Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1584/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 1,2,5,7,8  § 1,  art 61 a § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 145 § 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Anna Wesołowska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2016 r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz S. M. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] czerwca 2015 r., sygn. [...], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...].

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu odwołania J. i Z. Z., utrzymało w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2010 r., na mocy której Prezydent W. odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] róg ul. [...], ozn. nr hip. [...] o pow. [...] m2.

Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2248/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. Wyrok ten stał się prawomocny w dniu 30 czerwca 2011 r.

Pismem z dnia 13 kwietnia 2015 r. S. M. wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2010 r.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., sygn. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a., odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2010 r.

S. M. Miller z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2015 r.

Rozpatrując złożony wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przytoczyło treść art. 61 a § 1 k.p.a i wskazało, iż w realiach niniejszej sprawy nie jest możliwe wszczęcie postępowania w sprawie. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. była bowiem przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2248/10 oddalił skargę Z. Z. na decyzję Kolegium. Poddanie decyzji administracyjnej kontroli sądowoadministracyjnej musi więc skutkować przyjęciem stanowiska o braku możliwości (niedopuszczalności) prowadzenia przez Kolegium jakiegokolwiek z nadzwyczajnych postępowań administracyjnych w tej - zawisłej uprzednio przed sądem administracyjnym - sprawie. Takie stanowisko wynika z przepisów prawa oraz ugruntowanego stanowiska judykatury. Kontrola sądów administracyjnych polega na ocenie decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przed sądem następuje ocena prawidłowości zastosowania przez organy przepisów prawa, tak materialnego, jak i przepisów normujących postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie będąc związany granicami skargi nie stwierdził, aby decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r, była niezgodna z przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe, Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] czerwca 2015 r.

Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2015 r. wniósł S. M. wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego.:

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z [...] czerwca 2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2010 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego.

Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wtedy, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, 2) żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, z wyłączeniem przyczyn wskazanych w przepisach rozdziału 1 działu II kodeksu, w tych bowiem przypadkach organ administracji publicznej pozostawia podanie bez rozpoznania albo przekazuje sprawę organowi właściwemu w sprawie lub zwraca podanie wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, iż "inne uzasadnione przyczyny" to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, tj.: a) wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych; b) wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej; c) wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją; d) wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; e) wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (por. Z.R. Kmieciak, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212 i powołane tam orzecznictwo).

W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych jednomyślnie prezentowane jest stanowisko, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym oczywistych, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w tezie wyroku z 7 marca 2013 r., VII SA/Wa 1771/12 (publ. Lex nr 1321646), zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 K.p.a. powinno być ograniczone co do zasady do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

W analizowanym przypadku ów oczywisty przypadek zastosowania art. 61a § 1 K.p.a. nie zachodził.

W przedmiotowej sprawie organ administracyjny, na skutek wniosku złożonego przez S. M., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] wydanej przez Prezydenta W. w dniu [...] maja 2010 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] róg ul. [...]. Swoje stanowisko uzasadnił tym, że ww. decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2248/10 oddalił skargę Z. Z. na decyzje Kolegium. Poddanie decyzji administracyjnej kontroli administracyjnej- zdaniem organu –skutkuje przyjęciem stanowiska o braku możliwości ( niedopuszczalności) prowadzenia przez Kolegium jakiegokolwiek postępowania nadzwyczajnego w zawisłej przez sądem administracyjnym sprawie. Z takim stanowiskiem organu należy się zgodzić, ale jedynie w odniesieniu do postępowań nadzwyczajnych dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażony został pogląd, który podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie, że wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia wobec niewystępowania wad prawnych. uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Jego istotną treścią jest zatem ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych. Taki wyrok zamyka organom administracji publicznej możliwość korzystania z nadzwyczajnych postępowań, właściwych dla uchylenia decyzji ostatecznych wadliwych, ale tylko wówczas, gdy przyczyny tej wadliwości mogły być zbadane przez sąd administracyjny w toku rozpoznania skargi. Po wyroku oddalającym skargę, niedopuszczalne jest więc stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, albowiem Sąd z urzędu ustala, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 KPA. Żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 815/01, LEX nr 156362; wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 1257/01. LEGALIS, wyrok NSA z dnia 13 października 2004 r., sygn. akt OSK 672/04. LEGALIS: wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt IV SA 1894/03, LEX nr 164517).

Takie stanowisko nie może być jednak wprost przeniesione na sytuację, gdy strona wnosi o wznowienie postępowania zakończonego decyzją prawomocną, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Jeżeli strona wystąpi o wznowienie postępowania z powodu ujawnienia się przesłanek wznowieniowych określonych w pkt 1,2,5,7,8 § 1 , art. 145 kpa, to wyżej przedstawione stanowisko wyrażone w orzecznictwie nie będzie mogło mieć zastosowania. Wynika to z faktu, iż sąd bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a wskazane wyżej przesłanki wznowienia z uwagi na swój charakter nie mogły być weryfikowane w toku sądowej kontroli ( tak NSA w wyroku z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 468/07 ). Tym samym stanowisko organu, oparte na orzecznictwie dotyczącym wzruszania decyzji w trybie stwierdzenie nieważności ( prezentowane również przez uczestników postępowania Z. sp.j. z siedzibą w W. oraz T. sp.j. z siedzibą w W.) nie zasługuje na akceptację. W przedmiotowej sprawie skarżący we wniosku z dnia 13 kwietnia 2015 r. żąda wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] wydanej przez Prezydenta W. w dniu [...] maja 2010 r. Wniosek skarżącego nie jest precyzyjnie sformułowany, nie jest w nim bowiem wskazana podstawa żądania wznowienia postępowania. W przypadku powzięcia przez organ wątpliwości co do przedmiotu żądania, organ w pierwszej kolejności powinien ustalić treść żądania. Do tego zobowiązują zasady ogólne K.p.a., o których mowa w art. 8. 9 i 10, nie może natomiast samodzielnie dokonywać kwalifikacji złożonego wniosku.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż organ wydając na podstawie art. 61 a kpa zaskarżone postanowienie i poprzedzające go postanowienie, przedwcześnie uznały, iż brak jest podstaw do wszczęcia postępowania. Z tych też przyczyn, Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, iż rozstrzygnięcia organu są wadliwe, naruszające przepis art. 61a § 1 Kodeksu, albowiem okoliczności sprawy nie były na tyle bezsporne, aby uzasadnione było jego zastosowanie. Organ ponownie prowadząc postępowanie doprecyzuje żądanie skarżącego, a następnie w zależności od wskazanej podstawy żądania wznowienia postępowania wyda rozstrzygnięcia określone w art. 145- 152 kpa.

Wpływu na treść rozstrzygnięcia nie mają natomiast zarzuty zawarte w pismach procesowych uczestników postępowania Z sp.j. z siedzibą w W. oraz T. sp.j. z siedzibą w W. odnoszące się do decyzji z dnia [...] września 2010 r., nr [...], ponieważ kwestia ta pozostaje poza przedmiotem kontroli niniejszego postępowania.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.