Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1066/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 21 ust 1, ust 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1066/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r., sprawy ze skarg Z.R., na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 8 lipca 2016 r. Nr [...], w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 i 2014, , , , - skargi oddala -,


UZASADNIENIE

W dniu 14 maja 2013 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej " ARiMR") wpłynął wniosek Z. R. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. (dalej ".PRŚ"). W/w wniosek (jego zakres) dotyczył realizacji pakietu 3 "Ekstensywne trwałe użytki zielone" w wariancie 3.1.1 "Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach" na pow. 7,14 ha i pakietu 2 "Rolnictwo ekologiczne" w wariantach: 2.3 "Ochrona trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności)" na pow. 7,14 ha oraz 2.9 "Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności)" na pow. 3,99 ha.

Postępowanie zainicjowane powyższym wnioskiem zostało zakończone decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 15 grudnia 2015 r. nr [...] na mocy której przyznano stronie płatność PRŚ na 2013 r. w łącznej wysokości 5.289,60 zł. w tym z tytułu:

1. 2 - Rolnictwo ekologiczne - kwotę w wysokości 1 809,60 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 1.447,68 zł (kod [...]), środki krajowe 361,92 zł (KPB [...]).

1.1.Wariant 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) o stawce 1 540,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 3,44 ha/rok, kwotę w wysokości 0,00 zł.

1.2. Wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) o stawce 260,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 6,96 ha/rok, kwotę w wysokości 1.809,60 zł.

2. 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone - kwotę w wysokości 3.480,00 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 2.784,00 zł (kod [...]), środki krajowe 696,00 zł (KPB [...]).

2.1. Wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach o stawce 500,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 6,96 ha/rok, kwotę w wysokości 3.480,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji w sprawie płatności za 2013 r. wskazano, że przyczyną w/w rozstrzygnięcia było ustalenie, że powierzchnia faktycznie użytkowana rolniczo przez stronę była mniejsza niż powierzchnia, którą zadeklarowano do tych płatności. Powierzchnia stwierdzona (tj. faktycznie użytkowana rolniczo przez stronę, uprawniona do w/w płatności) wyniosła, wg organu l instancji:

- w wariancie 2.3 - 6,96 ha (pow. deklarowana 7,14 ha). Zawyżenie powierzchni dotyczyło działki rolnej H położonej na działce ewid. nr [...] (pow. deklarowana 3,37 ha, pow. stwierdzona 3,27 ha) i działki rolnej J położonej na działce ewid. nr [...] (pow. deklarowana 0,53 ha, pow. stwierdzona 0,45 ha);

- w wariancie 2.9 - 3,44 ha (pow. deklarowana 3,99 ha). Zawyżenie powierzchni dotyczyło działki rolnej C położonej na działce ewid. nr [...] (pow. deklarowana 2,96 ha, pow. stwierdzona 2,46 ha) i działki rolnej R położonej na działce ewid. nr [...] (pow. deklarowana 0,15 ha, pow. stwierdzona 0,10 ha);

- w wariancie 3.1.1 - 6,96 ha (pow. deklarowana 7,14 ha). Zawyżenie powierzchni dotyczyło działki rolnej H położonej na działce ewid. nr [...] (pow. deklarowana 3,37 ha, pow. stwierdzona 3,27 ha) i działki rolnej J położonej na działce ewid. nr [...] (pow. deklarowana 0,53 ha, pow. stwierdzona 0,45 ha).

Z uwagi na stwierdzone podczas kontroli na miejscu na działkach rolnych A, C, E i R nieprzestrzeganie norm w zakresie wymagań określonych dla materiału szkółkarskiego, minimalnej obsady drzew i prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, nałożono sankcje w wysokości 100% płatności do powyższych działek rolnych. W przypadku wariantu 2.9 konsekwencją tego była odmowa płatności do tego wariantu.

Organ l instancji ustosunkował się również do zarzutów strony dotyczących sposobu dokonywania pomiarów podczas kontroli na miejscu. Ponadto organ odmówił uznania okoliczności przywołanych w piśmie strony z dnia 13 stycznia 2015 r. za siłę wyższą, wskazując, że zniszczenia czynione przez zwierzęta w niniejszej sprawie nie mają charakteru siły wyższej, zaś na stronie ciąży obowiązek prawidłowego zabezpieczenia plantacji przed szkodami czynionymi przez zwierzęta.

Z kolei w dniu 15 maja 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek Z. R. w sprawie przyznania płatności PRŚ na 2014 r. W/w wniosek (jego zakres) dotyczył realizacji pakietu 3 "Ekstensywne trwałe użytki zielone" w wariancie 3.1.1 "Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach" na pow. 6,90 ha i pakietu 2 "Rolnictwo ekologiczne" w wariantach: 2.3 "Ochrona trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności)" na pow. 7,14 ha oraz 2.9 "Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności)" na pow. 3,88 ha.

Postępowanie zainicjowane powyższym wnioskiem zostało zakończone decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 15 grudnia 2015 r. nr [...] na mocy której przyznano stronie płatność PRŚ za 2014 r. w łącznej wysokości 5.244,60 zł. w tym z tytułu:

1. 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone - kwotę w wysokości 3.450,00 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 2.760,00 zł (kod [...]), środki krajowe 690,00 zł (KPB [...]).

1.1. Wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach o stawce 500,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 6,96 ha/rok, kwotę w wysokości 3.450,00 zł.

2.2 - Rolnictwo ekologiczne - kwotę w wysokości 1 794,00 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 1.435,20 zł (kod [...]), środki krajowe 358,80 zł (KPB [...]).

2.1. Wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) o stawce 260,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 6,90 ha/rok, kwotę w wysokości 1.794,00 zł

- odmówiono przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla następującego wariantu: 1. Wariant 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe ( z certyfikatem zgodności).

Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji w sprawie płatności za 2014 r., przyczyną w/w rozstrzygnięcia było ustalenie, że powierzchnia faktycznie użytkowana rolniczo przez stronę była mniejsza niż powierzchnia, którą zadeklarowano do tych płatności. Powierzchnia stwierdzona (tj. faktycznie użytkowana rolniczo przez stronę, uprawniona do w/w płatności) wyniosła, wg organu l instancji:

- w wariancie 2.3 - 6,90 ha (pow. deklarowana 6,90 ha).

- w wariancie 2.9 - 3,54 ha (pow. deklarowana 3,88 ha). Zawyżenie powierzchni dotyczyło działki rolnej C położonej na działce ewid. nr [...] (pow. deklarowana 2,75 ha, pow. stwierdzona 2,46 ha) i działki rolnej R położonej na działce ewid. nr [...] (pow. deklarowana 0,15 ha, pow. stwierdzona 0,10 ha);

- w wariancie 3.1.1 - 6,90 ha (pow. deklarowana 6,90 ha).

Z uwagi na stwierdzone podczas kontroli na miejscu na działkach rolnych A, C, E i R nie przestrzeganie norm w zakresie wymagań określonych dla materiału szkółkarskiego, minimalnej obsady drzew i prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, nałożono sankcje w wysokości 100% płatności do powyższych działek rolnych. W przypadku wariantu 2.9 konsekwencją tego była odmowa płatności do tego wariantu. Organ l instancji ustosunkował się również do zarzutów strony dotyczących sposobu dokonywania pomiarów podczas kontroli na miejscu. Ponadto organ odmówił uznania okoliczności przywołanych w piśmie strony z dnia 13 stycznia 2015 r. za siłę wyższą, wskazując, że zniszczenia czynione przez zwierzęta w niniejszej sprawie nie mają charakteru siły wyższej, zaś na stronie ciąży obowiązek prawidłowego zabezpieczenia plantacji przed szkodami czynionymi przez zwierzęta.

W/w decyzje zostały wydane po uprzednim uchyleniu przez organ odwoławczy pierwotnych decyzji organu I instancji w sprawie przyznania płatności PRŚ za 2013 r. z dnia 27 stycznia 2014 r. oraz w sprawie płatności PRŚ za 2014 r. z dnia 12 maja 2015 r.

W odwołaniach od powyższych decyzji podniesiono m.in., że organ l instancji oparł się na wynikach kontroli, które są wadliwe z uwagi na technikę przeprowadzenia pomiarów oraz zawierają uchybienia formalne. Strona zakwestionowała różnice powierzchni stwierdzonej podczas pomiarów przeprowadzonych w poszczególnych latach. Ponadto podniosła, że kontrola obsady drzew w miesiącu styczniu nie pozwala na prawidłową ocenę ich stanu i wskazuje na sprzeczność ustaleń kontrolerów z wynikami liczenia obsady drzew w obecności P. Ż. i S. M.

W dniu 7 marca 2016 r. strona złożyła wniosek o wyłączenie Zastępcy Kierownika Biura Działań Społecznych i Środowiskowych M. Oddziału Regionalnego ARiMR J. W. od udziału w postępowaniach w obu sprawach. Postanowieniem z dnia 4 maja 2016 r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR orzekł o odmowie wyłączenia w/w pracownika.

W związku ze zgłoszeniem przez stronę w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2015 jako trwałych użytków zielonych terenów położonych na działkach ewid. nr [...], [...], [...], (które we wnioskach o przyznanie płatności na 2013 i 2014 r. były deklarowane jako użytkowane pod uprawy sadownicze), pismem z dnia 9 czerwca 2016 r. wezwano stronę do złożenia wyjaśnień dotyczących charakteru użytkowania w/w terenów oraz przesłano szkice z pomiarów wykonanych podczas weryfikacji PEG w terenie i kontroli na miejscu wykonanych w 2014 r. wraz z nałożeniem na siebie wizualizacji ich wyników.

W dniu 4 lipca 2016 r. strona zapoznała się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i złożyła wyjaśnienia, że w jej ocenie drzewa znajdujące się w granicach spornych działek nie zajmowały na tyle dużej powierzchni ani nie były na tyle gęste aby wykluczało to istnienie na tym obszarze trwałego użytku zielonego. Strona podniosła, że sad został zniszczony na skutek zdarzeń od niej niezależnych (szkodniki, zwierzęta itp.), w związku z powyższym na spornym terenie znajdował się trwały użytek zielony kontynuowany obecnie (a nie sad). Ponadto podkreśliła, ze względu na brak możliwości prowadzenia działalności sadowniczej strona zakończyła próbę prowadzenia sadu na trwałym użytku zielonym.

Po analizie materiału sprawy oraz zapoznaniu się z zarzutami odwołań Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzjami z dnia 8 lipca 2016 r. nr [...] oraz nr [...] utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniach organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzona przez organ l instancji analiza dokumentacji dotyczącej realizacji programu rolnośrodowiskowego od roku 2010 wykazała, że już w roku 2011 Z. R. informował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o szkodach powodowanych przez dziką zwierzynę. Podczas kolejnych kontroli na miejscu stwierdzono, że szkody występujące wśród drzew owocowych nie stanowiły jednak naruszenia norm dobrej kultury rolnej gdyż dotyczyły nieznacznej ilości drzew. Zdjęcia dołączone do raportu z kontroli z roku 2012 wskazywały na występowanie drzew martwych na działkach rolnych deklarowanych jako sad, jednak wówczas kontrola nie zakwalifikowała ich jako niedotrzymanie wymogów i norm, choć stan upraw na to mógł wskazywać. Z zebranego materiału wynika, jak wskazano, że uprawy sadownicze w gospodarstwie strony od samego początku nie były w należyty sposób zabezpieczone pomimo położenia w bezpośrednim sąsiedztwie lasu, co powodowało uszkadzanie upraw przez dziką zwierzynę. W konsekwencji doprowadziło to do takiego zniszczenia upraw sadowniczych, że przestały one spełniać normy i wymogi zawarte w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, który dokonując porównania wyników z weryfikacji w terenie powierzchni PEG wykonanej w dniu 29 kwietnia 2014 r., oraz wyników z kontroli na miejscu wykonanej w dniach 27 sierpnia 2014 – 13 stycznia 2015 r. stwierdził, że wyniki obu kontroli pomimo, że są różne, to nie kolidują ze sobą i nie podważają się wzajemnie. Jak wskazał organ II instancji, z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnych wynika, że kontrola przeprowadzona w dniu 29 kwietnia 2014 r. miała na celu zweryfikowanie poprawności wyznaczonego PEG (Powierzchnia Ewidencyjno Gospodarcza) tj. maksymalny obszar potencjalnie uprawniony do płatności na danej działce ewidencyjnej. W trakcie kontroli stwierdzono zmniejszenie wartości PEG w stosunku do wcześniejszych pomiarów w przypadku dwóch działek ewidencyjnych a jednocześnie zwiększenie się wartości PEG dla jednej działki ewidencyjnej. Łącznie dla wszystkich działek doszło do zwiększenia wartości PEG o 0,44 ha. Organ l instancji dokonując porównania dowodów wskazał, że weryfikacja PEG w terenie przeprowadzona w dniu 29 kwietnia 2014 r. dotyczyła działek ewidencyjnych, nie zaś działek rolnych i dotyczyła wyłącznie ustalenia powierzchni użytkowanej rolniczo na działkach ewidencyjnych. Natomiast kontrola na miejscu przeprowadzona w dniach 27 sierpnia 2014 r. – 13 stycznia 2015 r. realizowana była przede wszystkim pod kątem płatności rolnośrodowiskowej. W związku z powyższym dotyczyła ona działań realizowanych na poszczególnych działkach rolnych oraz ich zgodności z wymogami dla określonych wariantów programów rolnośrodowiskowych do których były deklarowane, na przykład w zakresie utrzymywania odpowiedniej obsady drzew oraz stosowania materiału szkółkarskiego spełniającego określone wymagania, czy też prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i zachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (zgodnie z wymaganiami dla poszczególnych wariantów PRŚ). W związku z powyższym, jak wskazano, ustalenia takiej kontroli na miejscu są najbardziej adekwatne do oceny stanu działek rolnych w niniejszych sprawach.

Odnosząc się do pomiarów dotyczących obsady drzew, dokonanych w obecności P. Ż. i S. M., organ odwoławczy wskazał na to, że z zeznań świadków wynika, iż dokonali oni jedynie wizualnej oceny obsady drzew, natomiast nie przeprowadzili ich liczenia, ani nie sprawdzili czy drzewa są żywe, ich ustalenia dotyczące obsady drzew na działkach rolnych, nie są wystarczająco wiarygodne, by podważyć wyniki w/w kontroli na miejscu i to pomimo tego, że faktycznie wiosna jest miesiącem bardziej sprzyjającym weryfikacji czy dane drzewo jest żywe.

Zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy został wszechstronnie rozważony, zaś dokonana ocena dowodów została przeprowadzona zgodnie z zasadami logiki, doświadczenia życiowego i powszechną wiedzą dot. produkcji rolnej. Wyprowadzone z analizy materiału dowodowego wnioski mieszczą się w granicach swobody oceny dowodów przez organy administracji. Z powyższymi wnioskami, jak podkreślono, korespondują również wyjaśnienia strony złożone w dniu 4 lipca 2016 r., które należy ocenić jako wiarygodne. W ocenie organu faktycznie drzewa znajdujące się w granicach spornych działek nie zajmowały dużej powierzchni ze względu na to, że były młode (przez co niewielkiej wysokości) i nie były gęsto obsadzone. Ponieważ obsadzone drzewa były dodatkowo systematycznie niszczone przez szkodniki i wolnożyjące zwierzęta teren deklarowany jako sad był w rzeczywistości użytkowany jak trwały użytek zielony i ta forma jego użytkowania jest kontynuowana obecnie. Wobec stwierdzenia odmiennego charakteru użytkowania spornego terenu (trwały użytek zielony w miejsce deklarowanego sadu) przedmiotem analizy musi być, w ocenie organu, stopień odpowiedzialności strony za stwierdzone nieprawidłowości. Zadeklarowanie do płatności PRŚ terenów, które ze względu na swą charakterystykę wykluczają faktyczną realizację celów programu PRŚ winno być zakwalifikowane jako tworzenie sztucznych warunków do otrzymania płatności wraz w wynikającymi z powyższego sankcjami. Kwalifikacja nieprawidłowości jako będących wynikiem wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności oznaczałaby, jak wskazał organ, przyznanie płatności do powierzchni deklarowanej pomimo ich wystąpienia. Natomiast stwierdzenie braku winy za powstałe nieprawidłowości oznacza, że wprawdzie stronie winna zostać przyznana płatność do powierzchni stwierdzonej lecz bez sankcji z tytułu wstąpienia nieprawidłowości.

W ocenie organu II instancji należy również zgodzić się ze stanowiskiem organu l instancji, że zniszczenia dokonane przez zwierzęta nie mogą być uznane za wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, a ponadto nawet gdyby je za takowe uznać, to nie został dotrzymany termin do ich zgłoszenia, co wyklucza możliwość ich uwzględnienia.

Ponadto zgodnie z zaleceniami organu II instancji we wcześniejszej fazie postępowania, Kierownik Biura Powiatowego prowadząc postępowanie wyjaśniające dokonał oceny, czy nieprawidłowości w zakresie zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności można uznać za zawinione przez stronę. Organ l instancji stwierdził, że strona nie ponosi winy za stwierdzone w tym zakresie nieprawidłowości, zatem na podstawie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 stronie została przyznana płatność do powierzchni stwierdzonej, lecz nie zostały na nią nałożone sankcje z tytułu zawyżenia powierzchni deklarowanej do płatności. Również w tym przypadku organ II instancji stwierdził, że dokonana ocena materiału dowodowego mieści się w granicach swobody oceny dowodów. Możliwym jest, że pomimo zachowania należytej staranności strona w sposób niezawiniony nie zdołała zachować deklarowanej powierzchni użytkowanej rolniczo jako uprawa sadownicza, w związku z powyższym nie powinna być sankcjonowana z tytułu przedeklarowania powierzchni.

Natomiast w przypadku nieprawidłowości związanych z nieprzestrzeganiem na działkach rolnych A, C, E i R norm w zakresie wymagań określonych dla materiału szkółkarskiego, minimalnej obsady drzew i prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, brak jest, w ocenie organu, podstaw faktycznych i prawnych do uchylenia sankcji z tego tytułu, gdyż działań strony w tym zakresie nie można uznać za niezawinione, skoro strona nie dochowała należytej staranności w zakresie zabezpieczenia roślin przed ich zniszczeniem, doboru materiału szkółkarskiego, dbałości o stan fitosanitarny roślin. Produkcja rolna w zakresie sadownictwa nie była prowadzona w sposób zgodny z najlepszą wiedzą i kulturą rolną. Sad na skutek niewłaściwego doboru materiału szkółkarskiego, nieprawidłowego wyboru miejsca założenia sadu, a co najmniej nienależytego zabezpieczenia działek rolnych przed szkodami powodowanymi przez dzikie zwierzęta, nie przynosił realnych plonów, a po zakończeniu zobowiązania rolnośrodowiskowego został w całości usunięty. Stwierdzone występowanie całego szeregu nieprawidłowości i ich narastanie, a także rezultat w postaci usunięcia sadu, wskazują, w ocenie organu, że nałożone sankcje w wysokości 100% płatności do działek rolnych na których stwierdzono nieprawidłowości, są zasadne i zgodne z przepisami. Powyższe nieprawidłowości, w ocenie organu, nie były wynikiem dążenia strony do stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności.

Organ odwoławczy nie podzielił również zastrzeżeń strony do prawidłowości wykonanej kontroli na miejscu i stanowisko organu l instancji w całości uznał za własne. Jak podkreślono, porównanie wyników kontroli nie wskazuje, aby wystąpiły przesunięcia punktów pomiaru, które mogłyby wskazywać wpływ czynników zewnętrznych na trafność pomiaru lub nieprawidłową pracę urządzeń pomiarowych. Wyniki kontroli na miejscu są również zbieżne w wynikami pomiarów powierzchni użytkowanej rolniczo wykonanych na zdjęciach lotniczych.

W tożsamych skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszeniem art. 6, art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez:

nieprawidłową, dowolnie i wielokrotnie zmienianą powierzchnią uprawnioną do

zakwestionowanych działkach strony,

brak uprawnień do wykonywania pomiarów przez osoby je przeprowadzające,

brak certyfikacji urządzeń pomiarowych,

naruszenie dyrektyw mających zagwarantować dokładność pomiaru,

nieprawidłowości podczas weryfikacji obsady drzew,

brak zawiadomienia o kontroli na miejscu.

Wobec powyższego skarżący wniósł się o uchylenie decyzji w części dotyczącej pomniejszenia płatności ze względu na zaniżenie powierzchni upraw i w części dotyczącej wykluczenia płatności ze względu na niedotrzymanie minimalnej obsady drzew oraz prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby oraz poprzedzającej ją w tych częściach decyzji organu I instancji i nakazanie wypłaty płatności bez pomniejszeń i wykluczeń. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisowych lub korzystne dla strony zmiany w/w decyzji,

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 111 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił sprawy o sygn. akt I SA/Kr 1066/16 i I SA/Kr 1067/16 połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod sygn. akt I SA/Kr 1066/16.

Powyższy przepis stanowi, że sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W rozpoznawanych sprawach skargi ze względu na osobę skarżącego, stan faktyczny i istotę spornych zagadnień prawnych, a także tożsamość podnoszonych zarzutów, pozostawały ze sobą w związku w rozumieniu ww. przepisu. Uzasadnione było więc połączenie tych spraw, wszczętych odrębnymi skargami, do łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, że kontrola sądowa zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sprawowana jest na podstawie kryterium legalności, co oznacza, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżona decyzja narusza konkretny przepis prawa.

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) skarga na działanie organu podlega uwzględnieniu, jeżeli w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub też naruszenia dającego podstawę do wznowienia postępowania bądź też istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy).

Nie każde więc naruszenie prawa stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, ale tylko takie, które jest na tyle istotne, że mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W świetle powyższych kryteriów uznać należało, że skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Kontroli sądowej zostały poddane decyzje Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymujące w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej (PRŚ) w pomniejszonej wysokości na 2013 r. i 2014 r.

W skargach zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w tym przepisów dotyczących przeprowadzania kontroli na miejscu, w związku z tym należy odnieść się do tych zarzutów.

W ocenie Sądu organy w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie dowodowe a następnie w sposób wszechstronny rozważyły zgromadzony przez siebie materiał dowodowy. Z ustalonego stanu faktycznego wyciągnęły trafne wnioski odnośnie zastosowania prawa materialnego w zakresie sankcji, jakie zostały nałożone na beneficjenta - skarżącego. Nie naruszyły zatem prawa procesowego i materialnego, z którym wiązał by się skutek wpływu takiego naruszenia na wynik sprawy.

Ogólne zasady udzielania rolnikom pomocy w ramach wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) zostały uregulowane w rozporządzeniu Rady Unii Europejskiej z dnia 20 września 2005 r. nr 1698/2005 (Dz.U.UE.L2005.277.1 z dnia 2005.09.21). Rozporządzenie to określiło krąg beneficjentów oraz rodzaj i zasady udzielania pomocy. System prowadzenia kontroli beneficjentów w zakresie udzielonej im pomocy, sposobu jej wykorzystania oraz prowadzenia działalności rolniczej, w szczególności z zachowaniem zasad kultury rolnej oraz przestrzegania nałożonych na siebie przez rolnika zobowiązań, zarówno w zakresie wielkości obszaru, jak też jakości prowadzonej działalności, określiło rozporządzenie Komisji nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L2011.25.8 z dnia 2011.01.28). W rozporządzeniu tym przewidziano formy kontroli, jakie wobec beneficjenta programu rolnośrodowiskowego mogą być prowadzone przez podmiot zajmujący się udzielaniem wsparcia w ramach takiego programu. Jako właściwe formy kontroli przewidziano po pierwsze, kontrolę administracyjną (art. 11) a więc prowadzoną z uwzględnieniem posiadanej przez organ dokumentacji w zakresie faktów istotnych dla udzielenia wsparcia, a także sprawdzenia, jak wsparcie to zostaje wykorzystana, a po drugie, kontrolę na miejscu (art. 12), polegającą na fizycznym (faktycznym) dokonaniu kontroli prowadzonej przez rolnika na gruntach objętych programem działalności rolniczej. Rozporządzenie to określa sposób przeprowadzenia takiej kontroli, zasady, elementy i rodzaj dokumentów opisujących przebieg kontroli. Wskazuje także ogólnie na sankcje w postaci zmniejszeń i wykluczeń, jakie mogą być zastosowane w razie stwierdzenia uchybień przy prowadzeniu przez rolnika działalności objętej wsparciem. Rozporządzenie to określa zatem ramy dla kontroli rolnika wprowadzając pewien specjalny tryb prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie stwierdzenia prawidłowości działań rolnika przy korzystaniu z programu rolnośrodowiskowego.

Szczegółowo zasady prowadzenia takiego postępowania zostały dookreślone w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 173). Przepis art. 21 ust. 1 tej ustawy przewiduje, że w tego typu sprawach postępowanie toczy się na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego, z tym, że przewiduje od tych zasad pewne wyjątki. Dla niniejszych spraw szczególnie ważnym w zakresie zgłaszanych zarzutów co do naruszenia prawa procesowego jest przepis art. 21 ust. 3 wskazujący, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Przepis ten, odmiennie niż Kodeks postępowania administracyjnego rozkłada tzw. ciężar dowodu pomiędzy stroną i organem postępowania administracyjnego. O ile bowiem w ramach postępowania administracyjnego to na organie ciąży obowiązek udowodniania wszystkich okoliczności faktycznych, o tyle w postępowaniach toczących się na podstawie tej ustawy to na stronie ciąży obowiązek wykazania wszystkich okoliczności, na które powołuje się ona w ramach prowadzonego postępowania. Po pierwsze, jest ona obowiązana na żądanie organu przedstawiać wszelkie oświadczenia i dowody co do okoliczności sprawy (obowiązek współdziałania w ramach czynności prowadzonych przez organ). Jednak, gdy przedstawia ona jakieś twierdzenia w trakcie prowadzonego postępowania, to na niej ciąży obowiązek wykazania, że są one prawdziwe. Jeżeli nie wykaże przedstawionymi przez siebie dowodami, że tak właśnie jest, to organ nie jest zobowiązany do prowadzenia w tym zakresie postępowania. Innymi słowy mówiąc, jeżeli organ w takcie prowadzonej kontroli na miejscu stwierdzi istnienie pewnych faktów, chociażby polegających na tym, że program jest realizowany w sposób nieprawidłowy, to na stronie będzie ciążyć obowiązek udowodnienia, że organ w sposób nieprawidłowy przeprowadził kontrolę (czynności wykonano nieprawidłowo), bądź też, że dokonane ustalenia nie polegają na prawdzie i w rzeczywistości program ten prowadzony jest prawidłowo. Organ powinien jedynie dowody takie przedstawiane przez stronę przyjąć.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanych spraw, wskazać należy, że skarżący skonstruował skargi w zasadzie wyłącznie na zarzutach nakierowanych na podważenie prawidłowości kontroli przeprowadzonych metodą inspekcji terenowej w dniu 29 kwietnia 2014 r. oraz w dniach od 27 sierpnia 2014 r. do 13 stycznia 2015 r.

Należy przy tym wskazać, że organ przeprowadza kontrolę mieszcząca się w ramach wcześniej opisanego rozporządzenia Komisji, zaś strona może przedstawiać wszelkie dowody, jakie mogą wykazać, że kontrola nie została przeprowadzona prawidłowo lub też, że jej ustalenia nie są prawdziwe, czy też w końcu zastosowano nieprawidłowe wykluczenia czy zmniejszenia.

Mając to na względzie wskazać trzeba, że skarżący nie przedłożył organom wiarygodnych dowodów na potwierdzenie zarzutów dotyczących powierzchni działek stwierdzonych w trakcie kontroli. A całą argumentację przedstawioną w tym zakresie w skargach, odnoszącą się do zakwestionowania metodyki przeprowadzonych inspekcji terenowych należy uznać za niewystarczającą.

Skarżący ograniczył się jedynie do wskazania na różne wyniki pomiarów uzyskanych podczas kontroli terenowych oraz deklaracji, że powierzchnia upraw nie była zmieniana. Tymczasem na podstawie wyników z weryfikacji w terenie powierzchni ewidencyjno gospodarczej (PEG) wykonanej w 29 kwietnia 2014 r. stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności różni się od powierzchni zadeklarowanej (łącznie na plus 0,44 ha). Natomiast w raporcie z kontroli na miejscu przeprowadzonej od dnia 27 sierpnia 2014 r. do dnia 13 stycznia 2015 r. stwierdzono zmniejszenie powierzchni (np. w 2013 r. zadeklarowana 3,99 ha, uwzględniona 3,44 ha, w 2014 r. zadeklarowana 3,88 ha, uwzględniona 3,54 ha) na której jest realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach wariantu 2.9 – uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) oraz niespełnienie wymogów w ramach tego wariantu (materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań, nie utrzymywano minimalnej obsady drzew i krzewów, prowadzono produkcję rolną niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, nie zachowano należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby).

Organy ustalając stan faktyczny szczegółowo odniosły się do ww. kontroli, wykazując, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające uzupełniane o nowe dowody m. in. dowód z przesłuchania w charakterze świadków P. Ż. oraz S. M., jak również analiza protokołów kontroli nie wykazała, aby zaistniałe różnice w wielkości deklarowanych gruntów wynikały z błędnych pomiarów.

Zwrócić natomiast należy uwagę, że skarżący poza ogólnym zarzutem podważającym prawidłowość pomiaru nie podnosi żadnego konkretnego zarzutu. Skupia się natomiast nad formalną prawidłowością dokonywanych pomiarów zarzucając albo brak uprawnień kontrolujących inspektorów albo wadliwość wykorzystywanego do pomiaru sprzętu. Tu również ogranicza się do formułowania ogólnych zarzutów, czy też wątpliwości na temat prowadzonego postępowania nie wskazując na konkretne uchybienia. Jedynym wskazanym błędem było wykazanie, że podczas pomiarów zlekceważono wewnętrzne zalecenia ARiMR, aby podczas pomiaru współrzędne były rejestrowane co najmniej co 30 metrów na prostolinijnych dłuższych odcinkach granic działki. Organ I instancji do kwestii tej szczegółowo się ustosunkował, wykazując, że niewielkie przekroczenia zalecanego dystansu nie ma wpływu na precyzję pomiaru. co znajduje odzwierciedlenia w dyskusji ogólnoeuropejskiej dotyczącej możliwości zwiększenia spornej odległości do 150-200 metrów. Za pismem z dnia 9 czerwca 2016 r. przesłano skarżącemu szkice z pomiarów wykonane podczas weryfikacji PEG w terenie i kontroli na miejscu wykonanych w 2014 r. wraz z nałożeniem na siebie wizualizacji ich wyników, które nie potwierdzały zgłaszanych wątpliwości, co do wyników pomiarów. Wskazano, że ze względu na zbieżność wyników obu pomiarów oraz nie występowanie przesunięć punktu pomiaru w odniesieniu do stanu zagospodarowania działek uwidocznionego na zdjęciach lotniczych brak było podstaw do uznania, że ze względu na nieprawidłowe funkcjonowanie sprzętu pomiarowego albo wpływ czynników zewnętrznych doszło do nieprawidłowego ustalenia powierzchni użytkowanej rolniczo.

Należy także podkreślić, że organ I instancji bardzo szczegółowo w sposób wyczerpujący i logiczny odniósł się do pozostałych zarzutów zakresie ewentualnej wadliwości dokonanych pomiarów, a organ odwoławczy w pełni z powyższymi ustaleniami i wyjaśnieniami się zgodził.

Skarżący ustaleń tych nie podważył powtórnie składając w skargach identyczne zarzutu jak w postępowaniu odwoławczym. Jednocześnie skarżący sam przyznał, że przedstawione w skargach zastrzeżenia (opinia) dotyczą pomiarów z lat poprzednich, ale mają także zastosowanie do późniejszych pomiarów (nie przedstawiając jednak w tym zakresie żadnych dowodów) albowiem technika ich przeprowadzania nie uległa zmianie.

Wskazać również trzeba, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiadając na podniesione przez skarżącego w piśmie z dnia 29 października 2015 r. wątpliwości, również ich nie podzielił w pełni potwierdzając stanowisko organów obu instancji zawarte w wydanych decyzjach.

Potwierdzeniem porównywalności dokonanych pomiarów pomimo nieistotnych różnic, które nie podważają poprawności pomiarów, może być chociażby fakt, że w 2014 r. skarżący sam zadeklarował do płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) powierzchnię 3,88 ha, natomiast we wniosku na 2013 r. dla tego samego wariantu powierzchnię 3,99 ha. Przeczy to zatem stanowisku skarżącego, że nie mogły wystąpić zmniejszenia powierzchni, jeżeli sam to zmniejszenie deklarował.

Weryfikacja PEG wykazała, że w gospodarstwie skarżącego nastąpiła zmiana powierzchni kwalifikującej się do płatności. Stwierdzona różnica wynika z faktu, że gospodarstwo to z kilku stron otoczone jest lasami i zaroślami, w związku z czym jest poddane silnej sukcesji naturalnej, co skutkuje zmniejszeniem powierzchni użytkowanej rolniczo, pomimo podejmowanych przez skarżącego czynności mających przeciwdziałać temu procesowi. Powyższe skutkuje zmianami zakresu użytkowania rolniczego w ramach działek ewidencyjnych w różnych okresach czasu, raz bowiem przeważają skutki sukcesji naturalnej, a w innym czasie następstwa prowadzonych prac rekultywacyjnych.

Sąd w składzie rozpatrującym niniejsze sprawy stanowisko organów w tym zakresie w pełni podziela albowiem zostało sformułowane w oparciu o obowiązujące przepisy, aktualna praktykę organów, która nie została w orzecznictwie sądowym podważona jak również znajduje uzasadnienie w zasadach logiki i doświadczenia życiowego.

Analizując bowiem aktualny stan wiedzy i rozwój techniki nie można zanegować możliwości dokonywania pomiarów gruntów odbiornikami GPS, które w chwili obecnej są podstawowym narzędziem dokonania pomiarów. Przydatność i profesjonalność odbiorników GPS stosowanych przez kontrolerów ARiMR została potwierdzona przez Katedrę Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego będącego jednostką uprawniona do wydawania tego typu atestów.

Jednocześnie należy podzielić stanowisko organów jak i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że brak numeru seryjnego odbiornika GPS stosowanego podczas pomiarów gruntów skarżącego nie może stanowić uchybienia mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia albowiem żaden przepis prawa nie nakłada takiego obowiązku.

Nie można zgodzić się z zarzutem, że pracownicy ARiMR realizujący kontrole na miejscu powinni mieć szczególne uprawnienia wymagane przez ustawę - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Przeprowadzenie pomiarów powierzchni w ramach realizacji i kontroli płatności unijnych nie jest bowiem tożsame z pomiarami realizowanymi w ramach prac geodezyjnych wobec czego prawo geodezyjne nie ma zastosowania w niniejszych sprawach.

Skarżący podnosząc zarzut, że podczas pomiaru nie wzięto pod uwagę wpływu zaburzeń jonosfery nie wykazał, że w chwili pomiaru rzeczywiście takie zaburzenia występowały. Trudno się również odnieść do zarzutu wpływu linii średniego napięcia na wynik badań, jeżeli nie było prowadzonego postępowania co do występowania takiej linii a skarżący w żaden sposób nie wykazał, że wpływ taki obiektywnie może zachodzić.

W ocenie Sądu, skarżący na etapie postępowania administracyjnego nie przedstawił żadnego dowodu który obalałby rzetelność dokonanych pomiarów. Sąd natomiast nie znalazł żadnych okoliczności które podważyłyby ustalenia organów, że czynności kontrolne były wykonywane z należyta starannością i dokładnością.

Skarżący podjął także próbę podważenia ustaleń kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach od 27 sierpnia 2014 r. do 13 stycznia 2015 r.

Powyższa inspekcja terenowa miała przede wszystkim na celu sprawdzenia stanu spełniania wymogów uprawniających do płatności w wariancie 2.9 – Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności).

Według skarżącego wnioski wynikające z raportu z tej kontroli (prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby) są gołosłowne i pozbawione jakiegokolwiek udokumentowania. Z treści skarg wynika, że skarżący sugeruję, że powyższa inspekcja w ogóle nie miała miejsca, szczególnie w zakresie liczenia drzewek. Ponadto skarżący zarzuca, że z protokołu kontroli wynika, że liczenie drzewek miało miejsce w styczniu 2015 r. kiedy na polach była pokrywa śnieżna. Skarżący także zarzuca, że o kontroli nie został powiadomiony, więc w niej nie uczestniczył. Odwołuje się do lustracji przeprowadzonej z jego inicjatywy przez S. M. i P. Ż. w zakresie inspekcji upraw i przeliczenia drzewek.

W cenie Sądu podniesione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie przedstawił żadnych wiarygodnych dowodów na ich potwierdzenie.

Przede wszystkim należy wskazać, że skarżący utożsamia odmowę przyznania płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.9 – Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) wyłącznie z wynikami inspekcji terenowej przeprowadzonej w okresie sierpień 2014 – styczeń 2015. Jakkolwiek wyniki powyższej kontroli na miejscu nie były korzystne dla skarżącego, to należy zgodzić się z organem II instancji, że podstawą odmowy przyznania płatności była ocena całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w kontekście realizacji programu rolnośrodowiskowego od 2010 r. Analiza dokumentacji posiadanej przez organy wykazała, że podczas kolejnych kontroli na miejscu stwierdzono, że występowały szkody wśród drzew owocowych, nie stanowiły jednak naruszenia norm dobrej kultury rolnej gdyż dotyczyły nieznacznej ilości drzew. Zdjęcia dołączone do raportu z kontroli z roku 2012 wskazywały na występowanie drzew martwych na działkach rolnych deklarowanych jako sad, jednak także wówczas kontrola nie zakwalifikowała ich jako niedotrzymanie wymogów i norm, choć stan upraw na to mógł wskazywać.

Z zebranej dokumentacji wynika zatem, że uprawy sadownicze w gospodarstwie skarżącego od samego początku nie były w należyty sposób zabezpieczone pomimo położenia w bezpośrednim sąsiedztwie lasu, co powodowało uszkadzanie upraw przez dziką zwierzynę. W konsekwencji doprowadziło to do takiego zniszczenia upraw sadowniczych, że przestały one spełniać normy i wymogi zawarte w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Wyniki lustracja sadu (inspekcja upraw i przeliczenie drzewek) dokonanej z inicjatywy skarżącego przez S. M. i P. Ż. nie stanowią wiarygodnego dowodu, podważającego ustalenia przeprowadzonej kontroli na miejscu. W/w osoby zostały przesłuchane w charakterze świadków i z ich zeznań wynika, że dokonali oni jedynie wizualnej oceny obsady drzew, natomiast nie przeprowadzili ich liczenia, ani nie sprawdzili stanu tych drzew. Świadek P. Ż. zeznał w dniu 22 października 2015 r. m.in., że "Przyjąłem sumę wszystkich drzewek jaką podał mi Pan R. za wiarygodną i w trakcie obchodu stwierdziłem wzrokowo, że liczba tych drzewek jest wiarygodna oraz stwierdziłem drzewa uszkodzone w liczbie wskazanej przez Pana R.". Z kolei świadek S. M. w dniu 3 listopada 2015 r. zeznał m.in., że "Na miejscu działki zostały wskazane przez Pana R., ja dokonałem oceny wizualnej nie dokonywałem dokładnego liczenia, trudno mi ocenić czy wszystkie drzewka były żywe ze względu na porę roku (kwiecień). Nie sprawdzałem każdego drzewka czy jest żywe".

W opinii Sądu powyższe zeznania w żaden sposób nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do odrzucenia wyników przeprowadzonej kontroli, tym samym organ zasadnie uwzględnił raport z tej kontroli w swoich rozstrzygnięciach dotyczących 2013 r. i 2014 r.

Należy dodatkowo zauważyć, że skarżący dyskwalifikując wyniki kontroli w zakresie obsady drzew przeprowadzonej w styczniu 2015 r. wskazywał, że była wtedy na polach pokrywa śnieżna, gdy tymczasem dokumentacja fotograficzna sporządzona w dniu 13 stycznia 2015 r. powyższego nie potwierdza. Ponadto według skarżącego czas przeprowadzenia lustracji przez "czynnik społeczny" tj. 28 i 29 kwietnia 2014 r. był najlepszy, bo był to czas wegetacji drzewek, a więc czas, kiedy można z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością kwalifikować drzewka. Tymczasem według świadka S. M., również kwiecień nie był najlepszą porą do oceny, czy wszystkie drzewka były żywe.

Odnosząc się do kwestii niezawiadomienia skarżącego o terminie przeprowadzonej kontroli na miejscu, należy wskazać, że zgodnie z art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 strony, co do zasadny nie są zawiadamiane o kontroli na miejscu, gdyż jej celem jest stwierdzenie, czy na deklarowanym terenie do płatności są przestrzegane wymogi i normy oraz jaki jest zakres terenu użytkowanego rolniczo. Wcześniejsze zapowiedzenie kontroli mogłoby bowiem spowodować podjęcie przez beneficjentów działań w celu uniknięcia odpowiedzialności za występujące nieprawidłowości.

Mając na uwadze powyższe okoliczności należy przyznać rację organom, że skarżący nie prowadził na zadeklarowanych działkach realnej działalności sadowniczej i istniały przesłanki do stwierdzenia, że jego działania były jedynie swego rodzaju próbą prowadzenia sadu bądź miały na celu stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania płatności.

W tym miejscu należy także zgodzić się ze stanowiskiem organów obydwu instancji, że zniszczenia dokonane przez zwierzęta nie mogą być uznane za wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności niezależnych od skarżącego. Trzeba zauważyć, że skarżący ich nie zgłosił w określonym terminie, co również wyklucza możliwość ich uwzględnienia.

Organy stosując zasadę, że wszelkie wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść strony, uznały, że skarżący nie dążył do stworzenia sztucznych warunków i jednocześnie odstąpiono od zastosowania sankcji wobec stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie przedeklarowania terenu, uznając, że powstały one bez winy skarżącego.

Jednakże organy, w ocenie Sądu, prawidłowo odmówiły przyznania płatności do terenu, na którym ewidentnie nie spełniono wymogów dla płatności rolnośrodowiskowych w wariancie 2.9 – uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności).

Reasumując należy uznać, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) orzekł jak w sentencji.