Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 283/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 274
journal: Dz.U. 1982 nr 30 poz 210
law: Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Rolniczej Spółdzielni P. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odpłatnego przekazania nieruchomości rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] września 2009 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej Rolniczej Spółdzielni P. w P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania Rolniczej Spółdzielni P. w P., na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] września 2009 r. o odmowie odpłatnego przekazania nieruchomości położonych w Gminie P., stanowiących własność Skarbu Państwa i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, iż w dniu [...] lipca 1984r. Rolnicza Spółdzielnia P. w P. złożyła wniosek o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie odpłatnego nabycia własności nieruchomości o powierzchni 123, 42 ha, położonych na terenie Gminy P., użytkowanych przez tę Spółdzielnię. Następnie Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego, przytaczając kolejne rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji oraz wydane w postępowaniu odwoławczym. Podkreśliło, iż wyrokiem z dnia 24 października 2000r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt 7/00) orzekł, że art. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 1990r. o zmianie ustawy - Prawo spółdzielcze w zakresie, w jakim dotyczy spółdzielni produkcji rolnej, wobec której- z naruszeniem przepisów o terminach załatwiania spraw administracyjnych - nie wydano decyzji, o której mowa w art. 274 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982r. Prawo spółdzielcze, obowiązującym do dnia 7 lutego 1990r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 2 i art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskutek powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego decyzją z dnia [...] czerwca 2004r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Gminy P. z dnia [...] września 1990r. o umorzeniu postępowania. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Kolegium decyzją z dnia [...] marca 2005r. utrzymało w mocy powyższą decyzję, której kontroli legalności dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wyrokiem z dnia 20 października 2005r. Sąd ten oddalił skargę Agencji N. na powyższe rozstrzygnięcie, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 lutego 2007r. -sygn. akt II OSK 327/06 oddalił skargę kasacyjną. W związku z wyeliminowaniem z

obrotu prawnego decyzji umarzającej postępowanie w sprawie przed organem pierwszej instancji Rolnicza Spółdzielnia P. zwróciła się do Burmistrza Miasta i Gminy P. o wydanie merytorycznej decyzji. W odpowiedzi na wystąpienie Spółdzielni Burmistrz pismem z dnia [...] maja 2007r. poinformował stronę, iż brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej w sprawie nabycia przez nią przedmiotowych gruntów. Uznając wymienione pismo za decyzję Kolegium w wyniku rozpatrzenia odwołania Spółdzielni, decyzją z dnia [...] października 2007r orzekło o uchyleniu zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Na decyzję tę RSP w P. wniosła skargę do tut. Sądu, który wyrokiem z dnia 11 marca 2008r. sygn. akt IV SA/Wa 7/08 skargę tę oddalił. Rozpoznając sprawę ponownie Burmistrz Miasta i Gminy P. decyzją z dnia [...] lipca 2008r. odmówił RSP odpłatnego przekazania nieruchomości o łącznej powierzchni 123,42 ha w trybie art. 274 ustawy Prawo spółdzielcze. W dniu [...] czerwca 2008r. SKO w W. wydało decyzję uchylającą w/w decyzję Burmistrza i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, który kolejną decyzją z dnia [...] września 2009r. również odmówił wymienionej Spółdzielni odpłatnego przekazania określonych wcześniej nieruchomości.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Burmistrz Miasta i Gminy P. podniósł, iż nie jest on organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy, gdyż grunty będące przedmiotem wniosku strony pozostają w większości w Zasobie Agencji N. na mocy ostatecznych decyzji Wojewody [...].

Ponadto podkreślił, iż wniosek o odpłatne przekazanie nieruchomości został złożony niezgodnie z zasadą reprezentacji Spółdzielni przewidzianą w art. 54 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 Prawo spółdzielcze, bowiem podpisany został tylko przez prezesa zarządu, a w myśl powołanego przepisu winien zawierać podpis dwóch członków zarządu lub jednego członka zarządu i osoby przez zarząd upoważnionej. Uzupełnienie zaś tego braku po upływie zawitego, dwuletniego terminu do wniesienia wniosku określonego w art. 274 § 1 Prawa spółdzielczego nie może być - według Burmistrza - uznane za prawnie skuteczne. W konsekwencji powyższych wywodów, organ pierwszej instancji stwierdził, iż niedotrzymanie przez Spółdzielnię terminu wynikające z art. 274 §1 Prawa spółdzielczego powoduje wygaśnięcie uprawnienia do wniesienia wniosku o przekazanie nieruchomości

Organ pierwszej instancji stwierdził nadto, iż Rolnicza Spółdzielnia P. nie wykazała, że na dzień 1 stycznia 1983r. prowadziła na nieruchomościach rolnych, będących przedmiotem wniosku, gospodarstwo rolne zrzeszone w Centralnym Związku Kółek i Organizacji Rolniczych, co oznacza, że nie została wypełniona dyspozycja art. 274 §1 w/w ustawy, a więc nie został spełniony wymóg konieczny do skutecznego złożenia wniosku o odpłatne przekazanie nieruchomości.

Następna kwestia, którą zauważył organ pierwszej instancji w swojej ostatniej decyzji, to nastąpienie nieodwracalnych skutków prawnych w odniesieniu do znacznej części gruntów spowodowanych ich podziałem oraz zmianami podmiotowymi w zakresie praw właścicielskich.

Jako ostatni argument mający przemawiać za słusznością rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji wskazano na bezprzedmiotowość toczącego się postępowania administracyjnego w tej części, w której dotyczy ono nieruchomości objętych decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1999r, stwierdzającą wygaśnięcie prawa użytkowania przez Rolniczą Spółdzielnię P. w P. działek wymienionych we wniosku tej Spółdzielni z dnia [...] lipca 1990r. Zdaniem organu wniosek ten należało uznać za ograniczający zakres żądania, zawarty we wniosku z dnia [...] lipca 1984r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę w wyniku odwołania w/w Spółdzielni stwierdziło, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił stanowiska SKO zawartego w poprzednio wydanej decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. Wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji rozstrzygając kwestię prawidłowości złożenia wniosku o uwłaszczenie przez skarżącą obowiązany będzie do uwzględnienia oceny prawnej w tym przedmiocie zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2008r, sygn. akt IV SA/Wa7/08, bowiem stosownie do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- zwaną dalej p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Kolegium nie podzieliło także stanowiska Burmistrza Miasta i Gminy P. w kwestii niezachowania przez Spółdzielnię terminu przewidzianego w art. 274§1 ustawy Prawo spółdzielcze, podnosząc, iż materiał dowodowy wskazuje, iż wniosek Spółdzielni został złożony w terminie.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, iż stwierdzenie organu pierwszej instancji, iż wniosek Spółdzielni o odpłatne przekazanie ww, nieruchomości został złożony niezgodnie z zasadą reprezentacji Spółdzielni przewidzianej w art. 54 § 1 ustawy Prawo spółdzielcze nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym, a nadto w tym zakresie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lutego 2007r., sygn. akt II OSK 327/08.

Kolegium podniosło, iż organ pierwszej instancji nie wyjaśnił kwestii właściwości Agencji N. Wskazało, iż zgodnie z art. 274 § 2 Prawa spółdzielczego organem powołanym do wydawania decyzji w przedmiocie przejścia nieruchomości na własność Spółdzielni był terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Przepis ten został skreślony z dniem 7 lutego 1990 r. na mocy ustawy z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianie ustawy -Prawo spółdzielcze (Dz. U. Nr 6, poz. 37) na kilka miesięcy przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zdań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.). Norma ta została uprzednio wyeliminowana z obowiązującego systemu prawa, zaś ustawa z dnia 17 maja 1990 r. nie zawierała regulacji odnośnie przejścia owych kompetencji na nowo utworzone organy samorządowe lub organy administracji rządowej. Natomiast w art. 1 ww. ustawy ustanowiono generalną zasadę właściwości organów gminy dla spraw, które uprzednio należały do zadań i kompetencji terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Kolegium stwierdziło, iż w świetle powyższych wywodów, organem właściwym w sprawie niniejszej jest Burmistrz Miasta i Gminy P.

Kolejną kwestią wskazaną przez SKO jako wymagającą wyjaśnienia jest sprawa zrzeszenia Spółdzielni w Centralnym Związku Kółek i Organizacji Rolniczych, w szczególności wskazanie podstawy prawnej niewypełnienia przez Spółdzielnię dyspozycji art.274 ustawy Prawo spółdzielcze odnoszącej się do wymogu wykazania, iż Spółdzielnia na dzień 1 stycznia 1983 r. prowadziła na nieruchomościach rolnych, będących przedmiotem wniosku, gospodarstwo rolne zrzeszone w Centralnym Związku Kółek i Organizacji Rolniczych. Organ pierwszej instancji nie wskazał jednak podstawy prawnej takiego żądania, a wyjaśnienia zawarte w decyzji z dnia [...] września 2009r. - w ocenie Kolegium -są niewystarczające.

Zdaniem SKO należy również wykazać na czym polegają nieodwracalne skutki prawne, wynikające z podziału działek, gdyż poza samym stwierdzeniem, że skutki tego rodzaju wystąpiły, brak jest w decyzji uzasadnienia merytorycznego w świetle zebranego materiału dowodowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Rolnicza Spółdzielnia P. w P. działając przez pełnomocnika adwokata A. K. wniosła o;

uchylenie zaskarżonej decyzji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. (Dz, U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz przekazanie sprawy

Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. do rozpoznania; ze

wskazaniem konieczności wydania decyzji merytorycznej przez Kolegium,

uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza

Miasta i Gminy P. ze wskazaniem na zasadzie art. 135 P.p.s.a. konieczności

wyłączenia Burmistrza i merytorycznego załatwienia wniosku przez Samorządowe

Kolegium Odwoławcze jako organ pierwszej instancji, względnie przekazanie tej

sprawy do załatwienia przez innego Wójta, Burmistrza, Prezydenta Miasta z obszaru

właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., jako organom

właściwym na zasadzie art. 26 § 2 i § 3 K.p.a.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 274 § 1 ustawy Prawo

spółdzielcze w związku z art. 1 ustawy o zmianie ustawy Prawo

spółdzielcze i w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24

października 2000 r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt SK 7/00,

poprzez brak wydania merytorycznej decyzji w oparciu o powołane wyżej

przepisy oraz brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że

żądanie strony skarżącej oparte na tych normach prawnych jest

uprawnione i aktualne;

II. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające wpływ na

wynik sprawy, wobec wydania rozstrzygnięcia o charakterze

dewolutywnym dodatkowo bez udzielenia organowi pierwszej instancji

koniecznych wskazań, co do dalszego postępowania, a mianowicie:

1. naruszenie art. 138 K.p.a. wobec wydania orzeczenia uchylającego decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] września 2009 r. uzupełnionej

decyzją z dnia [...] września 2009 r., mimo, że istniały podstawy do wydania orzeczenia reformatoryjnego;

2. naruszenie art. 7, 8, 9 i 77 K.p.a, wobec braku należytego wyjaśnienia sytuacji

prawnej skarżącej oraz wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych, które

powinien wziąć pod rozwagę organ pierwszej instancji przy ponownym

rozpoznaniu sprawy;

3. naruszenie art. 107 §1 w związku z art. 140 K.p.a., wobec braku

szczegółowych wskazań co do dalszego postępowania przed organem

pierwszej instancji, w sytuacji gdy z przebiegu dotychczasowego

postępowania wynikała konieczność udzielania takich wskazówek;

4. naruszenie art. 28 K.p.a., wobec braku ustalenia czy w przedmiotowym

postępowaniu biorą udział wszystkie osoby mogące mieć interes prawny;

5. naruszenie art. 24 § 1 pkt 1 w związku z art. 25 § 1 pkt 1 K.p.a. wobec

niezastosowania tych przepisów podczas gdy skarżąca wykazała, iż zachodzą

przesłanki uzasadniające ich zastosowanie, albowiem Burmistrz jako piastun

organu odpowiedzialnego za interesy majątkowe gminy nie może orzekać w

sprawie administracyjnej mającej prejudycjalne znaczenie dla interesów

majątkowych gminy;

6. naruszenie art. 24 § 3 K.p.a., wobec niezastosowania tego przepisu podczas

gdy skarżąca wykazała wystąpienie poważnych i obiektywnie uzasadnionych

wątpliwości odnośnie bezstronności Burmistrza, które powinny pociągać za

sobą wyłączenie tej osoby (i w konsekwencji organu) od orzekania w niniejszej

sprawie.

W uzasadnieniu skargi zaakcentowano, iż wniosek w sprawie niniejszej złożony w 1984 r., mimo upływu wielu lat nie został dotychczas rozpoznany. Skarżąca podkreśliła, iż w sprawie zapadł wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2000r. sygn. SK 7/2000, w którym stwierdzono, że art. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 1990r. o zmianie ustawy-Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 1990r.Nr 6 poz. 37) jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 2 i art. 21 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim dotyczy spółdzielni produkcji rolnej, wobec której - z naruszeniem przepisów o terminach załatwiania spraw administracyjnych - nie wydano decyzji, o której mowa w art. 274 § 2 ustawy Prawo spółdzielcze obowiązującym do dnia 7 lutego 1990r. Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż uprawnienie RSP P. (w postaci maksymalnie ukształtowanej ekspektatywy

nabycia własności oznaczonych nieruchomości) powstało już wskutek samego złożenia wniosku, decyzja wydana w trybie art. 274 ustawy Prawo spółdzielcze jest decyzją związaną, ale konieczną do przeniesienia własności nieruchomości na uprawnionego. Wskutek wydania tego wyroku przedmiotowa sprawa była kilkakrotnie rozstrzygana przez organy administracji publicznej, a orzeczenia zapadłe w postępowaniu administracyjnym były przedmiotem oceny w postępowaniach sądowoadministracyjnych. W wyroku wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 20 października 2005 r. oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r. (sygn. akt II OSK 327/07) wskazano, że RSP P. złożyła skutecznie wniosek, a brakujący podpis może zostać uzupełniony także po upływie terminu zawitego, na ogólnych zasadach uzupełniania braków formalnych w postępowaniu administracyjnym. Skarżąca podała, iż brak formalny wniosku został uzupełniony. Zdaniem skarżącej zastrzeżenia budzi pozostawienie przez Kolegium otwartej kwestii obowiązku zrzeszania się w Centralnym Związku Kółek Rolniczych i Organizacji Rolniczych, który miał ciążyć na RSP w P. Wskazując na literalną wykładnię art. 274 Prawa spółdzielczego wymóg zrzeszania się obejmował tylko spółdzielnie osób fizycznych.

Strona skarżąca zwróciła uwagę, iż Kolegium nie odniosło się w ogóle do twierdzeń Burmistrza co do tego, iż wygaśnięcie użytkowania nieruchomości objętych wnioskiem, które nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy Prawo spółdzielcze, ma wpływ na zasadność wniosku. W ocenie strony skarżącej w świetle brzmienia art. 274 w/w ustawy przesłanką konieczną i wystarczającą jest użytkowanie nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy - Prawo spółdzielcze.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy zwrócić uwagę, iż postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej zostało wszczęte wnioskiem skarżącej Rolniczej Spółdzielni P. w P. złożonym w dniu [...] lipca 1984r, w którym Spółdzielnia zwróciła się o odpłatne przekazanie na jej własność w trybie art. 274 ustawy z dnia 16 września 1982r- Prawo spółdzielcze (Dz. U Nr 30, poz. 210) gruntów o powierzchni 123,42 ha

położonych na terenie Gminy P., stanowiących własność Skarbu Państwa. W toku postępowania tego zapadały liczne rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, które były również objęte kontrolą ich legalności w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wskazać należy, iż wyrokiem z dnia 20 października 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - sygn. akt IV SA/Wa 1139-1140/05 oddalił skargę Agencji N. na decyzję SKO w W. z dnia [...] marca 2005. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2004r. stwierdzającą nieważność decyzji Burmistrza Gminy P. z dnia [...] września 1990r. umarzającej postępowanie wszczęte wskazanym powyżej wnioskiem RSP. W uzasadnieniu wyroku tego Sąd stwierdził, iż zarzut Agencji, że do wszczęcia postępowania " uwłaszczeniowego" nie doszło z powodu złożenia przez Rolniczą Spółdzielnię P. wniosku z naruszeniem przepisów o reprezentacji Spółdzielni (wniosek podpisany został jedynie przez Przewodniczącego Zarządu Spółdzielni) nie jest uzasadniony. Sąd podkreślił, że postępowanie zostało wszczęte wnioskiem zgłoszonym w terminie oznaczonym w art. 274 Prawa spółdzielczego, przy czym brak formalny tego wniosku tylko wówczas powodowałby bezskuteczność tego wniosku, jeśli brak ten nie zostałby usunięty przez stronę w terminie 7 dni od daty wezwania do usunięcia braku, dokonanego zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a.. W takiej sytuacji bowiem organ pozostawiłby wniosek bez rozpoznania.

Przytoczone powyżej stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego znalazło pełną aprobatę w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007r.- sygn. akt.II OSK 327/06. W uzasadnieniu w/w wyroku Sąd ten stwierdził, że wniosek o odpłatne przekazanie gruntów w trybie art. 274 Prawa spółdzielczego został wniesiony w lipcu 1984r, a więc przed upływem terminu zawitego określonego w tym przepisie. Wskazał również, że do wniosku dołączono uchwałę Zebrania Przedstawicieli Członków Spółdzielni RSP z dnia [...] marca 1984r. upoważniającą i zobowiązującą zarząd do nabycia na własność użytkowanych przez Spółdzielnię nieruchomości rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa.

W świetle powyższego ponowne rozpatrywanie przez organy orzekające w niniejszej sprawie kwestii prawidłowości złożonego w lipcu 1984r. wniosku przez skarżącą Spółdzielnię jest nieuprawnione.

Należy podkreślić, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze

zm. - dalej P.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. W pojęciu ocena prawna mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu komentowanego przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Jan Paweł Tarno, LexisNexis, Warszawa 2008r.).

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i na Sądzie może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. np. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, LEX 44392), a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.

W świetle powyższych rozważań, stwierdzić należy, iż kwestia skuteczności wniosku złożonego przez skarżącą Spółdzielnię o odpłatne przekazanie na jej własność przedmiotowych nieruchomości w trybie art. 274 Prawa spółdzielczego została w sposób ostateczny rozstrzygnięta, a to oznacza, że nie występuje jakakolwiek przesłanka uzasadniająca prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. W tym stanie rzeczy

wskazanie przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o charakterze kasatoryjnym na konieczność ponownego rozpatrzenia prawidłowości złożenia wniosku o uwłaszczenie przez Spółdzielnię może prowadzić do błędnego przekonania organu pierwszej instancji, iż ocena prawna odnośnie skuteczności wniosku dokonana przez Sąd w powołanych wyrokach nie jest dla tego organu bezwzględnie wiążąca.

Wskazać należy, iż również kwestia organu właściwego tj. Burmistrza Gminy i Miasta P. w sprawie niniejszej została potwierdzona we wskazanych powyżej wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wprawdzie w uzasadnieniach tych wyroków Sąd nie wypowiedział się wprost co do właściwości Burmistrza, jednakże wymaga zauważenia, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu. Skoro zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny badając legalność poprzednich decyzji administracyjnych wydawanych w sprawie niniejszej nie dopatrzył się naruszenia prawa w zakresie właściwości organów orzekających w sprawie, to brak podstaw do podważania właściwości Burmistrza Miasta i Gminy P. do rozpoznania wniosku, który wszczął postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie. Z tego też względu nieuprawnione jest stanowisko Kolegium, iż ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji rozpatrzy kwestię właściwości Agencji N. Wprawdzie Kolegium wywiodło dokonując w przekroju czasowym analizy przepisów określających kompetencje organów właściwych do orzekania w przedmiocie przejścia nieruchomości na własność spółdzielni na podstawie art. 274 Prawa spółdzielczego, iż organem właściwym w sprawie niniejszej jest organ gminy, to niemniej w stanie faktyczno-prawnym tej sprawy nie zachodzi konieczność przeprowadzania rozważań w tym przedmiocie, bowiem Sąd w powołanych wcześniej wyrokach bezwzględnie kwestię właściwości Burmistrza Miasta i Gminy w P. rozstrzygnął, a organy orzekające w niniejszej sprawie winny się skoncentrować na merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy, a w szczególności organ pierwszej instancji

Sąd podziela zarzut skargi, iż organ odwoławczy powinien był dokonać wykładni art. 274 Prawa spółdzielczego w zakresie wymogu zrzeszenia rolniczych spółdzielni produkcyjnych w Centralnym Związku Kółek i Organizacji Rolniczych. Należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, iż wymóg zrzeszenia we wskazanym Związku obejmował wyłącznie spółdzielnie osób fizycznych, na co wskazuje

gramatyczna wykładnia art. 274 ust1 Prawa spółdzielczego. W myśl tego przepisu podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o nabycie nieruchomości rolnych były:

* rolnicze spółdzielnie produkcyjne,

* rolnicze spółdzielnie produkcyjne oraz

* spółdzielnie osób fizycznych, prowadzące gospodarstwa rolne zrzeszone w

Centralnym Związku Kółek i Organizacji Rolniczych.

Prawidłowość wykładni, iż przesłanka ustawowa przynależności do wskazanego w w/w przepisie Związku dotyczy wyłącznie spółdzielni osób fizycznych znajduje także potwierdzenie w obowiązującym w dniu wejścia w życie (tj. 1 stycznia 1983 r. ) w/w ustawy Prawo spółdzielcze porządku prawnym. Otóż od dnia 11 października 1982 r. obowiązywała ustawa z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U Nr 32, poz. 217), która w art. 1 stanowiła, iż rolnicy indywidualni i członkowie ich rodzin mogą zrzeszać się dobrowolnie na zasadach ustalonych w niniejszej ustawie, w społeczno-zawodowych organizacjach pełniących funkcje obrony interesów zawodowych rolników indywidualnych. Zgodnie z art. 3 tej ustawy społeczno-zawodowymi organizacjami rolników były;

1) kółka rolnicze,

2. ) koła gospodyń wiejskich,

3. ) rolnicze zrzeszenia branżowe,

4. ) związki rolników, kółek i organizacji rolniczych,

5. ) związki rolniczych zrzeszeń branżowych.

Stosownie do treści art. 33 cytowanej ustawy ogólnopolskim zrzeszeniem powyżej wymienionych organizacji był Krajowy Związek Rolników, Kółek Organizacji Rolniczych, który stanowił naczelną reprezentację rolników indywidualnych (ust. 2). Zauważyć należy, iż wprawdzie w treści art. 247 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 1982r. Prawo spółdzielcze mowa jest o Centralnym Związku Kółek i Organizacji Rolniczych, jednakże zgodnie z art. 42 ust. 1 w/w ustawy z dnia 8 października 1982r. organizacja ta z dniem wejścia w życie ustawy stała się Krajowym Związkiem Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych.

Zasadnym jest podkreślić, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 października 1990r, sygn. akt II SA 524/90 (ONSA 1990/2-3/61) wyraził pogląd, iż działające na podstawie ustawy z dnia 8 października 1982r. społeczno-zawodowe organizacje rolników mają swoisty status prawny, który jest różny od statusu zarówno

stowarzyszeń lub związków zawodowych, jak i takich jednostek gospodarczych, jakimi są spółdzielnie.

W świetle powyżej przytoczonych regulacji prawnych, stwierdzić należy, iż błędne jest stanowisko organu pierwszej instancji, iż Rolnicza Spółdzielnia P. w P. winna spełniać wymóg zrzeszenia w Centralnym Związku Kółek i Organizacji Rolniczych, a to oznacza, iż wbrew wytycznym organu odwoławczego, nie ma potrzeby prowadzenia przy ponownym rozpatrywaniu sprawy postępowania wyjaśniającego w tym przedmiocie.

Sąd podziela także zasadność zarzutu skargi iż organ odwoławczy winien był odnieść się do kwestii nieodwracalnych skutków, które zdaniem organu pierwszej instancji, nastąpiły w odniesieniu do części gruntów w związku z dokonanym ich podziałem geodezyjnym i zmianą ich właściciela.

W tym miejscu należy podnieść, iż stosownie do treści uchylonego art. 274 §1 ustawy Prawo spółdzielcze na własność rolniczych spółdzielni produkcyjnych przechodziły odpłatnie, użytkowane w dniu wejścia ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1983r.) nieruchomości rolne, stanowiące własność Państwa. Z brzmienia tego przepisu, nie budzi wątpliwości, iż wymóg użytkowania wymienionych nieruchomości rolnych musiał być spełniony na ściśle określony dzień. Zatem organ ustalając stan faktyczny spełnienie wymogu użytkowania gruntów przez wymienioną Spółdzielnię winien oceniać wyłącznie na dzień 1 stycznia 1983r. Późniejsze zaś zaprzestanie użytkowania gruntów nie ma znaczenia na ustalony stan faktyczny na dzień wejścia w życie w/w ustawy Prawo spółdzielcze.

Natomiast przesłanka pozostawania nieruchomości we własności Państwa musi być spełniona zarówno w dacie wejścia w życie ustawy, jak również w dacie orzekania przez organ administracji publicznej. Z powołanego przepisu nie wynika, że nieruchomości te przechodziły z mocy prawa na własność rolniczych spółdzielni produkcyjnych, a zatem decyzja organu miała charakter konstytutywny, co oznacza, że kształtowała stosunki prawne wynikające z tego przepisu. Zatem nieruchomości rolne, o których mowa w art. 274 Prawa spółdzielczego powinny stanowić własność Państwa również w dacie wydawania decyzji.

Sąd podziela zarzut skargi, iż organy prowadząc postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej dopuściły się naruszenia przepisów procesowych, w tym art. 7 w związku z art. 77, k.p.a., art. 28 k.p.a. i w konsekwencji tego art. 107 §3 k.p.a.

Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na

swój interes prawny lub obowiązek. Obowiązek zabezpieczenia w konkretnym postępowaniu administracyjnym udziału wszystkim podmiotom, którym przysługuje interes prawny w rozumieniu powyższej normy prawnej obciąża organ administracji przed którym toczy się postępowanie. Po wszczęciu postępowania organ w pierwszej kolejności powinien dokonać ustalenia kręgu stron.

W sprawie niniejszej niewątpliwie status strony przysługuje wszystkim podmiotom legitymującym się prawami do przedmiotowych gruntów, tj. właścicielom i użytkownikom wieczystym gruntów. Jak wynika z analizy akt administracyjnych organy nie zapewniły udziału w postępowaniu m.in. użytkownikom wieczystym działek objętych wnioskiem wszczynającym postępowanie.

W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem wymienionych wcześniej przepisów postępowania administracyjnego oraz art. 153 p.p.s.a.

Za niezasadny Sąd uznał natomiast zarzut naruszenia art.24 § 1kpt 1 i § 3 oraz art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis art. 24 § 1 k.p.a. nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Przewiduje on wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu w okolicznościach wymienionych w punktach 1-7, lecz żadna z nich nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie.

Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji ustali strony postępowania, zawiadamiając ich o toczącym się postępowaniu, przeprowadzi postępowanie dowodowe w celu ustalenia aktualnego stanu prawnego i geodezyjnego nieruchomości rolnej objętej wnioskiem skarżącej i uwzględniając ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku wyda stosowne rozstrzygnięcie. Raz jeszcze podkreślić należy, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obu instancji zobowiązane będą do wykonania wytycznych zawartych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w pkt 1 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] września 2009 r. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ww. ustawy.