Wyrok NSA, sygn. akt SA 791/81
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1981-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 999
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 2 pkt 1, art. 17 pkt 2, art. 107 par. 1, art. 127 par. 2, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Roszczenia ze stosunku pracy pracownika mianowanego są załatwiane przez właściwe organy administracji w drodze decyzji administracyjnych. Za decyzję taką uznać należy również pismo właściwego organu zawierające co najmniej oznaczenie organu i adresata aktu, rozstrzygnięcie w sprawie i podpis upoważnionego pracownika.

2. Jeżeli ustawa nie przewiduje innego organu odwoławczego, organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji kierownika zakładu użyteczności publicznej jest organ administracji państwowej wyższego stopnia /art. 127 par. 2 w związku z art. 1 par. 2 pkt 1 i art. 17 pkt 2 Kpa/. Organem wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego nie jest dyrektor instytutu mającego siedzibę w Warszawie w stosunku do własnego oddziału filialnego w terenie. Decyzja tego organu wydana w drugiej instancji jest decyzją wydaną przez organ niewłaściwy i zgodnie z art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa jest nieważna.

TEZY

1. Roszczenia ze stosunku pracy pracownika mianowanego są załatwiane przez właściwe organy administracji w drodze decyzji administracyjnych. Za decyzję taką uznać należy również pismo właściwego organu zawierające co najmniej oznaczenie organu i adresata aktu, rozstrzygnięcie w sprawie i podpis upoważnionego pracownika.

2. Jeżeli ustawa nie przewiduje innego organu odwoławczego, organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji kierownika zakładu użyteczności publicznej jest organ administracji państwowej wyższego stopnia /art. 127 par. 2 w związku z art. 1 par. 2 pkt 1 i art. 17 pkt 2 Kpa/. Organem wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego nie jest dyrektor instytutu mającego siedzibę w Warszawie w stosunku do własnego oddziału filialnego w terenie. Decyzja tego organu wydana w drugiej instancji jest decyzją wydaną przez organ niewłaściwy i zgodnie z art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa jest nieważna.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał ze względów formalnych zasadność skargi Bogusławy D. na decyzję dyrektora Instytutu Kształcenia Nauczycieli im. W. Spasowskiego w Warszawie z dnia 22 grudnia 1980 r. w przedmiocie odmowy przyznania kosztów przeniesienia i na podstawie art. 207 par. 3 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz zgodnie z art. 208 Kpa zasądził od tegoż Instytutu kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.


UZASADNIENIE

Skarżąca Bogusława D. była zatrudniona na podstawie nominacji w Studium Wychowania Przedszkolnego w Sz. Z dniem 1 września 1979 r. podjęła pracę na stanowisku starszego asystenta w Instytucie Kształcenia Nauczycieli im. W. Spasowskiego - Oddział Doskonalenia Nauczycieli w O. Wychodząc z założenia, że została przeniesiona służbowo, zażądała od zakładu pracy, pismem z dnia 13 października 1980 r., wypłacenia jej kosztów przeniesienia, a roszczenie oparła na art. 89 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta Praw i Obowiązków Nauczyciela /Dz.U. nr 16 poz. 114/. Oddział Instytutu w O., pismem z dnia 5 listopada 1980 r. L. dz. Sk 37/77/80, oddalił żądanie skarżącej stojąc na stanowisku, że przejście jej do pracy w Instytucie Kształcenia Nauczycieli w Warszawie - Oddział w O. nie miało charakteru przeniesienia służbowego, gdyż nie było oparte na decyzji organu administracji szkolnej.

Traktując stanowisko zawarte w piśmie Oddziału jako decyzję, skarżąca odwołała się od niej do Dyrekcji Instytutu Kształcenia Nauczycieli im. W. Spasowskiego w Warszawie podnosząc, że przeniesienie w wyniku inicjatywy władz ma charakter służbowy nawet bez wyrażonej decyzji pisemnej oraz powołała się na wypowiedź w tej sprawie w piśmiennictwie /J. Buczkowski, Z. Szymański "Szkolne prawo pracy", "Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne" 1978, str. 106/ i na opinię inspektora pracy Zarządu Głównego ZNP.

Dyrekcja Instytutu oddaliła odwołanie pismem z dnia 22 grudnia 1980 r., nr IKW-14/1284/80, stwierdzając m.in., że zatrudnienia w nowym miejscu pracy skarżąca nie uzależniała od przeniesienia służbowego z obowiązkiem pokrycia przez Instytut kosztów przeniesienia i z akt nie wynika, aby przeniesienia takiego dokonano na podstawie art. 88 ustawy - Karta Praw i Obowiązków Nauczyciela. Instancja odwoławcza nie dała również wiary pismom Studium Wychowania Przedszkolnego w Sz., bez oznaczenia i daty ich wystawienia, stwierdzającym, że rozwiązanie stosunku pracy ze Studium nastąpiło "wskutek przeniesienia służbowego" oraz wyrażającym zgodę na przeniesienie skarżącej Bogusławy D. do Instytutu w O.

Decyzję tę Bogusława D. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosząc m.in., że przeniesienie jej nastąpiło z inicjatywy Instytutu i wymieniając osoby, które prowadziły z nią rozmowy, a nadto, że skoro dotychczasowy zakład pracy nie rozwiązał z nią stosunku pracy, to jako pracownik mianowany mogła się znaleźć w nowym miejscu pracy wyłącznie w wyniku przeniesienia.

W odpowiedzi na skargę Instytut Kształcenia Nauczycieli w Warszawie podtrzymał swoje stanowisko, a nadto wskazał, że akt nominacji na stanowisko starszego asystenta w Oddziale Instytutu w O. nie wspomina o przeniesieniu służbowym, przyznaje skarżącej status nauczyciela akademickiego, a na takie stanowisko powołuje się na podstawie przepisów innych niż na stanowisko nauczyciela. Zawiązany zatem został ze skarżącą nowy stosunek pracy.

Na pierwszej rozprawie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w dniu 27 kwietnia 1981 r. skarżąca okazała akt nominacji z dnia 1 września 1973 r. wydany przez Kuratorium Oświaty w Sz. oraz akt przeniesienia do Studium Wychowania Przedszkolnego z dnia 20 września 1973 r. Na pytanie Sądu wyjaśniła, że nie otrzymała aktu administracyjnego zwalniającego ją z pracy w zawodzie nauczycielskim.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę zgodności z prawem decyzji administracyjnych /art. 16 par. 2, art. 196 par. 1 Kpa/, należy więc rozważyć na wstępie, czy zaskarżone przez Bogusławę D. akty mają charakter decyzji administracyjnych. Na pytanie to Sąd odpowiedział twierdząco. Wprawdzie ani pismo Oddziału Instytut w O. z dnia 5 listopada 1980 r., oddalające żądanie skarżącej, ani utrzymujące je w mocy stanowisko zajęte przez dyrekcję Instytutu w Warszawie w piśmie z dnia 22 grudnia 1980 r. nie odpowiadają formie przewidzianej dla decyzji w art. 107 par. 1 Kpa, to jednak Naczelny Sąd Administracyjny stosuje zgodną z poglądami nauki prawa administracyjnego zasadę, że treść, a nie forma przesądza o tym, czy dany akt jest decyzją administracyjną. Jeżeli więc sprawa administracyjna podlega załatwieniu w drodze decyzji, a do takich spraw należy zaliczyć roszczenia ze stosunku pracy pracownika mianowanego, to za decyzję należy uznać pismo organu rozstrzygającego zawierające co najmniej: oznaczenie tego organu, oznaczenie adresata aktu, rozstrzygnięcie w sprawie oraz podpis upoważnionego pracownika organu, spełnia ono bowiem minimum podstawowych warunków, aczkolwiek nie wszystkie, z wymienionych w art. 107 par. 1 Kpa. Warunki te zaskarżone akty spełniają, a nawet zawierają uzasadnienie stanowiska decydentów. Stwierdzenie to nie oznacza, że Sąd nie zauważa takich uchybień w obu aktach, jak brak wskazania podstawy prawnej działania oraz pouczenia o środkach prawnych, które przysługiwały stronie. O uzupełnienie tych uchybień strona mogła zresztą wystąpić na podstawie art. 111 Kpa.

2. W kolejności Sąd kierując się zasadą art. 206 Kpa stanowiącą, że nie jest on związany granicami skargi, zbadał właściwość Instytutu Kształcenia Nauczycieli w Warszawie jako instancji odwoławczej rozpoznającej zaskarżenie decyzji wydanej w sprawie przez własny Oddział w O.

Zarządzeniem Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 21 grudnia 1972 r. w sprawie przekształcenia okręgowych ośrodków metodycznych /Dz.Urz. MOiW 1973 nr 2 poz. 7/ okręgowe ośrodki metodyczne zostały przekształcone w terenowe oddziały Instytutu Kształcenia Nauczycieli w Warszawie /par. 1 pkt 1/. Charakter placówek terenowych jako ekspozytur Instytutu w Warszawie jeszcze dobitniej podkreśla obecna redakcja tego przepisu, ustalona zarządzeniem tegoż Ministra z dnia 15 maja 1981 r. /Dz.Urz. MOiW nr 5 poz. 27/, określająca brzmienie nazwy tych jednostek: "Instytut kształcenia Nauczycieli im. W. Spasowskiego - Oddział Doskonalenia Nauczycieli w (...)". zarządzenia te Minister wydał na podstawie z dnia 15 czerwca 1972 r. w sprawie utworzenia Instytutu Kształcenia Nauczycieli /Dz.U. nr 24 poz. 172/ oraz w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z 23 września 1978 r. w sprawie nadania Instytutowi Kształcenia Nauczycieli w Warszawie imienia Władysława Spasowskiego /Dz.U. nr 23 poz. 105/, a więc na podstawie aktu normatywnego pochodzenia ustawowego. Z treści par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 1972 r. wynika, że Instytut ten, jako samodzielna placówka typu naukowo-dydaktycznego, podlega bezpośrednio Ministrowi Oświaty i Wychowania. Przepis par. 2 tego rozporządzenia przewiduje możliwość tworzenia oddziałów terenowych Instytutu.

Zgodnie z art. 127 par. 2 Kpa organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji państwowej wyższego stopnia, jeżeli ustawa nie przewiduje innego organu odwoławczego. Zasada ta odnosi się odpowiednio do zakładów użyteczności, jakimi są instytucje naukowe /art. 1 par. 2 pkt 1 i art. 17 pkt 2 Kpa/. Instytut mający siedzibę w Warszawie nie jest w stosunku do własnego oddziału filialnego w terenie organem wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu. Organem wyższego stopnia uprawnionym do rozpoznania odwołania był w konkretnej sprawie, w myśl przepisów, Minister Oświaty i Wychowania. Otrzymawszy odwołanie Bogusławy D. Instytut miał obowiązek przekazać je Ministrowi /por. art. 19 i art. 65 par. 1 Kpa/. Decyzja wydana przez Instytut w Warszawie jest zatem decyzją wydaną przez organ niewłaściwy w sprawie i w związku z tym dotknięta wadą nieważności /art. 166 par. 1 pkt 1 Kpa/.

Rozpatrując odwołanie Bogusławy D. w następstwie stwierdzenia nieważności decyzji Instytutu Kształcenia Nauczycieli w Warszawie, właściwy organ odwoławczy powinien zbadać zagadnienie ciągłości stosunku pracy skarżącej, z którą - jak wynikałoby z akt administracyjnych i twierdzeń skarżącej - nie został rozwiązany stosunek pracy z nominacji w poprzednim miejscu pracy i na tym dopiero tle rozważyć zagadnienie przeniesienia w świetle art. 88 i art. 89 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta Praw i Obowiązków Nauczyciela /Dz.U. nr 16 poz. 114 ze zm./.

Podstawowe naruszenie prawa w sprawie, abstrahując już od innych uchybień procesowych, daje podstawę do stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 207 par. 3 w związku z art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa.

O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącej orzeczono zgodnie z art. 208 Kpa.