Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 676/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2018 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi W. D. i A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę.


UZASADNIENIE

W. D. i A. D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego z dnia 4 sierpnia 2017r., sygn. akt [..], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 5 czerwca 2017 r., znak [..] w przedmiocie nakazania skarżącym jako właścicielom gruntu stanowiącego działkę nr [..], obręb N., przywrócenie poprzedniego stanu na działce nr [..] poprzez ponowne przemieszczenie mas ziemnych z części działki nr [..] znajdującej się na linii naturalnego spływu wód.

Zaskarżona decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 21 kwietnia 2016 r. Wójt Gminy orzekł o nakazaniu właścicielom działki nr [..] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom dla nieruchomości sąsiednich. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w tym oględzin w terenie w dniu 21 marca 2016 r. oraz uwzględnieniu stanowisk zarówno Państwa D., jak i właścicieli działki nr [..] – J. N. i T. O., organ uznał, że w związku z przeprowadzonymi pracami ziemnych przez Państwa D. na działce nr [..] zwiększył się poziom wody na działce nr [..]. Organ nie podzielił stanowiska Państwa D. co do tego, że przeprowadzone na działce nr [..] prace polowe polegające na usunięciu chaszczy, traw i sitowia oraz wyrównaniu terenu pod uprawy rolne, pozostają bez związku i szkodliwego wpływu na działki sąsiednie.

W wyniku rozpoznania odwołania Państwa D. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 6 czerwca 2016 r. uchyliło zaskarżoną i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania wskazało na konieczność przeprowadzenia w sprawie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia, czy w związku z pracami wykonanymi na działce nr [..] obręb N. doszło do zmiany stanu wody na gruncie oraz ewentualnego szkodliwego wpływu tych zmian na działki sąsiednie, w tym działki nr [..]-[..], obręb N.

Ponownie rozpoznając sprawę w dniu 22 września 2016 r. przeprowadzono oględziny działek nr [..]-[..] w N. z udziałem biegłego oraz właścicieli wskazanych działek. Wykonano pomiary wysokościowe na działkach nr [..] i [..] w miejscach związanych z istotą sprawy rozpatrywanej w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. W oparciu o poczynione ustalenia i opinię techniczną, sporządzoną przez biegłego z zakresu melioracji wodnych – W. S., organ stwierdził, że zostały naruszone stosunki wodne na gruncie ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich. Na podstawie przeprowadzonej analizy dotyczącej ustalenia, czy nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie na działce nr [..] obręb N., mająca szkodliwy wpływ na działki sąsiednie, w tym działki nr [..]-[..], w opinii technicznej przedstawiono następujące wnioski:

1. na skutek przemieszczenia mas ziemnych przez Państwa W. i A. D. na działce nr [..] stanowiącej ich własność, doszło do zmiany jej ukształtowania oraz nastąpiło podniesienie terenu w dolnej części działki przyległej do drogi gruntowej położonej na działce nr [..], przez co doszło do zmiany odpływu wód opadowych i tym samym zostały zakłócone stosunki wodne na przyległych działkach nr [..] i [..],

2. zmiana ta ma szkodliwy wpływ na działki nr [..]-[..], ponieważ powoduje stagnację wód uniemożliwiającą wykorzystanie zalanego wodą gruntu w sposób, jaki miał miejsce przed dokonaną zmianą, tworząc na nisko położonych częściach działek [..] i [..] podmokłe nieużytki wypełnione wodą na obszarze zależnym od wysokości opadów w zasilającej go zlewni,

3. w zaistniałej sytuacji, w świetle art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, Wójt Gminy uprawniony jest do nakazania właścicielom gruntu, którzy spowodowali zmianę stanu wody na gruncie do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom,

4. po szczegółowym rozpoznaniu warunków niezbędnych do umożliwienia swobodnego spływu wód z terenów działek nr [..]-[..] za najbardziej realne, najmniej skomplikowane i kosztowne przywrócenie poprzedniego stanu na działce nr [..] uznano ponowne przemieszczenie mas ziemnych z części działki nr [..] znajdującej się w linii naturalnego spływu wód.

Wobec powyższego decyzją z dnia 29 listopada 2016 r. Wójt Gminy orzeł o nakazaniu W. i A. D. przywrócenia poprzedniego stanu na działce nr [..] poprzez ponowne przemieszczenie mas ziemnych z części działki nr [..] znajdującej się na linii naturalnego spływu wód, w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący przedłożyli fotografie działki nr [..] oraz otaczającego ją terenu, które skarżący mieli wykonać przed i po podjęciu prac niwelacyjnych. W ocenie skarżących zdjęcia te ukazują, że na działkach nr [..] i [..] woda gromadziła się i zalegała jeszcze przed przeprowadzeniem ww. prac. Do przedłożonej przez skarżących dokumentacji fotograficznej ustosunkowali się uczestnicy postępowania – T. O. i J. N. podnosząc, że zdjęcia te ukazują oczko wodne i staw znajdujące się 200 i 300 m od posesji uczestników. Zdjęcie nr 11 wskazuje natomiast, że przed wykonaniem prac ziemnych na działce nr [..] nie było zastoiska wody, zaś zdjęcia nr 7-10 ukazują teren ww. działki już po wykonaniu prac ziemnych, a nie przed jak twierdzą skarżący.

W wyniku rozpoznania odwołania decyzją z dnia 3 marca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że w sprawie zachodzi konieczność doprecyzowania sposobu przemieszczenia mas ziemnych na działce nr [..], które ma doprowadzić do przywrócenia stanu gruntu sprzed naruszenia stosunków wodnych.

W toku postępowania będącego przedmiotem niniejszej skargi do organu pierwszej instancji wpłynął Aneks Nr 1 z dnia 5 maja 2017 r. do opinii technicznej sporządzonej przez biegłego W. S. z dnia 10 października 2016 r. Na mapie dołączonej do Aneksu wskazano przemieszczenie mas ziemnych w celu przywrócenia naturalnego spływu wód, jakie miało miejsce przed wykonaniem robot ziemnych na działce nr [..]. W Aneksie przedstawiono też rzędne terenu, jakie należy osiągnąć (przywrócić), aby zapewnić stan, jaki istniał dawniej na przedmiotowej działce.

Przy piśmie datowanym na dzień 22 maja 2017 r., które wpłynęło do organu w dniu 23 maja 2017r., skarżący celem ustosunkowania się do zebranego w sprawie materiału, przełożyli pismo z dnia 15 lutego 2017 r. zatytułowane "Odniesienie do opinii technicznej" sporządzone przez inspektora nadzoru inwestorskiego inż. A. S., w którym stwierdzono, że przemieszczenie mas ziemnych na działce nr [..] (podwyższenie rzędnej terenu o około 40 m) w stosunku do działki nr [..] w dolnej części działki przy działce nr [..], uniemożliwia spływ wód opadowych w naturalnym zaniżeniu terenowym i zaproponowano dwa rozwiązania problemu.

Mając powyższe na uwadze, Wójt Gminy uznał, że zgromadzony materiał dowodowy wykazał, iż naruszone zostały stosunki wodne na gruncie ze szkodą dla nieruchomości sąsiedniej, wobec czego decyzją z dnia 5 czerwca 2017 r. nakazał skarżącym przywrócenie poprzedniego stanu na działce nr [..], obr. N. poprzez ponowne przemieszczenie mas ziemnych z części tej działki znajdującej się na linii naturalnego spływu wód, zgodnie z załączoną do decyzji kopią mapy zasadniczej.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. D. i A. D. zakwestionowali przeprowadzone postępowanie dowodowe zarzucając pominięcie rozwiązań zaproponowanych w odniesieniu się do opinii technicznej z dnia 15 lutego 2017 r., a także zaniechanie zbadania stanu terenu działek nr [..] i [..] przed wykonaniem prac niwelacyjnych na działce na [..], w kontekście uprzedniego istnienia na działkach sąsiednich rozlewiska wód i nie przeprowadzenie w tym zakresie dowodu, mimo wskazania przez skarżących, że na działkach tych już wcześniej gromadziła się i zbierała woda.

Na skutek rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 4 sierpnia 2017 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Oceniając zebrany w toku postępowania materiał dowodowy Kolegium podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji, że w wyniku prac ziemnych na działce nr [..] doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich i uznało, że sposób określenia przez Wójta Gminy zakresu prac niezbędnych do przywrócenia poprzedniego stanu na gruncie jest na tyle precyzyjny, ze decyzja ta nadaje się do wykonania.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących postępowania dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że fotografie, które miały ukazywać stan "sprzed" robót ziemnych, nie odzwierciedlają stanu faktycznego w rzeczywistości istniejącego na działkach nr [..]-[..]. W tym zakresie Kolegium podzieliło uwagi uczestników postępowania złożone do zdjęć, że część fotografii przedstawia inne nieruchomości, niż objęte postępowaniem. Pozostałe fotografie, jak ustalił organ odwoławczy, wykonano po przeprowadzeniu prac niwelacyjnych. Zarówno na zdjęciach przedłożonych przez skarżących, jak i uczestników widać, że na zalanym terenie działek nr [..] i [..] rośnie co najmniej kilkudziesięcioletnie drzewo liściaste, widoczne (obok małej brzozy). Siedem spośród jedenastu zdjęć załączonych do odwołania od decyzji z dnia 29 listopada 2016 r. ukazuje teren zabudowany lub też teren, na którym gromadzi się woda, jednak nie ma na nich drzewa, o którym mowa powyżej. Natomiast cztery pozostałe fotografie, choć przedstawiają teren działek nr [..]-[..], zostały w ocenie Kolegium wykonane już po przeprowadzeniu prac ziemnych, a nie jak wskazano w toku postępowania odwoławczego "przed podjęciem prac niwelacyjnych terenu przez skarżących".

Kolegium stwierdziło, że dowody zaproponowane przez skarżących nie potwierdzają podnoszonej przez nich okoliczności gromadzenia się wody przed wykonaniem prac niwelacyjnych. W szczególności twierdzenia tego nie potwierdza pismo z dnia 15 lutego 2017 r. stanowiące odniesienie się do opinii technicznej, gdyż opinia tam zawarta wskazuje, iż wykonane na działce nr [..] prace zmieniły sposób spływu wód opadowych.

W skardze W. D. i A. D. zarzucili naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a. podtrzymując w tym zakresie zarzut zaniechania zbadania stanu terenu działek nr [..] i [..] przed wykonaniem prac niwelacyjnych na działce nr [..] oraz pominięcie wniosków prywatnej ekspertyzy sporządzonej w dniu 15 lutego 2017 r. i w konsekwencji zaniechanie przeprowadzenia dowodu z kolejnej opinii biegłego w sytuacji poważnych wątpliwości co do rzetelności i prawidłowości opinii wykonanej na zlecenie organu. Na skutek powyższych uchybień proceduralnych doszło, zdaniem skarżących, do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tj.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.) poprzez niezasadne uznanie, iż na skutek prac ziemnych wykonanych przez skarżących na działce nr [..] doszło do naruszenia stosunków wodnych na działkach sąsiednich, mimo że w toku postępowania organ nie wykazał istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy działaniami skarżących, a gromadzeniem się wód na gruntach sąsiednich. W konsekwencji, wobec niewykazania, że skarżący poprzez prace wykonane na działce nr [..] doprowadzili do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, niezasadnie w sprawie zastosowano art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne.

W uzasadnieniu skarżący podtrzymali swoje stanowisko, że załączone przez nich zdjęcia przedstawiają wodę stojącą na działkach sąsiednich na długo przed wykonaniem przez nich prac niwelacyjnych, co związane było z naturalnym położeniem tych działek w obniżeniu terenu. Woda opadowa zbierała się i zalegała na działkach sąsiednich mimo prac ziemnych podjętych przez skarżących, a właściciele tych nieruchomości nie podejmowali żadnych kroków w celu poprawy ich stanu. Dlatego też, w ocenie skarżących przywrócenie stanu poprzedniego nie wyeliminuje problemu gromadzenia się wód opadowych na sąsiednich działkach, bowiem położone są one w naturalnej niecce. Przeprowadzenie więc przez organ dowód na okoliczność stanu terenu działek przed wykonaniem przedmiotowych prac winno stanowić kluczowy element postępowania dowodowego w sprawie, gdyż od jego wyników zależałoby dalsze postepowanie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko sformułowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło także, że dokument sporządzony przez inspektora nadzoru inwestorskiego na zlecenie skarżących nie wywołuje uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości wniosków zawartych w opinii rzeczoznawcy. Z uwagi na jego ogólnikowy charakter większy walor dowodowy powinien zostać przyznany opracowaniu sporządzonemu na zlecenie Wójta Gminy. Organ powtórzył także swoją opinię, że zawarte w dokumencie z dnia 15 lutego 2017 r. stwierdzenie: "przemieszczenie mas ziemnych na działce nr [..] stanowiącej własność Państwa D. (podwyższenie rzędnej terenu o około 40 cm) w stosunku do działki nr [..] w dolnej części działki przy działce nr [..] uniemożliwia spływ wód opadowych w naturalnym zaniżeniu terenowym", potwierdza prawidłowość wniosków wyciągniętych przez rzeczoznawcę J. S., a więc że wykonane prace zaburzyły naturalny spływ wód.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 sierpnia 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 5 czerwca 2017 r. nakazującą właścicielowi działki nr [..] Państwu W. i A. D. przywrócenie poprzedniego stanu na działce nr [..] poprzez ponowne przemieszczenie mas ziemnych z części działki nr [..] znajdującej się na linii naturalnego spływu wód. W decyzji organ pierwszej instancji w sposób szczegółowy, ze wskazaniem współrzędnych terenu i z powołaniem się na mapę zasadniczą obrazującą sposób przemieszczania mas ziemnych, opisał sposób przywrócenia działki nr [..] do stanu poprzedniego.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi i podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. Z tego też powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą kwestionowanego w sprawie rozstrzygnięcia są przepisy art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.), zwanej dalej Prawem wodnym, który w ust. 1 stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Zgodnie z art. 29 ust. 2 Prawa wodnego na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Stosownie do art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Z powyższych przepisów wynika, że celem postepowania prowadzonego, tak jak w niniejszej sprawie, w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego jest ustalenie, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, czy zmiana stanu wody na gruncie szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Z dyspozycji art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wynika, że aktualizacja uprawnienia organu do nałożenia na właściciela gruntu obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom następuje, gdy spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki:

1. doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie,

2. zmiana ta spowoduje szkodę na gruntach sąsiednich.

Pomiędzy tymi dwoma warunkami powinien istnieć związek przyczynowo-skutkowy polegający na tym, że bez zaistnienia zdarzenia w postaci zmiany stosunków wodnych na gruncie nie wystąpiłaby szkoda na gruntach sąsiednich.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu bowiem organy rozstrzygające sprawę w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie dowodowe, w toku którego zgromadziły bogaty materiał dowodowy potwierdzający wystąpienie okoliczności faktycznych, które z punktu widzenia przepisu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Zwrócić należy uwagę, że kontrolowane w niniejszej sprawie postępowanie i rozstrzygnięcie zapadło po wcześniejszym dwukrotnym rozpoznaniu tej sprawy przez organy administracji w administracyjnym toku instancji. W trakcie tych postępowań organy gromadziły materiał dowodowy zgodnie ze wskazaniami Kolegium, w efekcie czego zebrano dowody zarówno potwierdzające dokonanie zmian stosunków wodnych na działce nr [..] przez skarżących jako jej właścicieli, jak też wpływ tych zmian na szkodę na gruntach sąsiednich, w tym na działce nr [..].

Z ustaleń poczynionych przez organy w trakcie oględzin działki nr [..] oraz wyjaśnień jej właścicieli i właścicieli działek sąsiednich wynika, że na działce nr [..] wykonano roboty ziemne polegające na przemieszczeniu mas zmiennych z górnej części działki nr [..] w dół, co doprowadziło do zmiany ukształtowania terenu w dolnych partiach tej działki. Zmianę rzędnych terenu na działce nr [..] i działkach sąsiednich, zwłaszcza na granicy działek nr [..] i [..] obrazują wyraźnie mapy znajdujące się w aktach administracyjnych. Mapa do celów projektowych, aktualizowana na dzień 3 lipca 2012 r., pokazuje układ współrzędnych wysokościowych obu działek. Na działce nr [..] przy granicy z działką nr [..] przebiegała poziomica 36,7 m, natomiast na działce nr [..] przebiegała poziomica 36,0 m. Z opinii technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego w specjalności melioracji wodnych W. S. z dnia 10 października 2016 r., w oparciu o pomiary wysokościowe poczynione przez niego w trakcie oględzin na działkach nr [..] i nr [..] w dniu 22 września 2016 r. wynika, że rzędna terenu na działce nr [..] w dolnej części, na środku działki nr [..] wynosi 37,25 m n.p.m., rzędna terenu w dolnej części, na środku działki nr [..] wynosi 36,80 m n.p.m., a rzędna terenu przy studni chłonnej wykonanej na działce nr [..] wynosi 36,00 m n.p.m. Natomiast rzędne terenu pod wodą na działce nr [..] wynoszą 36,25m, 36, 22 i 36,29 m n.p.m. Tak pomierzone rzędne naniesione zostały na przedłożony przez skarżących szkic inwentaryzacji wysokościowej z dnia 1 września 2016 r.

Analiza tak ustalonych rzędnych wysokości oraz dodatkowo zniwelowanych miejsc doprowadziła rzeczoznawcę do wniosku, że przemieszczenie mas ziemnych z górnej części do dolnej części na działce nr [..] spowodowało podwyższenie terenu na granicy z działką nr [..] o 1,03 m. Różnica wysokościowa pomiędzy miejscem najniżej położonym przed wykonaniem przemieszczenia ziemi na działce nr [..] a najniżej położonym miejscem na działce nr [..] o rzędnej 36,22 m n.p.m. wynosiła 0,42 m. Istniejąca obecnie różnica wysokości między terenem pod wodą na działce nr [..] a terenem przy studni chłonnej na działce nr [..] wynosi 0,22 m. Porównanie rzędnych na działce nr [..] przy granicy z działką nr [..], tj. 37,25 m n.p.m., w środku dolnej części działki nr [..] – 36,80 m n.p.m. oraz przy studni chłonnej – 36,00 m n.p.m. wskazuje na kierunek spadku dolnej części działki nr [..] w stronę miejsca, gdzie została wykonana studnia chłonna. Z analizy uwarunkowań wysokościowych istniejących na działkach sąsiednich (działka nr [..]) wynika, że dolna część działki nr [..] jest położona w najniższym miejscu w stosunku do okolicznego terenu, dlatego jej obszar stanowił zlewnię obniżenia terenowego przed jego adaptacją. Na podstawie poczynionych ustaleń w opinii technicznej rzeczoznawca stwierdził, że w przypadku zakłócenia spływu wód roztopowych i opadowych ze zlewni lub jej części, następuje stagnacja wody, czego widomym znakiem jest powstały podmokły nieużytek na części działek nr [..] i [..], wypełniony wodą o wielkości zależnej od roztopów wiosennych i opadów. Oceniono również chłonność studni wybudowanej na działce nr [..] jako słabą, o czym świadczy występowanie lustra wody poniżej poziomu terenu.

Rzeczoznawca uznał, że konsekwencją przemieszczenia mas ziemnych na działce nr [..] jest zmiana stanu wody na gruncie powodująca zmianę warunków spływu wód powierzchniowych z sąsiednich terenów. Przemieszczenie mas ziemnych z części działki nr [..] wyżej położonej w stronę części niżej położonej uniemożliwia naturalny spływ wód opadowych i roztopowych z terenów sąsiadujących, jaki istniał przed ich przemieszczeniem, na co wskazuje mapa topograficzna przedstawiająca ukształtowanie terenu działki nr [..] przed wykonaniem prac niwelacyjnych oraz pomierzone rzędne terenu po ich wykonaniu. Podwyższenie nisko położonej części działki nr [..] powoduje, że wody z terenów wyżej położonych, które dawniej spływały powierzchniowo i podpowierzchniowo w kierunku Strugi [..] obecnie stagnują przed tą działką, gdyż jej podwyższenie uniemożliwia ich swobodny spływ. W okresie roztopów, na skutek utworzenia bariery ziemnej tworzy się zalewisko na terenie do niego przyległym, co powoduje straty i uniemożliwia prowadzenie właściwej gospodarki na zalanych terenach. Rzeczoznawca w opinii technicznej stwierdził, że na mapach ewidencyjnych nisko położone tereny działek nr [..] i [..] są oznaczone jako Ps – pastwiska trwałe, które okresowo tolerują nadmierne uwilgocenie, ale stały zalew wodą spowoduje zmianę gruntu nią pokrytego w nieużytek. Istnienie takiego zalewiska stwierdzono w trakcie oględzin w dniu 22 września 2016 r. przeprowadzonych na działce nr [..]. Zalew potwierdza brak odpływu wód z terenu pokrytego wodą. Z map działek nr [..] i [..] nie wynika, ażeby znajdowały się na nich nisko położone tereny oznaczone N- nieużytki czy Ws – grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi.

Na podstawie ustaleń poczynionych w trakcie oględzin oraz na podstawie dostępnych map archiwalnych i aktualnych rzeczoznawca sformułował w opinii technicznej wniosek, że na skutek przemieszczenia mas ziemnych przez właścicieli działki nr [..] doszło do zmiany jej ukształtowania i nastąpiło podniesienie terenu w dolnej części tej działki przyległej do drogi gruntowej stanowiącej działkę nr [..], przez co doszło do zmiany odpływu wód opadowych i tym samym zostały zakłócone stosunki wodne na przyległych działkach nr [..] i [..]. Ocenił, że zmiana ta ma szkodliwy wpływ na działki nr [..]-[..], ponieważ powoduje stagnację wód uniemożliwiającą wykorzystywanie zalanego wodą gruntu w sposób, jaki miał miejsce przed dokonaną zmianą, tworząc na nisko położonych częściach działek nr [..] i [..] podmokłe użytki wypełnione wodą na obszarze zależnym od wysokości opadów w zasilającej go zlewni.

W ocenie Sądu żaden z dowodów przedłożonych przez skarżących w toku postępowania, w tym pismo z dnia 15 lutego 2017 r. zatytułowane "Odniesienie do opinii technicznej", sporządzone przez inspektora nadzoru inwestorskiego A. S., jak również dokumentacja fotograficzna oraz szkic wysokościowy z dnia 1 września 2016 r., nie zdołały skutecznie podważyć ustaleń i wniosków sformułowanych w opinii technicznej z dnia 10 października 2016 r. oraz w Aneksie nr 1 do tej opinii, w której uszczegółowiono sposób przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego. Podobnie rzecz ma się z twierdzeniami skarżących odnośnie charakteru robót ziemnych, które przeprowadzili oni na działce nr [..]. Skarżący tłumaczą bowiem, że zmiany wysokości na działce nr [..] są efektem prac polowych polegających na likwidacji chaszczy, starych traw, sitowia oraz wyrównania terenu pod uprawy polowe. Bez względu jednak na przyjęte nazewnictwo przeprowadzonych robót, należało brać pod uwagę spowodowany nimi efekt w terenie, a ten sprowadza się do wzrostu poziomu wysokości terenu na działce nr [..] przy granicy z działką nr [..], co zaburzyło dotychczasowy naturalny spływ wód opadowych i roztopowych z jej terenu oraz z terenu innych okolicznych działek, prowadząc do stagnacji wody i szkód na gruntach stanowiących działki nr [..]-[..].

W przedłożonym przez skarżących "Odniesieniu do opinii technicznej" stwierdzono, że przemieszczenie mas ziemnych na działce nr [..] (podwyższenie rzędnej terenu o około 40 cm) w stosunku do działki nr [..] w dolnej części przy działce nr [..] uniemożliwia spływ wód opadowych w naturalnym zaniżeniu terenowym. Zaproponowano przy tym dwa alternatywne rozwiązania zaistniałego problemu. Wskazano, z powołaniem się na załączony wydruk mapy z Geoportalu, że widoczne są na niej ciemniejsze plamy, które świadczą o tym, że opisywany problem (tzn. stagnacji wód) istnieje od wielu lat.

W ocenie Sądu twierdzenia zawarte we wskazanym powyżej dokumencie nie mogą skutecznie podważyć ustaleń i wniosków opinii technicznej, opartej na rzetelnych pomiarach w terenie parametrów wysokości oraz ich skonfrontowaniu z mapami archiwalnymi, o znanym czasie powstania. Po pierwsze, powyższe "Odniesienie do opinii technicznej " potwierdza, że przemieszczenie mas ziemnych na działce nr [..] uniemożliwia obecnie spływ wód opadowych w naturalnym zaniżeniu terenu. Skarżący zatem potwierdzili, że roboty wykonane przez nich na działce spowodowały zmianę stanu wody na gruncie, co wypełnia hipotezę art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Przy tym podkreślić należy, że załączony do "Odniesienia do opinii technicznej" wydruk z Geoportalu, wbrew założeniom skarżących, nie potwierdza wskazywanych przez nich okoliczności, że stagnacja wody na działce nr [..] miała już miejsce wiele lat wcześniej przed robotami niwelacyjnymi. Wydruk ten bowiem nie jest opatrzony żadną datą, z czego w konsekwencji nie sposób wywieść, z jakiej daty stan gruntu obrazuje ten wydruk. Nie jest to żaden wiarygodny dowód, który mógłby wzbudzić wątpliwości, co prawidłowości ustaleń organów w niniejszej sprawie.

Podobnie rzecz ma się z dokumentacją fotograficzną przedłożoną przez skarżących, którzy złożyli dwie grupy zdjęć, nieopatrzonych datami, a w związku z tym, nie wiadomo z jakiego okresu pochodzących. Zarówno organy administracji, jak i Sąd w tej sytuacji, nie mogły potraktować tego materiału jako wiarygodnego źródła o stanie działek nr [..]-[..] przed wykonaniem na działce nr [..] prac niwelacyjnych. Dla wiarygodności takiego materiału zdjęcia winny być opatrzone datą wykonania. Jednak, pominąwszy nawet tego rodzaju niedostatki zdjęć przedłożonych przez skarżących wskazać należy, że ich konfrontacja z pozostałymi zdjęciami przedłożonymi przez właścicieli działki nr [..] prowadzi do wniosku, że są one niewiarygodnym materiałem dowodowym. Zasadnie organ odwoławczy zwrócił uwagę na sprzeczności tych zdjęć i brak odzwierciedlenia na nich sytuacji istniejącej na działach nr [..]-[..] przed pracami niwelacyjnymi wykonanymi przez skarżących. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że część zdjęć przedstawia w ogóle inne nieruchomości, niż objęte postępowaniem, co potwierdza ich szczegółowa konfrontacja z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Organ odwoławczy trafnie zwrócił uwagę, że na zalanym terenie działek nr [..] i [..] rośnie drzewo liściaste, widoczne (obok małej brzozy) na wielu fotografiach, zarówno przedłożonych przez właścicieli w/w działek, jak i właścicieli działki nr [..]. Siedem spośród jedenastu zdjęć przedłożonych przez skarżących ukazuje teren zabudowany lub też teren, na którym gromadzi się woda, jednak nie ma na nich drzewa, o którym mowa powyżej. Natomiast cztery pozostałe fotografie, choć przedstawiają teren działek nr [..]-[..], zostały wykonane już po przeprowadzeniu prac ziemnych przez skarżących, co potwierdza ich porównanie z innymi fotografiami, których okres powstania jest znany i przypada po wykonaniu wskazanych prac. Zasadnie zwrócono przy tym uwagę, że na zdjęciach, wskazywanych przez skarżących jako powstałych przed robotami niwelacyjnymi, widać studnię na działce nr [..], którą według oświadczeń skarżących, wykonano w trakcie prac związanych z niwelacją terenu. Poza tym, na tych zdjęciach wyraźnie widać, że teren działki nr [..] jest uporządkowany, zagrabiony, pozbawiony "chaszczy, traw i sitowia", co wskazywałoby, że ukazują one stan nieruchomości po wykonaniu prac. Na fotografiach tych widać również wyraźnie, że teren działek nr [..] i [..] jest zalany.

Wobec powyższego Sąd w pełni podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w takiej sytuacji dowód ze zdjęć przedstawionych przez skarżących nie doprowadził do ustalenia, że przed wykonaniem prac ziemnych przez właścicieli działki nr [..] na działkach sąsiednich gromadziła się woda. Z tego powodu zarzuty skarżących, w zakresie uchybień procesowych co do ustalenia stanu działek nr [..] i [..] przed wykonaniem prac niwelacyjnych na działce skarżących, nie zostały uwzględnione. W ocenie Sądu bowiem, żaden z dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym przedłożonych przez skarżących, nie potwierdza, ażeby niwelacja terenu działki nr [..] nie miała wpływu na stan wód na działkach sąsiednich, w tym na działach nr [..]-[..]. Żaden z dowodów nie potwierdza tezy skarżących, że woda na działce nr [..] gromadziła się wcześniej niż wykonane zostały prace niwelacyjne na działce nr [..] i że podwyższenie rzędnej wysokości terenu na tej działce nie wywarło szkodliwego wpływu na stan wód na gruntach sąsiednich. Wręcz przeciwnie, w świetle całokształtu materiału dowodowego, nie budzi wątpliwości, że to roboty ziemne przeprowadzone przez skarżących na działce nr [..], które doprowadziły do podwyższenia rzędnych wysokości na działce nr [..] przy granicy z działką nr [..], spowodowały w konsekwencji zmianę stanu wody na gruntach sąsiednich poprzez stagnację wody na terenie tych działek położonych niżej względem działki nr [..]. Zmianę wysokości potwierdza w sposób niewątpliwy porównanie aktualnych i archiwalnych map, zgromadzonych w aktach sprawy, oraz pomiary wysokości poczynione w trakcie oględzin nieruchomości. Wpływ tych zmian wysokościowych na stan wód na gruntach sąsiednich w sposób prawidłowy i rzetelny, nie budzący żadnych zastrzeżeń Sądu, przeanalizowano również w opinii technicznej z 10 października 2016 r., która dostarczyła wiarygodnego materiału do poczynienia istotnych ustaleń dla rozstrzygnięcia sprawy.

W tych okolicznościach zarzuty skargi, co do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 2, art. 78 § 2 i art. 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego, w tym nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w sytuacji istnienia poważnych wątpliwości co do rzetelności opinii W. S., nie mogły zostać uwzględnione. Żaden z dowodów przedłożonych przez skarżących nie zdołał skutecznie podważyć ustaleń i wniosków poczynionych przez orzekające w sprawie organy w oparciu o wyniki oględzin w terenie wskazanych działek, poczynionych w ich trakcie pomiarów wysokości oraz opinii technicznej, w której poza wnioskami i zaleceniami, rzeczoznawca uwzględnił całość złożonych uwarunkowań wodno-gruntowych, topograficznych, hydrograficznych i klimatycznych obszaru działek nr [..]-[..]. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że choć strona - zgodnie z art. 78 k.p.a. - posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu, to jednak uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń (por. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2016 r. sygn. akt II GSK 470/15, LEX nr 2142302). W konsekwencji, organ nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu przedstawionego przez stronę, jeżeli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w danym postępowaniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 145/16, nr LEX nr 2159984), z czym mieliśmy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Odnosząc się do zarzutu braku uwzględnienia "Odniesienia do opinii technicznej" z dnia 15 lutego 2017 r. przy określaniu zakresu nakładanych obowiązków, Sąd przychylił się do argumentacji Kolegium, że dysponując trzema propozycjami rozwiązania problemu gromadzenia się wody (jedną ujętą w

Aneksie nr 1 do opinii technicznej przez rzeczoznawcę budowlanego W. S. i dwie przez inspektora nadzoru inwestorskiego A. S.) wybrał to rozwiązanie, które ocenił za najbardziej właściwe do zastosowania w ustalonych okolicznościach faktycznych. Sposób przywrócenia stanu poprzedniego gruntu został scharakteryzowany w Aneksie nr 1 do opinii technicznej niezwykłe szczegółowo i precyzyjnie, z przestawieniem na mapie rzędnych terenu, jakie należy osiągnąć oraz kierunków przemieszczania mas ziemnych w celu przywrócenia poprzedniego stanu wysokościowego terenu. Taki materiał mógł stanowić podstawę do nałożenia konkretnych obowiązków wypełniających dyspozycję art. 29 ust. 3 Prawa budowlanego. W opozycji do rozwiązania zawartego w Aneksie nr 1 pozostawały propozycje skarżących, których poziom ogólności, nie pozwalał na sprostanie wymogom wskazanego przepisu.

Z akt sprawy wynika, że "Odniesienie do opinii technicznej" przedłożono organowi pierwszej instancji przed rozstrzygnięciem sprawy, a fakt, że organ nie podzielił wniosków w nim zawartych, nie świadczy o tym, że opinii tej nie uwzględniono w procesie rozpoznawania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Dokumentacja potwierdzająca podejmowane w toku postępowania administracyjnego czynności procesowe potwierdza, że "Odniesienie do opinii technicznej" było również przedmiotem rozważań organu drugiej instancji w administracyjnym toku instancji, w którym to sprawa wskutek wniesienia odwołania stała się przedmiotem ponownego, całościowego rozpoznania.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe doprowadziło do wykazania, że zaistniały łącznie dwie przesłanki wskazane w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, warunkujące nałożenie obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie. Organy prawidłowo bowiem wykazały, że na działce nr [..] doszło do takiej zmiany stanu wody, która miała szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie, albowiem wody opadowe i roztopowe zamiast z tych gruntów naturalnie odpływać, zaczęły na nich utrzymywać się powodując zalewiska. Przy tym organ prawidłowo zbadał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zmianami wysokości terenu, jakich wskutek prac ziemnych dokonali skarżący na działce nr [..], a stagnacją wody na gruntach sąsiednich, powodującą szkodę. Skarżący nie zdołali wykazać, że taka stagnacja wody, jaką widać na zdjęciach z 2016 r., miała już miejsce przed wykonaniem prac ziemnych na działce nr [..].

Tym samym organy nie uchybiły nakazowi ustalenia, przed nałożeniem obowiązków z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, czy zmiana stanu wody na gruncie nie została spowodowana również innymi przyczynami, niż tylko niwelacja terenu działki nr [..]. Zanim organ, o którym mowa w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego nałoży na właściciela gruntu obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, powinien wykluczyć jednoznacznie wszystkie możliwe inne przyczyny zmiany stanu wody na gruncie, a w tym że przyczyną zmiany stanu wody na gruncie, w następstwie których powstała szkoda, nie był sam właściciel gruntu, na którym powstała ta szkoda (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r., II OSK 1974/16, LEX nr 2418597).

W ocenie Sądu nie budzi również zastrzeżeń sposób określenia przez organy zakresu prac niezbędnych do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie, którego precyzja czyni zaskarżoną decyzję w pełni wykonalną.

W świetle powyższych rozważań, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.