Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 407/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2012-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28 ust.3
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie SO del. Jarosław Szaro WSA Kazimierz Włoch /spr./ Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lipca 2012r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2012r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy R.S. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję własną nr [...] z dnia 27.12.2011r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek:

- na ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 6 626,74 zł.

- na ubezpieczenia zdrowotne w łącznej kwocie 1573,84 zł.

- na Fundusz Pracy w łącznej kwocie 279,86 zł.

W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że skarżący R.S. – wnioskujący o umorzenie obciążających go zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie - był zarejestrowany jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą i podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w okresach: 01.10.2003r. i od 1.07.2004r. do 29.04.2006r. oraz obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od 1.01.1999r. do 29.04.2006r. Na dzień wydania decyzji nr [...] z dnia 27.12.2011r. przy uwzględnieniu wyegzekwowanych dotychczas w postępowaniu egzekucyjnym kwot skarżący posiadał zadłużenie z tytułu składek:

- na ubezpieczenie społeczne za okres: 11.2004r., 04.2005r., 02.2006r. do 04.2006r. w kwocie 1 513,45 zł. wraz z odsetkami i kosztami upomnienia z w kwocie 8,80zł.

- na ubezpieczenie zdrowotne za okres: 03.2005r., od 02.2006r. do 04. 2006r. w kwocie 529,59 zł. plus należne odsetki za zwłokę,

- na Fundusz Pracy za okres: 03.2005r., od 02.2006r. do 04.2006r. w kwocie 107,86 zł plus należne odsetki za zwłokę.

W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że wnioskodawca wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 7,44 ha. Z tego tytułu podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. We wspólnym gospodarstwie z wnioskodawcą pozostaje małżonka oraz troje dzieci w wieku 22, 21 i 14 lat. Jeden syn studiuje w Ł., gdzie zamieszkuje w trakcie roku akademickiego- nie pracuje. Drugi syn rozpoczął studia w miejscu zamieszkania i poszukuje dorywczego zajęcia a najmłodsze z dzieci - córka jest uczniem gimnazjum.

Ustalono, że od lipca 2006r. rodzina wnioskodawcy objęta była pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w formie pomocy w zakresie dożywiania oraz zasiłku okresowego i zasiłku celowego. Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. , pismem z dnia 29.09.2011r. potwierdził wysokość pomocy finansowej udzielonej w trzech ostatnich latach, która łącznie wyniosła 3 837,19 zł. W okresie od 1.09.2010r. do 7.06.2011r. wnioskodawca pobierał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawna matką, które łącznie wyniosło 4 801,40 zł.

Ponadto wnioskodawca pobiera zasiłek rodzinny na małoletnie dziecko w wysokości 91zł. miesięcznie, oraz korzysta z pomocy świadczonej przez CARITAS w postaci artykułów żywnościowych.

Podstawowym źródłem dochodu rodziny, zgodnie z oświadczeniem skarżącego, jest gospodarstwo rolne, z którego produkcja jest przeznaczana przede wszystkim na potrzeby własne - od ok 2-3 lat wnioskodawca nie sprzedaje płodów rolnych. W związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym wnioskodawca w roku 2010r. uzyskał dopłaty w wysokości 9 688,12 zł. W gospodarstwie uprawiane jest zboże, buraki, ziemniaki, warzywa i owoce. Według wyjaśnień strony faktycznie uprawia ona jedynie grunty rolne o powierzchni 3 ha, zaś 1,5 ha oznaczone jako grunty rolne w rzeczywistości są zalesione i nie są wykorzystywane w produkcji rolnej a służą jedynie do pozyskiwania drewna na opał. Należności z tytułu przedmiotowych składek na ubezpieczenie społeczne zabezpieczone zostały poprzez wypis hipoteki przymusowej na nieruchomościach stanowiących własność skarżącego.

Organ uznał wobec tego, że zobowiązany dysponuje majątkiem, pozwalającym mu na pozyskanie środków z ewentualnej sprzedaży nieużytkowanych rolniczo nieruchomości, celem zaspokojenia obciążających go zaległości wobec ZUS. Powołał się przy tym, na wybrane orzecznictwo sądów administracyjnych i podkreślił, że w posiadaniu wnioskodawcy znajduje się łącznie piętnaście działek, ujętych w czterech księgach wieczystych, co powoduje że mogą stać się one przedmiotem obrotu.

Postanowieniem z dnia [...].04.2007r. nr [...] została wyrażona zgoda na zwolnienie z egzekucji w ramach rachunku bankowego środków pieniężnych obejmujących kwotę 7.876,75zł. Postanowieniem z dnia [...].07.2008r. w sprawie stanowiska wierzyciela wyrażona została przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zgoda na zwolnienie z egzekucji środków pieniężnych w kwocie 2.585,40zł stanowiących wierzytelność z rachunku bankowego. Pomimo zwolnień z egzekucji przedmiotowych kwot, skarżący dobrowolnie nie uregulował żadnej kwoty należności.

Organ przeanalizował także treść decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...].12.2010r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i stwierdził, że zadeklarowana we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej powierzchnia wynosiła 5,23 ha., która to wielkość nie koresponduje z zadeklarowaną na potrzeby przedmiotowego postępowania powierzchnią gospodarstwa.

Według oświadczenia wnioskodawcy wysokość wydatków związanych z utrzymaniem wynosiły:

- 195 zł. miesięcznie - gaz i energia

- 120 zł. telefon i internet

Na podstawie Decyzji Wójta Gminy w Z. z dnia [...].09.2011r. o udzieleniu pomocy rodzinie w formie świadczenia na zakup żywności ustalono, że łączny dochód 5 osobowej rodziny wyniósł 1 397, 97 zł. czyli 279,59 zł. na osobę.

W wyjaśnieniach złożonych w przedmiotowym postępowaniu w dniu 24.10 2011r. wnioskodawca oświadczył, że posiada szereg zobowiązań finansowych wobec rodziny, znajomych między innymi :

- zaległe ubezpieczenie KRUS na kwotę 4 239zł.

- ubezpieczenie OC rolników i budynków za 2010r. w kwocie 170zł. i zaległość za 2011r. w kwocie 274zł.

- zadłużenie z tytułu nieopłaconych rachunków za energię elektryczną kwocie 294.22 zł,

- kredyt w banku "Z" S.A. w wysokości 3 000,00 zł. spłacany na bieżąco w ratach po 83,80 zł.

- kredyt na zakup laptopa dla syna w kwocie w wysokości 2 679,00 zł spłacany na bieżąco w ratach po 113,27 zł.

- pożyczkę w "Y" Bank na kwotę 2500zł. spłacaną na bieżąco w ratach po 123, 57zł.

- pożyczkę w "Y" Bank na kwotę 3066,80 zł. spłacaną na bieżąco w ratach po 140 zł.

Ponadto, jak oświadczył wnioskodawca, jego małżonka ma problemy zdrowotne - dyskopatię oraz zakrzepowe zapalenie żył, wymagające interwencji chirurgicznej, a nieuregulowane składki zdrowotne nie pozwalają jej na poddanie się zabiegowi, córka wymaga leczenia stomatologicznego, wnioskodawca zaś leczenia stomatologicznego i rehabilitacji. Odnosząc się do tych oświadczeń, organ podkreślił jednak, że schorzenia małżonki, jak podaje sam wnioskodawca, mają charakter długotrwały - nasiliły się bowiem po urodzeniu dziecka, od którego minęło 14 lat - co wskazuje na to, że małżonka mogła poddać się leczeniu w czasie kiedy dysponowała odpowiednim ubezpieczeniem oraz zauważył, że oświadczenie wnioskodawcy nie zostało poparte żadnymi zaświadczeniami lekarskimi.

Organ wskazał ponadto na kwalifikacje zawodowe wnioskodawcy: ukończone studia na AGH w Krakowie, posiadane uprawnienia członków rad nadzorczych spółek Skarbu Państwa oraz pięcioletni staż pracy na stanowisku kierowniczym i podkreślił, że posiadane kwalifikacje powinny posłużyć wnioskodawcy do pozyskania dodatkowego źródła zatrudnienia.

Analizując, wobec powyższego sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy pod kątem przesłanek umorzenia zaległości wynikających z przepisów art. 28 ust.3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwanej dalej ustawą o s.u.s.), oraz ewentualne perspektywy poprawy tej sytuacji – ZUS nie stwierdził podstaw do umorzenia wnioskowanych zaległości. Podkreślił, że wnioskodawca ponosi liczne koszty związane z wykonywaniem wcześniej zaciągniętych zobowiązań - kredytów wysokooprocentowanych, zaciągnięcie których przyczyniło się do znacznego zwiększenia obecnych kosztów utrzymania rodziny. Ponadto, wnioskodawca korzystając z pomocy społecznej, spłaca raty kolejno zaciągniętych kredytów przedkładając je nad inne zobowiązania, w tym wobec ZUS i KRUS. W oparciu o ustalony stan faktyczny oraz w oparciu o analizę stanu prawnego Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie stwierdził przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek ze względu na ważny interes zobowiązanego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy, wnioskodawca zarzucił szereg nieprawidłowości, które jego zdaniem miały miejsce przy wydawaniu przedmiotowej decyzji. Zarzucił organowi rażące uchybienie przepisom prawa, poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s., który umożliwia, jego zdaniem, umorzenie zaległości z uwagi na ważny interes wnioskodawcy pomimo posiadania przez niego majątku w postaci nieruchomości. Zarzucił też naruszenie zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez dokonanie pobieżnej jedynie analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy i jego rodziny. Wskazał, że do zaciągania kredytów zmusiła go konieczność zaspokajania podstawowych potrzeb rodziny oraz dofinansowania gospodarstwa rolnego w celu zabezpieczenia sobie jedynego źródła przychodów na przyszłość, a terminowe spłacanie kolejnych rat kredytów i pożyczek z pominięciem zobowiązań ZUS spowodowane jest chęcią posiadania dobrej historii kredytowej, która umożliwi ewentualne zaciąganie nowych zobowiązań w przyszłości, przy jednoczesnym przekonaniu o bezzasadności kierowanych do niego żądań ZUS. Wskazał, że pracuje nad poprawieniem własnej sytuacji majątkowej – nakreślił plany rozwoju przedmiotowego gospodarstwa pod kątem kolejnych programów unijnych, a także w kierunku turystyczno-rekreacyjnym - jednakże, jak oświadczył, z uwagi na stan zdrowia w chwili obecnej nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej.

Zarzucił ponadto organowi niewłaściwe i stronnicze powoływanie się na orzeczenia sądów administracyjnych oraz pomijanie okoliczności faktycznych związanych z trudną sytuacją majątkową wnioskodawcy i przerzucanie na stronę ciężaru dowodu. Zarzucił też, iż organ nie przychylił się do kierowanych do niego wniosków, a w uzasadnieniu decyzji naruszył dobre imię wnioskodawcy poprzez sugerowanie, że jest on osobą uchylającą się od aktywności dowodowej i pasywności zawodowej.

Odnosząc się do podniesionych zarzutów ZUS podkreślił, że umorzenie zaległości wobec ZUS możliwe jest na zasadzie wyjątku, w przypadkach o których mowa w art. 28 §3 ustawy o s.u.s. tj. w sytuacji gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności. Ważny interes osoby zobowiązanej jest zatem zależny od jej sytuacji majątkowej i nie ma podstaw aby twierdzić, że pomimo posiadania znacznego majątku w postaci nieruchomości, istnieją podstawy do uznania że skoro wnioskodawca nie jest w stanie uiścić wymaganych należności ze środków bieżących, to ważny interes strony przemawia za ich umorzeniem.

Organ wskazał, iż nie było możliwe ustalenie w postępowaniu wysokości dochodów wnioskodawcy, gdyż pomimo dwukrotnego wezwania o przedłożenie zaświadczenia o wysokości dochodu w rodzinie z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, zobowiązany ograniczał się do wypełnienia oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej. Trudna do ustalenia była także wysokość dochodów osiąganych z prowadzonego gospodarstwa, gdyż wnioskodawca składał kolejno sprzeczne oświadczenia w tej kwestii. W dniu 11.03.2010r. stwierdzał, że ze sprzedaży produktów rolnych osiąga dochód w wysokości 300,00 - 500,00 zł miesięcznie, w dniu 21.05.2010r. oznajmił, że z tego samego źródła uzyskuje 300,00 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia 03.10.2011r. jako dochód z tego źródła wskazał 0zł. Natomiast w dniu 24.10.2011r. zeznał, że od 2-3 lat nie sprzedaje płodów rolnych. Twierdząc, że posiadane tereny zalesione służą mu do pozyskiwania drewna na sprzedaż, nie określił jakiej wielkości jest to zarobek. Nie podał także, iż wydzierżawił część posiadanych nieruchomości.

Organ zauważył też, że wnioskodawca powołuje się na trudną sytuację majątkową która zagraża jego egzystencji, jednocześnie zaś wykazuje regularne zaspokajanie potrzeb dalece wykraczających poza minimum egzystencji – edukacja dzieci w zakresie szkolnictwa wyższego, zakup pomocy naukowych w postaci laptopa, oraz regularna spłata licznych rat kredytów i pożyczek. Wnioskodawca deklaruje również zamiar zaciągania kolejnych zobowiązań cywilnoprawnych, przy jednoczesnym założeniu, że ciążące na nim zobowiązania wobec ZUS zostaną umorzone. W tej sytuacji organ nie uznał twierdzeń wnioskodawcy o niemożności uregulowania ciążących na nim zobowiązań za wiarygodne. Odnosząc się do zarzutu odnośnie przewlekłego prowadzenia postępowania ZUS podniósł, że przyczynił się do tego sam zobowiązany składając wniosek o wyłączenie pracowników Oddziału ZUS w R. od rozpoznania sprawy, co spowodowało konieczność wstrzymania się od podjęcia jakichkolwiek działań w przedmiocie rozpoznania wniosku.

Wskazać również należy, iż znaczna część obszernego uzasadnienia decyzji organu to polemika z podniesionymi przez wnioskodawcę zarzutami dotyczącymi sposobu badania przez organ i postrzegania sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, a także użytych w decyzji z dnia [...].12.2011r. argumentów i sformułowań – która to jednak polemika nie dotyczy bezpośrednio ustawowych przesłanek umorzenia zaległości wobec ZUS.

W skardze na powyższą decyzję, R.S. zarzucił przede wszystkim naruszenie przez organ przepisów proceduralnych, tj. art. 10 §1 Kpa poprzez uniemożliwienie mu zapoznania się w siedzibie organu z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności poprzez zredukowanie postępowania w II instancji do kwestii wyłącznie procesowych, oraz zaniechanie przeprowadzenia postępowania merytorycznego. Skarżący, powołując się na wybrane orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślił zasadę ponownego merytorycznego rozpoznawania sprawy przez organ odwoławczy i zarzucił, że w przedmiotowej sprawie ograniczono się jedynie do kontroli uprzednio wydanego rozstrzygnięcia, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności. Zarzucił też, że nie dopuszczono wnioskowanego przez niego dowodu z oględzin gospodarstwa w celu porównania jego stanu z 2006 i 2011r. by, jak podkreślił, ustalić w jaki sposób prowadzona przez organ egzekucja należności wpłynęła na stan przedmiotowego gospodarstwa.

Skarżący zarzucił też nieuzasadnione przedłużanie czasu prowadzenia postępowania.

Ponadto zarzucił, iż organ powinien z każdej czynności sporządzić stosowny protokół czego nie uczyniono.

Końcowo, skarżący zarzucił przekroczenie w przedmiotowej sprawie granic uznania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja ZUS w sprawie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.

Decyzja o umorzeniu należności jest decyzją uznaniową. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, że kontrola decyzji uznaniowych jest co do zasady traktowana jako ograniczona. Kontrola takich rozstrzygnięć obejmuje przede wszystkim istnienie podstaw faktycznych i prawnych do ich wydania. W pełnym zakresie sądy administracyjne kontrolują natomiast prawidłowość postępowania wyjaśniającego, a więc przede wszystkim jego zakres, sposób przeprowadzenia i prawidłowość dokonanej oceny. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia przy tym organu administracji od obowiązku wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), całościowego wyjaśnienia sprawy i wydania decyzji przekonywującej pod względem faktycznym i prawnym.

Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzjach art. 28 ustawy o s.u.s. Przepis ten daje prawo do umorzenia należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3). Definicję legalną nieściągalności, obowiązującą na gruncie przepisów tejże ustawy, zawarto w ust. 3 art. 28, w oparciu o którą należy stwierdzić, że nieściągalność wiąże się generalnie z brakiem majątku u dłużnika.

Przepisy ustawy o s.u.s. dają jednakże możliwość umorzenia należności z tytułu płatności składek w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Jednocześnie na postawie art. 32 cyt. ustawy, przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na Fundusz Pracy oraz na ubezpieczenie zdrowotne.

Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis sprecyzowane zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365) zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W art. 28 ust. 1 ustawy o s.u.s. ustawodawca określił granice przedmiotowe możliwego umorzenia, zaś w ust. 2 i ust. 3 sprecyzował zasadnicze przesłanki umożliwiające umorzenie. Przepis art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o s.u.s. stanowi bowiem, iż należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy o s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Przewidziane w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy uzależnienie umarzania należności z tytułu składek od całkowitej ich nieściągalności nie dotyczy ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek. Do nich zalicza się przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą zobowiązanych do płacenia składek na swoje ubezpieczenie społeczne.

W art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. przewidziana jest dodatkowa możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie, która dotyczy ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami. Przepis ten stanowi, że należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Ta grupa płatników potraktowana została przez ustawodawcę łagodniej i zaległe należności w przypadku takich podmiotów mogą być umarzane, mimo braku całkowitej nieściągalności, w sytuacjach określonych w rozporządzeniu.

Unormowania powyższe kierowane są zatem do różnych podmiotów.

Z art. 28 ust. 3 b ustawy o s.u.s. wynika, że dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów ubezpieczeń społecznych. Podejmując decyzję w tym zakresie organ musi zatem wyważyć oba wskazane interesy. Aby to uczynić musi dokładnie ustalić sytuację osoby zobowiązanej i jednocześnie mieć na uwadze zasadę ogólną postępowania administracyjnego określoną w art. 7 k.p.a.

Organ ustalił, że skarżący wraz z rodziną skorzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w zakresie dożywiania oraz zasiłku okresowego i zasiłku celowego. Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. potwierdził wysokość pomocy finansowej udzielonej w trzech ostatnich latach, która łącznie wyniosła 3.837,19zł.

Jednakże organ nie ocenił tych faktów, nie nadał im żadnego znaczenia, przez co nie ocenił i nie rozważył czy wniosek o umorzenie należności byłby zgodny z interesem publicznym. Tymczasem organ administracji państwowej wydając decyzję uznaniową ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny (art. 7 k.p.a.). Wyrażona w tym przepisie zasada postępowania administracyjnego prowadzi do wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zauważyć należy, że art. 7 k.p.a. nie ustala hierarchii przedmiotowych interesów i nie określa zasad rozstrzygania konfliktów między nimi. Z brzmienia tego przepisu wynika, że ustawodawca przyjmuje regułę, według której oba te interesy podlegają równorzędnej ochronie. W państwie prawa nie ma bowiem miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym - takie też stanowisko zajął WSA w Warszawie w wyroku z dnia 26 czerwca 2008r. sygn. akt V SA/Wa 455/08 (http://cbois.nsa.gov.pl) .

Z powyższych przyczyn skarga okazała się uzasadniona.

W tej sytuacji bezprzedmiotowe stało się rozstrzygnięcie innych zarzutów zawartych w skardze. Zgłoszony w skardze zarzut odnośnie przewlekle prowadzonego postępowania, w tej sprawie nie mógł odnieść skutku.

Ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

W oparciu o art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.