Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 850/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie sędzia NSA Anna Lech sędzia del. NSA Janusz Furmanek (spr.) Protokolant Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1829/08 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2008 r. [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

WYROKIEM Z DNIA 27 LUTEGO 2009 R. SYGN. AKT I SA/WA 1829/08 WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W WARSZAWIE ODDALIŁ SKARGĘ POLSKICH KOLEI PAŃSTWOWYCH SPÓŁKI AKCYJNEJ Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE NA DECYZJĘ KRAJOWEJ KOMISJI UWŁASZCZENIOWEJ Z DNIA [...] WRZEŚNIA 2008 R. NR [...], KTÓRĄ UTRZYMAŁA ONA W MOCY DECYZJĘ WOJEWODY DOLNOŚLĄSKIEGO Z DNIA [...] WRZEŚNIA 2006 R. NR [...] STWIERDZAJĄCĄ NABYCIE Z MOCY PRAWA PRZEZ GMINĘ MIEJSKĄ WROCŁAW PRAWA WŁASNOŚCI NIERUCHOMOŚCI POŁOŻONEJ WE WROCŁAWIU, OZNACZONEJ W OPERACIE EWIDENCJI GRUNTÓW OBRĘBU B. JAKO DZIAŁKA NR [...] O POWIERZCHNI 0,2832 HA.

W UZASADNIENIU SĄD WSKAZAŁ, ŻE WOJEWODA DOLNOŚLĄSKI DECYZJĄ Z DNIA [...] WRZEŚNIA 2006 R. STWIERDZIŁ NABYCIE PRAWA WŁASNOŚCI W/W NIERUCHOMOŚCI PRZEZ GMINĘ MIEJSKĄ WROCŁAW, GDYŻ NIERUCHOMOŚĆ TA W DNIU 27 MAJA 1990 R. STANOWIŁA WŁASNOŚĆ SKARBU PAŃSTWA A POZOSTAWAŁA WE WŁADANIU DOLNOŚLĄSKIEJ DYREKCJI OKRĘGOWEJ KOLEI PAŃSTWOWYCH WE WROCŁAWIU. ZE ZGROMADZONEGO W SPRAWIE MATERIAŁU DOWODOWEGO WYNIKA, ŻE PKP NIE LEGITYMUJĄ SIĘ DOKUMENTAMI O PRZEKAZANIU NIERUCHOMOŚCI W FORMIE PRAWEM PRZEWIDZIANEJ.

PO ROZPATRZENIU ODWOŁANIA PKP S.A. OD POWYŻSZEJ DECYZJI, KKU DECYZJĄ Z DNIA [...] KWIETNIA 2007 R., NR [...] UMORZYŁA POSTĘPOWANIE ODWOŁAWCZE WSKAZUJĄC, ŻE ODWOŁUJĄCA SIĘ SPÓŁKA NIE JEST WŁAŚCICIELEM PRZEDMIOTOWEJ NIERUCHOMOŚCI, ANI TEŻ NIE PRZYSŁUGUJE JEJ DO TEJ NIERUCHOMOŚCI ŻADNE PRAWO RZECZOWE.

NA SKUTEK SKARGI PKP S.A. OD POWYŻSZEJ DECYZJI, WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W WARSZAWIE WYROKIEM Z DNIA 8 LISTOPADA 2007 R. SYGN. AKT I SA/WA 1172/07, UCHYLIŁ DECYZJĘ KKU Z DNIA [...] KWIETNIA 2007 R.

W UZASADNIENIU SĄD STWIERDZIŁ, ŻE SKORO Z AKT SPRAWY WYNIKA, IŻ PRZEDMIOTOWA NIERUCHOMOŚĆ ZNAJDOWAŁA SIĘ W DACIE KOMUNALIZACJI WE WŁADANIU PKP I PRZESZŁA NA WŁASNOŚĆ PAŃSTWA JAKO TZW. MIENIE PONIEMIECKIE NA PODSTAWIE ART. 2 DEKRETU Z DNIA 8 MARCA 1946 R. O MAJĄTKACH OPUSZCZONYCH I PONIEMIECKICH (DZ. U. NR 13, POZ. 87), TO PRZED WYDANIEM DECYZJI OBOWIĄZKIEM ORGANU BYŁO USTALENIE, KIEDY I W JAKI SPOSÓB NASTĄPIŁO OBJĘCIE PRZEDMIOTOWEJ NIERUCHOMOŚCI WE WŁADANIE PRZEZ PKP. NA PODSTAWIE AKT SPRAWY SĄD STWIERDZIŁ, ŻE KKU NIE ZBADAŁA REGULACJI PRAWNYCH, W OPARCIU O KTÓRE KOLEJ PRZEJMOWAŁA MAJĄTEK BYŁYCH KOLEI NIEMIECKICH. PRZYJĘCIE ZAŚ POGLĄDU, ŻE STRONA SKARŻĄCA NIE LEGITYMUJE SIĘ W STOSUNKU DO WSPOMNIANEJ NIERUCHOMOŚCI ŻADNYM TYTUŁEM O CHARAKTERZE PRAWNORZECZOWYM, SĄD UZNAŁ ZA PRZEDWCZESNE.

PO PONOWNYM ROZPATRZENIU ODWOŁANIA, KKU DECYZJĄ Z DNIA [...] WRZEŚNIA 2008 R. UTRZYMAŁA W MOCY DECYZJĘ WOJEWODY DOLNOŚLĄSKIEGO Z DNIA [...] WRZEŚNIA 2006 R. W UZASADNIENIU ORGAN WSKAZAŁ, ŻE PKP MAJĄ W SPRAWIE O KOMUNALIZACJĘ PRZEDMIOTOWEJ NIERUCHOMOŚCI INTERES PRAWNY NA MOCY ART. 34 USTAWY Z DNIA 8 WRZEŚNIA 2000 R. O KOMERCJALIZACJI, RESTRUKTURYZACJI I PRYWATYZACJI PRZEDSIĘBIORSTWA PAŃSTWOWEGO "POLSKIE KOLEJE PAŃSTWOWE" (DZ. U. NR 84, POZ. 948 ZE ZM.). EWENTUALNA KOMUNALIZACJA WYKLUCZA BOWIEM MOŻLIWOŚĆ NABYCIA PRZEZ PKP, Z MOCY PRAWA, UŻYTKOWANIA WIECZYSTEGO TEJ NIERUCHOMOŚCI.

ORGAN WSKAZAŁ PONADTO, ŻE ZGODNIE Z WYTYCZNYMI SĄDU ZAŻĄDAŁ STOSOWNYCH INFORMACJI OD PKP. W ODPOWIEDZI, SKARŻĄCA ODNIOSŁA SIĘ DO OGÓLNYCH ZASAD FORMUŁUJĄCYCH TYTUŁ PRAWNORZECZOWY DO WSZELKICH NIERUCHOMOŚCI POZOSTAJĄCYCH WE WŁADANIU PKP, W TYM DO PRZEDMIOTOWEJ NIERUCHOMOŚCI. PKP PODAŁA, IŻ DZIAŁKĘ OBJĘŁA Z MOCY ART. 7 UST. 1 ROZPORZĄDZENIA PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ Z 24 WRZEŚNIA 1926 R., A ZATEM DYSPONOWAŁA Z MOCY SAMEGO PRAWA TYTUŁEM PRAWNORZECZOWYM DO TYCH NIERUCHOMOŚCI, BEZ KONIECZNOŚCI UZYSKANIA W TYM WZGLĘDZIE KSZTAŁTUJĄCEJ DECYZJI ADMINISTRACYJNEJ. ORGAN ZWRÓCIŁ SIĘ RÓWNIEŻ DO MINISTERSTWA OBRONY NARODOWEJ, MINISTERSTWA INFRASTRUKTURY, ARCHIWUM PAŃSTWOWEGO ORAZ DO PREZYDENTA MIASTA WROCŁAWIA O WYJAŚNIENIE OKOLICZNOŚCI ZWIĄZANYCH Z OBJĘCIEM PRZEDMIOTOWEJ NIERUCHOMOŚCI WE WŁADANIE PRZEZ PKP. MINISTERSTWO INFRASTRUKTURY POINFORMOWAŁO, ŻE PRZEDMIOTOWA DZIAŁKA STANOWI GRUNTY ORNE, OZNACZONE SYMBOLEM R, NATOMIAST OCZYSZCZALNIA ŚCIEKÓW ZOSTAŁA WZNIESIONA ZE ŚRODKÓW DOLNOŚLĄSKIEJ DYREKCJI OKRĘGOWEJ KOLEI PAŃSTWOWYCH WE WROCŁAWIU. OBIEKTY TE ZOSTAŁY PRZEZNACZONE DO ROZBIÓRKI, A CAŁĄ INWESTYCJĘ OCENIONO JAKO NAKŁADY BEZ EFEKTU GOSPODARCZEGO, ZATEM NALEŻY JE OCENIĆ JAKO NIEISTOTNE Z PUNKTU WIDZENIA OCENY PRAWA PKP DO GRUNTU. NAKŁADY, W POSTACI WYBUDOWANIA OCZYSZCZALNI, TAKIEGO PRAWA NIE TWORZĄ.

MAJĄC POWYŻSZE NA UWADZE KKU UZNAŁA, ŻE BRAK JEST JAKICHKOLWIEK INFORMACJI, NA PODSTAWIE KTÓRYCH MOŻNA BYŁOBY USTALIĆ TYTUŁ PRAWNY PKP DO PRZEDMIOTOWEJ NIERUCHOMOŚCI, ZATEM W ROZUMIENIU ART. 5 UST. 1 USTAWY PRZEPISY WPROWADZAJĄCE (...) DO TERENOWEGO ORGANU ADMINISTRACJI PAŃSTWOWEJ STOPNIA PODSTAWOWEGO I PODLEGAŁA KOMUNALIZACJI Z MOCY PRAWA Z DNIEM 27 MAJA 1990 R.

SKARGĘ NA POWYŻSZĄ DECYZJĘ DO WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W WARSZAWIE WNIOSŁY PKP, ZARZUCAJĄC JEJ NARUSZENIE PRZEPISÓW PRAWA PROCESOWEGO MAJĄCYCH ISTOTNY WPŁYW NA WYNIK SPRAWY TJ. ART. 7 I 77 § 1 KPA ORAZ PRZEPISÓW PRAWA MATERIALNEGO TJ. ART. 5 UST. 1, ART. 11 UST. 1 PKT 1 USTAWY "PRZEPISY WPROWADZAJĄCE (...)", ART. 7 UST. 1, ART. 4 UST. 1 I ART. 6 ROZPORZĄDZENIA PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ Z DNIA 24 WRZEŚNIA 1926 R. O UTWORZENIU PRZEDSIĘBIORSTWA POLSKIE KOLEJE PAŃSTWOWE (DZ. U. NR 43, POZ. 312), ART. 4 DEKRETU Z DNIA 13 LISTOPADA 1945 R. O ZARZĄDZIE ZIEM ODZYSKANYCH (DZ. U. NR 51, POZ. 2950), ART. 37 USTAWY Z DNIA 14 LIPCA 1961 R. O GOSPODARCE TERENAMI W MIASTACH I OSIEDLACH (DZ. U. NR 22, POZ. 159), ART. 16 UST. 1-3, ART. 51 UST. 1 USTAWY Z DNIA 27 KWIETNIA 1989 R. O PRZEDSIĘBIORSTWIE PAŃSTWOWYM "POLSKIE KOLEJE PAŃSTWOWE" ORAZ ART. 2 USTAWY Z DNIA 3 STYCZNIA 1946 R. O PRZEJĘCIU NA WŁASNOŚĆ PAŃSTWA PODSTAWOWYCH GAŁĘZI GOSPODARKI NARODOWEJ (DZ. U. NR 3, POZ. 17). W KONKLUZJI SKARGI WNIESIONO O UCHYLENIE ZASKARŻONEJ DECYZJI ORAZ POPRZEDZAJĄCEJ JĄ DECYZJI WOJEWODY DOLNOŚLĄSKIEGO.

SKARŻĄCA PODKREŚLIŁA, ŻE PRZEDMIOTOWA NIERUCHOMOŚĆ NIE MOGŁA PODLEGAĆ KOMUNALIZACJI, PONIEWAŻ NIE ZOSTAŁY SPEŁNIONE - WARUNKUJĄCE JEJ ZAISTNIENIE - PRZESŁANKI USTAWOWE I WYWODZIŁA SWOJE PRAWA DO SPORNEJ NIERUCHOMOŚCI Z REGULACJI PRAWNEJ ZAWARTEJ W ROZPORZĄDZENIU PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ Z DNIA 24 WRZEŚNIA 1926 R. O UTWORZENIU PRZEDSIĘBIORSTWA POLSKIE KOLEJE PAŃSTWOWE, PODNOSZĄC, IŻ ZGODNIE Z JEGO TREŚCIĄ PKP PROWADZĄC EKSPLOATACJĘ WSZYSTKICH LINII KOLEJOWYCH ZARZĄDZANYCH DOTĄD PRZEZ MINISTERSTWO KOMUNIKACJI, OBEJMUJE W ZARZĄD I UŻYTKOWANIE CAŁY ICH MAJĄTEK NIERUCHOMY. POWYŻSZE PRZYZNAJĄ PKP PRAWO ZARZĄDU Z MOCY PRAWA.

PONADTO PRZEPIS ART. 16 UST. 1, 2 I 3 USTAWY Z DNIA 27 KWIETNIA 1989 R. O PRZEDSIĘBIORSTWIE PAŃSTWOWYM PKP PRZEWIDYWAŁ, IŻ MIENIE PKP STANOWI WYDZIELONĄ CZĘŚĆ MIENIA OGÓLNONARODOWEGO. MIENIE TO STANOWIĄ ŚRODKI BĘDĄCE W DYSPOZYCJI PKP W DNIU WEJŚCIA W ŻYCIE USTAWY ORAZ ŚRODKI NABYTE W TOKU JEGO DZIAŁALNOŚCI.

W ODPOWIEDZI NA SKARGĘ KKU WNIOSŁA O JEJ ODDALENIE PODTRZYMUJĄC STANOWISKO WYRAŻONE W UZASADNIENIU ZASKARŻONEJ DECYZJI.

W UZASADNIENIU WYROKU ODDALAJĄCEGO SKARGĘ WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W WARSZAWIE STWIERDZIŁ, IŻ ORGAN PRAWIDŁOWO USTALIŁ, ŻE PKP NIE LEGITYMOWAŁY SIĘ NA DZIEŃ 27 MAJA 1990 R. TYTUŁEM PRAWNORZECZOWYM DO PRZEDMIOTOWEJ NIERUCHOMOŚCI, A TYM SAMYM NIERUCHOMOŚĆ SPEŁNIAŁA PRZESŁANKI KOMUNALIZACJI Z MOCY PRAWA W TRYBIE ART. 5 UST. 1 USTAWY PRZEPISY WPROWADZAJĄCE (...).

ODNOSZĄC SIĘ DO ZARZUTÓW SKARGI SĄD UZNAŁ, ŻE FAKTYCZNE WŁADANIE NIERUCHOMOŚCIĄ PRZEZ INNY PODMIOT NIE STANOWI NEGATYWNEJ PRZESŁANKI UNIEMOŻLIWIAJĄCEJ KOMUNALIZACJĘ MIENIA, KTÓRA W TRYBIE ART. 5 UST. 1 NASTĘPOWAŁA Z MOCY PRAWA Z DNIEM WEJŚCIA USTAWY W ŻYCIE, TJ. 27 MAJA 1990 R., A WYDAWANA W TYM PRZEDMIOCIE PRZEZ WOJEWODĘ DECYZJA KOMUNALIZACYJNA MIAŁA JEDYNIE CHARAKTER DEKLARATORYJNY I POTWIERDZAŁA PRZEJŚCIE PRAWA WŁASNOŚCI DANEGO SKŁADNIKA MIENIA ZE SKARBU PAŃSTWA NA WŁAŚCIWĄ GMINĘ. PODSTAWOWY ZATEM ZAGADNIENIEM ISTOTNYM DLA ROZSTRZYGNIĘCIA NINIEJSZEJ SPRAWY BYŁO USTALENIE, CZY W DACIE 27 MAJA 1990 R. PRZEDSIĘBIORSTWO PAŃSTWOWE PKP DYSPONOWAŁO TYTUŁEM PRAWNYM DO NIERUCHOMOŚCI, CO BY WYKLUCZAŁO MOŻLIWOŚĆ JEJ KOMUNALIZACJI, CZY TEŻ WŁADANIE NIERUCHOMOŚCIĄ PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWO PAŃSTWOWE PKP BYŁO JEDYNIE WŁADZTWEM FAKTYCZNYM. W OCENIE SĄDU TRAFNE JEST STANOWISKO ORGANÓW OBU INSTANCJI, ŻE STRONA SKARŻĄCA NIE DYSPONOWAŁA ŻADNYM INDYWIDUALNYM AKTEM DOTYCZĄCYM PRZEDMIOTOWEJ NIERUCHOMOŚCI, CZY TO W FORMIE DECYZJI, UMOWY, CZY TEŻ PROTOKOŁU ZDAWCZO - ODBIORCZEGO, KTÓRY USTANOWIŁBY ZARZĄD CZY UŻYTKOWANIE. SĄD UZNAŁ, ŻE ZARZĄD (DZIŚ TRWAŁY ZARZĄD), TO PRAWNE FORMY WŁADANIA, KTÓRE UPRAWNIAJĄ DO WŁADANIA NIERUCHOMOŚCIĄ. SAM FAKT KORZYSTANIA PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWO Z NIERUCHOMOŚCI NIE KREUJE PRAWA ZARZĄDU. DECYDUJĄCE ZNACZENIE MAJĄ BOWIEM DWIE KWESTIE: DZIEŃ WEJŚCIA W ŻYCIE USTAWY - TJ. 27 MAJA 1990 R. ORAZ OBOWIĄZUJĄCE W TYM DNIU PRZEPISY POZWALAJĄCE STWIERDZIĆ, ŻE W TYM DNIU OKREŚLONE MIENIE NALEŻAŁO DO PRZEDSIĘBIORSTW PAŃSTWOWYCH. PRZEPIS ART. 38 UST. 2 OBOWIĄZUJĄCEJ WÓWCZAS USTAWY Z DNIA 29 KWIETNIA 1985 R. O GOSPODARCE GRUNTAMI I WYWŁASZCZANIU NIERUCHOMOŚCI, PRZEWIDYWAŁA POWSTANIE ZARZĄDU DO GRUNTU W ŚCIŚLE OKREŚLONY SPOSÓB. ZGODNIE NATOMIAST Z UTRWALONYM ORZECZNICTWEM NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO, ISTNIENIA ZARZĄDU NIE MOŻNA DOMNIEMYWAĆ. ISTOTNE JEST RÓWNIEŻ, ŻE DECYZJA O ODDANIU NIERUCHOMOŚCI W ZARZĄD POWINNA BYŁA OKREŚLAĆ JEJ POŁOŻENIE, POWIERZCHNIĘ, MIEĆ ZAŁĄCZONĄ MAPĘ SYTUACYJNĄ ORAZ WSKAZYWAĆ SPOSÓB I CEL KORZYSTANIA Z NIEJ.

BRAK TYTUŁU PRAWNEGO PKP W DACIE 27 MAJA 1990 R. DO SPORNEJ NIERUCHOMOŚCI OZNACZA, ŻE NALEŻAŁA ONA WÓWCZAS W ROZUMIENIU ART. 5 UST. 1 USTAWY KOMUNALIZACYJNEJ DO TERENOWEGO ORGANU ADMINISTRACJI PAŃSTWOWEJ STOPNIA PODSTAWOWEGO. ZGODNIE BOWIEM Z ART. 6 USTAWY Z DNIA 29 KWIETNIA 1985 R. O GOSPODARCE GRUNTAMI I WYWŁASZCZANIU NIERUCHOMOŚCI, W BRZMIENIU OBOWIĄZUJĄCYM NA DZIEŃ WEJŚCIA W ŻYCIE USTAWY KOMUNALIZACYJNEJ, TERENOWE ORGANY ADMINISTRACJI PAŃSTWOWEJ ZARZĄDZAŁY GRUNTAMI PAŃSTWOWYMI, KTÓRE NIE ZOSTAŁY ODDANE W ZARZĄD, UŻYTKOWANIE LUB UŻYTKOWANIE WIECZYSTE. W TYM STANIE RZECZY SPEŁNIONE ZOSTAŁY WSZYSTKIE MARTERIALONOPRAWNE PRZESŁANKI KOMUNALIZACJI MIENIA Z MOCY PRAWA

UZNAJĄC POZOSTAŁE ZARZUTY PODNIESIONE W SKARDZE ZA NIEZASADNE SĄD WSKAZAŁ, ŻE UTWORZONE POWOŁANYM WYŻEJ ROZPORZĄDZENIEM PRZEDSIĘBIORSTWO "POLSKIE KOLEJE PAŃSTWOWE" PROWADZIŁO EKSPLOATACJĘ WSZYSTKICH LINII KOLEJOWYCH, ZARZĄDZANYCH DOTYCHCZAS PRZEZ MINISTERSTWO KOMUNIKACJI, OBEJMUJĄC JE W ZARZĄD I UŻYTKOWANIE (CO DO NIERUCHOMOŚCI) I NABYWAJĄC NA WŁASNOŚĆ MAJĄTEK RUCHOMY, ALE DOTYCZYŁO TO TYLKO MAJĄTKU ZNAJDUJĄCEGO SIĘ NA OBSZARZE, KTÓRY W DACIE WEJŚCIA W ŻYCIE TEGOŻ ROZPORZĄDZENIA NALEŻAŁ POPRZEDNIO DO POLSKIEGO MINISTERSTWA KOMUNIKACJI. TAK WIĘC NIE DOTYCZYŁO TO MAJĄTKU ISTNIEJĄCEGO NA TZW. ZIEMIACH ZACHODNICH, W SKŁAD KTÓRYCH WCHODZIŁO MIASTO WROCŁAW WŁĄCZONE DO PAŃSTWA POLSKIEGO PO DRUGIEJ WOJNIE ŚWIATOWEJ. TAKIEGO STANOWISKA SĄDU NIE ZMIENIA RÓWNIEŻ OGŁOSZENIE TEKSTU JEDNOLITEGO TEGO ROZPORZĄDZENIA W DACIE 12 SIERPNIA 1948 R.

PONADTO Z PRZEPISU ART. 16 USTAWY Z DNIA 27 KWIETNIA 1989 R. O PRZEDSIĘBIORSTWIE PAŃSTWOWYM POLSKIE KOLEJE PAŃSTWOWE W ŻADEN SPOSÓB NIE WYNIKAŁO, ABY MIAŁ ON SAMODZIELNIE KREOWAĆ BĄDŹ CHOĆBY POTWIERDZAĆ PRAWO ZARZĄDU PKP W STOSUNKU DO KONKRETNYCH NIERUCHOMOŚCI.

SĄD STWIERDZIŁ, ŻE NIE MOŻNA UZNAĆ ZA ZASADNY ZARZUT WYŁĄCZENIA PRZEDMIOTOWEJ NIERUCHOMOŚCI Z KOMUNALIZACJI NA PODSTAWIE ART. 11 UST. 1 PKT 1 USTAWY Z DNIA 10 MAJA 1990 R. GDYŻ PKP NIE NALEŻY DO KRĘGU WYMIENIONYCH W TYM PRZEPISIE PODMIOTÓW. RÓWNIEŻ W WYKAZIE OBJĘTYM ROZPORZĄDZENIEM RADY MINISTRÓW Z 9 LIPCA 1990 R. W SPRAWIE USTALANIA WYKAZU PRZEDSIĘBIORSTW PAŃSTWOWYCH I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH, KTÓRYCH MIENIE NIE PODLEGA KOMUNALIZACJI (DZ. U. NR 15, POZ. 301) PRZEDSIĘBIORSTWO PAŃSTWOWE POLSKIE KOLEJE PAŃSTWOWE NIE ZOSTAŁO UJĘTE.

OD POWYŻSZEGO WYROKU WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W WARSZAWIE PKP S. A. Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE WNIOSŁA SKARGĘ KASACYJNĄ ZASKARŻAJĄC GO W CAŁOŚCI, WSKAZUJĄC ART. 174 PKT. 1 USTAWY Z DNIA 30 SIERPNIA 2002 R. PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI JAKO PODSTAWĘ SKARGI KASACYJNEJ I ZARZUCAJĄC MU NARUSZENIE NASTĘPUJĄCYCH PRZEPISÓW PRAWA MATERIALNEGO:

1) ART. 4 UST. 1, ART. 6 ORAZ ART. 7 ROZPORZĄDZENIA PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ Z DNIA 24 WRZEŚNIA 1926 R. O UTWORZENIU PRZEDSIĘBIORSTWA POLSKIE KOLEJE PAŃSTWOWE (DZ. U. Z 1948 R. NR 43, POZ. 312) ORAZ ART. 4 DEKRETU Z DNIA 13 LISTOPADA 1945 R. O ZARZĄDZIE ZIEM ODZYSKANYCH (DZ. U. Z 1994 R., NR 51, POZ. 2950 ORAZ ART. 37 USTAWY Z DNIA 14 LIPCA 1961 R. O GOSPODARCE TERENAMI W MIASTACH I OSIEDLACH (DZ. U. Z 1969 R., NR 22, POZ. 159) POPRZEZ ICH NIEZASTOSOWANIE I PRZYJĘCIE, ŻE DO POWSTANIA TYTUŁU PRAWNEGO DO NIERUCHOMOŚCI NIEZBĘDNE BYŁO WYDANIE DECYZJI ADMINISTRACYJNEJ BĄDŹ ZAWARCIE UMOWY O NABYCIU NIERUCHOMOŚCI W WARUNKACH, GDY PRZEDMIOTOWE PRZEPISY WSKAZUJĄ NA NORMĘ RANGI USTAWOWEJ JAKO ŹRÓDŁA ZARZĄDU I UŻYTKOWANIA NIERUCHOMOŚCI PAŃSTWOWYCH,

2) NARUSZENIE ART. 37 USTAWY O GOSPODARCE TERENAMI W MIASTACH I OSIEDLACH Z DNIA 14 LIPCA 1961 ROKU W ZWIĄZKU Z ART. 12 USTAWY Z DNIA 2 GRUDNIA 1960 ROKU O KOLEJACH (DZ. U. Z 1970 R., NR 9, POZ. 76) W ZWIĄZKU Z ART. 80 UST. 1 USTAWY Z DNIA 29 KWIETNIA 1985 ROKU I WYWŁASZCZANIU NIERUCHOMOŚCI POPRZEZ ICH NIEZASTOSOWANIE I PRZYJĘCIE, ŻE JEDNOSTKA TAKA MUSI LEGITYMOWAĆ SIĘ DECYZJĄ ADMINISTRACYJNĄ W ZAKRESIE ZARZĄDU LUB UŻYTKOWANIA MIENIA PAŃSTWOWEGO, GDY Z PRZEDMIOTOWYCH AKTÓW WYNIKA, IŻ ISTNIEJE PEWNA KATEGORIA NIERUCHOMOŚCI, NA KTÓRYCH ZARZĄD LUB UŻYTKOWANIE OBOWIĄZUJE MIMO BRAKU PRZEDMIOTOWYCH DECYZJI ADMINISTRACYJNYCH,

3) NARUSZENIE ART. 16 UST. 1, UST. 2 I UST. 3 ORAZ ART. 50 UST. 1 USTAWY Z DNIA 27 KWIETNIA 1989 R. O PRZEDSIĘBIORSTWIE PAŃSTWOWYM PKP POPRZEZ JEGO NIEZASTOSOWANIE I ODMOWĘ UZNANIA, IŻ PRZEDMIOTOWA NIERUCHOMOŚĆ JAKO "MIENIE SKARŻĄCEGO" DO NIEGO NALEŻAŁA,

4) NARUSZENIE ART. 2 USTAWY Z DNIA 3 STYCZNIA 1946 R. O PRZEJĘCIU NA WŁASNOŚĆ PAŃSTWA PODSTAWOWYCH GAŁĘZI GOSPODARKI NARODOWEJ (DZ. U. NR 3, POZ. 17) POPRZEZ JEGO NIEZASTOSOWANIE,

5) NARUSZENIE ART. 5 UST. 1 I UST. 2 USTAWY Z DNIA 10 MAJA 1990 R. - PRZEPISY WPROWADZAJĄCE USTAWĘ O SAMORZĄDZIE TERYTORIALNYM I USTAWĘ O PRACOWNIKACH SAMORZĄDOWYCH (DZ. U. NR 32, POZ. 191 ZE ZM.) POPRZEZ ICH BŁĘDNĄ INTERPRETACJĘ I ZASTOSOWANIE W WARUNKACH BRAKU PRZESŁANEK DO UZNANIA, IŻ MIENIE OBJĘTE ZASKARŻONYM WYROKIEM MOŻE ZOSTAĆ UZNANE ZA MIENIE NALEŻĄCE DO TERENOWYCH ORGANÓW ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ LUB DO PRZEDSIĘBIORSTW, DLA KTÓRYCH ORGANY TE PEŁNIĄ FUNKCJE ZAŁOŻYCIELSKIE W WARUNKACH, GDY SPORNA NIERUCHOMOŚĆ NIE MOŻE ZOSTAĆ ZAKWALIFIKOWANA DO NIERUCHOMOŚCI WSKAZANYCH W TYCH PRZEPISACH.

6) ART. 11 UST. 1 PKT 1 USTAWY - PRZEPISY WPROWADZAJĄCE USTAWĘ O SAMORZĄDZIE TERYTORIALNYM I USTAWĘ O PRACOWNIKACH SAMORZĄDOWYCH W ZW. Z ART. 1 USTAWY Z DNIA 27 KWIETNIA 1989 R. O PRZEDSIĘBIORSTWIE PAŃSTWOWYM "POLSKIE KOLEJE PAŃSTWOWE", W BRZMIENIU OBOWIĄZUJĄCYM W DNIU 27 MAJA 1990 R. POPRZEZ JEGO POMINIĘCIE W WYNIKU PRZYJĘCIA, ŻE SKARŻĄCA NIE POSIADA TYTUŁU PRAWNEGO DO PRZEDMIOTOWEJ NIERUCHOMOŚCI W POSTACI PRAWA UŻYTKOWANIA LUB ZARZĄDU, W SYTUACJI

GDY Z ANALIZY WW. PRZEPISÓW WYNIKA, ŻE SKARŻĄCA ZOSTAŁA POWOŁANA DO WYKONYWANIA ZADAŃ M.IN. Z ZAKRESU OBRONNOŚCI I BEZPIECZEŃSTWA PAŃSTWA, ZATEM POSIADANE PRZEZ NIĄ MIENIE, W TYM SPORNA NIERUCHOMOŚĆ, PODLEGA WYŁĄCZENIU SPOD KOMUNALIZACJI JAKO SŁUŻĄCE WYKONYWANIU ZADAŃ PUBLICZNYCH NALEŻĄCYCH DO WŁAŚCIWOŚCI ORGANÓW ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ,

7) NARUSZENIE ART. 2 USTAWY Z DNIA 2 STYCZNIA 1946 ROKU O PRZEJĘCIU NA WŁASNOŚĆ PAŃSTWA PODSTAWOWYCH GAŁĘZI GOSPODARKI NARODOWEJ (DZ. U. NR 3, POZ. 17) POPRZEZ JEGO NIEZASTOSOWANIE.

SKARŻĄCY, WSKAZUJĄC ART. 174 PKT 2 USTAWY PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI ZARZUCIŁ RÓWNIEŻ SĄDOWI I INSTANCJI NARUSZENIE PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA, TJ. ART. 134 § 1 USTAWY PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI POPRZEZ NIEUWZGLĘDNIENIE ZARZUTÓW NARUSZENIA PRZEZ ORGAN ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ NIŻEJ WSKAZANYCH NORM:

1) ART. 7 KODEKSU POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO, GDYŻ TAK WOJEWODA DOLNOŚLĄSKI JAK I KRAJOWA KOMISJA UWŁASZCZENIOWA ZŁAMAŁY ZASADĘ PRAWDY OBIEKTYWNEJ POPRZEZ NIE WYJAŚNIENIE WSZYSTKICH ISTOTNYCH W SPRAWIE OKOLICZNOŚCI FAKTYCZNYCH, A W SZCZEGÓLNOŚCI CHARAKTERU WŁADANIA PRZEZ PKP SPORNĄ DZIAŁKĄ, CO STAŁO SIĘ PRZYCZYNĄ UZNANIA, IŻ PKP NIE LEGITYMOWAŁO SIĘ TYTUŁEM PRAWNYM WZGLĘDEM DZIAŁKI I BEZPOŚREDNIO ZAWAŻYŁO NA WYNIKU POSTĘPOWANIA KOMUNALIZACYJNEGO,

2) ART. 77 KODEKSU POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO, GDYŻ TAK WOJEWODA DOLNOŚLĄSKI JAK I KRAJOWA KOMISJA UWŁASZCZENIOWA BEZPODSTAWNE ODMÓWIŁY MOCY DOWODOWEJ WYPISOWI Z EWIDENCJI GRUNTÓW, Z KTÓREGO JEDNOZNACZNIE WYNIKA, ŻE PKP SPRAWOWAŁO ZARZĄD NAD SPORNĄ DZIAŁKĄ, NIE WYJAŚNIAJĄC PRZY TYM, DLACZEGO ODMAWIAJĄ TEMU DOKUMENTOWI URZĘDOWEMU MOCY DOWODOWEJ, CO Z KOLEI STANOWI RÓWNIEŻ NARUSZENIE ART. 107 § 3 KPA.

3) ART. 76 KODEKSU POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO, GDYŻ TAK WOJEWODA DOLNOŚLĄSKI JAK I KRAJOWA KOMISJA UWŁASZCZENIOWA WBREW DYSPOZYCJI TEGO PRZEPISU, NAKAZUJĄCEGO DOPUŚCIĆ JAKO DOWÓD W SPRAWIE WSZYSTKO, CO MOŻE SIĘ PRZYCZYNIĆ DO WYJAŚNIENIA SPRAWY, PRZYJĘŁY, ŻE POTWIERDZENIE ISTOTNEJ W SPRAWIE OKOLICZNOŚCI FAKTYCZNEJ - ISTNIENIA ZARZĄDU MOŻE NASTĄPIĆ WYŁĄCZNIE POPRZEZ PRZEDŁOŻENIE DECYZJI O ODDANIU NIERUCHOMOŚCI W ZARZĄD, CO STANOWI

NIEUPRAWNIONE I NIEUZASADNIONE ZAMKNIĘCIE KATALOGU DOWODOWEGO, A PRZEZ TO WYPACZENIE TREŚCI ART. 76 KPA.

STRONA SKARŻĄCA WNIOSŁA O UCHYLENIE WYROKU SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI, UCHYLENIE DECYZJI OBYDWU INSTANCJI I PRZEKAZANIE SĄDOWI PIERWSZEJ INSTANCJI SPRAWY DO PONOWNEGO ROZPOZNANIA LUB EWENTUALNIE UCHYLENIE WYROKU SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI I UCHYLENIE WYŻEJ WYMIENIONYCH DECYZJI W RAZIE UZNANIA, ŻE ZACHODZI JEDYNIE PRZYPADEK NARUSZENIA PRZEPISÓW PRAWA MATERIALNEGO BEZ NARUSZENIA PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA, KTÓRE MOGŁOBY MIEĆ ISTOTNY WPŁYW NA WYNIK SPRAWY ORAZ ZASĄDZENIE KOSZTÓW POSTĘPOWANIA ZA WSZYSTKIE INSTANCJE WEDŁUG NORM PRZEPISANYCH.

W OBSZERNYM UZASADNIENIU SKARGI KASACYJNEJ PODNIESIONO, ŻE PRZEDMIOTOWA NIERUCHOMOŚĆ, NIE MOŻE PODLEGAĆ KOMUNALIZACJI, PONIEWAŻ NIE ZOSTAŁY SPEŁNIONE PRZESŁANKI USTAWOWE, WG KTÓRYCH NASTĘPUJE STWIERDZENIE NABYCIA Z DNIEM 27 MAJA 1990 R. Z MOCY PRAWA MIENIA NA RZECZ GMINY, GDYŻ PRZEDMIOTEM SKARŻONEJ DECYZJI NA DZIEŃ 27 MAJA 1990R. BYŁY SKŁADNIKI MIENIA OGÓLNONARODOWEGO PAŃSTWOWEGO, KTÓRE NIE STAŁY SIĘ MIENIEM KOMUNALNYM, GDYŻ NALEŻAŁY DO PRZEDSIĘBIORSTWA PAŃSTWOWEGO "POLSKIE KOLEJE PAŃSTWOWE", WYKONUJĄCEGO ZADANIA O CHARAKTERZE OGÓLNOKRAJOWYM. PRZEDMIOTOWE MIENIE JAKO SŁUŻĄCE PKP PRZY WYKONYWANIU ZADAŃ STATUTOWYCH KOMUNALIZACJI NIE PODLEGA A ZATEM ORGAN I ORAZ II INSTANCJI DOKONAŁY NIEPRAWIDŁOWEJ IDENTYFIKACJI WŁASNOŚCI MIENIA SKARBU PAŃSTWA.

ZDANIEM AUTORA SKARGI KASACYJNEJ W SPOSÓB NIEUZASADNIONY POMINIĘTO OBOWIĄZUJĄCE W POLSCE POWOJENNEJ REGULACJE PRAWNE DOTYCZĄCE MIENIA PONIEMIECKIEGO ODDANEGO PRZEDSIĘBIORSTWU PAŃSTWOWEMU PKP W ZWIĄZKU Z PROWADZONĄ EKSPLOATACJĄ LINII KOLEJOWEJ, A PRZEDMIOTOWE DZIAŁKI STANOWIŁY W LATACH POWOJENNYCH WYODRĘBNIONĄ Z OGÓLNEGO MAJĄTKU SKARBU PAŃSTWA CZĘŚĆ NIERUCHOMOŚCI ZWIĄZANYCH FUNKCJONALNIE Z INFRASTRUKTURĄ KOLEJOWĄ. PODKREŚLONO, IŻ NIERUCHOMOŚCI LINII KOLEJOWYCH PONIEMIECKICH PRZEJĘŁY KOLEJE POLSKIE W STRUKTURZE ISTNIEJĄCYCH PODZIAŁÓW NIERUCHOMOŚCI, STĄD TEŻ POPRAWNYM JEST WNIOSKOWANIE, IŻ KOLEJE POLSKIE OBJĘŁY W TYM CZASIE WYDZIELONE CZĘŚCI MIENIA OGÓLNONARODOWEGO, PRZY OBOWIĄZUJĄCYM WÓWCZAS AKCIE NORMATYWNYM.

W SKARDZE KASACYJNEJ PODKREŚLONO RÓWNIEŻ, ŻE ZGODNIE Z DEKRETEM Z DNIA 8 MARCA 1946 R. O MAJĄTKACH OPUSZCZONYCH I PONIEMIECKICH (DZ. U. NR 13, POZ. 87) Z MOCY SAMEGO PRAWA PRZECHODZI NA WŁASNOŚĆ SKARBU PAŃSTWA WSZELKI MAJĄTEK M. IN,. RZESZY NIEMIECKIEJ, NIEMIECKICH OSÓB PRAWNYCH Z WYŁĄCZENIEM OSÓB PRAWNYCH PRAWA PUBLICZNEGO, SPÓŁEK KONTROLOWANYCH PRZEZ OBYWATELI NIEMIECKICH LUB PRZEZ ADMINISTRACJĘ NIEMIECKA- ART. 2 UST. 1. JEDNOCZEŚNIE ZGODNIE Z ART. 2 UST. 4 MAJĄTEK NIEMIECKICH OSÓB PRAWA PUBLICZNEGO PRZECHODZI Z MOCY SAMEGO PRAWA NA WŁASNOŚĆ ODPOWIEDNICH POLSKICH OSÓB PRAWNYCH, CO WSKAZUJE, ŻE MOŻLIWYM BYŁO NABYCIE NIERUCHOMOŚCI PRZEZ PKP TAKŻE Z MOCY SAMEGO PRAWA.

TAKŻE USTAWA Z DNIA 3 STYCZNIA 1946 R. O PRZEJĘCIU NA WŁASNOŚĆ PAŃSTWA PODSTAWOWYCH GAŁĘZI GOSPODARKI NARODOWEJ (DZ. U. Z 1946R. , NR 3 , POZ. 17) WSKAZUJE W ART. 2 I ART. 3 NA ODRĘBNY STAN PRAWNY NIERUCHOMOŚCI NALEŻĄCYCH DO PRZEDSIĘBIORSTW OSÓB PRAWA PUBLICZNEGO I KONTROLOWANYCH PRZEZ ADMINISTRACJĘ NIEMIECKA. TE PIERWSZE BYŁY NABYWANE Z MOCY SAMEGO PRAWA PRZEZ ODPOWIADAJĄCE IM PRZEDSIĘBIORSTWA POLSKICH OSÓB PRAWNYCH, DRUGIE ZAŚ PRZEJMOWANE PRZEZ PAŃSTWO POLSKIE.

NALEŻY TAKŻE MIEĆ NA WZGLĘDZIE NORMĘ ART. 16 USTAWY Z DNIA 27 KWIETNIA 1989 R. O PRZEDSIĘBIORSTWIE PAŃSTWOWYM PKP, Z KTÓREJ WYNIKA, IŻ MIENIE PKP STANOWIŁO WÓWCZAS WYDZIELONĄ CZĘŚĆ MIENIA OGÓLNONARODOWEGO. JAK WSKAZUJE UST. 2 TEGOŻ ARTYKUŁU MIENIE PKP OBEJMUJE ZARÓWNO ŚRODKI BĘDĄCE W JEGO DYSPOZYCJI JAK I NABYTE W TOKU DZIAŁALNOŚCI. ZGODNIE ZAŚ Z UST. 4 PKP WYKONUJE WSZELKIE UPRAWNIENIA W STOSUNKU DO TEGO RODZAJU MIENIA. POWYŻSZE WSKAZUJE WYRAŹNIE, IŻ MIENIE TO NIE NALEŻAŁO DO TERENOWYCH ORGANÓW ADMINISTRACJI PAŃSTWOWEJ STOPNIA PODSTAWOWEGO I Z TYCH POWODÓW NIE MOGŁO STAĆ SIĘ PRZEDMIOTEM KOMUNALIZACJI.

ODNOSZĄC SIĘ DO OCENY PRAWIDŁOWOŚCI POSTĘPOWANIA KOMUNALIZACYJNEGO PKP S.A. PODNIOSŁO, ŻE POSTĘPOWANIE TO BYŁO JUŻ OD SAMEGO POCZĄTKU OBARCZONE ISTOTNĄ WADĄ PRAWNĄ, ALBOWIEM TOCZYŁO SIĘ WOBEC DZIAŁKI WYŁĄCZONEJ Z ZAKRESU STOSOWANIA ART. 5 UST. 1 USTAWY - PRZEPISY WPROWADZAJĄCE USTAWĘ O SAMORZĄDZIE TERYTORIALNYM I USTAWĘ O PRACOWNIKACH SAMORZĄDOWYCH. DZIAŁKA TA ZALICZAŁA SIĘ, CO TEŻ ZOSTAŁO JUŻ WYŻEJ OMÓWIONE, DO SKŁADNIKÓW MIENIA PAŃSTWOWEGO, GDYŻ NALEŻAŁA DO PRZEDSIĘBIORSTWA PAŃSTWOWEGO "POLSKIE KOLEJE PAŃSTWOWE".

RÓWNIEŻ ART. 11 TEJ USTAWY WYKLUCZA ZDANIEM KASATORA MOŻLIWOŚĆ KOMUNALIZACJI WYMIENIONYCH DZIAŁEK. ZGODNIE Z ART. 11 UST. 1 PKT 1 TEJ USTAWY SKŁADNIKI MIENIA OGÓLNONARODOWEGO (PAŃSTWOWEGO), O KTÓRYCH MOWA W ART. 5 UST. 1-3 USTAWY NIE STAJĄ SIĘ MIENIEM KOMUNALNYM, JEŻELI SŁUŻĄ WYKONYWANIU ZADAŃ PUBLICZNYCH NALEŻĄCYCH DO WŁAŚCIWOŚCI ORGANÓW ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ, SĄDÓW ORAZ ORGANÓW WŁADZY PAŃSTWOWEJ.

NA POPARCIE SWEGO STANOWISKA PRZYTOCZONO WYROK WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W WARSZAWIE Z DNIA 19 LIPCA 2007 R. SYGN. AKT I SA/WA 565/07, WYDANY W ANALOGICZNYM STANIE FAKTYCZNYM.

NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE:

SKARGA KASACYJNA NIE POSIADA USPRAWIEDLIWIONYCH PODSTAW.

Sąd odwoławczy na podstawie art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że nie dokonuje na nowo kontroli legalności decyzji, lecz bada naruszenie prawa przez Sąd I instancji i tylko w takim zakresie jak zarzuca to skarga kasacyjna.

Z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy nie wystąpiły w tej sprawie.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach przewidzianych w art.174 pkt.1 i pkt.2 p.p.s.a. W pierwszej zatem kolejności rozpatrzeniu podlega zarzut dotyczący naruszenia przepisów procesowych. W tym zakresie zarzucono Sądowi I instancji złamanie art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na niewłaściwej kontroli tego Sądu nad przestrzeganiem w postępowaniu administracyjnym przepisów art. 7, art. 77, art.107 § 3 i art. 76 kpa. Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną organy w dostateczny sposób nie wyjaśniły wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, w szczególności charakteru władania przez PKP sporną działką. Bezpodstawnie uznały, że PKP nie legitymuje się tytułem prawnym względem działki. Odmówiły również przyznania mocy dowodowej wypisowi z ewidencji gruntów, z którego wynika że PKP sprawowało zarząd nad sporną działką.

Należy zwrócić uwagę, że zarzucając WSA w Warszawie nieuchylenie zaskarżonej decyzji, mimo iż została ona wydana z mającymi istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniami przepisów procedury administracyjnej, innymi niż uchybienia dające podstawę do wznowienia postępowania, strona wnosząca skargę kasacyjną powinna takie przepisy powiązać z zarzutem złamania przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt.1 lit. c p.p.s.a., nie zaś art. 134 § 1 p.p.s.a. Ten ostatni przepis nie może bowiem stanowić generalnej podstawy zwalczania dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. Przepis ten jest tak skonstruowany, że powołanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być powiązane z przepisami, których złamania przez organ Sąd I instancji nie zauważył z urzędu. Ponadto zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może być usprawiedliwiony tylko wówczas, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż Sąd powinien je dostrzec i uwzględnić, bez względu na treść zarzutów sformułowanych w skardze wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tymczasem zarzut naruszenia omawianego przepisu ustawy p.p.s.a. i jego uzasadnienie takich wymogów nie spełniają. Argumentacja strony wnoszącej skargę kasacyjną w tym zakresie w istocie stanowi jedynie powtórzenie wywodów już podniesionych w zwykłym środku zaskarżenia.

Zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a granice sądowej kontroli wyznaczają granice sprawy administracyjnej, której dotyczy zaskarżony akt. Sąd administracyjny nie jest związany przy takiej kontroli zarzutami sformułowanymi w skardze. Z tego wynika, że Sąd I instancji nie musi odnosić się do wszystkich podnoszonych przez stronę zarzutów i przytaczanej argumentacji, jeżeli nie mają one istotnego znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Taka zaś sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Strona skarżąca wywodzi bowiem swe uprawnienia do spornego mienia nie tylko z ogólnych przepisów dotyczących funkcjonowania przedsiębiorstwa PKP, ale także z decyzji o ustaleniu opłat za zarząd nieruchomością. Decyzja taka może mieć ewentualne znaczenie jedynie w odrębnym postępowaniu uwłaszczeniowym. W takim tylko postępowaniu może być ona dowodem na to, że określona nieruchomość pozostawała we władaniu adresata decyzji. Rozstrzygnięcie o opłatach za zarząd nie ma natomiast żadnego znaczenia w postępowaniu komunalizacyjnym, w toku którego zainteresowany musi wykazać się wprost tytułem prawnym do skomunalizowanego mienia, a decyzja o opłatach za zarząd nie tworzy i nie dowodzi jeszcze prawa zarządu. Orzecznictwo w tym zakresie jest już utrwalone. Prezentowane tam poglądy podziela także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę (m.in. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2007r sygn. I OSK 407/06 LEX 362477, wyrok NSA w Warszawie z dnia 5 listopada 1999r sygn. I SA 2240/98).

W skardze kasacyjnej jej autor powołał się ponadto na dołączony do akt sprawy wypis z ewidencji gruntów i budynków. Nie podjął przy tym próby wyjaśnienia, na jakiej podstawie prawnej powyższy dokument mógłby w ogóle dowodzić tytułu prawnego Polskich Kolei Państwowych do gruntu, a tym samym nie wykazał by nieustosnkowanie się do treści takiego wypisu mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy komunalizacyjnej. Brak w tym zakresie argumentacji jurydycznej zwalnia NSA od obowiązku ustosunkowania się do tak ogólnikowego zarzutu. Należy jedynie dodać, że przedmiotowy wypis potwierdza, że nieruchomość znajduje się we władaniu PKP, a nie że tej jednostce do tej nieruchomości przysługuje prawo zarządu. Ponadto z ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) jednoznacznie wynika, że cel prowadzonej na tej podstawie ewidencji gruntów jest zupełnie inny niż ksiąg wieczystych. W przypadku ksiąg wieczystych chodzi przede wszystkim o ujawnienie stanu prawnego. Natomiast celem ewidencji jest ujawnianie stanów faktycznych oraz rejestracja stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Z tego względu tylko niektóre dane faktyczne (np. rodzaj użytków, klasa gleby) mają charakter wiążący dla wszystkich organów państwowych. Wpis do ewidencji stanów prawnych ma zaś znaczenie jedynie informacyjne. Z takim wpisem nie jest bowiem związane domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem prawnym (por. wyrok NSA z dn. 5 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 720/09). W tej sytuacji brak odniesienia się do omawianego dokumentu nie miał i nie mógł mieć żadnego wpływu na wynik sprawy.

Oceniając zasadność zarzutów naruszenia prawa materialnego należy stwierdzić, iż nietrafnie strona wnosząca skargę kasacyjną upatruje jako podstawę do przyjęcia tytułu powstania zarządu lub użytkowania przepisy art. 4, 6 i 7 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe jak również dalsze akty prawne dot. zarządu mienia na Ziemiach Odzyskanych oraz art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach osiedlach. Akta te, mające charakter ogólny, nie tworzyły bezpośrednio prawa dla konkretnych podmiotów, lecz stanowiły podstawę do wydania aktów o charakterze indywidualnym tworzących takie prawo. Pogląd ten jako przyjęty w wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1059/07 ma moc wiążącą w tej sprawie zarówno dla organów jak i Sądu. Nie można więc przyjąć, iż stosując się do niego Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo.

Jako chybiony należy uznać zarzut naruszenia przepisu art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17) gdyż przepisy tego aktu nie miały w ogóle zastosowania w tej sprawie, w której przejęcie mienia nastąpiło na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

Błędnie strona wnosząca skargę kasacyjną upatruje naruszenie prawa materialnego art. 16 ust. 1–3 i art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP przez jego niezastosowanie, gdyż przepisy te definiując mienie PKP i sposób gospodarowania nim nie stanowią podstawy do kreowania tytułu prawnorzeczowego do konkretnych składników majątkowych. W odniesieniu do mienia nieruchomego taki tytuł prawny stanowić będzie decyzja bądź umowa zawarta zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Za niezasadny uznał Naczelny Sąd Administracyjny zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 i 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Pierwszy z powołanych przepisów stanowił o nabyciu z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy przez właściwe gminy mienia ogólnonarodowego (państwowego) należącego do:

1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego,

2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego,

3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1.

Zasadnie Sąd I instancji przyjął, iż komunalizacja w trybie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy nastąpiła z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r., a wydana decyzja Wojewody ma charakter deklaratoryjny.

Oceniając materiały postępowania komunalizacyjnego, w którym strona nie wykazała tytułu prawnorzeczowego do obu działek Sąd trafnie przyjął poddając ocenie obowiązujące ustawodawstwo w kwestii podstaw do regulowania stanu prawnego nieruchomości, iż PKP na dzień 27 maja 1990 r. nie legitymowało się tytułem prawnym do gruntu.

Brak tytułu prawnorzeczowego uzasadniał więc komunalizację ex lege na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Faktyczne władanie nieruchomością przez PKP odpowiada bowiem ustrojowej przesłance wymienionej w tymże przepisie, tj. że mienie należało do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej.

W myśl art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. W tej sytuacji należały one do terenowego organu administracji państwowej. Błędny jest także pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej co do zastosowania w tej sprawie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej. Do zarzutu tego odniósł się już w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji trafnie przyjmując, iż wyłączenia przewidziane w tym przepisie nie miały zastosowania do przedmiotowych działek gruntu.

W myśl art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej podlegały wyłączeniu składniki mienia ogólnonarodowego jeżeli służyły wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Przedsiębiorstwo PKP do żadnego z tych podmiotów nie mogło być zaliczone.

W pkt 2 tego przepisu wyłączono spod komunalizacji te składniki mienia, które należały do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim.

Przyjmując wykładnię terminu "należące do" dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. sygn. W 13/91 (OTK 1992, nr 2, poz. 37) stwierdzić należy na tej podstawie, iż grunt nie oddany do dnia 27 maja 1990 r. w zarząd przedsiębiorstwu państwowemu nie należał do przedsiębiorstwa.

Przepis art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej wyłączał spod komunalizacji mienie należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym, przy czym określenie "należące" oznaczało, że przedsiębiorstwo legitymowało się tytułem prawnym. Mienie "należało" więc w znaczeniu prawnym, a nie tylko faktycznym. W tej sprawie nie zostało wykazane żadnym dokumentem, że przedsiębiorstwo państwowe PKP uzyskało tytuł prawny do władania nieruchomością. Podkreślić należy, iż ustawodawca uszczegółowił katalog przedsiębiorstw wskazanych w omawianym przepisie zamieszczając w art. 11 ust. 1 pkt 3 delegację dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia wykazu przedsiębiorstw, o których mowa w ust. 1 pkt 2. W wydanym przez Radę Ministrów w dniu 9 lipca 1990 r. rozporządzeniu w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz.U. Nr 51, poz. 301) przedsiębiorstwo państwowe PKP nie zostało wymienione.

Stroną w postępowaniu komunalizacyjnym może być tylko ten podmiot, który legitymuje się tytułem prawnorzeczowym do gruntu, przy czym przy komunalizacji ex lege decydujący jest stan prawny nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Późniejsze uzyskanie prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komunalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji pp "PKP" prawa takiego nie stwarzało, potwierdzając jednocześnie nieposiadanie przez PKP prawa zarządu do przedmiotowych działek.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a.