Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1538/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r. sprawy ze skargi W. E. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego – W. E., na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za lata 2005-2007 i 2013 oraz w podatku dochodowym pobranym w wysokości 19% od dochodów z pozarolniczej działalności za lata 2006 i 2012.

W celu wyegzekwowania należności, zawiadomieniami z dnia 30 września 2013 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną w H. sp. z o.o. w C. oraz w L.sp. z o.o. z siedzibą w T. Zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone Skarżącemu w dniu 7 października 2013 r., natomiast dłużnikom odpowiednio w dniach 4 października 2013 r. i 3 października 2013 r.

Pismem z dnia 14 października 2013 r. Skarżący złożył skargę na dokonane czynności egzekucyjne, wnosząc o ich uchylenie oraz przeproszenie firm wymienionych w zajęciu.

W uzasadnieniu wskazał, że otrzymał zawiadomienia podpisane przez Starszego Inspektora A. B. Osoba ta pełniąc obowiązki komornika skarbowego sporządziła w dniu 4 lutego 2013 r. pismo, w którym m. in. wykazała nieprawdziwe dane o rozliczeniu kosztów egzekucyjnych. Prowadzone bowiem od listopada 2012 r. postępowanie w sprawie rozliczenia zajętego i odebranego plotera marki HP, przekazanej faktury VAT oraz kosztów egzekucyjnych, do tej pory nie zostało zakończone, a w przekazywanych do Izby Skarbowej w K. materiałach potwierdzana jest nieprawda, m.in. o istnieniu rachunku bankowego w Banku [...] S.A.

Skarżący przypomniał przy tym, że złożył skargę na wcześniejszą czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. w K., dokonaną zawiadomieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 31 października 2012 r. Skarżący zapytuje przy tym, na jakiej podstawie osoba podpisująca zawiadomienia z dnia 30 września 2013 r. pozyskała informację o kontrahentach. W ocenie Skarżącego samo zajęcie wierzytelności jest szykaną oraz podważaniem autorytetu jego firmy u dotychczasowych kontrahentów. Według Skarżącego w sprawie trudno mówić o zastosowaniu najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego, skoro od jedenastu miesięcy sprawa zajętego plotera, przejęcia faktury, rozliczenia kosztów egzekucyjnych oraz pobranych i nierozliczonych należności, których wartość przekracza zaległości podatkowe, nie posunęła się do przodu, a Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wystawia coraz to nowe zajęcia.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił skargę jako nieuzasadnioną wskazując, iż zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Według organu egzekucyjnego kwestie podnoszone przez Skarżącego nie mogą być rozpoznawane w postępowaniu w sprawie skargi z art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619) dalej – "u.p.e.a.", na czynności egzekucyjne dokonane zawiadomieniami Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 30 września 2013 r. Skarga na czynności egzekucyjne nie może bowiem odnosić się do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą stanowić podstawę odrębnego środka zaskarżenia, jakim są np. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

W zażaleniu z dnia 18 stycznia 2014 r. Skarżący wniósł o uchylenie w całości powyższego postanowienia i uchylenie dokonanych zajęć.

W uzasadnieniu wskazał, że od dnia 12 sierpnia 2013 r. Prokuratura Rejonowa w D. prowadzi śledztwo w sprawie przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków służbowych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. oraz urzędników tego urzędu w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi, w których Skarżący występuje jako osoba pokrzywdzona. W dniu 16 stycznia 2013 r. złożył bowiem ponaglenie do Dyrektora Izby Skarbowej w K., w którym wnioskował o wyłączenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. od udziału w postępowaniu wyjaśniającym. Wniosek ten nie został rozpatrzony. W związku z brakiem postanowienia o rozpatrzeniu powyższego wniosku oraz prowadzonym śledztwem wyłączenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. oraz pracowników ww. urzędu od prowadzonych postępowań Skarżący uważał za zasadne, a wydane postanowienia za bezprawne.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 2013 r.

Minister odwołał się do treści art. 54 § 1 u.p.e.a. i stwierdził, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W wyniku zaś dokonania analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Minister nie stwierdził nieprawidłowości i naruszenia prawa przez organ egzekucyjny.

Według Ministra w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zasadnie dokonał czynności egzekucyjnych, do których upoważniła go u.p.e.a. Zastosowane środki egzekucyjne są wymienione w katalogu środków określonych w art. 1a pkt 12 tej ustawy. Środki te zostały zastosowane w prawidłowy sposób, zgodnie z art. 89 u.p.e.a. Przedmiotowe zawiadomienie wydane zostało zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 16 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) obowiązującym na dzień dokonania czynności i zawierało wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 89 § 1 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia Minister podkreślił ponownie, że w postępowaniu ze skargi na czynności egzekucyjne ocenie podlegają więc jedynie zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej, a nie kwestie dotyczące zasadności czy poprawności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast Skarżący zarówno w skardze z dnia 14 października 2013 r., jak i zażaleniu z dnia 18 stycznia 2014 r. nie odniósł się do tych zagadnień. W konkluzji zdaniem Ministra kwestie podnoszone przez Skarżącego w zażaleniu w całości wykraczają poza ramy niniejszego postępowania i nie mogą być rozpatrywane w trybie art. 54 u.p.e.a.

W skardze z dnia 27 kwietnia 2015 r. Skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia Ministra Finansów. Skarżący wniósł ponadto o ustalenie, czy zgodne było z przepisami u.p.e.a. pobranie kosztów egzekucyjnych za czynności egzekucyjne, które zostały umorzone z mocy prawa przy upadłości dłużnika, którego wierzycielem był Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., a także o ustalenie, czy umorzenie postępowania egzekucyjnego wskutek przedawnienia zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi w świetle przedstawionych faktów jest zgodne z obowiązującymi przepisami u.p.e.a.

Według Skarżącego zaległości podatkowe objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi z dniem 17 stycznia 2012 r. uległy przedawnieniu z mocy prawa. Zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną w B.S.A. w K. nastąpiło w dniu 16 stycznia 2007 r. W okresie od dnia zajęcia do 17 stycznia 2012 r. organ egzekucyjny nie dokonał żadnych czynności przerywających bieg przedawnienia zobowiązania.

Skarżący zakwestionował ponadto prawidłowość rozliczenia kosztów egzekucyjnych i zasadność dokonania czynności egzekucyjnej - zajęcia rachunku bankowego zawiadomieniem z dnia 31 października 2012r. Według Skarżącego Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wszczynając postępowanie egzekucyjne powinien z urzędu wiedzieć, które zobowiązania podlegają egzekucji, a które uległy przedawnieniu. Mając na uwadze to, że wartość zajętych i odebranych wierzytelności oraz nierozliczonych kosztów egzekucyjnych przekraczają kwotę zaległych zobowiązań podatkowych, uchylenie postanowienia Ministra Finansów jest zdaniem Skarżącego w pełni uzasadnione.

W odpowiedzi z dnia 3 czerwca 2015 r. na skargę z dnia 27 kwietnia 2015 r. Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej zwana: "P.p.s.a.").

W świetle akt sprawy nie zachodzą wyżej określone przesłanki uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Przepis art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wskazuje, jak rozumieć pojęcie "czynności egzekucyjnych". W świetle tego unormowania są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). W skardze na czynności egzekucyjne można podnieść, co podnoszono konsekwentnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z 14 czerwca 1996r. sygn. akt SA/Kr 206/96, LEX 29274).

Skarga na czynności egzekucyjne, zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Skoro czynnościami takimi stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a. są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, to ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny (por. wyroki WSA w Warszawie z: 6 listopada 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1433/07, 3 grudnia 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1580/07, dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Natomiast w świetle art. 1a pkt 12 u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym należności pieniężnych, jest egzekucja z wierzytelności pieniężnych.

Sąd, odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy zauważa, iż w treści wniesionej skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, w postaci zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności, podniesiono różnorakie okoliczności związane z wszczęciem i prowadzeniem egzekucji administracyjnej wobec Skarżącego, jednakże nie odnoszące się do zagadnienia prawidłowości sposobu i formy dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej.

Sąd, mając powyższe zarzuty na względzie, podziela stanowisko Ministra Finansów wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że wskazywane przez Skarżącego okoliczności nie mogą być podstawą wniesienia skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., gdyż nie dotyczą one sposobu i formy dokonania czynności egzekucyjnej, jaką było zajęcie wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności. Mogą one stanowić ewentualnie podstawę innych środków prawnych, w szczególności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 u.p.e.a.).

Zdaniem Sądu organy obu instancji, jak wynika z akt sprawy, w ramach prowadzonego postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. prawidłowo oceniły sposób i formę dokonania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności. Sposób dokonania tych czynności, w ocenie Sądu, odpowiada bowiem przepisom art. 89 u.p.e.a. w związku z art. 67 § 2 u.p.e.a., a jej forma jest zgodna z załącznikiem nr 16 ww. rozporządzenia z 2001r. określającym wzór zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank.

Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak również nie stwierdzając innych naruszeń prawa, skargę jako nieuzasadnioną oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.