Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4187/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 89
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 141§ 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P S od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1150/15 w sprawie ze skargi P S na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia [..] czerwca 2015 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od P S na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA w Lublinie lub Sąd I instancji) oddalił skargę P S (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej (dalej: Dyrektor) z dnia [..] czerwca 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier poza kasynem gry.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 17 stycznia 2012 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili czynności kontrolne w należącym do skarżącego lokalu w Ł. Ustalono, że było tam eksploatowane urządzenie Black Horse, będące automatem do gier w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540; dalej: u.g.h.).

Naczelnik Urzędu Celnego w Białej Podlaskiej decyzją z dnia [..] marca 2015 r. wymierzył P S karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier hazardowych poza kasynem gry.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Dyrektor utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, że ustawodawca nie uzależnia możliwości nałożenia kary pieniężnej z art. 89 u.g.h. od ewentualnej możliwości uzyskania zezwolenia lub koncesji. Z art. 89 ust. 1 u.g.h. wynika, że każdy kto urządza grę hazardową, a nie legitymuje się koncesją lub zezwoleniem, bez względu na formę prawną urządzającego grę i miejsce urządzenia tej gry, podlegać będzie karze pieniężnej. Ponadto organ wskazał, że z przepisów u.g.h. nie wynika zakaz karania osób fizycznych za jej naruszenie.

WSA w Lublinie oddalił skargę na powyższą decyzję. Sąd wskazał, że w sprawie bezsporne jest, że skarżący nie legitymował się którymkolwiek z dokumentów legalizujących jego działania (art. 6 i 7 u.g.h.), a przed udostępnieniem tych urządzeń grającym nie dokonał ich rejestracji stosownie do art. 23a u.g.h. Twierdził natomiast, że przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą jako osoba fizyczna (lub w formie spółki cywilnej), nie może ponosić sankcji administracyjnej za delikt w sytuacji, gdy ustawa określająca warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier hazardowych, nie wskazuje go jako podmiotu uprawnionego do uzyskania koncesji na prowadzenie kasyna gry.

Sąd I instancji wskazał, że skarżący jako osoba fizyczna prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą nie mógł dysponować ani koncesją, ani zezwoleniem na prowadzenie omawianej działalności regulowanej. Urządzał natomiast grę na automacie poza kasynem gry. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez organ wynika wprost, że skarżący nie był wyłącznie osobą wynajmującą powierzchnię. Potwierdza to między innymi protokół przesłuchania świadka – osoby pracującej w lokalu, która stwierdziła, że pieniądze wrzucane przez graczy wyjmowane są przez szefów. Skarżący jako wynajmujący brał czynny udział w organizacji gry na automacie.

W ocenie Sądu I instancji z art. 89 ust. 1 u.g.h. wynika, że każdy kto bez koncesji lub zezwolenia urządza grę hazardową albo urządza grę na automacie poza kasynem gry, podlega karze pieniężnej, bez względu na formę prawną urządzającego tę grę (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają podmiotowość prawną) i miejsce urządzania gry.

WSA powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2015 r. sygn. akt P 32/12, z którego wynika, że przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 k.k.s., są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

Oceniając skutki braku notyfikacji art. 14 ust. 1 u.g.h. w rozpoznawanej sprawie, WSA w Lublinie stanął na stanowisku, że brak ten nie wyłącza możliwości zastosowania art. 14 ust. 1 u.g.h.

W ocenie Sądu I instancji w sprawie tej nie zaistniały jakiekolwiek podstawy do odmowy zastosowania w stosunku do skarżącego art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 ust. 1 u.g.h., co oznacza, że wymierzenie kary (12.000 zł) w wysokości określonej w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. było uzasadnione.

P S zaskarżył wyrok w całości domagając się jego uchylenia i uchylenia decyzji I i II instancji, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, bądź uchylenia zaskarżonego wyroku w całości rozpoznania skargi przez NSA, a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z przepisem art. 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 613; dalej: o.p.) w zw. z art. 190 § 1 i 2 o.p., poprzez brak odniesienia się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 123 § 1 o.p. w zw. z art. 190 § 1 i 2 o.p.,

b) ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia powyższego zarzutu, naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 123 § 1 o.p. w zw. z art. 190 § 1 i 2 o.p. poprzez oparcie postępowania podatkowego wyłącznie na dowodach zgromadzonych w trakcie prowadzenia dochodzenia, co skutkowało pozbawieniem strony faktycznego udziału w prowadzonym postępowaniu, a tym samym naruszeniem podstawowych praw skarżącego;

II. przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z przepisami art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w poprawnie ustalonym stanie faktycznym sprawy skarżący który jedynie wynajmował powierzchnię pod zatrzymane urządzenie do gier otrzymując wyłącznie stały miesięczny czynsz jest podmiotem urządzającym gry i na tej podstawie ponosi odpowiedzialność administracyjną.

Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna P S oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności rozpoznaje zarzuty podnoszące naruszenia przepisów procesowych, a dopiero w dalszej naruszenie prawa procesowego. Konieczność zachowania takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego musi być poprzedzona ustaleniem, że stan faktyczny sprawy między stronami jest niesporny albo, że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.

Skarga kasacyjna P S nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku.

W ocenie NSA nietrafny jest podniesiony przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 190 § 1 i § 2 oraz art. 123 § 1 o.p. Z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. wynikają elementy formalne uzasadnienia wyroku, zatem przepis określa elementy, z jakich musi się ono składać. Kontrolowany wyrok w tym zakresie spełnia wymogi wynikające z ustawy, z tego więc powodu nie można uznać, że narusza treść art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd II instancji zauważa i podkreśla, że art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być środkiem zwalczania merytorycznych rozważań, jakie zawiera w uzasadnieniu Sąd I instancji. Jeżeli strona dopatruje się naruszeń w tym zakresie, to może je kwestionować stawiając konkretne zarzuty w ramach właściwej podstawy kasacyjnej, a nie art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zdaniem NSA nietrafny jest także podnoszony przez stronę zarzut wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 123 § 1 o.p. i art. 190 § 1 i § 2 tej ustawy polegający na oparciu postępowania dowodowego przez organ tylko na dowodach zgromadzonych w postępowaniu innym niż prowadzone w sprawie wymierzenia kary. W zakresie tak postawionego zarzutu Sąd II instancji wskazuje, że dowodem może być wszystko o ile nie narusza prawa. Zatem materiały dochodzenia mogły być dowodami traktowanymi jako dokumenty sporządzone przez uprawniony organ w prawem przepisanym trybie. Skoro taki był ich status procesowy to trudno uznać za trafny zarzut, w ramach którego strona twierdzi, że nie brała aktywnego udziału w przeprowadzeniu dowodu, przesłuchania świadków. Oczywiście nie mogła brać takiego udziału co do tych zeznań, które znalazły się w stosownych protokołach, ale mogła się zapoznać z ich treścią i zająć w sprawie stanowisko. Zatem nie można przyjąć trafności rozpoznawanego zarzutu.

Nietrafny jest wreszcie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. w związku z art. 89 ust. 1 i ust. 2 u.g.h. polegający na dokonaniu przez Sąd błędnej kontroli zaskarżonej decyzji, poprzez przyjęcie błędnej wykładni tych przepisów polegającej na uznaniu, że w ustalonym stanie faktycznym skarżący kasacyjnie był podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry. Tak sformułowany zarzut, mimo że odwołuje się do wykładni, to w istocie odnosi się do wady zastosowania przepisu. Formalna wada tego zarzutu nie pozbawia Sądu II instancji możliwości jego oceny, gdyż z uzasadnienie skargi kasacyjnej wynika, że strona stawia zarzut błędu w zastosowaniu prawa i przyjęcia, że urządzającym gry jest podmiot, który w realiach rozpoznawanej sprawy udostępnił powierzchnię pod automaty za czynsz określony w konkretnej kwocie, bez powiązania z dochodami uzyskiwanymi przez właściciela automatu.

W ocenie Sądu II instancji rozpoznawany zarzut jest nietrafny przede wszystkim dlatego, że z ustaleń poczynionych w postępowaniu wynika, że skarżący kasacyjnie wprawdzie pobierał czynsz określony kwotowo, to jednak aktywnie działał na rzecz funkcjonowania automatów, tym samym ich właściciela, a to dawało organom podstawy do przyjęcia, że był podmiotem urządzającym gry na automatach.

Mając na uwadze powyższe i treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.