Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 941/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 162
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędziowie NSA Tadeusz Cysek (spr.) Janusz Zajda Protokolant Marta Podoba po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 22 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 1320/10 w sprawie ze skargi A. O. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. O. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w G. 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G.wyrokiem z 22 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 1320/10 oddalił skargę A. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z [...] października 2010 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego w G. decyzją z [...] lipca 2010 r., nr [...] określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Powyższa decyzja został doręczona A. O. (dalej: skarżący) [...] lipca 2010 r.

Pismem nadanym [...] sierpnia 2010 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Następnie pismem nadanym [...] września 2010 r. skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazując, że przyczyną uchybienia terminowi była choroba skarżącego. Jako załącznik przedstawiono zaświadczenie lekarskie wystawione [...] sierpnia 2010 r. przez specjalistę otolaryngologa i alergologa w którym zaleca się "pozostanie w domu i leżenie na okres do tygodnia".

Dyrektor Izby Celnej w G. postanowieniem z [...] października 2010 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia. Zdaniem organu odwoławczego podniesiona przez stronę okoliczność zaleconego przebywania w domu nie jest wystarczającą do powzięcia przekonania o braku winy po stronie składającej odwołanie. Czynność wysłania odwołania mogła nastąpić przy pomocy osób trzecich. Odwołanie datowane jest na dzień [...] sierpnia 2010 r., który był jednocześnie ostatnim dniem uprawniającym do wniesienia odwołania zatem stan zdrowia podatnika nie uniemożliwiał mu sporządzenia pisma. Skoro odwołanie zostało sporządzone już w trakcie choroby należy wykluczyć okoliczność, że choroba miała charakter nagłej, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. W ocenie organu choroba nie wyklucza możliwości dokonania czynności procesowej w postaci nadania pisma na poczcie przez osobę trzecią. Potwierdzony we wniosku fakt odnośnie pozostawania podatnika w przekonaniu o dotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania świadczy wprost, że strona dokonała błędnego obliczenia terminu do dokonania czynności. Ponadto organ wskazał, że wniosek należało złożyć w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Termin ten nie został dochowany przez A. O.

Rozważając przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazane w art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacji podatkowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, dalej: Ordynacja podatkowa), organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należało złożyć w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Przedłożone przez stronę zaświadczenie lekarskie wskazuje na zalecenie pozostania w domu na okres do tygodnia czyli do [...] sierpnia 2010 r. W treści wniosku z [...] września 2010 r. strona wskazuje, że odwołanie złożone zostało w czasie, gdy dolegliwości się zmniejszyły, co oznacza, że strona nie musiała już przebywać w domu. Uznać należy, że wtedy również ustała przesłanka uchybienia terminowi. Biorąc pod uwagę brzmienie wskazanego wyżej przepisu należało, zachowując 7 - dniowy termin złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, powołując się na zaistniałą chorobę. Fakt, iż strona [...] sierpnia 2010 r. złożyła jedynie odwołanie świadczy o tym, że miało miejsce błędne obliczenie terminu do wniesienia odwołanie, pozostające bez związku z chorobą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. rozważając przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazane w art. 162 Ordynacji podatkowej wskazał, że zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Niekoniecznie bowiem musi ono wykluczać możność dokonania czynności procesowej przez stronę i nadania pisma na poczcie osobiście lub przez domownika. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zdaniem Sądu nie można przyjąć, że o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu świadczy jego nieświadomość co do możliwości i terminu złożenia odwołania. W zaskarżonym wyroku też, że decyzja z [...] lipca 2010 r. zawiera w swej treści pouczenie o prawie, sposobie i terminie wniesienia odwołania. Strona więc nie może zasłaniać się nieznajomością procedury. Zdaniem Sądu I instancji uchybienie terminowi, mimo prawidłowego pouczenia wskazuje na winę strony. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że skarżący odebrał decyzję [...] lipca 2010 r., zatem termin do złożenia odwołania upłynął [...] sierpnia 2010 r. Natomiast skarżący przedmiotowe odwołanie nadał na poczcie [...] sierpnia 2010 r., czyli z uchybieniem ustawowego terminu.

Zdaniem WSA w G. nie budzi wątpliwości fakt wniesienia odwołania z uchybieniem terminu, a z zachowania skarżącego w okresie od doręczenia mu decyzji do dnia złożenia odwołania nie sposób wywieść, że jego stan zdrowia uniemożliwiał mu złożenie odwołania od decyzji organu podatkowego I instancji w wymaganym terminie.

Ponadto Sąd I instancji wskazał, że przeszkoda w postaci choroby ustała najpóźniej [...] sierpnia 2010 r., i od tego dnia mógł on - w terminie 7 dni - złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem. Taki wniosek został jednakże złożony dopiero [...] września 2010 r. - zatem po terminie. Odwołanie które powinno być złożone wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniesiono już w dniu [...] sierpnia 2010 r.

A. O. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w G. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. "art. 145 § pkt 1 lit. c" p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, w związku z tym zasadne jest przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że samo oznaczenie pisma datą [...] sierpnia 2010 r. nie oznacza, iż pismo zostało sporządzone w tymże terminie, gdyż skarżący mógł je sporządzić wcześniej przewidując, że wyśle je [...] sierpnia 2010 r. jednak ze względu na nagłą chorobę okazało się to niemożliwe. Zdaniem skarżącego spełnił on wszystkie warunki do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Choroba była przyczyną błędnego przekonania skarżącego, iż dopełnił wymaganego terminu do złożenia odwołania dlatego też nie składał wniosku o przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu został złożony wówczas gdy skarżący z pisma organu doręczonego [...] września 2010 r. dowiedział się o uchybieniu terminu. Czynność w postaci złożenia odwołania od decyzji została dopełniona dużo wcześniej, jak wskazano uprzednio [...] sierpnia 2010 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor Izby Celnej w G. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przystąpienie do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej skargi kasacyjnej było możliwe wobec tego, iż spełniała ona warunki formalne określone w art. 175 § 1 p.p.s.a., 176 p.p.s.a. i 177 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (a zatem nie w całokształcie, jak sąd pierwszej instancji), bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała.

Skargę kasacyjną w myśl art. 174 p.p.s.a. można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną oparto na podstawie wskazanej w art. 174 p.p.s.a. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 145 § pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, w związku z tym zasadne było przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia odwołania.

Na wstępie wypada podkreślić, iż zarzut sformułowany w petitum skargi kasacyjnej nie jest prawidłowo skonstruowany. Powoływanie w zarzucie skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. nie jest wystarczające, wymaga bowiem zawsze powiązania z obrazą innego przepisu postępowania.

Zauważyć jednak należy, iż w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na art. 62 Ordynacji podatkowej. Przepis ten dotyczy materialnoprawnej problematyki zaliczania wpłat dokonywanych przez podatnika. Stosując daleko posuniętą tolerancję można przyjąć, iż art. 62 Ordynacji podatkowej wymieniono w wyniku oczywistej pomyłki a autorowi skargi kasacyjnej chodziło w istocie o art. 162 Ordynacji podatkowej i w związku z obrazą tego przepisu wiązał wskazany w petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.

Przechodząc do merytorycznej oceny tak postawionego zarzutu należy wskazać, że zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 wskazanego artykułu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z kolei art. 162 § 3 omawianej ustawy stanowi, iż przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne.

Nie można się zgodzić, iż powołanie się na chorobę skarżącego w związku z którą w zaświadczeniu lekarskim z [...] sierpnia 2010 r. zalecono pozostanie w domu w okresie tygodnia tj. do [...] sierpnia 2010 r. stanowi wystarczające uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Wskazać należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy powoływana przeszkoda w dokonaniu czynności (jak np. choroba) skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć tej przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest zatem wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie wielokrotnie wskazywano, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jednocześnie wyrażano jednak pogląd, że choroba nie jest samoistną okolicznością wystarczającą do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego (wyrok NSA z 19 września 2000 r., I SA 1072/00; wyrok NSA z 15 lipca 2009 r., II OSK 1162/08; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., II OSK 144/09; wyrok z 17 czerwca 2010 r., I FSK 356/09; wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011 r., I FSK 2000/09).

Wnioskodawca wskazał jedynie na istnienie choroby potwierdzonej nawet zaświadczeniem lekarskim ale nie podjął żadnej próby uprawdopodobnienia, iż przeszkody tej, przy dołożeniu starań możliwych w danej sytuacji, nie można było przezwyciężyć.

Zauważyć też należy, iż sporządzone przez stronę odwołanie datowane jest na dzień [...] sierpnia 2010 r., a zatem już na następny dzień po uzyskaniu zaświadczenia lekarskiego. Sporządzenie odwołania następnego dnia po uzyskaniu zaświadczenia lekarskiego świadczy, iż choroba nie miała gwałtowanego przebiegu i nie uniemożliwiała podjęcie działań w celu wyręczenia się osobą trzecią przy jego składaniu w sposób prawem przewidziany. Co prawda autor skargi kasacyjnej wskazuje że, A. O., chcąc wypełnić ciążący na nim obowiązek mógł, sporządzić odwołanie od decyzji wcześniej niż [...] sierpnia 2010 r. - ale sugestia, ta nie ma żadnego potwierdzenia w aktach sprawy.

Rozważania Sądu I instancji w zakresie braku uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu do złożenia odwołania były zatem trafne.

Ponadto nie sposób nie zgodzić się z Sądem I instancji, że skarżący nie mógł liczyć na pozytywny wynik złożonego wniosku o przywrócenie terminu skoro wniosek o przywrócenie uchybionego terminu został złożony już po terminie, czyli sprzecznie z wymogiem zawartym w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Zauważyć tylko można, że okoliczność ta winna być wyeksponowana w zaskarżonym wyroku jako pierwszoplanowa.

Według art. 163 Ordynacji podatkowej termin na wniesienie podania o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zaczyna biec od dnia ustania przeszkody uchybienia terminu. Skoro choroba skarżącego (a ona była eksponowana we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie) ustała - zgodnie z treścią wskazanego zaświadczenia lekarskiego najpóźniej w dniu [...] sierpnia 2010 r. to winien on złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania najpóźniej do [...] sierpnia 2010 r., podczas gdy wniosek o przywrócenie terminu został złożony dopiero [...] września 2010 r., a więc z całą pewnością z obrazą art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż skarżący o fakcie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania dowiedział się dopiero z pisma organu z [...] sierpnia 2010 r., doręczonego [...] września 2010 r. Wskazano również, że to przez chorobę pozostawał w błędnym przekonaniu, iż odwołanie zostało złożone w terminie. Podnoszona przez autora skargi kasacyjnej argumentacja jest całkowicie chybiona. Nie ma żadnych podstaw w aktach sprawy (w szczególności podstaw tych nie tworzy przedstawione przez skarżącego zaświadczenie lekarskie) do wnioskowania aby choroba skarżącego mogła zakłócać jego świadomość. Nota bene samo odwołanie zostało złożone przez skarżącego w dniu [...] sierpnia 2010 r.

Podkreślenia wymaga natomiast fakt, że decyzja organu I instancji z [...] lipca 2010 r. - doręczona stronie - zawierała w treści wyraźne pouczenie o prawie i sposobie wniesienia odwołania.

Oczywiście błędne wyliczenie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania nie może stanowić przyczyny go usprawiedliwiającej.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 184 p.p.s.a.