Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 1075/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie: sędzia WSA Jacek Niedzielski asesor WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant: ref. Monika Mierzyńska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi B.B. na decyzję Dyrektor Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu za 2000 r. od przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 606 zł ( sześćset sześć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 8 marca 2005 r. B.B. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] uchylającą decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] i ustalającą zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2000 r. w kwocie 20.179,50 zł od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Na początku 2002 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego rozpoczął czynności kontrolne wobec M. i B. małżonków B. mające wyjaśnić źródła ich przychodów w latach 1998 - 2001.

W oświadczeniu złożonym dnia [...] maja 2002 r. małżonkowie B. wskazali, iż w roku 2000 ich wydatki wynosiły na: wyżywienie 6.000,- zł, utrzymanie mieszkania (ogrzewanie, czynsz, koszty remontów, woda, gaz, elektryczność) 9.496,- zł, eksploatację samochodu 1.000,- zł, naukę córki 300,- zł, wypoczynek córki (w USA) 4.000,- zł, opłaty za telefon i RTV 128,- zł, koszty leczenia 45,- zł i zakup komputera 6.038,98 zł. Jednocześnie wynagrodzenie netto z pracy M.B. wyniosło 5.587,- zł, a B.B. 6.061,- zł. Poza tym uzyskali przychody z zasiłku dla bezrobotnych netto 1.176,- zł oraz otrzymano kwotę 4.000,- USD (kurs 1 UDS 4,10 zł). Rodzina B. liczyła trzy osoby.

W dniu 6 czerwca 2002 r. B.B., J.B. (córka M. i B.) i M.B. przedłożyli oświadczenia, iż w 2000 r. otrzymali pomoc finansową od wujka zamieszkałego na Florydzie w USA w następujących kwotach: B. 1.500,- USD, M. 1.500,- USD i J. 1.000,- USD. Dodatkowo małżonkowie B. przedłożyli zawartą w dniu [...] marca 2000 r. umowę darowizny, z której wynika, iż M.H. (osoba obca) darowała M.B. kwotę 3.800,- zł oraz rachunek z dnia [...] maja 2000 r., z którego wynika, iż za kwotę 6.038,98 zł B.B. zakupiła komputer wraz z monitorem, skanerem, drukarką, głośnikami i filtrem.

W dniu 22 lipca 2002 r. organ I instancji uzyskał z Urzędu Skarbowego informację, iż z zeznań podatkowych M.H. wynika, że w 1999 r. osiągnęła ona dochód brutto 11.399,27 zł, w 2000 r. 12.088,27 zł, a w 2001 r. 13.549,18 zł.

W sierpniu 2002 r. organ I instancji dołączył do akt złożony przez małżonków B. PIT - 37 za rok 2000 wraz z informacją PIT/O i PIT/D.

W wyjaśnieniach złożonych w dniu [...] września 2002 r. M.B. oświadczył, iż w 1992 r. pracował przez okres miesiąca w Holandii przy zbiorze szparagów. Natomiast w latach 1991, 1993 i 1994 pracował w Holandii nielegalnie przez okres od miesiąca do dwóch w roku i zarobił ok. 10.000 DEM, które później wymieniał na USD i przechowywał w domu. Przed zakupem lokalu mieszkalnego (2001 r.) zarobione pieniądze wymienił na kwotę ok. 55.000,- zł. Nadto ma wujka w USA, który w 2000 r. zaprosił na wakacje jego córkę J., której sfinansował podróż i podarował jej 1.000,- USD, a jemu i żonie B. po 1.500,- USD M.B. przedłożył także kserokopię paszportu J.B. z wizą z 2000 r., oświadczając, iż adresu wujka nie wskaże, nie chcąc go narażać na stres.

Następnie M.B. oświadczył, iż córka J. otrzymane dolary przywiozła do Polski w portfelu, nie zgłaszając tego faktu na lotnisku.

Postanowieniem z dnia [...] października 2002 r. Urząd Skarbowy wszczął postępowanie podatkowe wobec B.B. w sprawie ustalenia ryczałtu od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów - na pokrycie wydatków w roku 2000.

W dniu [...] października 2002 r. małżonkowie B. złożyli oświadczenie w związku z okazanym im protokołem czynności kontrolnych, w którym m. in. wskazali, iż poniesione w roku 2000 wydatki na wyżywienie są zawyżone o co najmniej 3.000,- zł.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] Urząd Skarbowy ustalił B.B. podatek dochodowy od osób fizycznych w formie ryczałtu za rok 2000 w kwocie 5.928,80 zł, przyjmując za podstawę opodatkowania kwotę 7.905 zł. Decyzję tę doręczono skarżącej w dniu 20 grudnia 2002 r. Decyzję tej samej treści organ I instancji wydał w stosunku do M.B., a doręczył ją jemu w dniu 20 grudnia 2002 r. Z akt administracyjnych wynika, iż każdy z małżonków B. złożył od doręczonej decyzji w terminie odwołanie lecz odwołań tych w aktach administracyjnych brak.

Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] Izba Skarbowa uchyliła w całości decyzję organu I instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ, wskazując iż nie zbadał on całościowo materiału dowodowego i nie ustalił stanu faktycznego. Organ odwoławczy nakazał organowi I instancji ustalenie czy podatnicy posiadali w 2000 r. oszczędności zgromadzone w bankach, przesłuchanie świadka J.B. i ustalenie w jakiej wysokości małżonkowie B. ponosili wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny. Decyzję tej samej treści organ I instancji wydał w stosunku do M.B..

W październiku i listopadzie 2003 r. małżonkowie B. przedłożyli dwa zaświadczenia z Banku, z których wynika, iż w dniu [...] lutego 2000 r. wypłacono M.B. (posiadacz konta, którego pełnomocnikiem była B.B.) kwotę 6.791,22 zł (całość kwoty znajdującej się na tym rachunku bankowym na dzień 1 stycznia 2000 r.), a dnia 12 września 2000 r. dokonał on wpłaty na ten rachunek kwoty 35.000,- zł, od której do końca roku 2000 wypłacono M.B. kwotę 1.400,- zł tytułem odsetek. Nadto na dzień [...] stycznia 2000 r. stan konta dewizowego M.B. wynosił 25,05 USD, a w dniu [...] lipca 2000 r. M.B. po dopisaniu do tej kwoty odsetki w wysokości 0,39 USD wpłacił całą lokatę.

Jednocześnie M.B. oświadczył, iż nie posiada rozliczeń podatkowych z dochodów uzyskanych z pracy z Holandii.

W dniu [...] grudnia 2003 r. organ I instancji przesłuchał w charakterze świadka córkę małżonków B.J., która zeznała, iż w lutym 2000 r. przez miesiąc przebywała w USA u wujka, od którego dostała 4.000,- USD (jako pomoc dla całej rodziny), które w całości przekazała rodzicom. Pieniądze wracając do kraju miała przy sobie w torebce i nie zgłaszała ich przywozu. Z otrzymanej kwoty 1.000,- USD było przeznaczone dla niej, a dla rodziców po 1.500,- USD.

W styczniu 2004 r. organ I instancji przesłuchał m. in. M.H. na okoliczność uczestnictwa przez nią w przyjęciu jubileuszowym małżonków B. w 1998 r., pomijając zupełnie okoliczności dokonanej przez nią na rzecz M.B. darowizny.

Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] Naczelnik Urzędu skarbowego ustalił B.B. podatek dochodowy od osób fizycznych w formie ryczałtu za rok 2000 w kwocie 20.784,- zł, przyjmując za podstawę opodatkowania kwotę 27.712,- zł. Decyzję tę doręczono skarżącej w dniu [...] listopada 2004 r. Decyzję tej samej treści organ I instancji wydał w stosunku do M.B., a doręczył ją jemu w dniu 18 listopada 2004 r. Każdy z małżonków B. złożył od doręczonej decyzji w terminie odwołanie, w którym małżonkowie B. m. in. wskazali, iż pieniądze zarobione w Holandii zostały wydane w 2001 r. na zakup mieszkania. Ponadto podnieśli, iż nie posiadają dowodów na okoliczność wydatków związanych z wyżywieniem, gdyż takich dokumentów (rachunków, paragonów) sprzed kilku lat nikt nie posiada. Kwestionowali także nieuwzględnienie przez organ darowizny od wujka z USA oraz faktu pokrywania przez niego kosztów przyjazdu ich córki, a także zaliczenie do wydatków lokaty w wysokości 35.000,- zł, którą założyli w 2000 r. Pieniądze te pochodziły zdaniem odwołujących się ze sprzedaży części dewiz zarobionych zagranicą na początku lat 90 - tych.

Rozpoznając sprawę organ odwoławczy ustalił, iż przeciętne miesięczne wydatki w gospodarstwach domowych pracowników na stanowiskach robotniczych w 2000 r. wynosiły 497,75 zł. Jednocześnie małżonkowi B. przedłożyli zaświadczenie Banku z dnia [...] lutego 2005 r., z którego wynika jakie obroty dokonywane były na rachunku bankowym M.B. w latach 1994 - 1997. Na koniec roku 1997 stan konta wynosił 210,91 zł.

Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżoną decyzję i ustalił B.B. podatek dochodowy od osób fizycznych w formie ryczałtu za 2000 r. w kwocie 20.179,50 zł od przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w wysokości 26.905,95 zł.

Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 233 § 1pkt 2a ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 3 ust. 1, art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 20 ust. 1 i ust. 3, art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.).

Z uzasadnienia decyzji wynika, iż po stronie wydatków małżonków B. przyjął łączną kwotę 78.056,99 zł, a ich wspólne dochody ustalił na kwotę 24.245,09 zł. W wydatkach znalazły się m. in. koszty wyżywienia trzyosobowej rodziny wg rocznika statystycznego w kwocie 17.919,- zł, założenie lokaty bankowej w kwocie 35.000,- zł. Organ odwoławczy przyjął dane dotyczące kosztów wyżywienia, podobnie jak organ I instancji, wg rocznika statystycznego, argumentując tym, iż małżonkowie B. nie przedłożyli żadnych dowodów potwierdzający wydatkowanie na wyżywienie przez nich wskazanej kwoty (3.000,- zł) ani też nie uprawdopodobnili ponoszenia tak niskich wydatków. Natomiast założenie lokaty terminowej oba organy uznały za wydatek, ponieważ potraktowały to jak inwestowanie pieniędzy, pożyczanie ich bankowi za wynagrodzeniem jakim są odsetki.

Oceniając przedłożone przez małżonków B. w postępowaniu odwoławczym zaświadczenie Banku z dnia [...] lutego 2005 r. organ odwoławczy stwierdził, iż nie potwierdza ono pracy M.B. w Holandii w latach 1991, 1993 i1994 i nie wpływa na rozstrzygnięcie w przedmiotowym postępowaniu za 1999 r.

Organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji, uznał za niewiarygodne dokonanie przez mieszkającego w USA wujka M.B. darowizny 4.000,- USD i pokrycie przez niego kosztów podróży J.B. do USA, z uwagi na odmowę wskazania przez małżonków B. adresu tegoż wujka, a nawet jego imienia i nazwiska.

Odnośnie umowy darowizny z dnia [...] marca 2000 r. organ odwoławczy stwierdził, iż zasadnie nie została ona uwzględniona przez organ I instancji po stronie dochodów M.B., ponieważ darczyńca nie posiadał środków finansowych, bowiem uzyskiwał przychody z renty - emerytury krajowej, a niespotykane są sytuacje kiedy pieniądze przekazywane są przez osobę obcą mającą niskie dochody. Środki te stanowiłyby majątek odrębny M.B., który nie wchodzi do majątku wspólnego.

Nadto organ odwoławczy powiększył ustalone przez organ I instancji wydatki o kwotę 23,80 zł, ponieważ była to kwota do zapłaty z tytułu rozliczenia podatkowego za 1999 r., płatna w 2000 r., a także powiększył kwotę przychodów M.B. ze stosunku pracy i świadczenia z PUP oraz kwotę przychodów B.B. ze stosunku pracy. Łącznie w tym zakresie organ odwoławczy zwiększył kwotę przychodów małżonków B. o 1.636,80 zł, nie wskazując w uzasadnieniu decyzji powodu, dla którego w tym zakresie zmienił decyzję organu I instancji.

Powyższą decyzję doręczono skarżącej w dniu 15 lutego 2005 r., a w dniu 8 marca 2005 r. B.B. złożyła na nią skargę.

Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu, iż mimo dostarczenia dowodu bankowego z dnia [...] lutego 2005 r. organ ten nie zrewidował swojego stanowiska w sprawie wymiaru podatku, nie uzasadniając nawet swojego rozstrzygnięcia w tej kwestii.

Nadto wskazała, iż wydatki na wyżywienie były tak niskie, ponieważ od lipca 1999 r. do stycznia 2002 r. pracowała w sklepie mięsnym, skąd otrzymywała deputat mięsno wędliniarski, co powodowało, iż wydatki na wyżywienie sprowadzały się tylko do zakupu produktów mlecznych i zbożowych. Ponadto posiadają działkę ogrodniczą, na której uprawiają owoce i warzywa, co zaspakaja ich potrzeby w tym względzie na cały rok.

Nie bez znaczenia jest fakt, iż posiadają rodzinę w USA i Holandii, która regularnie zaopatrywała ich w żywność, ubrania i wiele rzeczy niezbędnych do życia.

Skarżąca podkreśliła także, iż podróż córki do USA została sfinansowana przez wujka, a organ niezasadnie to zakwestionował, tak samo jak fakt przywozu 4.000,- USD przez córkę. Zarzuciła organowi, iż nie powołał w uzasadnieniu notatki służbowej z rozmowy urzędniczki organu z celnikiem, z której wynika, iż deklarację celną osoba wjeżdżająca do kraju winna złożyć jeżeli wwozi środki płatnicze przekraczające 10.000,- EURO.

Co do nie uznania pomocy w paczkach i listach, skarżąca wskazała, iż firma kurierska sprawdza tylko zgodność adresata, a list przewozowy zabiera kurier.

Odnośnie darowizny dokonanej przez M.H. zdaniem skarżącej urzędnicy nie mają prawa kwestionować tego faktu, skoro miał on miejsce. Każdy może przekazać pieniądze komu chce i dysponować nimi według własnej woli.

Zdaniem skarżącej dowód bankowy z dnia 4 lutego 2005 r. potwierdza posiadanie oszczędności sprzed 1998 r. (kwota ok. 8.000,- USD). Z części tych oszczędności została założona lokata bankowa w 2000 r. , nie stanowiła ona zatem wydatku w 2000 r.

Ponadto skarżąca podniósła, iż organy podatkowe przekroczyły 30 dniowy termin do wydania decyzji, a przerwy w pracy organu trwały nawet 3 miesiące.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i przytoczył argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, iż B.B. powołując się na otrzymywanie deputatu mięsno - wędliniarskiego nie przedłożyła żadnego dowodu na okoliczność jego otrzymywania, a samo jej oświadczenie złożone w tym względzie nie stanowi nawet uprawdopodobnienia tej okoliczności. Nie uprawdopodobniono także faktu posiadania jakiejkolwiek rodziny w USA, ponieważ powołując się na pomoc wujka z USA, małżonkowie B. nie chcieli wskazać jego adresu, a o rodzinie z Holandii wspomnieli dopiero w skardze, tak samo jak o posiadaniu działki, nie przedkładając w tym zakresie żadnych dowodów.

Odnośnie stanu posiadania na rachunku walutowym organ odwoławczy wyjaśnił, iż rozpatrywany jest on odrębnie dla każdego roku i nie można tu mówić o zaoszczędzeniu pieniędzy. Wyjaśnił dokładniej niż w zaskarżonej decyzji dlaczego przedłożone zaświadczenie nie zostało w niej uwzględnione jako zwiększające przychód małżonków B..

W związku z darowizną M.H. zdaniem organu sam obdarowany powinien wykazać, iż darczyńca posiadał środki finansowe na jej dokonanie.

Ponadto organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wyjaśnił dlaczego dokonał korekty przychodów M.B. i B.B..

Odnośnie zarzutu dotyczącego przewlekłości postępowania organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie dotyczące dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach i pochodzących ze źródeł nieujawnionych jest postępowaniem specyficznym i nie można jego zakończenia zaplanować. O tym, że sprawa nie jest analizowana nie może świadczyć częstotliwość wysyłanych pism, a w przedmiotowej sprawie nie można mówić o przewlekłości postępowania.

W dniu 24 maja 2005 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącej wraz z załącznikami. Wśród tych załączników znajduje się zaświadczenie Banku z dnia [...] maja 2005 r. wyszczególniające operacje na koncie walutowym w latach 1994 - 1997, zaświadczenie POD "M" o dzierżawieniu przez małżonków B. od 1992 r. działki owocowo - warzywnej od użytkownika ogrodu, oświadczenie S.K. z dnia [...] maja 2005 r. o pobycie w 2000 r. na wakacjach u niego J.B. - wnuczki zaprzyjaźnionej rodziny, której w formie prezentu dał kwotę 4.000,- USD oraz oświadczenie D.B. z dnia [...] maja 2005 r., iż pomaga synowi M. i jego rodzinie w formie pieniędzy i paczek, ponieważ syn od 5 lat nie jest w stanie dostać zatrudnienia. W złożonym piśmie skarżąca podniosła m. in., iż kwestię pomocy od rodziny mieszkającej w Holandii podniosła już w swoim pierwszym odwołaniu z dnia 2 stycznia 2003r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd bada zgodność z prawem obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji.

Nadto, zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy te sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Środki te określone zostały przez przepisy art. 145 do art. 150 cyt. wyżej ustawy.

Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie podnoszone przez skarżącą w niej zarzuty Sąd podzielił.

Podniesione w skardze zarzuty nie wskazują naruszenie jakich konkretnie przepisów zarzuca skarżąca, co usprawiedliwione jest działaniem skarżącej bez zawodowego pełnomocnika procesowego. Zarzuca ona natomiast Dyrektorowi Izby Skarbowej niewłaściwą ocenę niektórych dowodów, co spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego, czego konsekwencją było wydanie błędnej decyzji, a także braki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznawana przez organy podatkowe obu instancji sprawa dotyczyła opodatkowania przychodów z nieujawnionych źródeł, na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 90, poz. 416) o podatku dochodowym od osób fizycznych. Do przychodów z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 cyt. ustawy) zalicza się również przychody nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzące ze źródeł nie ujawnionych. Stosownie natomiast do art. 20 ust. 3 tejże ustawy, wysokość tych przychodów ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Opisane wyżej przychody opodatkowane są zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 75% (art. 30 ust 1 pkt 7 cyt. ustawy).

Podkreślić należy, że w przypadku, gdy na skutek przeprowadzonego postępowania podatkowego dotyczącego dochodu z nieujawnionych źródeł przychodu, zostanie stwierdzone poniesienie wydatków przekraczających znacznie zeznany dochód, na podatniku ciąży wykazanie, że wydatki te znajdują pokrycie w określonym źródle przychodów lub posiadanych zasobach. Jednakże nie zwalnia to organu podatkowego od szczegółowej analizy zebranych dowodów celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

W niniejszej sprawie organ podatkowy, zdaniem Sądu, taką analizę przeprowadził tylko w stosunku do części dowodów. Nie dokonał jej w sposób rzetelny oceniając darowiznę dokonaną przez M.H. na rzecz M.B.. Organ podatkowy nie uwzględnił tej darowizny, twierdząc, iż darczyńca nie posiadał środków finansowych na jej dokonanie, ponieważ uzyskiwał dochody z renty - emerytury krajowej. Tymczasem w aktach administracyjnych znajduje się jedynie informacja o dochodach uzyskanych przez M.H. w latach 1999 - 2001. Należy podkreślić, iż darowizna została przez nią dokonana dnia [...] marca 2000 r., a więc na samym początku roku, w którym osiągnęła dochody uniemożliwiające jej, według oceny organu podatkowego, dokonanie darowizny kwoty 3.800,- zł. Organ ustalił także jej dochody wcześniejsze, ale tylko z roku 1999. Jakie dochody osiągnęła w latach wcześniejszych - tego organ nie wyjaśnił, a przesłuchując ją na okoliczność uczestnictwa w przyjęciu rocznicowym małżonków B. o dokonaną w marcu 2000 r. darowiznę nie zapytał. Podczas tego przesłuchania M.H. wyjaśniła, iż w 1998 r. powodziło jej się dobrze ponieważ ona otrzymywała emeryturę, a mąż pracował. Ocenę tego dowodu organy obu instancji zupełnie pominęły. Ponadto darowizna dokonana na rzecz jednego z małżonków mogła zostać przeznaczona na cele wspólne małżonków (jako nakład na ich majątek wspólny) pozostających we wspólności majątkowej małżeńskiej.

Dodatkowo należy podkreślić, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lutego 1999 r. w sprawie I SA/Gd 88/97 (publ. LEX nr 38221) uznał, iż o ważności czynności prawnej nie może w żaden sposób przesądzać stan majątkowy jednej ze stron tej czynności, ponieważ powodowałoby to odpowiedzialność osoby obdarowanej za legalność dochodów darczyńcy. Z poglądem tym zgadza się także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.

Nie do przyjęcia jest natomiast przerzucenie odpowiedzialności za wykazanie stanu majątkowego darczyńcy na stronę postępowania. Strona bowiem przedstawiła dowód na dokonanie darowizny, a skoro organ podatkowy odmówił wiary temu dowodowi to winien wykazać i uzasadnić powody tej odmowy.

W tej sytuacji należy przyjąć, iż organ podatkowy naruszył przepis art. 121 § 1, art. 122 i 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60).

Już na etapie postępowania odwoławczego skarżąca przedłożyła zaświadczenie z Banku, które jej zdaniem dowodzi, iż w latach wcześniejszych M.B. posiadał oszczędności, które były źródłem jego przychodów w latach badanych przez organy podatkowe. Należy uznać, iż dowód ten nie został przez organ odwoławczy oceniony. Uzasadnienie decyzji w tym zakresie jest tak lakoniczne, iż należy podzielić zarzut skarżącej dotyczący braku ustosunkowania się przez organ do tego dowodu. Nieco szerzej kwestia ta została omówiona przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę lecz nie ma to w ocenie materiału dowodowego w niniejszej sprawie żadnego znaczenia, ponieważ przedmiotem badania Sądu jest zaskarżona decyzja a nie odpowiedź na skargę, natomiast strony winny uzyskać wyczerpujące informacje o rozpatrywanych dowodach właśnie z decyzji, a nie z odpowiedzi na skargę. Tym samym organ odwoławczy naruszył przepis art. 210 § 4 cyt. wyżej ustawy - Ordynacja podatkowa.

Taka sama sytuacja dotyczy zwiększenia przez organ odwoławczy kwoty przychodów małżonków B.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jakiegokolwiek wyjaśnienia tej kwestii i nie ma tu znaczenia, iż przyjęto rozwiązanie korzystniejsze dla strony. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy zmianę tę uzasadnił, ale dla oceny legalności zaskarżonej decyzji nie ma to już znaczenia.

Sąd nie podzielił pozostałych zarzutów skargi, a dotyczących sposobu ustalenia kwoty wydatków rodziny skarżącego na wyżywienie w 2000 r. Początkowo strona postępowania kwotę tę określiła na 6.000,- zł, po czym złożyła oświadczenie, iż kwota ta wynosiła 3.000,- zł. Organy podatkowe uznały, iż skarżący nie uprawdopodobnił tak niskich wydatków, zatem ustaliły je w oparciu o dane statystyczne. W tym względzie należy zgodzić się z organami podatkowymi, ponieważ przyjęcie kwoty z oświadczenia strony, bez wskazania przez nią jakichkolwiek okoliczności uprawdopodabniających te wydatki, prowadziłoby do przyjęcia, iż miesięcznie w 2000 r. rodzina B. na wyżywienie jednego jej członka wydawała 83,33 zł, co w zestawieniu z wydatkami jakie poniosła w tymże roku jest kwotą nieprawdopodobnie niską. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, iż dopiero w skardze strona powołała się posiadanie działki owocowo - warzywnej. Natomiast oświadczenie o zaspakajającym potrzeby rodziny B. deputacie ze sklepu mięsnego i pomocy wujka z USA nie zostało niczym udowodnione czy choćby uprawdopodobnione. Jedynie do wskazania przez organ, iż wcześniej skarżąca nie powoływała się na pomoc rodziny z Holandii Sąd nie może się ustosunkować, ponieważ w aktach administracyjnych przedłożonych w niniejszej sprawie (5 tomów) brak odwołania strony złożonego w styczniu 2003 r., w którym skarżąca (jak twierdzi w piśmie skierowanym do Sądu dnia 23 maja 2005 r.) powoływała się ma tę pomoc.

Dodatkowo należy wskazać, iż organ odwoławczy powołując się przy ustalaniu kwoty wydatków na wyżywienie, powołując się na dane statystyczne organ podatkowy winien wskazać dokładne źródło tych danych, na którym się oparł. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych kserokopii tabeli przeciętnych miesięcznych wydatków w gospodarstwach domowych nie wynika skąd tabela ta pochodzi.

Także należy podzielić pogląd organu podatkowego w kwestii darowizn dokonanych przez wujka mieszkającego w USA. Samo złożenie przez stronę oświadczenia, iż taką darowiznę otrzymała nie może stanowić uprawdopodobnienia tej okoliczności, skoro strona odmawia wskazania danych personalnych i adresu darczyńcy. Okoliczności uzyskania omawianej pomocy materialnej nie uprawdopodobniła też przesłuchana w charakterze świadka J.B., która także nie podała bliższych informacji o wujku, u którego przebywała. Nie może być natomiast dowodem w niniejszej sprawie notatka z rozmowy przeprowadzonej przez urzędnika skarbowego z celnikiem, ponieważ notatka taka nie może być uznana za dowód w świetle przepisów Ordynacji podatkowej i za taki prawidłowo przez oba organy nie została uznana. Natomiast brak obowiązku zgłaszania wwozu do kraju środków płatniczych o wartości powyżej 10.000,- EURO nie jest dowodem na to, iż J.B. przywiozła do kraju kwotę 4.000,- USD.

Jednocześnie należy wskazać, iż fakt pomocy przez wujka poprzez przesyłanie paczek, a w nich pieniędzy także nie został choćby uprawdopodobniony. Nawet jeżeli firma kurierska nie pozostawia adresatom żadnych dokumentów związanych z przesyłką, poza nią samą, to winna dysponować dokumentami jej dotyczącymi, o udostępnienie których winien zwrócić się do niej skarżący.

Przepis art. 139 § 1 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa nakłada na organ prowadzący sprawę wymagającą postępowania dowodowego obowiązek działania bez zbędnej zwłoki. W sprawie szczególnie skomplikowanej załatwienie sprawy powinno nastąpić nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania. Przekroczenie tego terminu rodzi po stronie organu prowadzącego sprawę obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie, podając przyczyny jej niezałatwienia i wskazując nowy termin jej załatwienia - art. 140 Ordynacji podatkowej. Niniejszą sprawę można, zdaniem Sądu, uznać za sprawę skomplikowaną i z oczywistych względów (chociażby z uwagi na rozległe postępowanie dowodowe) niemożliwą do załatwienia w terminie dwóch miesięcy. Dlatego też nie można mówić o bezczynności organów obu instancji. Natomiast należy stwierdzić, iż organ I instancji prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku zawiadomienia strony w trybie cyt. wyżej art. 140. Jednakże uchybienie to nie stanowi samodzielnej podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji, stwierdzając, iż naruszenie przez organ podatkowy przepisów postępowania zawartych w art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 210 § 4 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu należy podkreślić, iż już po złożeniu skargi skarżąca przedłożyła zaświadczenia i oświadczenia, które przez organy podatkowe nie mogły być oceniane, ponieważ nie zostały organom tym w trakcie postępowania przedłożone. Uchylenie zaskarżonej decyzji z powodów wyżej wskazanych umożliwi organowi II instancji ocenę tych dokumentów, jeżeli zostaną mu przez stronę przedłożone.

O kosztach postępowania (na które składa się jedynie wpis sądowy w kwocie 606,- zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., określając jednocześnie, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana, do czego obligował go przepis art. 152 p.p.s.a.

( - ) Jacek Niedzielski ( - ) Krystyna Skowrońska - Pastuszko ( - ) Barbara Rennert