Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 696/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 35 § 1, art. 56 § 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 61a § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer WSA Grzegorz Wałejko Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz B. S. [...] zł ([...]) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej (organ odwoławczy), po rozpatrzeniu zażalenia B. S. (zobowiązana, skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego (organ egzekucyjny, organ I instancji) z dnia [...] kwietnia 2016 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku zobowiązanej z dnia 5 kwietnia 2016 r. o uchylenie czynności egzekucyjnych.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że wobec zobowiązanej toczy się postępowanie egzekucyjne w celu wykonania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] października 2003 r., określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. (249.365,10 zł) oraz wysokość odsetek od zaliczek (96.489,30 zł). Decyzja ta stała się bowiem ostateczna i prawomocna, gdyż Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] października 2003 r., a skarga zobowiązanej została oddalona w sprawie sygn. I SA/Lu 207/04 r., podobnie jak oddalona została jej skarga kasacyjna mocą wyroku w sprawie sygn. II FSK 943/05. Zatem decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] października 2003 r. stała się podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych, odrębnie dla zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. z odsetkami oraz dla odsetek od zaliczek. W ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego dokonano m.in. zajęcia wierzytelności zobowiązanej z rachunku bankowego (zawiadomienie z dnia 30 grudnia 2003 r.), świadczenia emerytalno-rentowego (zawiadomienie z dnia 24 listopada 2006 r.), wierzytelności pieniężnych wobec osób fizycznych (zawiadomienia z dnia 7 lipca 2009 r.), zajęcia udziału zobowiązanej w zabudowanej nieruchomości gruntowej położonej w L. przy ul. P. (zawiadomienie z dnia 21 stycznia 2013 r.), zajęcia wierzytelności pieniężnych wobec osób fizycznych (zawiadomienia z dnia 15 kwietnia 2015 r.).

W dalszej kolejności organ odwoławczy wykazywał, że w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego rozpatrywał już wnioski zobowiązanej o umorzenie tego postępowania, jego zawieszenie, jak również skargi na stosowane środki egzekucyjne. Jednak zarzuty i argumenty formułowane dotąd przez zobowiązaną nie doprowadziły do ostatecznego i prawomocnego podważenia legalności stosowania przymusu egzekucyjnego.

Odnosząc się ściśle do pisma zobowiązanej z dnia 5 kwietnia 2016 r. organ odwoławczy motywował, że zostało ono zatytułowane jako "Wniosek o uchylenie czynności egzekucyjnych i wstrzymanie wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych". W podstawie prawnej zobowiązana wymieniła art. 56 § 1 pkt 5 i art. 58 § 2 w zw. z art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2016.599 ze zm. - u.p.e.a.). W jego treści zobowiązana zawarła żądanie uchylenia zajęć świadczenia emerytalnego i wierzytelności pieniężnych (dokonanych w kwietniu 2015 r.). Argumentowała przy tym, że w piśmie z dnia 18 maja 2015 r., na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 oraz art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 i art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2015.613 ze zm. – o.p.), zgłosiła organowi egzekucyjnemu zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, domagając się jego umorzenia wobec przedawnienia dochodzonej należności, co powinno skutkować zawieszeniem prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego z mocy prawa, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia zarzutów.

Organ zauważył, że wniosek zobowiązanej z dnia 18 maja 2015 r. zawierał żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie egzekwowanej należności. W związku z nim zobowiązana domagała się jednocześnie wstrzymania całego postępowania egzekucyjnego, wszystkich czynności egzekucyjnych. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...][...] czerwca 2015 r. odmówił wszczęcia postępowania w takiej sprawie. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W sprawie sygn. I SA/Lu 968/15 postanowienie organu odwoławczego z dnia 6 sierpnia 2015 r. zostało uchylone, mocą wyroku z dnia 23 marca 2016 r., który jednak nie jest prawomocny z powodu skargi kasacyjnej organu odwoławczego.

W przekonaniu organu odwoławczego, podobnie jak organu egzekucyjnego, w odniesieniu do żądań zobowiązanej zawartych w piśmie z dnia 5 kwietnia 2016 r. należało zastosować art. 61a § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2016.23 ze zm. - k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. i odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia dokonanych zajęć oraz wstrzymania wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych, a tym bardziej całego postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na doręczenie zobowiązanej tytułów wykonawczych w 2004 r., aktualnie nie ma żadnych podstaw do zasadnego twierdzenia o tym, że toczy się jakiekolwiek postępowanie zainicjowane zarzutami zobowiązanej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, złożonymi w trybie art. 33 i art. 34 u.p.e.a., gdyż upłynął już termin na złożenie takich środków zaskarżenia, określony w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., wynoszący siedem dni od doręczenia tytułów wykonawczych. Organ odwoławczy akcentował, że zobowiązana była pouczona o ustawowym terminie na złożenie - ściśle rzecz biorąc - zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Stosowne pouczenie zawierały doręczone jej w 2004 r. tytuły wykonawcze. Zatem brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania żądań zobowiązanej, zawartych w piśmie z dnia 5 kwietnia 2016 r. Skoro zobowiązana na obecnym etapie postępowania egzekucyjnego nie była uprawniona do złożenia zarzutów, w następstwie nie mogło dojść do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w opisywanym przez nią trybie. Także wniosek z dnia 18 maja 2015 r., w którym zobowiązana wyraźnie powołała się na art. 59 u.p.e.a., zawierający wyliczenie przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie może uzasadniać stosowania art. 35 tej ustawy egzekucyjnej, gdyż regulacja ta dotyczy wyłącznie sytuacji, kiedy zostały złożone zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 33 omawianej ustawy. Wbrew wywodom zobowiązanej, nie mogło dojść i nie doszło do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a w takim stanie sprawy organ egzekucyjny nie miał podstaw do rozpatrywania wniosku zobowiązanej z dnia 5 kwietnia 2016 r., opartego na art. 56 § 1 pkt 5 i art. 58 § 2 w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a.

Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił zobowiązanej, że nie może rozpatrzyć pozytywnie jej wniosku o wstrzymanie stosowania środków egzekucyjnych, gdyż zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 21 listopada 2013 r., o takim wstrzymaniu organ nadzorujący egzekucję (będący jednocześnie organem odwoławczym) decyduje z urzędu, nie na wniosek strony zobowiązanej. Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, "przyczyną uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 5 kwietnia 2016 r. o uchylenie czynności egzekucyjnych jest fakt, że postępowanie egzekucyjne nie jest w chwili obecnej zawieszone".

W podsumowaniu swojej argumentacji, organ odwoławczy stwierdził również, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie doszło do naruszenia zasady legalizmu. Ponadto dla przejrzystości postępowania - jak to ujął organ odwoławczy - wyjaśniono zobowiązanej, że w postępowaniu egzekucyjnym nie mają zastosowania przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, a więc organ egzekucyjny nie mógł naruszyć regulacji tej ustawy.

Zobowiązana złożyła skargę na powyższe postanowienie organu odwoławczego. Wniosła o uchylenie zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu I instancji. Zarzuciła naruszenie:

- art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18, art. 35 i art. 59 u.p.e.a. przez błędne potraktowanie wniosku zobowiązanej z dnia 5 kwietnia 2016 r. jako wszczynającego postępowanie, skoro dotyczy on toczącego się już postępowanie egzekucyjnego;

- art. 7 § 3 w zw. z art. 35 § 1, art. 33 pkt 1, art. 56 § 1 pkt 5 i 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. z powodu pominięcia okoliczności, że postępowanie egzekucyjne podlega zawieszeniu;

- art. 45 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. art. 59 § 1 pkt 9 oraz art. 70 § 1 o.p., gdyż wobec przedawnienia egzekwowanych należności organ egzekucyjny miał obowiązek odstąpić od prowadzenia czynności egzekucyjnych, jak to się dzieje w przypadku zapłaty zaległości podatkowych;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 61a k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. z powodu utrzymania w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, który nie miał podstaw ani faktycznych, ani prawnych do odmowy wszczęcia postępowania w wyniku wniosku zobowiązanej z dnia 5 kwietnia 2016 r.;

- art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.), ponieważ w demokratycznym państwie prawnym organy, także egzekucyjne, są uprawnione do działania wyłącznie w granicach i na podstawie prawa, tymczasem w okolicznościach prowadzonej wobec zobowiązanej egzekucji organ egzekucyjny podejmuje czynności w sposób dowolny.

W uzasadnieniu stawianych zarzutów skarżąca wykazywała, że jej wniosek z dnia 5 kwietnia 2016 r. nie wszczynał samodzielnego, odrębnego postępowania w sprawie. Złożony został w toku prowadzanej egzekucji. W tej mierze skarżąca w istocie powtórzyła wywody prawne przyjęte w motywach wyroku w sprawie sygn. I SA/Lu 968/15. W ocenie skarżącej, w wyniku omawianego wniosku z dnia 5 kwietnia 2016 r. organ egzekucyjny powinien był (w rozumieniu obowiązku) wstrzymać prowadzenie egzekucji, odstąpić od stosowania wszelkich środków egzekucyjnych i uchylić te już zastosowane. Zdaniem skarżącej, postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu w trybie art. 56 § 1 pkt 5 w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a. Organy dowolnie pomijają istotną okoliczność, że wniosek z dnia 5 kwietnia 2016 r. skarżąca złożyła w związku z zarzutem dotyczącym prowadzenia postępowania egzekucyjnego, opartym na art. 59 u.p.e.a. Jak dalej obszernie wywodziła skarżąca, egzekwowany obowiązek nie istnieje z powodu przedawnienia. Tej treści zapatrywanie skarżąca wyprowadzała z unormowań zawartych w art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 60 § 1 u.p.e.a. oraz w art. 59 § 1 pkt 9 i art. 70 § 1, § 4 o.p. Dodatkowo nawiązała również do uchwał w sprawach sygn.: I FPS 8/13 i II FPS 4/13.

Trzeba zauważyć, że w skardze został w istocie powtórzony tok argumentacji, jaki skarżąca konsekwentnie prezentowała w postępowaniu egzekucyjnym.

Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] nie są zgodne z prawem.

Należy zauważyć, że organ odwoławczy, podobnie jak organ egzekucyjny, zastosował w kontrolowanym postanowieniu art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

W myśl art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 61 § 1 k.p.a.) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W tym miejscu wymaga uściślenia, że postępowanie administracyjne jest wszczynane w indywidualnej sprawie określonego podmiotu w celu wyznaczenia zakresu jego praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym, czy to z urzędu, czy to na wniosek zainteresowanego. Wynika to z regulacji zawartych w art. 61 § 1, § 2 k.p.a.

Z kolei według art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Podkreślić przy tym trzeba, że przepisy k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym tylko w tych kwestiach, które nie zostały odrębnie uregulowane w omawianej ustawie egzekucyjnej - u.p.e.a. Ponadto, co istotne, unormowania k.p.a. podlegają odpowiedniemu stosowaniu w postępowaniu egzekucyjnym. Co do zasady, odpowiednie stosowanie przepisu prawa może polegać na przyjęciu jego treści wprost bądź z pewnymi modyfikacjami czy też na wykluczeniu jego zastosowania w okolicznościach konkretnej sprawy. Trzeba pamiętać, że odpowiednie stosowanie przepisu prawa, w tym przypadku przepisów k.p.a., może być bowiem dokonywane tylko w takim zakresie i w taki sposób, który dopełni regulacje u.p.e.a. zgodnie z ich istotą i celami przypisanymi przez ustawodawcę.

W realiach analizowanej sprawy zobowiązana we wniosku z dnia 5 kwietnia 2016 r. nawiązywała do art. 56 § 1 pkt 5 i art. 58 § 2 w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a., a więc do instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Domagała się również wstrzymania czynności egzekucyjnych oraz uchylenia zastosowanych środków egzekucyjnych w świetle art. 59 § 1 pkt 2, art. 60 § 1 oraz art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 i art. 70 § 1 o.p., wywodząc konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie egzekwowanych zaległości podatkowych.

W ocenie sądu, tej treści żądania zobowiązanej zgłoszone organowi egzekucyjnemu nie uprawniały do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i orzeczenia odmowy wszczęcia postępowania w tych kwestiach. Nie są to bowiem samodzielne przedmioty odrębnych spraw. W analizowanej sytuacji sprawą jest bowiem wyegzekwowanie od zobowiązanej należności objętych tytułami wykonawczymi i tej właśnie sprawy dotyczy postępowanie egzekucyjne. O tym czy prowadzone postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu, zawieszeniu, wstrzymaniu, czy należy uchylić bądź wstrzymać czynności egzekucyjne, rozstrzyga właściwy organ w ramach postępowania egzekucyjnego. Wszystkie te kwestie, jakkolwiek dotyczą różnych instytucji proceduralnych, to jednak rzutują na prowadzenie jednego i tego samego postępowania w sprawie wyegzekwowania od zobowiązanej należności objętych tytułami wykonawczymi. Innymi słowy, co do zasady, nie mamy do czynienia z odrębną sprawą dotyczącą umorzenia, zawieszenia, wstrzymania postępowania egzekucyjnego czy wstrzymania, uchylenia czynności egzekucyjnych. Natomiast wymienione zagadnienia należy postrzegać jako incydentalne kwestie dotyczące jednej i tej samej sprawy egzekucyjnej. Można powiedzieć, że w sytuacji wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego mamy do czynienia ze sprawą egzekucyjną. Jej załatwieniu - a więc przymusowemu uzyskaniu od zobowiązanej zaległości podatkowych opisanych w tytułach wykonawczych - służą podejmowane czynności egzekucyjne, stosowane środki egzekucyjne. Zupełnie inną kwestią jest, że nie wszystkie wnioski strony zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym podlegają rozstrzygnięciu przez organ egzekucyjny czy organ nadzoru mocą postanowienia, jak również, że nie wszystkie postanowienia strona zobowiązana jest uprawniona zaskarżyć. Aktualnie jednak omówienie formy rozstrzygania przez organy w zakresie proceduralnych instytucji wymienionych przez zobowiązaną w piśmie z dnia 5 kwietnia 2016 r. wykracza poza granice tej sprawy sądowej, w której sąd kontroluje legalność odmowy wszczęcia postępowania. Skoro więc doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie jest prawidłowe stosowanie art. 61a § 1 k.p.a. przez art. 18 u.p.e.a., w odniesieniu do żądań zobowiązanej, która zasadniczo oczekuje, że organ egzekucyjny odstąpi od prowadzenia wobec niej egzekucji.

Podsumowując powyższe rozważania, wnioski zobowiązanej dotyczące umorzenia, zawieszenia, wstrzymania prowadzonego już postępowania egzekucyjnego czy też wstrzymania bądź uchylenia czynności egzekucyjnych nie wszczynają nowych, odrębnych postępowań, w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. stosowanego odpowiednio na gruncie u.p.e.a., jak to błędnie przyjął zarówno organ egzekucyjny, jak też organ odwoławczy. Zdaniem sądu, w pierwszej kolejności właściwy organ (egzekucyjny czy nadzoru) miał obowiązek odnieść się do żądań zobowiązanej, nawiązujących do umorzenia, zawieszenia postępowania egzekucyjnego, możliwości jego wstrzymania czy wstrzymania, uchylenia poszczególnych czynności egzekucyjnych, a więc do kwestii stanowiących wyłącznie elementy wpisane w tok procedury egzekucyjnej. Raz jeszcze należy podkreślić, że organ egzekucyjny nie prowadzi odrębnego postępowania w przedmiocie stosowania instytucji wymienionych przez zobowiązaną w piśmie z dnia 5 kwietnia 2016 r., a jedynie w toku postępowania egzekucyjnego analizuje - z urzędu bądź na wniosek - czy istnieją przesłanki uprawniające do odstąpienia od kontynuowania tej procedury.

Trzeba wyjaśnić zobowiązanej, że o tym w jakich kwestiach organ egzekucyjny czy też organ nadzoru ma obowiązek wydać postanowienie, zaś zobowiązana jest legitymowana składać wnioski i zażalenia, rozstrzyga omawiana ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przepisach normujących poszczególne instytucje, wymieniane przez zobowiązaną w piśmie z dnia 5 kwietnia 2016 r.

Nie można też nie zauważyć, że argumentacja organu odwoławczego, podobnie jak organu egzekucyjnego, zawiera wewnętrzną sprzeczność. Organy bowiem z jednej strony odmawiają wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku zobowiązanej z dnia 5 kwietnia 2016 r., a więc tym samym przyjmują, że nie mogą odnieść się do istoty żądań zobowiązanej ani pozytywnie, ani negatywnie. Jednocześnie jednak tłumaczą zobowiązanej dlaczego jej oczekiwania zawieszenia czy wstrzymania postępowania egzekucyjnego, uchylenia czy wstrzymania czynności egzekucyjnych są pozbawione podstaw faktycznych i prawnych. Tym samym przecież organy w rzeczywistości merytorycznie odnoszą się do treści żądań zobowiązanej i odmawiają ich uwzględnienia. Wyraźnie argumentują, że należy kontynuować postępowanie egzekucyjne i stosować w jego toku środki egzekucyjne. Jeśli organy zamierzały rozstrzygnąć negatywnie o żądaniach zobowiązanej, zawartych we wniosku z dnia 5 kwietnia 2016 r., odmowa wszczęcia postępowania z powołaniem się na art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. nie była adekwatnym sposobem.

Podsumowując, w ocenie sądu, odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wniosku zobowiązanej z dnia 5 kwietnia 2016 r. jest wynikiem błędnego zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez organ odwoławczy, jak i organ egzekucyjny.

W tej sytuacji organ egzekucyjny oraz organ odwoławczy zobowiązany do sprawowania nadzoru nad egzekucją administracyjną na zasadach określonych w art. 23 u.p.e.a., powinny (w rozumieniu obowiązku) wspólnie podjąć działania w celu nadania właściwego biegu wnioskom zobowiązanej, jakie zgłosiła w piśmie z dnia 5 kwietnia 2016 r., kierując się ich treścią, nie zaś nadanym tytułem czy powoływanym przepisem prawa. Przede wszystkim sposób ich załatwienia powinien zmierzać do wykazania i wyjaśnienia zobowiązanej czy aktualnie egzekwowany obowiązek istnieje, czy też uległ przedawnieniu. Jest to przecież zasadniczy argument zobowiązanej, na podstawie którego oczekuje ona odstąpienia od prowadzenia postępowania egzekucyjnego, choćby poprzez jego zawieszenie czy wstrzymanie. Natomiast dotychczasowe stanowisko organu, zaprezentowane w kontrolowanym postanowieniu w istocie ma ten skutek, że zgłoszone przez zobowiązaną żądania nie zostaną przez właściwe organy rozpatrzone w świetle aktualnych okoliczności faktycznych i prawnych spornego postępowania egzekucyjnego. Zupełnie innym zagadnieniem jest czy w każdej z tych kwestii proceduralnych musi być wydane postanowienie i czy zobowiązana będzie miała prawo zaskarżyć je zażaleniem. Zasadniczo jednak trzeba zgodzić się ze zobowiązaną co do tego, że organ egzekucyjny, a w dalszej kolejności organ nadzorujący egzekucję, mają obowiązek mieć w polu widzenia przedawnienie egzekwowanego obowiązku z urzędu i na każdym etapie postępowania egzekucyjnego.

Taki obowiązek organu egzekucyjnego i organu nadzorującego egzekucję wynika z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., gdyż w razie przedawnienia egzekwowanego zobowiązania podatkowego postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu z urzędu (umarza się), bez względu na inicjatywę zobowiązanej.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że zarówno organ prowadzący egzekucję, jak też zobowiązana mają obowiązek respektować prawomocne już wyroki w sprawach sygn.: II FSK 3219/14 (I SA/Lu 40/14) oraz II FSK 287/15 (I SA/Lu 259/14) dotyczące zasadności oczekiwań zobowiązanej umorzenia omawianego postępowania egzekucyjnego właśnie w kontekście przedawnienia egzekwowanych należności.

Z kolei, zatrzymując się przy instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego trzeba zauważyć, że wniosek zobowiązanej w tym przedmiocie wymaga analizy nie tylko na gruncie art. 35 § 1 u.p.e.a., ale także z punktu widzenia przesłanek zawieszenia wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Należy jeszcze zaznaczyć, że również art. 56 § 1 u.p.e.a. mówi o tym, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części, a więc nie nawiązuje wyłącznie do inicjatywy zobowiązanej.

Organy nie mogą również pomijać, że zobowiązana posługuje się pojęciem zarzutów w odniesieniu do - najogólniej rzecz ujmując - środków zaskarżenia, składanych wniosków, m.in. o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Tym bardziej więc istotna jest analiza treści formułowanych przez nią żądań, argumentów przytaczanych w ich uzasadnieniu, z odejściem od pojęć, jakimi się posługuje przy nazywaniu składanych wniosków czy prawnych instytucji.

W kwestii wstrzymania postępowania egzekucyjnego czy poszczególnych czynności egzekucyjnych, organ powinien (w rozumieniu obowiązku) w pierwszej kolejności przenalizować tej treści żądanie zobowiązanej w świetle regulacji dotyczących uprawnień organu sprawującego nadzór nad egzekucją, w szczególności art. 23 § 6 u.p.e.a. Natomiast organy nie były uprawnione, aby odmawiać wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych w uzasadnieniu postanowienia dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania.

Podsumowując, zgodzić się należy ze zobowiązaną co do tego, że organ odwoławczy, jak również organ egzekucyjny, nie doprowadziły do nadania prawidłowego biegu wnioskom zgłoszonym w piśmie z dnia 5 kwietnia 2016 r., naruszając w ten sposób w pierwszej kolejności art. 7 i art. 8 k.p.a. w powiązaniu z art. 18 u.p.e.a. Jednocześnie trzeba wyraźnie podkreślić, że wynik niniejszej sądowej kontroli legalności w żadnym razie nie przesądza o zasadności stanowiska zobowiązanej w zakresie zawieszenia czy wstrzymania postępowania egzekucyjnego, uchylenia czy wstrzymania czynności egzekucyjnych. Natomiast zasadniczo należy stwierdzić, że żądania tej treści nie mogły zostać potraktowane jako wnioski wszczynające postępowanie w sprawie. Jak to zostało wyjaśnione wyżej, sprawą jest przymusowe wykonanie tytułów wykonawczych według zasad określonych w u.p.e.a. i w toku tej ustawowej procedury, zmierzającej do stosowania przymusu egzekucyjnego, właściwy organ rozstrzyga (chociaż nie zawsze postanowieniem) o tym czy należy ją umorzyć, zawiesić, wstrzymać bądź wstrzymać czy uchylić czynności egzekucyjne.

W związku z tym zarzuty formułowane w skardze do sądu, zmierzające do wykazania, że egzekwowany obowiązek wygasł w wyniku przedawnienia, a postępowanie egzekucyjne podlega co najmniej wstrzymaniu, zawieszeniu, jeśli nie umorzeniu, na obecnym etapie nie mogły podlegać merytorycznej ocenie przez sąd. Są to kwestie, o których rozstrzyga właściwy organ, we właściwym trybie i formie, zgodnie z unormowaniami omawianej ustawy egzekucyjnej - u.p.e.a. Sąd nie jest uprawniony do zastępowania w tym zakresie organów.

Z powodów omówionych wyżej zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c przy zastosowaniu art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm.). Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 powołanej wyżej ustawy.