Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 171/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: § 2 ust. 1, § 6 ust. 1, § 4 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2017 poz 562
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Protokolant Specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 21 grudnia 2021 r., nr 9009-2021-002580 w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na 2020 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie na rzecz skarżącego A. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 171/22

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją nr 9009-2021-002580 z dnia 21 grudnia 2021 r. Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej: Dyrektor ARiMR/organ odwoławczy), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Kierownik ARiMR/organ I instancji) z dnia 29 września 2021r., nr 0183-2021-007403 w sprawie przyznania A.B. (dalej: Beneficjent/Skarżący) płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020 na rok 2020.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 11 czerwca 2020r., A.B. złożył wniosek o przyznanie ww płatności, deklarując w piątym roku 5-letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego realizację pakietu 5 - Cenne siedliska poza obszarami [...], a w jego ramach - wariant 5.5-Półnaturalne łąki świeże na powierzchni 40,98ha.

Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku, Kierownik ARiMR wydał w dniu 1 kwietnia 2021r. decyzję o przyznaniu Beneficjentowi płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2020r. w łącznej wysokości [...] zł, do powierzchni 37,66ha.

Po rozpatrzeniu odwołania Beneficjenta, Dyrektor ARiMR decyzją z dnia 22 czerwca 2021r., uchylił ww. decyzję Kierownika ARiMR i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kierownik ARiMR decyzją z dnia 29 września 2021r. nr 0183-2021-007403 przyznał Beneficjentowi płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na 2020r. (dalej: płatność RŚK) w wysokości [...] zł, do powierzchni 39,84ha.

Decyzją z dnia 26 marca 2020r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na wynikające z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015r., poz. 415 ze zm., - dalej: rozporządzenie RŚK) przesłanki przyznania płatności RŚK. Podał, że zgodnie z § 12 ust. 7 pkt 1 ww. rozporządzenia, w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5, płatność jest przyznawana do położonych poza obszarem [...] trwałych użytków zielonych, na których występują siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wszystkich wariantów tego pakietu. Natomiast w myśl § 15 ust. 3 rozporządzenia RŚK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit b Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48 ze zm.), określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. System identyfikacji działek rolnych, zgodnie z art. 70 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L nr 347 z 2013 r., str. 549 ze zm.), ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Maksymalny kwalifikowany obszar określany jest do każdej działki referencyjnej na potrzeby płatności wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, zaś weryfikacja powierzchni uprawnionych do płatności zgłoszonych we wniosku, powinna nastąpić przy użyciu wszelkich metod zmierzających do poprawnej analizy danych w ramach tzw. kontroli administracyjnej.

Organ odwoławczy uznał wydaną przez Kierownika ARiMR decyzję za prawidłową, bowiem przeprowadzona kontrola administracyjna i analiza pod kątem występowania TUZ w latach 2015-2020 wykazała, że na działkach ewidencyjnych nr: [...] (stanowiących część działki rolnej B4), nr [...] (stanowiącej część działki rolnej E3), nr [...] (stanowiącej część działki rolnej Ol), nr [...] (część działki rolnej N2), nr [...] (cześć działki rolnej N3) oraz na działce ewidencyjnej nr [...] (część działki rolnej Ml) - maksymalne powierzchnie kwalifikujące się do płatności i będące jednocześnie trwałymi użytkami zielonymi (tzw. PEG TUZ) okazały się mniejsze niż powierzchnia deklarowana przez Beneficjenta we wniosku o przyznanie płatności na ww. działkach w wariancie 5.5. Jednocześnie, wśród ww. działek ewidencyjnych powierzchnia kwalifikująca się do płatności we wnioskowanym wariancie została zredukowana do powierzchni podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego (działki ewidencyjne nr [...]), o czym stanowi § 6 ust. 1 rozporządzenia RŚK, zgodnie z którym wielkość obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji, (z wyjątkami nie mającymi zastosowania w sprawie). Przyczyną wykluczenia części działek ewidencyjnych, nieobjętych tzw. PEG TUZ, były występujące zadrzewienia i zakrzaczenia znajdujące się: w centralnej części działki ewidencyjnej nr [...] (część dz. rolnej B4), wzdłuż południowej i wschodniej granicy oraz punktowo na obszarze całej działki ewidencyjnej nr [...] (część dz. rolnej B4), w centralno-zachodniej części działki ewidencyjnej nr [...] (część dz. rolnej N2), w południowej, zachodniej, południowo- wschodniej i południowo zachodniej części działki ewidencyjnej nr [...] (część dz. rolnej N3), w centralnej części działki ewidencyjnej [...] (część dz. rolnej Ml) oraz w południowej i zachodniej części działki ewidencyjnej nr [...] (część dz. rolnej E3), co – zdaniem organu - obrazuje zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy w postaci map i zrzutów, wraz z obrysem części działek wykluczonych. Obszary wykluczone stanowiły zadrzewienia i zakrzaczenia występujące w zwartym skupisku, które nie nadaje się również do wypasu zwierząt.

Ponadto jeśli chodzi o działkę ewidencyjną nr [...] (część działki rolnej B4) gdzie Strona zadeklarowała do płatności w roku 2020 powierzchnię 1,05 ha - powierzchnia potwierdzona PEG TUZ wynosi 0,56 ha, co wynika z faktu, iż na przedmiotowej działce w 2015 r. Beneficjent w południowej części deklarował uprawę koniczyny białej (roślina motylkowata, podlegająca płodozmianowi), co w jednoznaczny sposób pokazuje, że teren przedmiotowej działki o powierzchni 0,49 ha nie mógł stanowić trwałego użytku zielonego i część wykluczona tej działki (0,49 ha) nie spełnia warunków kwalifikowalności określonych w § 12 ust. 7 rozporządzenia RŚK.

Zdaniem Dyrektora ARiMR, organ I instancji poprawnie ustalił powierzchnię uprawnioną do płatności i obliczył wysokość płatności, opierając się na wynikach kontroli administracyjnej wniosku, z wykorzystaniem systemu informatycznego ARiMR, uzupełnionych o analizę działek w oparciu o przepis z § 12 ust. 7 rozporządzenia RŚK, tj. czy zmierzone powierzchnie działek rolnych stanowią trwały użytek zielony zgodny z definicją 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia 1307/2013 dnia 17 grudnia 2013 r., jak również w oparciu o przepis § 6 ust. 1 rozporządzenia RŚK, tj. czy deklarowana do płatności powierzchnia zobowiązania nie uległa zmianie.

Na powyższą decyzję Beneficjent złożył skargę do tut. Sądu, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 KPA, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie podstaw ustalenia wysokości zobowiązania rolnośrodowiskowego

2) naruszenie art. 8 KPA przez uniemożliwienie realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz równego traktowania

3) naruszenie art. 9 i 11 KPA poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Kierownika ARiMR w [...] nr 0183- 2021-007403 w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej z dnia 29.09.2021 r.

4) naruszenie art. 10 KPA przez zaniechanie przez organy administracji publicznej obowiązku zapewnienia stronom czynnego udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W uzasadnieniu podniósł, że sprawa została rozpatrzona bez należytej staranności i bez jego udziału w postępowaniu. Powołał się na wydane decyzje w poprzednich latach realizowania zobowiązania rolnośrodowiskowego, a także przeprowadzoną w jego gospodarstwie kontrolę terenową w 2016r. Wydana w dniu 20 czerwca 2017 r. decyzja określiła zobowiązanie RŚK na powierzchni 41,23 ha, co oznaczało, że niemal wszystkie tereny zostały prawidłowo zgłoszone do programu. Dodał, że w odpowiedzi na jego zapytanie o powierzchnię zobowiązania RŚK, Kierownik BP ARIMR w piśmie z dnia 3 marca 2021 r. potwierdził łączną powierzchnię zobowiązania RŚK na 41,23 ha, co oznacza, że wszystkie działki zakwalifikowane do płatności RŚK spełniały wymogi do uznania ich jako trwałe użytki zielone, czyli oprócz kwalifikowalności powierzchni spełniły pozostałe warunki określone w przepisach dla wariantu 5.5. Obecnie organy pomijają fakt sposobu ustalenia powierzchni zobowiązania w roku 2016, czyli w pierwszym roku podjęcia zobowiązania, co ma konsekwencje w kolejnych latach jego realizacji.

Zdaniem Skarżącego, obowiązkiem organu było dla zakwalifikowanych działek nałożyć warstwę PEG-TUZ na obszarach uznanych z spełniające warunki wariantu 5.5. Tak się jednak nie stało i ta część postępowania została zaniedbana, co miało swoje konsekwencje w kolejnych latach obowiązywania programu. Do tego zarzutu zarówno Kierownik, jak i Dyrektor ARiMR w wydanych decyzjach się nie odnoszą, zupełnie pomijając to zaniedbanie, a konsekwencją za nie obciążają rolnika. Dodał, że w 2017r. na kilku działkach rolnych omyłkowo zadeklarował niepoprawną roślinę "mieszanka wieloletnia traw i mieszanka wieloletnia traw z bobowatymi drobnonasiennym". Był to tylko błąd w określeniu uprawy, gdyż faktycznie te działki były użytkowane jako pastwisko. Niestety organ mimo stwierdzonych błędów w deklaracji i nieprawidłowości w podjętym zobowiązaniu nie dał mu możliwości wyjaśnienia sprawy, tylko arbitralnie potraktował sprawę jako niedotrzymanie zobowiązania i wydał sankcjonującą decyzję. Skarżący nie został powiadomiony o występujących nieprawidłowościach nie tylko w 2017r., ale w toku całego okresu trwania zobowiązania, czym ograniczono jego prawo do czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału. Z powodu braku znajomości przepisów oraz świadomości, o jakie kwoty były pomniejszane płatności w poszczególnych latach, nie złożył odwołania.

Skarżący kwestionuje zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenia, że na części działek występowały zadrzewienia, zakrzaczenia, co stwierdzono na podstawie map systemu informacji geograficznej ARIMR, map lotniczych, bo przecież w 2016 r. powierzchnia wykorzystywana rolniczo została zweryfikowana przez inspektorów terenowych kontroli na miejscu i to na podstawie wyników tejże kontroli ustalono powierzchnię zobowiązania. Ponadto skoro organ sugeruje, że w 2015r. na części działki była uprawa koniczyny białej, co wyklucza tę część działki z uznania jej za trwały użytek zielony, to dlaczego przyznano do niej płatność RŚK i objęto zobowiązaniem. Taką decyzją z 2016 r. organ wprowadził go w błąd, co do kwalifikacji działek i w konsekwencji spowodował nałożenie sankcji finansowych.

Podnosi też Skarżący, że organ rozpatruje powierzchnię działek rolnych jako całości, a nie jako powierzchni zgłoszonej na poszczególnej działce ewidencyjnej, a ponadto, że organ nie dokonał kompensacji powierzchni działek rolnych uznając, że na działkach deklarowanych przez Beneficjenta, po wyznaczeniu powierzchni PEG TUZ, stwierdzono wyłącznie zmniejszenie powierzchni kwalifikującej się do płatności.

Końcowo Skarżący zarzuca nierówne traktowanie podmiotów wobec prawa, bo organ nie wznowił postępowania za poprzednie lata na jego wniosek, sam natomiast wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych w roku 2016 i 2017. Dodaje, że przez cały okres trwania zobowiązania RŚK nie był informowany o nieprawidłowościach w deklaracjach i możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wzniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: P.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawne przesłanki przyznania płatności RŚK na rok 2020 wynikają z przepisów ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 562.) oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia RŚK. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia RŚK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm.), - dalej: rozporządzenie nr 1305/2013, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";

3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Ponadto w myśl § 4 ust.1 pkt 5 rozporządzenia RŚK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do położonych poza obszarem [...] trwałych użytków zielonych, na których występują siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wszystkich wariantów tego pakietu.

Zgodnie zaś z § 6 ust. 1 rozporządzenia RŚK, wielkość obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania, co do zasady, nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji.

W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że w 2020r. Beneficjent realizował zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (dalej: zobowiązanie RŚK) podjęte w 2016r. W 2020r. zadeklarował do płatności powierzchnię 40,98ha. W dniu 16 lutego 2021r. wystąpił do Kierownika ARiMR o udzielenie informacji w zakresie wielkości podjętego zobowiązania RŚK, aby prawidłowo rozliczyć realizowany program. W odpowiedzi, pismem z dnia 3 marca 2021r. Kierownik ARiMR wskazał powierzchnię podjętego w 2016r. zobowiązania (41,23 ha), a także podał na podstawie jakich dowodów została ona wyznaczona – tj. w oparciu o system informacji geograficznej i raport z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni.

W wydanej w dniu 1 kwietnia 2021r. decyzji organ I instancji wykluczył z płatności powierzchnię 3,32 ha uznając, że powierzchnia deklarowana przekracza powierzchnię podjętego w pierwszym roku realizacji zobowiązania. Uchylając tę decyzje na skutek wniesionego odwołania, Dyrektor ARiMR stwierdził, że ustalona przez organ powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (dalej: MKO) co do części działek budzi wątpliwości, ponieważ nie odzwierciedla stanu faktycznego na gruncie. Organ odwoławczy zalecił, aby wyjaśnić rozbieżności pomiędzy deklaracją rolnika, a powierzchnią MKO wyznaczoną przez ARiMR, a w tym celu poddać ponownej weryfikacji w oparciu o materiał Wydziału GIS i ewentualną wizytację terenową na spornej działce. Mimo tych zaleceń organ I instancji nie przeprowadził wizytacji terenowej, odwołując się jedynie do ustaleń kontroli administracyjnej. Kierownik ARiMR stwierdził, że powierzchnia zadeklarowana do płatności jest większa niż uprawniona do płatności, nie wskazując jednak konkretnie z jakich powodów zakwestionował 5-letnią historię TUZ, co do której nie było zastrzeżeń w ub. latach. Nie wiadomo z jakich powodów w wydanej decyzji wykluczył powierzchnię 1,14ha.

Dopiero w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że przyczyną wykluczenia części działek ewidencyjnych były występujące zadrzewienia i zakrzewienia, co ma obrazować materiał w postaci map i zrzutów z obrysem działek wykluczonych. Trzeba jednak stwierdzić, że w postępowaniu przed organem I instancji nie podnoszono kwestii zadrzewień i zakrzewień, nie wskazywano zdjęć i zaznaczenia powierzchni zakrzaczeń, uniemożliwiając tym samym Beneficjentowi odniesienie się do tych zastrzeżeń. Ponadto Dyrektor ARiMR zakwestionował zadeklarowanie do płatności części działki rolnej nr [...] z uwagi na deklarację w 2015r. na tej działce uprawy koniczyny białej- rośliny podlegającej płodozmianowi, co wykluczało uznanie na tej powierzchni trwałego użytku zielonego.

Oznacza to, że w zasadzie dopiero w decyzji organu drugiej instancji ujawnione zostały konkretne przyczyny pomniejszenia płatności, a biorąc pod uwagę, że Skarżącego nie zawiadomiono o zakończeniu postępowania i nie zaznajomiono z zebranym materiałem dowodowym - bo nie zgłaszał takiego żądania - nie miał on możliwości odniesienia się w postępowaniu administracyjnym do podnoszonych nieprawidłowości.

W ocenie Sądu, pomimo przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, w dalszym ciągu stwierdzenia zawarte w decyzji, a dotyczące istnienia zadrzewień i zakrzaczeń oraz powierzchni TUZ, nie znajdują oparcia w zebranym materiale dowodowym. Ze znajdujących się w aktach zdjęć map i zrzutów nie wynika, kiedy zostały sporządzone, jakiego okresu i jakich działek rolnych dotyczą, (np. próżno szukać działki B4, co do której organ ma najwięcej zastrzeżeń), dowody te są nieczytelne i w żaden sposób nie stanowią potwierdzenia opisanych nieprawidłowości. Nie wiadomo na jakiej podstawie Dyrektor ARiMR uznał, że obszary wykluczone z powodu zadrzewień i zakrzewień nie nadawały się również do wypasu zwierząt, przynajmniej w pewnej części. Dla pomniejszenia płatności nie są wystarczające stwierdzenia, że skoro na zdjęciu jest skupisko drzew (bez wskazania powierzchni zadrzewień i zakrzaczeń), to oznacza, że obszar nie mógł być użytkowany rolniczo na całej powierzchni.

Nie ma też wskazania, jak w latach poprzednich realizacji zobowiązania kształtowała się powierzchnia wspomnianych zadrzewień i zakrzaczeń, czy ulegała ona zmianie, czy były z tego powodu stosowane pomniejszenia płatności.

Organy obu instancji nie uzasadniły faktu zakwestionowania powierzchni 5-letniej historii TUZ na przedmiotowych działkach. Organ odwoławczy stwierdził, że na działce nr [...] (część działki rolnej B4) Beneficjent w 2015r. zadeklarował uprawę koniczyny białej – rośliny podlegającej płodozmianowi. Jednakże jeśli uprawa rośliny motylkowej była deklarowana do płatności w 2015r., to z jakich powodów organ uznał, że TUZ istnieje tam w 2016r. i latach następnych. Z kolei, skoro w 2016r. wizytacja terenowa nie stwierdziła nieprawidłowości, nie kwestionowano TUZ w decyzji za ten rok, to z jakich powodów organ obecnie uznał, że jednak brak pięcioletniej historii TUZ. Organ nie wyjaśnił podnoszonej przez Beneficjenta kwestii omyłkowego zadeklarowania tej uprawy, niezgodnego z faktycznym wykorzystaniem tej powierzchni – jako pastwisko. Nie powołał też podstaw prawnych wykluczenia możliwości uznania tej powierzchni za trwały użytek zielony w okresie realizacji zobowiązania.

Z uwagi na brak w aktach wniosku o płatność na 2020r. brak jest możliwości zweryfikowania podanych w decyzjach powierzchni działek, a nawet porównania oznaczeń działek rolnych z działkami ewidencyjnymi. Z akt sprawy nie wynika też, z jakich powodów i w jakim zakresie dokonywano zmniejszenia powierzchni uprawnionych do płatności w poprzednich latach realizacji zobowiązania RŚK.

To wszystko sprawia, że decyzja jest niejasna i nie poddaje się kontroli sądowej, co uzasadnia usunięcie jej z obrotu prawnego z uwagi na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Zasadne są więc podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów tego postępowania, polegające na braku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, w tym niewyjaśnienie spornych okoliczności podnoszonych przez stronę i rozbieżności, co do powierzchni TUZ.

Wprawdzie z mocy art.10a ust.1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2019r., poz.1505), do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81, ale tylko wówczas, jeśli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art.27 ust.1 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j Dz.U.2022.1234), w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zgodzić się więc należy z organem odwoławczym, że czynny udział w postępowaniu zapewnia się stronom na ich żądanie, jednakże nie oznacza to, że organy prowadzące postępowanie nie są zobowiązane do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i wydania decyzji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, który należy rozpatrzyć w sposób wyczerpujący. W szczególności organy nie są zwolnione z wykazania, na jakiej podstawie kwestionują zadeklarowane przez rolnika do płatności powierzchnie.

W ponownym postępowaniu obowiązkiem organu będzie precyzyjne ustalenie powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru oraz 5-letniej historii TUZ na działkach objętych zobowiązaniem RŚK. W tym celu należy wykorzystać wszystkie dostępne metody, zarówno w ramach kontroli administracyjnej, jak też, w razie potrzeby, kontroli terenowej. W ocenie Sądu, ustalenia organów muszą być jednoznaczne i stanowcze, poparte czytelnymi dowodami, np. w postaci zdjęć czy zrzutów, opisanych w sposób umożliwiający identyfikację działki, daty sporządzenia zdjęcia, określenia powierzchni wykluczonych.

Sąd uznał natomiast za niezasadny zarzut braku wznowienia postępowania za lata poprzednie, bo z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący taki wniosek – jednoznaczny i konkretny – składał. Jeśli taki wniosek Skarżący złoży w odniesieniu do wydanych ostatecznych decyzji, ze wskazaniem przesłanek wznowieniowych, to organ będzie miał obowiązek go rozpatrzyć i wydać stosowne rozstrzygnięcie.

W tym stanie sprawy, uznając, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono po myśli art.200 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę kosztów składa się uiszczony od skargi wpis w kwocie 200zł.