Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 224/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
*Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w Wydziale II w dniu 1 września 2006 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej I. uchyla decyzję I i II instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; III. zasądza zwrot kosztów postępowania od Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącej w kwocie 200 (dwieście) zł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191) oraz art. 104 i 107 § 3 kpa, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. odmówił skarżącej J. Z. przyznania renty strukturalnej.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że odmowa nastąpiła ze względu na naruszenie przepisów określonych w wyżej wymienionym rozporządzeniu i wskazano, iż wnioskodawca nie prowadził nieprzerwanie działalności rolniczej przez okres 10 lat. Przedstawione dokumenty, to jest akt notarialny Repertorium [...] nr [...] oraz odpis z księgi wieczystej nr [...], zaświadczenie z KRUS [...], historyczny wypis z Ewidencji Gruntów i Budynków, gdzie nie ma wpisanego wnioskodawcy renty strukturalnej jako dzierżawcy gruntów, świadczą, zdaniem organu I instancji, że nie zostały spełnione warunki § 2 ppkt 1 i § 4 ppkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. Z., domagając się dokładnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej, gdyż decyzja organu I instancji nie jest dla niej satysfakcjonująca. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem zawartym w uzasadnieniu tejże decyzji, że nie prowadziła nieprzerwanie działalności rolniczej przez okres 10 lat. Podała, iż od 1993 do 2000 roku dzierżawiła grunty rolne od B. G. o pow. 3,89 ha na podstawie umowy ustnej, na dowód czego złożyła oświadczenie podpisane w kancelarii notarialnej przez dwóch świadków. B. G. sprzedał jej grunty z chwilą przejścia na rentę w dniu 21 lipca 2000 r. Wskazała, iż po zliczeniu okresu dzierżawy i posiadania własności okres prowadzenia działalności rolniczej wynosi 13 lat.

W dniu [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wydał na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., § 4 pkt 2, § 19 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191), art. 5a ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.), art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz art. 553 k.c, decyzję Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji odwoławczej wskazano, iż stanowisko organu I instancji zostało oparte na § 18 ust. 5 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z którym do wniosku o przyznanie renty strukturalnej dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej, w tym okres prowadzenia działalności rolniczej w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku. W myśl cytowanego rozporządzenia (§ 19 ust. 2 i 3) dokumentami potwierdzającymi taką okoliczność są m.in.: akty notarialne, inne dokumenty, w tym oświadczenia, potwierdzające łączną powierzchnię i stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego, zaświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o okresach podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku o rentę strukturalną i oświadczenie o prowadzeniu działalności rolniczej w okresach nieobjętych ubezpieczeniem emerytalno-rentowym w KRUS. Organ odwoławczy wskazał, iż zdaniem Kierownika Biura Powiatowego w B., wnioskodawca nie przedłożył dokumentów zawierających urzędowe potwierdzenie prowadzenia działalności rolniczej w posiadanym gospodarstwie w okresie od 27 września 1995 r. do 21 lipca 2000 r.

Organ II instancji, powołując się na poczynione ustalenia faktyczne i dołączone do akt sprawy dokumenty, w szczególności umowę sprzedaży z dnia 21 lipca 2000 r. zawartą w formie aktu notarialnego (Repertorium [...] nr [...]) pomiędzy wnioskodawcą a B. G., zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz wypis z rejestru gruntów, stwierdził, że strona może udokumentować prowadzenie działalności rolniczej dopiero od 2000 r., a więc od momentu zakupu gruntu rolnego od B. G.. Wskazując, że wnioskodawczyni w odwołaniu od decyzji organu I instancji podała, iż była dzierżawcą zakupionego gruntu od 1993 r., organ podkreślił, że nie przedłożyła ona umowy dzierżawy, a jedynie notarialnie potwierdzone oświadczenia dwóch świadków: B. Ł. oraz W. S., którzy potwierdzili, że wnioskodawczyni od roku 1993 do dnia 21 lipca 2000 r. była dzierżawcą nieruchomości rolnej o pow. 3,89 ha. Organ II instancji stwierdził, że dodatkowo z przytoczonego wyżej zaświadczenia KRUS z dnia [...] wynika, iż J. Z. jest płatnikiem podatku rolnego za gospodarstwo rolne dopiero od 21 lipca 2000 r., co w konsekwencji poddaje, zdaniem organu odwoławczego, w wątpliwość oświadczenie wnioskodawcy o prowadzeniu przed rokiem 2000 działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym. Jak podano dalej w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej, wszystkie przedstawione oświadczenia nie wyczerpują warunku przedstawionego w § 19 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z którym dokumentami potwierdzającymi okoliczności, o których mowa w § 18 ust. 5 pkt 1, są m.in. inne dokumenty, w tym oświadczenia, potwierdzające łączną powierzchnię i stan prawny posiadanego gospodarstwa. Organ odwoławczy podniósł następnie, iż pomimo faktu, że J. Z. stała się właścicielką działki nr [...] o pow. 0,05 ha na podstawie umowy sprzedaży z dnia 23 września 1975 r., to jednak zgodnie z wypisem z rejestru gruntów sporządzonego według stanu z dnia 3 października 2000 r. wyżej wymieniona działka figuruje jako grunt rolny zabudowany, co może sugerować, iż na tym gruncie nie jest prowadzona produkcja rolna. W ujęciu art. 553 kodeksu cywilnego gospodarstwo rolne jest zespołem różnorodnych składników, które tworzą zorganizowaną całość. Wyliczenie składników, które wchodzą w skład gospodarstwa określa nie tyle ich status prawny, co zdolność produkcyjną, jak również podkreśla, że gospodarstwo rolne jest przede wszystkim jednostką produkcji rolnej, a pozycję pierwszoplanową zajmują grunty rolne (por. M. Bednarek, Mienie. Komentarz do art. 44-553 Kodeksu Cywilnego, Komentarze do k.c. Zakamycze 1997, s. 217). Nadto organ wskazał, iż jedynym - w jego ocenie -wiarygodnym dokumentem potwierdzającym stan prawny przedmiotowego gruntu rolnego w odniesieniu do J. Z. jest umowa sprzedaży sporządzona w formie aktu notarialnego z dnia 21 lipca 2000 r., która uprawdopodobnia fakt prowadzenia na tym gruncie działalności rolniczej przez stronę dopiero od 21 lipca 2000 r., co oznacza, iż w spornym okresie prawnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości był B. G. Biorąc pod uwagę fakt, że dokumenty przedstawione w sprawie, a nie będące dokumentami urzędowymi, podlegają swobodnej ocenie dowodów, organ I instancji rozpatrując zgromadzony materiał dowodowy poddał pod wątpliwość oświadczenia osób trzecich potwierdzających fakt prowadzenia działalności rolniczej przez stronę, a nie mających odzwierciedlenia w dokumentach prawnych. Zdaniem organu oświadczenia te nie uwiarygodniają w sposób dostateczny okoliczności, jakie winny być wykazane przez stronę. Dokumenty, które nie są dokumentami urzędowymi, są dokumentami prywatnymi. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przyznają dokumentom prywatnym szczególnej mocy dowodowej, zatem podlegają one ocenie organu prowadzącego postępowanie na zasadach ogólnych. W ocenie organu odwoławczego, decyzja Kierownika Biura Powiatowego jest merytorycznie właściwa, mimo że Dyrektor Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. przyznał, iż uzasadnienie prawne decyzji organu I instancji jest niewyczerpujące, zaś uzasadnienia faktycznego brakuje. Organ odwoławczy podniósł następnie, że uzasadnienie jest integralną częścią decyzji i z tego twierdzenia wywodzi się tezę o dopuszczalności podnoszenia w odwołaniu do organu II instancji lub w skardze do sądu administracyjnego zarzutów dotyczących uzasadnienia decyzji, jak też odwoływania się do wyższego organu lub zaskarżenia do sądu administracyjnego samego uzasadnienia decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, iż zadaniem uzasadnienia jest przekonanie strony o prawidłowości rozstrzygnięcia. Powinno ono być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania, sprecyzowanej w art. 11 k.p.a. Równocześnie uzasadnienie powinno umożliwić organowi nadzoru oraz sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Mimo uchybień, jakie zawiera decyzja Kierownika Biura Powiatowego w B., zarówno rozstrzygnięcie, jak i zastosowanie przepisów prawa, zdaniem organu odwoławczego, jest właściwe. Z uwagi na fakt, iż to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i dowodów, na podstawie których strona wnosi o przyznanie jej renty strukturalnej, organ II instancji podjął decyzję o utrzymaniu w mocy kwestionowanej decyzji odmawiającej J. Z. renty strukturalnej, gdyż okoliczność prowadzenia działalności rolniczej przez okres co najmniej 10 lat nie została udowodniona.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła J. Z.

Skarżąca decyzji tej zarzuciła naruszenie prawa materialnego, to jest: art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. Nr 52, poz. 539 ze zm.) przez uznanie, że nie spełnia warunku określonego w tym przepisie; § 8 ust. 2 i § 19 ust. 2 pkt. 7 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191) przez uznanie, że nie udowodniła prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym nieprzerwanie co najmniej przez 10 lat przed złożeniem wniosku o przyznanie renty, co miało wpływ na wynik sprawy. Skarżąca zarzuciła nadto naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 136 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, co miało wpływ na wynik sprawy. W związku z tymi naruszeniami strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Uzasadniając swoją skargę J. Z. podniosła, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W., że decyzja organu I instancji mimo wadliwego uzasadnienia jest merytorycznie trafna, a argumenty, które organ odwoławczy na potwierdzenie słuszności tego stanowiska przywołuje, są całkowicie chybione. Skarżąca podniosła, iż w zaskarżonej decyzji zarzuca się, że nie przedłożyła umowy dzierżawy, tymczasem w stosunkach wiejskich na ogół takiej umowy nie zawiera się na piśmie, zwłaszcza, że dla jej ważności forma pisemna nie jest konieczna. Dotyczy to w szczególności bezczynszowego użytkowania, o którym mowa w art. 708 k.c, które miało miejsce w tej sprawie. Skarżąca oświadczyła, iż właścicielowi gruntu, B. G., płaciła kwoty, które pozwoliły mu na poniesienie podatków i innych ciężarów związanych z własnością. Zdaniem skarżącej, organ I instancji, skoro powziął wątpliwość, co do prawdziwości jej oświadczenia o prowadzeniu działalności rolniczej na tym gruncie przed nabyciem go na własność, mógł na przykład przesłuchać świadków lub zażądać oświadczeń na przykład od domowników B. G. Przede wszystkim jednak powinien pouczyć stronę, że konieczne jest przedstawienie dodatkowych dowodów w tym zakresie. Nie podejmując tych czynności organ I instancji naruszył zasadę wypływającą z art. 9 i art. 75 § 1 k.p.a., a organ odwoławczy tego nie dostrzegł. Za chybione skarżąca uznała również stanowisko organu odwoławczego, że jej oświadczenie o prowadzeniu działalności rolniczej przed 21 lipca 2000 r. miałoby budzić wątpliwości z tego powodu, że przed tą datą nie była płatnikiem podatku rolnego od gospodarstwa, które dzierżawiła - czy ściślej bezczynszowo użytkowała. Zdaniem skarżącej, żadna z wersji art. 3 ustawy o podatku rolnym od daty jej uchwalenia do chwili obecnej nie przewidywała, aby podatnikiem tego podatku miał być posiadacz zależny. A tylko taki status miała w odniesieniu do uprawianego przez nią gospodarstwa rolnego do lipca 2000 r., kiedy je kupiła. Skoro zatem była posiadaczem zależnym, to nie mogła być podatnikiem podatku rolnego.

Skarżąca podniosła, iż z treści § 19 ust. 2 i 3 wynika, że fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego przez co najmniej 10 lat przed złożeniem wniosku może być potwierdzony różnorodnymi dokumentami, w tym również dokumentami prywatnymi w postaci oświadczeń. Wynika z tego, że ustawodawca w powołanej regulacji zezwolił na dowodzenie tej okoliczności na równych prawach: dokumentami urzędowymi, o których mowa § 19 ust. 2 pkt 1-6, a także dokumentami prywatnymi w postaci m.in. oświadczeń. Taki materiał dowodowy podlega swobodnej ocenie dowodów, jednakże ocena "swobodna" to nie to samo, co ocena dowolna. W opinii skarżącej taką właśnie ocenę materiału dowodowego w postaci oświadczeń dotyczących prowadzenia przez stronę gospodarstwa rolnego przed lipcem 2000 r. zastosował organ I instancji, a organ odwoławczy tego nie dostrzegł. Skarżąca zarzuciła ponadto, że organy obu instancji nie wskazały przekonywujących powodów, dla których oświadczeniom złożonym przez osoby trzecie na okoliczność prowadzenia przez skarżącą działalności rolniczej przed lipcem 2000 r. nie należało dać wiary. Zdaniem skarżącej całkowicie nietrafne jest stanowisko, że oświadczenia te należało poddać w wątpliwość z tego powodu, że nie znalazły "odzwierciedlenia w dokumentach prawnych". J. Z. podniosła, iż właśnie dlatego, że nie dysponowała innymi dokumentami prawnymi na udowodnienie tej okoliczności, niezbędne było skorzystanie z oświadczeń świadków. Zaskarżona decyzja nie wskazuje zaś, dlaczego oświadczeniom akurat tych świadków nie można dać wiary. Zdaniem skarżącej, byłoby to zasadne, jeżeli organ stwierdziłby na przykład, że te osoby w tych latach nie mieszkały w tej miejscowości i w związku z tym nie mogły mieć żadnej wiedzy na ten temat. Skoro nic takiego nie miało miejsca, a w każdym razie organ tego nie sprawdził i nie zarzucał, to dokonana przez niego ocena tych oświadczeń jest najzupełniej dowolna i przez to niezgodna z prawem. Dlatego też - w ocenie skarżącej - organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 11, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. przez to zwłaszcza, że nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie pouczył strony o możliwości przedstawienia oświadczeń innych świadków na okoliczność prowadzenia przez nią działalności rolniczej, skoro te, które strona przedłożyła, organ uznał za niewystarczające, czy niewiarygodne. Skarżąca podniosła, iż organ ten mógł również wyznaczyć rozprawę administracyjną i dopuścić dowód z przesłuchania autorów oświadczeń w charakterze świadków. Organ odwoławczy naruszył zaś prawo, w opinii skarżącej, bo tego nie dostrzegł i nie skorzystał z możliwości uchylenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. na podstawie art. 138 k.p.a. lub uzupełnienia dowodów, ku czemu podstawę daje art. 136 k.p.a. W ocenie skarżącej uchybienia te miały ewidentny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Organ odwoławczy podał w szczególności, iż niezrozumiały jest zarzut strony dotyczący naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie, albowiem podstawą prawną do przyznawania renty strukturalnej jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, a nie wspomniana wyżej ustawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zapadłych w rozpatrywanej sprawie decyzji stanowią przepisy wydanego na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 oraz z 2004 r. Nr 42, poz. 386) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 z późn. zm.), a procedurę ich wydania regulują przepisy Kodeksu

postępowania administracyjnego.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy skarżąca prowadziła nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w tym okresie podlegała ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez okres co najmniej 5 lat, a zatem czy spełniała warunek określony w § 4 pkt 2 przywołanego wyżej rozporządzenia, konieczny do przyznania jej renty strukturalnej.

W opinii organów administracyjnych obu instancji skarżąca nie wykazała, iż rzeczywiście warunek ten spełniła, gdyż nie przedłożyła dokumentów zawierających urzędowe potwierdzenie prowadzenia działalności rolniczej w posiadanym gospodarstwie w okresie od 27 września 1995 r. do 21 lipca 2000 r. Organ odwoławczy wskazując, że skarżąca podała, iż była dzierżawcą zakupionego gruntu od 1993 r., zaznaczył, że nie przedłożyła ona umowy dzierżawy, a jedynie notarialnie potwierdzone oświadczenia dwóch świadków: B. Ł. oraz W. S. Przyznając, iż świadkowie ci potwierdzili, że skarżąca od roku 1993 do dnia 21 lipca 2000 r. była dzierżawcą nieruchomości rolnej o pow. 3,89 ha, organ stwierdził, że wszystkie przedstawione przez skarżącą oświadczenia nie wyczerpują warunku przedstawionego w § 19 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z którym dokumentami potwierdzającymi okoliczności, o których mowa w § 18 ust. 5 pkt 1 cytowanego rozporządzenia, są m.in. inne dokumenty, w tym oświadczenia, potwierdzające łączną powierzchnię i stan prawny posiadanego gospodarstwa. W ocenie organu II instancji jedynym wiarygodnym dokumentem potwierdzającym stan prawny przedmiotowego gruntu rolnego w odniesieniu do J. Z. jest umowa sprzedaży sporządzona w formie aktu notarialnego z dnia 21 lipca 2000 r., która uprawdopodobnia fakt prowadzenia na tym gruncie działalności rolniczej przez stronę skarżącą dopiero od 21 lipca 2000 r., a oświadczenia osób trzecich potwierdzających fakt prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącą w spornym okresie, nie uwiarygodniają w sposób dostateczny okoliczności, jakie winny być wykazane przez stronę, ponieważ nie mają odzwierciedlenia w dokumentach prawnych.

Z powyższym stanowiskiem organu administracyjnego nie można się zgodzić.

Przepis § 18 ust. 5 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, stanowi, iż do wniosku o przyznanie renty strukturalnej dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania takiej renty, w tym m.in. potwierdzające łączną powierzchnię i stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegała powierzchnia i stan prawny tego gospodarstwa w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku (pkt 1) oraz okres prowadzenia działalności rolniczej w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku (pkt 2).

Stosownie do § 19 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, dokumentami potwierdzającymi okoliczności, o których mowa w § 18 ust. 5 pkt 1, są: 1) akt notarialny; 2) prawomocne orzeczenie sądu; 3) ostateczna decyzja administracyjna; 4) wypis z księgi wieczystej; 5) wypis z ewidencji gruntów i budynków; 6) zaświadczenie właściwego wójta (burmistrza lub prezydenta miasta); 7) inne dokumenty, w tym oświadczenia, potwierdzające łączną powierzchnię i stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego.

W myśl zaś ust. 3 tego paragrafu, dokumentami potwierdzającymi okoliczności, o których mowa w § 18 ust. 5 pkt 2, są dokumenty wymienione w ust. 2 oraz: 1) zaświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o okresach podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku o rentę strukturalną; 2) oświadczenie o prowadzeniu działalności rolniczej w okresach nieobjętych ubezpieczeniem, o którym mowa w pkt 1.

Zgodnie z art. 694 kc w związku z art. 660 kc, umowa dzierżawy na czas dłuższy niż rok powinna być zawarta na piśmie. W razie niezachowania tej formy poczytuje się umowę za zawartą na czas nie oznaczony.

Skoro przepisy Kodeksu cywilnego nie wymagają dla ważności umowy dzierżawy formy pisemnej, to okoliczność, że - jak twierdzi skarżąca - umowę taką zawarła w formie ustnej nie wyklucza możliwości udowodnienia tego faktu za pomocą wszelkich dowodów przeprowadzonych zgodnie z unormowaniami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zauważyć wypada, że stosownie do § 19 ust. 2 pkt 7 i ust. 3 wyżej wymienionego rozporządzenia, okoliczności potwierdzające łączną powierzchnię i stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegała powierzchnia i stan prawny tego gospodarstwa w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku, a także okres prowadzenia działalności rolniczej w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku, mogą potwierdzać inne dokumenty, niż wymienione w pkt 1-6, w tym oświadczenia, potwierdzające łączną powierzchnię i stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego, jak również potwierdzające prowadzenie działalności rolniczej w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku (§19 ust. 3 w związku z § 19 ust. 2 pkt 7).

W myśl zaś § 19 ust. 3 pkt 2 cytowanego rozporządzenia, dokumentami potwierdzającymi okres prowadzenia działalności rolniczej w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku mogą być oświadczenie o prowadzeniu działalności rolniczej w okresach nieobjętych ubezpieczeniem, o którym mowa w pkt 1 tego ustępu.

Zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Reguły tej nie mogą ograniczać unormowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, gdyż przepisy rozporządzenia nie mogą ograniczać ogólnych zasad wynikających z przepisów ustawowych.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca przedłożyła oświadczenia dwóch świadków potwierdzających, iż od roku 1993 do dnia 21 lipca 2000 r. była ona dzierżawcą nieruchomości rolnej o pow. 3,89 ha.

Z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika, dlaczego organ ten odmówił wiarygodności tym dowodom.

Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że organ ten odmówił wiarygodności tym dowodom, ponieważ nie miały odzwierciedlenia w dokumentach urzędowych.

Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wynika również z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia).

Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1

kpa).

Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad i przepisów procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć wypada, że naruszenie unormowań wynikających z art. 107 § 3 kpa przez organ I instancji zostało dostrzeżone przez organ odwoławczy, który jednak sam nie ustrzegł się naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Organ II instancji podjął co prawda starania zmierzające do wykazania, dlaczego nie dał wiary przedstawionym przez skarżącą dowodom, jednakże zasadnicze wątpliwości wiążą się ze sposobem oceny tych dowodów. Podstawową zasadą postępowania dowodowego jest wprawdzie zasada swobodnej oceny dowodów, wyrażona w art. 80 kpa, jednak - by nie przekształcała się ona w ocenę dowolną (samowolną) - musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego wraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. W literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie przyjmuje się, że: 1) ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego; 2) organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na mocy art. 76 § 1 kpa szczególne znaczenie dowodowe. To jednak, że dana okoliczność nie jest udowodniona za pomocą dokumentu urzędowego, nie oznacza, że nie można udowodnić jej w inny - zgodny z przepisami procedury administracyjnej - sposób. Organ administracyjny obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności, ustosunkowując się do istotnych różnic, na przykład w zeznaniach świadków powołanych w sprawie. Można określonym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny. Ocena ta powinna być dokonana z uwzględnieniem zasad wiedzy, doświadczenia życiowego i prawideł logiki. W szczególności nie można odmówić wiarygodności dowodom tylko z tego powodu, że nie znajdują one potwierdzenia w dokumentach urzędowych. Gdyby bowiem dana okoliczność była potwierdzona treścią dokumentu urzędowego, zbędne byłoby prowadzenia kolejnych dowodów na tę samą okoliczność. Jeżeli natomiast dana okoliczność nie jest potwierdzona treścią dokumentu urzędowego, to może być ona udowodniona przy pomocy innych dowodów.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przywołanych wyżej przepisów procedury administracyjnej, przy czym uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 oraz art. 200 w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.