Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2039/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 80 poz 903
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie NSA Małgorzata Masternak – Kubiak del. WSA Mirosława Pindelska (spr.) Protokolant asystent sędziego Justyna Rosińska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 maja 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 228/12 w sprawie ze skargi T.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 maja 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 228/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę T.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu.

W uzasadnieniu Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Prezydent Miasta Konina (dalej - Prezydent) na podstawie art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej - kpa) odmówił T.S. wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu użytkowego nr [...] przy [...] w K., o powierzchni użytkowej 19,70 m. (dalej - Lokal użytkowy).

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż postanowienie wydawane jest w związku z uchyleniem wcześniejszego rozstrzygnięcia i przekazania organowi sprawy do ponownego rozpoznania. W myśl obowiązujących przepisów, o samodzielności określonego lokalu decyduje spełnienie przez niego warunków określonych przez ustawodawcę w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm., dalej - Uwl). Spełnienie tych wymagań stwierdza starosta w formie zaświadczenia, w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, w oparciu o przepisy działu VII kpa. Organ wyjaśnił pojęcie samodzielnego lokalu oraz samodzielnego lokalu wykorzystywanego zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. Organ zauważył również, że część mieszkalna lub pomieszczenie użytkowe, stanowiłyby samodzielny lokal tylko wtedy, gdyby spełniały warunki określone art. 2 ust. 2 Uwl. Tymczasem z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności z przeprowadzonych wizji wynika, że pomieszczenie, którego dotyczy postępowanie, zostało wydzielone z lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy [...] w K.. Pomieszczenie handlowe poprzez otwór drzwiowy (obecnie zamurowany) było połączone z częścią mieszkalną lokalu skarżącej. Korzystanie z części mieszkalnej tj. z węzła higieniczno - sanitarnego i miejsca do higienicznego spożywania posiłków, zapewniało pomieszczeniu handlowemu o powierzchni 19,70 m spełnienie warunków sanitarnohigienicznych dla lokali handlowych. To spowodowało, że ani część mieszkalna, ani część handlowa nie mogły stanowić samodzielnych lokali w myśl ustawy o własności lokali. Obecnie, po zamurowaniu otworu drzwiowego, pomieszczenie o powierzchni 19,70 m użytkowane jako sklep z odzieżą ochronną, zostało wydzielone trwale z lokalu mieszkalnego nr [...]. Tym samym część mieszkalna może stanowić samodzielny lokal mieszkalny (wydzielony trwałymi ścianami i składający się z zespołu izb służących zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych i przeznaczonych na stały pobyt ludzi - art.2 ust.2 Uwl). Pomieszczenie zaś o powierzchni 19,70 m2 nie spełnia warunków wyżej wymienionych (określonych w art.2 ust.2 Uwl), albowiem w wydzielonej ścianami trwałymi izbie nie ma innych izb, które posłużyłyby zaspokojeniu potrzeb użytkowych. Powołując się na orzecznictwo organ wskazał, iż ustawodawca dopuszcza zapewnienie potrzeb poprzez pomieszczenia pomocnicze, które stanowią nieodłączny składnik głównej części lokalu i służą zaspokojeniu tych samych co one potrzeb. Pomieszczenia pomocnicze, które są niezbędne do zaspokojenia potrzeb użytkowych dla danego lokalu użytkowego, mogą być zlokalizowane w tym budynku lub poza nim, ale muszą być usytuowane w granicach jednej nieruchomości gruntowej. Jednakże nie mogą należeć do innego samodzielnego lokalu. Odnosząc powyższe do sprawy organ wskazał, iż skoro lokal mieszkalny nr [...] stanowi samodzielny lokal mieszkalny, to nie mogą jego izby stanowić pomieszczeń pomocniczych dla pomieszczenia o powierzchni 19,70 m, wydzielonego trwałymi ścianami w obrębie budynku przy ul. [...] w K.. Pomieszczenie o powierzchni 19,70 m2 (wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba), nie posiada zatem pomieszczeń pomocniczych służących zaspokojeniu potrzeb lokalu użytkowego. Nie zostały zatem spełnione warunki określone w art. 2 ust. 2 Uwl.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła T.S. podnosząc, że nie zgadza się z tym rozstrzygnięciem. Skarżąca wskazała, że zarzut jakoby własnościowy lokal nie był samodzielnym lokalem, ponieważ nie posiada pomieszczeń pomocniczych (WC) służących zaspokojeniu potrzeb lokalu użytkowego, był już podnoszony przez w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2011 roku, w którym Sąd orzekł jednoznacznie, że własnościowy lokal mieszkalny i pawilon handlowy (powstały z jednej izby mieszkalnej zaadaptowanej na lokal użytkowy) nie są samodzielnymi lokalami dlatego, że nie spełniają przesłanki ustawowej o wydzieleniu każdego z tych lokali w obrębie budynku trwałymi ścianami. W ścianie wspólnej dla lokalu mieszkalnego i dla pawilonu handlowego znajdowały się wówczas drzwi wewnętrzne, które w sierpniu 2011 roku zostały zlikwidowane.

Po wtóre, zdaniem skarżącej organ błędnie ocenia samodzielność lokalu użytkowego, ponieważ posiłkuje się atrybutami samodzielności lokali mieszkalnych. Skarżąca wskazała, że w orzecznictwie przyjmuje się, że przy określaniu samodzielności lokali należy odpowiednio uwzględnić odmienne funkcje spełniane przez lokal mieszkalny i przez lokal użytkowy. W konsekwencji posiadanie w lokalu mieszkalnym pomieszczeń pomocniczych, zwłaszcza pomieszczeń higieniczno- sanitarnych jest uzasadnione charakterem tego lokalu. Pomieszczenia użytkowe (zakład zegarmistrzowski, optyk, fotograf) służą natomiast zupełnie innym celom i niejednokrotnie nie wymagają zaplecza socjalnego, albowiem posiadają dostęp do pomieszczeń higieniczno-sanitarnych ogólnie dostępnych. Wreszcie skarbca, powołując się na orzecznictwo wskazał, iż lokal jest lokalem samodzielnym, jeśli spełnia dwie podstawowe przesłanki, a mianowicie jest to lokal wydzielony trwałymi ścianami w obrębie budynku i jest wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej - Kolegium, SKO) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył stan faktyczny w sprawie i powołując się na art. 2 ust. 1 Uwl wskazał, że samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu mogą stanowić odrębne nieruchomości. Samodzielnym lokalem mieszkalnym (wykorzystywanym na cele inne niż mieszkalne ) jest jednak tylko taki lokal który łącznie spełnia trzy przesłanki: stanowi izbę lub zespół izb wydzielonych trwałymi ścianami w obrębie budynku, został przeznaczony na trwały pobyt ludzi, wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służy zaspokojeniu potrzeb mieszkańców tego lokalu (lokalu użytkowego). Organ argumentował, iż jakkolwiek w Uwl nie zawiera definicji legalnej "pomieszczenia pomocniczego, to z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że pomieszczenia pomocnicze stanowią nieodłączny składnik głównej części lokalu i służą zaspokojeniu tych samych co one potrzeb, umożliwiają lub ułatwiają ludziom pobyt w lokalu.

Z akt sprawy wynika, że Prezydent (decyzja z dnia [...] października 1996 r.) zatwierdził projekt budowlany i udzielił zezwolenia na adaptację pomieszczenia mieszkalnego na pawilon wielobranżowy wraz ze zmianą elewacji bloku i budową podestu na działce w K. o nr geod. [...]. Z rzutu przyziemia wraz podestem wynika, że pomieszczenie handlowe połączone jest drzwiami wewnętrznymi z pokojami oraz łazienką, kuchnią i ubikacją. Dokument ten został uzgodniony pod względem bhp i ergonomii oraz wymagań higienicznych i zdrowotnych. Decyzją z dnia [...] grudnia 1996r. Prezydent udzielił pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego pawilonu handlowego. W dniu 29 lipca 2011 r. skarżąca zamurowała drzwi wewnętrzne oddzielające pomieszczenie handlowe od pozostałych pomieszczeń znajdujących się w lokalu położonym w K. przy ul. [...]. W wyniku przeprowadzonych prac budowlanych lokal użytkowy stanowi jedną izbę wydzieloną trwałymi ścianami w obrębie budynku, jednakże nie posiada on niezbędnych dla tego lokalu pomieszczeń pomocniczych, jakim jest pomieszczenie WC i miejsce do higienicznego spożywania posiłków. Zdaniem organu zatem, lokal ten nie jest samodzielnym lokalem użytkowym w rozumieniu art. 2 ust. 2 Uwl. Organ wskazał jednocześnie, że sytuacja opisana w powołanym przez skarżącą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I OSK 731/10) - pomieszczenie użytkowe nie wymaga zaplecza socjalnego, albowiem posiada dostęp do pomieszczeń higieniczno-sanitarnych ogólnie dostępnych - nie ma miejsca w sprawie.

Nadto organ wskazał, iż uwzględniając fakt związania organów administracji oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2011 roku sygn. akt IV SA/Po 357/11, należy jednak zważyć, że wyrok ten zapadł w odmiennym stanie faktycznym.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła skarżąca, nie zgadzając się z jego treścią. Skarżąca wskazała, iż w 1996 roku zaadaptowała część swojego własnościowego lokalu mieszkalnego na lokal użytkowy, w celu samo zatrudnienia. W lokalu tym powstał sklep z odzieżą i biuro. Projekt adaptacji lokalu zakładał, że lokal nie będzie wyposażony w urządzenia wodnokanalizacyjne, że lokal będzie obsługiwała wyłącznie właścicielka firmy, która będzie korzystała z zaplecza socjalnego w swoim mieszkaniu. W 1996 roku z jednego lokalu własnościowego wydzielono dwa odrębne lokale: własnościowy lokal mieszkalny o powierzchni 42,60 m2 i własnościowy lokal użytkowy o powierzchni 19,70 m2. Obecnie sporny lokal użytkowy nadal funkcjonuje w oparciu o zewnętrzne zaplecze socjalne i obsługiwany jest wyłącznie przez właściciela firmy. W lokalu tym mieści się sklep z odzieżą i biuro. Skarżąca podnosiła, że zgodnie z wykładnią Uwl małe firmy mogą korzystać z pomieszczeń sanitarno-higienicznych ogólnie dostępnych - skarżąca może więc korzystać z szaletu miejskiego. Natomiast kanapki i napoje w termosie przygotowuje w domu, przed wyjściem do pracy i spożywa przy biurku w sklepie (nie przy ladzie sklepowej). Z tego względu zarzut braku samodzielności lokalu użytkowego z uwagi na brak zaplecza socjalnego jest, w ocenie skarżącej, bezzasadny.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji.

W piśmie z dnia 8 maja 2012 r. skarżąca, odnosząc się do odpowiedzi na skargę podniosła, iż zgodnie z dokumentacją techniczną powstały w 1996 roku pawilon handlowy nie ma kanalizacji. Jako posiadacz i użytkownik obu lokali i jedyny pracownik sklepu, skarżąca zakładała, że będzie korzystać z zaplecza socjalnego w swoim mieszkaniu i tak zostało to określone w opisie technicznym adaptacji pokoju na sklep i biuro. W żadnym dokumencie dotyczącym adaptacji z 1996 roku nie ma natomiast warunku, że skarżąca nie może zamurować drzwi wewnętrznych między lokalami i nie może korzystać, w celu dojścia ze sklepu do zaplecza socjalnego w mieszkaniu, z drzwi zewnętrznych sklepu. W chwili obecnej sklep może nadal korzystać z toalety w mieszkaniu skarżącej lub z szaletu miejskiego. Przygotowane w mieszkaniu posiłki skarżąca może spożywać na miejscu lub w zakładzie pracy (przy biurku). Zamurowanie przez skarżącą w dniu 29 lipca 2011 roku otworu drzwiowego w ścianie oddzielającej od siebie lokal użytkowy i lokal mieszkalny nie wymagało zgłoszenia roboty budowlanej oraz nie wymagało pozwolenia na budowę. Przedmiotowy lokal jest wykorzystywany zgodnie ze swoim przeznaczeniem. Żądane przeze skarżącą zaświadczenie ma jedynie potwierdzić istniejący stan faktyczny lokalu. Skarżąca wobec powyższego zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 2 Uwl, art. 2 ust. I ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o spółdzielniach mieszkaniowych; art. 22 Konstytucji oraz art. 7, art. 80, art. 218 kpa. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Prezydenta poprzedzającego to postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 23 maja 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 228/12 r., oddalając skargę uznał, że skarga nie jest zasadna.

Na wstępie uzasadnienia wyroku Sąd wojewódzki podał, iż wnioskiem z dnia 8 sierpnia 2011r. skarżąca zwróciła się do organu I instancji o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu użytkowego. Wniosek ten skarżąca złożyła na skutek zamurowania otworu drzwiowego, który łączył ten lokal użytkowy z lokalem mieszkalnym należącym do skarżącej na zasadzie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (dalej - lokal mieszkalny). Skarżąca poinformowała organ, iż w dniu 29 lipca 2011 r. drzwi wewnętrzne zostały zlikwidowane. W tej likwidacji otworu drzwiowego skarżąca upatruje rozdzielenia lokalu użytkowego od lokalu mieszkalnego i ziszczenia się przesłanek do uznania tego pierwszego za lokal samodzielny.

Sąd I instancji zaznaczył, że kwestie samodzielności lokalu mieszkalnego oraz lokalu użytkowego były już przedmiotem orzekania (wielokrotnie w ramach toku instancji) przez organy administracji jak również dwukrotnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Początkowo bowiem skarżąca domagała się od organu I instancji wydana zaświadczenia o samodzielności jednego lokalu, który składałby się z lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego (wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego wraz z pomieszczeniem przynależnym o żądanej treści: lokal własnościowy nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w K., składa się z samodzielnego lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej 42,60 m2 i z jednej izby niemieszkalnej o powierzchni użytkowej 19,70 m2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę skarżącej na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta, który odmówił skarżącej wydania zaświadczenia o samodzielności Lokalu mieszkalnego wraz z pomieszczeniem przynależnym (Lokal użytkowy). W uzasadnieniu wyroku Sąd ten przesądził, że lokal użytkowy nie ma charakteru pomieszczenia przynależnego do lokalu mieszkalnego, co wyklucza wydanie zaświadczenia o żądanej przez skarżącą treści.

Wobec powyższego skarżąca zwróciła się ponownie do organu wnioskiem z dnia 26 lipca 2010 r. o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu o powierzchni użytkowej 62,30 m2 (Lokal użytkowy + Lokal mieszkalny). W wyniku kilkukrotnego rozpatrywania wniosku przez organy w administracyjnym toku instancji, na skutek skargi skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, Sąd ten po raz kolejny oddalił skargę skarżącej wskazując, że o samodzielności określonego lokalu decyduje wyłącznie kryterium normatywne, tj. spełnienie przez niego warunków określonych przez ustawodawcę w dyspozycji art. 2 ust. 2 Uwl. Samodzielny lokal może się składać z jednej lub z kilku izb, byleby tylko zostały one wydzielone w obrębie budynku trwałymi ścianami. W rozpatrywanej przez ww. Sąd sprawie przesłanka ta nie została jednak spełniona, bowiem w ścianie wspólnej dla lokalu mieszkalnego i pawilonu handlowego (lokal użytkowy) znajdowały się drzwi wewnętrzne. Na skutek powyższego orzeczenia skarżąca zamurowała ów otwór drzwiowy i złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia o samodzielności samego lokalu użytkowego. Zdaniem skarżącej ustała podstawa odmowy wydania zaświadczenia w postaci łączącego oba lokale otworu drzwiowego. Sąd I instancji nie zgadza się z poglądem skarżącej.

W dalszych rozważaniach uzasadnienia wyroku Sąd I instancji wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że bezspornym jest, iż skarżąca na podstawie decyzji z dnia [...] października 1996 r. uzyskała pozwolenie na adaptację pomieszczenia mieszkalnego na pawilon wielobranżowy wraz ze zmianą elewacji bloku i budową podestu o powierzchni użytkowej 19,70 m2 (lokal użytkowy). W dniu 31 grudnia 1996 r. udzielono skarżącej pozwolenia na użytkowanie pawilonu handlowego. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że lokal własnościowy nr [...] przy ul. [...] w K. składał się z lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej 42,60 m2 (lokal mieszkalny) i pawilonu handlowego o powierzchni użytkowej 19,70 m2 zaadaptowanego z pomieszczenia mieszkalnego (lokal użytkowy). Jest również niespornym w ustalonym stanie faktycznym, że pawilon handlowy posiada odrębne wejście, i że w ścianie wspólnej dla lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego znajdowały się drzwi wewnętrzne, które zostały zamurowane. Właścicielem i użytkownikiem lokal handlowego i mieszkalnego pozostaje nadal skarżąca.

Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust.2 Uwl, samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokojeniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. Spełnienie wymagań o których mowa w ust. 2, stwierdza starosta w formie zaświadczenia. Przyjęcie przez ustawodawcę, iż stwierdzenie spełnienia przez lokal mieszkalny lub użytkowy wymagań, o których mowa w art. 2 ust. 2 ustawy, dokonywane ma być przez starostę i czynność ta ma formę zaświadczenia, oznacza, że postępowanie prowadzone z wniosku podmiotu zainteresowanego uzyskaniem potwierdzenia samodzielności lokalu ma charakter administracyjny, do którego mają zastosowanie przepisy działu VII kpa (art. 217-220).

Sąd I instancji podkreślił, że należy mieć na uwadze również dalszą część przepisu art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali. Lokal, o którym mowa, ma być przeznaczony na stały pobyt ludzi i wraz z pomieszczeniami pomocniczymi (jeśli są) i służyć zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio, stąd jego zastosowanie w niniejszej sprawie, również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne.

Sąd I instancji stwierdził, że prawidłowo wskazał organ, że korzystanie z węzła higieniczno-sanitarnego i miejsca do higienicznego spożywania pokarmów zapewniał lokalowi użytkowemu lokal mieszkalny - poprzez otwór drzwiowy. Obecnie - po zamurowaniu otworu drzwiowego - lokal mieszkalny stał się samodzielnym lokalem mieszkalnym (spełnia wymogi z art. 2 ust. 2 Uwl). Zaś lokal użytkowy, nie spełnia przesłanek z tego przepisu, ponieważ, poza wydzieleniem trwałymi ścianami w obrębie budynku muszą ziścić się jeszcze pozostałe przesłanki z art. 2 ust. 2 Uwl. Tymczasem lokal użytkowy jest obecnie pozbawiony węzła higieniczno-sanitarnego i miejsca do higienicznego spożywania pokarmów. Te dotychczas wykorzystywane na potrzeby lokalu użytkowego znajdują się bowiem w lokalu mieszkalnym, stanowiącym obecnie samodzielny lokal mieszkalny.

Sąd I instancji odniósł się do podnoszonych przez skarżącą zarzutów w skardze. Powołał wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 1 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1449/10 (LEX nr 964675) w którym stwierdzono, że: "z treści przytoczonych przepisów (art. 2 ust. 2 ustawy) [...], nie wynika, że pomieszczenia pomocnicze należące do danego lokalu muszą być usytuowane w obrębie jednego budynku. Ustawa nie formułuje takiego warunku samodzielności lokalu, odnosząc ten warunek jedynie do wydzielonej trwałymi ścianami izby lub zespołu izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi. A zatem należy uznać, że także pomieszczenia pomocnicze, a nie tylko pomieszczenia przynależne, mogą być zlokalizowane tak w budynku jak i poza budynkiem. Warunkiem koniecznym jest jednak położenie ich w granicach jednej nieruchomości gruntowej. Należy zwrócić uwagę, że z ustawy o własności lokali nie wynika wymóg, aby samodzielnym lokalem mieszkalnym mógł być tylko lokal wyposażony we wszystkie niezbędne urządzenia. Niektóre urządzenia tj. węzeł sanitarny mogą znajdować się poza lokalem. Usytuowanie zatem pomieszczenia pomocniczego, jakim jest pomieszczenie WC, poza budynkiem, ale w granicach jednej nieruchomości gruntowej, nie pozbawia lokalu cechy samodzielności jeżeli to pomieszczenie pomocnicze nie będzie znajdować się w innym samodzielnym lokalu lub korzystanie z tego pomieszczenia nie będzie wymagać korzystania z innego samodzielnego lokalu w inny sposób. Zatem, zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali, za lokal samodzielny może być także uznany lokal mieszkalny, którego pomieszczenie pomocnicze, jakim jest WC, zlokalizowane jest poza budynkiem, choć w obrębie tej samej nieruchomości gruntowej, jeżeli będzie ono pomieszczeniem dostępnym wszystkim właścicielom i mieszkańcom lokali wchodzących w skład nieruchomości wspólnej. Jeżeli z takiego urządzenia będą korzystać właściciele kilku lokali, urządzenie to będzie zapewne przedmiotem ich współwłasności w odpowiednich częściach.

Uwzględniając powyższe, Sąd I instancji stwierdził, że lokal użytkowy nie może być lokalem samodzielnym, a to z tego względu, że wskazane przez skarżącą pomieszczenia pomocnicze (sanitariat i miejsce do higienicznego przygotowania posiłków ) przygotowują się w innym samodzielnym lokalu-lokalu mieszkalnym. O ile zatem sam fakt, że pomieszczenie pomocnicze znajdują się w ramach tej samej nieruchomości gruntowej nie niweczy uznania lokalu za samodzielny, to ich usytuowanie w ramach innego samodzielnego lokalu możliwość taką wyklucza.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła T.S. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

-prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż samodzielne lokale wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne, muszą spełniać takie same wymagania jak lokale mieszkalne, aby sprawdzona został ich samodzielność,

-przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a przez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ administracyjny art. 2 ust. 2 o własności lokali.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że pomieszczenia przeznaczone na drobną działalność usługową niejednokrotnie nie wymagają zaplecza socjalnego, albowiem posiadają dostęp do pomieszczeń higieniczno-sanitarnych ogólnie dostępnych. Wskazał przepis § 84 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) zezwalający na usytuowanie w budynkach użyteczności publicznej i zakładach pracy ustępów w odległości do 75 m od stanowiska pracy lub miejsca przebywania ludzi.

W ocenie skarżącej nie znajduje zatem uzasadnienia stosowanie bardziej rygorystycznych norm w stosunku do użytkowników lokali prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek.

W świetle powyższego podkreślono, iż dla uznania, iż lokal użytkowy spełnia warunek samodzielności w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali, niezbędne jest wykazanie jedynie dwóch przesłanek, a mianowicie, że jest to lokal wydzielony trwałymi ścianami w obrębie budynku oraz że wykorzystywany jest zgodnie z przeznaczeniem. Obie te przesłanki zdaniem strony skarżącej zostały spełnione w niniejszej sprawie, gdyż po zamurowaniu drzwi wewnętrznych lokal użytkowy został wydzielony trwałymi ścianami w obrębie budynku, a wykorzystywanie lokalu zgodnie z jego przeznaczeniem nie było kwestionowane przez strony na żadnym etapie postępowania.

W skardze pełnomocnik skarżącej podniósł, iż lokal w którym skarżąca prowadzi działalność gospodarczą nie musi jednocześnie zaspokajać jej potrzeb higieniczno-sanitarnych. Skarżąca wielokrotnie wskazywała w swoich pismach, iż korzysta z zaplecza socjalnego w swoim mieszkaniu, znajdującym się w tym samym budynku co lokal socjalny. Dodatkowo ma możliwość korzystania z toalety miejskiej. Posiłki przygotowuje w domu i spożywa je w pracy przy biurku. Jednocześnie charakter prowadzonej działalności ( sprzedaż odzieży ) nie wymaga, zgodnie z pozwoleniem z 1996 r. doprowadzenia bieżącej wody do przedmiotowego lokalu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r. poz. 270, dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sformułowane w niej zarzuty nawiązują do obydwu podstaw kasacyjnych, przewidzianych art. 174 p.p.s.a. tj. naruszenia prawa materialnego (ust 1), jak i naruszenie przepisów procesowych (ust 2). Jednak forma postawionych zarzutów procesowych, które zostały ściśle powiązane z podstawowym zarzutem naruszenia prawa materialnego uzasadnia rozpoznanie zarzutu naruszenia prawa materialnego jako pierwszego. Przesądzenie zasadności zarzuconego uchybienia ma wpływ na badanie sprawy co do zarzutu naruszenia 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" p.p.s.a.

Zarzut naruszenia prawa materialnego wskazuje na błędną wykładnię art. 2 ust 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali dokonaną przez Sąd I instancji poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż samodzielne lokale wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne, muszą spełniać takie same wymagania jak lokale mieszkalne, aby sprawdzona została ich samodzielność. Tak postawiony zarzut kasacyjny nie odpowiada treści hipotezy przepisu art. 2 ust 2 ustawy o własności lokali przedstawionej przez Sąd I instancji.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wykazuje, że Sąd I instancji przywołując przesłanki w/w przepisu i wskazując, iż odnoszą się one do wymagań dotyczących lokali mieszkalnych podniósł, że przepis ten stosuje się odpowiednio do lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. Powyższe stwierdzenie Sąd I instancji o odpowiednim stosowaniu przepisu nie uprawnia do skutecznego postawienia zarzutu kasacyjnego o generalnym utożsamieniu przez Sąd I instancji wymagań co do w/w lokali (mieszkalnych i przeznaczonych na inne cele niż mieszkalne).

Dalsza analiza zaskarżonego orzeczenia wykazuje, że Sąd I instancji uznał lokal użytkowy skarżącej, przeznaczony na działalność handlową, za lokal przeznaczony na pobyt ludzi, który podobnie jak lokal mieszkalny wymaga węzła higieniczno-santiarnego i miejsca do higienicznego spożywania posiłków, czyli posiadania pomieszczenia pomocniczego spełniającego tę funkcje z uwagi na jednoizbowy charakter lokalu. Sąd zastrzegł, że pomieszczenie pomocnicze nie musi znajdować się w obrębie jednego budynku ale warunkiem koniecznym jest jego położenie w granicach jednej nieruchomości, nie może natomiast znajdować się w innym samodzielnym lokalu lub korzystanie z niego nie może wymagać korzystania z innego samodzielnego lokalu w inny sposób. Dalej Sąd I instancji stwierdził, że konieczne wymagania co do węzła higieniczno-sanitarnego i miejsca do higienicznego spożywania posiłków nie zostały spełnione w lokalu użytkowym skarżącej, przez co nie doszło do ziszczenia się przesłanek art. 2 ust 2 ustawy o własności lokali dających podstawę do wydania żądanego zaświadczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażony przez Sąd I instancji pogląd prawny i uznaje, że art. 2 ust 2 ustawy o własności lokali został prawidłowo zastosowany w sprawie.

Zasadniczym problemem w rozpoznawanej sprawie było przesądzenie czy w świetle obowiązującego stanu prawnego za samodzielny lokal użytkowy, przeznaczony na działalność handlową, można uznać lokal, który nie ma dostępu do WC i miejsca do higienicznego spożywania posiłków w obrębie jego ścian, ani poza obrębem jego ścian w ramach tej samej nieruchomości gruntowej bez konieczności korzystania z innego samodzielnego lokalu. Brak spełnienia wskazanych wymagań musiał stanowić podstawę do uznania niesamodzielności przedmiotowego lokalu użytkowego.

Przepis art. 2 ust 2 ustawy o własności lokali wymaga, dla spełnienia definicji samodzielnego lokalu mieszkalnego, wydzielenia trwałymi ścianami w obrębie budynku izby lub zespołu izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne.

Wymienione w przepisie pomieszczenia pomocnicze służą tej samej funkcji co samodzielny lokal, służą zaspokajaniu tych samych potrzeb. Istnienie tych pomieszczeń może być czasem konieczne, by lokal mógł samodzielnie pełnić przypisaną mu funkcję. Chodzi o taki związek tych pomieszczeń z izbą lub zespołem izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, który polega na wykorzystywaniu całej tej przestrzeni bezpośrednio dla zaspokajania mieszkaniowych potrzeb ludzi. Pomieszczenia pomocnicze, które umożliwiają zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych to np. łazienka, WC, wewnętrzne ciągi komunikacyjne.

Nie można mówić o samodzielności lokalu, który mimo wydzielenia trwałymi ścianami, do pełnienia przypisanej mu funkcji, wymaga korzystania z innych samodzielnych lokali. Przeczy to istocie samodzielności lokalu. Do tego sprowadza się w istocie rzeczy brak WC i miejsca do higienicznego spożywania posiłków w przedmiotowym lokalu skarżącej. Odpowiednie stosowanie przepisu do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne oznacza, że lokal ten, poza trwałym wydzieleniem izb lub zespołu izb, musi być przeznaczony na pobyt ludzi oraz musi spełniać warunek konieczny do jego samodzielności, tj. powodować, że można z niego korzystać bez potrzeby korzystania z innego samodzielnego lokalu.

Do prowadzenia, w lokalu użytkowym skarżącej, działalności gospodarczej-handlowej w sposób ciągły, jak stanowi przepis art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U z 2013 poz. 672) wymagana jest obecność ludzi lub osoby przez czas wykonywanej tam pracy. Praca ta, przy ciągłości działalności, będzie miała charakter stały, co oznacza codzienny, powszechny. Charakter tej pracy oraz związany z tym udział człowieka powodują, że lokal ten jest przeznaczony na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisu art. 2 ust 2 ustawy. Powinien zatem spełniać stałe funkcje związane z pobytem ludzi, w tym zapewniać korzystanie z węzła higieniczno-sanitarnego i miejsca do higieniczne spożywania pokarmu. Aby uznać go samodzielnym musi spełniać warunek, iż korzystanie z niego jest możliwe bez konieczności korzystania z innego samodzielnego lokalu.

Prawidłowo Sąd I instancji uznał, że wskazywana przez skarżącą kasacyjnie możliwość korzystania z węzła higieniczno-sanitarnego znajdującego się w jej odrębnym samodzielnym lokalu mieszkalnym, położonym w tym samym budynku, nie wypełnia w/w wymagania, tak jak nie wypełnia go możliwość skorzystania w bliższej lub dalszej odległości z toalety publicznej.

Samodzielność lokalu odnosi się, jak samo pojęcie wskazuje, do lokalu, czyli korzystanie z lokalu mają zapewniać warunki lokalowe , a nie ma być to wynikiem innych prawnych i faktycznych możliwości aktualnego właściciela tegoż lokalu, w tym przypadku właściciela innego samodzielnego lokalu mieszkalnego i możliwości korzystania z sanitariatu znajdującego się w tym drugim lokalu.

Nie bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność, iż regulacja dotycząca stwierdzenia samodzielności lokalu, według ustawy o własności lokali, służy co do zasady, ustanowieniu odrębnej własności samodzielnych lokali mieszkalnych czy lokali o innym przeznaczeniu. Świadczy o tym treść art. 1 ust 1 oraz art. 2 ust 1 tej ustawy. Samodzielne lokale mogą stanowić odrębne nieruchomości. W zakresie nieuregulowanym tą ustawą stosuje się przepisy prawa cywilnego (art. 1 ust 2 ustawy). Zatem samodzielność lokalu ma spełniać wymagania do korzystania z niego zgodnie z przeznaczeniem, przy uwzględnieniu stałego przebywania w nim ludzi, bez konieczności korzystania z innych samodzielnych lokali oraz sprostać wymaganiom obrotu cywilnoprawnego.

Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy o własności lokali, akt ten określa sposób ustanowienia własności lokali, prawa i obowiązki właścicieli tych lokali oraz sposób zarządzania nieruchomością wspólną. Tak zdefiniowany zakres obowiązywania ustawy oznacza, że sprawy w niej unormowane z zasady odnoszą się do kwestii cywilnoprawnych. Potwierdza to odesłanie do stosowania prawa cywilnego w sprawach nieuregulowanych ustawą zawarte w ust. 2 art. 1 ustawy, a także, przypisane przez ustawodawcę kompetencje dla starosty do wydawania zaświadczeń o samodzielności lokali, a nie dla organu architektoniczno-budowlanego. Dowodzi to, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym zagadnienie samodzielności lokali uregulowane jest w art. 2 tej ustawy i brak jest podstaw do twierdzenia, że ustawodawca powiązał kwestię potwierdzania samodzielności lokalu z regulacją ustawy Prawo budowlane i przepisach wykonawczych opartych na tej ustawie. Nieuprawnione jest zatem twierdzenie skarżącej kasacyjnie o potrzebie powiązania definicji samodzielnego lokalu użytkowego wskazanego przez nią do wydania zaświadczenia o jego samodzielności z regulacją prawną zawartą w § 84 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dotyczącą sytuowania ustępów w budynkach użyteczności publicznej i zakładach pracy w odniesieniu do stanowisk pracy. Na marginesie sprawy należy wskazać, że powołując się na ten przepis, skarżąca zdaje się nie dostrzegać, że jest w nim mowa o odległościach w budynku i ogólnej dostępności do sanitariatów pozostałych użytkowników tego budynku.

Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu prawa materialnego art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali nie jest trafny.

W konsekwencji nieuprawnione jest twierdzenie skarżącej kasacyjnie o naruszeniu przez Sąd I instancji przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. przez brak jego zastosowania w sprawie i naruszenie art. 151 tej ustawy przez jego zastosowanie . Wymienione przepisy stanowią, w pierwszym przypadku o podstawie uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawa, czego Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiotowej sprawie nie stwierdził, a w drugim przypadku o oddaleniu skargi przez Sąd i instancji w razie jej nieuwzględnienia, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako nieuzasadnioną.