Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2330/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 66
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant st. spec. - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. sprawy ze skargi B.Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia ... czerwca 2014 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie jest skarga B. Sp. z o.o. z siedzibą w W.(dalej jako Skarżąca), na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia ... czerwca 2014 r. nr ..., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Bemowo z dnia ... kwietnia 2014r., nr ... odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Przedmiotowe postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym:

Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa - Bemowo wszczął postępowanie egzekucyjne wobec B. sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w dniu ... września 2013 r. o nr od ..., obejmujących zaległości z tytułu dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres od marca 2004 r. do kwietnia 2006 r. oraz lipiec 2008 r. i marzec 2009 r. w kwocie należności głównej ... zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa - Bemowo w oparciu o wymienione tytuły wykonawcze zaczął prowadzić postępowanie egzekucyjne, w ramach którego dokonał m. in. zajęć rachunków bankowych.

Pismem z dnia 10 lutego 2014 r. D. T.złożył w imieniu B. sp. z o.o. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, powołując się na przedawnienie roszczenia. Pełnomocnik Skarżącej podniósł, iż należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi przedawniają się zgodnie z art. 70 § 1 ordynacji podatkowej czyli po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym zobowiązanie powstało.

Organ egzekucyjny pismem datowanym na 10 marca 2014 r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie wniosku Skarżącej. W piśmie z dnia 24 marca 2014 r. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych poinformował, iż ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie zawiera przepisów wskazujących na termin przedawnienia zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania. Zgodnie z art. 66 ww. ustawy w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się kodeks postępowania administracyjnego, kodeks cywilny oraz kodeks pracy. Przepisy dotyczące przedawnienia znajdują się w art. 118 k.c., który stanowi, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Wobec braku przepisów szczególnych w zakresie przedawnienia, okres przedawnienia wynosi zatem lat 10.

Postanowieniem z dnia .. kwietnia 2014 r. o nr ... Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa - Bemowo odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując na brak przesłanek do podjęcia wnioskowanego postanowienia o umorzeniu w świetle obowiązujących przepisów prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Pismem z dnia 15 maja 2014 r. pełnomocnik Strony skarżącej złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi.

W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że organ nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego związanego z powstaniem tytułów wykonawczych, wskazując ponadto na charakter umów zawartych pomiędzy WCPR i MOZiRON a Skarżącą.

Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie postanowieniem z dnia ... czerwca 2014 r. o nr ... utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa - Bemowo.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia ...02.2012 r. o nr ... na podstawie art. 45 ust. 3a, art. 49e ust. 1 i 2 oraz art. 26a ust. 11 ustawy o rehabilitacji zawodowej społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nakazał zobowiązanej Spółce zwrot przekazanych tytułem dofinansowań do wynagrodzeń za okres 03- 12.2004 r., 2005 r., 01-04.2006 r., 07.2008 r. i 03.2009 r. Odnosząc się do twierdzenia pełnomocnika Strony skarżącej zawartego we wniosku o umorzenie z dnia 10.02.2014 r., iż powyższe zobowiązania uległy przedawnieniu zgodnie z art. 70 § 1 ordynacji podatkowej organ nadzoru wskazał, iż ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w art. 49 co prawda zawiera odesłanie do ustawy ordynacja podatkowa, ale ustawa ta może mieć zastosowanie jedynie do enumeratywnie wskazanych w tym przepisie należności względem PFRON tj. wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 23, art. 29 ust. 3a l, 3b, 3c i 3g, art. 31 ust. 3 pkt 1 lit. a, art. 33 ust. 4a, 4a l, 4c, 7 i 7a niniejszej ustawy. W związku z powyższym zdaniem organu nadzoru organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Organ wskazał, że należy się zgodzić zarówno z twierdzeniem wierzyciela zawartym w piśmie z dnia 24.03.2014 r. , jak i Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa - Bemowo zawartym w postanowieniu z dnia ... kwietnia 2014 r., iż do zaległości określonych w przedmiotowych tytułach wykonawczych zgodnie z art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych należy stosować przepisy o przedawnieniu zawarte w kodeksie cywilnym tj. art. 118 k.c., według którego, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Tym samym decyzja stanowiąca podstawę wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych została wbrew twierdzeniem pełnomocnika Strony skarżącej wydana przed upływem terminu przedawnienia.

Organ powołał się na analogiczne stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 28 stycznia 1998 r. (sygn. akt I ACa 737/97), z którego wynika, iż roszczenie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o zwrot dotacji udzielonej na podstawie ustawy z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych przedawnia się z upływem dziesięciu lat.

Odnosząc się do zarzucanego w zażaleniu pominięcia części materiału dowodowego bez podania przyczyny i brak odniesienia się do umów zawartych pomiędzy WCPR, MOZiRON a zakładem B., organ drugiej instancji zauważył, iż badanie wskazanych dokumentów wykracza poza ramy niniejszego postępowania.

Skarżąca spółka złożyła skargę, skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, datowaną na dzień 23 lipca 2014 r., w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi.

Postanowieniu zarzucono:

1. naruszenie art. 66 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 442 k.c. względnie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie, a przez to nieprzyjęcie przedawnienia należności Funduszu;

2. naruszenie art. 1 k.p.a., art. 2 § 1 k.p.c. w związku z art. 6 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji (Dz. U. Nr 237, poz. 1652) poprzez ich niezastosowanie, a przez to skorzystanie z trybu postępowania administracyjnego do sprawy, która winna być rozpoznawana w postępowaniu cywilnym, co w konsekwencji naruszyło zasadę nieretroaktywności prawa określoną w art. 2 Konstytucji RP;

3. naruszenie prawa procesowego - art. 7, art. 77 i art. 107 § 4 k.p.a. w sposób mający wpływ na treść orzeczenia poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych mających znaczenie przy ocenie, które przepisy należało zastosować.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że organ egzekucyjny nie zbadał, czy roszczenie jest wymagalne, tj. czy PFRON decyzją z dnia ...02.2012 r. zgodnie z prawem nakazał zwrot środków dofinansowania na rzecz osób niepełnosprawnych. W szczególności czy organ miał prawo wydać na podstawie art. 104 k.p.a. decyzję, czy też powinien zwrócić się do sądu cywilnego z roszczeniem o zapłatę.

Wskazano również na art. 49e ustawy rehabilitacji, który został dodany ustawą z dnia 5 grudnia 2008r. o zmianie ustawy o rehabilitacji (dalej: ustawa o zmianie), z datą obowiązywania od dnia 1 stycznia 2009r. Wskazuje on na dochodzenie zwrotu środków w drodze decyzji administracyjnej. Przed wejściem tego przepisu w życie przekazanie środków przez Prezesa w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji miało charakter cywilnoprawny, w art. 6 ustawy o zmianie znajduje się zapis, że do stosunków prawnych powstałych przed wejściem w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. A zatem – zdaniem Skarżącej - stosunek prawny, jaki nawiązał się pomiędzy Funduszem a Skarżącą spółką w roku 2003 jest stosunkiem cywilnoprawnym i ewentualne spory wynikłe z tego stosunku winny być regulowane na drodze postępowania cywilnego. Zdaniem Skarżącej przyjęcie, że stosunek łączący Fundusz i Skarżącą spółkę ma charakter publicznoprawny oznaczałoby złamanie zasady nieretroaktywności.

Zdaniem Skarżącej skoro decyzje PFRON o zwrocie dofinansowania z ...02.2012 r. wydano wbrew przepisom o właściwości, to organ z urzędu winien wziąć to pod uwagę i nie stosować tytułów egzekucyjnych wydanych z rażącym naruszeniem prawa.

Odnośnie zarzutu przedawnienia wskazano ponadto, że gdyby nawet przyjąć, iż kwestia ta powinna być rozpatrywana w oparciu o przepisy k.c., to roszczenie podlega 3- letniemu terminowi przedawnienia (art. 442 k.c.), a nie na zasadach ogólnych okresowi 10-cio letniemu.

Zgodnie z treścią art. 118 k.c. jeśli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi dziesięć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Ustawodawca posłużył się w tym przepisie dwoma kryteriami, od których zależy termin przedawnienia - kryterium podmiotu, któremu przysługuje roszczenie oraz kryterium świadczenia, którego roszczenie dotyczy.

W przypadku pierwszego z nich, w rachubę wchodzą roszczenia osób fizycznych lub prawnych, które profesjonalnie lub zarobkowo trudnią się działalnością gospodarczą. W przypadku drugiego chodzi o świadczenie, które winno wiązać się z prowadzeniem tej działalności. Należy zatem stwierdzić, iż skarżąca jest podmiotem gospodarczym i że umowy zostały zawarte przez dwa równorzędne podmioty gospodarcze, czego organ egzekucyjny nie wziął w ogóle pod uwagę. Ponadto wskazano, że błędnie organ egzekucyjny zastosował przepisy k.p.a. i k.c., podczas gdy wierzyciel uważa, iż w sprawie ma zastosowanie rozporządzenie Rady WE nr 659/1999 z dnia 22 marca1999 r. Wskazano ponadto, że decyzją z dnia ...06.2014 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej rozstrzygnął sprawę w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ...02.2012 r. W uzasadnieniu wskazano, iż do zwrotu środków Funduszu w sprawie niniejszej będzie miało zastosowanie rozporządzenie Rady WE nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r., a nie przepisy kodeksu cywilnego.

Zdaniem Skarżącej powstaje zatem sprzeczność pomiędzy wierzycielem a organem egzekucyjnym. Z jednej strony wierzyciel wydaje opinię organowi egzekucyjnemu i organ egzekucyjny na podstawie tej opinii rozstrzyga w przedmiocie wniosku, z drugiej strony organ egzekucyjny wbrew opinii stosuję inne prawo. Prowadzi to do wątpliwości i niejasności i godzi w zaufanie do organów administracji państwowej. Ponadto powstaję sytuacja względności prawa i stosowania przedmiotowo przepisów w zależności od sytuacji przez organy.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu swojego stanowiska Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia ...06.2014 r. o nr ... odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ...02.2012 r. nr ... wskazując, iż należności PFRON stanowiące pomoc publiczną przekazaną nienależnie przedsiębiorcom tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych podlegają dziesięcioletniemu okresowi przedawnienia. Zauważono również, iż organ w skarżonym postanowieniu wskazał, że przedmiotowe zaległości ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat. Ponadto powołany przez wierzyciela we wskazanej decyzji artykuł rozporządzenia wskazuje na kompetencje Komisji w zakresie windykacji pomocy. Minister Pracy i Polityki Społecznej w decyzji powołując się na stanowisko Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia ...08.2012 r. znak ... wskazał, iż z uwagi na zasadę pierwszeństwa prawa unijnego przed prawem krajowym okres przedawnienia wynikający z prawa krajowego nie powinien być stosowany, jeżeli jest krótszy niż dziesięcioletni termin wskazany w art. 15 rozporządzenia. Zatem zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie wskazane w skarżonym postanowieniu przepisy nie stoją w sprzeczności ze stanowiskiem zawartym w decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ...06.2014 r. o nr ...

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 z p. zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem sprawy jest skarga z 23 lipca 2014 r. na postanowienie wydane w odpowiedzi na wniosek Skarżącej z dnia ... lutego 2014 r. dotyczący umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Skarga nie jest zasadna.

Przechodząc do wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia wskazać należy, iż w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz.1015 ze zm. – dalej u.p.e.a.), które stanowią w art. 59 § w ust. 1, że postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W § 2 określono, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a nadto, że (w § 2a), że w zakresie należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 i 9 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się w przypadkach określonych w § 1 pkt 4, 6, 7, 9 i 10 oraz w § 2 tej ustawy.

W § 3 i § 4 określono, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.), przy czym postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. W § 5 określono zaś, że na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym.

W treści przywołanych przepisów wyliczono zatem enumeratywnie przyczyny obligatoryjnego (w § 1) i fakultatywnego (w § 2) umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc cyt. przepisy do rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wymienia cztery odrębne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wspólną cechą jest szeroko pojęte nieistnienie obowiązku, który ma stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej. Brak wymagalności obowiązku, jego umorzenie, wygaśnięcie z innego powodu, a także nieistnienie stanowią także podstawy zarzutów według art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a.

Jako przyczynę wygaśnięcia obowiązku można wskazać przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu. Instytucja ta ma zastosowanie zasadniczo w odniesieniu do obowiązków o charakterze pieniężnym. Przedawnienie zobowiązań podatkowych reguluje art. 70 Ordynacji podatkowej. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 70 § 4 o.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Oznacza to, że zastosowanie środka egzekucyjnego oraz zawiadomienie o tym podatnika są to dwie przesłanki, które muszą wystąpić, aby nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia. Przedawnienie obowiązku wynikającego z decyzji może doprowadzić do sytuacji, w której w obrocie prawnym znajduje się, co prawda, taki akt prawny (np. decyzja), ale z uwagi na przedawnienie nie istnieje już obowiązek, który pierwotnie z tego aktu wynikał.

Należy przy tym szczególnie podkreślić, że wiele przepisów reguluje odrębnie kwestie przedawnienia zobowiązań pieniężnych. Przykładowo można wskazać tu na uregulowane w art. 24 ust. 4 i następnych ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015r., poz. 121) przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w art. 108 ust. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin (Dz. U. z 2014r., poz. 621) przedawnienie pobierania opłaty sankcyjnej nakładanej na podstawie art. 108 ust. 2 tej ustawy, wynikające z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2006 r. Nr 17, poz. 127 z p. zm.) przedawnienie pobierania kary pieniężnej nakładanej na podstawie art. 27 ust. 1 tej ustawy, czy uregulowany w art. 65 ust. 7 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. z 2013r., poz. 727 z p. zm.) termin dochodzenia należności celnych (patrz: Piotr Pietrasz, komentarz do art. 59, [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz; pod red. prof. Dariusza R. Kijowskiego, Wyd. LEX 2010).

Takim przepisem szczególnym jest również wskazywany przez organy orzekające w sprawie art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011r., Nr 127, poz.721 z p. zm.), który stanowi, że w sprawach nieunormowanych przepisami tej ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. W przepisach Kodeksu cywilnego przedawnienie reguluje art. 118 k.c., który określa, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Należy przy tym powtórzyć za organami, iż takie stanowisko wynika m. in. z orzecznictwa sądów powszechnych (patrz: wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi, sygn. akt I ACa 737/97 z dnia 28 stycznia 1998 r., OSA 1998/6/24, OSP 1998/9/165), z którego wynika, że roszczenie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o zwrot dotacji udzielonej na podstawie ustawy z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych przedawnia się z upływem lat dziesięciu.

Sąd wywodząc cyt. tezę wskazał, że z unormowania cyt. art. 118 k.c. wynika, iż ustawodawca posłużył się dwoma kryteriami, od których zależy termin przedawnienia - kryterium podmiotu, któremu przysługuje roszczenie oraz kryterium świadczenia, którego roszczenie dotyczy.

W przypadku pierwszego z nich, w rachubę wchodzą roszczenia osób fizycznych lub prawnych, które profesjonalnie lub zarobkowo trudnią się działalnością gospodarczą. Roszczenie powinno wiązać się z prowadzeniem tej działalności. Charakter osoby zobowiązanej do zaspokojenia wierzytelności nie posiada tego rodzaju doniosłości prawnej. W sytuacji, gdy roszczenia nie dotyczą działalności gospodarczej w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu oraz nie obejmują świadczeń okresowych, termin przedawnienia wynosi dziesięć lat. W świetle powyższych kryteriów należało zatem ocenić, w jakim terminie przedawniają się roszczenia Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o zwrot dotacji udzielonej na podstawie ustawy z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych, w przypadku jej wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem. Dla tej oceny nie ma przesądzającego znaczenia rodzaj działalności, jaką zajmuje się osoba, której dotacji udzielono, bowiem decydujący jest charakter osoby uprawnionej do żądania zwrotu świadczenia. Sąd apelacyjny wskazał przy tym, że Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest państwowym funduszem celowym w rozumieniu ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo budżetowe (Dz. U. Nr 72 z 1993 r., poz. 344 ze zmianami), nie jest więc osobą prawną, trudniącą się profesjonalnie lub zawodowo działalnością gospodarczą, ponadto udzielane przez Fundusz dotacje nie mają nadto charakteru świadczeń okresowych.

Wskazać także należy, że w literaturze przedmiotu i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż podstawowym środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym jest zarzut, którego podstawy wymienione są w art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. Należy podkreślić tym samym, że jakakolwiek inna czynność czy wniosek składany przez zobowiązanego, w tym np. skarga na czynności egzekucyjne, nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do innych środków prawnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że brak jest podstaw, aby np. składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1285/12, LEX 1404586, z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II FSK 568/09, LEX 745753, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 644/08, LEX 489600).

Tak samo w postępowaniu wszczętym na wniosek zobowiązanego odnośnie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie może dochodzić do badania zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego pod kątem innych przesłanek, niż wskazane w art. 59 u.p.e.a.

Słusznie zatem w uzasadnieniu swojego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że organ egzekucyjny z urzędu jest zobowiązany zbadać, czy np. obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych nie wygasł, wtedy bowiem organ jest zobowiązany z urzędu do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania.

Tym samym również kwestia prawidłowości wydania decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego wykracza poza ramy postępowania prowadzonego na podstawie art. 59 u.p.e.a. Należy bowiem w tym miejscu wyjaśnić, iż w myśl uregulowań zawartych w art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny przyjmując tytuł wykonawczy do realizacji obowiązany jest jedynie do badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej - czy obowiązek objęty tytułem wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej oraz czy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i 2 tej ustawy. Organ egzekucyjny nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku nim objętego. To wyraźne wyłączenie z dopuszczalnego zakresu badania tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny jednoznacznie wskazuje, że badanie takie ma wyłącznie charakter formalny. Polega ono jedynie na sprawdzeniu, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy zostało doręczone upomnienie. Należy też wskazać, że jeśli doręczenie upomnienia nie jest wymagane, w tytule wykonawczym musi być wymieniona podstawa prawna braku tego obowiązku (§ 3).

Sąd stwierdza tym samym, że niezasadnym jest podnoszony w skardze zarzut naruszenia przepisów art. 66 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 442 k.c. względnie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie, a przez to nieprzyjęcie przedawnienia należności PFRON wobec Skarżącej spółki.

Należy też zgodzić się ze stanowiskiem organu, że powołane przez PFRON w decyzji z dnia ...02.2012 r. nr ... przepisy rozporządzenia Rady WE nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE L z dnia 27 marca 1999 r., Nr 83, str. 1) wskazują na kompetencje Komisji w zakresie windykacji pomocy. Za słuszne należy zatem uznać stanowisko organu, jak i Ministra Pracy i Polityki Społecznej, powielone za stanowiskiem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrażonym w piśmie z dnia ...08.2012 r. znak .., w którym organ ten wskazał, iż z uwagi na zasadę pierwszeństwa prawa unijnego przed prawem krajowym okres przedawnienia wynikający z prawa krajowego nie powinien być stosowany, jeżeli jest krótszy niż dziesięcioletni termin wskazany w art. 15 rozporządzenia. Taki przypadek w omawianej sprawie nie wystąpił.

Nie może zostać również uwzględniony wskazany zarzut naruszenia art. 1 k.p.a., art. 2 § 1 k.p.c. w związku z art. 6 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji (Dz. U. Nr 237, poz. 1652) poprzez ich niezastosowanie, a przez to skorzystanie z trybu postępowania administracyjnego do sprawy, która winna być rozpoznawana w postępowaniu cywilnym, co w konsekwencji naruszyło zasadę nieretroaktywności prawa określoną w art. 2 Konstytucji RP.

Sąd pragnie w tym miejscu wskazać na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2014 r. (sygn. akt II GSK 823/13, LEX nr 1519211), z którego jednoznacznie wynika, że wynikające z art. 6 i 7 cyt. ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ograniczenie stosowania nowych przepisów w powiązaniu z treścią art. 49e ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych powinno być rozumiane w ten sposób, iż stosunki prawne powstałe przed dniem 1 stycznia 2009 r. powinny być oceniane według przepisów dotychczasowych, natomiast w przypadku wszczęcia postępowania o zwrot środków po dniu 1 stycznia 2009 r. wydanie decyzji administracyjnej będzie dopuszczalne, jeżeli dotychczasowe przepisy prawa materialnego uzasadniają żądanie zwrotu. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela cyt. pogląd NSA, wskazując jednocześnie, iż tytuły wykonawcze, na podstawie których toczy się postępowanie objęte wnioskiem o umorzenie, zostały wydane na podstawie decyzji Prezesa PFRON z dnia ... lutego 2012 r. Ponadto na marginesie należy wskazać – co wynika z treści odpowiedzi na skargę Dyrektora Izby - Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia ...06.2014 r. o nr ... odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ...02.2012 r. nr ...

W ocenie Sądu w toku sprawy nie doszło do naruszenia żadnego z wskazywanych przepisów procedury administracyjnej w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy, w myśl cyt. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy nie sposób zgodzić się ze Skarżącą odnośnie zarzutu naruszenia przez organ art. 7, art. 77 i art. 107 § 4 k.p.a.

Powoływane przepisy statuują m.in. zasadę ogólną postępowania administracyjnego tj. prawdy obiektywnej oraz tzw. słusznego interesu obywatela. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nie ulega tutaj wątpliwości Sądu, iż stan faktyczny, z jakim mamy do czynienia w sprawie, ustalony został prawidłowo, a przy jego ustaleniu nie naruszono wymienionych wyżej przepisów w taki sposób, który winien skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. W związku z powyższym Sąd nie podziela zarzutu Skarżącej, że organ administracyjny orzekający w sprawie naruszył ww. przepisy postępowania.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.