Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 329/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.28 ust. 1, ust. 2 i  3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant St. sekr. sąd. Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi H.G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłaceniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. nakazuje zapłacenie adwokatowi J.W. kwotę [...] zł ( słownie [...] złotych [...]/100) tytułem udzielonej a nie opłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

U Z A S A D N I E N I E.

Decyzją z [...] r. Nr [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił H. G. umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na:

- ubezpieczenie społeczne - za okres 12.1999 – 02.2004 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek liczonych na dzień [...] r. w kwocie [...] zł,

- ubezpieczenie zdrowotne - za okres 06.1999 do 02.2004 r., w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu składek – [...] zł, odsetek – [...] zł,

Fundusz Pracy - za okres 12.1999 do 02.2004 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek liczonych na dzień [...]r. – [...] zł.

Jako jej podstawę prawną wskazał art. 83 ust. 1 pkt. 3, art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., dalej u.p.s.u.).

W uzasadnieniu wyjaśnił, że [...]r. H. G. wniósł o umorzenie powyższych należności z tytułu nieopłaconych składek. Jako uzasadnienie wskazał, że działalność gospodarczą rozpoczął [...] r. Była to sprzedaż artykułów przemysłowych w ramach handlu obwoźnego, którą prowadził głównie na rynkach i bazarach. Do [...]r. działalność ta była dochodowa, a następnie do [...] r. prowadzona ze stratą, co doprowadziło go do bankructwa i pozbawiła dachu nad głową.

Następnie powołując się na wskazane już przepisy organ podkreślił, że należności mogą być umarzane w przypadku stwierdzenia całkowitej ich nieściągalności, która została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z jego treścią należność może być uznana za całkowicie nieściągalną, gdy - w szczególności - nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych lub możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, bądź też gdy brak majątku z którego można prowadzić egzekucję, stwierdził naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy, albo gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zakład stwierdził, iż z uwagi na fakt, że żadna z powyższych przesłanek całkowitej nieściągalności nie zaistniała, nie znalazł podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Podkreślono, że wnioskodawca otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie netto [...] zł oraz jest właścicielem samochodu [...] i nieruchomości gruntowej w K. w postaci zabudowanej działki zapisanej w KW Nr [...]. Nie znalazł również uzasadnienia dla potraktowania sytuacji wnioskodawcy jako uzasadnionego przypadku wskazanego w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który uzasadnia umorzenie składek nawet bez spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności, a szczególności wobec braku spełnienia szczególnych przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz.1365). Dopatrzono się spełnienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 rozporządzenia, gdyż wnioskodawca ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie spłacić zaległych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności opłacenie należności pozbawiłoby H.G. i jego żonę A. możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ustalono, że żona nie pracuje i oboje małżonkowie żyją z emerytury H. G. w kwocie [...] zł brutto ([...] zł netto). Posiadają dwójkę dorosłych dzieci, które prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, a z racji niskich dochodów korzystają z pomocy syna i wnioskodawca podejmuje się wykonania różnych prac dorywczych. Koszty utrzymania stanowią kwotę [...] zł miesięcznie, a rata kredytu hipotecznego [...] zł, co powoduje, że wydatki przewyższają dochody. Przypomniano, że wnioskodawca jest właścicielem samochodu [...] z 1989 r. i nieruchomości gruntowej i nie posiada zaległości w spłacie kredytu oraz mediów. Nie korzysta również z pomocy społecznej. Te ostatnie ustalenia przemówiły za odmową umorzenia należności pomimo trudnej sytuacji wnioskodawcy.

Organ stwierdzając brak "ważnego interesu osoby zobowiązanej" posiłkował się argumentem, iż nie tylko interes płatnika ale również interes społeczny wyrażony w postaci zasady równości i powszechności w wypełnianiu obowiązków płatnika, nie pozwala mu preferować interesów jednych płatników kosztem innych. Ponadto podkreślił, że umorzenie składek należy do uznania administracyjnego i leży wyłącznie w gestii organu rozpatrującego wniosek i wydającego decyzję.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy H.G. nie zgodził się ze stwierdzeniem o częściowym spełnieniu przesłanki uzasadniającej umorzenie zapłaty składek. Wskazał, że pobiera emeryturę górniczą i ta okoliczność pozwoliła mu zaciągnąć kredyt hipoteczny na zakup domu do remontu, w którym zamieszkuje wraz z żoną. Do tego czasu był bezdomny i korzystał z pomocy finansowej opieki społecznej. Podkreślił, że ma [...] lat a właścicielem domu zostanie w wieku [...], bo wtedy upływa termin jego spłaty w ratach miesięcznych po [...] zł, przy dochodach brutto [...] zł. Niewiele pieniędzy pozostaje na "życie". Nie ma też żadnego majątku, bo trudno uznać za takowy samochód z 1989 r., który może jest wart [...] zł, a stanowi środek transportu ze wsi K., gzie zamieszkuje do sklepu i na pocztę odległego o kilka kilometrów, czy najbliższego miasta T., odległego o 50 km.

Zaskarżoną tu decyzją z [...]r. NR [...] Dyrektor Oddziału ZUS w R. działając z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowił utrzymać w mocy sporną decyzję z dnia [...] r. Zaskarżone rozstrzygnięcie wskazuje jako podstawę prawną art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Z 2007 r., Nr 11, poz.74) w związku z art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071).

Po ponownej analizie sytuacji materialnej strony ZUS nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. Stwierdzono bowiem, iż źródłem utrzymania rodziny jest otrzymywana przez wnioskodawcę emerytura w kwocie [...] zł netto, z czego spłacana jest miesięcznie rata kredytu w kwocie [...] zł i ponoszone są koszty mediów w kwocie ok. [...] zł. Uznano, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki całkowitej nieściągalności i powtórzono argument przeczący istnieniu "ważnego interesu osoby zobowiązanej" co do konieczności wzięcia pod uwagę nie tylko interesu płatnika, ale również i interesu społecznego w postaci zasady równości i powszechności w wypełnianiu obowiązków płatnika, nie pozwalający Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych preferować interesów jednych płatników kosztem innych.

Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze H. G. zaskarżoną decyzje uznał, za krzywdzącą ponieważ ze względu na stan zdrowia i dochody nie jest w stanie spłacić zaległych składek bez pozbawienie siebie i żony możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Przedstawił swoją sytuację majątkową

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna .

Przed podaniem powodów rozstrzygnięcia sądowego w niniejszej sprawie należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę między innymi działań organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Dlatego też Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, a nie przy zastosowaniu innych kryteriów, np. sprawiedliwości społecznej.

Aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa, czy materialnego czy procesowego prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych krajowych i lub wspólnotowych mających zastosowanie w sprawie, aby wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i ustalając materialny stan prawny, na gruncie którego sprawa będzie oceniana, czyli stan obowiązujący w lutym 2009 r., który nie uległ jednak zmianie od wydania w sprawie decyzji z [...] r. Zmieniły się tylko ustalenia faktyczne w zakresie sytuacji finansowej wnioskodawcy, która uległa nieznacznej poprawie. Należy wskazać, że w sprawie miały zastosowanie przepisy art. 28 ust. 2 3a i 3b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., u.s.u.s) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, przepisy wykonawcze).

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4 tego artykułu. Artykuł 28 ust. 2 u.s.u.s. określa jednoznacznie, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a.

Przepis art. 28 ust. 3a. stanowi, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek przy ich całkowitej nieściągalności, czy także - w przypadku ziszczenia się przesłanek z art. 29 ust. 3a u.s.u.s. - to kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca, używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja ta charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ przy ustalonym stanie faktycznym nie ma obowiązku umorzenia zaległych składek.

Zgodnie z art. 28 ust. 3b. u.s.u.s., minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Wykorzystując delegację wynikającą z powołanego przepisu Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Zaś przepis § 3 powołanego rozporządzenia reguluje sytuacje kiedy to Zakład może umorzyć należności z tytułu składek.

W tym miejscu Sąd zauważa, iż przepisy art. 28 w tym i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak też § 3 powołanego rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne regulujące kwestie umarzania należności z tytułu składek, oparte są na uznaniu administracyjnym, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s. 36). Właściwa zaś ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym wyczerpującym jego zebraniem oraz dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności występujących w sprawie. Tym samym, sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające ich wydanie i ocenę wyników tego postępowania na tle obowiązujących przepisów przy rozważeniu argumentacji wnioskodawcy.

W badanej sprawie - zdaniem Sądu - Zakład jakkolwiek wywiązał się z nałożonego obowiązku w zakresie ustalenia sytuacji materialno – finansowej skarżącego i jego możliwości płatniczych, jednakże nie dokonał oceny tych okoliczności pod kątem istnienia przesłanek sformułowanych przepisami rozporządzenia wykonawczego w aspekcie możliwości umorzenia należności z tytułu składek .

Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego rygorom art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z roku 2000, Nr 98, poz. 1071 - dalej jako "K.p.a.). Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W szczególności zaś decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno, co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi, zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować winno wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Oceniając, z uwzględnieniem powyższych zasad, rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie, Sąd stwierdza, że organy orzekające dopuściły się zarówno naruszenia prawa procesowego mającego wpływ na wynik sprawy jak i prawa materialnego - art. 28 1, 2 i 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jak i § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez wykroczenie poza ramy przyznanego uznania administracyjnego.

Analizując istnienie w sprawie "ważnego interesu osoby zobowiązanej" organ orzekający nie rozważał tego w aspekcie materialnoprawnych przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu składek jasno sformułowanych w przepisie § 3 rozporządzenia, które nie muszą być spełnione łącznie. Uważne przeczytanie zapisu § 3 potwierdza to twierdzenie. Zresztą sam organ przyznaje to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 5) podkreślając brak spełnienia przesłanki z § 3 ist. 1 czyli stwierdził, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi wnioskodawcy możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, przyjmując, że prowadzi z żona dwuosobowe gospodarstwo domowe. Wylicza bowiem, że przy dochodach [...] zł miesięcznie i minimalnych opłatach w kwocie [...] zł (w tym rata kredytu [...] zł), czyli pozostającej kwoty [...] zł jest w stanie utrzymać siebie, żonę i spłacać zaległe składki. Twierdzenie to jest pozbawione realności, tym bardziej, że przy dochodach w kwocie [...] zł i podobnych wydatkach organ uznał, że bez pomocy społecznej lub dzieci nie jest możliwe egzystowanie małżonków. W decyzji zarówno wydanej z wniosku o umorzenie jak i z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie odniesiono się do tego czy w sprawie mają miejsce okoliczności, ściśle wymienione w tym przepisie, co do których obowiązek ich wykazania ciążył na wnioskodawcy, a on tego nie uczynił. Zdaniem Sądu orzekającego przedstawione przez wnioskodawcę dowody są wiarygodne i jednoznaczne. Bezspornych są osiągane dochody w postaci emerytury w kwocie netto [...] zł i rata kredytu, która wzrasta. Początkowo rata wynosiła [...] zł, a obecnie wynosi. [...]. W okresie od [...] do [...]r. wynosiła [...] zł. Należy podkreślić, co organ pominął w swoich ocenach, że kredyt ten został zaciągnięty [...] r., jako celowy na zakup mieszkania w kwocie [...] zł, z czego [...] stanowił przedmiot aktu notarialnego (bez opłat) i został udzielony do [...]r. przy zabezpieczeniu hipoteką umowną i kaucyjna na zakupionej nieruchomości, która przekracza jej wartość. Nadto z akt sprawy wynika, że wszystkie wartościowe przedmioty, których wnioskodawca był właścicielem zostały zlicytowane w następstwie prowadzonych egzekucji z innych tytułów, co powoduje uznanie wartości tylko użytkowej samochodu [...] z 1989 r., który posiada jeszcze wnioskodawca.

W wymienionym przepisie § 3 rozporządzenia wykonawczego ustawodawca wskazał szczególne przypadki stanowiące podstawę dla umorzenia należności z tytułu składek stanowiąc iż miedzy innymi może to nastąpić (... ) w szczególności w przypadku :

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2)poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3)przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zakład wydając odmowną decyzję z [...] r. ograniczył się do jedynie do stwierdzenia, iż mając na względzie przepisy art. 28 ust. 2 i ust.3a u.s.u.s. brak jest możliwości umorzenia należności z powodu całkowitej nieściągalności z uwagi na osiąganie stałego dochodu w postaci świadczenia emerytalnego oraz własność samochodu [...] i działki zabudowanej Nie została też spełniona przesłanka "ważnego interesu zobowiązanej", która zdaniem organu zastrzeżona jest dla sytuacji drastycznych, a taka w przypadku wnioskodawcy nie zaistniała. Z poglądem tym trudno się zgodzić, gdyż zdaniem Sądu orzekającego organ administracyjny ponownie rozpatrując sprawę przekroczył granicę swobodnej oceny dowodów i uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność składek zaległych. Należy podkreślić, że istotnie jedynym źródłem dochodu H.G. jest świadczenie emerytalne. Z niego pokrywa raty kredytu hipotecznego, który zapewnia jemu oraz żonie dach nad głową. Wskazywane środki na utrzymanie dwóch osób są na granicy egzystencji i przeżycia ([...] zł). Odbiegają znacznie od kwot uzasadniających możliwość korzystania z pomocy społecznej. Nie ma też żadnych składników majątkowych z których można by zaspokoić zaległe składki, gdyż nieruchomość obciążona jest hipoteką, a samochód posiada wartość jedynie użytkową.

Również analiza przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia na tle okoliczności faktycznych jakie miały miejsce w sprawie budzi wątpliwości. W szczególności w odniesieniu do pkt 1. Organ wskazuje na dochody wnioskodawcy osiągane z pracy dorywczej, nie ustalając jednak ich wysokości czy pomoc finansową uzyskiwaną od dorosłych dzieci, w szczególności syna. Brakiem tych ustaleń obciąża wnioskodawcę, a wątpliwości interpretuje na jego niekorzyść, co jest niedopuszczalne. Również nie może powodować negatywny dla wnioskodawcy skutków brak zadłużenia w spłacie kredytu hipotecznego i zaniechanie korzystania z pomocy społecznej. Powyższe oznacza, że organy przekroczyły przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia granice uznania administracyjnego.

Przy orzekaniu w trybie powołanych przepisów organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia może, zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s. 36) co winno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, " (...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być, bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

W ocenie Sądu, w badanej sprawie, organ nie ocenił zarówno argumentów strony z wniosku jak i zgromadzonego w niej materiału dowodowego, co spowodowało, że uzasadnienie zostało sporządzone z naruszeniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe oznacza, że decyzja zdaniem Sądu została wydana z przekroczeniem granic zasady swobodnej oceny dowodów zakreślonej w art. 80 k.p.a.

Podkreślić też należy, iż przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę. W wyroku z dnia 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV SA 703/99, LEX nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. (...) Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a., skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji, jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i 107 § 3 k.p.a." (v. wyrok NSA sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67).

Reasumując stwierdzić należy, iż oceniając zaskarżoną decyzję uznać należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Organ orzekający ponownie rozpatrując sprawę winien uwzględnić powyższe rozważania Sądu i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy poddać ponownie wnikliwej ocenie, która winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji . Nadto Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata J.W. z Kancelarii Adwokackiej w G. ul. [...] kwotę [...] zł tytułem udzielonej a nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na powyższą kwotę składa się kwota [...] zł powiększona o podatek VAT w wysokości [...] zł tytułem udzielonej pomocy prawnej oraz 17 zł opłaty za pełnomocnictwo.