Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 308/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 156
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Anna Fyda – Kawula, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2021 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej delegowanego do Prokuratury Okręgowej w Sosnowcu sprawy ze skargi J.S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz J.S. kwotę 731 (siedemset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. akt I SA/Wa 308/21


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] grudnia 2020 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu wniosku Skarbu Państwa – Nadleśnictwa G., reprezentowanego przez nadleśniczego Nadleśnictwa G., stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Orzeczeniem z [...] grudnia 1955 r., nr [...], Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa gruntów o powierzchni [...] ha, położonych w gromadzie G., pozostałych po osobach przesiedlonych do ZSRR oraz nie znajdujących się w faktycznym władaniu właścicieli przesiedlonych w ramach akcji "W" na Ziemie Zachodnie lub niewiadomych z miejsca pobytu.

Decyzją z [...] września 1968 r., znak nieczytelny, Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. uchyliło powyższe orzeczenie w części dotyczącej gruntów i budynków wykazanych w rejestrze ewidencji gruntów z 1967 r., objętych w użytkowanie do dnia [...] kwietnia 1958 r. na podstawie decyzji tymczasowych, a stanowiących uprzednio własność osób wymienionych w dwunastu punktach decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w latach 1956/1957 wymienieni w decyzji właściciele gospodarstw powrócili do wsi G. i na podstawie decyzji tymczasowych objęli w użytkowanie część gruntów oraz zabudowania będące ich własnością przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa.

Wnioskiem z [...] stycznia 2009 r. M. P. wystąpiła do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia PPRN w G. z [...] grudnia 1955 r. w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej własność S. i A. S.

Decyzją z [...] lipca 2011 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność orzeczenia PPRN w G. z [...] grudnia 1955 r. przejmującego na własność Skarbu Państwa nieruchomości położone we wsi G. w części dotyczącej S. S. i nieuchylonej decyzją PPRN w G. z [...] września 1968 r.

Postanowieniem z [...] lipca 2011 r, nr [...], Wojewoda [...] odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia PPRN w G. z [...] grudnia

1955 r. przejmującego na własność Państwa nieruchomości położone w miejscowości G. w części dotyczącej A. S.

Postanowieniem z [...] września 2012 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał powyższe postanowienie w mocy

Wnioskiem z [...] listopada 2012 r. Nadleśnictwo G. wystąpiło o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r.

Decyzją z [...] lutego 2014 r., nr [...], Wojewoda [...] odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r.

Wnioskiem z [...] lipca 2018 r. Skarb Państwa - Nadleśnictwo G., reprezentowany przez nadleśniczego Nadleśnictwa G., wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r. jako obarczonej wadą opisaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zdaniem wnioskodawcy, kwestionowana decyzja dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tj. decyzją PPRN w G. z [...] września 1968 r., która w całości uchylała orzeczenie PPRN w G. z [...] grudnia 1955 r. w zakresie przejęcia gruntów stanowiących własność S. S.

Decyzją z [...] grudnia 2020 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że S. i A. S. byli właścicielami nieruchomości zapisanej w [...]. Nieruchomość ta położona była w G. i składała się z kilkunastu parcel o łącznej powierzchni [...] ha. Następnie Minister przywołał treść dokumentów w sprawie przesiedlenia A. i S. S. w 1947 r. z miejscowości G. na inne miejsce zamieszkania oraz ich powrotu w 1957 r. do G.

Organ nadzoru podniósł, że z uwagi na powyższe okoliczności wystąpił do Starosty Powiatowego w G. o ustalenie, czy nieruchomość objęta w użytkowanie przez S. S. o powierzchni [...] ha, położona we wsi G., składająca się z działek oznaczonych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], zapisana w księdze wieczystej nr [...] była gruntem o równej wartości w porównaniu z gruntem przed postępowaniem scaleniowo-wymiennym, tj. nieruchomością o powierzchni [...] ha położoną we wsi Gładyszów, zapisaną w wykazie hipotecznym [...], składającą się z parcel: [...], która została przejęta na podstawie orzeczenia z [...] grudnia 1955 r.

Pismem z [...] czerwca 2020 r. Starostwo poinformowało, że na podstawie dokumentacji archiwalnej nie można ustalić, czy nieruchomość o powierzchni [...] ha objęta w użytkowanie przez S. S. była gruntem o równej wartości z nieruchomością przejętą na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem z [...] grudnia 1955 r. Starostwo wyjaśniło, że w 1955 r. dla obrębu G. została wykonana regulacja - przebudowa, w wyniku której powstał rejestr pomiarowo-szacunkowy po przebudowie. W rejestrze tym wpisane są działki, które powstały z parcel gruntowych. W 1966 r. zostały spisane protokoły stwierdzenia stanu władania gruntami, a następnie na ich podstawie w 1968 r. została założona ewidencja gruntów. W 1971 r. operat ewidencji gruntów został zastąpiony operatem poscaleniowym, który obowiązuje do chwili obecnej. W rejestrze z 1955 r. nie figuruje S. S. Natomiast w protokole nr [...] stwierdzenia stanu władania z [...] października 1966 r., jak i w rejestrze gruntów założonym w 1968 r., w pozycji rejestrowej nr [...] S. S. jest wpisany jako władający gruntami o powierzchni [...] ha, położonymi w G., składającymi się z działek oznaczonych nr [...].

Minister wskazał następnie, że Nadleśnictwo G. nadesłało do akt sprawy opinię geodezyjną sporządzoną w lutym 2013 r. przez uprawnionego geodetę B. N. dla nieruchomości [...], gm. kat. G., stanowiącej własność S. i A. S. Celem ww. opinii było m. in. wykazanie zmian gruntowych jakim podlegała przedmiotowa nieruchomość, a także wykazanie parcel gruntowych z [...], jakie otrzymał S. S. po scaleniu, w porównaniu z nieruchomością przejętą przez Skarb Państwa. Organ nadzoru wskazał, że z uwagi na niemożność dokonania przez Starostę ustaleń czy grunty otrzymane przez S. S. w latach 1956/1957 o pow. [...] ha były gruntami o równej wartości w porównaniu z nieruchomością zapisaną w [...] o powierzchni [...] ha, gdyż ustalenia te wymagały specjalistycznej wiedzy, przedmiotowa opinia geodezyjna stanowi podstawę ustaleń w prowadzonym obecnie postępowaniu nadzorczym. Jest ona spójna, logiczna, oparta na materiałach źródłowych i nie jest sprzeczna z informacjami uzyskanymi w Starostwie ani z dokumentami zgromadzonymi w sprawie. Ponadto, żadna ze stron tej opinii nie kwestionowała, a organ nie znalazł podstaw aby czynić to z urzędu. Ponadto, w aktach nie ma innych dokumentów zawierających sprzeczne informacje z ww. opinią, które mogłyby budzić uzasadnione wątpliwości.

Minister podniósł następnie, że jak wynika z ww. opinii za parcele gruntowe wymienione w [...] w wyniku postępowania regulacyjno-wymiennego S. S. otrzymał grunty zamienne (częściowo położone w innej części wsi G.) i przyjął nową nieruchomość na własność. Zatem, w ocenie organu nadzoru, S. S. otrzymał tzw. nieruchomość poscaleniową, czyli grunty o takiej samej wartości jak grunty, które zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa. Na ekwiwalent ten składały się zarówno grunty z [...], grunty położone w bezpośrednim sąsiedztwie jego dawnych nieruchomości, jak też grunty dalej położone. Z akt archiwalnych nie wynika aby S. S. kwestionował otrzymany grunt zamienny. Wręcz przeciwnie, w oświadczeniu z [...] września 1968 r. wskazał, że grunty w G. objął własne, sprzed przesiedlenia. Zdaniem Ministra, analiza decyzji z [...] września 1968 r. również nie wskazuje aby uchylała ona tylko częściowo orzeczenie z [...] grudnia 1955 r. w zakresie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa S. S. Wręcz przeciwnie, w ww. decyzji wskazano, że uchyla ona ww. orzeczenie w zakresie gruntów i budynków wykazanych w rejestrze z 1967 r. objętych m. in. przez S. S. na podstawie decyzji tymczasowej.

Wobec powyższego organ nadzoru uznał, że skoro decyzją z [...] września 1968 r. uchylono orzeczenie z [...] grudnia 1955 r. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego S. S., to ww. orzeczenie z [...] grudnia 1955 r. w tej części zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Wobec powyższego wniosek M. P. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] grudnia 1955 r. w części dotyczącej przejęcia gospodarstwa jej poprzedników prawnych (S. i A. S.) był bezprzedmiotowy. W obrocie prawnym nie funkcjonowało bowiem orzeczenie z [...] grudnia 1955 r. w części dotyczącej przejęcia gospodarstwa S. S. Tymczasem kwestionowaną decyzją z [...] lipca 2011 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność orzeczenia z [...] grudnia 1955 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości S. S., a nieuchylonej decyzją z [...] września 1968 r. Wojewoda orzekł zatem o nieważności orzeczenia, które zostało już wyeliminowane z obrotu prawnego. Zdaniem organu nadzoru, skoro nie istniał przedmiot postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, to postępowanie powinno było zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. W tej sytuacji stwierdzenie przez Wojewodę nieważności orzeczenia, którego nie było, rażąco naruszyło prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Minister dodał, że stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa pozwala spadkobiercom byłego właściciela ubiegać się o odzyskanie nieruchomości lub odszkodowanie. Skoro jednak uszczerbek jaki powstał w majątku S. S. na skutek przejęcia w 1955 r. stanowiącej jego własność nieruchomości został w 1968 r. mu zrekompensowany poprzez zwrot części przejętych parcel i przyznanie mu innych parcel rolnych w zamian za pozostałe przejęte parcele to wydanie przez Wojewodę decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia z [...] grudnia 1955 r. w bliżej nieokreślonej części (która to decyzja może stanowić prejudykat w innych postępowaniach administracyjnych i sądowych prowadzących do uzyskania przez spadkobierców odszkodowania lub odzyskania nieruchomości w naturze) wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Z tego powodu konieczne stało się wyeliminowanie decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r. z obrotu prawnego

Ponadto, zdaniem organu, kwestionowana decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, które czyniłyby niemożliwym stwierdzenie jej nieważności. Nie wywołała bowiem bezpośrednich skutków dla jej adresatów rozstrzygając jedynie o bycie prawnym innego aktu administracyjnego, nie funkcjonującego już zresztą w obrocie prawnym. Z kolei toczące się w Sądzie Rejonowym w G. postępowanie z powództwa M. P. i in. przeciwko Skarbowi Państwa - Nadleśnictwu G. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (sygn. akt [...]) nie zostało dotychczas zakończone.

Końcowo Minister podniósł, że wbrew stanowisku Nadleśnictwa kwestionowana decyzja z 2011 r. nie zawiera wady z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W sprawie nie można bowiem mówić o tożsamości spraw zakończonych decyzją PPRN w G. z [...] września 1968 r. i decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r. Organ nadzoru wskazał, że inny był przedmiot tych postępowań, jak również inne przesłanki znalazły w nich zastosowanie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożył J. S. zarzucając jej naruszenie:

1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że decyzja Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r. stwierdzająca nieważność orzeczenia PPRN w G. z [...] grudnia 1955 r. przejmującego na własność Skarbu Państwa nieruchomości położone we wsi G. w części stanowiącej w chwili przejęcia własność S. S. i nieuchylona decyzją PPRN w G. z [...] września 1968 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie istniał już przedmiot postępowania o stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, skoro decyzją z [...] września 1968 r. uchylono orzeczenie z [...] grudnia 1955 r. w części dotyczącej S. S. i zostały mu zwrócone nieruchomości w G. przejęte wcześniej na podstawie orzeczenia z [...] grudnia 1955 r., w sytuacji gdy wbrew twierdzeniom Ministra Rolnictwa istniał przedmiot postępowania o stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] grudnia 1955 r. w części nieuchylonej decyzją z [...] września 1968 r., co wprost wynika z tego orzeczenia, które dotyczy uchylenia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z [...] grudnia 1955 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa gospodarstw rolnych we wsi G. grom. G. w części dotyczącej gruntów i budynków wykazanych w rejestrze po ewidencji gruntów z 1957 r. objętych w użytkowanie do [...] kwietnia 1958 r. na podstawie decyzji tymczasowych (...);

2) art. 156 § 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lipca 2011 r. z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne, bowiem na jej podstawie następny prawni S. S. odzyskali od Skarbu Państwa własność nieruchomości leśnych, które w przeszłości zostały od niego przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia PPRN w G. z [...] grudnia 1955 r.;

3) art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnione okoliczności w zakresie tego, że S. S. na podstawie decyzji PPRN w G. z [...] września 1968 r. odzyskał własność wszystkich nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia PPRN w G. z [...] grudnia 1955 r., w sytuacji gdy twierdzeniu temu wprost przeczy sama treść decyzji z [...] września 1968 r. o uchyleniu w części orzeczenia z [...] grudnia 1955 r., a także inne zgromadzone w sprawie dowody, w szczególności w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności tego orzeczenia, a ponadto Minister Rolnictwa dokonał tego ustalenia na podstawie prywatnych opinii przedłożonych przez Skarb Państwa — Nadleśnictwo G. na okoliczności, których nie zdołał ustalić Starosta Powiatowy w G., które to opinie nie pozwalały na wysnucie z nich wniosków takich jak uczynił to Minister Rolnictwa.

Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania w terminie 30 dni decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lipca

2011 r.

Ponadto, w skardze wniesiono o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. Wydział I Cywilny z [...] grudnia 2016 r., sygn. akt [...] oraz prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] III Wydział Cywilny Odwoławczy z [...] października 2017 r., sygn. akt [...] na okoliczność treści tych dokumentów, w tym na okoliczność tego, że decyzja z [...] lipca 2011 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, bowiem na jej podstawie następcy prawni S. S. odzyskali od Skarbu Państwa własność nieruchomości leśnych, które w przeszłości zostały od niego przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia z [...] grudnia 1955 r.

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone z zaskarżonej decyzji.

Pismem z [...] października 2021 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej delegowany do Prokuratury Okręgowej w S. zgłosił swój udział w przedmiotowym postępowaniu i wniósł o utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy podzielając argumentację zawartą w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej zwanej "k.p.a.", z którego wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Okoliczność ta ma w niniejszej sprawie istotne znaczenie, bowiem postępowanie prowadzone w trybie art. 156 § 1 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. W postępowaniu tym organ obowiązany jest rozpatrzeć sprawę wyłącznie w granicach określonych przez art. 156 § 1 k.p.a. Norma ta zawiera zaś zamknięty katalog przesłanek. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest ustalenie czy ostateczna decyzja administracyjna, poddana nadzorowi w trybie nadzwyczajnym, jest dotknięta którąkolwiek z kwalifikowanych ciężkich wad prawnych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., które uzasadniają jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. W postępowaniu tym bada się również czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w powołanym przepisie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 1 stycznia 1991 r. sygn. akt III ARN 41/90 OSAP nr 11).

Z powyższego wynika, że organ nadzoru nie ma kompetencji do rozstrzygania sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją co do jej istoty. Postępowanie w sprawie nieważności decyzji jest bowiem postępowaniem odrębnym od postępowania odwoławczego. Tym samym kontrola instancyjna oraz sądowa decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności musi ograniczać się do badania zachowania trybu i istnienia (lub nieistnienia) przesłanek nieważności decyzji. W utrwalonym orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania odwoławczego lub go powtarzać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 1473/01 oraz 14 sierpnia 1987 r., sygn. akt IV SA 393/97 a także wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, OSN 1996 r. nr 18, poz. 258).

W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podnosi się również, że wyeliminowanie w trybie art. 156 § 1 k.p.a. decyzji ostatecznej z obrotu prawnego stanowi wyłom od w ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych. Z tego powodu aby można było przełamać tę zasadę, istnienie ewentualnych wad prawnych kontrolowanej decyzji musi potwierdzać zgromadzony materiał dowodowy. Brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wspomnianych wad prawnych decyzji wyklucza możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego. Decyzja ostateczna korzysta bowiem z domniemania legalności, które stanowi konsekwencję powołanej zasady trwałości decyzji. Zasada ta ma zaś fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych.

W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddano decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którą, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r. Z kolei tą ostatnią decyzją Wojewoda [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 k.p.a. stwierdził nieważność orzeczenia PPRN w G. z [...] grudnia 1955 r. przejmującego na własność Państwa nieruchomości w miejscowości G. w części dotyczącej S. S. i nieuchylonej decyzją PPRN w G. z [...] września 1968 r.

Z uzasadnienia kwestionowanej decyzji z [...] lipca 2011 r. wynika, że Wojewoda uznał, że przy wydaniu orzeczenia z [...] grudnia 1995 r. w powyższej części doszło do rażącego naruszenia art. 1 ust. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany oraz art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym. Ponadto Wojewoda uznał, że orzeczenie z [...] grudnia 1955 r. o opisanej części jest niewykonalne z uwagi na nieokreślenie w nim przedmiotu przejęcia. Wobec powyższego, w ocenie Wojewody, w sprawie zaistniały pozytywne przesłanki stwierdzenia nieważności określone w art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 k.p.a.

Po zbadaniu w trybie nadzorczym decyzji z [...] lipca 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że rozstrzygnięcie to wydano z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wojewoda stwierdził bowiem nieważność orzeczenia z [...] grudnia 1955 r. w części dotyczącej przejęcia gospodarstwa S. S., choć orzeczenie to w tej części zostało wyeliminowane z obrotu prawnego decyzją z [...] września 1968 r. Minister uznał również, że wydanie przez Wojewodę decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia z 1955 w bliżej nieokreślonej części (która to decyzja może stanowić prejudykat w innych postępowaniach administracyjnych i sądowych prowadzących do uzyskania przez spadkobierców odszkodowania lub odzyskania nieruchomości w naturze) wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.

Po analizie akt sprawy Sąd podzielił zarzut skarżącego, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wykazał bowiem aby w stanie prawnym i faktycznym istniejącym w dacie wydania decyzji z [...] lipca 21011 r. zaistniało oczywiste naruszenie prawa polegające na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią decyzji z [...] lipca 2011 r. a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną jej wydania.

Uwadze organu nadzoru umknęło bowiem, że celem przedmiotowego postępowania kontrolującego w trybie nadzwyczajnym inne postępowanie nadzorcze (tzw. nadzór nad nadzorem) nie było ustalenie czy wydając w trybie nadzorczym decyzję z [...] lipca 2011 r. Wojewoda [...] podjął prawidłową merytorycznie decyzję nadzorczą, lecz jedynie ustalenie czy podejmując tę decyzję ówcześnie orzekający organ rażąco naruszył prawo w kontekście wskazanych w decyzji z [...] lipca 2011 r. przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 k.p.a.

Z treści kontrolowanej decyzji z [...] lipca 2011 r. wynika, że po przeprowadzonej ocenie zebranego materiału dowodowego Wojewoda uznał, że orzeczenie z [...] grudnia 1955 r. w badanej części zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa (tj. art. 1 ust. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r., § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 16 września 1950 r. oraz art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym). W kwestionowanym orzeczeniu wskazano bowiem tylko ogólną powierzchnię przejmowanych gruntów w miejscowości G., bez opisu konkretnych działek. Nie określono w nim zatem przedmiotu przejęcia, co stanowi o braku istoty rozstrzygnięcia, a tym samym o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto, Wojewoda stwierdził, że wobec nieokreślenia przedmiotu przejęcia kwestionowane orzeczenie jest niewykonalne (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.).

Podejmując zatem decyzję nadzorczą Wojewoda [...] oparł ją na konkretnych założeniach prowadzących ten organ do wniosku o wystąpieniu w kwestionowanym orzeczeniu wad określonych w art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 k.p.a. Zatem aby stwierdzić nieważność decyzji nadzorczej, którą oparto na takich założeniach organ musi wykazać, że założenia te w sposób rażący i oczywisty naruszają konkretny przepis prawa. Jednakże tego rodzaju ustaleń zaskarżona decyzja Ministra nie zawiera. W decyzji tej organ nadzoru próbuje natomiast zrekonstruować przedmiot przejęcia, do którego doszło na mocy orzeczenia z [...] grudnia 1955 r. W sprawie istotne jest jednak to, że we wskazanym orzeczeniu przedmiotu przejęcia nie określono, a w kwestionowanej decyzji z [...] lipca 2011 r. Wojewoda [...] stwierdził, że okoliczność ta stanowi o rażącym naruszeniu prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do wniosku, że wydając zaskarżoną decyzję Minister naruszył art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Organ nie wykazał bowiem aby w stanie prawnym i faktycznym istniejącym w dacie podejmowania decyzji z [...] lipca 2011 r. wystąpiło oczywiste naruszenie prawa polegające na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią tego rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną jego wydania. W tym stanie rzeczy, wobec nie stwierdzenia żadnej innej kwalifikowanej wady prawnej, jaką kwestionowana decyzja z [...] lipca 2011 r. miałaby być obciążona, brak było podstaw do wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podejmując zatem tej treści rozstrzygnięcie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszył art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym, który go do tego nie uprawniał, co uczyniło koniecznym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Ponadto, brak obarczenia kwestionowanej decyzji Wojewody [...] wadą nieważności powoduje, że zbędne jest obecnie rozważanie kwestii ewentualnego wywołania przez tę decyzję nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 in fine k.p.a. Zagadnienie to bowiem staje się aktualne wyłącznie wówczas gdy wystąpią podstawy do wzruszenia decyzji z przyczyn opisanych w art. 156 § 1 k.p.a. Zatem wobec braku potrzeby badania powyższego zagadnienia w niniejszej sprawie Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o przeprowadzenie na tę okoliczność dowodu uzupełniającego z dokumentów opisanych w skardze.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).

Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie wynikają wprost z oceny prawnej sformułowanej w uzasadnieniu niniejszego wyroku i sprowadzają się do obowiązku ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z tą oceną.