 81c powyższej ustawy oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2001 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych (Dz.U. Nr 139, poz. 1569, z późn. zm.), a w szczególności przepisy § 3 tego rozporządzenia oraz inne, odnoszące się do treści poszczególnych raportów i informacji.

Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (w brzmieniu z dnia wydania pierwszej decyzji) od dnia udostępnienia prospektu do publicznej wiadomości emitent jest obowiązany do równoczesnego przekazywania Komisji, spółce prowadzącej giełdę lub spółce prowadzącej rynek pozagiełdowy, na których są notowane papiery wartościowe emitenta:

1) każdej informacji powodującej zmianę treści prospektu – w okresie jego ważności,

2)informacji o wszelkich zdarzeniach, które mogłyby w sposób znaczący wpłynąć na cenę lub wartość papieru wartościowego,

3)informacji bieżących i okresowych.

Zgodnie z art. 85 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy w przypadku gdy emitent nie wykonuje obowiązków, o których mowa w art. 76 – 81, art. 81c (...) albo wykonuje je nienależycie, Komisja może:

1) ...

2) nałożyć karę pieniężną do wysokości 500.000 zł, albo

3) wydać decyzję o wykluczeniu papierów wartościowych z publicznego obrotu , nakładając jednocześnie karę pieniężną określona w pkt 2.

Z kolei zgodnie z § 3 powołanego wyżej rozporządzenia raporty bieżące i okresowe powinny zawierać informacje odzwierciedlające specyfikę opisywanej sytuacji oraz powinny być sporządzone w sposób prawdziwy, rzetelny i kompletny (ust. 1). W przypadku gdy specyfika opisanej sytuacji, której dotyczy dany raport bieżący lub okresowy, wymaga podania dodatkowych informacji gwarantujących jej prawdziwy, rzetelny i kompletny obraz, emitent jest obowiązany do zmieszczenia tych informacji w raporcie bieżącym lub okresowym (ust. 2). Przekazywane przez emitenta raporty bieżące i okresowe powinny być sporządzone w sposób umożliwiający inwestorom ocenę wpływu przekazywanych informacji na sytuację gospodarczą, majątkową i finansową emitenta (ust. 3). Raporty bieżące i okresowe powinny zawierać podstawę prawną ich przekazywania oraz, w przypadku raportów bieżących, powinny wskazywać rodzaj sytuacji, której dotyczą (ust. 4).

Na tle przedstawionych przepisów należy przyjąć, że istnieje norma prawna kształtująca obowiązki informacyjne spółki publicznej w zakresie informacji bieżących i okresowych. Adresatem tej normy jest spółka publiczna, której odpowiedzialność w tym zakresie związana jest wyłącznie z samym faktem uchybienia obowiązkom informacyjnym. Jest to, jak trafnie zauważyła Komisja, odpowiedzialność administracyjna, niezależna od innych rodzajów odpowiedzialności – cywilnej czy karnej, mająca charakter bezwzględny, nie podlegająca żadnym warunkom i ograniczeniom, od której emitent nie może się zwolnić. Zwolnienie z tego obowiązku informacyjnego w zakresie informacji bieżących i okresowych spółki publicznej, opatrzone zresztą szeregiem warunków i zastrzeżeń, możliwe jest jedynie w przypadkach i trybie określonym w art. 81c ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi.

Korelatem tego obowiązku są uprawnienia inwestorów, którym przepisy gwarantują prawdziwy, rzetelny i kompletny obraz sytuacji spółki publicznej, informujący o jej sytuacji gospodarczej, majątkowej i finansowej. Temu też celowi mają głównie służyć raporty bieżące i okresowe, których rodzaj, treść, sposób sporządzania, podstawy prawne, terminy podawania do publicznej widomości itp. warunki określają przepisy powołanego rozporządzenia. Organem, do którego należy nadzór nad wypełnianiem obowiązków określonych wyżej w przepisach ustawy i rozporządzenia, jest Komisja Papierów Wartościowych i Giełd.

Na tle przedstawionych wyżej przepisów podstawy prawne odpowiedzialności strony skarżącej z tytułu nie wypełnienia przez nią obowiązków informacyjnych, dotyczących raportów bieżących i okresowych, nie budzą wątpliwości.

Wątpliwości nie budzą również dokonane przez organ orzekający ustalenia dotyczące stanu faktycznego. U podstaw całej rozpatrywanej tutaj sytuacji leży bez wątpienia czyn, który można zakwalifikować jako tzw. kreatywną księgowość, polegający na sprzedaży produktów (wydawnictw i materiałów) P. S.A., co pozwoliło przekazać Spółce do wiadomości publicznej dwa raporty bieżące Nr [...] i [...] z dnia [...] czerwca i [...] sierpnia 2002 r., w których zawarto informacje o jednostkowych i skonsolidowanych przychodach P. S.A. w pierwszym półroczu 2002, z których wynikało m.in., że nastąpił wzrost przychodów o 9,0%; przy braku informacji, że w/w przychody pochodziły ze sprzedaży produktów z szeroko zakreślonym prawem zwrotu (sprzedaż komisowa). Była to raczej dezinformacja, mająca podnieść wartość giełdową Spółki, niż rzetelna informacja, jakiej wymagają obowiązujące przepisy prawne od spółki publicznej. Z porównania danych [...] i [...] wynika, że po dwóch kwartałach 2002 wynik netto (zysk) wynosił 211 tys. zł, natomiast po trzech kwartałach – kiedy dokonano korekty przychodów i uwzględniono zwroty – wynik finansowy netto przekształcił się w stratę netto w wysokości 7999 tys. zł. Spółka bez wątpienia posiadała wiedzę, iż zdarzenie polegające na zwrocie towarów, o którym Spółka poinformowała w RB Nr [...] z dnia [...] października 2002 polegające na przyjęciu zwrotu towarów od kontrahentów, w sposób znaczący obciąży wynik finansowy emitenta. Brak informacji na ten temat w raporcie bieżącym oraz znaczące opóźnienie przekazania raportu [...] należy potraktować jako nienależyte wykonanie obowiązków informacyjnych, W konsekwencji w kontekście drastycznego pogorszenia wyników finansowych w następstwie dokonanych zwrotów towarów przekazanie do publicznej wiadomości w/w raportów uznać należy za nienależyte wykonanie obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy. Dalej, następstwem powyższych raportów było – z jednej strony – znaczące opóźnienie w przekazywaniu do publicznej wiadomości kolejnych raportów (kwartalnych i półrocznego), będące bezpośrednim następstwem trudności wytłumaczenia powstałych strat oraz – po drugie - przyjęcie nienormatywnej konstrukcji prognoz, które powinny być przekazywane akcjonariuszom. Oba te działania stanowią nienależyte wykonanie obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy. Ponadto Spółka nie dokonała objaśnienia różnic pomiędzy wynikami finansowymi wskazanymi w raporcie półrocznym a publikowanymi prognozami, o czym powinna poinformować na podstawie § 62 ust. 6 pkt 1 w związku z § 64 ust.7 pkt 9 rozporządzenia, co stanowiło kolejne nienależyte wykonanie obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 81 ust. 1 pkt 3 ustawy. W następstwie powyższych działań Spółki inwestorzy otrzymywali sprzeczne, szczątkowe i nie poparte gruntownym komentarzem dane na temat finansowej kondycji Spółki, co stanowiło pogwałcenie podstawowej zasady obowiązującej na rynku kapitałowym. Należy przy tym podkreślić, zgadzając się z opinia Komisji, że informacja na temat korekty przychodów mogła mieć kluczowe znaczenie dla inwestorów, którzy powinni mieć pełna i kompletną wiedzę na temat sytuacji finansowej, gospodarczej i majątkowej emitenta. Innymi słowy, strona skarżąca przez kilka miesięcy nie informowała we właściwy sposób inwestorów o sytuacji mającej miejsce w Spółce. Prowadzenie takiej polityki informacyjnej należy uznać za szczególnie naganne zjawisko w publicznym obrocie papierami informacyjnymi, którego fundamentem jest powszechny dostęp do rzetelnej informacji. Brak wskazania w raportach kwartalnych za pierwszy i drugi kwartał 2002 r. informacji na temat specyfiki zawartych przez Spółkę umów z prawem zwrotu oraz ujęcia przychodów ze sprzedaży w zestawieniu z drastycznym pogorszeniem wyników na skutek zwrotu towarów, spowodował dezinformację i mógł wprowadzić akcjonariuszy i inwestorów w błąd co do oceny kondycji finansowej oraz perspektyw dalszego rozwoju emitenta. Należy w związku z tym podzielić stanowisko Komisji, że w świetle przedstawionych działań Spółki oraz naruszeń obowiązków informacyjnych, zwłaszcza w odniesieniu do informacji bieżących i okresowych, Spółka P. S.A. nie prowadziła przejrzystej polityki informacyjnej i nie zachowała należytej staranności w zakresie przekazywania informacji dotyczących umów z prawem zwrotu, o których wyżej mowa, i wpływu zwrotu towarów na drastyczne pogorszenie wyników finansowych, co miało istotny wpływ na postrzeganie Spółki przez akcjonariuszy i inwestorów z punktu widzenia atrakcyjności inwestycji w akcje P. S.A.

Reasumując, należy uznać za uzasadnione stanowisko Komisji, iż w toku rozpatrywania przedmiotowej sprawy został zebrany pełny materiał dowodowy dotyczący kwestii wykonywania obowiązków informacyjnych przez P. S.A.

Odnosząc się z kolei do zarzutów podniesionych Przez Spółkę należy zauważyć, że mają one inny charakter w odwołaniu od pierwszej decyzji z dnia z dnia [...] kwietnia 2004 r., w którym przede wszystkim kwestionuje się fakt naruszenia obowiązków informacyjnych przez Spółkę, inny zaś w skardze na decyzję z dnia [...] sierpnia 2004 r., gdzie skoncentrowano się na uchybieniach formalnych organu orzekającego, które w ocenie skarżącej Spółki wywarły decydujący wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy.

Rozpatrując przedstawione zarzuty kolejno należy stwierdzić, że nie można podzielić zarzutu naruszenia normy zawartej w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego w sytuacji, w której istniały – zdaniem Spółki - przesłanki do zawieszenia postępowania z urzędu a nie tylko na wniosek. Zdaniem Sądu zarzut ten jest ściśle związany z innymi zarzutami podnoszonymi w sprawie, a dotyczącymi w istocie jej strony podmiotowej, a mianowicie – określenia kto jest podmiotem odpowiedzialności związanej z niedopełnieniem lub niewłaściwym wypełnieniem obowiązków informacyjnych Spółki. Jak to wyżej podniesiono, takim podmiotem jest wyłącznie spółka publiczna, tzn. taka, której akcje znajdują się w obrocie publicznym. A zatem rzeczywiście, jak to stwierdziła Komisja, z punktu widzenia interesu runku kapitałowego nie ma znaczenia, czy w Spółce zmienia się zarząd, czy następują inne nieprzewidziane zdarzenia – bezwzględnym obowiązkiem każdej spółki publicznej jest rzetelne przekazywanie informacji na temat swojej sytuacji finansowej, gospodarczej i majątkowej do wiadomości publicznej. W tej sytuacji tłumaczenie, że ze względu na zmianę zarządu Spółki i zmiany dokonane w Spółce przez nowego prezesa zarządu strona nie mogła złożyć w zakresie objętym postępowaniem oświadczeń wiedzy oraz że nowy zarząd nie wiedział o prawie zwrotu zakupionych wydawnictw, i niewiedzy o skali tego zjawiska, której ustalenie było możliwe dopiero po rozpakowaniu przesłanych na paletach wydawnictw( którego to poglądu co najmniej dwukrotnie podnoszonego przez Spółkę Sąd nie podziela), nie ma dla rozpatrywanej sprawy żadnego znaczenia. W świetle powołanych wyżej przepisów ustawy – Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi Sąd nie może nawet zastanawiać się nad prawdziwością tych stwierdzeń, gdyż jest oczywiste, że podmiotem zobowiązanym do regularnego składania raportów bieżących i okresowych, a co za tym idzie – do spełniania obowiązków informacyjnych w tym zakresie, jest spółka publiczna, której odpowiedzialność w tym zakresie związana jest wyłącznie z samym faktem uchybienia obowiązkom informacyjnym. Tak więc próby obarczenia winą z tytułu nie wykonywania obowiązków informacyjnych byłego prezesa zarządu są po prostu niezgodne z prawem. Kwestie ewentualnej odpowiedzialności cywilnej czy karnej osób, które miały obowiązek należytego działania w imieniu Spółki są zatem bez znaczenia dla ustaleń postępowania administracyjnego i ustawowego prawa organu administracji do nałożenia kary.

W przedstawionym kontekście również zarzut naruszenie zasady postępowania administracyjnego zawartej w art. 7 w związku z art. 77 K.p.a. poprzez nie przeprowadzenie dowodu, mającego zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, czyli dowodu z przesłuchania byłego prezesa zarządu Spółki, nie ma – mimo próby jego przeprowadzenia – istotnego znaczenia dla sprawy. Fakt jego ewentualnej winy nie wpływa bowiem na odpowiedzialność spółki publicznej z tytułu naruszenia jej obowiązków informacyjnych, określonych w przepisach ustawy. W tym kontekście za uzasadnioną należy uznać opinię Komisji, że istnieją uzasadnione wątpliwości, iż przedmiotowy wniosek strony ma na celu przedłużenie postępowania, istotne być może dla samego istnienia Spółki, a nie osiągnięcie jego zamierzonego celu.

Co do zarzutu naruszenia zasady postępowania administracyjnego wynikającej z art. 10 § 1 K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy na tym samym posiedzeniu organu kolegialnego - Komisji Papierów Wartościowych i Giełd, na którym został oddalony wniosek strony o zawieszenie postępowania i nie poinformowanie strony o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w postępowaniu dowodowym przed samym wydaniem decyzji (notatka wewnętrzna), to należy zauważyć, że wniosek strony o zawieszenie postępowania był oczywiście bezzasadny, a przyjęcie jako materiału pomocniczego przy rozstrzygnięciu notatki wewnętrznej jest w praktyce organu kolegialnego, jakim jest Komisja, praktyką normalną, umożliwiająca w ogóle jej pracę. Należy przy tym zauważyć, że notatka taka ma rzeczywiście charakter materiału wewnętrznego, przygotowanego przez urząd Komisji, poprzedzającego rozstrzygnięcie, mające formę uchwały, i może co najwyżej stanowić element protokołu z posiedzenia Komisji; przy takim jej charakterze jest ona zawsze dostępna dla strony.

Z kolei zarzut naruszenia zasady postępowania administracyjnego zawartej w art. 11 K.p.a. w związku z art. 17 § 3 K.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej z jakimi zdarzeniami organ administracji orzekł karę w takiej wysokości, przez co nie jest możliwe zrozumienie przesłanek na jakich oparł się organ administracji orzekając karę w wysokości 200.000,00 zł, jest o tyle bezzasadny, że – po pierwsze – Komisja działając w tym zakresie w granicach swobodnego uznania wyraźnie określiła kryteria, którymi kierowała się przy ustaleniu wysokości kary (dopuszczalna w ustawie górna granica kary; ranga naruszenia z punktu widzenia celów, jakie mają być osiągnięte w związku z wypełnianiem określonego obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 81 ust. 1 pkt 3 ustawy, z uwzględnieniem rodzaju informacji, jaka powinna zostać przekazana do publicznej wiadomości, czyli – adekwatność kary do popełnionych uchybień), po drugie – niezasadne jest kwestionowanie prawa organu do wymierzenia w postępowaniu administracyjnym jednej, łącznej kary pieniężnej z tytułu popełnienia kilku uchybień, po trzecie wreszcie – należy wskazać, że zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 1999 r. , sygn. akt III SA 7198/98, (LEX 47377), podkreślającym uznaniowy charakter przepisu art. 85 pkt 2 ustawy z 1997 r. – Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi oraz brak przesłanek jej wymiaru w nim zawartych, Naczelny Sąd Administracyjny nie ma uprawnień do dokonywania oceny zasadności decyzji z punktu widzenia zasad słuszności, w sytuacji gdy organ administracji ma możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest związany tą oceną Naczelnego Sadu Administracyjnego.

Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja Komisji Papierów Wartościowych i Giełd jest co do zasady prawidłowa, co oznacza, że nie narusza przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu, w którym mogło to mieć wpływ na wynik postępowania.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.