Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 765/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 156 § 2 i 3; art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 25 listopada 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1088/15 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 25 lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r. postanawia: 1) oddalić zażalenie. 2) sprostować oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1088/15 w ten sposób, że w miejsce przedmiotu postępowania "określenia straty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004 r." wpisać "podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r.".


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia 5 września 2016 r. o sygn. akt I SA/Wr 1088/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. (dalej: skarżąca) wniesionej w dniu 10 kwietnia 2015 r. na decyzję Dyrektora Izby skarbowej we Wrocławiu (dalej: Dyrektor IS) z dnia 25 lutego 2015 r. o nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu.

2.1. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 23 listopada 2015 r. Po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 2.049 zł wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w uzasadnieniu wywodząc, że od 2010 r. nie prowadzi działalności gospodarczej i pozostaje w stanie likwidacji, nie posiada żadnego majątku oraz nie wypracowuje zysku, który umożliwiłby pokrycie kosztów sądowych. Zaakcentowała, że status skarżącej i jej sytuacja majątkowa są w głównej mierze rezultatem określenia skarżącej zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004 r. i określenia straty w tym podatku za 2003 r.

2.2. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 5 maja 2016 r., doręczonym w dniu 19 maja 2016 r., wezwano pełnomocnika skarżącej do przedłożenia w terminie 10 dni bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2015 r. oraz za styczeń, luty i marzec 2016 r., kopii deklaracji VAT-7 za te miesiące 2016 r., wydruków historii posiadanych rachunków bankowych za luty, marzec i kwiecień 2016 r. oraz innych dokumentów potwierdzających zasadność żądania wniosku, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie danych zawartych w aktach sprawy. Zobowiązanie to pozostało bez jakiejkolwiek reakcji ze strony skarżącej.

2.3. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2016 r. referendarz sądowy WSA we Wrocławiu, z mocy art. 245 § 3, art. 246 § 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz sądowy zaakcentował, że skarżąca korzysta z pomocy zawodowego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, tymczasem nie wyjaśniła źródła finansowania jego wynagrodzenia, w konsekwencji z tego samego źródła może zostać uiszczony wpis od skargi kasacyjnej.

2.4. Skarżąca wniosła sprzeciw na powyższe postanowienie, w uzasadnieniu wywodząc, że postanowieniem z dnia 27 lipca 2015 r. skarżącej udzielono zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, a jej sytuacja materialna nie uległa od tej chwili poprawie. Podkreśliła, że pełnomocnik skarżącej podjął się prowadzenia jej sprawy kilka lat temu otrzymując zryczałtowane wynagrodzenie. W chwili obecnej nie pobiera wynagrodzenia za świadczone usługi prawne, jednak ze względu na długoletnią współpracę oraz okoliczności sprawy nie wypowiedział pełnomocnictwa.

Zarządzeniem z dnia 13 lipca 2016 r., doręczonym w dniu 1 sierpnia 2016 r., wezwano pełnomocnika skarżącej do przedłożenia w terminie 10 dni bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2015 r. oraz za marzec, kwiecień i maj 2016 r., kopii deklaracji VAT-7 za te miesiące 2016 r., wydruków historii posiadanych rachunków bankowych za kwiecień, maj i czerwiec 2016 r., pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie danych zawartych w aktach sprawy. Zobowiązanie to pozostało bez odpowiedzi.

2.5. Rozpoznając sprzeciw skarżącej, WSA we Wrocławiu postanowieniem z dnia 5 września 2016 r. o sygn. I SA/Wr 1088/15 odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podając art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. W uzasadnieniu obszernie scharakteryzował instytucję prawa pomocy oraz zasady jej przyznawania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że pomimo wezwania pełnomocnika skarżącej, skarżąca nie przedłożyła dokumentów, które pozwoliłyby na poczynienie kompletnych ustaleń co do jej aktualnej sytuacji finansowej. Zwrócił przy tym uwagę na możliwość pozyskania przez skarżącą dodatkowych środków finansowych w trybie art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.; dalej: k.s.h.), a więc poprzez zobowiązanie wspólników do dopłat.

3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

3.1. Zażalenie na postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 5 września 2015 r. wniosła skarżąca, formułując równocześnie wniosek o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu powtórzyła dotychczasową argumentację nadto podając, że zobowiązanie wspólników do dopłat w trybie art. 177 § 1 k.s.h. jawi się jako nierealne. Skarżąca jest podmiotem niewydolnym nie tylko finansowo, ale również i organizacyjnie, przez co nie będzie w stanie przeprowadzić procedury zmiany umowy spółki w zakresie zobowiązania wspólników do dopłat.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

4.2. Skarżąca wezwana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej wniosła o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada odpłatności drogi sądowej. Zasada ta nie powinna jednak uniemożliwiać realizacji prawa obywateli do sądu, czemu służyć ma instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, a której realizację stanowią przepisy dotyczące przyznania prawa pomocy. Stosownie do art. 245 § 1 i 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

4.3. Prawo pomocy może zostać przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa jednak ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy. W rozpatrywanej sprawie owo wykazanie polegać będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że skarżąca nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w pełnej wysokości.

4.4. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego WSA we Wrocławiu zasadnie uznał, że skarżąca nie dołożyła wymaganej staranności w wykazaniu zaistnienia przesłanek z art. 246 § 2 p.p.s.a., które obligowałyby ten Sąd do udzielenia jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Lektura uzasadnienia zaskarżonego postanowienia pozwala na wniosek, że WSA we Wrocławiu na podstawie złożonego oświadczenia o majątku i dochodach wnikliwie przeanalizował sytuację finansową skarżącej. W konsekwencji słusznie uznał, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do dokonania pełnej oceny zasadności wniosku. W świetle przedstawionych okoliczności należy podzielić stanowisko WSA we Wrocławiu, że skarżąca - uchylając się od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej - nie wykazała w sposób przekonujący, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca składając oświadczenie o majątku i dochodach powinna podjąć starania, by oświadczenie to przedstawiało zupełny i aktualny obraz jej sytuacji, a w razie powzięcia wątpliwości co do jego rzetelności, wykazać chęć współpracy i inicjatywę w ustaleniu jej rzeczywistej sytuacji majątkowej.

4.5. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.

4.6. W zakresie dotyczącym punktu drugiego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny postanowił z urzędu - na mocy art. 156 § 2 i 3 p.p.s.a. - sprostować postanowienie WSA we Wrocławiu w ten sposób, że w rubrum tego postanowienia w miejsce określenia przedmiotu postępowania "określenia straty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004 r." wpisać "podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r.", bowiem tego właśnie przedmiotu dotyczy rozpatrywana sprawa. Naczelny Sąd Administracyjny uznał wskazaną powyżej omyłkę za oczywistą omyłkę pisarską.