Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 674/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 278
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.
article: art. 336
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędziowie: WSA Jerzy Drwal, WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2017 r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] czerwca 2017 r. ([...]) w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 i orzekając reformatoryjnie odmówił przyznania J. K.:

. Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO), nakładając jednocześnie sankcję w wysokości [...] zł;

. Płatności redystrybucyjnej, nakładając sankcję w wysokości [...] zł;

. Płatności za zazielenienie.

Jednocześnie organ odwoławczy przyznał stronie na rok 2016 płatność do bydła – w wysokości [...] zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę [...]zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanie współczynnika korygującego; płatność do krów – w wysokości [...] zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę [...]zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

W dniu [...] maja 2016 r. do Biura Powiatowego ARiMR we W. wpłynął wniosek J. K. o przyznanie płatności na rok 2016, w tym: jednolitej płatności obszarowej oraz płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności do krów oraz płatności do bydła.

W dniu [...] czerwca 2017 r. organ I instancji wydał decyzję w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, w której przyznał wnioskodawcy płatność do bydła w wysokości [...] zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę [...]zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanie współczynnika korygującego, płatności do krów w wysokości [...] zł wynikające z pomniejszenia płatności o kwotę [...]zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego i kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł. Jednocześnie organ odmówił przyznania: jednolitej płatności obszarowej nakładając sankcję w wysokości [...] zł, płatności za zazielenienie, a także płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), nie orzekając o sankcji w tym zakresie.

Decyzja ta została uchylona w dniu [...] października 2017 r. mocą decyzji organu odwoławczego – Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR.

Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR rozpatrując odwołanie wniesione przez stronę uznał, że stanowisko organu I instancji, zawarte w decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. jest wadliwe w części dotyczącej rozstrzygnięcia w zakresie płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), co spowodowało uchylenie decyzji organu I instancji i wydanie wskazanego na wstępie rozstrzygnięcia reformatoryjnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Organ odwoławczy wyjaśnił przede wszystkim, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 4,44 ha. W związku z konfliktem kontroli krzyżowej dotyczącym tylko jednej zgłoszonej do płatności działki rolnej A (o pow. 4,44 ha), położonej na działce ewidencyjnej nr [...] stwierdzono, iż wskazana działka nie znajdowała się w posiadaniu wnioskodawcy J. K. w dniu [...] maja 2016 r., a tym samym musiała zostać w całości wykluczona z wniosku o przyznanie płatności na rok 2016. Pomimo tego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. rozstrzygając sprawę w przedmiocie odmowy przyznania płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), całkowicie pominął kwestię nałożenia sankcji wynikającej z przedeklarowania całej powierzchni działki zgłoszonej do płatności.

Zwrócono również uwagę, że złożony w dniu [...] maja 2016 r. do Biura Powiatowego ARiMR we W. wniosek J. K. o przyznanie płatności na rok 2015, był następstwem przejęcia w dniu [...] maja 2015 r. przez wnioskodawcę zobowiązania od R. C., które dotyczyło właśnie działki rolnej o powierzchni 4,44 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...] we wsi H.. Jak wynikało z oświadczenia przekazującego R. C., wskazana działka objęta była zobowiązaniem rolnośrodowiskowym do dnia [...] marca 2017 r.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego przed organem I instancji ustalono, że inny producent rolny (E. S.) również ubiegał się o przyznanie płatności do tejże działki rolnej jako jej posiadacz. W wyniku zatem tzw. konfliktu kontroli krzyżowej, obaj wnioskodawcy (E. S. i J. K.) ubiegający się o przyznanie płatności do tej samej działki zostali wezwani do złożenia wyjaśnień.

Kluczowym dla organu dowodem w przedmiotowej sprawie był wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] czerwca 2014 r. wydany w sprawie sygn. akt VIII C [...], którym przywrócono powodowi E. S. utracone przez niego wskutek naruszenia przez pozwanego R. C. posiadanie nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. 4,46 ha położoną we wsi H., przez nakazanie jej wydania oraz zakazanie dalszych naruszeń polegających na koszeniu i zbieraniu trawy. Apelacja pozwanego od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie sygn. akt II Ca [...]. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że działka nr [...] nie znajdowała się w posiadaniu J. K. w dniu [...] maja 2016 r., a tym samym musiała zostać w całości wykluczona z wniosku o przyznanie płatności na rok 2016. Jednorazowe podjęcie czynności agrotechnicznych przez J. K. na działce objętej wnioskiem o przyznanie płatności nie miało cech posiadania (użytkowania). Organ miał przy tym na uwadze incydentalny i jednorazowy charakter czynności wnioskodawcy, bez zamiaru podnoszenia kultury rolnej uprawianych gruntów, a także brak zamiaru kontynuowania w przyszłości zabiegów rolniczych na tej działce. Przyjmując za ustalone, że skarżący nie posiadał i nie użytkował w myśl przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zadeklarowanej we wniosku działki rolnej, nakazywało to organowi zakwalifikowanie wniosku skarżącego jako niespełniającego warunków do przyznania płatności, a całą powierzchnię działki rolnej A nakazywało potraktować jako powierzchnię zawyżoną.

Według organu, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wnioskodawca podlega sankcjom z tytułu niezgodności (rozbieżności) pomiędzy zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią działek rolnych, jako uprawnioną do uzyskania płatności. W przypadku jednolitej płatności obszarowej (JPO) powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 wynosiła 4,44 ha. Ustalono zaś, że działka rolna A o tej powierzchni, położona na działce ewidencyjnej nr [...], nie była w posiadaniu J. K. w dniu [...] maja 2016 r., dlatego musiała zostać wykluczona z płatności na rok 2016. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną – wynosiła zatem 100%.

Mając na uwadze treść art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L Nr 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., str. 48), odmówiono przyznania stronie jednolitej płatności obszarowej na rok 2016 i nałożono karę administracyjną w wysokości [...] zł. W. kary administracyjnej –zgodnie z art. 19 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 – będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Jeżeli w tych latach przyznane płatności nie pozwolą na pełną kompensację kwoty kary administracyjnej, pozostałe saldo zostanie anulowane.

W przypadku płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie), stwierdzona w toku prowadzonego postępowania powierzchnia działek rolnych kwalifikowalnych do jednolitej płatności obszarowej wyniosła 0,00 ha, a zatem powierzchnia ta stanowiła podstawę do ustalenia płatności za zazielenienie. Mając to na uwadze odmówiono przyznania płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie) na rok 2016.

Analogiczna sytuacja odnosiła się do płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), gdzie powierzchnia kwalifikowana wyniosła 0,00 ha, z tym że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do płatności dodatkowej a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 100%. Mając to na uwadze odmówiono stronie przyznania płatności dodatkowej na rok 2016 i nałożono karę administracyjną w wysokości [...] zł.

W przypadku płatności związanej do zwierząt gatunku bydło domowe (Bos taurus) we wniosku o przyznanie płatności do bydła zostało zadeklarowanych 24 zwierząt. Deklarowana kwalifikowana liczba zwierząt z gatunku bydło domowe wynosiła 24. Jedna sztuka bydła o numerze identyfikacyjnym Nr [...] w dniu [...] maja 2016 r. przekroczyła jednak wiek 24 miesięcy. W toku prowadzonego postępowania, na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej w zakresie kwalifikowalności zwierząt do płatności ustalono, że do płatności kwalifikuje się 23.

Początkowa kwota płatności do bydła wynosi [...] zł. Kwota ta została jednakże pomniejszona ze względu na stwierdzone różnice pomiędzy liczbą zwierząt zadeklarowanych we wniosku a liczbą zwierząt zatwierdzonych. Różnica między liczbą zwierząt zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a liczbą zwierząt zatwierdzonych wyniosła 1 szt. Wyliczony procent obniżki stanowił 4,35%, a zatem należną kwotę płatności pomniejszono o kwotę w wysokości [...] zł.

Kwota ta została również pomniejszona ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, w związku z art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym do tego rozporządzenia, w przypadku gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego (jednolita płatność obszarowa, płatności związane z produkcją: do powierzchni upraw oraz płatności do zwierząt, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatność dodatkowa), w danym roku jest wyższa od równowartości 2.000 euro, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2.000 euro zmniejsza się, w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 1,353905%. Zgodnie z art. 6 ust. 3 lit. c rozporządzenia (UE) nr 809/2014 oraz art. 3 rozporządzenia (UE) nr 639/2014, współczynnik korygujący stosuje się do sumy płatności bezpośrednich przysługujących rolnikowi w danym roku po uwzględnieniu zmniejszeń z tytułu przedeklarowania powierzchni, złożenia wniosku lub zmiany do wniosku po terminie oraz zmniejszenia z tytułu niezgłoszenia wszystkich gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika na dzień 31 maja roku składania wniosku. Zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w przypadku stosowania współczynnika korygującego, każda płatność bezpośrednia (finansowana z budżetu wspólnotowego) jest zmniejszana proporcjonalnie do udziału tej płatności w całkowitej kwocie wszystkich płatności bezpośrednich.

Mając na uwadze, że łączna kwota przyznanych płatności bezpośrednich po zastosowaniu ewentualnych obniżek z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości wynosiła [...] zł, co przy kursie wymiany euro 4,3192 zł stanowiło kwotę 2.649,43 euro, należało do kwoty stanowiącej nadwyżkę w wysokości 649,43 euro zastosować współczynnik korygujący w wysokości 1,353905%. Całkowita kwota pomniejszenia wynikająca z zastosowania współczynnika korygującego wyniosła 8,79 euro, z czego proporcjonalna kwota pomniejszenia przypadająca dla płatności do bydła wynosi [...] zł. O kwotę tą została pomniejszona kwota płatności do bydła. Wysokość płatności związanej do bydła – po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń – wyniosła zatem [...] zł.

W przypadku płatności związanej do krów we wniosku o przyznanie płatności do krów zostało zadeklarowanych 20 zwierząt z gatunku bydło domowe (Bos taurus). W toku prowadzonego postępowania, na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej w zakresie kwalifikowalności zwierząt do płatności ustalono, że do płatności kwalifikuje się 18 sztuk.

Początkowa kwota płatności do krów wynosiła [...] zł. Kwota ta została pomniejszona ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego. Całkowita kwota pomniejszenia wynikająca z zastosowania współczynnika korygującego stanowiła 8,79 euro, z czego proporcjonalna kwota pomniejszenia przypadająca dla płatności do krów wynosiła [...] zł. O kwotę tą została pomniejszona kwota płatności do krów. Dlatego wysokość płatności związanej do krów – po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń – stanowi [...] zł.

W przypadku zwrotu dyscypliny finansowej, mając na uwadze, że J. K. w dniu [...] maja 2016 r. złożył do Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przyznanie płatności na rok 2016 oraz kwoty przyznanych mu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego objęte zostały zmniejszeniem z tytułu dyscypliny finansowej – zgodnie z art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym do tego rozporządzenia – strona podlegała zwrotowi dyscypliny finansowej za rok obrotowy 2016 na mocy art. 26 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Uwzględniając powyższe przyznana została wnioskodawcy płatność z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł.

W ocenie organu odwoławczego decyzja wydana przez organ I instancji rażąco naruszyła przepis art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 278), który stanowi, że: "Wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni – po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej – po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%, w związku z art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., który stanowi, że: "Jeśli różnica ta przekracza 50%, w odniesieniu do danej grupy upraw, nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18".

Tymczasem organ I instancji wydając decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, wadliwie rozstrzygnął w części dotyczącej braku nałożenia sankcji w zakresie płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), co skorygowane zostało przez organ odwoławczy.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, to jest:

1) art. 19 i 23 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji Europejskiej nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności – poprzez zastosowanie wynikających z tego artykułu odmowy przyznania pomocy i nałożenie na skarżącego sankcji finansowych w sytuacji, gdy skarżący spełniał wszystkie kryteria otrzymania płatności i nie spełniał kryteriów zastosowania sankcji;

2) art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – poprzez niezgodne z okolicznościami faktycznymi sprawy zakwestionowania spełnienia przez stronę przesłanek przyznania jej płatności;

3) art. 77 § 1 k.p.a. jak również art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. – poprzez tendencyjne i niepełne rozpatrzenie zgromadzonego przez organ materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego.

W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w części odmawiającej przyznania płatności i nałożenia sankcji oraz o przekazanie organowi sprawy celem ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga w tej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów prawa, które mogłyby skutkować jej uchyleniem. Organ rozstrzygający sprawę w II instancji nie dopuścił się w szczególności naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; dalej jako "p.p.s.a."), jak również nie naruszył przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.).

Uwzględniając sposób sformułowania w skardze zarzutów względem zaskarżonej decyzji, wymaga zwrócenia uwagi, że istotę w rozstrzygnięciu tej sprawy stanowiło ustalenie, czy w dniu [...] maja 2016 r. skarżący J. K. był, czy też nie był posiadaczem objętej wnioskiem o przyznanie płatności nieruchomości rolnej.

Już w tym miejscu należy zaakcentować, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji są prawidłowe i znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia zgodnej z prawem decyzji, przy należytym zastosowaniu reguł proceduralnych określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Organ odwoławczy dokonał także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosował odpowiednie normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, korygując rozstrzygnięcie organu I instancji, który częściowo pominął konieczność stosowania wobec strony sankcji w świetle dokonanych ustaleń faktycznych, także przy odmowie płatności redystrybucyjnej. Przyjęte przez organ odwoławczy podstawy ustalenia wysokości należnych stronie płatności, jak i wysokość sankcji zostały przyjęte i zastosowane prawidłowo, w oparciu o niewadliwie przywołane uregulowania obowiązujące w tym zakresie. Wynika z nich, że wysokość ustalonych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 roku należna stronie wyniosła odpowiednio do rodzaju płatności: płatność do bydła [...] zł, płatność do krów [...] zł oraz z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej [...] zł. Natomiast wysokość sankcji ustalonych przez organ została określona prawidłowo i wynosiła: z tytułu jednolitej płatności obszarowej [...] zł, zaś z tytułu płatności redystrybucyjnej [...] zł. Zasadnie również organ odmówił przyznania skarżącemu płatności za zielenienie. Odpowiednie wskaźniki zastosowano w końcowym rozliczeniu prawidłowo i nie doszło do błędów rachunkowych przy ustalaniu wysokości płatności, jak i sankcji.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 278).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz

2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Według zaś art. 7 ust. 2 ustawy, pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:

1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz

2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.

Stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy, kwota płatności bezpośrednich, o której mowa w art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013, do której wysokości nie stosuje się art. 9 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia, wynosi równowartość w złotych kwoty 5.000 euro.

Minister właściwy do spraw rozwoju wsi może określić, w drodze rozporządzenia, wykaz rodzajów działalności nierolniczej, które są uznawane za podobne do rodzajów działalności wymienionych w art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, uwzględniając kryteria określone w art. 9 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 1307/2013 oraz mając na względzie założenia Wspólnej Polityki Rolnej w zakresie ukierunkowania wsparcia i zabezpieczenie przed jego nieuzasadnionym przyznawaniem (art. 7 ust. 4 ustawy).

Wedle zaś art. 8 ust. 1 ustawy, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z uregulowań tych wynika zatem kluczowa dla rozstrzygnięcia tej sprawy okoliczność, a mianowicie to, że warunkiem przyznania jednolitej płatności obszarowej i płatności za zazielenienie – jest posiadanie przez wnioskodawcę, w sposób trwały, gruntów rolnych na określony w ustawie dzień (31 maja roku, w którym złożono wniosek) oraz utrzymywanie tych działek zgodnie z określonymi normami przez cały rok kalendarzowy.

Pod pojęciem "posiadania" należy rozumieć stan faktyczny, polegający w istocie na rzeczywistym i faktycznym użytkowaniu gruntów rolnych. Płatność jest więc udzielana producentowi rolnemu do tych działek rolnych, na których prowadzi on działalność rolniczą. Dlatego istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie oznaczone grunty rolne użytkuje. Chodzi o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada formalny tytuł prawny do zadeklarowanych do płatności gruntów, albo też na gruntach rolnych dokonuje zabiegów incydentalnych. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie jest wystarczająca do przyznania płatności, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne i trwałe ich użytkowanie. Nie można tym samym otrzymać płatności za grunty rolne, których w roku objętym płatnością się nie posiada i nie prowadzi na nich działalności (upraw).

Posiadanie – jak już wyjaśniono – jest stanem faktycznym, nie zaś stanem prawnym. Wskazuje na to systemowa definicja "posiadania" wyrażona w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 459, z późn. zm.). Według tego przepisu, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Powołany przepis akcentuje zatem fizyczne władztwo nad rzeczą jako podstawowy element posiadania (corpus possessionis). Jednakże posiadanie może być zarówno prawne, to jest zgodne z prawem (niewadliwe), jak i bezprawne, to jest nieodpowiadające prawu (wadliwe). Zagadnienie to było kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż wniosek o przyznanie omawianych tu płatności dotyczy takich nieruchomości rolnych, których posiadanie nie budzi wątpliwości i jest niesporne co do osoby posiadacza w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wynika to z systemowej wykładni przepisów wskazanej ustawy oraz z tego, że organy administracji właściwe do rozstrzygania sprawy o przyznanie płatności nie mają kognicji do rozstrzygania sporów posesoryjnych, które należą do właściwości sądów powszechnych.

W sprawie tej w toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że również inny producent rolny (E. S.) ubiegał się o przyznanie płatności do jedynej działki rolnej zgłoszonej do płatności przez skarżącego, co skutkowało uznaniem, że skarżący nie spełnia przesłanki przyznania mu płatności. Okoliczność ta ustalona zostało prawidłowo w oparciu o zebrane dowody. Sama możność władania gruntami rolnymi, a nawet jej jednorazowe zagospodarowanie na drodze zawłaszczenia rzeczy cudzej, nie daje podstaw do przyznania płatności, gdyż płatność przysługuje rolnikowi, który faktycznie grunty rolne w sposób trwały i nieprzerwany użytkuje niewadliwie, nie zaś wchodzi w ich posiadanie w sposób wadliwy, a zatem sprzeczny z prawem. Podmiotem takim (posiadaczem wadliwym) był skarżący, co wynika z treści rozstrzygnięcia sprawy posesoryjnej pomiędzy rzeczywistym posiadaczem spornej nieruchomości (E. S.) a poprzednikiem prawnym skarżącego w zakresie posiadania działki rolnej zgłoszonej do płatności (R. C.), który okazał się posiadaczem nieprawnym (wadliwym), który dokonał naruszenia posiadania przez pozbawienie dotychczasowego posiadacza władztwa na rzeczą i ostatecznie został zobowiązany do wydania nieruchomości jej poprzedniemu i rzeczywistemu posiadaczowi.

Skarżący we wniosku o przyznanie płatności wykazał jedynie działkę ewidencyjną nr [...] położoną we wsi H. o powierzchni 4,44 ha, jako znajdującą się w jego posiadaniu. Do wniosku dołączono umowę dzierżawy zwartą w dniu [...] maja 2015 r. przez niego jako dzierżawcę z M. i R. C. jako wydzierżawiającymi. Wprawdzie wydzierżawiający oświadczyli, że przedmiot dzierżawy stanowi ich własność, to jednak okoliczność ta nie jest decydująca dla skutecznego przeniesienia posiadania przedmiotu dzierżawy, jeżeli rzeczywistym i niewadliwym posiadaczem nieruchomości jest w tym czasie inna osoba. Tymczasem wymaga zwrócenia uwagi, że w chwili zawarcia umowy wydzierżawiający R. C. (poprzednik prawny skarżącego w zakresie posiadania nieruchomości) wiedział już, że wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] czerwca 2014 r. (sygn. akt VIII C [...]) został tego posiadania pozbawiony, bowiem to E. S. przywrócono utracone przez niego wskutek naruszenia przez pozwanego R. C. posiadanie spornej nieruchomości rolnej oraz zakazano mu dalszych naruszeń polegających na koszeniu i zbieraniu trawy. Wyrok ten się uprawomocnił. Skutkiem zaś takiego rozstrzygnięcia sprawy posesoryjnej jest to, że nie było możliwe ustalenie, że powołana wyżej umowa dzierżawy dotycząca spornej nieruchomości, doprowadziła do skutecznego przeniesienia jej posiadania na rzecz skarżącego J. K.. Z tego względu nie mógł on zostać uznany za posiadacza zgłoszonej do płatności nieruchomości rolnej. Posiadanie niewadliwe oznacza, że posiadacz nabył swoje posiadanie rzeczy za wiedzą i zgodą dotychczasowego posiadacza (przez przeniesienia posiadania) lub skutecznie nabył posiadanie w sposób pierwotny (gdy rzecz nie była jeszcze w niczyim posiadaniu). Z posiadaniem wadliwym mamy zatem do czynienia, gdy posiadanie to nabyte zostało wbrew woli i wiedzy dotychczasowego posiadacza, w sposób nadużywający zaufanie drugiej strony, przy użyciu niedozwolonych środków, czy też na skutek okoliczności prowadzących do nabycia posiadania obarczonego taką wadą, która powoduje niemożność nabycia posiadania bez naruszenia praw dotychczasowego posiadacza.

W konsekwencji zasadne było zatem ustalenie i wniosek organu, że skarżący nie spełnił podstawowej przesłanki przyznania płatności – w postaci posiadania w sposób trwały gruntów rolnych na określony w ustawie dzień, czyli 31 maja roku, w którym złożono wniosek o przyznanie płatności oraz warunku ich utrzymywania zgodnie z określonymi normami przez cały rok kalendarzowy. Obie te przesłanki muszą być interpretowane w ich wzajemnym związku.

Nie było rolą organów orzekających o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, gdyż nie należy to do ich kognicji, rozstrzyganie sporów cywilnoprawnych (posesoryjnych). Natomiast obowiązane one były do uwzględnienia skutków, jakie na tle tych sporów wynikają z rozstrzygnięć sądów powszechnych, w tym uwzględnienia zasady ciągłości posiadania. Temu obowiązkowi organy administracji sprostały. W konsekwencji istotne było to, że w świetle przedstawionych faktów nie można było uznać, aby nawet ewentualne posiadanie przez skarżącego spornej działki w krótkim okresie mogło prowadzić do przyznania mu płatności. Wykluczenie zaś po stronie skarżącego posiadania spornej nieruchomości rolnej, zasadnie zrodziło obowiązek nałożenia na niego sankcji administracyjnych.

Nawet gdyby skarżący sporną działkę użytkował rolniczo w przewidzianym ustawą dniu, to ten przejściowy i krótkotrwały (incydentalny) stan posiadania nie stanowił spełnienia przesłanki określonej w 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co nie pozwalało na uwzględnienie jego wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Podsumowując zatem dotychczasowe rozważania należało stwierdzić, że wobec prawidłowych ustaleń organu odwoławczego w kwestii niespełnienia przez skarżącego przesłanek przyznania płatności, nie było podstaw do kwestionowania rozstrzygnięcia stanowiącego konsekwencję tych ustaleń, które decydowały także o nałożeniu na skarżącego sankcji administracyjnych.

Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Z przytoczonych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, przez co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – obowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.