Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1436/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 par 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 138 par 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 92
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniach [...] r. oraz [...] r. pracownicy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w S. przeprowadzili kontrolę przedsiębiorstwa Spółka A. z o.o. w S. w zakresie przestrzegania przepisów wynikających z rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 382/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 w zakresie przestrzegania norm czasu jazdy, wymaganych przerw w prowadzeniu pojazdu oraz odpoczynków dobowych i tygodniowych. W wyniku kontroli stwierdzono następujące naruszenia:

- przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu,

- przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy,

- skrócenie dziennego czasu odpoczynku,

- skrócenie tygodniowego czasu odpoczynku,

- przekroczenie całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch tygodni,

- nieudzielenie przerwy po sześciu kolejnych godzinach pracy.

W związku ze stwierdzeniem powyższych naruszeń, decyzją z dnia [...] r., nr [...] Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w S. na podstawie art. 93 ust. 1 w związku

z art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U.

z 2013 r., poz. 1414 ze zm.) dalej zwaną "u.t.d." nałożył na Spółkę A. z o.o. karę pieniężną w wysokości [...] zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka wniosła o jej uchylenie w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zdaniem skarżącej, wydając decyzję, organ naruszył prawo materialne poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz dokonał swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego podczas kontroli. Spółka podkreśliła,

iż jako pracodawca zapewnia właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w przewozach drogowych, umożliwiając tym samym przestrzeganie przez pracowników – kierowców przepisów regulujących transport drogowy, w tym przepisów odnoszących się do czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw i okresach odpoczynku. Jak wynika z wyjaśnień kierowców skarżąca nie miała jakiegokolwiek wpływu na powstanie naruszeń. Nadto w ocenie Spółki nie stanowi argumentu, dla odmowy odstąpienia od zastosowania art. 92b i art. 92c u.t.d. fakt powtarzania się co jakiś czas naruszeń przepisów, bowiem wykonuje ona przewozy przy pomocy ok. [...] kierowców, realizując tysiące zleceń. Przy takiej ilości zarówno pracowników jak i zleceń mogą pojawiać się pewne niedociągnięcia. Dodatkowo skarżąca zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie ustalenia czasu pracy kierowców objętych decyzją, tj. [...] r.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną

w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 3 pkt 1, art. 92a ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1414 z późn.zm.) oraz l.p. 5.1.1 i 2, lp. 5.2.1 i 2, l.p.5.3.1 i 2, l.p.5.4.1 i 2, l.p. 5.6.1 i 2, l.p. 8.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 8 ust. 1 – 5, art. 8 ust. 6 – 9 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz. UE L. 102 z dnia 11.04.2006 r.), Okręgowy Inspektor Pracy w S. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu, w pierwszej kolejności, organ odwoławczy ustosunkował się do zarzutów odwołania. Uznając za nieuzasadniony zarzut naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, organ wyjaśnił, iż w myśl art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85

i (WE) 2135/98 jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG)nr 3820/85, rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR) sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz.U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087), nadto obowiązkiem przedsiębiorcy jest zapewnienie prawidłowych zasad wynagradzania, niezawierających składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. W postępowaniu odwoławczym skarżąca przedłożyła kopie zaświadczeń odbytego w dniu 27 grudnia 2013 r. szkolenia w firmie 21 kierowców, natomiast w stosunku do 9 kierowców zaświadczeń o takim przeszkoleniu nie przedłożono. Dodatkowo organ podkreślił, że kierowcy D., G.i R. zostali zatrudnieni w [...] r., co w zestawieniu z treścią zaświadczeń powoduje, że zostali oni przeszkoleni jeszcze przed zatrudnieniem. Kontrolowana Spółka nie przedłożyła zawiadomień o nałożeniu kary porządkowej, nie było ich również w aktach osobowych ani w odrębnej dokumentacji, przy czym część pism dotyczy kar nałożonych w [...] r. Kopie zaświadczeń o szkoleniach oraz o nałożeniu kar nie mają śladów wpięcia do akt osobowych, co w ocenie organu świadczy o tym, iż sporządzone zostały na potrzeby postępowania odwoławczego, a tym samym skarżąca nie wykazała, że wdrożyła właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych i skutecznie egzekwowała jej przestrzegania przez kierowców. Spółka wyjaśniając, że wykroczenia spowodowane były brakiem miejsca parkingowego przy autostradzie, koniecznością zaparkowania pojazdu w bezpiecznym miejscu, skierowaniem pojazdu na kolejne bezpieczne miejsce parkingowe, nie podała kto i z jakich przyczyn skierował pojazd na kolejne bezpieczne miejsce parkingowe oraz miejsca zdarzenia – postoju na nieodpowiednim parkingu/niebezpiecznym. Tymczasem zgodnie z art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 kierowca może odstąpić od przepisów art. 6 – 9 w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku, wskazując powody tego na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój.

Organ nie podzielił także zarzutu braku podstaw do nałożenia na Spółkę kary pieniężnej, z powodu braku jej winy w naruszeniu przepisów. Zgodnie z obowiązującymi przepisami u.t.d. ograniczenie odpowiedzialności przedsiębiorcy za winę kierowcy nie ma zastosowania, jeżeli uchybienie przepisom przez kierowcę miało charakter rażący, a w szczególności zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub zostało popełnione wielokrotnie. W myśl utrwalonego orzecznictwa sądów powszechnych w dyspozycji art. 92 b i c u.t.d. nie mieszczą się sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, ale które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. W zakresie regulacji powołanych przepisów nie mieszczą się także kwestie właściwego doboru pracowników, bowiem to rzeczą pracodawcy jest właściwy dobór osób współpracujących. Przy zachowaniu należytej staranności, właściwego systemu motywacyjnego, szkoleniowego, czy innego rodzaju środków dyscyplinujących nie dochodziłoby do naruszeń przepisów u.t.d. Organ podkreślił,

że skarżąca jako pracodawca jest odpowiedzialna za działania zatrudnionych przez siebie kierowców i ponosi z tego tytułu ryzyko w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. To powinnością przedsiębiorcy jest zorganizowanie pracy kierowców

w taki sposób aby mogli przestrzegać obowiązujących przepisów prawa. Rejestrowanie rzeczywistej aktywności kierowcy jest podstawowym i zamierzonym celem regulacji prawnych dotyczących czasu pracy kierowców, natomiast kierowcy wielokrotnie przekroczyli dopuszczalny limit 48 godzin przeciętnie na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym np. T. R. w okresie rozliczeniowym od [...] r. przekroczył dopuszczalny limit 48 godzin przeciętnie na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym, tj. w podanym okresie rozliczeniowym kierowcę obowiązywał wymiar czasu pracy 488 godzin. Dopuszczalny łączny wymiar czasu pracy z godzinami nadliczbowymi wynosił 585 godzin i 36 minut, natomiast kierowca wykonywał pracę przez 635 godzin i 48 minut, przekraczając dozwolony limit o 50 godzin i 12 minut.

Organ odwoławczy uwzględnił natomiast odwołanie w części dotyczącej naruszeń kierowcy D. R. w dniach od [...] r., który ze względu na uszkodzenie tachografu ręcznie opisywał aktywność na wydruku z niego. Fakt awarii tachografu został potwierdzony przez skarżącą poprzez przedłożenie kopii faktury jego naprawy. Tym samym organ uchylił karę w wysokości [...] zł, jednakże z uwagi na fakt, że łączna suma kar za naruszenia objęte decyzją ([...]zł) znacznie przekracza kwotę kary ograniczoną ustawowo do [...] zł tym samym uchylenie kary za powyższe naruszenie nie wpłynęło na ogólny wymiar kary.

Okręgowy Inspektor Pracy zaznaczył, że skarżąca nie neguje faktu, występowania w pracy kierowców odstępstw od stosowania norm czasu jazdy, odpoczynku, czy przerw, a jedynie kwestionuje sposób zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

W dalszej części organ szczegółowo przytoczył poszczególne daty i przedziały czasowe w kontrolowanym okresie, kiedy poszczególni kierowcy zatrudnieni

w przedsiębiorstwie przekroczyli maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu (naruszenie lp. 5.1.1 i 5.1.2 załącznika nr 3 do u.t.d.) – za co nałożono karę pieniężną w łącznej wysokości 5.550 zł; przekroczyli maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy (naruszenie lp. 5.2 załącznika nr 3 do u.t.d.) – za co nałożono karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł; skrócili dzienny czas odpoczynku (naruszenie lp. 5.3 załącznika nr 3 do u.t.d.) – za co nałożono karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł; skrócili tygodniowy czas odpoczynku (naruszenie lp. 5.4 załącznika nr 3 do u.t.d.) – za co nałożono karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł; przekroczyli całkowity czas prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni (naruszenie lp. 5.6. załącznika nr 3 do u.t.d.) – za co nałożono karę pieniężną w wysokości [...] zł; oraz za nieudzielenie przerwy wymaganej art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (naruszenie lp. 8.4. załącznika nr 3 do u.t.d.) – za co nałożono karę pieniężną w wysokości [...] zł. Łączna kwota kar pieniężnych za wszystkie popełnione przez przedsiębiorcę naruszenia wyniosła [...] zł, jednakże zgodnie z ograniczeniem przewidzianym w u.t.d. nałożono karę pieniężną w maksymalnej wysokości w kwocie [...] zł.

Opisaną decyzję Okręgowego Inspektora Pracy, Spółka A. z o.o. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. , zarzucając jej naruszenie:

- przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1, art. 80 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. oraz art. 136 K.p.a. poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, niedokonanie wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz przekroczenie zasady uznania administracyjnego przy ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkujące dokonaniem całkowicie dowolnej oceny dowodów i błędnym ustaleniem stanu faktycznego;

- ewentualnie naruszenie art. 92b ust. 1 oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie pomimo, iż z wyjaśnień strony

i przedstawionych przez nią okoliczności wynika, że u skarżącej występuje właściwa organizacja i dyscyplina pracy ogólnie wymagana w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiająca przestrzeganie przez kierowców przepisów prawa, a także, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, które nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, niemożliwych do przewidzenia.

W oparciu o powyższe Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Uzasadniając postawione zarzuty Spółka podniosła, iż organ nie przesłuchał kierowców na okoliczność warunków w jakich doszło do ewentualnego przekroczenia norm czasu jazdy, wymaganych przerw w prowadzeniu pojazdu oraz odpoczynków dobowych i tygodniowych, ponadto nie przesłuchał osób zajmujących się organizacją pracy kierowców, nie uwzględnił również prawidłowo opisanych wykresówek. Powyższe pozwoliłoby na dokładne ustalenia w jakich okolicznościach doszło do ewentualnego przekroczenia przepisów u.t.d. oraz, czy naruszeniom tym można było zapobiec. Natomiast organ wywiódł generalny wniosek, że skoro naruszenia przepisów powtarzały się, to odpowiedzialność za nie ponosi skarżąca. Ponadto skarżąca nie była w stanie przewidzieć zdarzeń i okoliczności skutkujących naruszeniami obowiązujących przepisów. Przejazdy planuje ona w sposób należyty, gwarantujący ich wykonanie w czasie dopuszczalnych norm, nie może natomiast przewidywać lekkomyślności zawodowych kierowców, których podstawowym obowiązkiem jest przestrzeganie przepisów. Spółka zarzuciła pominięcie przez organ przedstawionych przez nią argumentów i dowodów pozwalających na przyjęcie, że nie ponosi ona winy za ewentualne wykonywanie przewozu drogowego w sposób sprzeczny z przepisami u.t.d., bowiem kładzie duży nacisk na szkolenie kierowców w zakresie obowiązujących przepisów prawa dotyczących zasad i warunków wykonywania przewozu drogowego, w tym przepisów o czasie pracy, czasie prowadzenia pojazdu oraz obowiązkowych przerwach i odpoczynku. Uczestnictwo w tych szkoleniach potwierdzane jest stosownym zaświadczeniem.

Spółka podkreśliła, że nie stosuje zasad wynagradzania, które w jakimkolwiek stopniu skłaniałyby kierowców do łamania przepisów prawa, wynagrodzenie liczone jest godzinowo, ponadto kierowcy mają wypłacane tzw. delegacje za każdy dzień podróży, co wręcz powinno ich skłaniać do przestrzegania przepisów. Jak wynika z wyjaśnień wielu kierowców Spółka nie miała jakiegokolwiek wpływu na powstanie naruszeń, a oczywistym jest, że na drodze występują nie dające się przewidzieć z góry zdarzenia.

W ocenie skarżącej argumentu dla odstąpienia od zastosowania art. 92b i 92c u.t.d. nie może stanowić fakt powtarzania się naruszeń przepisów, ponieważ wykonuje ona przewozy przy pomocy ok. [...] kierowców, realizując tysiące zleceń i oczywistym jest, że mogą pojawiać się pewne niedociągnięcia, jednakże nie może to stanowić podstawy przypisywania jej winy za powstanie stwierdzonych naruszeń.

Organ doszedł do generalnego wniosku, że skoro zdarzenia naruszenia przepisów były co jakiś czas, to odpowiedzialność w całości ponosi za nie skarżąca,

co stanowi wyłącznie domysł organu, nie poparty rzeczową oceną zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego. Wskutek powyższych uchybień organ przeoczył,

iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w S. nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zajętego w sprawie wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a.") oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia kryterium legalności, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, w ramach kompetencji przyznanej przepisem art. 134 P.p.s.a., Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została

z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – dalej "K.p.a.". Zbędne było uchylania przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji i ponowne podejmowanie identycznego rozstrzygnięcia tylko z tego powodu, że organ odwoławczy dokonał odmiennych ustaleń faktycznych. Skoro zmiana stanu faktycznego nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia to zasadnym było utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Zdaniem Sądu wskazane naruszenie przepisów proceduralnych kwalifikować należy, jako nie mające wpływu na wynik sprawy, którym w końcowym efekcie jest prawidłowo nałożona kara pieniężna.

W pozostałym bowiem zakresie Sąd podziela argumentację przedstawioną przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Stan faktyczny niniejszej sprawy jest bezsporny, gdyż strona skarżąca nie kwestionuje, stwierdzonych w pracy kierowców odstępstw od stosowania norm czasu jazdy, odpoczynku, czy przerw. Skarżąca kwestionuje natomiast sposób zebrania materiału dowodowego, ocenę prawną tych zdarzeń przez organy i wywiedziony skutek w postaci nałożenia na nią kary pieniężnej spowodowany niezastosowaniem art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Podstawę prawną prowadzenia kontroli przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy stanowią przepisy rozdziałów 9 i 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r.

o transporcie drogowym(Dz.U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.), zaś podstawą nakładania kar pieniężnych za naruszenie obowiązków lub warunków wykonywania transportu drogowego są przepisy art. 92 i następne tej ustawy. Zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] zł za każde naruszenie. Natomiast art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym precyzuje, że przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumieć należy obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy oraz przepisów ustaw, rozporządzeń Rady (EWG), rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) wymienionych enumeratywnie w tym przepisie, a także obowiązki lub warunki wynikające z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych w zakresie przewozu drogowego.

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 92b ust. 1 oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy, poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, pomimo, iż z jej wyjaśnień wynika,

że zapewnia właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów o czasie pracy, czasie prowadzenia pojazdu oraz obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku.

W związku z powyższym należy wskazać, że przepis art. 92b ust. 1 u.t.d. stanowi, że nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia

15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85;

b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym;

c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia

1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

W myśl art. 92b ust. 2 za naruszenie przepisów, o których mowa w ust. 1, karze grzywny, na zasadach określonych w art. 92, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń.

Stosownie zaś do treści art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania

w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem,

a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Należy zwrócić uwagę, że art. 92b oraz art. 92c u.t.d. nakładają na przedsiębiorcę bezwzględny obowiązek kontroli i właściwej organizacji pracy kierowców, w celu przeciwdziałania naruszeniom wymogów ustawy. Wyrazem tego obowiązku jest m.in. art. 10 ust. 2 i ust. 3 zdanie 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r., który nakłada na przedsiębiorstwo transportowe obowiązek organizowania pracy kierowcom w taki sposób, aby kierowcy mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II rozporządzenia nr 561/2006 (art. 10 ust. 2 rozporządzenia). W myśl art. 10 ust. 3 rozporządzenia przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeśli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim. Nie można zatem uznać, że brak możliwości bieżącej kontroli kierowcy zwalnia przedsiębiorcę z odpowiedzialności wynikającej z art. 92a ustawy. W orzecznictwie wskazano, że przyjęcie takiego poglądu oznaczałoby, że przedsiębiorca mógłby się na tego rodzaju okoliczności powoływać właściwie w każdej sytuacji naruszenia przez kierowcę przepisów prawa, co w konsekwencji oznaczałoby w istocie zwolnienie przedsiębiorcy w każdej sytuacji z podstawowego obowiązku jaki został określony w art. 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia. Dlatego treść przepisów art. 92b ust. 1 i art. 92 c

ust. 1 ustawy nie może być interpretowana w sposób, który dopuszczałby zwolnienie przedsiębiorcy z obowiązku określonego m.in. w art. 10 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia (por. m.in. wyrok NSA z 2 czerwca 2009 r., II GSK 989/08). Prawodawca wyraźnie wskazał cel podejmowanych przez przedsiębiorcę działań, tj. zorganizowanie pracy kierowców w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II rozporządzenia nr 561/2006. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest zatem nadzór nad odpowiednimi zachowaniami ludzkimi. W zdecydowanej większości przypadków kierowca samodzielnie prowadzi pojazd, a wtedy trudno jest o osobisty nadzór pracodawcy. Jednakże tej okoliczności nie można kwalifikować w kategoriach "braku wpływu" czy okoliczności których "nie można przewidzieć", bowiem przedsiębiorca ma obowiązek organizowania kierowcom pracy w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń w zakresie czasu pracy. Fakt, że kierowca sam prowadzi pojazd, jest w tym przypadku bez znaczenia, taka jest bowiem typowa sytuacja w stosunkach tego rodzaju. Wyłączenie odpowiedzialności w przypadku, który należy uznać za typowy, godziłoby w specyfikę obowiązku nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem czasu pracy, z którego to obowiązku przedsiębiorca powinien się wywiązać. Brak stosowania przez przedsiębiorcę w tym zakresie właściwych rozwiązań obciąża go jako pracodawcę.

Na zakres obowiązków przewoźnika zwrócił uwagę również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt SK 75/06 (30/2/A/2008). Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że regulacje zawarte w ustawie o transporcie drogowym (art. 5) zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i przyjęcie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem na podstawie stosunku pracy, czy nawet na zasadzie samozatrudnienia. Podkreślić trzeba też, że w przepisach art. 92b oraz 92c ustawy chodzi wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne. W dyspozycji art. 92b ust. 1 oraz 92c ust. 1 ustawy nie mieszczą się sytuacje, które są skutkiem zachowania kierowcy, ale które wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych po stronie pracodawcy, w zakresie umożliwienia pracownikom przestrzegania przepisów oraz dyscyplinowania ich do przestrzegania tych przepisów. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieszczą się w zakresie regulacji 92b ust. 1 oraz art. 92c ust. 1 ustawy. Na przedsiębiorcy ciążą obowiązki właściwego doboru osób współpracujących z nim, zachowania należytej staranności, właściwego systemu motywacyjnego, szkoleniowego, czy innego rodzaju środków dyscyplinujących, tak aby nie dochodziło do naruszeń przepisów ustawy.

Podkreślić trzeba też, że w przepisach art. 92b oraz 92c u.t.d. chodzi wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne. W dyspozycji art. 92b ust. 1 oraz 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie mieszczą się sytuacje, które są skutkiem zachowania kierowcy, ale które wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych po stronie pracodawcy, w zakresie umożliwienia pracownikom przestrzegania przepisów oraz dyscyplinowania ich do przestrzegania tych przepisów. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieszczą się w zakresie regulacji 92b ust. 1 oraz art. 92c ust. 1. Na przedsiębiorcy ciążą obowiązki właściwego doboru osób współpracujących z nim, zachowania należytej staranności, właściwego systemu motywacyjnego, szkoleniowego, czy innego rodzaju środków dyscyplinujących, tak aby nie dochodziło do naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Przepisy ustawy o transporcie drogowym przewidują odpowiedzialność administracyjną podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z tytułu naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Istota tego rodzaju odpowiedzialności administracyjnej sprowadza się do tego, że podlega jej podmiot charakteryzujący się cechami wyrażonymi w normie prawnej stanowiącej podstawę odpowiedzialności, po wyczerpaniu określonych w tej normie znamion działania lub zaniechania, lub też znamiona tego zachowania muszą zostać wyczerpane przez inny podmiot - o ile norma prawna przypisuje zachowanie innego podmiotu lub skutek tego zachowania wspomnianemu podmiotowi administrowanemu (delikt administracyjny). Zaistnienie powyższych przesłanek jest co do zasady wystarczające, aby podmiot administrowany obciążony został z tytułu popełnionego deliktu administracyjnego sankcją administracyjną. Zbędne staje się w takim przypadku badanie jakichkolwiek innych dodatkowych okoliczności, jak na przykład winy podmiotu administrowanego, nie mają one bowiem wpływu ani na poniesienie przez niego odpowiedzialności, ani na wymiar nakładanej na niego sankcji administracyjnej. Wymienione przepisy wyraźnie statuują odpowiedzialność obiektywną. Podmiot wykonujący przewóz drogowy jest zobowiązany do działań organizacyjnych gwarantujących bezpieczeństwo innych użytkowników dróg, w tym w zakresie doboru kierowców i ułożenia planu ich pracy. Do uwolnienia się od odpowiedzialności nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest udowodnione podjęcie wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Nie wystarcza wykazanie zastosowania wszystkich normalnych, rutynowych środków zabezpieczających, jeżeli sytuacja wymagała środków dodatkowych.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy trafnie oceniły, że nie występowały okoliczności zwalniające przedsiębiorcę od odpowiedzialności. Ogólne twierdzenia skarżącej, że zapewnia właściwą organizację i dyscyplinę pracy, kładzie nacisk na szkolenie kierowców w zakresie obowiązujących przepisów prawa dotyczących zasad i warunków wykonywania przewozu drogowego, planuje przejazdy w sposób gwarantujący ich wykonanie w czasie dopuszczalnych norm, zapewnia prawidłowe zasady wynagradzania, które w żaden sposób nie zachęcają kierowców do podejmowania działań sprzecznych z przepisami prawa w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie są wystarczające do tego, by uwolnić się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia na zasadzie art. 92b ust. 1 u.t.d. lub art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Odnosząc się natomiast do podnoszonego w skardze zarzutu naruszenia przepisów polegającego na braku przesłuchania kierowców i osób zajmujących się organizacją przewozów, wskazać należy, iż z treści rozporządzenia Rady (EWG)

nr 3821/85 z 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych

w transporcie drogowym (Dz. U. UE.L.1985.370.8; dalej nazywanego rozporządzeniem nr 3821/85) oraz rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu i Rady wynika, że zasadą przy wykonywaniu transportu drogowego jest obowiązkowa rejestracja czasu pracy kierowcy przy pomocy zainstalowanego w pojeździe urządzenia rejestrującego-tachografu. Stosownie do art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 3821/85 przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1, w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Wykresówki, wydruki, oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Obowiązek ten wynika również z przepisów rozporządzenia nr 561/2006. W tym kontekście wykładnia językowa, jak i systemowa art. 12 rozporządzenia nr 561/2006, prowadzi do wniosku, że jedynym dowodem w sprawie stanowiącym podstawę dla ustaleń odstąpienia od norm określających wymiar czasu pracy kierowców jest tylko i wyłącznie odręczna adnotacja kierowcy na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku

z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy. Naczelny Sąd Administracyjny

w wyroku z dnia 30 listopada 2012 r, II GSK 1776/11 wskazał, a Sąd orzekający stanowisko to w pełni podziela, że: "Przytoczone uregulowanie wyraźnie ogranicza zakres postępowania dowodowego wyrażonego w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż prawodawca w pewnym sensie nawiązał tu do tzw. formalnej teorii dowodów, zgodnie z którą określone okoliczności mogą być wykazane tylko przy pomocy ściśle określonych dowodów. Nie jest bowiem sprzeczne z zasadami wyrażonymi w tych przepisach ustalenie, że pewne fakty mogą być udowodnione jedynie za pomocą ściśle określonych dowodów, w sytuacji istnienia ku temu wyraźnej podstawy prawnej. Natomiast taką podstawą prawną w rozpoznawanej sprawie jest właśnie dyspozycja art. 12 rozporządzenia nr 561/2006."

Jak z powyższego wynika, z uwagi na zawarte w art. 12 rozporządzenia (WE)

nr 561/06 Parlamentu i Rady, uregulowanie dotyczące sposobu dokumentowania odstępstw od czasu pracy kierowców, za bezprzedmiotowe należało również uznać zarzuty Spółki w tym zakresie.

Podkreślić należy, że to przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytej staranności, tzn. że organizując przewóz uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Istnieje domniemanie odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie prawa przez kierowcę. Przewoźnik organizuje bowiem pracę kierowców i sprawuje nad nimi nadzór. Ponosi on ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne, aby zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowców, przeciwdziałając naruszeniom prawa. Domniemanie odpowiedzialności przewoźnika może być obalone i ciężar udowodnienia okoliczności wymienionych w przytoczonych wyżej przepisach ustawy o transporcie drogowym spoczywa na przedsiębiorcy. Na stronie skarżącej spoczywał zatem ciężar wykazania, że dołożyła należytej staranności organizując przewóz i nie miała wpływu na naruszenie prawa przez kierowców, przy czym brak takiego wpływu musiałby istnieć realnie. Pogląd taki jest powszechnie przyjmowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. w wyrokach NSA z dnia 2 czerwca 2009r. sygn. akt II GSK 989/08, z dnia 20 października 2010r. sygn. akt II GSK 936/09, z dnia 27 sierpnia 2009r. sygn. akt II GSK 4/09, z dnia 2 lutego 2011r. sygn. akt II GSK 140/10, z dnia 13 października 2009r. sygn. akt II GSK 93/09, z dnia 17 listopada 2010r. sygn. akt II GSK 976/09, z dnia 24 lutego 2011r. sygn. akt II GSK 258/10 oraz z dnia

6 czerwca 2011r., sygn. akt II GSK 404/10 - wszystkie wyroki dostępne na http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu podnoszone w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym przez stronę skarżącą argumenty dotyczące organizacji prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa transportowego nie były wystarczające do tego, by uwolnić się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia na zasadzie art. 92b ust. 1 lub art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Wyjaśnić trzeba też, że wina kierowcy nie jest równoznaczna z brakiem odpowiedzialności administracyjnoprawnej po stronie przedsiębiorcy. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą. Odpowiedzialność przedsiębiorcy prowadzącego usługi w zakresie transportu drogowego za czyny osób wykonujących transport drogowy w jego imieniu nie jest odpowiedzialnością absolutną za cudze czyny. Istnieje możliwość zwolnienia przedsiębiorstwa z odpowiedzialności za działania osób, którymi się posługuje w wykonywaniu działalności, jeżeli zostaną spełnione szczegółowe warunki określone w przepisach ustawy o transporcie drogowym

(por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011r., sygn. akt II GSK 716/10, LEX nr 920618). Jednakże w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym takie przesłanki nie zaistniały i dlatego nie było podstaw do wyłączenia odpowiedzialności strony skarżącej za stwierdzone naruszenia przepisów.

Podsumowując, Sąd uznał, że w kontrolowanym postępowaniu dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych, które stały się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.