Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 319/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 7, art. 23 ust. 1 a i ust. 8
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.

Pismem opatrzonym datą sporządzenia [...].08.2017r. pełnomocnik skarżącej A. G. w osobie matki Z. B., wniosła o całkowite umorzenie ciążących na A. G. należności alimentacyjnych przypisanych do zwrotu jako nienależnie pobrane. Podała, że córka choruje na schizofrenię i każdego roku po dwa miesiące przebywa w szpitalu na leczeniu psychiatrycznym. Pozostaje także na takim leczeniu w dacie składania niniejszego wniosku od 3 miesięcy. Wskazała, iż córka utrzymuje się wyłącznie z "błahej" renty, której część "zabiera" komornik. Syn dłużniczki musiał przerwać dalsze kształcenie i jest w trakcie poszukiwania pracy. Z przepisanego na dłużniczkę gospodarstwa rolnego, córka nie czerpie żadnych korzyści, gdyż grunty rolne są użytkowane wyłącznie za opłaty podatkowe.

Postępowanie prowadził pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B., będącego organem właściwym wierzyciela, który wydał w stosunku do skarżącej decyzje w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Z akt administracyjnych wynika, że na dzień [...].10.2017r. na skarżącej ciążyło następujące zadłużenie z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, przypisanych do zwrotu ostatecznymi decyzjami:

- z decyzji Nr [...] z [...].11.2015r. należność główna – 3600 złotych, odsetki ustawowe za opóźnienie naliczone na dzień [...].10.2017r. – 2941,58 złotych, koszty upomnienia – 11,60 złotych;

- z decyzji Nr [...] z dnia [...].11.2015r. należność główna – 3600 złotych, odsetki ustawowe na dzień [...].10.2017r. – 2473,58 złotych, koszty upomnienia – 11,60 złotych;

- z decyzji Nr [...] z dnia [...].11.2015r. należność główna – 2400 złotych, odsetki ustawowe naliczone na dzień [...].10.2017r. – 1388,59 złotych, koszty upomnienia – 11,60 złotych;

Organ I instancji w dniu [...].10.2017r. wydał trzy tożsame decyzje, każda odmawiająca umorzenia pozostałej do spłaty kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz odsetek, wynikających

z poszczególnych wyżej wymienionych decyzji przypisujących należności do zwrotu wraz z odsetkami (decyzję o numerze [...] w odniesieniu do należności objętych decyzją Nr [...], decyzję o numerze [...] w odniesieniu do należności objętych decyzją Nr [...] i decyzję o numerze [...] w odniesieniu do należności objętych decyzją Nr [...]). W tożsamych uzasadnieniach każdej z tych decyzji, organ I instancji powołał się na następujące ustalenia. Dłużniczka A. G. jest osobą rozwiedzioną i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem A. G. mającym 22 lata. Zamieszkuje w domu jednorodzinnym, stanowiącym współwłasność strony z jej braćmi. Wnioskodawczyni nie pracuje zawodowo, ani dorywczo. Nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna. Źródłem utrzymania A. G. jest świadczenie w formie renty inwalidzkiej w wysokości 1000 złotych miesięcznie. Po dokonanych potrąceniach komorniczych do dyspozycji strony pozostaje kwota w wysokości ok. 800 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni ponosi jedynie opłaty za gaz. Pozostałe koszty utrzymania domu regulują jej matka oraz brat. Strona jest także właścicielem gruntów rolnych i użytków zielonych, których nie użytkuje ani nie uzyskuje z tego tytułu faktycznych środków pieniężnych. Wnioskodawczyni ze względu na stan zdrowia orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS została uznana za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji do dnia [...].09.2019r. W dacie wydawania decyzji wnioskodawczyni od [...].06.2017r. przebywa w szpitalu na leczeniu psychiatrycznym z rozpoznaniem schizofrenii, nadciśnienia tętniczego oraz cukrzycy typu II. Jest to jej 14 – ty pobyt na leczeniu psychiatrycznym. Przy takich ustaleniach, organ I instancji stwierdził, że schorzenia wnioskodawczyni rzeczywiście wykluczają możliwość jakiegokolwiek jej zatrudnienia a stan zdrowia nie rokuje poprawą w przyszłości. Niemniej jednak strona uzyskuje środki pieniężne na utrzymanie w formie renty inwalidzkiej, co nie świadczy o wyjątkowości sytuacji dochodowej strony. Stan zdrowia wnioskodawczyni pozwala przypuszczać, że renta będzie przyznawana aż do osiągnięcia wieku emerytalnego, a tym samym można założyć, że sytuacja strony będzie stabilna. Mimo, iż renta jest niewysoka, to daje gwarancję realnej możliwości spłaty przedmiotowego zadłużenia. W tej sytuacji sama choroba wnioskodawczyni, przy posiadaniu możliwości uregulowania zadłużenia, nie jest wystarczającą podstawą do umorzenia należności. Organ zwrócił uwagę, iż wnioskodawczyni nie ponosi znacznych wydatków na utrzymanie domu, często przebywa na długotrwałym leczeniu szpitalnym, gdzie ma zaspokojone niezbędne potrzeby życiowe. Organ zwrócił uwagę na brak wykazania przez stronę, że zaistniały w jej życiu nadzwyczajne, nieprzewidziane zmiany dotyczące sytuacji zdrowotnej, czy majątkowej, które powodowałyby znaczne jej pogorszenie. Podkreślił, iż udzielenie ulgi w postaci umorzenia zadłużenia, nie może być traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych, gdyż zasadą jest spłacanie długów. Końcowo organ I instancji nadmienił, iż syn wnioskodawczyni powinien podjąć starania w celu znalezienia źródła zarobkowania i udzielenia matce wsparcia finansowego a wnioskodawczyni ze sprzedaży gospodarstwa rolnego mogłaby uzyskać środki wystarczające na uregulowanie w znacznej części długu.

Wnioskodawczyni odwołała się od wszystkich trzech decyzji. Zaprzeczyła ustaleniu organ jakoby pozostawała na utrzymaniu matki oraz brata, przedkładając rachunki za energię elektryczną wystawione na jej nazwisko oraz rachunki wystawione na nazwisko matki. Podała, że jej matka utrzymuje się z emerytury rolniczej w wysokości 864,56 złotych, ukończyła 75 lat i otrzymuje dodatek pielęgnacyjny z tytułu wieku, ma wystarczająco dużo własnych rachunków do opłacenia (światło, woda, odpady, telefon, leki, opał) i nie jest w stanie ponosić wydatków na utrzymanie odwołującej się. Podkreśliła, że brat ma również swoje problemy i wydatki. Stwierdziła, iż ma oddzielny licznik na prąd i wodę i swoje rachunki musi regulować sama.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. trzema decyzjami z dnia [...] grudnia 2017r. (o numerach [...], [...] orzekło o uchyleniu trzech decyzji organu I instancji i przekazaniu każdej ze spraw do ponownego rozpatrzenia. Przyczyną wydania decyzji kasacyjnych było stwierdzenie, że pełnomocnik wnioskodawczyni nie miał zapewnionego w sposób właściwy czynnego udziału w postępowaniach.

Ponownie prowadząc postępowania, organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy o oświadczenie matki skarżącej, iż córka A. G. ponosi w całości wydatki na utrzymanie mieszkania oraz, że z gospodarstwa rolnego nadal nie osiąga dochodu a także, iż dwa razy dziennie przyjmuje insulinę oraz co dwa tygodnie zastrzyk powstrzymujący rozwój schizofrenii, dołączył zestawienie wpłat za energię elektryczną ciążących na A. G. oraz sporządził aktualne na dzień [...].01.2018r. zestawienie wysokości zadłużenia ciążącego na A. G. Według tego zestawienia, na dzień [...].01.2018r. zadłużenie skarżącej z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, przypisanych do zwrotu ostatecznymi decyzjami wyglądało następująco:

- z decyzji Nr [...] z [...].11.2015r. należność główna – 3600 złotych, odsetki ustawowe za opóźnienie naliczone na dzień [...].01.2018r. – 3011,31 złotych, koszty upomnienia – 11,60 złotych;

- z decyzji Nr [...] z dnia [...].11.2015r. należność główna – 3600 złotych, odsetki ustawowe na dzień [...].01.2018r– 2543,31złotych, koszty upomnienia – 11,60 złotych;

- z decyzji Nr [...] z dnia [...].11.2015r. należność główna – 2400 złotych, odsetki ustawowe naliczone na dzień [...].10.2017r. –1435,08 złotych, koszty upomnienia – 11,60 złotych;

Następnie organ I instancji trzema decyzjami wydanymi dnia [...].01.2018r. (o numerach [...]) orzekł ponownie o odmowie umorzenia pozostałych do spłaty wraz z odsetkami kwot nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wynikających z trzech decyzji Nr [...]. W tożsamych uzasadnieniach każdej z tych decyzji powtórzył dotychczasowe ustalenia, korygując je częściowo poprzez stwierdzenie, iż to na skarżącej ciążą wydatki na utrzymanie domu (zakup gazu, energii elektrycznej, podatku od nieruchomości, centralnego ogrzewania, wywozu nieczystości, dostaw wody), które ponosi z renty po potrąceniach wynoszącej 800 złotych miesięcznie. Doprecyzował też ustalenie co do sytuacji zdrowotnej strony poddając, że skarżąca przyjmuje insulinę oraz zastrzyki w związku ze stwierdzoną schizofrenią. Oceniając sytuację strony poprzez pryzmat żądania umorzenia w całości zadłużenia wraz z odsetkami, organ I instancji stwierdził, że skarżąca powinna starać się o inne ulgi. Mianowicie poprzez wniosek o rozłożenie na raty zobowiązania wynikającego z najstarszej decyzji (dotyczącej zaliczki alimentacyjnej) i umorzenie odsetek do dnia jej wydania oraz o odroczenie terminu spłaty należności z pozostałych decyzji, winna dążyć do poprawienia swojej sytuacji. Jak stwierdził organ I instancji w końcowym zdaniu uzasadnienia każdej z trzech decyzji, forma ratalna zadłużenia byłaby w pełni uzasadniona i adekwatna do dochodów wnioskodawczyni, gdyż środki finansowe, którymi dysponuje, pozwolą jej spłacić kwotę zobowiązania i to na dogodnych dla niej warunkach.

Odwołując się od wszystkich trzech decyzji skarżąca podtrzymała w całości swój wniosek o umorzenie w całości zadłużenia wraz z odsetkami, stwierdzając, że jej sytuacja zdrowotna i finansowa nie pozwala na uiszczenie należności nawet w formie rat, co wynika z przedstawionego materiału dowodowego, znajdującego się w tych aktach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpoznaniu trzech odwołań, trzema decyzjami z dnia [...] marca 2018r. (nr [...]) orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnych. W uzasadnieniu każdej z tych decyzji organ II instancji powtórzył ustalenia organu I instancji co sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej. Oceniając tę sytuację w kontekście wniosku o umorzenie w całości zadłużenia strony, Kolegium wskazało na uznaniowy charakter normy prawnej z art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, podkreślając, że podstawą umorzenia mogą być szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny osoby zobowiązanej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych. Kolegium stwierdziło, że podanie skarżącej zostało rozpatrzone przy uwzględnieniu jej sytuacji dochodowej i rodzinnej a wyciągniętych wniosków nie można uznać za dowolne. Kolegium podkreśliło, że wyjątkowość instytucji umorzenia należności oznacza rezygnację z prawa do dochodzenia w przyszłości zwrotu należności a w konsekwencji umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny jest ciężka, niejako nie rokująca poprawy. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które strona nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Niskie dochody nie stanowią same w sobie przesłanki, która umożliwiałaby umorzenie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. Trudności w spłacie należności muszą być wyjątkowe, wykluczające ewentualność spłaty należności także w przyszłości. Posiadanie gospodarstwa rolnego w powierzchni 5,9300 ha daje możliwość uzyskania dochodu a syn skarżącej 22 – letni technik informatyk posiada możliwości zarobkowe. Sytuacji dochodowej strony nie można uznać za szczególnie trudną, a zgłoszone przez stronę okoliczności nie czynią jej sytuacji wyjątkową oraz nie mogą stawiać skarżącej w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych zobowiązanych.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżąca wniosła skargę na jedną z trzech decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wydanych dnia [...].03.2018r., mianowicie na decyzję o numerze [...] tj decyzję utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...].01.2018r. o numerze [...], rozstrzygającą o odmowie umorzenia należności wynikających z decyzji Nr [...], czyli kwoty zadłużenia głównego w wysokości 3 600 złotych oraz odsetek wynoszących na dzień [...].01.2018r. kwotę 3011,31 złotych. Skargę w imieniu skarżącej podpisała jej matka będąca pełnomocnikiem zadłużonej. W skardze został podniesiony zarzut naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. oraz naruszenia prawa materialnego tj. art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że syn skarżącej nie jest osobą zobowiązaną do spłaty zadłużenia matki a z posiadania gospodarstwa rolnego nie wynikają i nie mogą wynikać możliwości uzyskiwania dochodów. Gospodarstwo rolne jest położone w miejscowości, gdzie nie prowadzi się intensywnej produkcji rolnej i nie ma osób zainteresowanych uprawą gruntów rolnych nawet nieodpłatnie. Grunty rolne są najniższej klasy, można powiedzieć, ze jest to nieużytek, od czasu do czasu wykaszany lub przeznaczony do wypasu bydła. Takiej słabej jakości ziemi nie opłaca się uprawiać. Gospodarstwo rolne nie jest wyposażone w urządzenia i maszyny rolnicze ani w żadne budynki gospodarcze pomocne w działalności rolniczej. Córka jest chora a wnuczek poszukuje pracy w W. W ostatnich 20 latach skarżąca była wielokrotnie hospitalizowana z racji choroby psychicznej. Stan zdrowia skarżącej nie pozwala na podjęcie jakiejkolwiek pracy, w tym na prowadzenie działalności rolniczej. Powszechnie jest wiadomo, że choroba psychiczna o ponad dwudziestoparoletnim przebiegu, czyni sytuację chorej bardzo trudną dla niej i dla jej otoczenia, gdyż częstokroć te osoby nie są w stanie same egzystować, wymagają opieki i pomocy innych. Pełnomocnik skarżącej podała, iż pomaga córce, jak może. Opiekowała się wnuczkiem gdy był małoletni, gdyż jego ojciec nie interesował się dzieckiem i nie płacił alimentów. Podkreśliła, że pobrane świadczenia alimentacyjne w całości zostały wykorzystane na wydatki szkolne wnuka Pełnomocnik skarżącej podała, że sama ma lat 78 i sama jest przewlekle chora, ma trudności w poruszaniu się z uwagi na chore biodro. Dodała, że skargę pomogło je sporządzić nieodpłatnie biuro.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Skarga podlegała uwzględnieniu albowiem zarzutu braku rozważenia w pełni wniosku o umorzenie ciążących na skarżącej należności objętych zaskarżoną decyzją nie sposób odeprzeć w świetle ustaleń organu opisanych w przytoczonym wyżej stanie faktycznym sprawy, w świetle wynikających z akt administracyjnych okoliczności, które doprowadziły do uznania egzekwowanych świadczeń alimentacyjnych za nienależnie pobrane oraz w świetle treści przepisów ustawy z dnia [...].09.2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 554), które regulują kwestię egzekwowania nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych od osoby, która te świadczenia pobrała. Niezwiązanie przy tym sądu administracyjnego zarzutami i wnioskami skargi, wynikające z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obliguje skład orzekający do oceny sprawy w jej całokształcie i do eliminowania wszystkich dostrzeżonych z urzędu wad zaskarżonego aktu, mających wpływ na sytuację prawną strony skarżącej.

Z urzędu Sąd dostrzegł, że bez podstawy prawnej naliczane są skarżącej odsetki od nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych, w tym od świadczenia alimentacyjnego, objętego zaskarżoną decyzją tj. od świadczenia wypłaconego skarżącej w okresie świadczeniowym od 2009/2010. Jak wynika z art. 23 ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, odsetki ustawowe za opóźnienie są naliczane od kwot nienależnie pobranego świadczenia, o którym mowa w art. 2 pkt 7 lit. a, b, d, f i g ustawy. Tymczasem, jak wynika z akt administracyjnych, przypisane skarżącej do zwrotu świadczenia alimentacyjne, w tym pobrane w okresie od [...].10.2009r. do [...].09.2010r., objętym zaskarżoną decyzją, zostały zakwalifikowane jako nienależnie pobrane w oparciu o art. 2 pkt 7 lit. c ustawy tj. w następstwie tego, że w wyniku wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczeń, doszło do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia i orzeczono o odmowie prawa do świadczenia. W decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...].11.2015r. Nr [...] zobowiązującej skarżącą do zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od [...].10.2009r. do [...].09.2010r. (k. 269 akt administracyjnych) wynika wprost, iż jest ona następstwem decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oznaczonej numerem [...] z dnia [...].09.2015r. wydanej we wznowionym postępowaniu i stwierdzającej nienależnie pobrane świadczenia wypłacone A. G. z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...].10.2009r. do [...].09.2010r. w oparciu o art. 2 pkt 7 lit c ustawy (k. 252 akt administracyjnych). Skoro zaś nienależność pobranego świadczenia jest następstwem odmowy prawa do świadczenia stwierdzonej we wznowionym postępowaniu administracyjnym w sprawie jego przyznania, nie jest z mocy ustawy dopuszczalne naliczanie odsetek od świadczenia przypisanego do zwrotu w takich okolicznościach. Dostrzeżona bezprawność egzekwowania odsetek od nienależnie pobranego świadczenia alimentacyjnego, stanowi dla składu orzekającego potwierdzenie automatyzmu organu również na etapie rozpatrywania wniosku skarżącej o umorzenie zadłużenia i braku przeanalizowania całości akt sprawy poprzez pryzmat ustawowej przesłanki ubiegania się o umorzenie należności.

Przepis art. 23 ust. 8 ustawy stanowi, że organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Sformułowanie "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny" jest pojemne. Na pewno nie jest ograniczone do wystąpienia w życiu osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia, jedynie losowych zdarzeń nadzwyczajnych, które tak pogarszają sytuację strony, że nie pozwalają na odmowę przyznania ulgi. Ustawodawca w treści przepisu nie wskazał, jaki okres ma obejmować ocena sytuacji strony ani nie skonkretyzował elementów składających się na sytuację strony. Całokształt zatem okoliczności tworzących obraz sytuacji osoby ubiegającej się o przyznanie ulgi powinien mieć wpływ na ocenę wniosku.

Wynikający z akt sprawy zły stan zdrowia skarżącej został, zdaniem sądu, spłycony w opisie organu. Przyczyną niezdolności skarżącej do samodzielnej egzystencji jest stan zdrowia psychicznego tj. stwierdzona wieloletnia schizofrenia paranoidalna. Jest to schorzenie, które – jak wynika z kart leczenia szpitalnego skarżącej – prowadzi do czasowego, kilkumiesięcznego w roku, leczenia zamkniętego oraz stałego leczenia farmakologicznego. Stan, w jakim skarżąca przyjmowana jest na leczenie szpitalne, wskazuje, że skarżąca jest osobą wymagającą na co dzień bezpośredniej opieki sprawnego opiekuna i nie potrafiącą zadbać o własne interesy. Skarżąca cierpi na urojenia prześladowcze, ksobne, wielkościowe z nasilonymi zaburzeniami zachowania, wrogością i agresją do otoczenia. Nie pozwala się badać, odmawia przyjmowania leków, jest afektywnie niedostosowana, niedorzeczna, głęboko autystyczna, pobudzona psychoruchowo, zaniedbana higienicznie, drażliwa, agresywna fizycznie i werbalnie wobec domowników, zdezorganizowana w codziennym funkcjonowaniu (vide: dane o przebiegu choroby zawarte w karatach leczenia szpitalnego – k. 302-306 akt administracyjnych). Stan zdrowia psychicznego skarżącej nie rokuje poprawą w przyszłości i jest przeszkodą w podjęciu przez skarżącą systematycznego leczenia przeciwcukrzycowego. Skarżąca jest bowiem bezkrytyczna do choroby, bywa, że nie stosuje się do zaleceń lekarskich, nie przestrzega diety cukrzycowej.

Zły stan zdrowia psychicznego strony winien być wzięty pod uwagę przy ocenie możliwości finansowych w aspekcie zdolności do spłaty zadłużenia przy dysponowaniu na przeżycie zaledwie kwotą 800 złotych i posiadaniu gospodarstwa rolnego, którego zasugerowana przez organ sprzedaż, wymagałaby przecież świadomej woli właściciela, której to świadomości skarżąca zdaje się nie posiadać. Obecna na rozprawie pełnomocnik skarżącej – matka Z. B. podała przy tym, iż w miejscu położenia gruntów rolnych, zamieszkuje już tylko dwóch czynnych rolników i nie ma osób ani zainteresowanych nabyciem gospodarstwa rolnego ani uprawianiem gruntów. Przy ocenie wniosku skarżącej ten aspekt sytuacji skarżącej nie został wzięty pod uwagę.

Pominięto również, zdaniem sądu, przy ocenie wniosku, rozdzielonego przez organ na zadłużenia z poszczególnych okresów świadczeniowych, jak całościowo wygląda sytuacja zadłużonej. Organ nie dokonał zsumowania wszystkich świadczeń przypisanych do zwrotu oraz nie wziął pod uwagę bezprawnego "wprzęgnięcia" skarżącej w spiralę zadłużenia, które z racji naliczania odsetek mimo braku ustawowej podstawy do ich naliczania, nie maleje ale ulega stopniowemu zwiększeniu. Wystarczy porównać wyliczenie stanu zadłużenia skarżącej na dzień [...].10. 2017r. ze stanem zadłużenia na dzień [...].01.2018r. Jest oczywistym, że kwestia przypisania skarżącej do zwrotu należności z odsetkami, dokonana z naruszeniem przepisu art. 23 ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z art. 2 pkt 7 lit c tejże ustawy, wymaga obecnie przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji SKO w B. z dnia [...].12.2015r. orzekających o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji wydanych dnia [...].11.2015r. o ustaleniu kwot świadczeń nienależnie pobranych w części przypisującej do zwrotu także odsetki. Sąd administracyjny w niniejszym postępowaniu istnienie takiej potrzeby może jedynie zasygnalizować. Dostrzeżenie jednakże takiej potrzeby, nie może nie pozostawać bez wpływu na ocenę odmowy umorzenia zadłużenia, chociażby w części dotyczącej odsetek, które są naliczane mimo, iż nienależność pobrania świadczenia wynika z takiej podstawy prawnej, dla której wyłączona jest dopuszczalność naliczania odsetek. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowane jest stanowisko, że zakres swobody organu działającego w ramach uznania administracyjnego, wynikający z przepisów prawa materialnego, ograniczony jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, wyrażanymi art. 7 k.p.a. (vide: wyrok NSA z 11.06.1981r. sygn.. SA 820/81). Zgodnie z zasadą z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Treść i zakres ochrony słusznego interesu indywidualnego w działaniach organu administracji, sięga do granic kolizji z interesem społecznym a nadrzędnym kryterium ochrony jest praworządność.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).