Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 715/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Pełnomocnik procesowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 137 par. 3, art. 169 par. 1, art. 201 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka, sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014r. sprawy ze skargi spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżone postanowienie ; II. określa , że zaskarżone postanowienie w całości nie podlega wykonaniu ; III. zasądza od dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę 357 ( trzysta pięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej zawiesił postępowanie odwoławcze prowadzone na skutek odwołania Spółki A od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]" w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w wysokości 8.347 zł z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego Toyota Landcruiser.

Po rozpatrzeniu zażalenia na to postanowienie , zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]", Dyrektor Izby Celnej orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia o zawieszeniu postępowania odwoławczego.

W uzasadnieniu tego postanowienia wskazał , że w związku z postępowaniem podatkowym w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego , Naczelnik Urzędu Celnego nadał rygor natychmiastowej wykonalności swojej nieostatecznej decyzji z dnia "[...]", a postanowienie w tej kwestii z dnia "[...]" zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]". Postanowienie to zostało jednak zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie . Wyrokiem z dnia 26 marca 2014 r. , sygn. akt I SA/Ol 165/ 14 , sąd uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności . Od wyroku tego wywiedziona została skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego .

W dalszej części uzasadnienia , Dyrektor Izby Celnej zacytował treść art. 201 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( tekst jedn. D.U. z 2012r., poz. 749 ze zm. ; dalej jako Ord. pod.) , określający podstawy zawieszenia postępowania . Stwierdził , że biorąc pod uwagę dyspozycję powołanego przepisu , zaistnienie przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 201 § 1 Ord. pod. , nakłada obowiązek zawieszenia postępowania podatkowego . Wskazał przy tym ,że podstawę zawieszenia stanowi art. 201 § 1 pkt 2 Ord. pod. , stosownie do którego organ podatkowy zawiesza postępowanie , gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Dotyczy to kwestii prejudycjalnej , czyli sytuacji , w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia będzie miało wpływ na wynik innego postępowania . Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania administracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania .

W ocenie Dyrektora organu , zachodzi ścisły związek pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu głównym , a kwestią będącą przedmiotem postępowania w oparciu o które organ zawiesił to postępowanie .

Powołując się na doktrynę i orzecznictwo , organ stwierdził ,że przyjmuje się , iż zagadnieniem wstępnym mogą być wyłącznie zagadnienia prawne , które ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy , gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie w danej sprawie . Treścią prejudykatu może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku , stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne okoliczności mające znaczenie prawne . Takie zagadnienie wstępne wystąpiło na gruncie przedmiotowej sprawy . Konieczne jest bowiem rozstrzygnięcie kwestii prawnej , która nie odnosi się do okoliczności faktycznych zaistniałych w granicach sprawy.

Prejudykatem w takim stanie rzeczy jest rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Olsztynie , sygn. akt I SA/Ol 165/14 z dnia 26 marca 2014r. , której przedmiot stanowi podstawę zawieszenia odwoławczego postępowania wymiarowego . Ustalenie czy pełnomocnictwo przedstawione do postępowania w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności odpowiada rygorom określonym w art. 137 § 3 Ord. pod. w związku z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych , stanowi w niniejszej sprawie zagadnienie prawne , którego wcześniejsze rozstrzygnięcie w innym postępowaniu przez kompetentny sąd, warunkuje wydanie decyzji w sprawie odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]". W ocenie Dyrektora Izby Celnej oczekiwane orzeczenie NSA stanowi zatem zagadnienie wstępne.

Nadto organ podniósł , że zawieszenia postępowania jest uzasadnione również ze względów celowości , sprawiedliwości oraz ekonomiki procesowej. Celowość zawieszenia postępowania była także poddana analizie z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją lub aktem , jak i przesłanek do wznowienia postępowania na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym postępowaniu.

Skargę od tego postanowienia wniósł pełnomocnik spółki . Zarzucił naruszenie przepisów postępowania , tj. art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 oraz 201 § 1 pkt 2 Ord. pod. poprzez niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania pomimo , że nie występuje zagadnienia wstępne .

Wskazując na powyższe , pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych .

W uzasadnieniu skargi podniesiono , że zawieszenie postępowania w oparciu o art. 201 § 1 pkt 2 Ord. pod. uzależnione jest od łącznego wystąpienia wskazanych przez organ przesłanek , tj. : postępowanie podatkowe jest w toku , istnieje zagadnienie wstępne oraz rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd . Musi więc istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy podatkowej a zagadnieniem wstępnym , którego ocena , gdyby ono samo mogło być przedmiotem odrębnego postępowania , należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten , przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone. Ponadto zagadnienie wstępne występuje tylko wtedy , gdy od jego rozpoznania zależy rozstrzygnięcie sprawy w ogóle , a nie wydanie rozstrzygnięcia o konkretnej treści .

W ocenie skarżącego rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej od wyroku WSA w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nie jest takim zagadnieniem wstępnym. Brak jest jakichkolwiek przeszkód , aby Dyrektor Izby Celnej samodzielnie rozstrzygnął , czy pełnomocnictwo odpowiada określonym wymogom, które wynikają z przytoczonych regulacji w art. 137 § 3 Ord. pod. w związku z art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych . Uchybienie powyższym wymogom rodzi po stronie organu obowiązek wezwania do uzupełnienia braków formalnych, a do czasu ich uzupełnienia organ nie jest uprawniony do doręczania korespondencji pełnomocnikowi . Wobec oczywistego brzmienia powyższych regulacji , nie sposób uznać aby w sprawie zachodziło zagadnienie prawne.

Ponadto skarga zwróciła uwagę na naruszenie zasady szybkości postępowania , w szczególności wobec faktu długiego okresu rozpoznawania skarg kasacyjnych. Według skarżącej względy ekonomiki procesowej nie uzasadniają zawieszenia postępowania .

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie , podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, dalej jako p.u.s.a. ) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; tekst jedn. D.U. z dnia 14 marca 2012r. , poz. 270, cyt. dalej jako p.p.s.a. ) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Rozpoznawszy skargę , sąd administracyjny może ją uwzględnić i na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. orzec o : - uchyleniu decyzji lub postanowienia w całości albo w części , jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy , naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego , inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- stwierdzeniu nieważność decyzji ( postanowienia) w całości lub w części , jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

- stwierdzeniu wydania decyzji ( postanowienia ) z naruszeniem prawa , jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach .

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy kwestii , czy podstawą zawieszenia postępowania odwoławczego może być art. 201 § 1 pkt 2 Ord. pod. , stanowiący , że organ podatkowy zawiesza postępowanie " gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd" . Według organu takim zagadnieniem wstępnym ( tzw. prejudykatem) jest "ustalenie czy pełnomocnictwo przedstawione do postępowania w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności odpowiada rygorom określonym w art. 137 § 3 Ord. pod. w związku z art. 6 ust. ustawy z dnia 6 lipca 1982r, o radcach prawnych".

W ocenie sądu stanowisko organu nie jest jednak trafne . Skarga podnosi zasadny zarzut , że w sprawie - określanej przez organ jako główna- nie występuje zagadnienie wstępne. Kwestia prawidłowości pełnomocnictwa złożonego w postępowaniu o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej nie stanowi bowiem zagadnienia wstępnego w postępowaniu dotyczącym określenia zobowiązania podatkowego . Kwestia ta ma charakter procesowy związany z niespornym ustaleniem , że odpis pełnomocnictwa złożony w postępowaniu o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nie był uwierzytelniony zgodnie z wymogami ustawowymi ( brak podpisu pełnomocnika pod pieczątką " za zgodność z oryginałem ") . Ustalenie to legło u podstaw uchylenia postanowienia w przedmiocie nadania rygoru przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 26 marca 2014r. , sygn. akt I SA/Ol 165/14 . Wyrokiem tym sąd uznał , że wobec braków formalnych pełnomocnictwa , doszło do naruszenia przepisów ordynacji podatkowej o doręczeniach , w konsekwencji czego postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie wiąże organu ( s. 4 uzasadnienia wyroku ). W związku z tym , na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. , sąd uchylił postanowienie zaskarżone w sprawie sygn. akt I SA/Ol 165/14. Uznał bowiem, że stwierdzone naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena tego stanowiska WSA w Olsztynie będzie przedmiotem oceny przez NSA przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej. Kwestia prawidłowości udzielonego pełnomocnictwa nie występuje jednak w postępowaniu głównym ( wymiarowym) , które zostało zawieszone , Nie można więc twierdzić , że od rozstrzygnięcia tej kwestii w sprawie sygn. akt I SA/Ol 165/14 zależy rozstrzygnięcie odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe . Taka zależność między tymi sprawami nie zachodzi . Należy przy tym podkreślić , że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 pkt 2 Ord. pod. nie jest wyjaśnienie wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy będącej przedmiotem postępowania podatkowego , lecz rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd. Natomiast wykładnia językowa art. 201 § 1 pkt 2 Ord. pod. nie daje podstaw do uznania , że prawomocne rozstrzygnięcie skargi ( lub skargi kasacyjnej ) przez sąd administracyjny w innym , odrębnym , postępowaniu stanowi zagadnienie wstępne .

Jak już wskazano , kwestia prawidłowości złożonego odpisu pełnomocnictwa i prawidłowości doręczeń w postępowaniu w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności , nie rzutuje na możliwość rozpoznania odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe . Postępowanie w przedmiocie nadania rygoru cechuje bowiem daleko idąca odrębność od postępowania w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego. Wynika to z treści art. 239b § 3 i 4 Ord. pod. , które wskazują na to, że postępowanie w sprawie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności powinno być prowadzone i zakończone niezależnie od postępowania odwoławczego ( tak B. Dauter w "Ordynacja podatkowa. Komentarz", LexisNexis , Wyd. 6 , s.892 ). Trafnie przy tym podnosi skarżąca , że nawet gdyby w postępowaniu w przedmiocie określenia zobowiązania wystąpiła taka sama kwestia prawidłowości odpisu pełnomocnictwa , to organ podatkowy dysponuje możliwością wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych . Zgodnie z art. 137 § 3 Ord. pod. pełnomocnik ma obowiązek dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa , a radca prawny ( obok innych wymienionych podmiotów) może uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa. Sposób dokonania takiego uwierzytelnienia uregulowany został w art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych ( tekst jedn. D.U. z 2014r. , poz. 637 ze zm. ) , który stanowi , że poświadczenie powinno zawierać podpis radcy prawnego , datę i oznaczenia miejsca jego sporządzenia, a na żądanie również godzinę dokonania czynności. Cytowane przepisy są jasne i nie budzą wątpliwości. W każdym przypadku stwierdzenia przez organ , że złożone pełnomocnictwo nie odpowiada wymogom formalnym w tym co do sposobu uwierzytelnienia , zastosowanie powinien znajdować tryb wezwania do usunięcia braku pełnomocnictwa lub jego odpisu na podstawie art. 169 § 1 w zw. z art .137 § 3 Ord. pod. ( vide : R. Hauser w " Ordynacja podatkowa. Komentarz" , LexisNexis Wyd. 6 , s. 733 ).

Podsumowując powyższe rozważania , stwierdzić więc należy , że zawieszenie postępowania odwoławczego nastąpiło z naruszeniem art. 201 § 1 pkt 2 Ord. pod.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zawarto nadto stwierdzenia , że kwestionowane zawieszenie postępowania uzasadniają również względy " celowości, sprawiedliwości oraz ekonomiki procesowej " oraz celowości zawieszenia "z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego " . Na te argumenty powołuje się także odpowiedź na skargę . Odnosząc się do tych argumentów organu , sąd zauważa , że nie znajdują one oparcia w treści art. 201 § 1 pkt 2 Ord. pod. Ponadto ich przywołanie jest bardzo ogólnikowe i w żaden sposób nie zostało powiązane z okolicznościami sprawy , co przemawia za przyjęciem , że w tym zakresie naruszony został wymóg art. 210 § 6 Ord. pod. Uzasadnienie powinno bowiem szczegółowo wykazać takie powiązania między obiema sprawami i okoliczności , które wskazują na wymienione przez organ przesłanki zawieszenia postępowania odwoławczego .

Z przedstawionych względów , na mocy art. 145 § 1 pkt 1lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 , art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ... ( D.U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ). Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony wpis sądowy ( 200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika ( 240 zł) oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa ( 17 zł) .