Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 1079/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 5ust.3, art. 13, art. 20 ust.1
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2017 r. sprawy ze skargi K.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Burmistrza, decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] - na podstawie art. 104, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 – określanej dalej jako k.p.a.), art. 4, art. 5 ust. 3, art. 13, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195 – określanej dalej jako u.p.p.) - odmówił K.G. przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko – K.Ł. (PESEL [...]).

Organ wskazał, że jednym z kryteriów uprawniających do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w okresie trwającym od dnia [...] kwietnia 2016 r. do dnia [...] września 2017 r. jest dochód rodziny za 2014 r. Zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.p. świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 4 u.p.p., w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 1200 zł. Po analizie złożonego w dniu 17 czerwca 2016 r. wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego wraz z załączonymi do niego dokumentami organ ustalił, że dochód rodziny wnioskodawczyni przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczenia wychowawczego, gdyż wynosi 1017,68 zł miesięcznie na osobę. Zgodnie z dostarczonymi dokumentami: PIT-11 za 2014 r. oraz informacjami pozyskanymi za pośrednictwem systemu Empatia z Ministerstwa Finansów oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dochód netto wnioskodawczyni za rok 2014 wyniósł - po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz należnego podatku - 24424,36 zł. Wynika on z tytułu zatrudnienia, które trwa nadal. Jednocześnie wnioskodawczyni do wniosku załączyła oświadczenie, że aktualny jej miesięczny dochód jest niższy niż ten, który uzyskiwała w 2014 r. Organ wyjaśnił, że w związku z tym, iż zmiana warunków pracy i płacy nie została spowodowana rozwiązaniem umowy o pracę i nawiązaniem jej ponownie na nowych warunkach, nie może uznać, iż doszło do utraty dochodu z 2014 r. Zgodnie bowiem z przepisem art. 2 pkt 19 i 20 lit. c u.p.p. utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nie nastąpiło także uzyskanie dochodu, gdyż nie został nawiązany nowy stosunek.

K.G. wniosła odwołanie do powyższej decyzji, zarzucając organowi I instancji naruszenie :

- przepisów prawa materialnego przez błędną interpretację art. 3 pkt. 23 lit. c) ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że pod pojęciem utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu tego przepisu nie mieści się zmiana warunków płacy i pracy spowodowana wypowiedzeniem zmieniającym dotychczasową umowę, a co za tym idzie błędne ustalenie dochodu rodziny i w konsekwencji stwierdzenie przekroczenia kryterium dochodowego,

- art. 71 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie dobra rodziny będącej rodziną niepełną

- art. 7, art. 8 i art. 77§1 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy.

Na tej podstawie odwołująca wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na jej córkę K.Ł..

Decyzją z dnia [...] października 2016 nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 4 ust. 1 -3 u.p.p. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Kolegium przytoczyło również powołane powyżej przepisy art. art. 5 ust. 3 i 4 u.p.p., podnosząc, że w aktach sprawy brak jest dowodu wskazującego na to, że dziecko odwołującej legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Graniczna kwota dochodu na osobę w rodzinie K.G. warunkująca możliwość przyznania świadczenia wychowawczego na jej dziecko, wynosi zatem 800 zł. Organ odwoławczy podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie dochodem strony w 2014 r. – w rozumieniu art. 3 pkt 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, do którego odsyła art. 2 ust. 1 u.p.p. - było wynagrodzenie za pracę. Odnosząc się do zarzutu odwołującej, wskazującego na zmniejszenie się jej wynagrodzenia w 2016 r. organ II instancji przytoczył treść art. 2 pkt 19 u.p.p. z którego wynika, iż utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną m.in. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium podkreśliło jednocześnie, iż nie podziela stanowiska odwołującej, iż za utratę zatrudnienia należy traktować zmniejszenie dochodu związane z wypowiedzeniem warunków pracy i płacy. Zdaniem Kolegium utrata dochodu ma się odnosić wyłącznie do przypadków całkowitej utarty dochodu. Tymczasem w przedmiotowej sprawie strona pozostaje w zatrudnieniu od 2014 r. u tego samego pracodawcy. Wynika to z faktu, iż stosowne przepisy statuując pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej rozumieją pod tym pojęciem wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą a także wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło (art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Odpowiednio zatem utrata zatrudnienia oznacza utratę pracy świadczonej na podstawie umowy o pracę lub innych umów wymienionych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie oznacza natomiast zmiany warunków pracy i płacy, polegającej na obniżeniu, czy podwyższeniu wynagrodzenia, przy jednoczesnym trwaniu stosunku pracy. Dopiero w sytuacji, gdy z taką osobą rozwiązany zostanie stosunek pracy lub zostanie rozwiązana inna z umów wymienionych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych czyli w sytuacji, gdy osoba ta utraci jedno ze źródeł dochodu mające umocowanie w określonym stosunku prawnym, to dopiero wówczas może odliczyć dochód utracony. Analiza przepisów u.p.p. nie daje podstaw do uznania, że w przypadku obniżenia wynagrodzenia za pracę przy trwającym stosunku pracy następuje utrata dochodu w rozumieniu u.p.p. Zatem w ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo zakwalifikował stwierdzony w sprawie stan faktyczny odmawiając uznania, że w odniesieniu do wnioskodawczyni odwołującej się zaistniała "utrata dochodu" w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. c u.p.p. Wobec jednoznacznej treści przepisu nie zachodzi potrzeba zastosowania wykładni systemowej i funkcjonalne.

Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż na dochód rodziny składa się wynagrodzenie osiągnięte przez K.G. w 2014 r. w wysokości 32.096 zł, który należy pomniejszyć o podatek w wysokości 492,00 zł, składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 4583,39 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 2596,25 zł, co daje kwotę 24424,36 zł, czyli 2035,36 zł miesięcznie. W ten sposób ustalony miesięczny dochód rodziny należało podzielić przez 2 osoby, co daje kwotę 1017,68 zł. Oznacza to, że zostało przekroczone kryterium dochodowe, określone w art. 5 ust. 3 u.p.p., o kwotę 217,68 zł, w związku z czym należało odmówić stronie prawa do wnioskowanego świadczenia w okresie od kwietnia 2016 r. do września 2017 r.

K.G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego sformułowawszy te same zarzuty, co w odwołaniu, domagając się uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 czerwca 2008 r., I OSK 1323/07 dokonał wykładni spornego przepisu wywodząc, iż z jego treści nie wynika, aby chodziło o utratę zatrudnienia w ogóle, czyli o całkowite zaprzestanie wykonywania pracy na podstawie stosunków prawnych. Natomiast celem ustawy o świadczeniach rodzinnych jest finansowe wsparcie rodzin uzyskujących dochody w określonej wysokości, a nie wyłącznie osób, które nie uzyskują żadnych dochodów. Wobec powyższego brak jest jakichkolwiek przesłanek, aby organ wydający decyzję odmowną utożsamiał utratę dochodów z całkowitą utratą zatrudnienia. Idąc tym tokiem wymaganie całkowitej utraty dochodów prowadziłoby do sytuacji, że art. 2 pkt. 19 lit c u.p.p. miałby zastosowanie wyłącznie dla osób, które stały się bezrobotne. Skarżąca podkreśliła, iż tożsame stanowisko zajął WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 11 czerwca 2015 r.sygn. II SA/Po 411/15, a także WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 6 czerwca 2008 r., IV SA/G1 1277/07 i WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 9 października 2007 r. II SA/Rz 183/07. Decyzje organów o odmowie przyznania jej świadczeń skarżąca uznała za powierzchowne, niewnikliwe oraz niekonstytucyjne, podkreślając, iż art. 71 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, a rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest co do zasady wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu, do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Dokonując oceny we wskazanym zakresie sądy administracyjne nie mogą zatem brać pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddalenie. Mając na uwadze tak nakreślony zakres kognicji Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego K.G. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Z akt sprawy wynikało, iż skarżąca jako matka domagała się świadczenia wychowawczego określonego w art. 4 ust. 1 – 3 u.p.p. na swe pierwsze małoletnie dziecko tj. K.Ł. ur. [...] grudnia 2007 r. W tego rodzaju sytuacji warunkiem przyznania świadczenia jest osiąganie przez rodzinę dochodu w przeliczeniu na osobę nieprzekraczającego kwoty 800 zł ( art. 5 ust. 3 u.p.p. ). W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, wówczas warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego jest osiąganie przez rodzinę dochodu w przeliczeniu na osobę nieprzekraczającego kwotę 1200 zł (art. 5 ust. 4 u.p.p.). Skarżąca na żadnym etapie postępowania administracyjnego ani też w toku postępowania przed sądem administracyjnym nie twierdziła i nie wykazywała, że jej małoletnia córka jest dzieckiem niepełnosprawnym. Stąd też wobec niej miał zastosowanie próg dochodowy określony w art. 5 ust. 3 u.p.p. wynoszący 800 zł. Przy czym podkreślić należy, iż pierwszy okres na który jest przyznawane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie u.p.p., tj. z dniem [...] kwietnia 2016 r. i kończy się dnia [...] września 2017 r. ( art. 48 ust. 1 w zw. z art. 58 u.p.p. ) W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na powyższy okres rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu ( art. 48 ust. 1 u.p.p.). Niesporne było również , iż rodzina skarżącej składa się z dwóch osób, a osiągnięty przez nią w 2014 r. dochód netto wyniósł 24424,36 zł i wynikał z zatrudnienia przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym – R.B.. Ponadto z przedłożonego zaświadczenia wynika, iż wynagrodzenie skarżącej osiągane u tego samego pracodawcy poczynając od kwietnia 2016r. uległo obniżeniu do kwoty 1399,82 netto miesięcznie.

Istota sporu sprowadzała się do tego, czy organy orzekające w sprawie obowiązane były uwzględnić powyższe obniżenie wynagrodzenia, co wiązało się z wykładnią pojęcia utraconego dochodu. Definicja pojęcia "utrata dochodu" została zawarta w art. 2 pkt 19 u.p.p. i oznacza to utratę dochodu spowodowaną:

a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,

b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.),

f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych,

h) utratą świadczenia rodzicielskiego,

i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.);

Z kolei zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 20 u.p.p. uzyskanie dochodu - oznacza uzyskanie dochodu spowodowane:

a) zakończeniem urlopu wychowawczego,

b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d)uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,

f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego,

h) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

i) uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym.

Wprowadzenie do ustawy pojęć dochodu utraconego i uzyskanego służy urealnieniu dochodu rodziny/wnioskodawcy w dacie przyznawania świadczeń. Ustawodawca bowiem przy ustalaniu kryterium dochodowego jako bazę traktuje rok poprzedzający rok świadczeniowy (art. 2 pkt 2 u.p.p.). Z uwagi jednak na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach niezbędne jest ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian, które nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego. Celem szeregu unormowań zawartych w u.p.p., zwłaszcza w art. 7 u.p.p. jest ustalenie dochodu osoby ubiegającej się o pomoc państwa oraz jej rodziny wprawdzie w oparciu o dane z roku kalendarzowego poprzedzającego okres na jaki ustalane jest prawo, jednakże w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom dochodu takiej osoby oraz członków jej rodziny. I tak zgodnie z art. 7 ust. 1 u.p.p. w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 3 u.p.p. w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Nie można zaakceptować stanowiska organów orzekających w kontrolowanej sprawie, intepretujących pojęcie utraty dochodu spowodowanej utratą zatrudnienia, którym posługuje się art. 2 pkt 19 lit. c u.p.p., w taki sposób, iż sprowadza się ono jedynie do sytuacji, gdy ta utrata związana jest z całkowitym zaprzestaniem świadczenia pracy, a w konsekwencji do braku podstaw do uwzględnienia jako dochodu utraconego obniżenia wynagrodzenia, które nastąpiło z dniem [...] kwietnia 2016 r. w ramach tego samego stosunku pracy. Zdaniem Sądu pojęcie utrata zatrudnienia obejmuje również utratę zatrudnienia lepiej płatnego na rzecz gorzej wynagradzanego, nawet jeżeli do tego doszło w drodze wypowiedzenia zmieniającego. Nie sposób bowiem przeprowadzić wykładni w oderwaniu od kontekstu powyższego przepisu, całej ustawy oraz obowiązujących wartości systemu.

Zważyć bowiem należy, iż celem wykładni przepisów prawnych jest odtworzenie z nich norm postępowania wraz z ich ostateczną percepcją. Służy temu katalog zasad i reguł wykształconych przez praktykę interpretacyjną oraz systematyzowanych i objaśnianych przez naukę. Ich wspólną cechą jest rozróżnienie reguł językowych oraz reguł pozajęzykowych (reguł systemowych oraz reguł funkcjonalnych), które – w podanej kolejności – należy stosować w każdym przypadku interpretacji tekstu prawnego (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, wyd. 5, Warszawa 2010 r., s. 229-230 i 329-343; M. Zirk-Sadowski, Wykładnia w prawie administracyjnym [w:] System prawa administracyjnego", pod redakcją R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla. tom 4, Warszawa 2012, s. 143-154 oraz O. Bogucki, Wykładnia funkcjonalna w działalności najwyższych organów władzy sądowniczej, Szczecin 2011, s. 284-286). Zrozumienie tekstu prawnego wymaga przeprowadzenia całego procesu interpretacyjnego. Nawet, jeśli zwrot użyty w danym przepisie jest językowo jednoznaczny, interpretator powinien kontynuować wykładnię stosując dyrektywy pozajęzykowe, w celu ustalenia zgodności albo niezgodności rezultatu wykładni językowej z rezultatem wykładni funkcjonalnej. W przypadku niezgodności konieczne jest objaśnienie, jakie wartości narusza znaczenie językowe oraz czy zapewnienie spójności aksjologicznej prawa wymaga zmiany tego znaczenia. Wykładnia prawa jest, bowiem operacją myślową nieograniczającą się do wykładni jednego przepisu, lecz operacją, w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów ogłoszonych w aktach prawodawczych na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki", Warszawa 2002r., s. 47 i nast.; Z. Ziembiński, Logika praktyczna, Warszawa 2002 r., s. 230). Normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych ( por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r., sygn. akt P 6/02. OTK-A 2002/7/91). A zatem wykładnia gramatyczna może, a nawet powinna być uzupełniona innymi jej rodzajami, choć oczywiście ma ona podstawowe znaczenie dla ustalenia rzeczywistego znaczenia konkretnego przepisu.

Mając na uwadze powyższe wskazania należy zauważyć, iż przyjęte przez organy rozumienie dochodu utraconego doprowadza do nieakceptowalnej sytuacji, a mianowicie, iż mimo istotnego obniżenia dochodu, zmieniającego drastycznie sytuację materialną rodziny wnioskodawczyni, nie otrzyma ona świadczenia wychowawczego, co pozostaje w sprzeczności z celami u.p.p., zwłaszcza wynikającym z jej art. 5 ust. 3, który nakazuje objąć szczególnym wsparciem rodziny uzyskujące niższe dochody w przeliczeniu na członka rodziny. Przypomnieć należy w tym miejscu, iż celem szeregu przepisów zawartych w u.p.p., zwłaszcza wspomnianego art. 7 u.p.p. jest ustalenie dochodów osoby ubiegającej się o pomoc państwa oraz jej rodziny wprawdzie w oparciu o dane z roku kalendarzowego poprzedzającego okres na jaki ustalane jest prawo (przy czym w przypadku pierwszego świadczenia wychowawczego jest to rok 2014), jednakże w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom dochodu takiej osoby oraz członków jej rodziny, uwzględniający dynamikę zmian w tej sferze. Zajęte przez organy administracji stanowisko prowadzi do zgoła odmiennego rezultatu. Co więcej godzi ono w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, określoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Z zasady równości wobec prawa wynika bowiem nakaz jednakowego traktowania podmiotów w obrębie jednej klasy (kategorii) oraz dopuszczalność różnicowania sytuacji tych podmiotów tylko z uwagi na racjonalne i istotne kryterium, wagę interesu, któremu zróżnicowanie ma służyć oraz pozostawanie kryterium zróżnicowania w zgodzie z wartościami konstytucyjnymi uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych ( por. wyrok TK z dnia 7 lutego 2006 r., SK 45/04, OTK-A 2006/2/15). W ocenie Sądu nie można doszukać się w przypadku przyznawania świadczenia wychowawczego jakichkolwiek konstytucyjnych wartości oraz racjonalnego i istotnego kryterium uzasadniających różnicowanie sytuacji osób, które osiągają w 2016 r. identyczny dochód, a tym samym ich aktualna sytuacja materialna jest identyczna, tyle tylko, iż jedna z nich uzyskuje go w niezmiennej wysokości od 2014 r., a w przypadku drugiej doszło do obniżenia tego dochodu w 2016r. Istota świadczenia wychowawczego nie polega przecież na rekompensowaniu mniejszego dochodu rodziny w przeszłości, lecz służy poprawie aktualnej sytuacji dziecka znajdującego się pod opieka osoby wnioskującej o to świadczenie.

Ponadto nie bez znaczenie jest również to, iż wykładnia art. 2 pkt 19 lit c. u.p.p. zaprezentowana powyżej w sposób zdecydowanie bardziej adekwatny realizuje dyrektywę wynikającą z art. 71 ust.1 Konstytucji, który stanowi, iż Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny; rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.

Takie rozumienie dochodu utraconego jednolicie przyjmowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych w odniesieniu do świadczenia wychowawczego przyznawanego na podstawie u.p.p. (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2016 r. , I SA/Wa 1503/16, z dnia 18 stycznia 2017 r., I SA/Wa 1802/16, wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 stycznia 2017 r., II SA/Ke 821/16, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 listopada 2016 r. , II SA/Po 774/16, wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 października 2016 r., II SA/Łd 595/16 ).

Podkreślić należy, iż pojęcie utraty dochodu spowodowane utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej występuje również w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518), oraz w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r., poz. 169). Na tle stosowania tych ustaw w orzecznictwie przeważa identyczne rozumienie pojęcia utraty dochodu spowodowaną ustaniem zatrudnienia ( por. wyrok NSA z 14 listopada 2012 r., I OSK 759/12, wyroki WSA w Białymstoku z 19 września 2006 r., II SA/Bk 241/06 i z dnia 25 lutego 2016 r., II SA/Bk 785/15, wyroki WSA w Poznaniu z 20 kwietnia 2011 r., IV SA/Po 154/11 i z dnia 11 czerwca 2015 r., II SA/Po 411/15, wyrok WSA w Bydgoszczy z 18 listopada 2014 r. o sygn. akt II SA/Bd 1124/14, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2016 r., IV SA/Wr 160/16 , wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 lutego 2015 r., III SA/Gd 19/15 )/

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż organy w kontrolowanej sprawie dopuściły się naruszenia prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 2 pkt 19 lit. c) u.p.p., co przełożyło się na zakres przeprowadzonego postępowania i błędnego uznania, iż nieistotne były okoliczności podnoszone przez skarżącą dotyczące obniżenia jej wynagrodzenia wynikające z przedłożonego przez nią zaświadczenia. Naruszenie to miało niewątpliwie wpływ na wynik postępowania, gdyż uwzględnienie utraty dochodu w zakresie w jakim nastąpiło obniżenie wynagrodzenia od [...] kwietnia 2016 r., powodowałoby, iż dochód na członka rodziny byłby poniżej kwoty wskazanej w art. 5 ust. 3 u.p.p. Stąd też Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wskazaną powyżej wykładnię art. 2 pkt 19 lit. c u.p.p.