Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 893/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Asesor WSA Jacek Boratyn, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi S.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego S.M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...] w sprawie umorzenia postępowania w sprawie przyznania S. M. (dalej: Wnioskodawca/Skarżący) płatności bezpośredniej za rok 2019.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 6 maja 2019 r. do organu I instancji wpłynął wniosek S. M., złożony za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, w zakresie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019, w tym: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej (redystrybucyjnej). Wnioskodawca zadeklarował do przyznania ww. płatności działki rolne o łącznej powierzchni 2,01 ha. Ponadto do wniosku dołączył załączniki graficzne, na których zaznaczył granice zadeklarowanych działek rolnych w granicach poszczególnych działek ewidencyjnych.

W dniu 23 maja 2019 r. do organu I instancji wpłynęła zmiana do wniosku, która została złożona również za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, w zakresie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019, w tym: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej (redystrybucyjnej).

W przedmiotowej zmianie Wnioskodawca zadeklarował do przyznania ww. płatności działki rolne o łącznej powierzchni 2,01 ha. Ponadto do złożonej zmiany dołączył załączniki graficzne, na których zaznaczył granice zadeklarowanych działek rolnych w granicach poszczególnych działek ewidencyjnych.

W dniu 23 czerwca 2019 r. S. M. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, wycofał wniosek o przyznanie płatności z dnia 23 maja 2019r.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. umorzył w całości postępowanie w sprawie przyznania S. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019r.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. M. zakwestionował umorzenie postępowania, twierdząc, że wnioskiem z dnia 23 czerwca 2019 r. cofnął wniosek złożony dnia 23 maja 2019 r., a nie – jak błędnie wskazano w decyzji - wniosek z dnia 6 maja 2019 r., czego dowodem są potwierdzenia przyjęcia złożonych wniosków oraz potwierdzenie cofnięcia wniosku. Zdaniem odwołującego wniosek o płatność z dnia 6 maja 2019 r. nie został wycofany i nie ma podstaw do umorzenia postępowania wszczętego tym wnioskiem, natomiast umorzone powinno być postępowanie odnośnie złożonej zmiany do wniosku z dnia 23 maja 2019 r. Dodał też, że całe zamieszanie wynikło z faktu składania wniosku za pomocą aplikacji w formie elektronicznej po raz pierwszy.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2019r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Odnosząc się do złożonego przez stronę odwołania stwierdził, że nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Dyrektora ARiMR strona postępowania składając wniosek o wycofanie całego wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wyraziła wolę odstąpienia od żądania rozstrzygającego decyzję o istocie sprawy, dotyczącej jej interesu prawnego, tj. przyznania, bądź odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019. Decyzja z dnia [...] sierpnia 2019r., którą umorzono postępowanie w tej sprawie, spełniała w całości żądanie strony, w związku ze złożonym wycofaniem całego wniosku w dniu 23 czerwca 2019 r. Organ uznał za niewiarygodne przedstawione w odwołaniu argumenty dotyczące "zamieszania w związku ze składaniem wniosku o przyznanie płatności w formie elektronicznej po raz pierwszy", ponieważ w roku 2018 S. M. również składał wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za pomocą aplikacji eWniosekPlus.

Organ podkreślił, że cała procedura wycofania wniosku została opisana w instrukcji wypełniania wniosku w aplikacji eWniosekPlus, dostępnej na stronie ARiMR w sekcji wniosek składany przez Internet, w części 3 - wypełnij wniosek, w punkcje 14 gdzie opisane zostały konsekwencje wycofania całego wniosku. Zgodnie z instrukcją: "W przypadku, gdy rolnik zamierza zmienić deklarację lub wycofać jej część nie należy wycofywać wniosku w całości poprzez użycie opcji WYCOFAJ w ramach zakładki WYSŁANE. Opcja ta służy do wycofania wniosku w całości, jeżeli rolnik w danym roku nie zamierza się ubiegać o płatności. Użycie opcji WYCOFAJ powoduje wycofanie WSZYSTKICH ZŁOŻONYCH NA DANY ROK DOKUMENTÓW zarówno Wniosku o przyznanie płatności, jak i wszystkich złożonych Zmian do wniosku, a nie tylko ostatniego dokumentu, dla którego był dostępny przycisk WYCOFAJ." Ponadto aplikacja eWniosekPlus w momencie użycia przycisku WYCOFAJ prezentuje komunikat, że jego użycie spowoduje, iż wszystkie uprzednio złożone wnioski w tej kampanii zostaną wycofane. Wycofanie wniosku oznacza rezygnację z ubiegania się o przyznanie płatności w bieżącej kampanii. Natomiast w celu zmiany złożonego już wniosku lub wycofania jego części należy przejść do zakładki NOWE/AKTUALIZACJA, wybrać Wniosek oraz poprawić lub usunąć dane.

Pomimo wskazanego komunikatu Wnioskodawca nie anulował operacji tylko wcisnął ikonę Wycofaj, co spowodowało wycofanie całego wniosku, a tym samym strona zrezygnowała z ubiegania się o dofinansowanie w kampanii za rok 2019.Tłumaczenia zawarte w odwołaniu świadczą o niezapoznaniu się z instrukcją wypełniania wniosku i z komunikatem zaprezentowanym w aplikacji eWniosekPlus, czego konsekwencją było wycofanie całego wniosku w kampanii za rok 2019.

Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu I instancji w niniejszej sprawie jest prawidłowe, a przeprowadzone postępowanie nie narusza przepisów prawa.

S. M. nie zgodził się z decyzją organu odwoławczego i wniósł na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia w całości decyzji organów I i II instancji oraz zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi zarzucił, że zaskarżona decyzja oparta jest na błędnych ustaleniach i powołaniu się na instrukcję wypełniania wniosku w aplikacji eWniosekPłus na stronie ARiMR, która to instrukcja nie jest przepisem prawa.

Podniósł, że w dniu 6 maja 2019 r. złożył w formie elektronicznej pierwszy wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r., za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, a następnie, nie mając pewności o skutecznym złożeniu pierwszego wniosku, w dniu 23 maja 2019 r. złożył drugi taki sam wniosek za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus. Dodał, że dotychczas wnioski takie składał w formie papierowej i wniosek w formie elektronicznej składał po raz pierwszy. Wbrew twierdzeniom organu, w 2018 r. nie składał wniosku w formie elektronicznej, a złożył tylko oświadczenie w formie pisemnej potwierdzające brak zmian w 2018 r. w odniesieniu do wniosku o przyznanie płatności złożonego w 2017 r.

Skarżący zarzucił błędne uznanie przez organ, że po złożeniu pierwszego wniosku z dnia 6 maja 2019 r., kolejnym wnioskiem z dnia 23 maja 2019 r. dokonał zmiany pierwszego wniosku, podczas gdy faktycznie był to kolejny nowy wniosek złożony wobec braku pewności co do skutecznego złożenia pierwszego wniosku. Z tego powodu oba wnioski powinny być rozpatrywane oddzielnie, a nie traktowane jako jeden wniosek.

Skarżący po uzyskaniu potwierdzenia, że pierwszy wniosek z dnia 6 maja 2019 r. został złożony skutecznie, w dniu 23 czerwca 2019 r. wycofał drugi wniosek, aby uniknąć zarzutu próby wyłudzenia dwóch płatności z dwóch wniosków. Zatem wniosek z dnia 6 maja 2019 r. o przyznanie płatności nie został wycofany i nie ma podstaw do umorzenia postępowania wszczętego tym wnioskiem. Natomiast umorzone powinno zostać tylko jedno postępowanie o przyznanie płatności - wszczęte wnioskiem z dnia 23 maja 2019r., cofniętym następnie w dniu 23 czerwca 2019 r.

Zdaniem Skarżącego, instrukcja wypełniania wniosku w aplikacji eWniosekPlus na stronie ARiMR, na którą powołano się w zaskarżonej decyzji, nie jest przepisem prawa, nie może być więc podstawą do oceny prawnej i interpretacji oświadczeń woli składanych przez stronę w postępowaniu administracyjnym. Ponadto, cały wywód zawarty w zaskarżonej decyzji, dotyczący postępowania opisanego w tej instrukcji, dotyczy pojedynczych wniosków o przyznanie płatności, natomiast Skarżący złożył dwa wnioski, a wycofał tylko jeden. W związku z powyższym nie zgadza się z interpretowaniem jego działań jako świadomej woli rezygnacji z przyznania płatności i działania na własną szkodę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej P.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując kontroli sądowej w tak zakreślonych granicach, Sąd uznał, że decyzje wydane w niniejszej sprawie naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Podstawę prawną wydanych rozstrzygnięć stanowił przepis art.105 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ umarza postępowanie administracyjne, gdy jest ono bezprzedmiotowe. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania.

W niniejszej sprawie organy uznały, że brak jest przedmiotu postępowania z uwagi na wycofanie przez Beneficjenta wniosku o przyznanie płatności.

W ocenie Sądu stanowisko to jest nieuprawnione w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, bowiem nie ulega wątpliwości, że zamiarem Wnioskodawcy nie było wycofanie wniosku i rezygnacja z ubiegania się o przyznanie płatności. Sekwencja czynności podejmowanych przez Beneficjenta wskazuje na to, że jego zamiarem było uzyskanie płatności na podstawie złożonego pierwotnie wniosku, a wycofanie dotyczyło drugiego złożonego wniosku. Należy przy tym zaznaczyć, że ten drugi wniosek nie różnił się treścią od pierwszego, został złożony wyłącznie z obawy, że pierwszy wniosek nie był złożony w sposób prawidłowy. Nie może obciążać Skarżącego sposób działania systemu informatycznego, który zakwalifikował drugi wniosek jako "zmianę do wniosku", mimo że Beneficjent żadnych zmian do wniosku nie składał.

Zdaniem Sądu, aby można było w rozpoznawanej sprawie mówić o bezprzedmiotowości postępowania, strona powinna wyraźnie i z własnej woli wycofać wniosek. Jeżeli strona twierdzi, że jej intencją nie było wycofanie wniosku, to organ nie może wbrew temu uznać, że było inaczej. Sąd uznał za wiarygodne twierdzenia Beneficjenta, że składał on po raz pierwszy wniosek przez internet i nie poruszał się sprawnie w aplikacji. Skoro, jak twierdzi organ, aplikacja eWniosekPlus miała służyć beneficjentom, aby usprawnić proces ubiegania się płatności, to skorzystanie z niej nie może być "pułapką" dla tych rolników, którzy nie poruszają się w niej właściwie i popełniają błędy prowadzące do wyboru opcji niezamierzonych i o tak definitywnie niekorzystnych skutkach.

W ocenie Sądu, nie do pogodzenia z zasadą państwa prawa i zasadą zaufania do organów państwowych jest sytuacja, w której Wnioskodawca nie ma możliwości skorygowania nieprawidłowego wyboru w aplikacji służącej do składania wniosku. Niezależnie od tego, czy beneficjent w sposób prawidłowy zastosował się do instrukcji, aplikacja ta nie może stwarzać dla beneficjenta, który składa wniosek przez internet, gorszej sytuacji od beneficjenta, składającego wniosek w formie "papierowej".

W tej sytuacji Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje naruszają przepis art.105 § 1 k.p.a., wobec braku podstaw do uznania bezprzedmiotowości postępowania, dlatego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c, art.135 oraz art.200 i art.205 § 1 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji. Obowiązkiem organu I instancji będzie załatwienie sprawy w oparciu o pierwotnie złożony przez beneficjenta wniosek, tj. z dnia 6 maja 2019r.