Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1326/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 95  pkt 1  art. 96  ust. 1,  ust. 2,  ust. 9
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 15
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Ewa Grochowska – Jung, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie sposobu realizacji wypłaty świadczenia pieniężnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2010 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz skarżącego W. M. kwotę 257 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., wydaną na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 1, ust. 2 i ust. 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania od decyzji z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] , o sposobie realizacji wypłaty świadczenia pieniężnego, Minister Obrony Narodowej uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie wypłaty jednorazowego świadczenia pieniężnego w wysokości [...] zł (brutto) z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż Dowódca [...] Okręgu Wojskowego decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. wypowiedział [...] W. M. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego oraz odmowy przyjęcia niższego stanowiska przez żołnierza zawodowego. Zwolnienie W. M. z zawodowej służby wojskowej nastąpiło na wniosek zainteresowanego w skróconym terminie wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy i z dniem [...] kwietnia 2003 r. podoficer został przeniesiony do rezerwy. W związku ze zwolnieniem ze służby w dniu [...] maja 2003 r. podoficer wystąpił do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z wnioskiem o wypłatę jednorazowo z góry przysługującego mu uposażenia z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej za okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.).

Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] w oparciu o dokumenty dołączone do ww. wniosku, związane z wypowiedzeniem stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej – decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia [...] marca 2003 r., wyciągu z rozkazu personalnego Dowódcy Jednostki nr [...] oraz zaświadczenia dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., dokonał zainteresowanemu jednorazowo wypłaty świadczenia pieniężnego za okres od dnia 1 maja 2003 r. do dnia 1 maja 2004 r. w wysokości [...] zł.

Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 kpa, Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność wyżej wskazanej decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, uznając ww. decyzję za rażąco naruszającą prawo.

Następnie rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego uchylono rozkaz [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. o zwolnieniu W. M. z zawodowej służby wojskowej.

W dniu 20 czerwca 2006 r. W. M. stawił się do pełnienia służby wojskowej na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym w Jednostce Wojskowej nr [...] .

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] września 2006 r. [...] , Dowódca [...] Okręgu Wojskowego zwolnił W. M. z zawodowej służby wojskowej z dniem uprawomocnienia się orzeczenia TWKL w [...] – tj. [...] września 2006 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] przyznał z dniem [...] września 2006 r. W. M. prawo do świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, wypłacanego co miesiąc w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym.

W dniu [...] września 2006 r. W. M. złożył do WBE w [...] wniosek o wypłatę świadczenia pieniężnego przysługującego za okres od dnia [...] października 2006 r. do [...] września 2007 r. Do wniosku dołączył wymagane dokumenty związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej – w tym zaświadczenie z dnia [...] września 2006 r. o wysokości uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych do celów ewidencyjno – finansowych oraz zaopatrzenia emerytalno – rentowego oraz decyzję nr [...] z dnia [...] września 2006 r. w przedmiocie należności pieniężnej z art. 95 pkt 1 w związku z art. 96 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] w dniu [...] listopada 2006 r. dokonał na rzecz W. M. wypłaty kwoty [...] zł, stanowiącej uzupełnienie należnego skarżącemu świadczenia pieniężnego wypłaconego w 2003 r.

W dniu [...] października 2006 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] poinformował W. M. o sposobie wyliczenia przedmiotowego świadczenia pieniężnego oraz o przelaniu kwoty na wskazane konto.

W dniu [...] lutego 2008 r. W. M., reprezentowany przez radcę prawnego, wystąpił do Dyrektora WBE w [...] z przedsądowym wezwaniem do zapłaty kwoty w wysokości [...] zł brutto wraz z odsetkami ustawowymi od dnia [...] października 2006 r. do dnia zapłaty, jako należnego rocznego uposażenia z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] września 2006 r.

Dyrektor WBE w [...] pismem z dnia [...] marca 2008 r. poinformował W. M., że wypłata świadczenia pieniężnego została zrealizowana przez WBE w [...] w dniu [...] października 2006 r., zaś organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia w 2003 r. i 2006 r. był Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] . Podał jednocześnie, że Dyrektor WBE w [...] był jedynie płatnikiem przedmiotowego świadczenia przyznanego przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006 r.

Następnie Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] , powołując się na przepis art. 95 pkt 1, art. 96 ust. 7 i 9 w związku z rozkazem personalnym Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia [...] września 2006 r. wydał decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. o sposobie realizacji wypłaty świadczenia.

Od tej decyzji W. M. odwołał się do Ministra Obrony Narodowej, uznając, że wydana została z rażącym naruszeniem prawa i dlatego wniósł o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o jej uchylenie.

Organ odwoławczy uzasadniając swoją decyzję o uchyleniu w całości decyzji organu I instancji i orzekając o odmowie wypłaty jednorazowego świadczenia pieniężnego w wysokości [...] zł (brutto) z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej podał, że stosownie do art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94 ustawy, przysługuje także przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Organ odwoławczy uzasadniając uchylenie decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] podał, że jest ona wadliwa, bowiem wydana została z przekroczeniem dyspozycji ustawowej wynikającej z art. 96 ust. 9 ustawy, zgodnie z którą dopiero od dnia 1 stycznia 2008 r. wojskowy organ emerytalny został upoważniony do wydawania decyzji w przedmiocie wypłaty należności, o których mowa w art. 96 ust. 7 ustawy. Organ wskazał, że przepis art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 18 ze zm.) oraz § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. nr 62, po. 729 ze zm.), stanowił, iż wypłaty uposażenia należnego przez okres roku po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy, dokonywało wojskowe biuro emerytalne właściwe według miejsca zamieszkania żołnierza. Przepis ten nie uprawniał Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] do wydawania decyzji w przedmiocie wypłaty omawianej należności. Upoważnienia takiego również nie było w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowej, w której odpowiednikiem przepisu art. 18 ust. 1 pkt 1 jest przepis art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowej. W omawianym okresie od 2003 r. do 2007 r. Dyrektor WBE w [...] dokonywał jedynie wypłaty świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1. Organem natomiast właściwym do ustalenia prawa do tego świadczenia był Dowódca Jednostki Wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełnił służbę. Organ podał, że na mocy art. 1 pkt 42 b ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 179, poz. 1750), dodano do przepisu art. 96 przepisy uzupełniające i uszczegółowiające przepis art. 96 o ust. 8, 9 i ust. 10 ustawy. Wojskowy organ emerytalny został upoważniony od dnia 1 stycznia 2008 r. do wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy.

Organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że W. M. w 2003 r. WBE w [...] wypłaciło należne świadczenie pieniężne z tytułu zwolnienia ze służby. Spełnienie przesłanki zwolnienia umożliwiło dokonanie wypłaty tej należności. Stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego stworzyło nową sytuację prawną, pozbawiając wadliwą decyzję zdolności wywoływania skutków prawnych ex tunc. Stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu wymienionemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, usunęło ją z obrotu prawnego i nie tylko przywróciło stan poprzedni, lecz zniosło jej skutki prawne. Zwolnienie zatem W. M. ze służby wojskowej miało miejsce tylko raz na mocy rozkazu personalnego Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia [...] września 2006 r. [...] o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej z dniem uprawomocnienia się orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., tj. [...] września 2006 r.

Organ podniósł, że przepisy ustawy pragmatycznej nie przewidują zwrotu przez żołnierza świadczenia pobranego przez okres roku po zwolnieniu ze służby i taka decyzja w tamtym czasie nie została wydana. Dokonana zaś wypłata w 2006 r. należnego świadczenia pieniężnego nie była potrąceniem w rozumieniu art. 103 pow. ustawy, ale uzupełnieniem kwoty świadczenia pieniężnego pobranego przez żołnierza w 2003 r. Organ wskazał też, że uprawnienie żołnierza do przedmiotowego świadczenia wynika z powstałej sytuacji prawnej i faktycznej. Prawo to nie ma charakteru odszkodowania cywilnoprawnego, a jedynie z tytułu pełnienia nieprzerwanie zawodowej służby wojskowej przez okres co najmniej 15 lat daje uprawnienie do administracyjnego przyznania tego świadczenia pieniężnego. Ponadto organ wskazał, że treść przepisów 95 i 96 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z istoty zakładają jednorazowość otrzymania przez żołnierza tego świadczenia należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby wojskowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnionej następnie pismem z dnia 15 stycznia 2011 r., pełnomocnik skarżącego radca prawny L. B. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy wypłaty świadczenia, ewentualnie o jej uchylenie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 1, 3 i 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892), poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż możliwe jest ustalenie wypłaty świadczenia w innej wysokości niż przysługujące z mocy przepisów, będące konsekwencją przyjęcia, iż uprawnione jest zaliczenie świadczenia pobranego w 2003 r. na poczet świadczenia należnego po zwolnieniu w 2006 r. Zarzucił też naruszenie art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.) oraz art. 77 ustawy pragmatycznej, polegające na ich zignorowaniu i niezastosowaniu w sprawie oraz w konsekwencji potraktowanie świadczenia wypłaconego w 2003 r. jako świadczenia nienależnego, podczas gdy zgodnie z tym przepisem nie można obecnie żądać zwrotu świadczenia z 2003 r. (a więc także zaliczać go na poczet świadczenia należnego po zwolnieniu w 2006 r.), a także naruszenie art. 103 ustawy pragmatycznej w zw. z art. 87b i nast. Kodeksu pracy, poprzez ich niezastosowanie w sprawie. Oprócz naruszenia przepisów prawa materialnego zarzucił też naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 156 kpa poprzez wydanie decyzji w sprawie, w której organ nie jest uprawniony do rozstrzygania w tej formie, art. 138 kpa w związku z art. 6 kpa, polegające na braku oparcia działań organu o obowiązujące normy prawne, nieprawidłowym ustaleniu tych norm i nieprawidłowej subsumcji zdarzeń prawnych oraz naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez niezbadanie w sposób wystarczający sprawy i niepodjęcie kroków niezbędnych do załatwienia sprawy. Zarzucił też naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, poprzez wydanie w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia w przedmiocie, który nie był przedmiotem badania I instancji i naruszenia w ten sposób zasady dwuinstancyjności, o której mowa w art. 15 kpa. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik W. M. wskazał, że niezrozumiałe jest działanie Ministra Obrony Narodowej, który z jednej strony przyznaje, iż Dyrektor WBE w [...] nie jest organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie wypłaty dwunastomiesięcznego uposażenia z tytułu zwolnienia ze służby wojskowej i decyzję taką uchyla, z drugiej zaś strony sam podejmuje rozstrzygnięcie w tym zakresie, jako organ przełożony w stosunku do WBE w [...] . Pełnomocnik stwierdził ponadto, że pomimo iż z dniem 1 stycznia 2008 r. zmieniły się zasady wydawania decyzji w przedmiocie prawa do dwunastomiesięcznego uposażenia i jego wypłaty, to nie mają one zastosowania w stosunku do skarżącego, bowiem decyzja dotyczy świadczenia przyznanego ostateczną decyzją wydaną w 2006 r. Pełnomocnik wskazał też, że w stanie prawnym obowiązującym w czasie, w którym wydano decyzję o przyznaniu 12 – stki ani Wojskowe Biuro Emerytalne, ani Minister Obrony Narodowej nie były uprawnione do wydania decyzji administracyjnej o obniżeniu (wyrównaniu) uposażenia należnego żołnierzowi zawodowemu o inne uposażenia, (w tym wypłacone w 2003 r.). Powołując się zaś na orzecznictwo sądów administracyjnych, pełnomocnik skarżącego podał, że Wojskowe Biuro Emerytalne nie ma kompetencji do zaliczenia uposażenia wypłaconego wcześniej za nienależne. Wskazał też, że niezależnie od tego, czy działanie organu uznać należy za potrącenie, czy zaliczenie jednego świadczenia na poczet drugiego, to działanie takie uznaje za bezprawne, a stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nie powoduje odpadnięcia przesłanki nabycia prawa do ww. świadczeń wypłaconych w 2003 r. Skutki stwierdzenia nieważności dotyczą bowiem tylko decyzji, której to stwierdzenie nieważności dotyczyło, wszystkie inne rozstrzygnięcia podjęte w związku z tą decyzją pozostają w mocy do czasu ich usunięcia z obrotu prawnego w odpowiednim trybie. Pełnomocnik skarżącego przywołał też pogląd zawarty w orzeczeniu Sądu Najwyższego o sygnaturze III UK 53/07 z dnia 11 października 2007 r., i stwierdził, że w chwili zwolnienia skarżący ze służby wojskowej spełniał 9n przesłanki do otrzymania świadczenia określonego w art. 118 ust. 1 pkt 1 pow. ustawy o uposażeniu żołnierzy. Wskazał też, że stanowisko to zostało potwierdzone przez skład 7 sędziów Sądu Najwyższego w uchwale o sygnaturze III UZP 1/08 z dnia 11 września 2008 r. Powołał tez orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2007 r. o sygnaturze I PK 58/07, uznając, że nie wykluczono w nim możliwości wypłaty dwóch odpraw.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, powołując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej przesłanki, skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa.

Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy przypomnieć należy, że przedmiotem decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] marca 2010 r. było ustalenie sposobu realizacji wypłaty świadczenia pieniężnego. Na skutek odwołania skarżącego Minister Obrony Narodowej, uchylił tę decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa i orzekł merytorycznie odmawiając skarżącemu wypłaty jednorazowego świadczenia pieniężnego w wysokości [...] zł (brutto) z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] września 2006 r., uznając, że wydał ją niewłaściwy organ.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności tej decyzji w zakreślonych powołanymi przepisami granicach wykazała, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie skutkowało koniecznością jej uchylenia.

Organ odwoławczy orzekając w ten sposób naruszył bowiem wyrażoną w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności, zgodnie z którą postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Zasada dwuinstancyjności jest zasadą konstytucyjną ustanowioną w art. 78 Konstytucji RP, zgodnie z którą każdy ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Oznacza to, że każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku odwołania ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ odwoławczy. Sprawa administracyjna jest zatem dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy przez organ I instancji, a następnie przez organ odwoławczy. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Istota zasady dwuinstancyjności sprowadza się do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej. Jednocześnie zasada określona w tym przepisie gwarantuje stronie, iż każdy z organów będzie orzekał w tym samym zakresie, gdyż tylko wtedy strona – będąc niezadowolona z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji – może kwestionować je przed organem wyższej instancji. Jeżeli natomiast organ odwoławczy wychodzi poza zakres, w jakim orzekał organ pierwszoinstancyjny, to tym samym pozbawia stronę prawa do jednej instancji. Strona nie może bowiem odwołać się od rozstrzygnięcia, które pojawia się dopiero na etapie postępowania odwoławczego, a o którym nie orzeczono w niższej instancji. Granice rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w II instancji wyznacza zatem rozstrzygnięcie decyzją I instancji. Wykroczenie przez organ II instancji poza te granice oznacza naruszenie wskazanej zasady dwuinstancyjności. Za takim rozumieniem art. 15 kpa i wyrażonej tam zasady dwuinstancyjności wielokrotnie opowiadano się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 23 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 451/06 LEX nr 290649, wyrok NSA z dnia 26 stycznia 1998 r. sygn. akt IV SA 536/96 LEX nr 43127). W orzeczeniach tych wyraźnie wskazano, iż zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą winien odpowiadać zakresowi rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji. W postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie ta sama sprawa pod względem podmiotowym i przedmiotowym.

Ponadto wskazać należy, że art. 138 § 1 pkt 2 kpa wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na wyeliminowanie decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy nie ma jednak swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania. Ograniczenie to wypływa z kryterium umorzenia postępowania I instancji, a zatem tylko do przypadków, gdy postępowanie było bezprzedmiotowe. W przypadku, gdy nie wystąpi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania przed organem I instancji, to organ odwoławczy obowiązany jest sprawę rozstrzygnąć merytorycznie, chyba, że są podstawy do kasacji decyzji z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Przesłanka bezprzedmiotowości wystąpi, gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed tym organem I instancji. Będzie zatem chodziło o sytuację, gdy decyzja organu I instancji została wydana bez podstawy prawnej. NSA w wyroku z dnia 17 maja 1995 r. o sygnaturze akt 2330-2331/94 podkreślił, że gdy organ II instancji wydał decyzję w sprawie, w której nie jest właściwy, organ odwoławczy uchylając tę decyzję, powinien umorzyć postępowanie pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, a następnie żądanie strony przekazać organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 kpa.

W rozpoznawanej zatem sprawie, jeżeli Minister Obrony Narodowej uznał, że Wojskowe Biuro Emerytalne w [...] nie było organem właściwym do orzekania w kwestii prawa skarżącego do jednorazowego świadczenia pieniężnego, z tytułu zwolnienia ze służby wojskowej w dniu [...] września 2006 r., to winien on decyzję organu I instancji uchylić i umorzyć postępowanie, przekazując jednocześnie wniosek skarżącego w trybie art. 65 § 1 kpa do organu właściwego, nie zaś orzekać w niej merytorycznie.

Niezależnie od rozważań na temat naruszenia przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności, stwierdzić należy, że decyzja wydana przez Wojskowy Organ Emerytalny w [...] jest ponadto całkowicie niezrozumiała i nie wynika z niej, jaką kwestię w istocie rozstrzyga. Decyzja ta przypomina raczej pismo informacyjne, które w istocie nie rozstrzyga żadnych kwestii, a jedynie informuje o stanie sprawy. Podkreślić należy, że zasadniczym celem postępowania odwoławczego jest kontrola decyzji wydanej w I instancji, przez ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, iż w przypadku skutecznego wniesienia odwołania, organ II Instancji obowiązany jest do ponownego rozważenia materiału dowodowego i wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do meritum. Wydając rozstrzygnięcie organ odwoławczy winien przy tym usunąć naruszenia prawa, tak procesowego jak i materialnego, których dopuścił się organ I instancji. W szczególności, zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej, obowiązany jest do podjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Stosownie do art. 77 § 1 kpa, stanowiącego o realizacji normy art. 7 kpa, zobowiązany jest tym samym do podjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

W rozpoznawanej sprawie organ wprawdzie uchylił decyzję organu I instancji, uczynił to jednak jedynie z powodu braku jej właściwości do orzekania w sprawie. Nie zbadał jej natomiast pod kątem wskazanych wyżej przepisów prawa procesowego (art. 7, 77 § 1 czy też 107 § 3 kpa), powodując w ten sposób, że zarówno dla Sądu jak i skarżącego nie jest jasny przedmiot toczącego się postępowania.

Nie przesądzając zatem ostatecznego wyniku sprawy, organ ponownie ją rozpoznając zobowiązany będzie uwzględnić uwagi Sądu, poczynione w niniejszej sprawie.

Wobec zatem naruszenia przepisów postępowania, w stopniu, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, orzekł jak w sentencji.

Zgodnie zaś z art.152 ppsa orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, przy czym rozstrzygnięcie w tym zakresie obowiązuje jedynie do czasu uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach postępowania, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 209 tej ustawy.