Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2150/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi E. K. i J. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2013 r. poz. 267), po rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] sierpnia 1983 r. udzielającej J. K. pozwolenia na budowę budynku jednorodzinnego mieszkalnego typowego [...] w [...], przy ul. [...] na działce nr [...] - stwierdził nieważność ww. decyzji.

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że pismem z [...] lutego 2013 r. G.W., wniosła o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji, z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. We wniosku podnosiła, że kwestionowana decyzja o pozwoleniu na budową była już wcześniej przedmiotem postępowania o wznowienie prowadzonego w Starostwie [...], gdzie stwierdzono, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, lecz jej nie uchylono ze wzglądu na przepis art. 146 § 1 k.p.a.

Jednocześnie wskazała, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uzależnił zakończenie prowadzonego przez siebie postępowania od uchylenia decyzji Wójta Gminy [...] o pozwoleniu na budowę budynku jednorodzinnego, w związku z czym wystąpiła z takim wnioskiem.

Dalej organ wskazał, że decyzja Naczelnika Gminy[...] z [...] sierpnia 1983 r. (znak sprawy [...]) będąca przedmiotem niniejszego postępowania, została wydana w oparciu o decyzję Naczelnika Gminy [...] z [...] sierpnia 1983 r. (znak sprawy [...]) zatwierdzającej J. K. plan realizacyjny objęty załącznikiem nr 1 dla inwestycji obejmującej budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego typowego [...], położonego w miejscowości [...], przy ul. [...], działka nr [...].

Decyzją z [...] stycznia 2011 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] sierpnia 1983 r. (znak sprawy [...]) zatwierdzającej plan realizacyjny.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż powołana decyzja naruszała obowiązujący w dacie jej wydania § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r., Nr 17, poz. 62), który stanowił, że budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki.

Odległość ta mogła być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie posiada otworów okiennych lub drzwiowych.

Natomiast zgodnie z planem realizacyjnym zagospodarowania terenu, budynek mieszkalny został zaprojektowany tak, że jego ściana od strony wschodniej na całej długości przylega do granicy działki sąsiedniej nr [...]. W związku z powyższym organ stwierdził nieważność ww. decyzji Naczelnika Gminy [...].

Decyzja Wojewody [...] stała się ostateczna [...] stycznia 2011 r.

W tej sytuacji, zdaniem organu, zastosowania miała uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2012 r. (sygn. akt I OPS 2/12) z której wynika, że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzją, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał wówczas, że skoro stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje skutki z mocą wsteczną czyli tworzy sytuację tak jakby tej decyzji nigdy nie było w obrocie prawnym, to taka sytuacja nie może być podstawą do wznowienia postępowania, bowiem rozstrzygnięcie jakie zapadnie w trybie wznowieniowym wywołuje skutki prawne dopiero od momentu jego wydania.

Dlatego, organ uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji (o pozwoleniu na budowę), wydanej w oparciu o wyeliminowane z obrotu prawnego rozstrzygnięcie.

Skoro Wojewoda [...], decyzją z [...] stycznia 2011 r., stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] sierpnia 1983 r. (znak sprawy [...]) zatwierdzającej plan realizacyjny objęty załącznikiem nr 1 dla inwestycji obejmującej budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego - to należało stwierdzić nieważność decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] sierpnia 1983 r. (znak sprawy [...]) udzielającej pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej budynek jednorodzinny mieszkalny typowy [...] w [...], ul. [...] na działce nr [...], bowiem została ona wydana z naruszeniem § 46 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno -budowlanego (Dz. U. z 1975 r., Nr 8, poz. 48 z późn. zm.).

Powołany przepis obligował inwestora do dołączenia do wniosku o pozwolenie na budowę planu zagospodarowania działki budowlanej albo powołanie się na wcześniej uzyskaną decyzję o zatwierdzeniu planu zagospodarowania działki.

Stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] sierpnia 1983 r. (znak sprawy [...]) oznacza, że decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego z takim skutkiem, że od chwili jej wydania była nieważna. Powstała zatem sytuacja tak jakby decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny nigdy nie istniała.

Reasumując Wojewoda uznał, że decyzja z [...] sierpnia 1983 r. (znak sprawy [...]) udzielająca J. K. pozwolenia na budowę dotknięta jest wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem została wydana z naruszeniem § 46 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia tj. bez wcześniejszego uzyskania decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny.

J. K. oraz E. K., wnieśli odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 roku. Zaskarżonej decyzji, zarzucili:

1. naruszenie art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 k.p.a, polegające na zaniechaniu wnikliwego rozpoznania sprawy i wyjaśnienia całokształtu okoliczności faktycznych oraz prawnych sprawy,

2. naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. polegające na jego niewłaściwej wykładni oraz niewłaściwym zastosowaniu i stwierdzeniu nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1983 roku, pomimo braku ku temu podstaw faktycznych oraz prawnych, gdyż trybem właściwym do ewentualnej eliminacji z obrotu prawnego wymienionej decyzji był tryb wznowienia postępowania.

W uzasadnieniu odwołania wskazali, że nie można zgodzić się poglądem, iż decyzja Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1983 roku ([...]) udzielająca Inwestorowi pozwolenia na budowę domu mieszkalnego winna być uznana za nieważną w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1983 roku ([...]) zatwierdzającej plan realizacyjny dla inwestycji obejmującej budowę budynku mieszkalnego.

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 roku (sygn. akt II OSK 2090/10), przy badaniu nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. badać należy stan prawny istniejący w momencie wydania decyzji.

W dacie wydawania pozwolenia na budowę obowiązywała decyzja Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1983 roku (znak: [...]) zatwierdzająca J. K. plan realizacyjny. Decyzja o pozwoleniu na budowę miała w dacie jej wydania oparcie w decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny dla zamierzonej inwestycji.

Nadto nie każde naruszenie prawa może zostać ocenione jako naruszenie rażące w rozumieniu powołanego przez organ art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.

W piśmiennictwie i orzecznictwie dominuje utrwalony pogląd, iż "stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną ostateczną decyzję stanowi przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego (tak np. wyrok NSA z dnia 20 września 1999 r. IV SA 36/99, wyrok NSA z dnia 11 października 2005 r. II OSK 101/2005, wyrok NSA w Gdańsku z dnia 29 września 2005 r. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r., VII SA/Wa 1332/2005).

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania E. K. i J. K., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., stwierdzającej, nieważność decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1983 r., udzielającej J. K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja o stwierdzeniu nieważności jest aktem, który działa z mocą wsteczną (ex tunc), od daty wydania decyzji dotkniętej wadą kwalifikowaną. Następuje wówczas powrót do stanu poprzedniego, obowiązującego przed dniem wydania decyzji, której nieważność stwierdzono, zaś skutki prawne decyzji usuniętej z obrotu są zniesione od dnia jej wydania.

Tym samym przyjąć należało, że decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1983 r., nie było w obrocie prawnym od samego początku, czyli również w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednocześnie organy badają prawidłowość decyzji, w trybie art. 156 K.p.a. (dotyczącym stwierdzenia nieważności) w oparciu o stan prawny i faktyczny istniejący w dacie jej wydania.

Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12, stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a.

Decyzja Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1983 r. zatwierdzająca plan realizacyjny, jako nie istniejąca od początku, nie mogła być uwzględniona w toku niniejszego postępowania nieważnościowego.

Zgodnie z treścią § 46 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. z 1975 r. Nr 8, poz. 48 z późn. zm. wg stanu na dzień wydania kontrolowanej decyzji), do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę należy dołączyć plan zagospodarowania działki budowlanej albo powołanie się na wcześniej uzyskaną decyzję o zatwierdzeniu planu zagospodarowania działki.

Zatem decyzja Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1983 r., udzielająca pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego typowego [...], na działce nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...] przy ul. [...], została wydana z rażącym naruszeniem przepisu § 46 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. Inwestor do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę nie dołączył planu zagospodarowania działki budowlanej, ani też nie mógł powołać się na wcześniej uzyskaną decyzję o zatwierdzeniu planu zagospodarowania działki.

Stosownie do treści przepisu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego powyższa przesłanka została spełniona na gruncie niniejszej sprawy. Rażąco naruszony § 46 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. jest przepisem, którego stosowanie nie wymaga przeprowadzenia skomplikowanego procesu wykładni, zaś samo naruszenie jest rażące i bezsprzeczne. Skutki tego uchybienia są szczególnie poważne i nie mogą być akceptowane z punktu widzenia zasady praworządnego państwa.

Udzielenie pozwolenia na budowę w sytuacji braku planu zagospodarowania działki budowlanej lub decyzji o jego zatwierdzeniu, wymaganej w danym przypadku, stanowi wyraz niewypełnienia jednego z podstawowych wymogów, od których ustawodawca uzależnia wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę.

Niezależnie od powyższego organ wskazał, że zgodnie z brzmieniem § 46 ust. 4 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r., do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego, przewidzianego do wykonania według projektu typowego lub powtarzalnego, inwestor może, zamiast planu zagospodarowania działki, dołączyć dwa egzemplarze mapy (dopuszczonego przepisami szkicu sytuacyjnego), wymaganej do sporządzenia tego planu oraz jeden egzemplarz projektu, jeżeli obiekt będzie budowany: na terenie istniejącej zagrody; na działce częściowo zabudowanej; na działce nie zabudowanej, wydzielonej geodezyjnie zgodnie z przepisami o wyznaczeniu terenów budowlanych w miastach oraz na obszarze wsi.

Sporny budynek mieszkalny realizowany był w oparciu o projekt budowlany typowy [...] wraz z rysunkami zamiennymi. Jednak w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest szkicu sytuacyjnego, o którym mowa w § 46 ust. 4 rozporządzenia z dnia 20 lutego 1975 r.

Zgodnie z treścią § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r., (Dz. U. z 1980 r. Nr 17, poz. 62 z późn. zm. wg stanu na dzień wydania kontrolowanej decyzji), budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych.

Przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym, a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m.

Natomiast stosownie do § 79 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r., odprowadzanie wód opadowych z terenu działki na teren sąsiedniej nieruchomości lub wzdłuż jej granicy w sposób nie zabezpieczający tego terenu lub obiektu przed przenikaniem wód, jest zabronione.

Ponadto zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), obiekty budowlane powinny być projektowane, budowane i utrzymywane zgodnie z wymaganiami współczesnej wiedzy, w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich - zgodnie z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi i normami.

Omawiany budynek mieszkalny jednorodzinny z otworami okiennymi na wysokości kondygnacji piwnic i parteru skierowanymi w stronę zabudowanej działki nr 61 i spadkiem dachu w kierunku tej działki, został usytuowany bezpośrednio w granicy z działką nr [...]. Okap omawianego budynku zaprojektowano z przekroczeniem granicy między działkami nr [...] i [...], a odprowadzanie wód opadowych projekt budowlany zakładał na działkę nr [...]. Ponadto zaprojektowanie budynku w granicy z działką nr [...], w odległości ok. 1,0 m od budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr [...], nie uzasadniało zastosowania w sprawie § 12 ust. 2 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r.

Zatem sporna inwestycja nie spełnia warunków określonych w § 12 ust. 1 i 2 oraz § 79 ust. 1 w/w rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r.

W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na gruncie niniejszej sprawy doszło również do rażącego naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego w związku z § 12 ust. 1 i 2 oraz § 79 ust. 1 w/w rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r., którego stosowanie nie wymaga przeprowadzenia skomplikowanego procesu wykładni, zaś samo naruszenie jest bezsprzeczne. Unormowania regulujące kwestię odległości budynków od granic działki winny być przestrzegane wyjątkowo restrykcyjnie.

Jednocześnie nie stwierdzono innych wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.

J. K. oraz E. K., wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. naruszenie art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 k.p.a, polegające na zaniechaniu wnikliwego rozpoznania sprawy i wyjaśnienia całokształtu okoliczności faktycznych oraz prawnych sprawy, w tym skutków, które wywołała decyzja o pozwoleniu na budowę, wydanie decyzji w oparciu o materiał dowodowy oceniony jednostronnie, selektywnie i nieobiektywnie, co potwierdza uzasadnienie zaskarżonej decyzji - nie spełniające wymagań art. 107 § 3 k.p.a.

2. naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. polegające na jego niewłaściwej wykładni oraz niewłaściwym zastosowaniu.

Skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji organu II drugiej instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że naruszenie prawa w postaci przepisów techniczno - budowlanych miało miejsce, jednak naruszenia tego nie można uznać za rażące. W przypadku badania nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. badać należało nie tylko stan prawny z chwili wydania przedmiotowej decyzji, ale również należało ocenić skutki, jakie decyzja ta wywołała i aktualny stan prawny w czasie orzekania przez organ nadzorczy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2090/10).

W tym kontekście wskazano, że organ II instancji był informowany o mających miejsce zmianach w obowiązującym na terenie miejscowości [...] stanie prawnym. Uchwałą Rady Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2013 roku nr [...] został uchwalony nowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z § 9 ust. 3 (Dział II Rozdział I), "utrzymuje się lokalizację istniejących budynków bezpośrednio w granicy działki lub w odległości 1,5 m i mniejszej od tej granicy". Uchwała ta została opublikowana w dniu [...] lipca 2013 roku w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] nr 2013. 1755.

Skoro przepisy obowiązujące w chwili orzekania sankcjonują stan, który był przyczyną wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, nie zachodzi rażące naruszenie prawa. Organ II instancji pominął to milczeniem, naruszając w ten sposób przepisy art. 7, 8, 11 i 77 § 1 k.p.a.

Wbrew stanowisku organu II instancji kwestionowana decyzja, nie wywołuje skutków społeczno - ekonomicznych, które są niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie.

W uzasadnieniu zaskarżanej decyzji organ II instancji podał ponadto, iż w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest szkicu sytuacyjnego, o którym mowa w § 46 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 roku w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego.

Jednak obecnie nie jest możliwe stanowcze ustalenie, czy szkic taki znajdował się w aktach sprawy przedmiotowego pozwolenie na budowę, czy też nie. Brak szkicu, nie może stanowić dowodu na jego niezłożenie.

Również ustalenia organu, z których wynika, iż przedmiotowy budynek nie spełnia warunków rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 roku, określającym usytuowanie budynków, powinny być w niniejszej sprawie brane pod uwagę łącznie z aktualnym stanem prawnym.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.

Skargę należało oddalić, albowiem podnoszone w skardze zarzuty okazały się bezpodstawne.

W niniejszej sprawie słusznie organy nadzoru, powoływały się na uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12. Zgodnie z tezą tej uchwały stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a.

W doktrynie i orzecznictwie sądowym nie jest sporne, że zastosowanie sankcji nieważności powoduje pozbawienie decyzji zdolności do wywołania skutków prawnych, co oznacza bezskuteczność prawną z mocą wsteczną (ex tunc).

Tym samym decyzja Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1983 r. zatwierdzająca plan realizacyjny, jako nie istniejąca od początku, nie mogła być uwzględniona w dacie wydawania pozwolenia budowlanego.

Zgodnie z treścią § 46 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. z 1975 r. Nr 8, poz. 48, ze zm.), do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę należało dołączyć plan zagospodarowania działki budowlanej albo powołać się na wcześniej uzyskaną decyzję o zatwierdzeniu planu zagospodarowania działki.

Mając na uwadze ten wymóg, decyzja Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1983 r., udzielająca pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego typowego [...], została wydana z rażącym naruszeniem § 46 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. Inwestor do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę nie dołączył bowiem planu zagospodarowania działki budowlanej, ani też nie mógł skutecznie powołać się na wcześniej uzyskaną decyzję o zatwierdzeniu planu zagospodarowania działki.

Dlatego słuszne było zastosowanie przez organ nadzoru art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i stwierdzenie nieważność decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem wskazanego wyżej obowiązku.

Kolejnym ważnym argumentem za stwierdzeniem nieważności kwestionowanego pozwolenia budowlanego była wskazana przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwestia naruszenia § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r., (Dz. U. z 1980 r. Nr 17, poz. 62 z późn. zm. wg stanu na dzień wydania decyzji organu stopnia podstawowego),

Przepisy te stanowiły, że budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta mogła być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie miała otworów okiennych lub drzwiowych. Przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce, w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogły ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m.

Nadto stosownie do § 79 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r., odprowadzanie wód opadowych z terenu działki na teren sąsiedniej nieruchomości lub wzdłuż jej granicy, w sposób nie zabezpieczający tego terenu lub obiektu przed przenikaniem wód jest zabronione.

Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), obiekty budowlane powinny być projektowane, budowane i utrzymywane zgodnie z wymaganiami współczesnej wiedzy, w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich - zgodnie z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi i normami.

Omawiany budynek mieszkalny jednorodzinny zaprojektowano w granicy z działką nr ew. [...], mimo iż posiadał on otwory okienne na wysokości kondygnacji piwnic i parteru, skierowane w stronę zabudowanej działki nr ew. [...], oraz dach ze spadkiem w kierunku tej działki. Okap dachu zaprojektowano z przekroczeniem granicy między działkami nr [...] i [...], a odprowadzanie wód opadowych projekt budowlany zakładał na działkę nr [...]. Poza tym budynek został zaprojektowany w granicy, w sytuacji, gdy na działce nr [...] w odległości ok. 1,0 m od granicy istniał budynek gospodarczy.

Dlatego nie ulegało wątpliwości, że sporna inwestycja nie spełniała warunków określonych w § 12 ust. 1 i 2 oraz § 79 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego z 1974r. Rację miał Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdzając, że wszelkie unormowania regulujące kwestię odległości budynków od granic działki winny być przestrzegane wyjątkowo restrykcyjnie.

Zatem naruszenie prawa materialnego zaistniałe w tej sprawie miało istotny wpływ na jej wynik, nosiło cech rażącego naruszenia prawa. Treść wydanej decyzji pozostawała w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa, a charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja o pozwoleniu na budowę nie mogła być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.