Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1511/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6178 Uprawnienia do prowadzenia usługowego ksiąg rachunkowych
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 1 par. 1, art. 3 par. 1, art. 151.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15, art. 7, art. 75, art. 77 par. 1, art. 80.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
journal: Dz.U. 2002 nr 76 poz 694
law: Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości - tekt jednolity
journal: Dz.U. 2002 nr 120 poz 1022
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2002 r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.
article: art. 8 ust. 2, art. 65 ust. 1, art. 32, art. 178 ust. 1, art. 91 ust. 1.
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 września 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 613/10 w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie certyfikatu księgowego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 września 2010 r., o sygnaturze VI SA/Wa 613/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę K. J. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania certyfikatu księgowego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Sąd I instancji podzielił stanowisko Ministra Finansów odnośnie niespełnienia przez skarżącą wymogów niezbędnych do uzyskania certyfikatu uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Chodziło o niespełnienie przez skarżącą wymogu wykształcenia określonego w § 3 Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2002 r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz. U. Nr 120, poz. 1022 ze zm.), stanowiącego, że osoby ubiegające się o wydanie certyfikatu księgowego powinny posiadać wykształcenie wyższe magisterskie uzyskane na jednym z kierunków ekonomicznych o specjalności rachunkowość lub innej, dla której plan studiów i program kształcenia odpowiadał wymogom określonym przez organy uczelni dla specjalności rachunkowość, w jednostkach organizacyjnych uprawnionych zgodnie z odrębnymi przepisami do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych. Skarżąca tak w dniu złożenia wniosku o wydanie certyfikatu, jak i w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie ukończyła studiów magisterskich. Nie uzyskała dyplomu magistra, a w dacie składania do Ministra Finansów wniosku była w toku seminarium dyplomowego na studiach licencjackich na kierunku rachunkowość prowadzonych w Zachodniopomorskiej Szkole Biznesu w Szczecinie. Sąd wskazał, że poza niespełnieniem powyższego wymogu, uczelnia, na której studiuje skarżąca, nie posiada uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych, co stanowi kolejną przesłankę negatywną w świetle przytoczonego przepisu rozporządzenia, nawet jeśli skarżąca uzyska w przyszłości tytuł magistra. Podkreślono dodatkowo, że warunki do uzyskania certyfikatu muszą być spełnione w dacie orzekania przez organ, a zatem nie jest możliwym wydanie rozstrzygnięcia niejako na przyszłość. Organ obowiązany jest działać na podstawie i w granicach prawa, co oznacza, że nie może się kierować względami natury słusznościowej.

Skargą kasacyjną K. J. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy. Domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasadzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania podniesiono naruszenie art. 3 § 1, art. 141 § 4 i 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270); art. 6, art. 7, art. 15, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 § 1, art. 107 § 1 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 181, poz. 1524 ze zm.). Zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczył art. 7, art. 8, art. 65 ust. 1 i art. 32 Konstytucji RP; art. 1 i 15 Europejskiej Karty Społecznej; art. 81 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694); § 3 ust. 1 pkt 2 lit. c/ rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2002 r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

W uzasadnieniu podniesiono, że Minister Finansów rozpoznając powtórnie sprawę zaniechał pełnego merytorycznego rozpoznania sprawy. Organ wydając drugą decyzję, podtrzymał bowiem swoje wcześniejsze stanowisko, wskazując, że strona nie przedstawiła żadnych nowych dowodów. Takie działanie strona skarżąca uznała za naruszające zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala bowiem na wysnucie wniosku, iż organ oparł się o błędne założenie, że tylko przedstawienie nowych faktów bądź okoliczności uruchomiłoby ponowne zbadanie sprawy. Podniesiono, że naruszono prawo do uwzględnienie jej słusznego interesu. W niniejszej sprawie słuszny interes skarżącej przejawiał się prawem do wolnego wyboru i wykonywania zawodu, w sytuacji gdy ze względu na jej niepełnosprawność miała ona ograniczony dostęp do edukacji na uczelniach państwowych oraz żadnej możliwości przystąpienia do egzaminu warunkującego uzyskanie certyfikatu księgowego. Organ natomiast, co wynika z uzasadnień obu decyzji, nie podjął żadnych działań zmierzających do ustalenia, na czym polegał słuszny interes skarżącej, gdy zwróciła się ona z wnioskiem o rozpatrzenie jej szczególnej sytuacji i zapewnienie jej możliwości otrzymania świadectwa księgowego w przyszłości. Zaniechanie to wpłynęło na zaniechanie ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych, w tym przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a co za tym idzie oparł się na wybiórczym materiale dowodowym bez wyjaśnienia istoty sprawy. Skarżąca podniosła, że w sytuacji istnienia luki prawnej w rozporządzeniu Ministra Finansów bądź jego niezgodności z aktami wyższego rzędu, załatwienia sprawy skarżącej nie dało się wywieść z ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, dającej Ministrowi kompetencje do określenia warunków świadczenia usług księgowych bądź innych aktów normatywnych wyższego rzędu niż rozporządzenie, w tym Konstytucji. Brak takich rozważań zarówno po stronie organu, jak i Sądu, stanowiło naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów Konstytucji. Formalistyczne zastosowanie przez organ i Sąd I instancji wykładni przepisów rozporządzenia doprowadziło, w ocenie skarżącej, do skutków niezgodnych z Konstytucją i Europejską Kartą Społeczną. Naruszone zostały podstawowe i fundamentalne prawa skarżącej. Pozbawiona ona została prawa wyboru i wykonywania zawodu, gdyż przepisy rozporządzenia uniemożliwiają zdobycie jej odpowiednich kwalifikacji. Skarżąca z uwagi na niepełnosprawność, nie ma możliwości podjęcia studiów na uczelniach wymienionych w rozporządzeniu, nie może również przystąpić do egzaminu opisanego w jego treści, a to z uwagi na fakt, że egzamin nie ma charakteru indywidualnego i nie mógłby się odbyć w mieszkaniu skarżącej, którego ta nie może opuszczać. Wobec powyższego, w niniejszej sprawie zdaniem skarżącej powinny znaleźć zastosowanie przepisy Konstytucji RP oraz posiłkowo przepisy Europejskiej Karty Społecznej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Minister Finansów wniósł o jej oddalenie w całości. Wskazał, że podstawą wydania decyzji mogą być tylko przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Wobec zaś faktu, że wydanie certyfikatu księgowego nie zależy do uznania Ministra Finansów, musi być ono oparte na spełnieniu wymogów określonych w rozporządzeniu w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Przepisy tego rozporządzenia nie dawały organowi uprawnień do podejmowania rozstrzygnięcia w drodze uznania administracyjnego np. ze względu na trudną sytuację rodzinną czy zdrowotną osoby ubiegającej się o wydanie certyfikatu księgowego. Organ podkreślił również, że nie ma możliwości prawnej wydania zgody na uzyskanie przez skarżącą certyfikatu w przyszłości, albowiem przepisy określające zasady i tryb wydawania certyfikatów księgowych nie przewidują "promesy" wydania w przyszłości przedmiotowego certyfikatu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia ona wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania.

Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.

Jak wskazano wyżej, skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okażą się nieusprawiedliwione.

Przystępując do oceny podniesionych zarzutów procesowych należy podkreślić, że większość z nich połączona jest z krytyczną oceną kontroli w zakresie art. 3 § 1 ustawy. Kasator bliżej nie sprecyzował o jaką ustawę chodzi.

W związku z tym, że na wstępie wymienionych zarzutów odwołał się do art. 174 ustawy wyżej cytowanej – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że chodzi o tę ustawę i przepis ten należy ocenić w pierwszej kolejności. Ocena jego wymaga jednak rozważenia w kontekście art. 1 § 1 tej ustawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 3 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest sprawa sądowoadministracyjna, rozumiana jako kontrola przez sąd administracyjny działalności administracji publicznej. Ogranicza się ona do kontroli legalności funkcjonowania tej administracji, a jedynym kryterium jest zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Sąd administracyjny kontrolując zgodność aktu z prawem orzeka na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu administracyjnym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wykonaniu tego obowiązku. Do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym. Odwołanie się kasatora do art. 3 § 1 tej ustawy połączone jest z krytyczną oceną kontroli w zakresie sposobu naruszenia przepisów procesowych. Przepisy te podlegają samodzielnej ocenie w związku z tym, że wchodzą w zakres zarzutów naruszenia prawa procesowego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 cytowanej wyżej ustawy, a więc braków w uzasadnieniu wyroku, nie jest on uzasadniony. W myśl tego przepisu uzasadnienie wyroku winno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Omawiana regulacja określa niezbędne elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, które mają służyć wyjaśnieniu powodów rozstrzygnięcia stronom i umożliwić kontrolę instancyjną. Strona wnosząca skargę kasacyjną nie zarzuca, by uzasadnienie orzeczenia nie zawierało któregoś z niezbędnych elementów lub sporządzono je w sposób uniemożliwiający kontrolę kasacyjną. Zarzucane przyjęcie wadliwego stanu faktycznego nie może być traktowane jako naruszenie art. 141 § 4 ustawy, w sytuacji gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymienione przez ustawodawcę elementy a przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia jest w pełni możliwe.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela pogląd prawny wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA 2010, s. 3, poz. 39), stosownie do którego przepis art. 141 § 4 ustawy może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie brak tego rodzaju uchybień. W związku z tym zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy należało uznać za chybiony. Kwestionowanie poprawności przyjętych przez Sąd ustaleń faktycznych bądź też ich oceny powinno nastąpić poprzez zgłoszenie odpowiednich zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Zgłoszony zarzut w zakresie braku możliwości wyboru innej, właściwej uczelni z uwagi na rodzaj niepełnosprawności do takich nie należy.

Podniesiony zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności jest najdalej idący i wymaga kolejnej oceny. Zasada ta wynika z art. 15 k.p.a. i oznacza, że każda sprawa administracyjna rozpoznawana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Dwukrotne rozpoznanie, oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego i konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze. Przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej (B. Adamiak, Odwołanie w polskim systemie postępowania administracyjnego, Wrocław 1980, s. 144 i następne; następnie Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, B. Adamiak i J. Borkowski, s. 81). W ramach tego rozpoznania, organ II instancji obowiązany jest zastosować stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. O ile w sprawie niniejszej organ II instancji ocenił wydaną decyzję zarówno pod kątem przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które miały zastosowanie w sprawie, to nie znajduje uzasadnienia argument, że doszło do ich naruszenia poprzez zaniechanie ponownego zbadania merytorycznego sprawy. Inna ocena tych przepisów niż oczekiwała strona, nie może być zaliczona do naruszenia zasady dwuinstancyjności.

Kasator powołując się na naruszenie przepisów proceduralnych, jako mających istotny wpływ na wynik sprawy w ramach art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odwołał się do naruszenia zasad postępowania administracyjnego wynikających z art. 7, 75, 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną Sąd I instancji naruszył przepisy ustawy procesowej, oddalając skargę mimo jej wskazań i obszernego opisu, jakie miały w jego ocenie miejsce w postępowaniu prowadzonym przed organami.

Przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ustawodawca rozwija w ten sposób wskazaną w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy materialnej, nakazując organom administracji publicznej z urzędu gromadzić a następnie rozpatrzyć dowody. Ocena dowodów następuje w granicach swobodnej oceny, o jakiej mowa w art. 80 k.p.a. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W ocenie kasatora naruszenie powyższych przepisów polega na braku ustalenia dla skarżącej odrębnych zasad ubiegania się o certyfikat księgowy przy uwzględnieniu jej wyjątkowej sytuacji życiowej. Słusznie zatem Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia tych przepisów procesowych, a których celem było ustalenie stanu faktycznego sprawy i ocena dowodów. Charakter wykształcenia został dostatecznie wyjaśniony i nie budził wątpliwości. Ustalenie innych zasad nie mieści się w granicach obowiązujących przepisów, tym bardziej że wszczęte postępowanie administracyjne zakreśliło ramy tego postępowania i przepisy prawa materialnego, które w sprawie znalazły zastosowanie. Kwestia prawa materialnego podlega oddzielnemu omówieniu, gdyż zarzuty w tej części także objęte są zarzutami skargi kasacyjnej. Odwołanie się w tym zarzucie do niepełnego materiału dowodowego nie znajduje uzasadnienia, gdyż nie wskazano o jaki inny materiał dowodowy chodzi. Oznacza to, że podniesiony zarzut naruszenia art. 75 k.p.a. jest bezpodstawny.

Nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skoro Sąd I instancji słusznie oddalił skargę. Dokonana kontrola pod względem zgodności z prawem doprowadziła do trafnej oceny o braku naruszenia przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Domaganie się przyznania uprawnień wbrew obowiązującemu prawu, jest bezpodstawne. Podstawą prawną decyzji mogą być tylko przepisy prawne powszechnie obowiązujące. One zaś nie uprawniały do podejmowania rozstrzygnięć w drodze uznania administracyjnego, czego domagała się strona.

Nieuprawniony jest także zarzut naruszenia prawa materialnego. Sąd I instancji dokonał kontroli w oparciu o prawidłowo wymienione przepisy. Chodzi o ustawę z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694) i na jej podstawie wydanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2002 r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 120, poz. 1022). Kasator kwestionując zasadność zastosowania powyższych przepisów przyjął, że w sprawie powinny znaleźć zastosowanie akty wyższej rangi, tj. przepisy powołane wyżej Konstytucji RP a także art. 1 i 15 Europejskiej Karty Społecznej.

Ustosunkowując się do argumentu dotyczącego braku zastosowania w sprawie przepisów Konstytucji należy stwierdzić, że zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie przepisy jej nie są i być nie mogą samodzielną podstawą rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy w postępowaniu administracyjnym i przed sądami administracyjnymi (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego FSK 46/04 – lex nr 133780). Chodzi o art. 8 ust. 2 Konstytucji, że przepisy jej stosuje się w sposób bezpośredni, chyba że stanowi inaczej. Potwierdzone zostało to również w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 września 2009 r. II SA/Łd 493/09. Przyjęto, że przepis Konstytucji nie może sam w sobie stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej. Domaganie się, aby w niniejszej sprawie uznać, że przepisy rozporządzenia są niezgodne z Konstytucją, a tym samym należy zastosować art. 65 ust. 1 oraz art. 32 Konstytucji, nie znajduje uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 2007 r. II FSK 1013/06 potwierdził stanowisko prezentowane w przyjętym orzecznictwie. Podobnie zaprezentowano pogląd w wyroku Pełnego Składu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2000 r. P 4/99. Sąd Najwyższy także w wyroku z dnia 30 października 2002 r. o sygn. V CKN 1456/00 wypowiedział się, że bezpośredniość stosowania Konstytucji nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa. Tryb tej kontroli został wyraźnie i jednoznacznie ukształtowany przez samą Konstytucję. Przepis art. 188 Konstytucji zastrzega orzekanie w tych sprawach do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie sędziego ustawą przewidziane w art. 178 ust. 1 Konstytucji obowiązuje dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca. Powyższemu dał także wyraz Andrzej Kabat w zeszytach naukowych sądownictwa administracyjnego nr 2(41)/2012 w publikacji "Bezpośrednie stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych – uwarunkowania ustrojowe i aspekt orzeczniczy".

Odwołanie się kasatora do art. 1 i 15 Europejskiej Karty Społecznej nie jest też uzasadnione. Karta ta nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 91 ust. 1 Konstytucji RP, a więc ratyfikowanej umowy międzynarodowej stanowiącej część krajowego porządku prawnego do bezpośredniego stosowania. Zgodnie z częścią III tej Karty, stanowi jedynie zobowiązanie prawne państwa o charakterze międzynarodowym, do których strony, w tym Polska od 1961 roku zobowiązały się osiągnąć cel. Stosowanie jej polega jedynie na kontroli przewidzianej w części IV tego aktu. Związanie się Kartą nie oznacza bezpośrednich uprawnień jednostki lecz kształtowanie polityki społecznej w miarę rozwoju kraju. Przewidziana kontrola obejmuje określoną tam procedurę wnoszenia skarg przez podmioty tam wymienione. Nie mogą to być osoby fizyczne. A zatem, wbrew wywodom skargi, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, a to oznacza brak podstaw do badania uprawnień skarżącej w zakresie przez nią wskazanym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd I instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji uznał, że organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów ustawy i rozporządzenia. Podkreślić należy, że prawa osób niepełnosprawnych mieszczą się w ramach powszechnych uregulowań i są dostosowywane do stopnia niepełnosprawności. Nie oznacza to obowiązku uzyskania czegoś, co jest niemożliwe lub ograniczone, a przy tym nie ma swojego unormowania w prawie. W sytuacji gdy wydanie certyfikatu księgowego możliwe jest jedynie w przypadku spełnienia wymogów określonych w przepisach powszechnie obowiązujących, to nie można przyjąć, że skarżąca może je uzyskać na zasadzie wyjątkowości, a brak przyznania narusza obowiązujące przepisy. Brzmienie przepisów mających zastosowanie w sprawie nie budziło wątpliwości interpretacyjnych, a dokonana przez organ wykładnia prawa jest poprawna. Wykształcenie, którym legitymowała się skarżąca w dniu wydania decyzji, nie spełniało warunków, o których mowa w przepisach powszechnych, a tym samym nie było możliwe wydanie jej certyfikatu księgowego. Brak jest również prawnej możliwości wydania zgody na uzyskanie certyfikatu w przyszłości. Przepisy prawa określające zasady i tryb wydawania certyfikatów księgowych uprawniających do usługowego powodzenia ksiąg rachunkowych nie przewidują wydania na przyszłość przedmiotowego certyfikatu. Skoro szkoła nie jest uprawniona do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych, to odmowa przez Sąd I instancji była w pełni zasadna. Ochrona byłaby przewidziana, gdyby skarżąca spełniała warunki wynikające z przepisów a odmowa nastąpiła ze względu na niepełnosprawność.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Z uwagi na przedmiot sprawy w zakresie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego – Naczelny Sąd Administracyjny zastosował art. 207 § 2 ustawy wyżej cytowanej – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.