Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 457/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 79a § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 31zo ust. 1, art. 31zq ust. 3, ust. 4, ust. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz Asesor sądowy Agnieszka Kosowska Protokolant asystent sędziego Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r.


UZASADNIENIE

I SA/Lu 457/21

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Prezes [...] Oddział w [...] utrzymał w mocy decyzję [...] z dnia [...] odmawiającą G. M. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne za okres marzec - maj 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżący wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2002 r. zwrócił się o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za okres marzec, kwiecień i maj 2020 r. W wyniku analizy konta płatnika [...] ustalił, że nie dopełnił on obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych [...] DRA za ten okres w ustawowym terminie. Dlatego decyzją z dnia [...]. (bez określenia jej numeru – na decyzji widnieją jedynie sygnatury prowadzonych spraw) [...] odmówił prawa do zwolnienia. Od ww. decyzji pismem z 14 sierpnia 2020 r. (data wpływu do [...] - 19.08.2020 r.) skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku podniósł, że składane deklaracje się nie "sklonowały" ze względu na zmianę opłacania składek w trakcie roku, o której nie był poinformowany. Miał problemy techniczne w przesłaniu dokumentów, dlatego dopiero w dniu14 lipca 2020 r. złożył zaległe deklaracje.

Według Prezesa [...], rozpatrującego sprawę ponownie, problemy techniczne nie zwalniają płatnika z obowiązku złożenia dokumentów w terminie. Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 poz. 266; dalej u.s.u.s.) deklarację rozliczeniową winien jako płatnik przekazać do [...] do 10 dnia następnego miesiąca. Nie składając dokumentów rozliczeniowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., wnioskodawca nie spełnił warunku do zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej, określonego w art. 47 ust 1 ww. ustawy. Dokumenty rozliczeniowe za okres marzec 2020 r., kwiecień 2020 r., maj 2020 r. złożył po ustawowo zakreślonym terminie. Zgodnie natomiast z art. 31 zq pkt. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem [...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm., dalej ustawa [...]), warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych należnych za miesiące marzec, kwiecień, maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Skarżący nie był zwolniony z obowiązku składania deklaracji, a wskazany termin jest terminem ustawowym, który nie może być przedłużany, przywracany ani skracany przez [...]. Upływ tego terminu [...] musi uwzględnić z urzędu. Złożenie dokumentów rozliczeniowych po ustawowym terminie spowodowało, że wnioskodawca – w ocenie organu - nie spełnił podstawowego warunku decydującego o możliwości przyznania prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres marzec 2020 r., kwiecień 2020 r., maj 2020 r.

W skardze na powyższą decyzję G. M. wniósł o jej uchylenie i wypłatę świadczenia, o które wnosił.

Podniósł, że prowadzi działalność gospodarczą od 15 sierpnia 2009 r. Warunkiem zwolnienia ze składek było złożenie deklaracji [...], które się automatycznie nie "sklonowały" i trzeba było za poszczególne miesiące umieścić je w systemie. Była to zmiana opłacania składek, która dokonała się w trakcie roku, o której nikt nie informował. Warunkiem wysłania deklaracji było wcześniejsze wysłanie deklaracji DRA II, ale system po podstawieniu prawidłowych danych nie przyjmował jej, ciągle była odrzucana. W powyższej sprawie próbował kontaktować się z Oddziałem Terenowym [...] w [...] a także z infolinią [...], ale z powodu znacznego obciążenia nie było to możliwe. Dopiero korzystając w fachowej pomocy udało się wysłać dokument DRA II i następnie deklaracje DRA za okres marzec, kwiecień, maj. Przyczyną problemów był błąd systemowy, powszechnie istnieją trudności z dotarciem deklaracji do systemu informatycznego [...].

Skarżący podkreślił, że jest płatnikiem [...] od ponad 10 lat, zidentyfikowanym w systemie, posługującym się licznymi identyfikatorami typu NIP, REGON, PESEL. Firma nie zmieniła siedziby, ani profilu działalności. Ulga w składkach należy się ze względu na trwającą sytuację epidemiczną, a uniemożliwienie jej otrzymania z powodu procedur [...] jest wysoce krzywdzące. [...] mając wszelkie informacje, nie podjął żadnych działań mających na celu wypłatę świadczenia, a poprzez zawinione trudności (brak możliwości kontaktu osobistego, niemożliwość dodzwonienia się na infolinię) wypłatę tego świadczenia w zasadzie uniemożliwił.

W odpowiedzi na skargę organ poparł stanowisko prezentowane w decyzji. Wskazał, że skarżący jako płatnik podlegający ubezpieczeniom w [...], wykazany z kodem [...] "mały [...] plus" miał obowiązek terminowego przesłania deklaracji DRII i [...] DRA za miesiące marzec – maj 2020 r. Dokumenty te były podstawą przyznania ulgi. Winny być zaewidencjonowane na koncie płatnika do 30 czerwca 2020 r., a tak niespornie w niniejszej sprawie nie było. Organ podkreślił, że skarżący nie miał obowiązku składania dokumentów drogą elektroniczną, nie wykazał zaś, iżby rzeczywiście napotkał problemy w kontakcie z placówką [...] i infolinią.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest w pełni uzasadniona, czego skutkiem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji zaskarżonej, jak i ją poprzedzającej. Obie bowiem decyzję obarczone są tymi samymi deficytami, które wykluczają pozytywną ocenę ich legalności.

Zgodnie z art. 31 zo ust. 1 ustawy COVID-19, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Stosownie do art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19, za marzec, kwiecień i maj 2020r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania.

[...] zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 ustawy [...]).

Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19).

Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 4 ustawy COVID-19). [...] informuje płatnika składek o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2 (art. 31zq ust. 5 ustawy COVID-19). W przypadku płatnika składek, który utworzył profil informacyjny w systemie teleinformatycznym [...], informacja o której mowa w ust. 5, udostępniana jest wyłącznie na tym profilu (art. 31zq ust. 6 ustawy COVID-19). Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19). Od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 31 zq ust. 8 ustawy COVID-19).

Z akt sprawy wynika, że jako podstawę faktyczną zaskarżonej decyzji organ przyjął, że skarżący nie złożył stosownych dokumentów [...] w terminie do 30 czerwca 2020r., a zatem – według oceny organu - nie dopełnił warunków formalnych z art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19. Równocześnie brak jest jakiegokolwiek wskazania w aktach administracyjnych, by skarżący przed upływem terminu, o którym mowa, była wzywany przez organ do złożenia brakujących dokumentów lub też uprzedzany o skutkach ich niezłożenia. Sam wskazał natomiast, że do chwili wystąpienia o ulgę dokumenty podlegały "klonowaniu" i korzysta z automatycznego zwolnienia z ich składania za kolejne miesiące. O zmianie w sposobie rozliczania składek nie był informowany.

Jak już podniesiono, przepis art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, określa zasady, na jakich przyznane może zostać zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Wynika z niego, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s., miały zastosowanie przepisy k.p.a. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie zaś z art. 77 § 4 zd. drugie k.p.a., fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z kolei przepis art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. nakazuje, by decyzja administracyjna zawierała m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności jej rozstrzygnięcia, w tym również przez Sąd, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści.

W niniejszej sprawie wskazano (informacja [...], że podatnik nie złożył w terminie [...] za miesiące składkowe objęte jego wnioskiem. Dopiero na podstawie tak złożonych dokumentów mógł być zwolniony z obowiązku złożenia DRA za kolejne miesiące 2020 r. Organ nie znalazł też podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów (wnioskowi temu nie nadano odrębnego biegu, ale rozstrzygnięto o nim niejako przy okazji wydania decyzji o odmowie udzielenia ulgi) wskazując, że termin z art. 31 zq pkt 3 ustawy COVID-19 jest terminem ustawowym, nie podlega zatem przywróceniu, ani przedłużeniu.

Zasady zwalniania z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych reguluje art. 47 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm. t.j.; dalej: u.s.u.s.). Zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s., płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie. Dalsze części przepisu wskazują m.in. na okoliczności, w których przysługuje zwolnienie z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych. I tak, zgodnie z art. 47 ust. 2a u.s.u.s., osoby prowadzące pozarolniczą działalność, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące, są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarowały do podstawy wymiaru składek:

1) na ubezpieczenie społeczne – kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolnicza działalność, obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, zaś w przypadku osób, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców – obowiązującej osoby z nimi współpracujące, z zastrzeżeniem ust. 2g;

2) na ubezpieczenie zdrowotne – kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1510 ze zm.), obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego, z zastrzeżeniem ust. 2c.

Ponadto, zgodnie z art. 47 ust. 2e u.s.u.s. osoby wymienione w art. 7 opłacające składki wyłącznie za siebie, są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej zadeklarowały do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne – kwotę w wysokości określonej w art. 18 ust. 7.

W świetle przywołanych przepisów u.s.u.s. oraz wymogów uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, wynikających z przepisów k.p.a. stwierdzić należy, że Prezes [...] nie wyjaśnił powodów, dla których przyjął, że skarżący nie był zwolniony z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych za marzec 2020 r. (podczas, gdy prawdopodobnie złożył je za luty 2020 r. jako pełny miesiąc poprzedzający). Organ wskazał, że do sytuacji skarżącego nie można stosować art. 47 ust. 1, 2a i nast. u.s.u.s. Kwestii tej jednak nie wyjaśnił, szczególnie gdy chodzi właśnie o marzec 2020 r. Nie jest rolą Sądu rekonstruowanie procesu decyzyjnego organu tym bardziej, że nie pozwala na to przedstawiony materiał dowodowy. W aktach sprawy nie zabezpieczono danych z konta płatnika, na podstawie których dokonano ustaleń stanu faktycznego. W tych realiach nie sposób poddać kontroli stwierdzenia, że skarżący nie korzystał z prawa zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych, a w rezultacie - że zastosowanie wobec niego znajdował wymóg określony w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 uzależnienia prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r. od złożenia do 30 czerwca 2020 r. deklaracji rozliczeniowych za ten okres. Nie wyjaśniono też okoliczności podniesionej w skardze, że skarżący miał trudności techniczne w kontakcie z placówką [...] i nie był w stanie sprostać wymogom przesłania dokumentów elektronicznie. Proste stwierdzenie, że trudności techniczne (być może leżące jednak po stronie [...], czego nie wyjaśniono) nie usprawiedliwiają opóźnienia w szczególnych warunkach pandemicznych, w których organ często powołuje się na nadmierne obciążenie ilością wniosków i zgłoszeń, wydaje się być co najmniej przedwczesne, zważywszy w szczególności na całkowicie zignorowany przez organ przepis art. 15 znnnnn2 ustawy COVID-19 i wypływające z niego obowiązki organu, odnoszące się – wbrew stanowisku organu - nie tylko do terminów procesowych, ale i materialnych (przepis ten znajduje zastosowanie do całego okresu trwania pandemii i zastępuje uchylony z dniem 23 maja 2020 r. przepis art. 15 zzr tej ustawy, który w okresie od 14 marca 2020 r. zawieszał bieg terminów prawa administracyjnego, a zatem strona w okresie obowiązywania tego uregulowania miała prawo nie czuć się nawet zobowiązana do wykonywania obowiązku, o którym mówi w decyzji organ).

Zdaniem Sądu, zgodnie z treścią art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej), pełne uzasadnienie zawierające w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, powinno zostać przedstawione stronie w decyzji. Nie zastępuje jej inne pismo procesowe, w tym odpowiedź na skargę.

Jak już powiedziano, należy nadto uwzględnić fakt, że postępowanie przypadło na czas trwającego od 20 marca 2020 r. stanu epidemii (rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii – Dz. U. poz. 491), co wiązało się z licznymi powszechnymi ograniczeniami, również natury procesowej. Skarżący złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek w dniu 8 kwietnia 2020 r., a zatem daleko przed terminem złożenia dokumentów, który upływał 30 czerwca 2020 r.

Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19).

Jak wynika z danych powszechnie dostępnych (komunikat [...] z 29 kwietnia 2020r., dostępny na stronie internetowej [...] w zakładce "Aktualności"), [...] od dnia 4 maja 2020 r. przywrócił standardową obsługę klientów w placówkach [...], zachęcając jedynie do załatwiania spraw w [...] "bez wychodzenia z domu", przez elektroniczny portal Platformy Usług Elektronicznych. Zatem organ od 4 maja 2020 r. powinien był realizować w sprawie uregulowaną w art. 10 k.p.a. zasadę czynnego udziału strony w toku prowadzonego postępowania w sprawie. W ocenie Sądu, zamieszczenie na stronie internetowej [...] komunikatu, iż jednym z warunków zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., nie później niż do 30 czerwca 2020 r. chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania, nie wyczerpuje ciążącego na organie obowiązku indywidualnego, w konkretnej sprawie, poinformowania strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (por. wyrok WSA w Poznaniu z 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 306/21).

Powyższe uchybienie organu świadczy równocześnie o naruszeniu obowiązku, którym mowa w art. 9 k.p.a. (zasada informowania) oraz art. 79a § 1 k.p.a., tj. wyjaśnienia stronie przed wydaniem decyzji przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przed wydaniem decyzji z 30 lipca 2020 r. i 16 października 2020r., [...] nie wyjaśnił skarżącemu skutków nieprzedłożenia deklaracji rozliczeniowych za okres marzec - maj 2020 r.

W ocenie Sądu (a takie stanowisko zajmują sądy administracyjne w sprawach analogicznych), również przepis art. 77 § 4 k.p.a. zobowiązywał [...] do zakomunikowania stronie faktów znanych organowi z urzędu, a które nie wymagają dowodu. Przepis ten stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Jeżeli więc [...] - na podstawie posiadanych dokumentów ubezpieczeniowych - posiadał wiedzę, że skarżący nie złożył wymaganych deklaracji rozliczeniowych, a nie jest zwolniony z obowiązku ich składania, powinien był zakomunikować to stronie przed upływem ustawowego terminu określonego przepisem art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, tj. przed 30 czerwca 2020 r. Było to przecież możliwe, zważywszy na fakt złożenia wniosku w dniu 8 kwietnia 2020 r. Wykonanie przez organ powyższych obowiązków było o tyle istotne, że gdyby nastąpiło jeszcze przed upływem terminu, skarżący bez wątpliwości miałaby szansę terminowo przedstawić wymaganą dokumentację rozliczeniową, spełniając wymóg określony w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19. Tymczasem zaniedbanie organu obciążyło wyłącznie skarżącego.

Stwierdzić zatem trzeba, że naruszenie przez organ przepisów art. 9, art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie sposób nie zauważyć także nieprawidłowości redakcyjnej decyzji, w których (dotyczy to zarówno decyzji z 30 lipca, jak i 16 października 2020 r.) jako organ je wydający w komparycji wskazano [...] Oddział w [...], gdy tymczasem pod obiema decyzjami podpisały się osoby upoważnione przez Prezesa [...], podczas gdy pod decyzją z 30 lipca 2020 r. (którą powinien wydać [...], a w jego imieniu podpisać Dyrektor Oddziału lub osoba przez niego umocowana, zgodnie z treścią statutu tej instytucji) zamieszczono pouczenie dla strony, że przysługuje jej prawo wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa [...].

W świetle powyższego niezbędnym jest powtórzenie postępowania, celem wykazania i wyjaśnienia przez [...], na podstawie jakich przepisów prawa i w oparciu o jakie dowody przyjął, że na skarżącym w całym okresie, którego dotyczy wniosek ciążył obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowych, którego ten nie wykonał. Organ wyjaśni też, czy przed 30 czerwca 2020 r. informował skarżącego o skutkach niezłożenia wymaganej dokumentacji rozliczeniowej. Rozważy zastosowanie art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19 (Dz.U. poz. 2255), który – co już wskazano - stosuje się do całego okresu obowiązywania stanu epidemii.

Z tych względów Sąd, z uwagi na naruszenie powołanych wyżej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu z 30 lipca 2020 r. Skarżący nie złożył wniosku o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, a z akt sprawy nie wynika iżby jakiekolwiek koszty do tej pory go obciążyły.