Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1979/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, 3 i 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: § 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 1541/14 w sprawie ze skargi D. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1541/14, po rozpoznaniu skargi D. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2014 r., odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

W dniu [...] kwietnia 2014 r. D. O. złożyła wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wnioskodawczyni podniosła, że od [...] kwietnia 2012 r. z powodów zdrowotnych nie prowadzi działalności gospodarczej, wobec czego utrzymuje się z obciążonej egzekucją emerytury. Zdaniem skarżącej jej sytuacja nosi cechy wyjątkowości z uwagi na wiek, stan zdrowia, stan majątkowy oraz brak szans na powiększenie dochodów.

Organy ustaliły, że skarżąca prowadząc działalność gospodarczą w okresie od [...] listopada 2001 r. do [...] kwietnia 2012 r., pomimo ciążącego na niej obowiązku nie płaciła należnych składek na ubezpieczenie. Względem skarżącej doszło do zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej skierowanej do jej świadczenia emerytalnego. Skarżąca osiąga dochód z tytułu świadczenia emerytalnego w kwocie 2.705,74 zł netto, z czego po potrąceniu do wypłaty pozostaje kwota 1.882,46 zł netto. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który nie pracuje, gdyż opiekuje się nią. Koszty związane z utrzymaniem określono na kwotę 981,95 zł miesięcznie + 750 zł miesięcznie na lekarstwa. Zgodnie z zeznaniem podatkowym PIT-37 za 2013 rok skarżąca osiągnęła dochód w wysokości 46.870,43 zł. Skarżąca posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w K. o pow. 61,42 m2, na której to nieruchomości ustanowiona jest hipoteka w kwocie 636.599,71 zł na rzecz G. S.A. Skarżąca jest właścicielem samochodu osobowego Skoda Favorit 1.3 z 1991 r. Ponadto strona posiada zobowiązania publicznoprawne z tytułu zaległych podatków w kwocie 33.696,20 zł oraz zobowiązania cywilnoprawne z tytułu kredytów w kwocie 818.004,30 zł i 333.620,46 zł, a także zobowiązania w instytucjach w wysokości 15.000 zł. Skarżąca leczy się na wiele schorzeń i nie korzysta z pomocy społecznej.

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił D. O. umorzenia wnioskowanych zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła skarżąca wskazując, iż jej przypadek spełnia indywidualne przesłanki umorzenia. Podniosła również, że stan zdrowia uniemożliwia jej i jej mężowi podejmowanie pracy zarobkowej oraz zarzuciła, że analiza materiału dowodowego odbyła się pobieżnie, bez dogłębnej analizy jej możliwości finansowych oraz z pominięciem dalszej egzystencji wnioskującej i jej rodziny.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu podniesiono, że w przypadku skarżącej nie zachodzi całkowita nieściągalność składek, jak i szczególne okoliczności umorzenia w przypadku niestwierdzenia całkowitej nieściągalności. Zdaniem organu odwoławczego, trudna sytuacja zdrowotna skarżącej nie może stanowić okoliczności przemawiającej za umorzeniem należności. Biorąc pod uwagę liczne zobowiązania skarżącej wskazano, że posiadanie innych zobowiązań pieniężnych nie może stanowić wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, bowiem prowadziłoby to do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem ZUS. Podniesiono, że wydając rozstrzygnięcie wzięto pod uwagę zarówno słuszny interes strony, jak i interes społeczny, który ostatecznie zaważył na treści rozstrzygnięcia.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie D. O. stwierdziła, że w jej przypadku zachodzi przesłanka umorzenia ze względu na jej stan majątkowy i sytuację rodzinną. Opłacenie należności pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wyrokiem z dnia 4 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje administracyjne obu instancji.

Sąd I instancji stwierdził, że możliwość umorzenia zadłużenia skarżącej rozpatrywana była na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; powoływanego dalej jako: rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.), ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zaistniał stan całkowitej nieściągalności. Zdaniem WSA, organ prawidłowo ustalił, że skarżąca, poza emeryturą i spółdzielczym prawem własnościowym do zamieszkiwanego lokalu, obciążonego hipoteką w kwocie 636.599,71 zł, względem którego wszczęto już egzekucję, nie posiada żadnego majątku, z którego można by prowadzić egzekucję. Ponadto posiada zobowiązania na rzecz innych podmiotów na kwotę przekraczającą milion złotych. Utrzymuje siebie i męża z emerytury w wysokości 2.705,74 zł netto, z której dokonywane są potrącenia na kwotę 823,28 zł oraz wydatki mieszkaniowe (czynsz, prąd gaz) na kwotę 863,05 zł, a także ok. 750 zł miesięcznie jako koszty leczenia. Sąd podniósł, że po pokryciu wskazanych kosztów, stronie pozostaje kwota 269,41 zł, z której musi ona pokryć koszty wyżywienia dwóch osób, środków czystości czy ewentualnej odzieży, czego organ orzekający nie wziął pod uwagę.

WSA podkreślił, że o ile organ I instancji enigmatycznie stwierdził, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w § 3 ww. rozporządzenia, to organ II instancji w ogóle nie rozpatrzył sytuacji skarżącej w kontekście spełnienia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Organ odniósł się jedynie do kwestii spełnienia przez skarżącą przesłanki z § 3 pkt 3 tego rozporządzenia, jednakże i w tym zakresie - zdaniem Sądu - zabrakło wystarczającego rozważenia i uzasadnienia, czy uzyskiwana przez stronę emerytura, przy jej stanie zdrowia i sytuacji w jakiej się znajduje (w tym egzekucja skierowana do nieruchomości) umożliwia opłacenie należności.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, iż umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na znikome źródło dochodów, stan zdrowia i inne względy społeczne, niemożliwe jest wywiązywanie się przez płatnika z zobowiązań wobec ZUS. W ocenie WSA, powyższego poglądu organ nie odniósł w żaden sposób do sytuacji skarżącej, czyli kobiety w wieku 63 lat, o poważnych udokumentowanych chorobach, a więc osoby, której wiek i stan zdrowia czynią uzasadnionym przypuszczenie, iż nie ma możliwości uzyskania dodatkowych, obok emerytury, dochodów i że sytuacja ta nie ulegnie poprawie. Organy obu instancji skupiły się jedynie na fakcie, że skarżąca posiada stałe źródło utrzymania, nie odnosząc w pełni jej potrzeb związanych ze złym stanem zdrowia do wysokości otrzymywanego świadczenia. Organ zobowiązany jest zatem do przeanalizowania sytuacji skarżącej w aspekcie przesłanek dotyczących możliwości umorzenia zaległych składek i powinien ocenić, czy istnieją wykonalne możliwości zaspokojenia przez skarżącą zaległych należności z tytułu składek.

Sąd wskazał, że decyzja w przedmiocie umorzenia zadłużenia wobec ZUS z tytułu składek jest decyzją uznaniową, a spełnienie przesłanki daje Zakładowi jedynie możliwość umorzenia zadłużenia, nie stwarzając jednak takiego obowiązku. Sąd podkreślił, że wydając decyzję w przedmiocie umorzenia należności, organ winien wziąć pod uwagę fakt, iż ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności po spełnieniu określonych przesłanek. Odmowa umorzenia nie może więc być traktowana jako zasada postępowania przy rozstrzyganiu tego typu spraw, ponieważ takie rozumowanie byłoby sprzeczne ze społeczną funkcją możliwości umorzenia zadłużenia wobec ZUS.

Jako wytyczne dla organu Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes ZUS weźmie pod uwagę, że art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121; powoływanej dalej jako: u.s.u.s.) oraz przepisy ww. rozporządzenia ustanowione zostały w celu udzielenia pomocy (poprzez umorzenie zadłużenia) osobom znajdującym się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej. W ocenie WSA, z taka sytuacja niewątpliwie występuje w rozpoznawanej sprawie. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 8 i 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.), bowiem przesłanki, którymi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie, nie są jasne ani przekonujące. Organ dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, nie dokonał jednak jego prawidłowej oceny, zarówno w zakresie możliwości spłaty zadłużenia w dacie orzekania, jak i w dalszej perspektywie czasowej, a także w zakresie skutków jakie pociągnęłaby dla skarżącej spłata zadłużenia, czym naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

II

Skargę kasacyjną złożył Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zaskarżając wyrok w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i uwzględnienia skargi, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1. art. 28 u.s.u.s. poprzez uchylenie decyzji ZUS odmawiającej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w części dotyczącej składek strony przeciwnej za pracowników, pomimo braku zaistnienia przesłanki określonej w art. 28 pkt 3 ww. ustawy;

2. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie zastosowania przedmiotowej regulacji prawnej jako podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia i zaskarżonej decyzji w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w wyniku interpretacji, polegającej na przyjęciu, że w przypadku należności z tytułu składek za pracowników, możliwe jest umorzenie na podstawie oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r.

II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i błędne wskazanie przez Sąd I instancji zastosowanej w sprawie wyłącznej podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej, przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną D. O. wniosła o jej oddalenie.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjne sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, które sprowadzają się do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS. Należy zatem przypomnieć wskazane regulacje.

W art. 28 ust. 1 u.s.u.s. określone są granice przedmiotowe możliwego umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia, zaś w ust. 2 i ust. 3 sprecyzowana jest zasadnicza przesłanka umożliwiająca umorzenie. Jest nią nieściągalność należności, która występuje w okolicznościach wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziana jest dodatkowa możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Dotyczy ona tylko ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli tych ubezpieczonych, którzy byli zobowiązani płacić sami za siebie składki, ale tego nie czynili, doprowadzając do zaległości. Ta grupa płatników potraktowana została przez ustawodawcę łagodniej i zaległe należności mogą być umarzane, mimo braku całkowitej nieściągalności, w sytuacjach określonych w rozporządzeniu MGPiPS.

Zgodnie z § 3 rozporządzenia MGPiPS, ZUS może (ma prawo) umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. W omawianym przepisie wymienione są przykładowo sytuacje, które mogą uzasadniać umorzenie należności tej grupy płatników. Jest to m.in.: pozbawienie zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Zatem prawodawca sam uznał, że pozbawienie możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych stanowi zbyt ciężki skutek dla zobowiązanego i jego rodziny i uzasadnia umorzenie należności.

Kasator zarzuca sądowi naruszenie wskazanych przepisów, poprzez przyjęcie, że w przypadku składek za pracowników możliwe jest umorzenie na podstawie art. 28 ust. 3a oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS.

Zarzut ten jest całkowicie bezzasadny, ponieważ Sąd I instancji nie nakazał stosowania tych przepisów w zakresie składek za pracowników. Z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy wynika bowiem, że niniejsza sprawa dotyczy zarówno umorzenia należności z tytułu składek za pracowników, jak i należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, a zatem nie ma wątpliwości, że w tej sprawie ma zastosowanie art. 28 ust. 3a oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS.

W tym zakresie uzasadnienie skargi kasacyjnej pozostaje w pewnej sprzeczności z wywodami zawartymi w jej petitum skoro jej autor w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zaznacza, że jednym z powodów odmowy umorzenia w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami było to, że stanowią "stosunkowo niewielką część należności w stosunku do łącznej kwoty, którą Pan D. O. zobowiązana jest uregulować wobec Organu".

Trafne jest zatem stanowisko Sądu I instancji, że w świetle powołanych wyżej przepisów prawa organ rozpoznając wniosek w sprawie niniejszej powinien był ustalić i uzasadnić to ustalenie, czy występuje nieściągalność spowodowana okolicznościami wskazanymi przez wnioskodawcę a określonymi w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Ponadto organ powinien także ustalić, czy występuje przesłanka umorzenia określona § 3 ust. 1 pkt 1) w rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r., tj. czy w świetle ustalonych okoliczności opłacanie należności pozbawi wnioskodawcę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie ma wątpliwości, że oba powyższe ustalenia wymagają odniesienia się do wyników postępowania dowodowego w konkretnej sprawie i nie mogą być oparte na ogólnikach, w szczególności organ powinien wyjaśnić, na czym opiera przekonanie o efektywności egzekucji oraz dlaczego uważa, że w sytuacji finansowej zobowiązanego spłata należności nie pobawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w pełni akceptuje pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 19 czerwca 2015 r. (sygn. akt II GSK 2757/14 - zob. też wyrok NSA 10 października 2007 r., sygn. akt II GSK 176/07 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym NSA wskazał, że w każdej sprawie dotyczącej umorzenia należności organ powinien realnie wskazać, na czym opiera przekonanie o możliwości spłaty zadłużenia bez narażenia strony na niezaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, natomiast ogólniki nie przystające do ustalonych okoliczności nie powinny być akceptowane. Jak wskazuje się w orzecznictwie NSA celem instytucji umorzenia składek osobom będącym ich płatnikami jest umożliwienie tym osobom wyjścia z życiowego impasu. Natomiast wypaczeniem stosowania instytucji umorzenia składek jest stanowisko, że składki powinny być za wszelką cenę ściągane z uwagi na stan finansów ZUS, podczas gdy prawodawca wyraźnie wskazuje, że granicą, której przekraczać nie wolno jest doprowadzenie do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 2757/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane rozumienie § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia oznacza, że zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego nie muszą być równoznaczne z "ruiną jego egzystencji". Ustawodawca po to stworzył możliwość umarzania należności składkowych (także ściągalnych), a nawet objął je całkowitą "abolicją" w ustawie z dnia 31 grudnia 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551), aby umożliwić egzystencję podmiotom zadłużonym, zapewnić ich powrót do normalnego życia oraz terminowe regulowanie zobowiązań bez konieczności ubiegania się o pomoc społeczną i popadania w spiralę zadłużeń. Okoliczność, że powołana ustawa nie ma zastosowania w sprawie niniejszej, nie powoduje pominięcia jej istnienia przy wykładni ustawy o s.u.s. i rozporządzenia. Oceniając istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wykładając § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia należy mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń.

W ocenie NSA nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1751/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sąd I instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wykładając § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.