Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 993/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska /spr./ Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Bożena Dąbkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2005 r. sprawy ze skargi Powiatu J. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa mienia Skarbu Państwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2001 r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza na rzecz Powiatu J. od Ministra Skarbu Państwa kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 993/04

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa, na podstawie art. 62 i art. 60 ustawy z dnia 13 października - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), rozpoznając odwołanie Zarządu Województwa [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2001 r., nr [...] w części dotyczącej odmowy uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1999 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2001 r. w pkt 2 dotyczącym odmowy uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1999 r., w sprawie stwierdzenia nabycia przez Powiat J. z mocy prawa, nieodpłatnie z dniem 1 stycznia 1999 r. mienia Skarbu Państwa, w skład którego wchodzi nieruchomość będąca we władaniu Zespołu [...] w J. o pow. [...], położona w J., obręb [...], oznaczona jako działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy w J. Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi KW nr [...].

W uzasadnieniu podniósł, że Starosta J wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej nabycie przez Powiat J. mienia Skarbu Państwa ujawnionego w KW nr [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r., nr [...] stwierdził nabycie przez powiat z mocy prawa, nieodpłatnie z dniem 1 stycznia 1999 r. powyższej nieruchomości na podstawie art. 60 ust. 1 i 3 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

Marszałek Województwa [...] pismem z dnia [...] marca 2000 r. wystąpił do Wojewody o wznowienie postępowania administracyjnego stwierdzając, że nie brał udziału w sprawie mimo, że miał interes prawny.

Wojewoda postanowieniem z dnia [...] marca 2000 r., nr [...] wznowił postępowanie.

Decyzją z dnia 13 kwietnia 2000 r. Wojewoda [...] stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1999 r. wydana została z naruszeniem prawa, odmówił jednak jej uchylenia na podstawie art. 146 § 2 kpa, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania zapadłaby taka sama decyzja.

Marszałek Województwa [...] odwołał się do Ministra Skarbu Państwa od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2000 r.

Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] stycznia 2001 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2001 r., nr [...] odmówił uchylenia decyzji Wojewody z [...] grudnia 1999 r.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Powiat J.

Naczelny Sad Administracyjny wyrokiem z dnia 13 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 427/02 uchylił decyzję Ministra Skarbu Państwa z 24 stycznia 2002 r.

Rozpatrując sprawę po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Minister Skarbu Państwa ustalił, że właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa, a władającym Zespół Szkół [...] w J. Natomiast zarządzeniem nr [...] Kurator Oświaty i Wychowania w K. przekształcił dotychczasowy Zespół Szkół [...] Przedsiębiorstwa [...] w J. w Zespół Szkół [....] w J. i od dnia 1 stycznia 1992 r. placówka ta finansowana jest ze środków budżetowych.

W dniu z 19 stycznia 1993 r. [...] Przedsiębiorstwo [...] wyraziło zgodę na nieodpłatne zrzeczenie się tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, a obiekty szkolne zostały przekazane na rzecz Kuratora Oświaty i Wychowania w K.

W decyzji z dnia [...] grudnia 1999 r. Wojewody [...] stwierdzono nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat J. tej nieruchomości będącej we władaniu Zespołu Szkół [...] w J. Wojewoda odmawiając uchylenia tej decyzji podniósł, że była ona obciążona prawem trwałego zarządu na rzecz Zespołu Szkół [...] w J., na co nie można znaleźć potwierdzenia w materiale dowodowym podlegającym ocenie.

Minister Skarbu Państwa zwrócił się do Wojewody o uzupełnienie akt o ten dokument - okazało się, że taki dokument nie istnieje. Tak więc Minister uznał, że nie istnieją przesłanki, na których Wojewoda oparł swoją decyzję.

Wydając drugą decyzję Wojewoda oparł się na piśmie Kuratora z dnia 24 października 1991 r., które uprawniało dyrektora Zespołu do przyjęcia obiektu i uznał, że na tej podstawie stał się on władającym przedmiotową nieruchomością.

Natomiast zdaniem Ministra Skarbu Państwa tylko mienie, które było we władaniu (ale na podstawie tytułu prawnego) przeszło z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa na własność jednostek samorządu terytorialnego, a nieruchomość ta, zdaniem organu, pozostawała w nieformalnym posiadaniu Zespołu Szkół [...], a tym samym i Zespołu Szkół [...], który miał zawartą umowę najmu z Zespołem Szkół [...].

Zdaniem organu, okoliczność ta nie wypełnia przesłanek z art. 60 cytowanej ustawy, bo faktyczne dysponowanie mieniem bez formalnego tytułu prawnego, nie może być podstawą do zastosowania art. 60, bo nie mieści się w pojęciu "władanie".

Ponieważ Zespół Szkół [...] na dzień 31 grudnia 1998 r. nie posiadał tytułu prawnego do spornej nieruchomości, a zatem, zdaniem organu, Powiat J. nie może nabyć mienia w trybie art. 60 ustawy z 13 października 1998 r. Nie jest też skuteczna umowa najmu (ze szkołą [...]), bo Zespół Szkół [...] nie miał tytułu do jej zawarcia, a tym samym Województwo [...] również nie może nabyć tej nieruchomości w trybie art. 60 powyższej ustawy.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Powiat J. zarzucając, że narusza ona prawo procesowe - art. 138 kpa i materialne art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) i wniósł o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że przyjęcie przez Ministra Skarbu Państwa, że Zespół Szkół [...] w J. nie miał tytułu prawnego do władania sporną nieruchomością jest bezzasadne, bowiem zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. powiaty przejęły szkoły ponadpodstawowe.

Zarządzeniem nr [...] Kuratora Oświaty i Wychowania w K. z dnia [...] sierpnia 1990 - z dnia 1 września 1990 r. utworzono zbiorczy zakład szkolny Zespołu Szkół [...] Przedsiębiorstwa [...] przez nie finansowany.

Przedsiębiorstwo to na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 1991 r. stało się z dniem 5 grudnia 1990 r. z mocy prawa wieczystym użytkownikiem nieruchomości, na której jest Zespół Szkół [...] oraz właścicielem budynków i urządzeń:

- działka nr [...] została podzielona na [...] Zespołu Szkół [...] i [...] część dawnej,

- zarządzeniem nr [...] Kuratora z [...] października 1991 r. przekształcono Zespół Szkół [...]Przedsiębiorstwo [...] w Zespół Szkół [...] w J., dla którego z dniem 1 stycznia 1992 r. Kurator stał się organem prowadzącym,

- pismem z dnia 24 października 1991 r. Kurator upoważnił dyrektora Z. do przejęcia obiektów,

- dokumentem podstawowym, zdaniem skarżącego, z którego wynika tytuł do władania przez Z. jest akt notarialny z [...] maja 1993 r., Rep. [...] nr [...], na mocy którego Przedsiębiorstwo zrzekło się na rzecz Skarbu Państwa - Kuratora Oświaty prawa użytkowania wieczystego działki [...] (przed podziałem) oraz prawa własności budynków stanowiących Zespół Szkół [...].

- z tego dokumentu i upoważnienia dyrektora Z. do przyjęcia spornego mienia skarżący wywodzi prawo do władania (tytułu cywilnoprawny).

Ponadto twierdzi, że Samorząd Województwa [...] jako najemca nie ma uprawnień do gruntu pod budynkami, budynki i lokale nie stanowią odrębnego od gruntu przedmiotu własności, a uwłaszczenie musi odnosić się do gruntu, dlatego zdaniem skarżącego, Samorząd Województwa [...] nie posiada interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, a tylko interes faktyczny, zatem nie posiada przymiotu strony. Zdaniem skarżącego, ma to podstawowe znaczenie, bo zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu wznowieniowym, dlatego Minister Skarbu Państwa powinien rozpoznać odwołanie pod tym kątem i umorzyć postępowanie odwoławcze, ze względu na brak przesłanki do wznowienia postępowania. Minister Skarbu Państwa wznawiając postępowanie nie orzekł także co do istoty (merytorycznie), a tylko uchylił decyzję w części.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał swoje argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod w względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Jego kontrola sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to według stanu prawnego i na podstawie stanu faktycznego sprawy z dnia wydania decyzji. Oznacza to, że Sąd władny jest stwierdzić, bądź uchylić zaskarżoną decyzję z przyczyn wskazanych w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli organ administracji publicznej dopuści się naruszenia prawa. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji naruszyły natomiast przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W postępowaniu wznowieniowym w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1999 r., nr [...], którą stwierdzono nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat J. na własność nieruchomości zabudowanej, położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2, zasadniczym problemem było udzielenie odpowiedzi na pytanie - kto na dzień 31 grudnia 1998 r. władał tą nieruchomością na podstawie tytułu prawnego - bo tylko takie władanie dawało podstawę do przejęcia nieruchomości na własność, nieodpłatnie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. Niewadliwe ustalenie w tym względzie ma istotne znaczenie zarówno z punktu widzenia formalnego, związanego z podstawą wszczęcia postępowania wznowieniowego, do którego może doprowadzić podmiot, będący stroną postępowania (art. 147 kpa), jak i z punktu widzenia materialnoprawnego.

Jak wynika z materiału dokumentacyjnego niniejszej sprawy, do wznowienia postępowania doszło z wniosku Województwa [...], które nie posiadało tytułu prawnego do spornej nieruchomości, bo z przepisów i orzecznictwa wynika, że najem lokali nie daje takich uprawnień (wyrok NSA z 11 grudnia 2001 r., sygn. akt I SA 1244/00). Okoliczność ta nie wypełnia przesłanek z art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), bo faktyczne dysponowanie mieniem bez formalnego tytułu prawnego nie może stanowić podstawy do zastosowania powyższego art. 60, bowiem nie mieści się w pojęciu "władanie" ustalonym w doktrynie.

Należy podnieść, że w procesie komunalizacji stroną postępowania jest Skarb Państwa i właściwa gmina, a inny podmiot tylko wtedy, gdy legitymuje się tytułem prawnym do gruntu.

Dopuszczenie zatem do udziału w postępowaniu w rozpatrywanej sprawie Województwa [...] było wadliwe, skoro jak stwierdziły to same organy, brak jest odpowiednich dokumentów potwierdzających jego tytuł prawny do spornej nieruchomości.

Powyższe stwierdzenie organów pozostaje jednak w sprzeczności z wydanymi w postępowaniu wznowieniowym decyzjami. I tak organ pierwszej instancji nie zbadał w ogóle interesu prawnego w trybie art. 28 kpa, wnioskującego o wznowieniu postępowania - Województwa [...] i wydał w dniu [...] marca 2000 r. postanowienie o wznowieniu postępowania.

Postanowienie to wywołało skutki procesowe i powinno było doprowadzić do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, wadliwie wszczętego (art. 105 § 1 kpa).

Natomiast jeśli już postępowanie zostało wznowione i w jego konsekwencji została wydana w dniu 30 marca 2001 r. przez Wojewodę [...] decyzja na podstawie art. 146 § 2 i 150 § 1 kpa, to organ drugiej instancji powinien naprawić błąd i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie w pierwszej instancji. Tymczasem organ ten uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2001 r., nie orzekając jednocześnie merytorycznie w sprawie.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200 powyższej ustawy.