Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 149/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
659
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Umorzono postępowanie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi O. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta w przedmiocie wymiany prawa jazdy. 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta Miasta do załatwienia wniosku skarżącej datowanego na [...] stycznia 2019 r.; 2. stwierdza, że Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności w załatwieniu ww. wniosku; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałym zakresie skargę oddala; 5. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącej O. S. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] maja 2019 r. O. S. (dalej też jako "Skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na "przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta w sprawie o wymianę prawa jazdy prowadzonego pod sygn. akt [...]", wnosząc o:

1) stwierdzenie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że Prezydent Miasta (dalej też jako "Prezydent Miasta" lub "Organ") w ww. sprawie dopuścił się bezczynności i prowadził postępowanie w sposób przewlekły z rażącym naruszeniem prawa;

2) stwierdzenie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Organ nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa;

3) zobowiązanie Organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do wydania decyzji w ww. sprawie w terminie tygodnia;

4) przyznanie na podstawie 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a od Organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości [...] zł tytułem odpowiedniej sumy pieniężnej;

5) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.;

6) przeprowadzenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w aktach ww. sprawy na okoliczność występującej w sprawie przewlekłości i bezczynności organu;

7) na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów niniejszego postępowania.

W uzasadnieniu Skarżąca wyjaśniła, że w styczniu 2019 r. wystąpiła do Starosty [...] o wymianę prawa jazdy. Po przekazaniu podania do organu właściwego, tj. Prezydenta Miasta, organ ten wezwał o uzupełnienie braków formalnych podania. Po uzupełnieniu dokumentów w lutym 2019 r., Organ nie wykonał żadnej czynności poza tym, że pismem z [...] marca 2019 r. zawiadomił o przedłużeniu okresu postępowania, nie uzasadniając przy tym w żaden sposób swojego stanowiska. Organ prowadzi postępowanie od ponad 3 miesięcy, pozostając bezczynnym, zatem dopuścił się przewlekłego prowadzenia sprawy i bezczynności. W ocenie Skarżącej za tym, że Organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa przemawia w szczególności fakt, iż zawiadamiając o wydłużeniu terminu rozpoznania sprawy nie wykonał obowiązku określonego w art. 36 § 1 k.p.a., tj. nie uzasadnił w żaden sposób przedłużenia terminu na rozpoznanie sprawy, jak i nie wskazał daty stanowiącej granicę, do której rozpozna on sprawę. Zdaniem autorki skargi powyższe zachowanie Organu jest tym bardziej niezrozumiałe, gdyż, jak wynika z twierdzeń jego pracowników, istota sprawy zasadza się na dokonaniu oceny właściwości organu, jak i jurysdykcji krajowej do rozpoznania sprawy. W przypadku Skarżącej – w jej ocenie – pozostaje właściwym do rozpoznania wniosku organ właściwy zarówno w RFN, jak i RP. Przesądzenie przez organ kwestii swojej właściwości do wymiany prawa jazdy jest działaniem związanym wyłącznie z dokonaniem subsumcji przestawionego stanu faktycznego i dowodów do przepisów prawa i nie ma charakteru szczególnie skomplikowanego. W tej sytuacji tym bardziej zwłoka Organu nie jest w żaden sposób uzasadniona. Skarżąca podkreśliła, że szybkie rozpoznanie sprawy leży w interesie strony, chcącej jak najszybciej uzyskać jakiekolwiek rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, tak aby móc legalnie podróżować pomiędzy RP, a RFN. Skarżąca bowiem bardzo często pokonuje drogę na trasie [...] – [...] i prawo jazdy jest jej niezbędne. W tym kontekście skarżąca wskazała, że Organ powinien wydać decyzję choćby negatywną z zachowaniem terminów do załatwienia sprawy, celem umożliwienia realizacji uprawnień strony do dochodzenia swoich praw [przed] organem wyższej instancji i sądem. Brak takiej decyzji w zasadzie jest działaniem obstrukcyjnym na prawie wyrażonym w art. 45 Konstytucji RP, ponieważ przy takiej organizacji pracy i tempie procedowania (które w zasadzie sprowadza się do dokonaniu oceny swojej właściwości) nie sposób "doczekać się" wyczerpania środków zaskarżenia i rozpoznania sprawy przez sąd.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta poinformował, że [...] maja 2019 r. wydał decyzję nr [...] o odmowie wymiany [...] prawa jazdy. Jednocześnie kwestia ponaglenia została rozstrzygnięta postanowieniem wydanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] (zwane też dalej "SKO") [...] maja 2019 r., nr [...], wskazującym na niedopuszczenie się bezczynności w sprawie przez Prezydenta Miasta.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących niezałatwienia sprawy, Organ wskazał, że wniosek przesłany zgodnie z właściwością miejscową ze Starostwa Powiatowego w [...] dnia [...] stycznia 2019 r. nie został niezwłocznie rozpatrzony w związku z tym, że nie dostarczono: tłumaczenia prawa jazdy z kopią prawa jazdy złączonego w sposób trwały oraz (do dnia [...] marca 2019 r.) karty pobytu lub innego dokumentu potwierdzającego pobyt na terenie Rzeczypospolitej Polskiej – czyli warunku koniecznego do wymiany zagranicznego prawa jazdy, zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r. poz. 341) oraz § 9 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231 ze zm.). Dnia [...] stycznia 2019 r. telefonicznie oraz zawiadomieniem z [...] stycznia 2019 r. Skarżąca została poinformowana o brakach w dokumentach, koniecznych do realizacji wniosku, a także pouczona o tym, że nieusunięcie ww. braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Dnia [...] lutego 2019 r. Skarżąca uzupełniła tylko część brakujących dokumentów, będąc jednocześnie poinformowana o stanowisku urzędu dot. niewłaściwej karty pobytu i braku właściwego tłumaczenia prawa jazdy. W dniu [...] lutego 2019 r. Organ zwrócił się z zapytaniem do Ministerstwa Infrastruktury, czy przedstawiona przez Skarżącą [...] karta pobytu może stanowić dokument potwierdzający pobyt na terenie RP. W odpowiedzi nadesłanej [...] marca 2019 r. Ministerstwo potwierdziło stanowisko Organu co do niewłaściwego dokumentu załączonego do wniosku, mającego potwierdzić pobyt na terenie Polski. Jednocześnie w dniach [...] lutego 2019 r. oraz [...] marca 2019 r. Organ skierował drogą elektroniczną zapytania do organu niemieckiego z prośbą o informację w sprawie pobytu Skarżącej na terenie [...]. Dnia [...] marca 2019 r. otrzymano informację, że Skarżąca przebywa od [...] grudnia 2018 r. na terenie [...] i tam jest zameldowana. Następnie zawiadomiono Skarżącą o możliwości zapoznania się z otrzymanymi dokumentami. W dniu [...] marca 2019 r. Skarżąca dostarczyła kopię wizy na terenie Polski od [...] marca do [...] września 2019 r.

W konkluzji Prezydent Miasta stwierdził, że ponieważ Skarżąca nadal nie dołączyła do wniosku właściwego tłumaczenia prawa jazdy, jej wniosek o czynność materialno-techniczną wymiany prawa jazdy nie mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. Wobec tego w dniu [...] maja 2019 r. Organ wydał decyzję o odmowie wymiany [...] prawa jazdy Skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również rozpatrywanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jak z powyższego wynika, zakres przedmiotowy takiej skargi wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1–4(4a) p.p.s.a. – w tym sensie, że zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy ww. przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności tam wskazanych.

W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia takiej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Po spełnieniu tego wymogu skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może być wniesiona w każdym czasie.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że przedmiotowa skarga jest dopuszczalna, albowiem:

- zarzucana opieszałość dotyczy rozpoznania przez Prezydenta Miasta wniosku o wymianę prawa jazdy – a więc w istocie chodzi o opieszałość w dokonaniu czynności materialnotechnicznej, jaką stanowi wymiana prawa jazdy – czyli czynności, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – albo w wydaniu decyzji administracyjnej odmawiającej takiej wymiany, czyli aktu z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.;

- z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] kwietnia 2019 r. do Wydziału Spraw Obywatelskich i Uprawnień Komunikacyjnych Urzędu Miasta [...] wpłynęło ponaglenie, sygnowane przez pełnomocnika Skarżącej, na prowadzone przez Organ postępowanie w sprawie wymiany prawa jazdy. Ubocznie godzi się zaznaczyć, że ponaglenie to zostało rozpatrzone przez SKO postanowieniem z [...] maja 2019 r., w którym wskazano, iż Prezydent Miasta nie dopuścił się bezczynności w sprawie.

Podsumowując tę część rozważań należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarga została wniesiona z zachowaniem wszystkich wymogów formalnych, w tym wymogu uprzedniego wystąpienia do organu z ponagleniem – co otworzyło drogę do jej merytorycznego rozpatrzenia przez Sąd.

Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym – co też w niniejszej sprawie nastąpiło.

Przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd ustalił – w oparciu o materiał zgromadzony w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych, a także w aktach sądowych – następujące okoliczności faktyczne istotne dla jej rozstrzygnięcia:

- [...] stycznia 2019 r. – wpływ datowanego na [...] stycznia 2019 r. wniosku Skarżącej o wymianę prawa jazdy do Starostwa Powiatowego w [...]

- [...] stycznia 2019 r. – przekazanie ww. wniosku do organu właściwego (Prezydenta Miasta [...]);

- [...] stycznia 2019 r. – wystosowanie do Skarżącej przez Organ wezwania do uzupełnienia braków wniosku;

- [...] lutego 2019 r. – częściowe uzupełnienie braków wniosku przez pełnomocnika Skarżącej;

- [...] lutego 2019 r. oraz [...] marca 2019 r. – skierowanie drogą elektroniczną zapytania do organu niemieckiego (Kraftfahrt-Bundesamt) z prośbą o informację w sprawie pobytu Skarżącej na terenie [...];

- [...] lutego 2019 r. – zwrócenie się przez Organ z pisemnym zapytaniem do Ministerstwa Infrastruktury czy [...] karta pobytu Skarżącej może stanowić dokument potwierdzający pobyt na terenie RP;

- [...] lutego 2019 r. – dosłanie dalszych brakujących dokumentów przez pełnomocnika Skarżącej;

- [...] marca 2019 r. – otrzymanie odpowiedzi (przeczącej) z Ministerstwa Infrastruktury;

- [...] marca 2019 r. – uzyskanie informacji od ww. niemieckiego organu;

- [...] marca 2019 r. – wystosowanie do Skarżącej zawiadomienia o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów;

- [...] marca 2019 r. – Skarżąca uzupełniła materiał dowodowy o kserokopię wizy;

- [...] maja 2019 r. – nadanie przez stronę skarżącą skargi datowanej na [...] maja 2019 r. w placówce pocztowej Poczty Polskiej (wpływ do Organu: [...] maja 2019 r.);

- [...] maja 2019 r. wydanie przez Prezydenta Miasta decyzji o odmowie wnioskowanej wymiany prawa jazdy.

W tych okolicznościach faktycznych sprawy Skarżąca, jak wynika z treści wniosków zawartych w petitum skargi, zarzuciła Prezydentowi Miasta obie postaci opieszałości – tj. bezczynność oraz przewlekłość – w załatwieniu wniosku o wymianę prawa jazdy.

W związku z tym ocenę, czy w kontrolowanym postepowaniu doszło do zarzucanych Organowi postaci opieszałości (jednej lub obu), trzeba poprzedzić koniecznym rozgraniczeniem zakresów skarg: (i) na bezczynność organu oraz (ii) na przewlekłe prowadzenie przezeń postępowania.

Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela zapatrywanie wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 05 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 (CBOSA), zgodnie z którym nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegająca na dodaniu (od 11 kwietnia 2011 r.) skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności" przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.; w skrócie "k.p.a."), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 (a od 15.08.2015 r. – także pkt 9) oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57). Potwierdza to definicja legalna "bezczynności" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a. wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.

Z kolei pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2017, art. 3 Nb 78), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, art. 37 Nb 4). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 05.07.2012 r., II OSK 1031/12, CBOSA). Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2).

Zarazem nie ulega wątpliwości, że w konkretnym przypadku mogą wystąpić jednocześnie obie postaci opieszałości – gdy organ prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny, niesprawny ("przewlekłość"), a w związku z tym nie dotrzymuje terminów załatwienia sprawy zakreślonych w art. 35 k.p.a., bez jednoczesnego dochowania aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a. ("bezczynność").

Zgodnie z art. 12 k.p.a. organ administracji publicznej powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1), a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Wskazany przepis normuje jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego – zasadę szybkości, a więc osiągania końcowego celu postępowania administracyjnego w najkrótszym możliwym czasie. W doktrynie podnosi się, że zasada ta ma dla skuteczności ochrony interesu społecznego oraz interesu jednostki istotne znaczenie i należy do kardynalnych zasad dobrego postępowania. Przewlekłość zawsze jest bowiem zaprzeczeniem stabilności i pewności w stosunkach społecznych, podważa w oczach społeczeństwa autorytet władzy oraz oddala moment wykonania nakazu prawa (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, art. 12 Nb 1, i tam przywołana literatura). Realizacja wskazanej zasady jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy oraz ustanawiającymi środki ochrony przed przewlekłością i bezczynnością organów administracji publicznej, a także statuującymi odpowiedzialność pracownika organu administracji publicznej.

W myśl ogólnej reguły z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z tym że – zgodnie z § 2 tego artykułu – niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przy czym, do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Zgodnie z art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

Na tym tle normatywnym w pierwszej kolejności należy ocenić kwestię zarzucanej organowi bezczynności, tj. kwestię dochowania przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywnego przedłużania z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a.

W niniejszej sprawie jest poza sporem, że wniosek Skarżącej z [...] stycznia 2019 r. o wymianę prawa jazdy (notabene złożony jednym pismem z analogicznym wnioskiem jej męża, A. S., którego dotyczył wyrok tut. Sądu o sygn. akt IV SAB/Po 148/19), przekazany według właściwości przez Starostę [...], wpłynął do Prezydenta Miasta w dniu [...] stycznia 2019 r. Z tym dniem, zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., doszło zatem do wszczęcia postępowania zainicjowanego ww. wnioskiem (ten dzień, jako datę wszczęcia postępowania, podał też Organ w zawiadomieniu z [...] marca 2019 r.). Zatem podstawowy, jednomiesięczny termin do rozpoznania wniosku upływał z dniem [...] lutego 2017 r. Przed jego upływem Organ powinien załatwić sprawę, albo – zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. – powiadomić stronę o nowym terminie jej załatwienia, z podaniem przyczyn zwłoki (np. z powołaniem się na szczególnie skomplikowany charakter sprawy w rozumieniu art. 35 § 3 k.p.a.) oraz z pouczeniem o prawie wniesienia ponaglenia. Z akt sprawy nie wynika, aby Prezydent Miasta skorzystał z możliwości przedłużenia terminu, jaką daje przywołany art. 36 § 1 k.p.a. W szczególności za takie działanie nie można uznać wzmianki poczynionej przez Organ w zawiadomieniu z [...] marca 2019 r. o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i możliwości końcowego zaznajomienia się przez stronę z aktami sprawy – ograniczającej się do ogólnikowego wskazania na "konieczność wydłużenia okresu prowadzenia przedmiotowego postępowania" – gdyż, jak trafnie podniesiono w skardze, wzmianka ta nie spełniała wymogów z art. 36 § 1 k.p.a. W szczególności nie wskazywała nowego, konkretnego terminu załatwienia sprawy ani nie wyjaśniała przyczyn niedotrzymania ustawowego terminu. Ostatecznie w dniu [...] maja 2019 r. Organ wydał decyzję załatwiającą (odmownie) wniosek Skarżącej o wymianę prawa jazdy.

Jak z powyższego wynika, Prezydent Miasta rozpoznawał przedmiotowy wniosek przez ponad 3 miesiące – a więc z przekroczeniem terminu zakreślonego przez ustawodawcę w art. 35 § 3 in fine k.p.a. nawet dla spraw szczególnie skomplikowanych – bez jednoczesnego dochowania aktów staranności przewidzianych w art. 36 § 1 k.p.a. Dopuścił się zatem bezczynności w wyżej objaśnionym rozumieniu.

Należy podkreślić, że stan bezczynności istniał jeszcze w dniu wniesienia skargi ([...] maja 2019 r.), ale ustał przed dniem wydania niniejszego wyroku ([...] sierpnia 2019 r.).

W takiej sytuacji – gdy zarzucany stan bezczynności ustaje po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd – to postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe w części obejmującej zobowiązanie organu do wydania aktu lub dokonania czynności, o jakich mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (a bardziej ogólnie: do załatwienia wniosku) W tym też zakresie podlega ono umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26.11.2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr [...], poz. 63) – o czym Sąd orzekł w pkt 1 sentencji wyroku.

Nie zwalnia to jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi – przewidzianych w art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. oraz (ewentualnie) w art. 149 § 2 p.p.s.a.

Z tych wszystkich względów Sąd był zobligowany stwierdzić, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku Skarżącej datowanego na [...] stycznia 2019 r. (pkt 2 sentencji wyroku).

Zarazem Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność Organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa – o czym orzeczono, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., w pkt 3 sentencji wyroku.

Sąd wziął bowiem pod uwagę, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21.06.2012 r., I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe". Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27.03.2013 r., II OSK 468/13; a także wyroki WSA: z 10.04.2014 r., II SAB/Wr 14/14; z 11.10.2013 r., II SAB/Po 69/13; z 11.03.2015 r., IV SAB/Po 19/15 – CBOSA).

W niniejszej sprawie taka sytuacja – zdaniem Sądu – nie wystąpiła. Formułując taką ocenę, Sąd miał przede wszystkim na względzie fakt, że krótko po wniesieniu przez Skarżącą ponaglenia oraz skargi stan bezczynności ustał – w związku z wydaniem przez Organ decyzji kończącą postępowanie – a także wielkość przekroczenia ustawowego terminu załatwienia sprawy, które w tym przypadku nie było znaczne. Godzi się bowiem zauważyć, że choć wymiana prawa jazdy, co do zasady, nie jest sprawą szczególnie skomplikowaną, to jednak kontrolowanemu tu postępowaniu – z uwagi na jego szczególne (odbiegające od typowych) okoliczności faktyczne i związany z tym szerszy zakres niezbędnego postępowania wyjaśniającego oraz występujących zagadnień prawnych – taki charakter można przypisać. Oznacza to, że przekroczenie ustawowego, dwumiesięcznego terminu załatwienia sprawy wyniosło nieco ponad miesiąc. Ponadto Sąd uwzględnił okoliczność, że w zawiadomieniu z [...] marca 2019 r. Organ zasygnalizował Skarżącej konieczność wydłużenia okresu prowadzenia przedmiotowego postępowania (acz bez dochowania wymogów z art. 36 § 1 k.p.a.).

Już z tych względów Sąd nie znalazł również podstaw do przyznania od Organu na rzecz Skarżącej żądanej przez nią sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Poza tym Sąd miał na względzie, że ów środek prawny pełni przede wszystkim funkcję indemnizacyjną (odszkodowawczą), a zatem wiąże się z koniecznością wykazania (a przynajmniej uprawdopodobnienia) przez stronę skarżącą faktu poniesienia szkody oraz jej rozmiaru. Tymczasem Skarżąca swego żądania przyznania sumy pieniężnej w ogóle (tj. ani co do zasady, ani co do wysokości) nie uzasadniła. Wobec tego skargę w tym zakresie (tj. w zakresie tego żądania) Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił, w ramach rozstrzygnięcia zawartego w pkt 4 sentencji wyroku.

Orzeczone w tym punkcie oddalenie skargi "w pozostałej części" dotyczy także zawartego w skardze żądania stwierdzenia przez Sąd, iż Organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły. W ocenie Sądu kontrolowane postępowanie nie było bowiem prowadzone przewlekle. Przedstawione wyżej zestawienie czynności podejmowanych przez Organ w toku postępowania – należycie udokumentowanych w materiałach zebranych w aktach sprawy – pokazuje, że czynności te nie miały charakteru pozornego i zmierzały do prawidłowego ustalenia przez Organ pełnego stanu faktycznego oraz prawnego sprawy. Organ wszystkie czynności podejmował sprawnie, w dość krótkich odstępach czasu, i bez ich zbędnego dublowania. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, ze na długość toczącego się postępowania miała istotny wpływ konieczność niejednokrotnego wzywania Skarżącej o uzupełnienie brakujących dokumentów oraz składanie przez nią tych dokumentów "na raty".

O zwrocie kosztów postępowania (pkt 5 sentencji wyroku), Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącą koszt wpisu od skargi, w wysokości [...] zł.