Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1383/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 4, art. 5, art.13 ust.1
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kamiński del. Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1766/05 w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skreślenia z rejestru zabytków oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 maja 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1766/05 oddalił skargę H. M. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skreślenia z rejestru zabytków. W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie zostało wszczęte z urzędu na skutek szeregu pism władz Miasta M. oraz organów nadzoru budowlanego, w których wyrażano zaniepokojenie i wskazywano, że budynek stwarza niebezpieczeństwo katastrofy budowlanej, jest w stanie całkowitego zniszczenia i psuje wizerunek miasta. Po wszczęciu postępowania w sprawie Minister Kultury przeprowadził szereg czynności dowodowych celem ustalenia stanu "zabytku", przy czym właścicielka nieruchomości brała udział w toku całego postępowania i była zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego zawiadamiana o każdej czynności organu. Po przeprowadzonym, zgodnie z przepisami kpa, postępowaniu organ wydał decyzję o skreśleniu przedmiotowego budynku z rejestru zabytków. Jako podstawę materialnoprawną powyższej decyzji organ orzekający w sprawie wskazał art. 13 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm). Stosownie do tego przepisu: "Zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru." W rozpoznawanej sprawie organ czynił ustalenia, czy przedmiotowy budynek uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowych. Z przeprowadzonej wizji lokalnej sporządzony został protokół, wykonano również dokumentację fotograficzną budynku według stanu na dzień 9 lutego 2005 r. Na podstawie wyników oględzin przedmiotowej nieruchomości i dokumentacji fotograficznej sporządzona została opinia przez Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków. Należy tez zaznaczyć, że opinię wydawały osoby biorące udział w wizji lokalnej. Z powyższej opinii jednoznacznie wynika, że budynek utracił w stopniu całkowitym walory użytkowe i architektoniczne, a jego pierwotny wygląd w chwili obecnej nie jest możliwy do rozpoznania. Ze zrujnowanego budynku pozostały niemal wyłącznie fragmenty ścian szczytowych i część wewnętrznych ścianek działowych, natomiast ściany boczne, stropy i więźba dachowa uległy zawaleniu. Wydający opinię jednoznacznie stwierdzili, że budynek uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę wartości zabytkowych i może zostać skreślony z rejestru zabytków. Opinia ta jest zgodna z wydaną w grudniu 2003 r. ekspertyzą mikologiczno-konserwatorską opracowaną przez architekta D. M., z tym że od czasu wydania tej ekspertyzy do 2005 r. budynek uległ już całkowitemu zniszczeniu. Niezależnie od powyższych opinii katastrofalny stan budynku obrazuje dokumentacja fotograficzna. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie w sposób należyty przeprowadziły postępowanie dowodowe i dokonały prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego a także w sposób należyty i wyczerpujący uzasadniły rozstrzygnięcie. Zaskarżonej decyzji nie można zatem zarzucić niezgodności z przepisami prawa materialnego lub procesowego. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy budynek uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę wartości zabytkowych, co uzasadniało skreślenie go z rejestru zabytków.

Skargą kasacyjną z dnia 24 lipca 2006 r. zaskarżono powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 13 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i decyzji Ministra Kultury z dnia [...], nr [...], a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono, że przyjęta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wykładnia treści art. 13 ust. l ustawy z 23 lipca 2003 r. w zakresie pojęcia zniszczenie jest błędna, albowiem w przypadku - jak ma to miejsce w tej sprawie - gdy pozostały jeszcze znaczne fragmenty ścian szczytowych i istotne części wewnętrznych ścian działowych, które mogą stanowić podstawę rekonstrukcji budynku do stanu pierwotnego, a więc do stanu z dnia [...], gdy decyzją Konserwatora Zabytków [...] W. budynek ten wpisany został do rejestru zabytków jako element zespołu urbanistyczno- krajobrazowego miasta M., nie można przyjąć, że zabytek uległ zniszczeniu, o którym stanowi art. 13 ust. l ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Intencją ustawodawcy tworzącego ustawę z dnia 23 lipca 2003r. było udzielenie rzeczywistej, a nie pozornej ochrony obiektom uznanym za zabytki, a w szczególności jak wynika z treści art. 4 tej ustawy zobowiązanie organów administracji publicznej do działań mających na celu zapewnienie warunków prawnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków i ich utrzymanie oraz udaremnienie ich zniszczenia. W sprawie tej organy administracji publicznej nie tylko nie wypełniły ustawowych obowiązków, a przeciwnie decyzja Ministra Kultury w przedmiocie skreślenia z rejestru zabytków oparta o treść art. 13 ust. l ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zaakceptowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest rażąco sprzeczna z cytowaną ustawą. Reasumując - podnieść trzeba, iż treść art. 13 ust. l powinna być interpretowana w nawiązaniu do treści art. 4 tej ustawy, a więc za obiekt, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej może zostać uznany tylko taki zabytek, który już całkowicie uniemożliwia organom administracji publicznej zachowanie jego cech, mimo zapewnienia przez te organy na ten cel należytych warunków prawnych i finansowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne.

Przepis art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowi, że opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków: 1) naukowego badania i dokumentowania zabytku; 2) prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku; 3) zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie; 4) korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości; 5) popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury. Z unormowania tego jednoznacznie wynika, że obowiązek opieki nad zabytkiem spoczywa przede wszystkim na jego właścicielu, a nie - jak chce tego wnosząca skargę kasacyjną - na organach administracji publicznej. Z tego względu twierdzenie, że znaczenie art. 13 ust. l tej ustawy powinno być ustalane z uwzględnieniem treści art. 4 jest nietrafne. Zasadnie więc przyjął Sąd I instancji, że wykreślenie zabytku z rejestru jest zasadne m. in. w przypadku zniszczenia w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Skoro zaś ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada tak rozumianej normie prawnej, to nie ulega wątpliwości, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.