Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SAB/Po 23/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
658
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Służba zdrowia
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 1, 7
journal: Dz.U. 2018 poz 999
law: Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą we W. na bezczynność Zakładu Opieki Zdrowotnej i Medycyny Pracy [...] w przedmiocie nieudzielenia informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego I. stwierdza, że Zakład Opieki Zdrowotnej i Medycyny Pracy [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w części dotyczącej zobowiązania Zakładu Opieki Zdrowotnej i Medycyny Pracy "[...] do dokonania czynności; III. oddala wniosek skarżącej o przyznanie od Zakładu Opieki Zdrowotnej i Medycyny Pracy [...] na rzecz skarżącej sumy pieniężnej; IV. zasądza od Zakładu Opieki Zdrowotnej i Medycyny Pracy [...] na rzecz skarżącej kwotę [...]- zł ([...] złotych [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] października 2020 r. [...] sp. z o.o. z siedzibą we [...] (spółka/skarżąca) wniosła do tutejszego Sądu skargę na bezczynność [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: ZOZ/Zakład) zarzucając Zakładowi:

- naruszenie art. 38 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 999, dalej: udur) poprzez nieprzekazanie informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego w terminie 14 dni licząc od dnia otrzymania wystąpienia o udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem spółki.

Skarżąca wniosła o zobowiązanie Zakładu do udostępnienia informacji, stwierdzenia, iż jego bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od Zakładu na rzecz skarżącej kwoty [...]zł oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W motywach skargi wskazano, że wnioskiem z [...] lutego 2020 r. spółka zwróciła się do Zakładu o udzielenie informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego na podstawie art. 38 udur. Podkreślono, że do wniosku załączono wszystkie wymagane dokumenty. Zakład w ustawowym 14-dniowym terminie, o którym mowa w art. 38 ust. 7 udur, nie udzielił odpowiedzi. Pismem z [...] marca 2020 r. odmówił spółce udzielenia informacji wskazując, że z treści zgody ubezpieczonego na udzielanie informacji medycznej wynika, iż jest niewystarczająca do udzielenia żądanej informacji. Spółka pismem z [...] marca 2020 r. odniosła się do stanowiska Zakładu i ponowiła wniosek. W odpowiedzi z [...] kwietnia 2020 r. Zakład ponownie odmówił udzielenia odpowiedzi z uwagi na nieprecyzyjnie sformułowane upoważnienia ubezpieczonego do udzielania informacji medycznej oraz brak potwierdzenia informacji o zgonie ubezpieczonego. Spółka trzykrotnie, pismami z [...] kwietnia 2020 r., z [...] czerwca 2020 r. i z [...] lipca 2020 r., wystosowała do ZOZ ostateczne wezwania do udzielenia odpowiedzi na wniosek, które – jak wskazuje - w rzeczywistości stanowią ponaglenia, podkreślając, że brak odpowiedzi skutkować będzie wystąpieniem na drogę sądową. Zakład nie zareagował na pisma strony.

Zdaniem skarżącej Zakład dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, bowiem formułował żądania przedstawienia dokumentów niewymagalne przepisami prawa, co zmierzało wyłącznie do przedłużenia postępowania. Z uwagi na nieudzielenie przez Zakład żądanej informacji spółka wniosła o zobowiązanie jej do tego przez Sąd, z racji kwalifikowanej bezczynności Zakładu - o zasądzenie na jej rzecz od Zakładu sumy pieniężnej, co stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów spółki.

Przedstawiona skarga spółki, datowana na [...] października 2020 r., nie została przez Zakład przekazana do tutejszego Sądu w ustawowym 30-dniowym terminie. W związku z tym skarżąca [...] grudnia 2020 r. zwróciła się do o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: Ppsa). Postanowieniem z 16 lutego 2021 r., sygn. akt III SO/Po 1/21 tutejszy Sąd uwzględnił wniosek strony nakładając na ZOZ grzywnę w kwocie [...]zł. Zażalenie Zakładu na powyższe postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił (postanowienie z 13 maja 2021 r., sygn. II GZ 147/21).

W rezultacie pismem z [...] lipca 2021 r. ZOZ przekazał Sądowi skargę spółki wraz z odpowiedzią i aktami sprawy. W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie wskazując, że udzielił spółce żądanej informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego, w związku z czym skarga stała się bezprzedmiotowa. Wskazano, że wątpliwości ZOZ co do udostępnienia informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego były powodowane zapisem zastosowanym przez skarżącą. W upoważnieniu do udzielania informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego wskazane było jedynie wprost, że ubezpieczony upoważnił do otrzymania dokumentacji dotyczącej oceny ryzyka w związku z zawieraniem umowy ubezpieczenia. Nie wskazano w nim zaś wprost, że dotyczy ono także ewentualnie dalszego leczenia chorób czy schorzeń, które mogłyby doprowadzić do jego śmierci (przyczynach śmierci, czy wynikach sekcji zwłok). To zaś skarżąca podała dopiero w ostatnim piśmie, które de facto stanowiło podstawę wydania dokumentacji. Zakład dodał, że opóźnienie z wydaniem dokumentacji spowodowane było również trwającym stanem epidemii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Z uwagi na okoliczność, że przedmiotem skargi jest bezczynność sprawę rozpoznano zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U . z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: Ppsa) na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów.

Skarga w zasadniczej jej części okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 Ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Punkt 4 art. 3 § 2 Ppsa stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196 – dalej kpa), postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale I ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zważywszy, iż przedmiotem skargi spółki [...] będącej agentem ubezpieczeniowym, działającym na rzecz zakładu ubezpieczeń [...] z siedzibą w [...], jest bezczynność ZOZ dotycząca udzielenia zakładowi ubezpieczeń informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego w pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, czy strona wnosząca skargę, niebędąca zakładem ubezpieczeniowym, legitymuje się interesem prawnym w rozumieniu art. 50 § 1 Ppsa, a tym samym, czy miała legitymację do wniesienia skargi na bezczynność [...] sp. z o.o. – podmiotu leczniczego.

Zgodnie z art. 50 § 1 Ppsa uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że interes prawny strony skarżącej w rozumieniu art. 50 § 1 Ppsa może być oparty nie tylko na przepisach prawa materialnego, ale może wynikać również z przepisów prawa procesowego. Adresat decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy decyzja ta dotyczy jego interesu opartego na przepisach prawa materialnego, czy też wyłącznie takiego, który wynika, na przykład z faktu błędnego uznania go przez organ prowadzący postępowanie za stronę postępowania, ma interes prawny w zakwestionowaniu tej decyzji w drodze skargi do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 22 kwietnia 2021 r., sygn. II OSK 2044,18, wszystkie powołane orzeczenia dostępne w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Znaczenie interesu prawnego z art. 50 § 1 Ppsa może być szersze i może obejmować także prawa i obowiązki regulowane przepisami prawa procesowego i ustrojowego (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., sygn. III OSK 332/21).

W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżącej spółce przysługuje legitymacja skargowa w rozumieniu art. 50 § 1 Ppsa. Przed wniesieniem skargi spółka [...] wnioskiem z [...] lutego 2020 r. zwróciła się do ZOZ o udzielenie informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego. Działała przy tym na mocy pełnomocnictwa agencyjnego udzielonego jej przez zakład ubezpieczeń (załączono do wniosku). Z wniosku o udzielenie informacji o stanie zdrowia osoby ubezpieczonej wynika, że skarżąca spółka oparła ten wniosek na podstawie prawnej określonej w art. 38 ust. 1-8 udur. Poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżąca spółka wystąpiła do ZOZ z ponagleniem w trybie określonym w art. 37 § 1 pkt 1 Kpa. Świadczą o tym wezwania kierowane pismami z [...] kwietnia 2020 r., z [...] czerwca 2020 r. oraz ostatecznie z [...] lipca 2020 r. Skoro w rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka wystąpiła z wnioskiem opartym na przepisie art. 38 ust. 1 udur i w sprawie nastąpiła wymiana pism pomiędzy skarżącą spółką a ZOZ, a końcowo udzielenie pismem z [...] listopada 2020 r. skarżącej spółce żądanej informacji (już po wniesieniu skargi) to niewątpliwie zostało uruchomione postępowanie uregulowane przepisem art. 38 udur, które winno zakończyć się jednym z możliwym rozstrzygnięć, a więc albo udzieleniem informacji, o które spółka wystąpiła bądź odmową udzielenia takich informacji (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2021 r., sygn. II GSK 1260/19).

Dodać należy, że skarżąca spółka, stosownie do przepisu art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2019 r. o dystrybucji ubezpieczeń (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1881 ze zm.), działała jako agent ubezpieczeniowy w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeniowego [...] z siedzibą w [...]). Przepisy te określają, że zakład ubezpieczeń udziela agentowi ubezpieczeniowemu oraz agentowi oferującemu ubezpieczenia uzupełniające upoważnionym do zawierania w jego imieniu umów ubezpieczenia lub umów gwarancji ubezpieczeniowych, w formie pisemnej, pod rygorem nieważności, pełnomocnictw do dokonywania czynności agencyjnych w imieniu tego zakładu (ust. 1). Pełnomocnictwo, o którym mowa w ust. 1, określa w szczególności:

1) zakres działalności agenta ubezpieczeniowego oraz agenta oferującego ubezpieczenia uzupełniające, ze wskazaniem działu i grup ubezpieczeń;

2) wysokość maksymalnej sumy ubezpieczenia lub sumy gwarancyjnej, na jaką agent ubezpieczeniowy oraz agent oferujący ubezpieczenia uzupełniające mogą zawrzeć jedną umowę ubezpieczenia lub jedną umowę gwarancji ubezpieczeniowej;

3) obszar działalności agenta ubezpieczeniowego oraz agenta oferującego ubezpieczenia uzupełniające (ust. 2).

Z treści pełnomocnictwa udzielonego przez [...] spółce [...] sp. z o.o. z s. we [...] wynika, że obejmowało ono czynności agencyjne tj. czynności prawne i faktyczne związane z wykonywaniem umowy ubezpieczenia indywidualnego pożyczkobiorców [...] S.A. W pełnomocnictwie wskazano, że zakres działalności agenta obejmuje wykonywanie umowy ubezpieczenia indywidualnego w zakresie ubezpieczenia od ryzyka śmierci, zakwalifikowanego do Działu I grupy 1, zgodnie z załącznikiem do ustawy z dnia [...] września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracji (ubezpieczenie na życie). W kontekście powyższego, wziąwszy pod uwagę, że we wniosku z [...] lutego 2020 r. [...] sp. z o.o. podała, że żąda udzielenia informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego w związku z trwającym postępowaniem odszkodowawczym dotyczącym ubezpieczonego i przedłożyła ww. pełnomocnictwo od zakładu ubezpieczeń, stwierdzić należy, iż posiada interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 Ppsa uprawniający ją do wniesienia skargi na bezczynność ZOZ.

Wymaga również wyjaśnienia zagadnienie, czy do zakresu kognicji sądów administracyjnych w świetle art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa należy również badanie bezczynności ZOZ jako podmiotu leczniczego.

Podzielić należy stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z 19 maja 2003 r., sygn. akt OSA 1/03, w którym stwierdzono, że zakład opieki zdrowotnej jest zakładem administracyjnym, który z uwagi na unormowania stanowiące podstawę tworzenia i działalności tego rodzaju zakładów, w określonym zakresie wykonuje funkcje z zakresu administracji publicznej. Tym samym stosunek prawny pomiędzy takim zakładem a zakładem ubezpieczeń, w zakresie udostępniania informacji czy dokumentacji medycznej jest stosunkiem administracyjnoprawnym, udostępnienie zaś tej informacji (dokumentacji) następuje w drodze działania (czynności) zakładu, które może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Wobec powyższego należy przyjąć, że kontrola z mocy art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa jest dopuszczalna, skoro skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę wnioskodawcy poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie – udzielenia żądanej informacji (por. wyrok WSA w Lublinie z 15 kwietnia 2020 r., sygn. III SA/Lu 3/20).

Przechodząc do meritum sprawy, a zatem zbadania, czy w sprawie doszło do bezczynności ZOZ i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy na Zakładzie spoczywał obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej ewentualnie czy zwłoka nosi cechy rażącego naruszenia prawa, czy była usprawiedliwiona.

Skarżąca spółka wniosek datowany na [...] lutego 2020 r. o udzielenie informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego ([...]) oparła o przepisy art. 38 ust. 1-8 ustawy o działalności ubezpieczeniowej (udur). Przepis art. 38 ust.1 udur stanowi, że zakład ubezpieczeń może uzyskać odpłatnie od podmiotów wykonujących działalność leczniczą w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, które udzielały świadczeń zdrowotnych ubezpieczonemu lub osobie, na rachunek której ma zostać zawarta umowa ubezpieczenia, informacje o okolicznościach związanych z oceną ryzyka ubezpieczeniowego i weryfikacją podanych przez tę osobę danych o jej stanie zdrowia, ustaleniem prawa tej osoby do świadczenia z zawartej umowy ubezpieczenia i wysokością tego świadczenia. W kolejnych jednostkach redakcyjnych art. 38 udur zostały określone pozostałe warunki jakie winny być spełnione dla zrealizowania uprawnienia uzyskania informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego, w tym także 14-dniowy termin do udzielenia informacji (art. 38 ust. 7 udur). Z żądaniem udzielenia informacji występuje lekarz upoważniony przez zakład ubezpieczeń (ust. 5), co w niniejszej sprawie miało miejsce. Wniosek został podpisany przez osobę lekarza posiadającego stosowne upoważnienie (k. 13 i 72 akt sądowych).

W ocenie Sądu Zakład zobowiązany był więc do załatwienia wniosku strony w terminie nie dłuższym niż 14 dni licząc od dnia otrzymania wystąpienia o przekazanie informacji (art. 38 ust. 7 udur).

Jak wspomniano wniosek został złożony [...] lutego 2020 r., zaś żądana dokumentacja została przekazana skarżącej spółce [...] listopada 2020 r. (k. 65 akt sądowych), już po wniesieniu skargi na bezczynność ZOZ ([...].10.2020 r., wpływ [...].10.2020 r.). Wobec nieudzielenia żądanej informacji skarżąca wystosowała do organu ponaglenia (pisma z [...].04.2020 r., z [...].06.2020 r. i z [...].07.2020 r.) domagając się załatwienia wniosku, jednakże pozostały one bez odpowiedzi. Złożone ponaglenie wypełnia dyspozycję art. 37 § 1 pkt 1 Kpa.

Dokonując oceny stanu faktycznego sprawy wskazać należy, że w literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 2010, s. 70). Tak więc przedmiotem sądowej kontroli w sprawie ze skargi na bezczynność nie jest zatem określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie (vide wyrok NSA z 12 października 2017 r. sygn. II GSK 2645/17).

Sąd jest zdanie, iż skoro w niniejszej sprawie skarżąca spółka wystąpiła z wnioskiem opartym na przepisie art. 38 ust. 1 udur to niewątpliwie zostało uruchomione postępowanie, które winno zakończyć się jednym z możliwym rozstrzygnięć, a więc albo udzieleniem informacji, o które spółka wystąpiła bądź odmową udzielenia takich informacji. Czynności takie organ winien podjąć w czasie określonym w przepisach prawa. Jak już zostało to przedstawione wyżej przedmiotem postępowania w sprawie ze skargi na bezczynność jest ocena czy organ załatwił sprawę w określonym przez prawo terminie.

Biorąc pod uwagę, że od wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem ([...].02.2020 r.) do udzielenia żądanej informacji ([...].11.2020 r.) upłynęło niemal 8 miesięcy Sąd uznał, że ZOZ dopuścił się bezczynności. Termin udzielenia informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego wynika wprost z art. 38 ust. 7 udur. Zakład zaś nie udzielił żądanej informacji w tym terminie (do [...].02.2020 r.), który przypadł na czas sprzed epidemii COVID-19.

Oceniając, czy bezczynność ZOZ miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa Sąd wziął pod uwagę zarówno stanowisko Zakładu prezentowane w toku postępowania, jak i okoliczność, iż bezczynność po upływie ustawowego terminu 14 dni na udzielenie żądanej informacji, przypadła na czas stanu epidemii i ograniczenia z tym związane.

Po pierwsze wskazać należy, iż ZOZ pismem z [...] marca 2020 r. udzielił odpowiedzi na wniosek spółki z [...] lutego 2020 r. Podał w nim, że nie jest możliwe udostępnienie żądanych informacji, albowiem upoważnienie udzielone przez ubezpieczonego ubezpieczycielowi dotyczy otrzymania informacji związanych z oceną ryzyka ubezpieczeniowego, tzn. w związku z zawieraniem umowy ubezpieczenia, gdy tymczasem wniosek spółki dotyczy udzielenia informacji w związku z trwającym postępowaniem odszkodowawczym. Faktycznie spółka we wniosku inicjującym sprawę podała, że informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego żąda w związku z trwającym postępowaniem odszkodowawczym dotyczącym ubezpieczonego. W tym kontekście należy wskazać, iż zgodnie z art. 38 ust. 1 udur zakład ubezpieczeń uprawniony był do uzyskania od podmiotu leczniczego, które udzielał świadczeń zdrowotnych ubezpieczonemu informacji o okolicznościach związanych z m.in. weryfikacją podanych przez tę osobę danych o jej stanie zdrowia, ustaleniem prawa tej osoby do świadczenia z zawartej umowy ubezpieczenia i wysokością tego świadczenia. Spółka bowiem w postępowaniu odszkodowawczym, a więc w procesie ustalania prawa ubezpieczonego do świadczenia wynikającego z umowy ubezpieczenia (na życie), starała się uzyskać informacje o stanie zdrowia ubezpieczonego. Jakkolwiek w ocenie Sądu ZOZ udzielił wspomnianym pismem z [...] marca 2020 r. błędnej odpowiedzi, to wynikała ona z błędnej wykładni przepisów prawa.

Podobnie błędnie stanowisko Zakład powielił w piśmie z [...] kwietnia 2020 r. podkreślając, że wnioskodawca ubiegając się m.in. informacje o schorzeniach ubezpieczonego, które mogły doprowadzić do jego śmierci, nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego tę okoliczność. Żaden z przepisów ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej ani rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 października 2016 r. w sprawie informacji udzielanych zakładom ubezpieczeń przez podmioty wykonujące działalność leczniczą oraz Narodowy Fundusz Zdrowia (t.j. Dz. z 2016 r. poz. 1754 ze zm.) nie wymagał, aby zakład ubezpieczeń starając się ustalić przyczyny śmierci ubezpieczonego zobowiązany był przedłożyć podmiotowi leczniczemu dokument potwierdzający zgon ubezpieczonego. Szczegółowe wymogi wniosku określił przepis § ust. 1 ww. rozporządzenia i wśród nich taki nie występuje.

Niemniej Sąd przyjmuje, że pierwotny wniosek spółki był o tyle nieprecyzyjny, że nie podano w nim, czy ubezpieczony, którego żądane informacje dotyczą żyje, a w związku z tym, czy de facto wniosek, w którym zwrócono się o informacje o leczonych schorzeniach ubezpieczonego i podanie, czy ubezpieczony stosował się do zaleceń lekarskich, nie zmierza do uzyskania informacji o przyczynie śmierci ubezpieczonego (art. 38 ust. 2 pkt 4 udur). Wprawdzie żądanie informacji w tym zakresie było dopuszczalne, lecz ZOZ w trakcie postępowania wyraził uzasadnione wątpliwości, czy treść pytań wnioskodawcy nie zmierza do uzyskania innych informacji aniżeli podano w samym wniosku. W tym kontekście wątpliwości Zakładu w ocenie Sądu były usprawiedliwione i mogły stać się przyczyną żądania złożenia przez wnioskodawcę dalszych wyjaśnień.

Ponadto na uwagę zasługuje, że zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491) od 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. W związku z wprowadzonym stanem epidemii na obszarze kraju wprowadzono liczne ograniczenia społeczne, w tym funkcjonowania instytucji i zakładów pracy. Przepisem art. 15zzs ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.), który wszedł w życie z dniem 31 marca 2020 r., ustawodawca zdecydował się na zawieszenie biegu m.in. terminów procesowych w innych postępowaniach prowadzonych na podstawie ustaw. Zważywszy, iż termin określony przepisem art. 38 ust. 7 udur należy uznać za termin procesowy, o którym mowa w art. 15zzs ust. 1 pkt 10 ustawy COVID-19) stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie od 31 marca 2020 r. zawieszeniu z mocy ustawy uległ bieg terminu do rozpoznania wniosku skarżącej spółki do udzielenia informacji medycznej. Na mocy art. 68 ust. 7 ustawy z dnia 15 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875) rozpoczął bieg dalej pod upływie 7 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy, a więc od 24 maja 2020 r.

Co równie istotne, obowiązujący w okresie do [...] marca do [...] maja 2020 r. przepis art. 15zzs ustawy COVID-19 zakładał w ust. 10 pkt 1 i 2, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID przepisów o bezczynności organów nie stosuje się, a organom lub podmiotom prowadzącym odpowiednio postępowanie lub kontrolę nie wymierza się kar, grzywien ani nie zasądza się od nich sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Z kolei przepis art. 15zzs ust. 1 ustawy COVID-19 określał, że zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzące odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Powołane regulacje są o tyle relewantne w niniejszej sprawie, że bezczynność Zakładu przypadła na okres od [...] lutego do [...] października 2020 r., a więc miała miejsce w okresie stanu epidemii, w tym w okresie wspomnianych ścisłych ograniczeń procesowych (tzw. lockdown’u).

Reasumując, chcąc odpowiedzieć na pytanie, czy ZOZ dopuścił się rażącego naruszenia prawa - art. 38 ust. 7 udur, należało mieć więc zarówno na względzie, że jakkolwiek błędnie to starał się udzielić skarżącej spółce odpowiedzi na złożony wniosek, jak i fakt, iż w zasadniczej mierze postępowanie trwało w okresie istotnych obostrzeń.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że Zakład dopuścił się bezczynności, lecz nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa. Dlatego Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 Ppsa orzekła, jak w pkt I. sentencji wyroku.

Z uwagi na załatwienie sprawy przez Zakład przed dniem wyrokowania ([...].11.2020 r.) bezprzedmiotowe stało się żądanie skarżącej zobowiązania Zakładu do udzielenia informacji, zatem postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa podlegało umorzeniu (pkt II. sentencji wyroku).

Zgodnie z przepisem art. 149 § 2 Ppsa sąd w przypadku stwierdzenia bezczynności może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 Ppsa. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 12 maja 2021 r., sygn. III OSK 927/21, iż wymierzenie grzywny na podstawie art. 149 § 2 Ppsa jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. W niniejszej sprawie taka okoliczność nie zachodzi, zważywszy na błędne przekonanie Zakładu o braku konieczności udzielenia informacji medycznej w trakcie postępowania odszkodowawczego dotyczącego ubezpieczonego, swoistej ostrożności w zakresie dysponowania danymi osobowymi o stanie zdrowia pacjenta, jak i podjęcie wyjaśnień co do potwierdzenia faktu zgonu ubezpieczonego w kontekście obowiązku podania przyczyn jego śmierci, a także z uwagi na stan epidemiim, w którym przyszło ZOZ załatwić sprawę.

Sąd pragnie przy tym zaznaczyć, że Zakładowi została już wymierzona grzywna w kwocie [...]zł w związku z nieprzekazaniem Sądowi skargi wraz z odpowiedzią i aktami sprawy. Również z tego powodu Sąd nie widzi potrzeby, by ponownie, choć z innego tytułu, nakładać na ZOZ dolegliwości finansowych. Dlatego na podstawie art. 151 Ppsa Sąd oddalił wniosek skargi w omawianym zakresie (pkt III sentencji wyroku).

Na podstawie zaś art. 200 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.) Sąd w pkt IV. sentencji wyroku zasądził od Zakładu na rzecz skarżącej spółki, której skarga w znacznej mierze została uwzględniona, zwrot kosztów postępowania w łącznej kwocie [...]zł (wpis sądowy w kwocie [...]zł, koszty zastępstwa prawnego [...] zł i i opłata skarbowa od pełnomocnictwa [...] zł).