Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1150/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 49
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński (spr.), , Sędzia WSA Maria Tarnowska, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2013 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2013 r. znak [...] w przedmiocie nakazu wykonywania prac konserwatorskich i robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 49 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) oraz art. 17 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej: kpa), po rozpatrzeniu odwołania P. S. z dnia [...] listopada 2012 r. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...] nakazującej wykonanie do dnia [...] czerwca 2013 r. prac konserwatorskich i robót budowlanych przy budynku przy ul. Ł. w W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że dwór - ul. Ł. /W./, obecnie Ł. w W. został wpisany do rejestru zabytków decyzją Konserwatora Zabytków [...] z dnia [...] lipca 1965 r., pod numerem [...]. Nieruchomość ta stanowiła własność zmarłego A. B., którego spadkobiercą jest P. S.. Po uzyskaniu informacji o nabyciu spadku przez P. S. Prezydent [...] pismem z dnia 30 kwietnia 2012 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie wydania nakazu wykonania prac zabezpieczających przed zniszczeniem budynku przy ul. Ł. w W..

W dniu 30 maja 2012 r. organ pierwszej instancji przeprowadził kontrolę przedmiotowego budynku z udziałem strony. Zgodnie z ustaleniami dokonanymi w trakcie oględzin obiektu stwierdzono, że stan zachowania obiektu jest zły. Widoczne są liczne ubytki tynku i detalu architektonicznego. Brak jest ganku od strony wejścia ogrodowego i kolumnowego portyku od strony wejścia głównego. Nad wejściem głównym zachowały się jedynie resztki stropu portyku. Stwierdzono także miejscowe ubytki drewnianych elementów konstrukcyjnych budynku w ścianie zachodniej, w narożniku północno-zachodnim i w partii gzymsu od strony wejścia głównego spowodowane korozją biologiczną. Rynny i rury spustowe są uszkodzone i niekompletne. Pokrycie dachowe z blachy jest miejscami uszkodzone. Z wnętrza budynku widoczne są prześwity w pokryciu dachowym wzdłuż kalenicy, a większy jego ubytek wraz z odeskowaniem widoczny jest wokół komina. Stropy budynku są miejscowo zarwane i przegniłe. Zachowane w dobrym stanie są podłogi, posadzki, piece kaflowe, kominek i schody. Większość stolarki jest zachowana, ale w znacznej części przegniła. Budynek jest zamykany i zabezpieczony przed dostępem osób postronnych.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...], nakazał właścicielowi nieruchomości – P. S., wykonanie prac konserwatorskich i robót budowlanych przy budynku przy ul. Ł. w W., polegających na:

uzupełnieniu brakujących, bądź zniszczonych fragmentów odeskowania dachu wzdłuż kalenicy dachu i wokół komina;

uzupełnieniu brakującego pokrycia dachowego w miejscach występowania nieszczelności, wzdłuż kalenicy dachu i komina;

uzupełnieniu i udrożnieniu systemu odprowadzania wody z dachu, poprzez wykonanie brakujących rynien i rur spustowych oraz oczyszczenie istniejących;

zabezpieczeniu otworów powstałych w wyniku przegnicia drewna, znajdujących się na ścianie zachodniej wokół wejścia głównego, otworu w północno-zachodnim narożniku oraz ubytku gzymsu na ścianie zachodniej. Zabezpieczenia należy wykonać poprzez wykonanie odeskowania.

Termin przeprowadzenia ww. prac wyznaczono do dnia 30 czerwca 2013 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ pierwszej instancji wskazał między innymi, że nieszczelność dachu i systemu odprowadzania wody z dachu powoduje zalewanie wnętrza budynku ścian i stropów, powodując zawilgocenie i erozję elementów budynku. Zaniechanie naprawy tych elementów może spowodować dalszą, postępującą degradację obiektu i doprowadzić do jego całkowitego unicestwienia. W ocenie organu, prace stanowią niezbędne zabezpieczenie budynku przed wykonaniem właściwego, kompleksowego remontu w późniejszym terminie, związanego z odtworzeniem i wymianą znacznej części zniszczonej substancji zabytkowej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P.S., zarzucając, że jest ona niecelowa i co najmniej o kilkadziesiąt lat spóźniona. W jego ocenie stan obiektu jest na tyle zły, że zalecone w niej prace konserwatorskie go nie uratują. W ocenie strony nie dość, że są kosztowne, to i całkowicie bezcelowe.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W ocenie Ministra organ pierwszej instancji wydając orzeczenie nie przekroczył zakresu prac, jakie był uprawniony nakazać na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Wskazał, że w przypadku, gdy podejmowane przy zabytku roboty budowlane mają na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji stanowią prace konserwatorskie. Nakaz podjęcia robót budowlanych przy budynku, wskazanych w sentencji zaskarżonej decyzji, jest uzasadniony koniecznością podjęcia działań mających powstrzymać jego postępującą degradację. Organ odwoławczy podkreślił, że nakazane prace stanowią niezbędne minimum by zahamować dalsze niszczenie obiektu i zapobiec katastrofie budowlanej.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, że względy natury ekonomicznej nie mogą przesądzać o zaniechaniu działań mających na celu zachowanie substancji i wartości zabytkowej przedmiotowego budynku. Wskazał, że stan budynku jest wynikiem długoletnich zaniedbań i niewywiązywania się z ciążącego na właścicielu obowiązku właściwej opieki nad zabytkiem, a przyjmując spadek po poprzednim właścicielu obowiązki te spoczywają obecnie na skarżącym.

Skargę na powyższą decyzję złożył P. S. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji Prezydenta [...].

W uzasadnieniu wskazał, że nakazane prace konserwatorskie i roboty budowlane są całkowicie bezcelowe jako spóźnione, bowiem przedmiotowy obiekt stanowi ruinę, którą odziedziczył w takim stanie w dniu 24 marca 2009 r.

Skarżący podniósł, że więźba i pokrycie dachu przedmiotowego obiektu są kompletnie przegniłe i ich stan nie daje technicznych możliwości przeprowadzenia jakichkolwiek prac konserwatorskich czy budowlanych w zakresie pokrycia dachowego, montażu rynien czy rur spustowych, a zlecone odeskowanie otworów powstałych w wyniku przegnicia drewna znajdujących się na ścianie zachodniej wokół wejścia głównego oraz otworu w północno-zachodnim narożniku obiektu oraz ubytku gzymsu na ścianie zachodniej, w żaden sposób skutecznie nie zabezpieczy substancji budynku.

Skarżący zarzucił również, że kontrola obiektu przeprowadzona przez organ I instancji nie stanowi profesjonalnej ekspertyzy budowlano-architektonicznej, która mogłaby przesądzić o celowości dokonania zleconych prac konserwatorskich i budowlanych, a organ konserwatorski przed wydaniem decyzji winien zlecić wykonanie takiej ekspertyzy, która ewentualnie dałaby podstawę do zlecenia wykonania określonych prac konserwatorskich i budowlanych, a przede wszystkim przesądziłaby o ich celowości i racjonalności

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm. (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga podlega uwzględnieniu, ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga, że sądowa kontrola prawidłowości podjętej decyzji przy zastosowaniu wskazanego na wstępie kryterium legalności, obejmuje w szczególności badanie, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a to zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim działu I kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd kontroluje zatem, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji oraz czy podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice określone przepisami prawa, innymi słowy, czy nie nosi cech dowolności.

W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego nie przeprowadziły właściwego postępowania wyjaśniającego dotyczącego możliwości wydania pozwolenia na budowę. Stosownie do art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 kpa obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 kpa, ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W niniejszej sprawie zarówno Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jak i organ I instancji nie przeprowadzili należytego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia zaistnienia przesłanek do zastosowania przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przepisem tym jest art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 ze zm. - dalej: ustawa), zgodnie z którym wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie, w terminie określonym w tej decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Zawarta w ww. przepisie kompetencja organów do nakładania osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do zabytku obowiązku przeprowadzenia w określonym terminie m.in. robót budowlanych w celu ochrony zabytku przed jego zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem. Kompetencja ta wiąże się ściśle z podstawową zasadą wyrażoną w art. 6 ust. 1 ustawy nakazującą ochronę zabytków i sprawowanie opieki nad zabytkami bez względu na stan zachowania oraz obowiązkami podmiotów posiadających tytuł prawny do zabytku. Nie ulega wątpliwości, że co do zasady każdy zabytek nieruchomy podlega ochronie konserwatorskiej, co powoduje konieczność utrzymywania go w należytym stanie technicznym oraz podejmowania czynności i wykonywania robót mających na celu zabezpieczenia jego wartości historycznej, artystycznej i naukowej. Nie oznacza to jednak, że organy ochrony konserwatorskiej zwolnione są z obowiązku wnikliwego zbadania każdego indywidualnego przypadku zarówno pod kątem spełnienia przesłanek z art. 49 ustawy, jak też zasadności i celowości ewentualnych robót budowlanych w kontekście utrzymywania statusu zabytku w odniesieniu do określonej nieruchomości. W ocenie Sądu hipotezy i dyspozycji art. 49 ustawy nie można w sposób kategoryczny oddzielić od treści art. 13 ustawy, pomimo, iż przepisy te stanowią materialnoprawną podstawę dwóch odrębnych postępowań administracyjnych. Jak wynika z treści art. 3 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy zabytkiem nieruchomym jest nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Jedną z form ochrony zabytku nieruchomego jest wpis tego zabytku do rejestru (art. 7 pkt 1 ustawy). Z kolei art. 13 ust. 1 ustawy określa przesłanki, po spełnieniu których zabytek może zostać skreślony z rejestru zabytków. Zgodnie z tym przepisem zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru. Stosownie zaś do treści art. 13 ust. 6 ustawy postępowanie w sprawie skreślenia zabytku z rejestru wszczyna się z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy.

Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów skreślenie zabytku nieruchomego z rejestru zabytków następuje w sytuacji, gdy uległ on zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. Co istotne ustawodawca nie pozostawił organom ochrony konserwatorskiej żadnego luzu decyzyjnego w zakresie zastosowania ww. art. 13 ust. 1 ustawy nakazując dokonanie skreślenia zabytku nieruchomego z rejestru po spełnieniu ustawowych przesłanek. Zaznaczenia również wymaga, że postępowanie prowadzone w przedmiocie wykreślenia zabytku z rejestru prowadzone jest nie tylko na wniosek zainteresowane podmiotu ale także z urzędu (art. 13 ust. 6 ustawy). Zdaniem Sądu oznacza to, że obowiązkiem organu ochrony konserwatorskiej jest - przed przestąpieniem do wydania decyzji nakazowej z art. 49 ust. 1 ustawy - dokonanie z urzędu oceny, czy obiekt objęty postępowaniem powinien być nadal objęty ochroną konserwatorską ze względu na znaczny stopień jego zniszczenia, w oparciu o art. 13 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 6 ustawy.

Jak wskazano wyżej każdy zabytek podlega ochronie bez względu na stan zachowania. Nie oznacza to jednak, że obiekt nieruchomy, którego remont wymaga w rzeczywistości przeprowadzenia pełnej jego rekonstrukcji, co zostało potwierdzone opinią biegłych (wyrok NSA z dnia 28 lipca 1994 r., I SA 1140/93, ONSA.OZ 1997, nr 2, poz. 7) lub dotknięty tzw. "śmiercią techniczną" (wyrok NSA z dnia 16 listopada 2001 r., I SA 906/00, Monitor Prawniczy 2001, nr 24, s. 1196.) powinien być w każdym przypadku objęty postępowaniem nakazowym określonym w art. 49 ust. 1 ustawy. Trudno oczekiwać od właściciela zabytku nieruchomego, aby zakres robót budowlanych nakazanych przez organ sprowadzał się w istocie do pełnej rekonstrukcji (odbudowy) zniszczonego zabytku. Skoro w art. 49 ust. 1 ustawy jest mowa o konieczności przeprowadzenia robót w celu ochrony zabytku przed jego uszkodzeniem lub zniszczeniem to brak jest podstaw do zastosowania tego przepisu w przypadku, gdy zniszczenie zabytku już nastąpiło, ze względu na wieloletnie zaniedbania, nie tylko zresztą ze strony właściciela zabytku ale także organu ochrony konserwatorskiej, którego działania kontrolne i nakazowe są zdecydowanie spóźnione.

Z protokołu kontroli nieruchomości przy ul. Ł. w W., przeprowadzonej w dniu 30 maja 2012 r., wynika jednoznacznie, że stan zachowania obiektu jest bardzo zły. Jak podano w protokole widoczne są liczne ubytki tynku i detalu architektonicznego. Brak jest również ganku od strony wejścia ogrodowego i kolumnowego portyku od strony wejścia głównego, zaś nad wejściem głównym zachowały się jedynie resztki stropu portyku. Ponadto przedstawiciel organu stwierdził miejscowe ubytki drewnianych elementów konstrukcyjnych budynku w ścianie zachodniej, w narożniku północno-zachodnim i w partii gzymsu od strony wejścia głównego spowodowane korozją biologiczną. Również rynny i rury spustowe są uszkodzone i niekompletne, zaś pokrycie dachowe z blachy jest uszkodzone, co powoduje m. in., że z wnętrza budynku widoczne są prześwity w pokryciu dachowym wzdłuż kalenicy, a większy jego ubytek wraz z odeskowaniem widoczny jest wokół komina. Dodatkowo stwierdzono, że stropy budynku są miejscowo zarwane i przegniłe. Z protokołu kontroli wynika, że w dobrym stanie zachowane są jedynie podłogi, posadzki, piece kaflowe, kominek i schody. Wskazano też, że wprawdzie większość stolarki jest zachowana, ale w znacznej części przegniła. Dokumentacja fotograficzna załączona do protokołu potwierdza zły stan techniczny budynku.

Z powyższych ustaleń organu wynika, że budynek zlokalizowany przy ul. Ł. w W. znajduje się w bardzo złym stanie technicznym, co wywołuje uzasadnione wątpliwości co do zachowania jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. W takiej sytuacji ewentualne podjęcie decyzji nakazowej z art. 49 ust. 1 ustawy powinno zostać poprzedzone nie tylko oceną stanu technicznego obiektu, ale również wstępną oceną organu dotyczącą zachowania przez obiekt walorów uzasadniających pozostawanie nieruchomości w rejestrze zabytków.

Zgodzić się należy z twierdzeniem skarżącego, który wskazał, że działanie organu jest spóźnione. W tej jednak sytuacji najistotniejsza do rozstrzygnięcia przez organy obu instancji pozostaje wątpliwość, czy ewentualne roboty budowlane są w istocie celowe ze względu na brak możliwości ochrony zabytku przed jego całkowitym zniszczeniem, na co również wskazuje skarżący. Jak podniósł P. S. więźba i pokrycie dachu przedmiotowego obiektu są kompletnie przegniłe i ich stan nie daje technicznych możliwości przeprowadzenia jakichkolwiek prac konserwatorskich czy budowlanych w zakresie pokrycia dachowego, montażu rynien czy rur spustowych. Zwrócił także uwagę, że zlecone odeskowanie otworów powstałych w wyniku przegnicia drewna znajdujących się na ścianie zachodniej wokół wejścia głównego oraz otworu w północno-zachodnim narożniku obiektu oraz ubytku gzymsu na ścianie zachodniej, w żaden sposób skutecznie nie zabezpieczy substancji budynku. Obowiązkiem organu było w takim przypadku szczególnie wnikliwe ustosunkowanie się do argumentów strony wskazujących na brak technicznych możliwości wykonania robót budowlanych oraz całkowity brak ich sensu. Ocena techniczna organu w takim przypadku musi być często poprzedzona odpowiednią ekspertyzą wskazującą zarówno na możliwości techniczne przeprowadzenia robót budowlanych, jak i ich wpływ na zachowanie zabytku i realną szansę na przywrócenie mu prawidłowego stanu technicznego, a rozważania organu powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Tymczasem zarówno organ I instancji, jak organ odwoławczy całkowicie pominęli w swoich rozważaniach odniesienie do stopnia zniszczenia zabytku oraz możliwości technicznych wykonania robót budowlanych, ograniczając się jedynie do powielenia stosunkowo oczywistych twierdzeń dotyczących konieczności ochrony zabytku nieruchomego. Bez wątpienia względy natury ekonomicznej nie mogą przesądzać o zaniechaniu działań mających na celu zachowanie substancji i wartości zabytkowej przedmiotowego budynku, na co słusznie wskazał Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Niemniej jednak obowiązkiem organu było przeprowadzenie wnikliwego postępowania dowodowego w zakresie stanu zniszczenia budynku i jednoznaczne wskazanie, czy obiekt będący przedmiotem prowadzonego postępowania ma realną szansę na ochronę przed całkowitym unicestwieniem ze względu na stopień jego zniszczenia. Konieczność przeprowadzenia takiego postępowania jest tym bardziej uzasadniona, że stan budynku jest nie tylko wynikiem długoletnich zaniedbań ze strony właściciela, na co wskazuje organ odwoławczy, ale także długotrwałego braku właściwego nadzoru ze strony organów odpowiedzialnych za ochronę konserwatorską i spóźnionej reakcji organu. Bez wątpienia bowiem wcześniejsza ingerencja organu pozwoliłaby na znacznie skuteczniejsze realizowanie celów ustawowych i ochronę zabytku przed jego całkowitym zniszczeniem.

Brak odpowiedniego postępowania wyjaśniającego we wskazanym wyżej zakresie stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa, a brak właściwej oceny stanu faktycznego i możliwości zastosowania określonych rozwiązań prawnych stanowi naruszenie art. 80 kpa i 107 § 3 kpa. Z kolei nieodniesienie się organu II instancji do argumentów podnoszonych przez skarżącego stanowi naruszenie art. 15 kpa. W ocenie Sądu wszystkie te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli prawidłowe zastosowanie art. 49 ust. 1 ustawy.

Prowadząc na nowo postępowanie organ I instancji zobowiązany będzie przede wszystkim do wnikliwej oceny stanu zachowania obiektu objętego postępowaniem, pod kątem ewentualnego wystąpienia przesłanek z art. 13 ust. 1 ustawy, również przy wykorzystaniu wiedzy specjalnej w postaci ekspertyzy wykonanej przez biegłego zarówno pod kątem utraty jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, jak i możliwości oraz celowości ewentualnych robót budowlanych i konserwatorskich. Ustalenie, że stopień zniszczenia obiektu jest tak daleki, iż wyczerpuje to przesłanki z art. 13 ust. 1 ustawy, a jednocześnie brak jest technicznych możliwości i racjonalnych podstaw do nakazania przeprowadzenia robót budowlanych skutkować powinno umorzeniem postępowania prowadzonego w oparciu o art. 49 ust. 1 ustawy, stosownie do art. 105 kpa. Obowiązkiem organu wówczas będzie wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie wykreślenia obiektu z rejestru zabytków w oparciu o art. 13 ust. 1 ustawy. Ustalenie natomiast, że obiekt nadal zachowuje odpowiednie walory artystyczne, historyczne i naukowe, a wykonanie robót budowlanych stwarza realną szansę na przywrócenie mu odpowiedniego stanu technicznego skutkować powinno wydaniem decyzji nakazowej z art. 49 ust. 1 ustawy. Postępowanie administracyjne powinno zostać przeprowadzone przy rygorystycznym zastosowaniu bezwzględnie obowiązujących reguł dowodowych z art. 7 i 77 § 1 kpa, a uzasadnienie wydanej decyzji odpowiadać wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Podkreślenia wymaga, że obszerną część uzasadnienia powinien zajmować opis dokonanych ustaleń faktycznych oraz rozważania organu dotyczące celowości zastosowania art. 13 ust. 1 ustawy lub art. 49 ust. 1 ustawy.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 132 ppsa i na podstawie art. 152 ppsa, należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa.