Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 634/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 pkt 2, art. 19, art. 65, art. 156 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 22 ust. 1, art. 30, art. 30 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Marcin Kamiński AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia, że świadczenia rodzinne są nienależnie pobranymi i zobowiązania do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 634/21

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2021r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania M. N. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2020 r., nr [...] w sprawie ustalenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego oraz zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Jak wynika z akt sprawy, w wyniku wniosku M. N. z [...] listopada 2015r. Burmistrz Miasta [...] decyzją z [...] listopada 2015r. nr [...] przyznał skarżącej świadczenie rodzinne w formie zasiłku pielęgnacyjnego na M. N. bezterminowo od 1 listopada 2015r.

W wyniku uzyskania informacji o zastosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Burmistrz Miasta [...], decyzją z [...] października 2017r. nr [...] uchylił decyzję własną z [...] listopada 2015r. na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.).

Następnie Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2018r. nr [...] w oparciu o art. 23a ust. 6 u.ś.r. przyznał prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 listopada 2015r. do 31 grudnia 2016r. natomiast odmówił prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 stycznia 2017r. Wojewoda przyjął, że w okresie od 1 stycznia 2017r. małżonkowi skarżącej – G. N. został przyznany niemiecki zasiłek rodzinny na M. N.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2018r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2018r. W wyniku skargi M. N., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 16 stycznia 2019r., sygn. II SA/Rz 1071/18 uchylił decyzję Kolegium z [...] lipca 2018r. Po ponownym rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] kwietnia 2019r. nr [...] ponownie utrzymało w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2018r. Wojewódzki Sąd Administrcayjny w Rzeszowie wyrokiem z 20 listopada 2019r., II SA/Rz 736/19 oddalił skargę M. N. na decyzję SKO w [...] z [...] kwietnia 2019r. nr [...].

W związku z powyższym, Wojewoda [...] po wszczęciu postępowania w sprawie nienależnie pobranego świadczenia, decyzją z [...] listopada 2020r. nr [...]:

1) ustalił, że świadczenia rodzinne, które pobrała M. N. za okres od 1 stycznia 2017r. do 30 września 2017r. tj. zasiłek pielęgnacyjny dla M. N. w kwocie 1 377 zł są świadczeniami rodzinnymi nienależnie pobranymi;

2) zobowiązał M. N. do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości 1 377 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

W uzasadnieniu Wojewoda przywołał treść art. 23a ust. 9 u.ś.r. oraz wskazał, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. uważa się, świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5 u.ś.r. za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne.

Wojewoda wskazał, że zgodnie z informacjami przekazanymi przez instytucję niemiecką G. N. zostały przyznane świadczenia rodzinne w Niemczech od stycznia 2015 r. Na M. N. w okresie od 1 stycznia 2017 r. został przyznany niemiecki zasiłek rodzinny w wysokości 223,00 Euro miesięcznie. W okresie od 1 stycznia 2017 do 30 września 2017. krajem pierwszeństwa do wypłaty świadczeń rodzinnych są Niemcy. W Polsce może być przyznany jedynie dodatek dyferencyjny. Ten jednak nie przysługuje w tym okresie, gdyż miesięczna wysokość świadczeń rodzinnych przysługujących za granicą przekracza wysokość świadczeń możliwych do przyznania w Polsce.

W zakresie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków Wojewoda powołał się na uzasadnienie decyzji Nr [...] z [...] czerwca 2018. Wojewoda wskazał również, że zgodnie z przedstawionym harmonogramem wypłat świadczeń rodzinnych, strona pobrała świadczenia rodzinne w okresie od 1 stycznia do 30 września 2017r., które to świadczenia zostały pobrane nienależnie.

M. N. wniosła odwołanie od decyzji Wojewody podnosząc, że jej córka M. N., na którą strona pobierała sporny zasiłek pielęgnacyjny ma od urodzenia mózgowe porażenie dziecięce, padaczkę lekooporną oraz upośledzenie umysłowe w stopniu głębokim. Zdaniem odwołującej Wojewoda nie odróżnia świadczeń rodzinnych klasycznych od opiekuńczych. Wojewoda błędnie przyjmuje, że zasiłek pielęgnacyjny należy do świadczeń klasycznych. Odwołująca wyjaśniła, że w Niemczech zasiłek pielęgnacyjny nazywa się "Pflegegeld" i wypłacany jest dzięki składkom "Pflegeversicherung". Należy się osobom, które są ubezpieczone w Niemczech. Dzieciom niepełnosprawnym opieka medyczna, terapia, rehabilitacja, leki i pampersy przysługują za darmo.

SKO w [...] opisaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2021r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu Kolegium oceniło, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe i zgodne z obowiązującym stanem prawnym. Nie budzi też wątpliwości rzetelność prowadzenia postępowania i wyjaśnienie przesłanek będących podstawą uzasadnienia decyzji.

SKO wskazało, że zgodnie z art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. UE L 04.166.1 ze zm.), w przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, mają zastosowanie następujące zasady pierwszeństwa. W przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności -prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek; w drugiej kolejności - prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności - prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania. W związku z powyższym w przypadku M. N. krajem pierwszeństwa do wypłaty świadczeń są Niemcy.

Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 60 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L Nr 284, str. 1 ze zm.), jeżeli instytucja, w której złożono wniosek uzna, że zastosowanie ma jej ustawodawstwo, jednak nie na zasadzie pierwszeństwa, zgodnie z art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia podstawowego, bada czy przysługuje prawo dodatku dyferencyjnego. W związku z faktem, że miesięczna wysokość świadczenia rodzicielskiego przysługującego za granicą przekracza wysokość świadczeń możliwych do przyznania w Polsce, prawo do świadczenia rodzicielskiego zostało zawieszone w całości. Nie przysługuje również dodatek dyferencyjny.

Powołując się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE ) w sprawie C347/12 Wiering Kolegium wskazało, że w ramach obliczenia dodatku dyferencyjnego należy brać pod uwagę świadczenia tego samego rodzaju biorąc pod uwagę ich przedmiot, cele, podstawę obliczenia, warunki przyznania oraz beneficjentów. Wyrok ten dotyczy zasiłków rodzinnych klasycznych oraz świadczeń wychowawczych (rodzicielskich). Orzeczenie dotyczyło przepisów rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. WE L 1971.149.2 ze zm.), jednak stosowane jest również do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/04.

Kolegium przyjęło, że w Polsce za świadczenia rodzicielskie związane z wychowaniem dziecka należy uznać dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oraz świadczenie pielęgnacyjne. Pozostałe świadczenia rodzinne w tym zasiłek pielęgnacyjny należą do klasycznych świadczeń rodzinnych.

Kolegium po przytoczeniu treści art. 30 u.ś.r. stwierdziło, że zarzuty odwołania są całkowicie bezzasadne.

M. N. wniosła skargę na decyzję SKO w [...] z [...] stycznia 2021.

W uzasadnieniu skarżąca zakwestionowała zasadność powoływania się przez Kolegium na wyrok TSUE w sprawie C-347/12, który dotyczy przydzielania świadczeń rodzinnych w Luksemburgu i w Niemczech. Nie ma więc związku z przedmiotową sprawą.

Skarżąca podkreśliła znaczenie regulacji, zamieszczonych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie a następnie przytoczyła część wstępną tego rozporządzenia.

Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 1 lit ii ww. rozporządzenia określenie "zasiłki rodzinne" oznacza okresowe świadczenia pieniężne przyznawane wyłącznie w zależności od liczby oraz, w danym przypadku, od wieku członków rodziny. Skarżąca zaznaczyła, że córka M. miała przyznany zasiłek pielęgnacyjny od urodzenia na stałe. Nie można więc zakwalifikować zasiłku pielęgnacyjnego do okresowych świadczeń. Córka posiada znaczny stopień niepełnosprawności od urodzenia do końca jej życia. Jest to jej prawo nabyte z racji nieuleczalnej choroby.

Skarżąca na poparcie swej argumentacji przytoczyła treść art. 1 pkt 2 rozporządzenia (WE) nr 647/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 kwietnia 2005 r., który dotyczy specjalnych świadczeń pieniężnych o charakterze nieskładkowym.

Skarżąca zarzuciła organom I i II instancji, że nie zapoznały się z prawem europejskim w wyniku czego córka cierpi z powodu niekompetencji urzędników .

W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie z przyczyn przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach – sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Skarga okazała się zasadna, gdyż Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą, która stanowi podstawę stwierdzenia jej nieważności, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Zaskarżona decyzja Kolegium została bowiem wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. To zaś stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

W niniejszej sprawie kluczowa okazała się kwestia właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego– jako organu II instancji do rozpoznania w zaskarżonej decyzji odwołania, które skarżąca złożyła od decyzji Wojewody z [...] listopada 2020r., ustalającej, że zasiłek pielęgnacyjny pobrany przez M. N. jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązującej skarżącą do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami za opóźnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z ogólną regułą, wynikającą z art. 17 pkt 2 k.p.a., organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do wojewodów - właściwi w sprawie ministrowie. Należy również zauważyć, że właściwość wojewody w sprawach dotyczących zasiłku pielęgnacyjnego – jako świadczenia rodzinnego wynika z art. 21 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., zgodnie z którym, do zadań wojewody w zakresie świadczeń rodzinnych należy wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Szczegółową regulację, dotyczącą sposobu realizacji przez wojewodę kompetencji w sprawach związanych z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego –zawiera art. 23a u.ś.r. Art. 23a ust. 6 u.ś.r. przewiduje, że po wydaniu przez organ właściwy decyzji uchylającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie – to wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych, zgodnie z art. 21 w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Następnie, zgodnie z art. 23a ust. 9 u.ś.r., wojewoda ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis art. 30 stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r., za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;.

Jak wynika z akt kontrolowanej sprawy, Wojewoda decyzją z [...] czerwca 2018r. przyznał skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla M. N. za okres od 1 listopada 2015r. do 31 grudnia 2016r. oraz odmówił przyznania skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 stycznia 2017r. Decyzja ta została początkowo utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w decyzji z [...] lipca 2018r. nr [...]. W wyniku uchylenia ww. decyzji Kolegium przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 16 stycznia 2019r., II SA/Rz 1071/18, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] kwietnia 2019r. nr [...], ponownie utrzymało w mocy decyzję Wojewody z [...] czerwca 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 listopada 2019r., II SA/Rz 736/19 oddalił skargę. Wyrok ten jest prawomocny. W związku z powyższym Wojewoda, po wszczęciu postępowania w sprawie, decyzją z [...] listopada 2020r. uznał po pierwsze, że zasiłek pielęgnacyjny pobrany przez skarżącą w okresie od 1 stycznia do 30 września 2017r. dla córki M. N. jest świadczeniem nienależnie pobranym. Po drugie Wojewoda w ww. decyzji zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 1377 zł wraz z odsetkami za opóźnienie. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca do Kolegium, które nie badając swojej właściwości w sprawie – zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2021r. utrzymało w mocy decyzję Wojewody z [...] listopada 2020r.

Jednakże w ocenie Sądu organem właściwym do rozpoznania odwołania skarżącej od decyzji Wojewody z [...] listopada 2020r. jest Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Żaden przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zawiera szczegółowej regulacji, która wprost określałaby organ wyższego stopnia w stosunku do wojewody i tym samym przewidywałaby odstępstwo do ogólnej zasady, wynikającej z art. 17 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym, organem takim jest właściwy minister. Ustawa ta zawiera natomiast przepis art. 22 ust. 1 u.ś.r. zgodnie z którym, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego jest władzą właściwą oraz instytucją łącznikową w zakresie świadczeń rodzinnych w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisu, który w niniejszej sprawie określałby w sposób szczególny organ wyższego stopnia w stosunku do wojewody nie zawiera również art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r. poz. 1428, dalej ustawa zmieniająca). Zgodnie z art. 23 ust. 2 tej ustawy, w sprawach z wniosków o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, złożonych przed dniem 1 stycznia 2019 r., organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze..

Sąd podziela ocenę wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 grudnia 2020r., sygn. I OW 120/20 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że przepis art. 23 ust. 2 ustawy zmieniającej dotyczy jedynie spraw zainicjowanych wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych złożonym przed 1 stycznia 2019 r. Przedmiotem niniejszej sprawy nie jest natomiast ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, lecz kwestia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, która jest rozstrzygana w odrębnym postępowaniu w oparciu o art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie ma tutaj znaczenia okoliczność, że nienależnie pobrane świadczenia są konsekwencją złożenia w sposób nieprawidłowy wniosków o ich przyznanie. Ścisłe powiązanie obu rodzajów decyzji nie zmienia faktu, że mamy do czynienia z dwoma odrębnymi postępowaniami administracyjnymi. Pierwsze z nich, dotyczące ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, zainicjowane wnioskiem skarżącej z 12 listopada 2015 r. (a więc przed 1 stycznia 2019 r.), zostało już zakończone decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2019 r. i nie jest przedmiotem niniejszej sprawy. Drugie, dotyczące ustalenia nienależnie pobranego świadczenia i obowiązku jego zwrotu, zostało wszczęte przez organ z urzędu.

Przepis art. 23 ust. 2 ustawy zmieniającej, w sposób wyraźny i jednoznaczny odwołuje się jedynie do spraw "z wniosków o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego". Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte z urzędu, nadto po 1 stycznia 2019 r. a przede wszystkim nie dotyczy ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, co oznacza, że art. 23 ust. 2 ustawy zmieniającej nie znajduje w nim zastosowania. Postępowanie dotyczące zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jak wskazano wcześniej, jest innym postępowaniem niż to, które dotyczy ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych.

Ponadto, przeciwko interpretacji art. 23 ust. 2 ustawy zmieniającej przemawia również to, że gdyby przepis ten miał dotyczyć wszystkich spraw odnoszących się do tych świadczeń, w tym spraw o ustalenie i zwrot nienależnie pobranych świadczeń, ustawodawca posłużyłby się zwrotem ogólnym, którego użył w ust. 1 i 3 tego przepisu, a także w art. 21 ust. 2 tej ustawy, tj. "w sprawie (w sprawach) świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego". Z pewnością ustawodawca nie używałby w jednej ustawie dwóch różnych zwrotów na oznaczenie tych samych kategorii spraw.

Zatem wobec braku wprowadzenia odstępstwa od reguły wynikającej z art. 17 pkt 2 k.p.a. należało w niniejszej sprawie, dotyczącej uznania wypłaconego świadczenia za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu zastosować art. 17 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organem wyższego stopnia w stosunku do wojewodów są właściwi w sprawie ministrowie. W niniejszej sprawie właściwym w sprawie jest Minister Rodziny i Polityki Społecznej, stosownie do art. 22 ust. 1 u.ś.r.

Mając na względzie powyższe należało uznać, że SKO – wydało zaskarżoną decyzję nie będąc właściwym organem odwoławczym w sprawie, naruszając w ten sposób art. 17 pkt 2 k.p.a., jak również art. 19 k.p.a., zgodnie z którym, organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. To zaś powoduje, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Powyższe stwierdzenie prowadzi do wniosku o konieczności stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie skarżąca, zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji Wojewody z [...] listopada 2020r., wniosła odwołanie za pośrednictwem Wojewody do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W związku z powyższym Kolegium mając na uwadze treść art. 19 k.p.a. powinno zastosować art. 65 k.p.a., zgodnie z którym, jeżeli organ administracji publicznej, do którego zostało wniesione podanie jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie, a podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Już na etapie otrzymania jakiejkolwiek korespondencji, w tym przypadku odwołania, jego adresat – w niniejszej sprawie Kolegium powinien był dokładnie rozważyć swoją właściwość, mając na uwadze zasadę praworządności określoną w art. 6 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2020 r. sygn. I GSK 160/18; z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. I OSK 332/18; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2018 r. sygn. VI SA/Wa 229/18 - wszystkie orzeczenia dostępne w bazie CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wniesienie odwołania do organu niewłaściwego, nie może powodować dla skarżącej negatywnych konsekwencji, zwłaszcza z uwagi na błędne pouczenie, zawarte w decyzji Wojewody z 27 listopada 2020r. Zatem w niniejszej sprawie organ niewłaściwy – SKO powinno odwołanie skarżącej przekazać organowi właściwemu – Ministrowi Rodziny i P olityki Społecznej.

Z przedstawionych wyżej względów, uznając, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą kwalifikowaną w związku z naruszeniem przez Kolegium przepisów o właściwości Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.