Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1083/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 351, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 8, art. 11, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 20
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie: NSA Andrzej Jurkiewicz NSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant st. inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 października 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 219/10 w sprawie ze skarg E. D. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] i nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych specjalnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Na mocy wyroku z dnia 13 października 2010 r. (sygn. akt III SA/Kr 219/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniesione przez E. D. skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] oraz z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie specjalnych zasiłków celowych.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] października 2009r. nr: [...], wydaną na podstawie art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 17 ust. 1 pkt 5 art. 39 ust. 1 i 2, art. 106, art. 109, art. 110 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) oraz art. 104, art. 107, art. 108 k.p.a. odmówił E. D. pomocy finansowej przeznaczonej na leki i prąd.

Uzasadniając swoją decyzję organ, stwierdził, iż uzyskiwany przez wnioskodawczynię dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, co uniemożliwia przyznanie jej obligatoryjnej pomocy finansowej. Według ustaleń organu wnioskodawczyni prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe. Łączny dochód znajdujących się w nim osób wynosi [...] zł miesięcznie, przekracza tym samym ustawowe kryterium dochodowe wynoszące [...] zł.

Organ podkreślił, iż E. D. przedłożyła faktury za leki na kwotę [...] zł, jednakże były nimi środki przeciwbólowe i witaminy, a ich zakup tego rodzaju środków leczniczych nie stanowi nadmiernego obciążenia rodziny. Rodzina wnioskodawczyni zalega także z opłatami za energię elektryczną, a rata bieżąca wynosi [...] zł. Ona sama nie wymaga od swoich lokatorów partycypowania w kosztach utrzymania mieszkania i dlatego przyznanie zasiłku specjalnego na ten cel byłoby nadużyciem. Zdaniem organu w niniejszym przypadku nie zaistniały szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie jej kolejnej pomocy. Za odmową zaś przyznania zasiłku celowego specjalnego przemawiała także ograniczona ilość środków, jakimi dysponuje GOPS, jak również cele pomocy społecznej.

Z kolei na mocy decyzji z dnia [...] października 2009 r. nr: [...], wydanej na podstawie art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 17 ust. 1 pkt 5 art. 39 ust. 1 i 2, art. 106, art. 109, art. 110 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz art. 104, art. 107, art. 108 k.p.a., Wójt Gminy B. odmówił E. D. pomocy finansowej na węgiel.

Uzasadniając tę z kolei decyzję organ – podobnie jak poprzednio - stwierdził, że na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej w postępowaniu administracyjnym dokumentacji ustalono, iż dochód rodziny E. D. za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku wynosi [...] zł. W jego skład wchodzą: renta socjalna P. D. w wysokości [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny P. D. w wysokości [...] zł, świadczenie pielęgnacyjne pobierane przez E. D. na syna P. D. w wysokości [...].

Biorąc pod uwagę powyższe organ uznał, iż dochód rodziny E. D. przekroczył ustawowe kryterium dochodowe wynoszące [...] zł. Wobec tego wnioskodawczyni nie spełniła podstawowej przesłanki do przyznania zasiłku celowego.

W związku z tym organ poddał ocenie sytuację materialną wnioskodawczyni pod kątem przesłanek określonych w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Niniejszy przypadek – w jego ocenie - nie wyczerpywał jednak przesłanek, o których mowa w powołanym wyżej przepisie.

Organ podkreślił, że reaguje na potrzeby wnioskodawczyni i w miarę możliwości finansowych jej pomaga, gdyż w miesiącu wrześniu 2009 r. Mając na względzie dobro rodziny oraz zbliżający się sezon grzewczy przyznał wnioskodawczyni specjalny zasiłek celowy w wysokości [...] zł na zakup [...] tony węgla. Wyjaśnił też, że świadczenia z pomocy społecznej stanowią wyłącznie wsparcie i pomoc w wyjściu z trudnej sytuacji, nie mogą zaś stanowić źródła dochodu lub też formy utrzymania E. D., tym bardziej, że posiada ona dochód własny, który przekracza kryterium dochodowe.

Na skutek złożonych od powyższych decyzji odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] oraz nr [...] utrzymało w mocy obie decyzje organu I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego, decyzje Wójta nie zostały wydane z naruszeniem prawa oraz spełniają wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, iż rodzina odwołującej się, z uwagi na uzyskiwany dochód nie kwalifikuje się do uzyskania obligatoryjnej pomocy w postaci zasiłku.

Kolegium stwierdziło zatem, że wniosek strony mógł być rozpatrywany wyłącznie pod kontem możliwości przyznania świadczeń w postaci bezzwrotnego zasiłku celowego specjalnego i to jedynie w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych.

W ocenie Kolegium organ l instancji w niniejszym przypadku nie przekroczył granic uznania i zasadnie przyjął, że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Skoro bowiem dochód rodziny strony przekracza ustawowe kryterium dochodowe o kwotę [...] zł, strona była również w stanie samodzielnie pokryć koszty zakupu leków oraz opłat za energię elektryczną i nie stanowiłoby to nadmiernego obciążenia finansowego powodującego konieczność znacznego ograniczenia zaspokajania innych podstawowych potrzeb życiowych. Kolegium wskazało również, że odwołująca się posiada własny opał w postaci drewna i otrzymała pomoc na ten cel we wrześniu 2009 r. w wysokości [...] zł (decyzja z dnia [...] września 2009r.).

W złożonych przez siebie skargach na obie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. E. D. podniosła, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Wskazała, że na same opłaty bez środków czystości, leków, opału i żywności wydaje około [...] zł miesięcznie. Podała ponadto, że na lekarstwa wydała w ciągu trzech ostatnich lat ponad trzy tysiące złotych.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Oddalając obie skargi – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). dalej: "P.p.s.a." – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że nie zasługiwały one na uwzględnienie.

Sąd Wojewódzki w pełni zaaprobował dokonaną przez organy obu instancji ocenę stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie. Nie budził jego wątpliwości sposób ustalenia wysokości dochodu skarżącej, jak również jego składników. Nie zakwestionował również faktu, iż wysokość przypadającego na jednego członka rodziny skarżącej dochodu, przewyższa kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, co dyskwalifikowało E. D. do otrzymania obligatoryjnego świadczenia pieniężnego.

Stąd też – zdaniem Sądu – organy administracyjne trafnie uznały, że prawo skarżącej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej mogło być rozpatrywane tylko na zasadach określonych w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Sąd Wojewódzki stwierdził przy tym, że zarówno Wójt, jak i Kolegium zasadnie uznały, iż skarżąca nie kwalifikuje się również do uzyskania tego rodzaju świadczenia.

Sąd podkreślił, iż wydając, w ramach tzw. uznania administracyjnego, decyzję o przyznaniu takiego zasiłku, organy zobligowane były uwzględnić całokształt okoliczności sprawy oraz ocenić sytuację strony pod kątem przyznania jej specjalnego zasiłku celowego. W szczególności były zobligowane zbadać czy w rozpatrywanym przez nie przypadku istnieją szczególne okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie skarżącej tego rodzaju zasiłek.

W jego ocenie organy w kontrolowanych postępowaniach w sposób dokładny zbadały sytuację majątkową i rodzinną skarżącej, i prawidłowo ustaliły, że w przedmiotowym stanie faktycznym nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie jej tego rodzaju pomocy. Wskazywane zaś przez skarżącą okoliczności mają – zdaniem Sądu - charakter ogólny i nie wskazują na istnienie wyjątkowych okoliczności, których skarżąca nie byłaby w stanie przezwyciężyć.

Sąd wyjaśnił przy tym, że świadczenia przyznawane w ramach pomocy społecznej mają za zadanie wspierać osoby, które nie są w stanie samodzielnie zapewnić sobie zupełnie podstawowych potrzeb. Nie można jednak utożsamiać tego z prawem do domagania się od organów pomocy społecznej zaspokajania wszystkich pojawiających się materialnych potrzeb strony. Nieuzasadnione zaś przyznawanie świadczeń wypaczałoby istotę pomocy społecznej oraz pozbawiałoby świadczeń osoby do nich uprawnione.

W złożonej skardze kasacyjnej E. D., zaskarżając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w całości, zarzuciła mu naruszenie zarówno przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), jak i norm prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a) tj.:

1. art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. 2009 r., Nr 175, poz. 1362), poprzez jego błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, iż szczególnie uzasadniony przypadek nie zachodzi w okolicznościach stanu faktycznego sprawy, uzasadniających złożenie wniosku o zasiłek;

2. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 8 i 11 k.p.a., poprzez uznanie, iż organy w kontrolowanych postępowaniach w sposób dokładny zbadały sytuację skarżącej;

3. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez podtrzymanie stanowiska organu, iż nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek z art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku, o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593), opierając swój osąd jedynie na lakonicznych stwierdzeniach organu biorącego udział w postępowaniu, niepopartych wnikliwym zbadaniem sprawy.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, E. D. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów nieopłaconej, pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że na tym etapie postępowania należało zbadać, co znaczy stwierdzenie zawarte w decyzji organu I instancji, iż rozważono sytuację życiową skarżącej i jakie dokładnie czynniki zadecydowały o tym, iż nie mogło być mowy o zastosowaniu art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, poza krótką wzmianką przewijającą się podczas całego postępowania, na próżno szukać jakichkolwiek aktywności organów administracyjnych w przedmiocie przedstawienia konkretnych i spójnych logicznie wyjaśnień w tym zakresie. Ponadto w ocenie skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji nie dokonał rozstrzygającego stwierdzenia, czy w okolicznościach tej sprawy nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 41 pkt 1 powołanej ustawy.

Nadto wskazano, że ustawodawca nie definiuje pojęcia "szczególnie uzasadnione przypadki" w rozumieniu art. 41 ustawy o pomocy społecznej, pozwalając organom pomocy społecznej na elastyczne reagowanie na wszelkie sytuacje, w których znalazły się osoby albo rodziny o dochodach przekraczających kryterium dochodowe.

W ocenie skarżącej kasacyjnie już samo stwierdzenie przez organy, że skarżąca rości sobie prawo do pozostawaniu na utrzymaniu GOPSu winno zwrócić uwagę Sądu na "dobre chęci" organu administracji i jego nastawienia do wnioskodawczyni.

Nadto zdaniem autora skargi kasacyjnej nie jest również wystarczające poprzestanie na przytoczeniu w uzasadnieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej bez odwołania się do szczegółowej analizy przesłanek uzasadniających nieprzyznanie wnioskowanej pomocy. Powołanie się zatem na skromność środków finansowych oraz wymienienie tylko, komu i na jaki cel środki te są w pierwszej kolejności przyznawane, nie wyczerpuje wymogów, jakim odpowiadać powinno uzasadnienie.

Autorka skargi kasacyjnej wskazała także, że Sąd nie odniósł się do faktu, iż motywując odmowę przyznania pomocy organ zatem winien podać wysokość kwoty, jaką dysponował w danym miesiącu na udzielenie tego rodzaju pomocy, ze wskazaniem, jaka kwota została rozdysponowana i na jakiego rodzaju potrzeby, jaka była sytuacja osób, które pomoc otrzymały, a także w jakiej wysokości był przyznawany przeciętnie zasiłek celowy w tym miesiącu. W ocenie skarżącej kasacyjnie organ winien swym uzasadnieniem przekonać osobę, której świadczenia nie przyznał, że decyzja ta, pomimo iż niekorzystna, jest sprawiedliwa i zgodna z prawem. Szczegółowe motywy rozstrzygnięcia winny przekonywać do jego obiektywnej słuszności.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) - zwanej w dalszej "P.p.s.a."- Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej wyżej ustawy tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, które jednak nie zasługują na uwzględnienie.

Przystępując do wyjaśnienia przesłanek takiego stanowiska wskazać należy, iż nie można uznać w okolicznościach rozpoznawanej sprawy za usprawiedliwiony zarzut błędnej wykładni art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Norma ta stanowi, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie oraz rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczalnej odpowiednio kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej lub rodzinie, które nie podlega zwrotowi.

Należy podkreślić, że przytoczony przepis posługuje się pojęciem "szczególnie uzasadnionego przypadku", a więc specjalny zasiłek celowy może być przyznany stronie tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że właśnie taki szczególnie uzasadniony przypadek miał miejsce. Na uwagę zasługuje przy tym, że pojęcie to jest niewątpliwie pojęciem ogólnym i niedookreślonym, nie posiadającym legalnej definicji ustawowej.

W judykaturze przyjmuje się, iż szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (W. Maciejko, P. Zaborniak. Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz. Warszawa 2008, s. 202). Taką również wykładnię przepisu art. 41 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej przyjęto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym w szczególności w wyroku z dnia 28 sierpnia 2008 r. (sygn. akt I OSK 1416/07 strona internetowa Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), na który powołano się w motywach zaskarżonego orzeczenia.

W świetle przedstawionej interpretacji powyższego pojęcia należy więc przyjąć, że specjalny zasiłek celowy winien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe.

Z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku wynika jednoznacznie, że w taki właśnie sposób Sąd I instancji rozumie instytucję specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, a którego przyznanie uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Taką prawidłową więc wykładnię wskazanego wyżej przepisu przedstawiono w zaskarżonym wyroku z powołaniem się właśnie na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie i wykładnia ta jest w pełni akceptowane przez skład orzekający w niniejszej sprawie. Tym samym całkowicie chybiony jest zarzut skargi kasacyjnej przedstawienia przez Sąd I instancji błędnej wykładni omawianej normy ustawy o pomocy społecznej.

Zawężenie możliwości przyznawania specjalnego zasiłku celowego do przypadków o szczególnym charakterze wiąże się z faktem, iż ustawodawca nie uzależnił przyznania tego świadczenia od kryterium dochodowego, jak to ma miejsce w przypadku zwykłych zasiłków celowych, uregulowanych w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Konsekwencją powyższego było zatem oparcie przyznania świadczenia na uznaniu administracyjnym. Jednak nie oznacza to, jak słusznie podniesiono w zaskarżonym wyroku, że organy mogły pozwolić sobie na działania dowolne, lecz przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności, zmuszone były ocenić sytuację strony pod kątem przyznania jej specjalnego zasiłku celowego.

Takiej prawidłowej oceny organy administracji dokonały w rozpoznawanej sprawie, zaś Sąd I instancji zasadnie uznał tę ocenę za jednoznacznie trafną. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w sposób dokładny - w kontekście żądanej pomocy - oceniono sytuację skarżącej, albowiem należy zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym wyroku, iż organy zbadały w kontrolowanym postępowaniu w sposób dokładny sytuację majątkową i rodzinną skarżącej, trafnie przyjmując, że w tej sprawie przedmiotowy zasiłek nie może być przyznany. Brak było uzasadnionych podstaw do wydania decyzji pozytywnych w sprawach, a w konsekwencji uwzględnienia wniosku o przyznanie pomocy na zakup leków i węgla oraz opłacenie rachunków za energię elektryczną. Wskazywane bowiem przez skarżącą okoliczności – choroba, czy też wysokie koszty utrzymania - mają niewątpliwie charakter ogólny nie wskazując na istnienie wyjątkowych okoliczności, których E. D. nie byłaby w stanie przezwyciężyć.

Stąd też w tych okolicznościach sprawy należy uznać, iż Sąd I instancji przeprowadził prawidłową, zgodną z art. 3 § 1 P.p.s.a. kontrolę legalności zaskarżonych decyzji trafnie wnioskując, że w niniejszej sprawie nie zachodził szczególnie uzasadniony przypadek z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej do udzielenia pomocy na zakup leków, węgla oraz pokrycia kosztów energii elektrycznej. Sytuacja skarżącej kasacyjnie nie wyczerpywała zatem znamion przytoczonego wyżej przepisu, nie mogła więc skutkować wydaniem korzystnych dla niej rozstrzygnięć.

Na gruncie przedmiotowej sprawy podkreślenia również wymaga, że ocena przesłanek do przyznania powyższego zasiłku musi być dokonywana przy uwzględnieniu nie tylko szczególnego charakteru tego świadczenia, które może być przyznane w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, lecz również wymogu, iż powinno ono być przeznaczane na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych osoby korzystającej z tej formy pomocy społecznej jak: żywność, lekarstwa, zakup opału (por. wyrok NSA z 18 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 1626/09 publikowany w zbiorze Lex nr 575943, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 317/08, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 854/08).

Niewątpliwie pomoc, o której przyznanie skarżąca kasacyjnie wnosi, mieści się w tych kategoriach. Trzeba jednak zaznaczyć, że samo jej udzielenie, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, nie może de facto, prowadzić do zaspokojenia wszystkich potrzeb wnioskodawczyni. W ten bowiem sposób stałaby się ona źródłem stałego utrzymania skarżącej kasacyjnie, co pozostawałoby w sprzeczności z wyjątkowym charakterem specjalnego zasiłku celowego. Podważałoby to również istotę samej instytucji pomocy społecznej, której celem jest, wsparcie osób i rodzin w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, nie zaś zaspokajanie wszystkich ich potrzeb.

W świetle zatem powyższego organy, a za nimi Sąd Wojewódzki, oprócz zbadania czy w zaistniałym stanie faktycznym wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, musiały także mieć na uwadze okoliczność, że E. D. około miesiąca wcześniej korzystała z tej formy pomocy (decyzja o przyznaniu skarżącej kasacyjnie specjalnego zasiłku celowego w kwocie [...] zł na zakup węgla). Mając zatem na względzie, że tego rodzaju pomoc ma charakter wyłącznie doraźny, organy, odmawiając jej przyznania skarżącej kasacyjnie, mogły swobodnie przyjąć, że w pierwszej kolejności przysługuje ona chociażby osobom, które z niej we wrześniu 2009 r. nie korzystały.

Prawidłowość zatem wskazanych wyżej ustaleń Sądu Wojewódzkiego oraz orzekających w sprawie organów administracyjnych, a także brak innych naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy powodowała, że nie było potrzeby zastosowania przywołanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 8 i 11 k.p.a. czy też art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Chybione są ponadto twierdzenia kasacji, że Sąd nie odniósł się do faktu, iż motywując odmowę przyznania pomocy organ winien był podać wysokość kwoty, jaką dysponował w danym miesiącu na udzielenie tego rodzaju pomocy ze wskazaniem, jaka kwota została rozdysponowana i na jakiego rodzaju potrzeby, jaka była sytuacja osób, które pomoc otrzymały a także w jakiej wysokości był przyznawany przeciętny zasiłek celowy w tym miesiącu. Przede wszystkim w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie było potrzeby czynienia takich wywodów albowiem organy administracji musiały dokonać rozważań w zakresie sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego" abstrahując od kwestii wysokości uzyskiwanego przez tę osobę dochodu przy uwzględnieniu, iż świadczenia unormowane w art. 41 powinny być traktowane jako szczególna pomoc doraźna ukierunkowana na konkretny cel bytowy i to niewątpliwie skutecznie uczyniono w tej sprawie w ramach zgłoszonego żądania. Poza tym, jak wynika z utrwalonych poglądów wyrażonych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 116/10 LEX nr 594935), nie można podzielić poglądu o konieczności wskazania, w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, precyzyjnie możliwości finansowych organu pomocy społecznej, co niewątpliwie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy jest uzasadnione mając na uwadze przesłanki odmowy przyznania stronie oczekiwanej pomocy.

Dlatego też mając powyższe na uwadze przyjąć należy, iż skarga kasacyjna, jako nie posiadająca usprawiedliwionych podstaw, nie zasługiwała na uwzględnienie. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. Zatem pełnomocnik strony skarżącej ze stosownym oświadczeniem winien wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.