Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3084/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 233 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 36(5) ust. 2, ust. 3, ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 507
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.
article: art. 59, art. 527 par. 3, art. 534
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi B. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2015 r. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który ostał przeprowadzony w dniach 11 – 13 marca 2015 r. (dalej: "Komisja II stopnia", "Komisja"), uchwałą z [...] września 2015 r. znak: [...], na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 507, dalej: "u.r.p.") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania B. K. (dalej: "Strona", "Zdający", "Skarżący"), utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z [...] kwietnia 2015 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2015 r. z siedzibą w B., stwierdzającą, że Skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego

Z uzasadnienia uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] wynika, że Skarżący z zadania z zakresu prawa karnego otrzymał ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dostateczną i z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną. Powołując się na treść art. 366 ust. 1 u.r.p., który stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, Komisja stwierdziła, że Skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Pismem z [...] maja 2015 r. Skarżący złożył odwołanie od uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] wnosząc o zmianę oceny cząstkowej z zakresu prawa cywilnego, uchylenie uchwały z [...] kwietnia 2015 r. i podjęcie uchwały stwierdzającej pozytywny wynik egzaminu radcowskiego.

Przystępując do rozpatrzenia zarzutów odwołania, Komisja II stopnia wyjaśniła, że w świetle art. 368 ust. 12, art. 368 ust. 9 i ust. 14 u.r.p. w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2014 r. poz. 1193 z późn. zm.), postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia wskazała również, że w art. 365 ust. 2 u.r.p., ustawodawca wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj.: 1) zachowanie wymogów formalnych, 2) właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, 3) poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, 4) należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony, które muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Komisja II stopnia przytoczyła opinie egzaminatorów, którzy ocenili jednolicie sporządzoną przez zdającego pracę z prawa cywilnego, na ocenę niedostateczną. Opisała następnie zadanie egzaminacyjne wskazując, iż celowym było wniesienie apelacji od wyroku Sądu Rejonowego.

Komisja II stopnia uznała, że odwołanie Strony nie zasługuje na uwzględnienie pomimo, że Zdający prawidłowo przyjął, że właściwą formą rozwiązania zadania egzaminacyjnego powinno być sporządzenie apelacji a nie opinii o niecelowości jej wnoszenia oraz, że apelacja spełniała podstawowe wymogi formalne konstrukcji środka zaskarżenia. Komisja wskazała jednak, że całkowicie błędnie Zdający przyjął zakres zaskarżenia wyroku sądu I instancji, zaskarżając go w całości, obejmując nim oba roszczenia powoda, tj. roszczenie główne z art. 527 K.c., jak i roszczenie ewentualne z art. 59 K.c. Odstąpienie od zaskarżenia wyroku w zakresie roszczenia z art. 59 K.c. uzasadnione było nieadekwatnością żądania powoda do stanu faktycznego zadania egzaminacyjnego. Oba roszczenia wykluczają się wzajemnie. Nie można było więc w stanie faktycznym zadania egzaminacyjnego zgłaszać żądania z art. 59 K.c. Ponadto, jak wskazała Komisja, z treści art. 59 K.c., określającego 1-roczny termin zawity do dochodzenia roszczenia, jednoznacznie wynikała bezcelowość zaskarżania wyroku sądu I instancji w zakresie żądania ewentualnego, jako już przedawnionego.

Komisja za błędne uznała również skierowanie apelacji przeciwko obu pozwanym, zamiast jedynie przeciwko pozwanej Halinie Sprytnej. Błąd w określeniu podmiotowego zakresu zaskarżenia wynikał z nieznajomości przepisu art. 531 K.c., który stanowi, że uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa lub zarzutu przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową. Osobą trzecią w rozumieniu art. 527 § 1 K.c. była pozwana Halina Sprytna. Komisja dodała, że tak określony zakres zaskarżenia nie leżał w interesie strony reprezentowanej przez Zdającego i narażał powoda na poniesienie kosztów oddalonej apelacji w stosunku do drugiego pozwanego.

Komisja II stopnia podkreśliła, że Zdający trafnie podniósł zarzuty naruszenia art. 233 § 1 K.p.c. w kontekście nieprawidłowej oceny przez sąd I instancji zeznań świadków odnośnie trwania konkubinatu pomiędzy pozwanymi, niewypłacalności dłużnika, świadomości Haliny Sprytnej co do zadłużenia drugiego pozwanego i działania ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli przy zawieraniu umowy sprzedaży nieruchomości, jak również odnośnie rzekomo posiadanych przez dłużnika oszczędności. Zdający prawidłowo też zarzucił, jak wskazała Komisja, naruszenie art. 534 K.c. w kontekście jego niezastosowania wobec błędnego przyjęcia przez sąd daty zawarcia umowy przedwstępnej, jako daty początkowej biegu terminu przedawnienia roszczenia z art. 527 K.c.

Komisja uznała również za właściwy zarzut naruszenia art. 527 § 3 K.c. w kontekście błędniej wykładni statusu osoby bliskiej w rozumieniu ww. przepisu oraz zawartego w nim domniemania prawnego, którego sąd nie zastosował, a które skutkowałoby przeniesieniem ciężaru dowodu na pozwaną w zakresie wykazania braku wiedzy osoby trzeciej przy zawieraniu umowy kupna nieruchomości o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Zabrakło natomiast, zdaniem Komisji, zarzutu naruszenia art. 527 § 1 K.c. poprzez jego niezastosowanie, pomimo spełnienia przesłanek do uznania roszczenia powoda oraz błędnej wykładni ww. przepisu co do konieczności spełnienia przesłanki istnienia po stronie dłużnika zamiaru działania z pokrzywdzeniem wierzycieli, gdy w rzeczywistości przepis wymaga spełnienia jedynie przesłanki istnienia stanu świadomości dłużnika działania z pokrzywdzeniem wierzycieli. Nie dostrzegł również Zdający, jak wskazała Komisja, naruszenia art. 527 § 2 K.c. w kontekście jego niezastosowania, wobec niewłaściwej wykładni stanu niewypłacalności.

Komisja zgodziła się również ze stanowiskiem egzaminatorów oceniających pracę Strony, że sformułowany przez Zdającego wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, nie był zgodny z interesem reprezentowanej przez Zdającego strony, jak również nie był uzasadniony w stanie faktycznym kazusu egzaminacyjnego. Jak wskazała komisja, żadna z przesłanek określonych w art. 386 § 2 i § 4 k.p.c., uzasadniających powyższy wniosek, nie zaistniała w przedmiotowej sprawie, a interesie strony reprezentowanej przez Zdającego leżało merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez sąd odwoławczy i zmiana wyroku, a nie jego uchylenie.

Komisja dodała, że błędnie również Zdający wnioskował o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za I instancję, skoro powód nie był wówczas reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.

Komisja II stopnia uznała, że Zdający nie spełnił przesłanek z art. 364 ust. 1 i art. 365 ust. 2 u.r.p., nie wykazał się posiadaniem wystarczającej znajomości prawa materialnego i procesowego z zakresu prawa cywilnego oraz umiejętności jego stosowania na poziomie wymaganym dla kandydatów na radcę prawnego, przez co nie zabezpieczył interesu prawnego reprezentowanej przez siebie strony. Ostatecznie, zdaniem Komisji, Zdający nie wykazał się wystarczającymi umiejętnościami do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Pismem z [...] października 2015 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji II stopnia z [...] września 2015 r., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz uchwały I instancji.

Zaskarżonej uchwale Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, co wyraża się w:

- nieustosunkowaniu się w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały do wskazanego przez Zdającego aktualnego orzecznictwa i stanowiska nauki potwierdzającego słuszność wniosku apelacji cywilnej o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

- niedostrzeżeniu, że w odwołaniu z [...] maja 2015 r. w pkt. Ad.II 1 b Zdający odniósł się do zarzutów jednego z Egzaminatorów, co do przesłanek ze skargi pauliańskiej określonych w art. 527 § 1 i § 2 K.c. Komisja II stopnia w ogóle nie ustosunkowała się do wyjaśnień w tym zakresie, w dalszym ciągu powiela zaś przedmiotowy zarzut Egzaminatora,

- całkowicie błędnym ustaleniu, nie znajdującym potwierdzenia w apelacji, że zaskarżono powództwo ewentualne z art. 59 K.c., co w realiach zadania rzeczywiście stanowiłoby istotny błąd, podczas gdy w żadnym miejscu apelacji nie zostało zgłoszone żądanie z powyższego przepisu. Również z uzasadnienia apelacji w najmniejszym stopniu nie wynika, aby skarżony był art. 59 K.c., co więcej tego przepisu w ogóle się nie wymienia,

- niedostrzeżeniu, że wniosek o pozostawienie Sądowi I instancji rozstrzygnięcia o kosztach procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje, w świetle art. 108 § 2 K.p.c. i stanu faktycznego wynikającego z treści zadania cywilnego jest rozwiązaniem prawidłowym,

- mylnym ustaleniu, jakoby jedynie omyłkowo został sformułowany wniosek o uchylenie wyroku, podczas gdy zarzuty apelacji oraz ich uzasadnienie jednoznacznie wskazują, że Zdający wnosił o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ponieważ ten wniosek w realiach sprawy najlepiej odpowiadał prawu,

- dymorficznym ustaleniu dotyczącym interpretacji art. 534 K.c. przez Zdającego - Komisja II stopnia zarzuca niewłaściwą interpretację art. 534 K.c., w innym zaś miejscu uzasadnienia ustala, że trafny był zarzut naruszenia art. 534 K.c. Podobna sytuacja występuje odnośnie art. 527 K.c. Na str. 12 w części podsumowującej pozytywy oraz braki apelacji, najpierw Komisja stwierdza, że Zdający słusznie wskazał, że sąd winien zastosować art. 527 K.c. wobec spełnienia przesłanek uznania roszczenia powoda z ww. przepisu (w rzeczywistości argumentacja Zdającego była inna: dopiero dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych, czego Sąd nie uczynił, pozwoliłoby na prawidłowe zastosowanie art. 527 K.c.), aby kilka zdań dalej wytknąć brak zarzutu naruszenia art. 527 § 1 i § 2 K.c.,

- rozszerzeniu przez Komisję II stopnia przyczyn, z powodu których, Zdający, ostatecznie, nie zdał egzaminu z prawa cywilnego.

2) art. 7 K.p.a. poprzez rozciągnięcie pojęcia zakres zaskarżenia na zarzut z art. 59 K.c., który w rzeczywistości nie został w apelacji w ogóle postawiony, co narusza słuszny interes strony,

3) art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nie odniesienie się w uchwale Komisji II stopnia do 2 zarzutów odwołania z 12 maja 2015 r. (pkt II.3 oraz II.4), co w konsekwencji pozostawia wątpliwości Skarżącego w zakresie prawidłowości zaskarżonej uchwały. Powyższe naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

4) art. 365 ust. 2 u.r.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zadanie z zakresu prawa cywilnego nie spełnia wymagań określonych w tym przepisie, podczas gdy w apelacji zachowano wymogi formalne, zastosowano właściwe przepisy prawa oraz umiejętnie je zinterpretowano, poprawnie także zaproponowano sposób rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą autor apelacji reprezentował.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że zgodnie z przywołanym w odwołaniu orzecznictwem oraz komentarzem, dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, niezgodnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, na skutek błędnej oceny dowodów, stanowi przesłankę, w rozumieniu art. 386 § 4 K.p.c. powtórzenia postępowania dowodowego w całości, co powinien uczynić sąd I instancji. Zdaniem Skarżącego, sąd odwoławczy mógł wziąć na siebie ryzyka zmiany wyroku, dokonując wcześniej całkowicie różnej oceny materiału dowodowego, która stałaby się podstawą całkowicie innego stanu faktycznego, ale orzekając co do istoty naraziłby się na zarzut ograniczenia merytorycznego rozpoznania do jednej instancji. Dlatego w ocenie Skarżącego w stanie faktycznym wynikającym z treści zadania, wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania był jak najbardziej prawidłowy i Zdający sformułował go celowo, a nie przez omyłkę. Skarżący zauważył, że wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania jest standardowo stawiany w apelacjach sporządzanych przez profesjonalnych pełnomocników. Sąd odwoławczy zaś nie jest związany wnioskiem apelacyjnym, wobec czego przedmiotowy wniosek w najmniejszym stopniu nie był działaniem na niekorzyść klienta.

Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Komisji II stopnia, że nie dostrzegł art. 527 § 1 i § 2 K.c. i nie podniósł w tym zakresie zarzutów, lecz zauważył, że przy błędnie ustalonym przez Sąd I instancji stanie faktycznym, nie było prawidłowym zarzucenie naruszenia prawa materialnego. Zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być postawione dopiero wówczas, gdy ustalenia faktyczne nie budzą wątpliwości. Skarżący wskazał, że do wyjaśnień w tym zakresie podniesionych w odwołaniu Komisja w ogóle się nie odniosła.

Skarżący podniósł również, że Komisja II stopnia w sposób całkowicie błędny zarzuciła Zdającemu zaskarżenie art. 59 K.c., skoro ani w zarzutach apelacyjnych, a także w uzasadnieniu nie pojawia się w ogóle art. 59 K.c. i żądanie z nim związane.

Skarżący wskazał następnie, że wniosek z apelacji, złożony na podstawie art. 108 § 2 K.p.c., o pozostawienie Sądowi I instancji rozstrzygnięcia o kosztach procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje, jest jak najbardziej prawidłowy i jest konsekwencją wniosku o uchylenie wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżący podkreślił także, że Komisja II stopnia powiększyła ilość determinantów pracy przesądzających o ocenie niedostatecznej, dokonując zarazem innej oceny apelacji cywilnej, w zakresie istotnych zagadnień. Powyższe nie pozwała Skarżącemu na dwukrotne, szczegółowe i wyczerpujące odniesienie się do zarzutu błędnego zakresu zaskarżenia, co ma cechy naruszenia zasadę dwuinstancyjności określonej w art. 15 K.p.a.

Skarżący dodał, że zdaniem Komisji II stopnia o ocenie niedostatecznej z zadania cywilnego ostatecznie przeważyły 2 elementy: błędny zakres zaskarżenia oraz wniosek apelacyjny. Zdaniem Skarżącego, błędy te powinny być rozpatrzone, zgodnie art. 36 4 ust. 1 u.r.p., poprzez pryzmat całego egzaminu radcowskiego. Oba zarzuty, zatem byłyby zasadne wówczas, gdyby analogiczne błędy pojawiły się w innych częściach egzaminu. Można byłoby wówczas mówić o braku umiejętności w tym zakresie u Zdającego. Tymczasem zakres zaskarżenia został poprawnie określony w apelacji karnej, skardze do sądu administracyjnego oraz w zadaniu gospodarczym. W zakresie więc incydentalnego błędu na jednej z części egzaminu, przy poprawności w analogicznym zakresie w innych wypadkach, należy stwierdzić, zdaniem Skarżącego, że Zdający daje gwarancję samodzielnego i należytego wykonywania zawodu.

Skarżący podniósł ponadto, że Komisja II stopnia nie odnosi się także do sytuacji finansowo- rodzinnej Skarżącego.

Dodał też, że Komisja II stopnia w taki sposób ocenia apelację cywilną jakby stopień dostateczny mógł być wystawiony tylko w sytuacji bezbłędnego wykonania zadania. Stoi to w sprzeczności z ustawową skalą ocen, która dopuszcza możliwość popełnienia błędów.

W odpowiedzi na skargę Komisja II stopnia wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Rozpatrując sprawę Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona uchwała nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do jej uchylenia.

Z art. 365 ust. 2 u.r.p. wynika, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych. Przepis ten w ust. 3 stanowi, że każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Z ust. 4, omawianego przepisu wynika, że ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów.

W niniejszej sprawie egzaminatorzy oceniający pracę Skarżącego z zadania z zakresu prawa cywilnego wystawili oceny cząstkowe niedostateczne, w wyniku czego średnia arytmetyczna z wystawionych ocen cząstkowych była oceną negatywną.

Z art. 365 ust. 2 u.r.p. wynika ponadto, że dwaj egzaminatorzy dokonując oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego, biorą pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopiero spełnienie wszystkich przesłanek wymienionych w przywołanym powyżej przepisie, pozwala na wystawienie oceny pozytywnej z danej części egzaminu radcowskiego.

W wyroku z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1929/12, Naczelny Sąd Administracyjny analizując relację przepisów art. 365 ust. 2 oraz 364 ust. 10 u.r.p. skonstatował, że: "W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu wynik ten powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej)".

Tytułem wyjaśnienie należy dodać, że Sąd nie ocenia po raz kolejny pracy Skarżącego sporządzonej w ramach zadania egzaminacyjnego z prawa cywilnego. Zadaniem Sądu jest kontrola prawidłowości prowadzonego postępowania i wydanego rozstrzygnięcia w świetle obowiązującego stanu prawnego, w tym czy ocena dokonana przez Komisję II stopnia nie ma cech dowolności, uwzględniając kryteria z art. 365 ust. 2 u.r.p., wytyczające merytoryczne granice oceny.

Analiza pracy egzaminacyjnej Skarżącego oraz uchwały Komisji II stopnia, pozwala stwierdzić, że Komisja, oceniając ponownie pracę Skarżącego, nie wykroczyła poza granice określone w przywołanym przepisie. Zaskarżona uchwała zawiera merytoryczną ocenę pracy egzaminacyjnej Skarżącego z zakresu prawa cywilnego, zgodną z opiniami dwóch egzaminatorów, którzy wystawili oceny cząstkowe niedostateczne. W uchwale zostały wskazane prawidłowe elementy pracy Skarżącego, jak również błędy w niej zawarte, których charakter i ilość zaważyły jednak o niedostatecznej ocenie z zadania z prawa cywilnego i negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego.

Skarżący prawidłowo, jak wskazała Komisja, sporządził apelację od wyroku Sądu Rejonowego, która też spełniała podstawowe wymogi formalne konstrukcji środka zaskarżenia. Prawidłowo też została podniesiona część zarzutów dotyczących art. 233 § 1 K.p.c., art. 534 i art. 527 § 3 K.c., co zostało omówione przez Komisje II stopnia w zaskarżonej uchwale.

Jednym z podstawowych jednak mankamentów apelacji, który wytknęli egzaminatorzy oraz Komisja, był błędnie przyjęty przez Skarżącego zakres zaskarżenia wyroku sądu I instancji. Skarżący w sporządzonej apelacji zaskarżył wyroku sądu I instancji w całości, co jednoznacznie wynika z pkt I apelacji. Z zadania egzaminacyjnego wynika, że powód Jeremiasz Bogacki w pozwie z 7 stycznia 2014 r. podniósł dwa roszczenia, tj. roszczenie główne z art. 527 K.c., jak i roszczenie ewentualne z art. 59 K.c. Sąd Rejonowy w zadaniu egzaminacyjnym w wyroku z 12 lutego 2015 r., oddalił powództwo. Jak słusznie wyjaśniła Komisja II stopnia, oba roszczenia wykluczają się wzajemnie, nie można więc było w stanie faktycznym wynikającym z zadania egzaminacyjnego zgłaszać żądania z art. 59 K.c. Prawidłowo zatem sporządzona apelacja powinna zakresem zaskarżenia obejmować tylko część rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego, dotyczącą oddalenia roszczenia ze skargi pauliańskiej z art. 527 § 1 K.c. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że Komisja II stopnia błędnie utożsamia w zaskarżonej uchwale dwa pojęcia, tj.: "zakres zaskarżenia" i "zarzut apelacji". Komisja wyraźnie wskazała w zaskarżonej uchwale na błędny zakres zaskarżenia w apelacji, którym Skarżący objął oba roszczenia podniesione w pozwie z 7 stycznia 2014 r. Powyższego nie zmienia okoliczność, iż Skarżący w sporządzonej apelacji nie sformułował zarzutów dotyczących naruszenia art. 59 K.c., ani nie powołał tego przepisu w uzasadnieniu apelacji.

Nie można zgodzić się ze Skarżącym, że Komisja II stopnia powiększyła ilość determinantów przesądzających o ocenie niedostatecznej pracy Skarżącego, poprzez uznanie za błąd dyskwalifikujący pracę Skarżącego, nie tylko wniosku apelacyjnego, ale również omówionego powyżej błędnego zakresu zaskarżenia. Sąd zauważa, że na błędny zakres zaskarżenia wskazali obaj egzaminatorzy, w tym jeden uznał, że zakres zaskarżenia i wniosek apelacyjny wskazują na elementarne braki w wiedzy Zdającego, natomiast drugi – uznał wniosek apelacji i jego uzasadnienie za element przesądzający, ale przy uwzględnieniu pozostałych popełnionych błędów, a więc również i błędnego zakresu zaskarżenia wymienionego jako pierwszy błąd przez obu egzaminatorów. Niesłuszny jest zatem zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności, poprzez uniemożliwienie Skarżącemu na szczegółowe i wyczerpujące odniesienie się w odwołaniu od uchwały I instancji do zarzutu błędnego zakresu zaskarżenia w sporządzonej przez Skarżącego, apelacji.

Konsekwencją błędnego zakresu zaskarżenia było błędne skierowanie apelacji przeciwko obu pozwanym, a nie tylko Halinie Sprytnej. Zgodzić się należy z Komisją, że tak określony zakres zaskarżenia nie leżał w interesie strony reprezentowanej przez Zdającego i narażał powoda na poniesienie kosztów oddalonej apelacji w stosunku do drugiego pozwanego – Grzegorza Dłużnego.

W ocenie Sądu, słuszny jest również zarzut podniesiony przez egzaminatorów oraz przez Komisję II stopnia, odnośnie chybionego wniosku apelacyjnego o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Komisja prawidłowo wskazała, że sprawie będącej przedmiotem zadania egzaminacyjnego nie zaistniały okoliczności z art. 386 § 2 i § 4 K.p.c., uzasadniające powyższy wniosek apelacyjny, tj.: stwierdzenie nieważności postępowania, nierozpoznanie przez sąd I instancji istoty sprawy, wymóg przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości dla wydanie wyroku. W sprawie będącej przedmiotem zadania egzaminacyjnego sąd II instancji dysponował wyczerpującym materiałem dowodowym zgromadzonym przez sąd I instancji, który dokonał błędnej oceny tego materiału. Sąd II instancji był więc władny, jak wskazała Komisja, dokonać własnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Co więcej, nie ulega wątpliwości, że w interesie strony reprezentowanej przez Skarżącego w zadaniu egzaminacyjnym, leżało merytoryczne rozpatrzenie sprawy i zmiana wyroku przez sąd II instancji. Nie jest przekonywująca argumentacja Skarżącego, że sąd odwoławczy naraziłby się na zarzut ograniczenia merytorycznego rozpoznania sprawy do jednej instancji, wobec wyczerpującego materiału dowodowego, ewidentnych błędów w jego ocenie przez sąd I instancji oraz treści art. 386 § 2 i § 4 K.p.c.

Skarżący powołał się w tej kwestii, w odwołaniu od uchwały I instancji, na orzecznictwo oraz komentarz dążąc do wykazania, prawidłowości przedmiotowego wniosku apelacyjnego, do czego jak podnosi, nie odniosła się Komisja II stopnia. Należy jednak wskazać, że sam Skarżący zauważył, że sąd odwoławczy mógł wziąć na siebie ryzyko zmiany wyroku I instancji, a ponadto Komisja, wskazała w zaskarżonej uchwale, że Skarżący, ani w zarzutach sporządzonej przez siebie apelacji, ani w jej uzasadnieniu nie wskazał argumentów uzasadniających sformułowanie takiego wniosku apelacyjnego, co w ocenie Sadu jest istotne, gdyż Skarżący w sporządzonej apelacji wskazuje na oczywiste błędy sądu I instancji w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego.

Nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, błędne przyjęcie przez Komisję II stopnia, iż Skarżący podniósł w odwołaniu od uchwały I instancji, iż sporny wniosek apelacyjny sformułował omyłkowo. Nie wpływa to bowiem na ocenę samego wniosku apelacyjnego, dokonaną przez egzaminatorów oraz Komisję.

Sąd zauważa, że podniesiona przez Skarżącego sprzeczność w ocenie Komisji dokonanej przez Skarżącego interpretacji art. 534 K.c., jest oczywistą omyłka Komisji. Komisja, w części zaskarżonej uchwały, która dotyczyła analizy pracy Skarżącego, jednoznacznie stwierdziła, że Skarżący prawidłowo zarzucił w apelacji naruszenie art. 534 K.c. w kontekście jego niezastosowania wobec błędnego przyjęcia przez sąd daty zawarcia umowy przedwstępnej, jako daty początkowej biegu terminu przedawnienia roszczenia z art. 527 K.c. We wcześniejszym fragmencie uchwały opisującym istotę zadania egzaminacyjnego, Komisja omyłkowo stwierdziła, że niewłaściwie autor apelacji zinterpretował art. 534 K.c., chodziło bowiem o błędną interpretację dokonaną przez sąd I instancji, co jasno wynika z kontekstu całego akapitu. Omyła ta nie miała żadnego wpływu na rozstrzygnięcie.

W tych samych kategoriach, czyli oczywistej omyłki, należy w ocenie Sądu rozpatrywać wskazaną przez Skarżącego sprzeczność w stwierdzeniu Komisji, raz o słuszności podniesienia w apelacji, że sąd winien zastosować art. 527 K.c. wobec spełnienia przesłanek uznania roszczenia powoda, a w innym miejscu o braku takiego zarzutu. W istocie, Skarżący w sporządzonej apelacji takiego zarzutu nie podniósł, co Komisja w części zaskarżonej uchwały, która dotyczyła analizy pracy Skarżącego, jak i w ogólnym podsumowaniu wyraźnie wytknęła pracy Skarżącego.

Sąd zgadza się również z Komisją II stopnia co do wytkniętego braku w sporządzonej przez Skarżącego apelacji, zarzutu naruszenia art. 527 § 1 i § 2 K.c., wobec oczywistych błędów w ocenie materiału dowodowego popełnionych przez sąd i instancji, poprzez co sąd nie zastosował tych przepisów .

Niejednoznaczna jest kwestia dotycząca podniesionego przez Komisję II stopnia zarzutu, iż Skarżący w sporządzonej apelacji błędnie wnioskował o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za I instancję skoro powód nie był wówczas reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Z argumentacji Skarżącego wynika, że we wniosku apelacyjnym w tym zakresie nie chodziło o koszty postępowania pierwszoinstancyjnego, w którym powód nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Przyjęcie jednak argumentacji Skarżącego w tym zakresie, nie miałoby wpływu na rozstrzygniecie w kontekście pozostałych omówionych powyżej błędów zawartych w pracy egzaminacyjnej Skarżącego.

Sąd nie może zgodzić się z argumentacją Skarżącego, że błędy stwierdzone w części egzaminy z zakresu prawa cywilnego, powinny być analizowane w kontekście pozostałych części egzaminu radcowskiego. Z przepisów jednoznacznie wynika, że każda część egzaminu podlega niezależnej ocenie przez dwóch egzaminatorów, przez pryzmat przesłanek wymienionych w art. 365 ust. 2 u.r.p., którzy wystawiają oceny cząstkowe. Średnia natomiast z ocen cząstkowych pozwala na ustalenia oceny z danej części egzaminu. Ostateczny wynik egzaminu nie jest uzależniony od merytorycznej, całościowej analizy wszystkich części egzaminu, lecz od pozytywnej oceny uzyskanej z każdej części egzaminu. W świetle obowiązujących przepisów dotyczących egzaminu radcowskiego, nie można zatem przyjąć, że stwierdzony w danej części egzaminu błąd, będzie wywierał negatywne skutki wpływające na ocenę końcową, tylko wówczas jeżeli powtórzyłby się również w innych częściach egzaminu.

W tych okolicznościach Sąd uznał za niezasadne zarzuty podniesione w skardze, w tym co do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: art. 365 ust. 2 u.r.p., wskazane bowiem uchybienia przez egzaminatorów jak i przez Komisję prowadzą do wniosku że Skarżący nie zabezpieczył interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentował. Z analizy niniejszej sprawy wynika, że zarówno egzaminatorzy, jak i Komisja II stopnia, miała podstawy do przyjęcia, że praca Skarżącego nie spełnia wymogów pozwalających na stwierdzenie, że Skarżący wykazał się przygotowaniem prawniczym do wykonywania zawodu w sposób należyty i samodzielny.

Sąd, po zbadaniu, czy Komisja II stopnia w niniejszej sprawie dopuściła się uchybień w procesie oceny pracy Skarżącego, nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu Komisja w sposób wyczerpujący rozpatrzyła materiał dowodowy, a w jego ocenie nie wykroczyła poza ramy swobodnej oceny dowodów. Powyżej Sąd odniósł się do poszczególnych zastrzeżeń podniesionych przez Skarżącego.

Sąd nie może zgodzić się ze Skarżącym, iż Komisja II stopnia rozpatrzyła odwołanie Skarżącego nie uwzględniając kryterium określone w art. 364 ust. 1 u.r.p., z którego wynika, że egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Ponadto, jak już wyżej wskazano przepisy dotyczące egzaminu radcowskiego, jednoznacznie określają w jaki sposób ustala się ostateczny wynik z tego egzaminu. Komisja II stopnia nie podjęła w zaskarżonej uchwale bezpośredniej polemiki z argumentacją podniesioną przez Skarżącego w odwołaniu w Ad.II.3, jednak w ocenie Sądu, nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy, w związku z prawidłowym przeprowadzeniem postępowania oraz prawidłowym zastosowaniem przepisów materialnych.

Kwestie podniesione przez Skarżącego w odwołaniu w AD.II.4, jakkolwiek same w sobie o doniosłym znaczeniu, nie mogą jednak rzutować na wynik egzaminu, w tym bowiem sensie maja charakter pozamerytoryczny. Istota egzaminu radcowskiego, jest określona w przywoływanym przez Skarżącego art. 364 ust. 1 u.r.p., chodzi zatem o przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, które w warunkach egzaminu nie może być oceniane przez pryzmat życia prywatnego. Z tych też względów brak odniesienia się przez Komisję do tej argumentacji Skarżącego, w ocenie Sądu, również nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.