Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 780/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt 4 II SA/Wr 780/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Sędziowie: NSA Bogumiła Skrzypczak NSA Tadeusz Kuczyński Protokolant: Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) pozbawił skarżącego L. W. przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację we W. decyzją z dnia [...] r. uprawnień kombatanckich z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od [...] r. do [...]r.

W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z wyżej wymienionego tytułu na podstawie zaświadczenia z KW MO w B. z [...]r., z którego wynika, iż będąc funkcjonariuszem Milicji Obywatelskiej we wskazanym wyżej okresie brał udział w walkach z bandami. Powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 2 oraz art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach Kierownik Urzędu wywiódł, że Milicja Obywatelska nie była służbą zmilitaryzowaną, a zatem w świetle przytoczonych przepisów jakiekolwiek zadania wykonywane w jej szeregach nie mogą być uznane za działalność kombatancką lub równorzędną z kombatancką, w związku z czym należało orzec jak wyżej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy L. W. powoływał się na swoją służbę w wojsku i w MO od [...]r. do [...]r.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W motywach tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że termin zmilitaryzowane służby państwowe określa te służby państwowe, które podlegają Ministerstwu Obrony Narodowej. Tymczasem Milicja Obywatelska została powołana dekretem PKWN z 7 października 1944 r. o Milicji Obywatelskiej (Dz.U. Nr 7, poz. 33) jako prawnopubliczna formacja służby Bezpieczeństwa Publicznego, a nie MON i do jej zadań należała ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego. Kierownik Urzędu wskazał, iż podległość MO była rozpatrywana m.in. przez Sąd Najwyższy (uchwała SN z 4 lutego 1998 r. sygn. akt III RN 168/98) i wywiódł, że z powyższego wynika, iż nie jest możliwe uzyskanie uprawnień kombatanckich z tytułu walki z UPA lub Wehrwolfem podczas służby w organach MO, tak więc skarżący otrzymał uprawnienia wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach tej służby.

Na powyższą decyzję L. W. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżący podał, że od [...] r. służył w Wojsku Polskim jako ochotnik i wskazał, że Milicja Obywatelska została powołana dekretem PKWN w dniu 7 października 1944 r.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), a procedurę ich wydania regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Stosownie do jej art. 25 ust. 2 pkt 2 pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 cytowanej ustawy.

W rozpatrywanej sprawie skarżący w istocie nie kwestionuje tego, że obecnie nie przysługują uprawnienia kombatanckie wyłącznie za działalność polegającą na utrwalaniu władzy ludowej, a nawet, że uprawnienia takie nie przysługują za żadną działalność prowadzoną w czasie służby w Milicji Obywatelskiej. Podnosi jedynie, że oprócz służby w MO podczas II wojny światowej pełnił również służbę w Wojsku Polskim.

Kwestia ewentualnego pełnienia przez skarżącego służby wojskowej w czasie wojny nie była w żaden sposób rozważana przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, chociaż na taką okoliczność skarżący - aczkolwiek bardzo ogólnikowo i niezbyt precyzyjnie - powoływał się już w piśmie z dnia [...] r., a więc zaraz po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego ("...w [...] r. zgłosiłem się na ochotnika do wojska (MO) w miejscowości P. pow. S. W miesiącu [...] z S. wraz z grupą kolegów zostałem przewieziony do B. gdzie przechodziliśmy szkolenie wojskowe. W [...] r. przewieziono nas do L. gdzie otrzymaliśmy kompletne wojskowe umundurowanie i broń(...). W połowie [...] r. (...) przydzielono nas do K.P.M.O. Ż...."). Nie ustosunkowano się zatem do twierdzeń skarżącego, że przed rozpoczęciem służby w MO w [...]r. pełnił służbę wojskową i w konsekwencji nie wyjaśniono należycie stanu faktycznego. Nie wzięto też pod uwagę faktu, że skoro Milicja Obywatelska została powołana dekretem z października 1944 r., a skarżący pełnił służbę od [...]r. i już w piśmie z [...] r. podawał, że zgłosił się ochotniczo do wojska, skąd trafił do milicji, to należało te okoliczności wyjaśnić i w uzasadnieniu podjętej decyzji ustosunkować się do tych kwestii.

Jak już wyżej podkreślono, procedurę wydania decyzji administracyjnych regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wynika również z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia).

Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).

Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa).

Wskazane wyżej uchybienia naruszają unormowania zawarte w przytoczonych wyżej przepisach procedury administracyjnej i mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie i w konsekwencji powyższego zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Odnosząc się do wynikającej z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji w razie uwzględnienia skargi zauważyć należy, iż zgodnie z art. 26 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego osoby, o których mowa w art. 25 tej ustawy, pozbawione prawomocną decyzją uprawnień kombatanckich tracą te uprawnienia. Zawarte w powołanym przepisie sformułowanie jest rozwiązaniem szczególnym w stosunku do przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego w zakresie wykonywania decyzji i wywoływanych przez nią skutków prawnych. Przyjmuje bowiem, że tylko decyzja prawomocna jest podstawą utraty uprawnień kombatanckich. Wskazać trzeba, iż decyzja staje się prawomocna po upływie terminu do jej zaskarżenia do sądu administracyjnego oraz gdy sąd ten prawomocnie skargę odrzucił lub po jej rozpoznaniu oddalił (por. J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 902). Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie w wyroku jest więc zbędne, ponieważ powyższa kwestia została uregulowana ustawowo.

W tym stanie rzeczy - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.