Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1364/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 148 par. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2009 r. sprawy ze skargi J. G., M. G., T. H., D. G. i B. D. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżących J. G., M. G., T. H., D. G. i B. D. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki decyzją dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...].

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Minister Gospodarki nie stwierdził nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r. znak [...], stwierdzającego przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa: [...] , pow. [...], woj. [...].

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. Minister Gospodarki stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku J. i M. G. , decyzją z dnia [...] października 2007 r. stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. nr [...] w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. [...] , położony w R., pow. [...].

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. przekazał Ministrowi Gospodarki wniosek J. i M. G. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r. do rozpatrzenia zgodnie z właściwością.

Minister Gospodarki ustalił, że orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa: [...] , pow. [...] , woj. [...] , wydane zostało na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37). Minister powołując się na art. 2 tej ustawy wskazał, iż przejęcie przedsiębiorstwa na własność Państwa na podstawie tej ustawy następowało z mocy samego prawa, a dotyczyło tych przedsiębiorstw, które pozostawały pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego.

Ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. weszła w życie w dniu 8 marca 1958 r. Minister ustalił, że w dniu tym przedsiębiorstwo [...] , pow. [...] , woj. [...] , znajdowało się pod przymusowym zarządem państwowym, ustanowionym na podstawie zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. wydanego w oparciu o przepisy dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r.

Wobec powyższego, Minister Gospodarki uznał, że Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości wydając orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1960 r. , prawidłowo ustalił fakt pozostawania przedsiębiorstwa pod przymusowym zarządem państwowym w dniu wydania w/w orzeczenia, co stanowiło jedyny warunek przejęcia przedsiębiorstwa na własność Państwa z mocy prawa. Ponadto orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1960 r. stanowiło jedynie potwierdzenie stanu prawnego, jaki zaistniał z mocy samego prawa na dzień 8 marca 1958 r., czyli na datę wejścia w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. Zarządzenie Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. [...] , położony w R., pow. [...] , było dla Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości wiążące i wystarczające do stwierdzenia zaistnienia okoliczności określonych w art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, zgodnie z którym przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie tej ustawy pod zarządem państwowym, ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, przechodzą z mocy prawa na własność Państwa, chyba że nastąpi ich zwrot w trybie określonym w tej ustawie.

Z ustaleń Ministra Gospodarki wynika, że właściciele nie wystąpili z wnioskiem o zwrot przedmiotowego przedsiębiorstwa w terminie wskazanym w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r., tj. do dnia 31 maja 1958 r.

Ponieważ w obiegu prawnym wówczas pozostawało zarządzenie Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r., to Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości obowiązany był do wydania orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1960 r. i jednocześnie nie miał uprawnień do dokonywania oceny prawnej zarządzenia o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego, jak również nie mógł dokonywać oceny objęcia przedsiębiorstwa zarządem państwowym z pominięciem tego zarządzenia.

Minister Gospodarki wskazał, że wnioskodawcy J. i M. G. w piśmie z dnia 29 marca 1991 r. wyraźnie wnioskują o stwierdzenie nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa zarządzenia z dnia [...] czerwca 1955 r. oraz orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1960 r.

Wobec powyższego celem organu w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym było ustalenie, czy orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1960 r. dotknięte jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. W ocenie Ministra Gospodarki nie można uznać, iż Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości orzekając o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa: [...] , pow. [...] , woj. [...] dopuścił się naruszenia prawa, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z obowiązującymi wówczas przepisami materialnymi.

W ocenie Ministra Gospodarski stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. wobec orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r. może być rozważane w trybie postępowania wznowieniowego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które następnie zostało uchylone lub zmienione. Natomiast nie można przyjąć kwalifikowanej wadliwości zaskarżonego orzeczenia z tego powodu, że opierało się ono na innym ostatecznym orzeczeniu, które zostało później uchylone.

Od decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2009 r. J. G., M. G., T. H., B. D. oraz D. G. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku podnieśli, że organ naruszył art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r. pomimo, że orzeczenie to zostało wydane bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Gospodarki nie znalazł podstaw do zmiany swojej decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. i decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2007 r. stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. Jednakże zarządzenie to

3

zostało wycofane z obrotu prawnego z mocą ex tunc, tj. z datą [...] października 2007 r. W dacie wydania orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r. istniał stan prawny zgodny z przesłankami ustawy, na podstawie której decyzja ta została wydana. Orzeczenie to zgodne było z ówczesnym porządkiem prawnym i miało oparcie w stanie faktycznym. Nie ma zatem dla niego znaczenia późniejsze wyeliminowanie z obrotu prawnego zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. Wobec powyższego, w ocenie organy, nie można przypisać ocenianemu orzeczeniu Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r. wady rażącego naruszenia prawa lub tego, że wydane zostało bez podstawy prawnej na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem punktem odniesienia dla oceny legalności decyzji w trybie art. 156 - 158 kpa, jest stan rzeczy z chwili wydania tej decyzji. Okoliczność późniejszego stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra skupu z dnia [...] czerwca 1955 r., może stanowić podstawę do złożenia przez wnioskodawców oddzielnego wniosku do Ministra Gospodarki w trybie art. 145 § 1 pkt 8 kpa o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzje Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2009 r. złożyli J. G., M. G., T. H., D. G. i B. D.

Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r, mimo wydania jej bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa, jak również naruszenie art. 7 i 77 kpa.

W ocenie skarżących fakt stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. z uwagi na rażące naruszenie prawa jest wystarczającą przesłanką dla stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości. Uznanie w/w zarządzenia za nieważne skutkuje wyeliminowaniem go z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, co pozwala przyjąć, że zarządzenie to od dnia jego wydania nie było zdolne wywołać żadnych skutków prawnych. Nie mogło zatem stanowić podstawy do wydania orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości

Skarżący nie podzielają stanowiska Ministra Gospodarki, że stwierdzenie

nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. wobec

orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r. może być rozważane jedynie w ramach art. 148 § 1 pkt 8 kpa, nie zaś art. 156 § 1 kpa. Skarżący wskazują, że art. 148 § 1 pkt 8 kpa dotyczy sytuacji, gdy decyzja zastała wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone bądź zmienione, nie zaś unieważnione. W związku z tym nie sposób mówić, że dotyczy także sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji, od której skuteczności było zależne wydanie innej decyzji.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 /, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Legitymuje to sądy administracyjne do dokonywania kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na względzie powyższe unormowania Sąd uznał, że skarga jest zasadna, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazano i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej.

W toku postępowania administracyjnego organ ustalił, że właścicielem przedsiębiorstwa pn. [...] , m. R., pow. [...] , woj. [...] był D. G., natomiast współwłaścicielami nieruchomości, na których było posadowione to przedsiębiorstwo (parcela [...] o pow. 556 m2 oraz [...] o pow. 1901 m2, uwidocznione w księdze wieczystej LWH [...] gm. Kat. R.) byli A. i D. G. po 1/2 części każde z nich.

Zarządzeniem Ministra Skupu Nr [...] z dnia [...] czerwca 1955 r. wydanym na podstawie art. 2 dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. Pr. P. P. Nr 21, poz. 67 ze zm.) ustanowiony został z dniem [...] czerwca 1955 r. przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem pn. [...] , m. R., pow. [...] , woj. [...] .

W dniu 8 marca 1958r. weszła w życie ustawa z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37). Zgodnie z art. 2 tej ustawy przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie tej ustawy pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, przechodzą z mocy prawa na własność Państwa, chyba że nastąpi ich zwrot w trybie określonym w tej ustawie.

Przedsiębiorstwo pn. [...] , m. R. , pow. [...] , woj. [...] od dnia [...] czerwca 1955 r. pozostawało pod przymusowym zarządem państwowym. Tak, więc z dniem 8 marca 1958r. przeszło z mocy prawa na własność Państwa. Z kolei art. 9 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 25 lutego 1958r. stanowi, że podstawą do ujawnienia w księgach wieczystych w rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa oraz praw rzeczowych, stanowiących składnik majątkowy przejętego przedsiębiorstwa, jest orzeczenie ministra stwierdzające przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa.

Na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1960 r. stwierdził przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. [...], m. R. , pow. [...] , woj. [...] .

W dniu 29 marca 1991 r. J. i M. G. wnieśli o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako następca Ministra Skupu, rozpatrując ten wniosek uznał, że badając jego zasadność należy dokonać oceny legalności zarządzenia Ministra Skupu z dnia 15 czerwca 1955 r. i orzeczenia

Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r. W

wyniku przeprowadzonego postępowania nadzorczego, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] października 2007 r. wydał decyzję., w której stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. [...] , położonym w R., pow. [...] , stanowiącym byłą własność D. G.

Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia 20 grudnia 2007 r. postanowił przekazać według właściwości Ministrowi Gospodarki akta sprawy oraz wniosek J. i M. G. dotyczący stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r. w przedmiocie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. [...] , położonego w R., pow. [...] , stanowiącego byłą własność D. G.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Ministra Gospodarki, że samo stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r., które stanowiło podstawę do wydania orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r., nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Słusznie powołując się na orzecznictwo sądowe organ wywiódł, że może to jedynie stanowić przesłankę do wznowienia postępowania, wymienioną w art. 145 § 1 pkt 8 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Dokonując oceny legalności decyzji na podstawie przepisów art. 156-158 kpa, bada się stan sprawy, jaki istniał w chwili wydania ocenianej decyzji. Stwierdzenie nieważności dopiero w 2007 roku zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r., które było podstawą wydania orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r., nie uprawnia do stwierdzenie kwalifikowanej wadliwości tegoż orzeczenia w chwili obecnej. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 19 września 2003r. IVSA 99/02 (Wspólnota 2004/10/55) jest to sytuacja, którą należy rozwiązać we właściwym dla niej trybie wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 kpa.

Nie można natomiast zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Gospodarki zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, że w toku postępowania nie doszło do naruszenia zasad art. 7 i 9 kpa.

Jak wynika z akt administracyjnych, podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie był wniosek J. G. i M.G. z dnia 29 marca 1991 r., przekazany według właściwości postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2007 r., w którym zawarli oni żądanie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. i orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r., ponieważ decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy wskazali, że o wydaniu orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r. dowiedzieli się dopiero w marcu 1991 r. w czasie bytności w Urzędzie Wojewódzkim w B. Ani oni, ani ich poprzednik prawny D. G. wcześniej o tej decyzji nie wiedzieli.

Po przekazaniu do Ministerstwa Gospodarki sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2007 r., Minister Gospodarki wszczął na podstawie art. 61 § 4 kpa, postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r.

Prowadząc postępowanie w trybie nieważnościowym, organ oparł się na literalnym brzmieniu wniosku stron z dnia 29 marca 1991 r. A przecież organ administracji państwowej, zgodnie z regulacją zawartą w art. 63 § 1-3 kpa, zobligowany jest do szczególnie wnikliwego badania pism pod kątem zawartych w nim treści oraz dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia przedmiotu żądania strony i celu jaki chce strona osiągnąć. Niezbędny jest przy tym czynny udział samej zainteresowanej strony, która na żądanie organu powinna ostatecznie zadecydować o tym, w jakim kierunku powinno być prowadzone postępowanie, czy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, czy też wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Sam organ nie jest władny do dokonania tej kwalifikacji. W razie wątpliwości, sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji /por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1990r. I SA 367/90, ONSA z 1990r. nr 2-3, poz. 4 /. W wyroku z dnia 17 września 1992r. sygn. akt III SA 949/92 przyjęto, że o tym, jaki charakter ma pismo strony, decyduje sama strona, zaś jeżeli

8

charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ ma obowiązek na podstawie art. 9 kpa czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Rozpoznanie sprawy bez ustalenia dokładnego przedmiotu żądania wszczynającego postępowanie administracyjne stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na jego wynik.

Należy zwrócić uwagę, iż w dacie składania wniosku, tj. 29 marca 1991 r., zarządzenie Ministra Skupu nr [...] z dnia [...] czerwca 1955 r. było w obiegu prawnym.

W tej sytuacji sformułowanie przez wnioskodawców żądania jako stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. i orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r., było uzasadnione. Zwłaszcza, że żądanie dotyczące stwierdzenia nieważności obu orzeczeń zostało skierowane do jednego adresata, jakim było wówczas Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Widać w przekonaniu strony oba te postępowania mogły toczyć się jednocześnie przed tym samym organem.

Sytuacja uległa zmianie, kiedy z obrotu prawnego, jako nieważne zostało wyeliminowane zarządzenie Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. na podstawie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2007 r., a do zbadania legalności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r. właściwy okazał się inny organ, tj. Minister Gospodarki.

Organ nie poinformował wnioskodawców o zaistniałej sytuacji prawnej w sprawie, jaka powstała po wydaniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z dnia [...] października 2007 r. stwierdzającej nieważność zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. Organ nie działał tym samym w interesie wnioskodawców naruszając art. 7, 8 i 9 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ wszczynając postępowanie, winien wszcząć je we właściwym trybie. Przed wszczęciem przedmiotowego postępowania, w określonej sytuacji prawnej powstałej po decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2007 r., organ powinien był stosując art. 9 kpa zwrócić się do wnioskodawców udzielając im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek do sprecyzowanie trybu postępowania.

W przedmiotowym postępowaniu organ zdecydował, że sprawa toczy się w trybie nieważnościowym kierując się literalnym sformułowaniem wniosku z dnia 29 marca 1991 r. Organ nie wziął pod uwagę celu postępowania, jaki zawarli w tym

9

wniosku wnioskodawcy. Gdyby organ wziął pod uwagę ten cel, tj. wyeliminowanie z obrotu prawnego wymienionych we wniosku decyzji, które w ocenie wnioskodawców były wydane z naruszeniem prawa, to musiałby mieć wątpliwości jak należy interpretować wniosek z dnia 29 marca 1991 r.

Organ stanął na stanowisku, że z inicjatywy wnioskodawców postępowanie w sprawie toczy się w trybie nieważnociowym. Tryb ten okazał się właściwy do wyeliminowania z obrotu prawnego zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r., co uczynił Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ale jednocześnie okazał się niewłaściwy w zaistniałej sytuacji prawnej do wyeliminowania z obrotu prawnego zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r.

Zgodnie z art. 147 kpa wznowienie postępowania m. in. na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa następuje z urzędu lub na żądanie strony. Organ po otrzymaniu w dniu 24 grudnia 2007 r. postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2007 r. wraz z aktami sprawy celem zajęcia stanowiska, zgodnie z właściwością rzeczową, w zakresie oceny legalności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r. nie informował wnioskodawców, że dalsze postępowanie w sprawie ich wniosku z dnia 29 marca 1991 r. winno się toczyć w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. W tej sytuacji wnioskodawcy ponieśli szkodę z powodu nieznajomości prawa, do czego organ nie powinien był dopuścić. Organ w związku z tym nie badał, czy zachodzą przesłanki do wznowienia na żądanie strony postępowania administracyjnego zakończonego orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 kpa.

Należy zauważyć również, że organ miał możliwość wszczęcia postępowania wznowieniowego także z urzędu. W demokratycznym państwie prawa, w interesie społecznym leży wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wydanych na podstawie aktów, które zostały wyeliminowane z obrotu prawnego gdyż były wydane z rażącym naruszeniem prawa. W sytuacji, kiedy stwierdzono nieważność zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r., wydane orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r. funkcjonuje w obrocie prawnym bez swojej podstawy uzasadniającej jego byt prawny.

Odnosząc się do zarzutów skargi, w ocenie Sądu należy stwierdzić, że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana decyzja w innej sprawie, Stanowi podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.), nie

10

uzasadnia natomiast stwierdzenia nieważności tej drugiej decyzji. Wzruszenie orzeczenia sądowego lub innej decyzji organu administracji publicznej nie wywołuje skutku automatycznie, a daje jedynie podstawę do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w trybie wznowienia postępowania (B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", Warszawa 2000, C. H. Beck, 3 wyd., str. 586).

Wobec faktu, że w dniu wejścia w życie, tj. 8 marca 1958 r., ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, przedmiotowe przedsiębiorstwo pn. [...] , położone w R., pow. [...] pozostawało pod zarządem państwowym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, co wynikało z zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r., to właściwy minister obowiązany był na podstawie art. 9 ust. 2 w związku z art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. wydać orzeczenie stwierdzające przejście danego przedsiębiorstwa na własność Państwa. W ocenie Sądu, decyzje które opierają się na właściwie zastosowanym prawie materialnym oraz uwzględniają stan prawny wynikający z innej ostatecznej decyzji nie mogą być kwalifikowane jako decyzje wydane bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Należy zwrócić uwagę, że oceniając legalność decyzji w trybie nieważnościowym na podstawie art. 156-158 kpa, bada się stan faktyczny i prawny z chwili wydania tej decyzji. Nieuzasadnione jest zatem kwalifikowanie wadliwości zaskarżonego orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1960 r. z tego powodu, że zostało ono wydane w oparciu o inną ostateczną decyzję, tj. zarządzenie Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r., którego nieważność stwierdzono dopiero w 2007 r. decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2007 r. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 1996 r. sygn. akt IIIARN 21/96, OSNP 1997/3/32, iż jest to sytuacja, którą można i należy rozwiązać we właściwym dla niej trybie wznowienia postępowania. Stosownie bowiem do art. 145 § 1 pkt 8 kpa wznawia się między innymi postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję, która została następnie uchylona (także wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia nieważności).

Z tych względów, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania

administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia,

11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.