Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 413/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2009-10-30 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Zwolniono od uiszczenia wpisu w części
Powołane przepisy: article: art. 252 par. 2, art. 243 par. 1-246 par. 1, art. 258 par. 1, 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 4
journal: Dz.U. 2003 nr 227 poz 2245
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy

SENTENCJA

Dnia 30 października 2009 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 30 października 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M.T. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi M.T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odpowiedzialności spadkobiercy za zaległości spadkodawcy w podatku akcyzowym za miesiąc maj 2002r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić stronę skarżącą od uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 25 sierpnia 2009r. w kwocie powyżej 25zł (słownie: dwadzieścia pięć złotych); 2. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą z dnia 25 sierpnia 2009r. wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odpowiedzialności spadkobiercy za zaległości spadkodawcy w podatku akcyzowym za miesiąc maj 2002r. M. T. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej jako "p.p.s.a." wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu PPF. Skarżąca nie dopełniła tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 28 września 2009r. Sąd przesłał skarżącej urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.

Skarżąca w zakreślonym w wezwaniu terminie złożyła wniosek na urzędowym formularzu PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych.

We wniosku skarżąca oświadcza, iż pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z mężem, synem, synową i wnuczką. W skład majątku skarżącej wchodzi mieszkanie wielkości 70m² /współwłasność z mężem/. Rodzina skarżącej utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez skarżącą z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1500zł miesięcznie oraz przez męża skarżącej również z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1700zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podaje, że syn i synowa nie pracują, wraz z dzieckiem pozostają na jej utrzymaniu. Skarżąca oświadcza, że spłaca kredyt, większego majątku nie posiada, od kilku lat leczy się w poradni laryngologicznej i foniatrycznej – leczenie określa jako kosztowne.

Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 12 października 2009 roku zobowiązano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni, pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udokumentowanie ponoszenia wydatków na leczenie, wskazanie i udokumentowanie wysokości zaciągniętego kredytu oraz wskazanie i udokumentowanie wysokości rat spłacanego kredytu, jak również przedłożenie aktualnych zaświadczeń z właściwego Urzędu Pracy potwierdzających, że syn i synowa są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku oraz przedłożenie oświadczenia, czy syn, synowa i wnuczka uzyskują świadczenia z tytułu zasiłków, rent, jeżeli tak, to wskazanie wysokości świadczeń oraz przedłożenie oświadczenia, czy syn i synowa skarżącej korzystają z pomocy społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie.

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 20 października 2009 roku oświadczyła, że syn, synowa i wnuczka nie uzyskują świadczeń z tytułu zasiłków, rent, nie korzystają z pomocy społecznej oraz, że nie ma możliwości udokumentowania wydatków na leczenie ponieważ nie zbierała rachunków.

Ponadto skarżąca nadesłała następujące dokumenty:

- zaświadczenie lekarskie z dnia 21 sierpnia 2008r. potwierdzające leczenie w poradni foniatrycznej;

- zaświadczenie lekarskie z dnia 20 maja 2009r. z poradni laryngologicznej;

- umowę - nr 1254/R/08 w sprawie udzielenia pożyczki ze scentralizowanego funduszu świadczeń socjalnych z dnia 28 października 2008r. na remont w wysokości 10000zł, zaciągniętej na okres 18 miesięcy od dnia 10 stycznia 2009r. do dnia 10 czerwca 2010r. wysokość raty 577zł miesięcznie;

- pismo Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej Pracowników Oświaty w J. z dnia 19 października 2009r. potwierdzające, spłatę przez skarżącą pożyczki w wysokości 5000zł w miesięcznych ratach po 500zł.

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 ustawy "p.p.s.a." wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy).

Podkreślić należy, iż użycie w przywołanych powyżej przepisach określenia "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W niniejszej sprawie skarżąca pomimo wezwania i pouczenia jej o skutkach niezastosowania się do jego treści, nie wyjaśniła wszystkich wątpliwości odnoszących się do jej stanu rodzinnego i finansowego.

W szczególności nie doręczyła żądanych przez Sąd dokumentów potwierdzających "kosztowne leczenie", tłumacząc to tym, że nie zbierała rachunków, bo nie sądziła, że będą jej potrzebne. Za wywiązanie się z nałożonego nań obowiązku nie można uznać nadesłania zaświadczeń z poradni lekarskich świadczących jedynie, że skarżąca jest ich pacjentką.

Ponadto skarżąca nie potwierdziła faktu, że syn i synowa nie pracują, nie przedłożyła żądanych zaświadczeń potwierdzających, że są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku oraz nie wyjaśniła przyczyny pozostawania tych osób bez pracy oraz czy czynią starania w kierunku jej podjęcia. Biorąc natomiast pod uwagę zwłaszcza wiek syna i synowej (odpowiednio 26 i 23 lata) oraz, że są osobami zdrowymi zasadnym byłoby podjęcie przez nich pracy zarobkowej. W przypadku trudności w znalezieniu pracy stałej należy rozważyć podjęcie prac dorywczych, czy sezonowych, co bez wątpienia poprawiłoby kondycję finansową rodziny.

W tym stanie sprawy, wobec przedłożenia przez skarżącą jedynie części żądanych dodatkowych informacji i dokumentów, oceniono jej sytuację materialną na podstawie zebranych w sprawie danych i uznano, iż skarżąca nie wykazała, aby spełniała przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Uwzględniono, że rodzina M. T. uzyskuje łączny miesięczny dochód w wysokości 3200zł, spłaca dwie pożyczki – łączna miesięczna kwota rat wynosi 1077zł. Jednak do przyznania prawa pomocy nie jest wystarczającym wykazanie przez wnioskodawcę, iż posiada i spłaca zadłużenie, bowiem podkreślić należy, że zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi jakimi są koszty postępowania sądowego.

Przywołane okoliczności sprawy, pomimo oświadczenia o złej sytuacji materialnej rodziny M. T., nie dają podstaw do przyjęcia poglądu, że skarżąca wykazała, iż jest osobą ubogą, źle sytuowaną materialnie, której nie stać na pokrycie kosztów sądowych. Za poglądem takim przemawia także okoliczność, iż rodzina M. T. nie korzysta z dodatkowej pomocy materialnej w postaci np. świadczeń z pomocy społecznej. Zauważyć ponownie należy w tym miejscu, iż obowiązek wykazania złej sytuacji materialnej uprawniającej wnioskodawcę do udzielenia prawa pomocy leży po jego stronie i musi się on liczyć z konsekwencjami nieprzedłożenia na wezwanie Sądu stosownych dokumentów.

Podkreślenia wymaga także okoliczność, iż żądane przez Sąd dokumenty stanowią, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumenty źródłowe, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym.

Takie uchylanie się od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego, co do przedstawienia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skutkuje brakiem uprawdopodobnienia informacji wskazanych przez skarżącą we wniosku, a tym samym stanowi przeszkodę do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.

Rozpoznając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należało oceniać go jednak w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości środków, którymi skarżąca dysponuje, a z drugiej strony wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w postępowaniu sądowych. Dodatkowo w sytuacji kiedy strona skarżąca wniosek o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie złoży w kilkunastu sprawach (tak jak ma miejsce w niniejszym postępowaniu) to dopiero łączna suma ciążących na nim wpisów oraz opłat kancelaryjnych powinna stanowić punkt odniesienia, przy rozpoznawaniu takiego wniosku.

Rozpoznając zatem niniejszy wniosek należało mieć na uwadze, iż w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach w chwili obecnej M. T. jest skarżącą w 15 sprawach, co powoduje wzrost kosztów sądowych, a co za tym idzie wzrost obciążenia finansowego dla skarżącej.

Analiza przedstawionych przez M. T. informacji, a w szczególności uwzględnienie źródła i wysokości osiąganego dochodu, wykazanie obciążenia finansowgo w postaci spłacanych pożyczek, w zestawieniu z przedstawioną sytuacją rodzinną– głównie faktem, że syn i synowa jako osoby młode i zdrowe nie wykorzystują swoich możliwości zarobkowych oraz nieudokumentowanie ponoszenia wydatków na leczenie, a także z uwzględnieniem, że M. T. jest skarżącą w kilkunastu sprawach pozwalają na przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w kwocie powyżej 25 zł.

Sytuacja materialna skarżącej jak również ilość spraw zawisłych przed tutejszym Sądem uzasadnia stwierdzenie, że poniesienie przez skarżącą pełnych kosztów sądowych, stanowi zbyt duże obciążenie finansowe dla niej i jej rodziny i może spowodować uszczerbek w ich utrzymaniu koniecznym.

Natomiast przyznane zwolnienie nie przekracza możliwości finansowych skarżącej, bowiem uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 25zł w niniejszej sprawie (w sumie 375zł we wszystkich sprawach, przy podkreśleniu, ze w pozostałych sprawach zostało przyznane prawo pomocy w takim samym zakresie) nie uczyni uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącej i jej rodziny.

Przyznane zwolnienie umożliwi skarżącej skorzystanie z prawa do rozpoznania niniejszej sprawy przez sąd administracyjny, bowiem na obecnym etapie postępowania nie ma innych kosztów sądowych, które blokowałyby skarżącej prawo dostępu do sądu.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy "p.p.s.a.".