Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 312/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 art. 3 ust. 1 i 4, art. 11 ust. 2, art. 12 oraz art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat E. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynagrodzenie w kwocie 240 zł. (dwieście czterdzieści złotych) netto powiększone o należy podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 października 2007r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sz., działając z upoważnienia Wójta Gminy, na podstawie art. 2

w zw. z art. 39, art. 102, 106 i 107 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), odmówił przyznania J. W. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie bezzwrotnego jednorazowego zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłaty mieszkaniowe.

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż J. W. ma 54 lata, jest kawalerem. Zamieszkuje z matką, jednakże prowadzi odrębne od niej gospodarstwo domowe. Z zawodu jest ślusarzem, ma zarejestrowane dwie działalności gospodarcze, posiada prawo jazdy kat. A, B i C oraz uprawnienia ratownika. Posiada ogólnie dobry stan zdrowia, ma kłopoty ze wzrokiem, w 2006r. był hospitalizowany z powodów schorzeń stawów. Wyjaśniono, iż wywiad środowiskowy został przeprowadzony w siedzibie GOPS w Sz., gdyż organ pierwszej instancji nie miał możliwości przeprowadzenia wywiadu w miejscu zameldowania i zamieszkiwania strony. Podano, iż według oświadczenia wnioskodawcy, nie posiada on żadnych źródeł dochodu, utrzymuje się z różnych dorywczych zajęć oraz żebrania, darowizn od innych ludzi

i chodzenia po śmietnikach (protokół z dnia 29 marca 2007 r. nr 2/2007). Wskazano, że J.W. uważa, iż jest na utrzymaniu MOPS w Sz. (pismo z dnia 14 czerwca 2006r. do PUP w Sz.). Z ustaleń organu wynika, że w/wymieniony jest właścicielem działki budowlanej o powierzchni 0,16 ha położonej w miejscowości L., na której stoi budynek mieszkalny nie oddany do odbioru. Budynek ten, zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy, jest użytkowany przez niego w okresie letnim na własne potrzeby, jest tam doprowadzony prąd i woda. Z tytułu posiadania tej nieruchomości strona nie ponosi żadnych opłat, jest zwolniona z podatku od nieruchomości. Wnioskodawca jest również właścicielem samochodu marki Żuk. Posiada też maszyny i urządzenia ślusarskie, które użytkuje, jak sam twierdzi, na własne potrzeby. W uzasadnieniu przedstawiono także próby podjęcia przez stronę zatrudnienia.

Analizując sytuację materialną wnioskodawcy organ wskazał, iż J W nie udziela konkretnych wyjaśnień odnośnie swoich dochodów. W ocenie organu

I instancji brak jest spójności pomiędzy składanymi przez stronę zeznaniami. Wyjaśniono, iż wnioskodawca raz podaje, iż nie utrzymuje żadnych kontaktów

z rodziną, bądź też sporadyczne kontakty z bratem, wskazuje, iż nie otrzymuje od nich żadnej pomocy, po czym oświadcza, że być może to brat reguluje rachunki za energię w jego domu w L (protokoły z dnia 15 marca 2007 r., 29 marca 2007r.,

25 maja 2007r.). Przy czym w toku postępowania oświadcza także, iż nie wie kto odbiera jego korespondencję w domu w L i kto reguluje rachunki za energię. Zdaniem organu, pobór energii w domu w L. jest bezpośrednio związany

z użytkowaniem posiadanych przez wnioskodawcę maszyn, gdyż żadne prace budowlane nie są tam prowadzone od kilku lat. Z tego też wnioskować można, w ocenie organu, iż wnioskodawca, z tytułu użytkowania tych maszyn, uzyskuje dodatkowy dochód, którego nie wykazuje. Wskazano również, że zainteresowany stwierdził,

iż obce mu osoby zapłaciły za obowiązkowe ubezpieczenie OC jego pojazdu marki Żuk, a także obce osoby zamontowały w tym samochodzie, na swój koszt, instalację gazową.

Następnie organ przedstawił częstotliwość występowania strony o pomoc społeczną w latach 2004 - 2006, podkreślając, iż w 2006 r. potrzeby zgłaszane przez wnioskodawcę uległy zwiększeniu, a jednocześnie w tym samym czasie J. W. zaniechał starań związanych z poprawą swej sytuacji materialno - bytowej. Zdaniem organu, wnioskodawca mógłby wydzierżawić posiadaną nieruchomość w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Jednak zgodnie z oświadczeniem J. W., od ponad roku nie czyni żadnych starań zmierzających do sprzedaży tejże nieruchomości.

W tych okolicznościach, mając na względzie zarejestrowanie przez J. W. dwóch działalności gospodarczych, posiadanie przez stronę umiejętności zawodowych oraz kwalifikacji (m.in. prawo jazdy kat. A, B, C, uprawnienia ratownika) dających szansę na zatrudnienie oraz majątku w postaci działki budowlanej, domu nie oddanego do użytku, maszyn i urządzeń ślusarskich i budowlanych, a także samochodu marki Żuk – organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanej formy pomocy. Podkreślono, że sytuacja materialna, rodzinna, zawodowa, posiadane możliwości, uprawnienia i kwalifikacje zawodowe pozwalają stronie przezwyciężyć trudną sytuację życiową oraz uniezależnić się finansowo od pomocy ośrodka.

J. W. odwołał się od powyższej decyzji. Podniósł, iż nie zgadza

się z wydaną decyzją. Wskazał, iż organ pozbawił go możliwości zapoznania

się z aktami sprawy. Zarzucił, iż decyzja została wydana przedwcześnie, gdyż

nie zostało jeszcze rozpatrzone jego zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy wykonania maszynopisów z dokumentów.

Decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium potwierdziło prawidłowość ustaleń poczynionych przez organ

I instancji. Stwierdziło, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Podniesiono, iż w art. 2, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca precyzyjnie określił warunki przyznawania pomocy społecznej wskazując, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie

do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom

i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podkreślono, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Wskazano, iż w art. 2 ustawy wyrażona została fundamentalna zasada pomocy społecznej – zasada subsydiarności, wyrażająca spoczywającą na jednostce powinność pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Jeżeli jednostka nie uczyni zadość owej powinności, to brak po jej stronie podstawowej przesłanki udzielenia wsparcia z pomocy społecznej. Pomoc społeczną jednostka może otrzymać dopiero wówczas, gdy wykorzysta, po pierwsze, swoje uprawnienia, po drugie, własne zasoby i możliwości, przez które należy rozumieć nie tylko sytuację materialną,

ale również właściwości psychofizyczne, kwalifikacje zawodowe, aktywność jednostki

w rozwiązywaniu własnych i rodzinnych problemów oraz jej gotowość współdziałania

w tym celu z innymi. Kolegium zauważyło, że obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie, w tym w art. 4 ustawy, gdyż celem pomocy społecznej jest aktywizacja świadczeniobiorców. Organ wyjaśnił, iż przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc (lub korzystającej z niej) należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie

z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego, pomagających osobie lub rodzinie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. Kolegium podniosło,

iż egzekwowanie od świadczeniobiorcy obowiązku współdziałania jest niezwykle ważne, w przeciwnym bowiem wypadku pomoc ograniczać się będzie do prostego rozdawnictwa świadczeń i braku eliminacji źródeł problemów społecznych. Przytoczono również stanowisko NSA, wyrażone w wyroku z dnia 28 sierpnia 2007 r. (sygn. akt

I OSK 1802/06, niepublikowany), zgodnie z którym celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie na koszt podatnika osób i ich rodzin, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej. NSA podkreśliło, iż osoby, które wnoszą o przyznanie im pieniędzy publicznych w postaci np. zasiłku celowego lub okresowego - na zaspokojenie własnych potrzeb, mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji rodziny (art. 4 ustawy) pod rygorem odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 ustawy).

Zaznaczono, iż zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Jednocześnie, w art. 12 cytowanej ustawy, ustawodawca wskazał, iż w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu

a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest

w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania pomocy.

Organ odwoławczy podkreślił, że udzielenie pomocy społecznej możliwe jest przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek, tj.: wystąpienia trudnej sytuacji życiowej

i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia.

Zdaniem Kolegium, w realiach rozpoznawanej sprawy, wnioskodawca jest

w stanie we własnym zakresie przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów

i możliwości zaspokoić swoje niezbędne potrzeby bytowe.

Jako odrębną podstawę uzasadniającą odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia, organ wskazał, brak współdziałania J. W. z miejscowym ośrodkiem pomocy społecznej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej w jakiej się on znalazł. Wskazano, iż brak współpracy strony przejawia się między innymi w niewyrażeniu zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zameldowania (protokół z dnia 8 marca 2007 r.) oraz bierności przy aktywnym poszukiwaniu pracy odpowiadającej umiejętnościom i kwalifikacjom posiadanym przez stronę. Zauważono, że odwołujący, tam gdzie ma realną możliwość uzyskania pracy, nie stawia się na rozmowę, albo nie wypełnia właściwych druków czy też nie wyraża chęci na przekwalifikowanie (jak w przypadku "[...]", gdzie osoba odpowiedzialna za kadry firmy zeznała do protokołu, iż J. W. nie wykazał żadnej inicjatywy i nie deklarował chęci przyuczenia do zawodu, czy też chęci zmiany kwalifikacji, gdyż posiadane przez niego uprawnienia ślusarskie nie odpowiadają jego umiejętnościom - protokół przesłuchania świadka, z dnia 4 czerwca 2007r.). Z tych też powodów Kolegium uznało działania strony zmierzające do uzyskania pracy za pozorne. Zaznaczono, że odwołujący z jednej strony stara się o wysłanie go na specjalistyczny kurs dla nurków w ramach zmiany swego losu, a z drugiej strony nie przyjmuje pracy, którą realnie może otrzymać. Organ podkreślił, iż wykazana nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia może stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej na zasadzie art. 11 ust. 2 (Wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 1 czerwca 2005r., sygn. akt II SA/Rz 277/04). Wskazano, że odwołujący, pomimo ciężkiej sytuacji, nie przykłada się do znalezienia zatrudnienia. Z ustaleń organu wynika,

że wnioskodawca w dniu 21 kwietnia 2006 r. złożył pismo o przyznanie dotacji

na rozpoczęcie działalności gospodarczej, która nie została przyznana, gdyż w/w

nie złożył podania na właściwym formularzu, pomimo pouczenia go i przekazania formularza. Innym razem przedstawiono J. W. możliwość zatrudnienia się w firmie "[...]" (protokół z dnia 29 maja 2007 r. nr 1/2007). Wnioskodawca nie udał się jednak na rozmowę z pracodawcą (protokół z dnia 6 września 2007 r.).

Kolegium zwróciło również uwagę na dysproporcję istniejącą pomiędzy posiadanym przez stronę majątkiem a wykazywanym dochodem. Zauważono,

że J. W. podał, iż nie posiada żadnego źródła dochodu (oświadczenie

o stanie majątkowym z dnia 15 sierpnia 2007r., w pozycji inne źródła dochodu wpisano - nie posiada). Wskazuje, iż utrzymuje się z żebrania, darowizn od innych ludzi, nie od rodziny, chodzenia po śmietnikach (protokół z dnia 29 marca 2007r.,

nr 2/2007). Organ zauważył, iż odwołujący posiada wiertarkę, spawarkę, sprężarkę oraz inne drobne narzędzia po byłym warsztacie ślusarskim, które są sprawne

i wykorzystywane na własne potrzeby, według oświadczenia strony nie przynoszą

one żadnego dochodu (protokół z 19 marca 2007 r.) Jednocześnie wnioskodawca oświadcza, iż nie wie kto płaci za energię elektryczną w jego domu w L. (rachunki za energię w 2006 r. - 2007 r. mieszczą się w przedziale pomiędzy 19,96 zł do 40,69 zł -nawet 208,56 zł rachunek z 11.04.2006 r.) - raport z wpłat za energię elektryczną z dnia 22 marca 2007 r., informacja na raporcie "wpłaty dokonywane przez Pana J. W.". W dniu 17 kwietnia 2007 r. wnioskodawca wyjaśnił, że nie wie kto odbiera korespondencję z Zakładu Energetycznego "najprawdopodobniej ktoś z rodziny reguluje opłaty, nie on sam" (protokół z 17 kwietnia 2007 r. nr 2/2007). Wcześniej np. w dniu 19 marca 2007 r. w wywiadzie środowiskowym J. W. wskazuje, iż nie utrzymuje kontaktów z rodziną, nie spotyka się z nią. W trakcie trwania całego postępowania odwołujący podnosił, iż nie może liczyć na pomoc członków swojej rodziny i nie ma z nimi żadnych kontaktów np. do protokołu z dnia 6 września 2007 r. strona podaje, "nie otrzymałem żadnej darowizny od lipca do września 2007 r., rodzina, tj. rodzeństwo mi nie pomaga w żadnej formie".

Organ wskazał, że odwołujący użytkuje także samochód marki Żuk, którego jest właścicielem. Kolegium uznało za nieprawdopodobne oświadczenia strony,

iż obowiązkowe ubezpieczenie OC, które tenże samochód posiada, zostało opłacone przez obce osoby - dwóch młodych mężczyzn (protokół z dnia 17 kwietnia 2007r.), którzy nadto sfinansować mieli założenie w tym samochodzie, w maju 2005 r., instalacji gazowej. Według oświadczenia strony osoby te są aktualnie poza granicami kraju (protokół z dnia 25 maja 2007 r. i 31 maja 2007 r.) Ponadto Kolegium zakwestionowało oświadczenie strony, odnośnie nieużytkowania pojazdu w okresie zimowym. Wskazano, iż w grudniu 2006 r. J. W. był sprawcą kolizji drogowej, co zostało potwierdzone przez Komendę Powiatową Policji w Sz.

(pismo KPP w Sz. z dnia 16.04.2007r.).

Kolegium nie dało wiary przedstawionym przez stronę informacjom. Stwierdzono, iż informacje przedstawione przez stronę skonfrontowane z materiałem dowodowym jak i doświadczeniem życiowym oraz zasadami logicznego rozumowania nie pozwalają na przyjęcie ich za wiarygodne. Zdaniem organu całość materiału dowodowego wskazuje, iż strona posiada możliwości, uprawnienia i kwalifikacje

do przezwyciężenia we własnym zakresie trudnej sytuacji w jakiej się znajduje. Organ uznał, iż strona posiada nieujawnione źródło dochodów i jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoje niezbędne potrzeby bytowe. Zaznaczono, że strona wskazuje

na źródła dochodu, których nie można zweryfikować - darowizny od bliżej nieokreślonych osób, czy krewnych, z którymi jak twierdzi sama strona nie utrzymuje żadnych kontaktów. Co więcej z zeznań strony wynika, iż jego darczyńcy przebywają za granicą, a pojawią się w kraju akurat gdy trzeba opłacić ubezpieczenie,

czy zainwestować w samochód - montaż instalacji gazowej.

Za istotną podstawę odmowy, organ uznał również fakt, iż wnioskodawca

nie ponosi żadnych opłat z tytułu mieszkania. Odwołujący, jak sam zeznał

do protokołu z dnia 19 marca 2007 r., nie ponosi żadnych opłat, a wszelkie opłaty związane z mieszkaniem ponosi jego matka. W tej sytuacji, w ocenie Kolegium

po stronie wnioskodawcy nie występuje żadna niezaspokojona potrzeba związana

z opłatami mieszkaniowymi wymagająca uruchomienia świadczeń z pomocy społecznej.

Odnosząc się do argumentów odwołania Kolegium wskazało, iż pismem z dnia 17 lipca 2007 r. J. W. został poinformowany o możliwości zapoznania

się z aktami sprawy. Wnioskodawca pismem z dnia 18 lipca 2007 r. złożył wniosek

o uzupełnienie materiałów postępowania i zapoznanie go z częścią opisową wywiadu środowiskowego oraz planem pomocy na rzecz osoby (wnioskodawcy). Zdaniem Kolegium, organ I instancji zasadnie, pismem z dnia 19 lipca 2007r., wskazał stronie,

iż dokumenty o które wnioskuje nie są dowodami w myśl art. 75 K.p.a. i nie wpływają

na sposób zakończenia postępowania.

W skardze na powyższą decyzję J. W. zakwestionował rzetelność poczynionych w sprawie ustaleń. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja narusza jego interes prawny do pomocy społecznej. Zarzucił, iż organy pomocy społecznej

nie chcą w ogóle mu pomóc w jego krytycznej sytuacji. Wniósł o przyznanie wnioskowanej pomocy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 134 § 1

w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., - dalej jako p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności

z prawem, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może nastąpić między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności,

czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać,

czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy

Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył

się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Organy orzekające, rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłaty mieszkaniowe, w sposób precyzyjny i wyczerpujący wskazały, jakie są warunki i zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego. Kontrolowane postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami procedury administracyjnej. W szczególności wyjaśniono sprawę w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie. Ocenie materiału dowodowego nie można postawić zarzutu dowolności. Organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych, zasadnie rozstrzygając o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 2 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 12 oraz art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), a swe stanowisko przekonywująco umotywowały. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie pozostawia wątpliwości co do jego zgodności z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., - dalej jako: kpa). Argumentacja podnoszona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest prawidłowa i zasługuje na aprobatę.

Zważyć należy, iż brak jest podstaw do twierdzenia, że każdej osobie znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej przysługuje pomoc socjalna. Zasadnym jest zwrócić uwagę, że system prawa na pierwsze miejsce wśród instytucji pomocy osobom będącym w niedostatku, zgodnie z zasadą subsydiarności, wysuwa obowiązek alimentacyjny (odpowiednio - wyrok SN z dnia 3 września 1998 r.- I CKN 908/97 - OSNC 3/99/53 z glosą T. Smyczyńskiego -OSP 10/99/173, akceptowany przez M. Andrzejewskiego "Ochrona praw dziecka w rodzinie dysfunkcyjnej" Zakamycze 2003 str.147 i nast.). Zgodnie z art. 128. Kodeksu rodzinnego

i opiekuńczego (Dz.U. z 1964r., nr 9, poz. 59 ze zm.) obowiązek dostarczania środków utrzymania obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

W ustawie o pomocy społecznej ustawodawca unika wyraźnej kategoryzacji prawa do pomocy społecznej, ustanawiając zasady przyznawania tej pomocy. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1. wskazanej ustawy, świadczenia pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby

i możliwości na zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Z powyższego wnioskować należy, że pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Skarżący w takiej sytuacji jednak się nie znajduje,

co przekonywująco zostało wykazane w zaskarżonej decyzji.

Podkreślić trzeba, że wnioskowane przez skarżącego świadczenie przyznawane jest w ramach tak zwanego uznania administracyjnego. Zgodnie z dyspozycją art. 39 ust. 1 omawianej ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Unormowanie to daje właściwym organom uprawnienie

do przyznania zasiłku celowego i tym samym upoważnia organ do wyboru rozstrzygnięcia sprawy. Jednak nie pozwala to organowi na dowolność w załatwieniu sprawy. Działanie w ramach tegoż uznania, nie może być postrzegane, tak jak chce tego skarżący, jako obowiązek wydania rozstrzygnięcia o treści oczekiwanej przez stronę. Powinno ono polegać, stosownie do art. 7 kpa, na załatwieniu sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem strony, jeżeli jest to możliwe i zgodne z przepisami obowiązującego prawa, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny

i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków.

Dlatego też orzekając w przedmiocie wnioskowanego świadczenia, organy miały obowiązek wziąć pod uwagę wskazówki, co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając przede wszystkim, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej - (art. 3 ust. 4 ustawy).

Zauważyć należy, iż w przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie

z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący.

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organy orzekające uczyniły zadość wskazanym wymogom. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż Kolegium dokonało dokładnej analizy materiału dowodowego, zgromadzonego przez organ

I instancji w toku rozpatrywania licznych wniosków skarżącego o przyznanie

mu świadczeń z pomocy społecznej i doszło do wniosków, którym nie można postawić zarzutu dowolności. Organ II instancji wskazał na cztery niezależne od siebie podstawy uzasadniające odmowę przyznania skarżącemu żądanego świadczenia, wynikające

z art. 2 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 12 oraz art. 39 ust. 1 omawianej ustawy.

Odnosząc się do każdej z tych podstaw, wskazać należy w pierwszej kolejności, iż przywołany wyżej przepis art. 39 ust. 1 ustawy, pozwala organom administracji publicznej czynić samodzielne ustalenia, czy zgłaszana potrzeba stanowi

dla wnioskodawcy niezbędną potrzebę bytową. W niniejszej sprawie skarżący wnosił

o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłaty mieszkaniowe. Abstrahując od oceny, czy taki cel stanowi niezbędną potrzebę bytową, wskazać należy,

na co zasadnie zwróciło uwagę Kolegium, iż skarżący sam zeznał do protokołu

z dnia 19 marca 2007 r., że nie ponosi żadnych opłat za mieszkanie. Z oświadczeń J. W. wynika również, że rachunki za mieszkanie opłaca jego matka,

u której mieszka. W tej sytuacji zasadnie Kolegium przyjęło, że po stronie wnioskodawcy nie występuje żadna niezaspokojona potrzeba związana

z opłatami mieszkaniowymi wymagająca uruchomienia świadczeń z pomocy społecznej. I chociażby z tego powodu kwestionowana przez stronę decyzja jest prawidłowa.

Niezależnie od powyższego odrębną podstawę, upoważniającą do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej formy pomocy stanowił art. 11 ust. 2 i art. 12 ustawy o pomocy społecznej. Przepisy te wzmacniają uznaniowy charakter decyzji

w przedmiocie zasiłku celowego. Pierwszy z tych przepisów jasno określa, że brak współdziałania wnioskodawcy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Kolegium precyzyjnie przedstawiło w zaskarżonej decyzji, powołując konkretne okoliczności, że skarżący postępowaniem swoim uchybił temu obowiązkowi, w szczególności poprzez niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania oraz niepodejęcie zatrudnienia, mimo że, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, miał taką możliwość, gdyby tylko wykazał się stosowną

w tym zakresie inicjatywą (przypadek "[...]"). W istocie działania strony, zmierzające do uzyskania zatrudnienia ocenić należy jako pozorne, skoro skarżący nie wyrażał chęci przekwalifikowania, choć propozycję taką otrzymał.

Drugi ze wskazanych wyżej przepisów - art. 12 omawianej ustawy, który miał zastosowanie w sprawie, pozwala organom pomocy społecznej odmówić przyznania świadczenia, w przypadku stwierdzenia dysproporcji pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu wnioskodawcy a jego sytuacją majątkową. Zdaniem Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy upoważniał organy orzekające

do poczynienia takich konkluzji. Oceniając bowiem stan posiadania skarżącego

oraz złożone oświadczenia odnośnie uzyskiwanego dochodu, kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów, w tym doświadczeniem życiowym oraz zasadami logicznego rozumowania, stwierdzić należy, że organy zasadnie nie dały wiary twierdzeniom J. W., iż utrzymuje się jedynie z żebrania, chodzenia

po śmietnikach i pomocy innych osób. Nie budzi zastrzeżeń Sądu stanowisko organów, iż strona posiada nieujawnione źródło dochodu. Wniosek taki można wyprowadzić z faktu użytkowania przez skarżącego samochodu marki Żuk, użytkowania posiadanych maszyn i urządzeń ślusarskich, wysokości opłat za energię elektryczną zużytą w budynku w L. oraz z postawy skarżącego, nacechowanej biernością. J. W. jest zdrowy i zdolny do pracy, dzięki posiadanym uprawnieniom ma szansę na zatrudnienie. Ponadto posiadając majątek przy jego odpowiednim wykorzystaniu skarżący ma możliwości we własnym zakresie wyjścia z trudnej sytuacji. Skarżący mógłby wykorzystać posiadaną nieruchomość w celu uzyskania środków na utrzymanie. Jednak nic w tym kierunku nie czyni.

W ocenie Sądu, w świetle poczynionych w toku postępowania administracyjnego ustaleń faktycznych, roszczeniowa postawa skarżącego nie ma uzasadnionej podstawy prawnej. Skarżący jest w stanie przedsięwziąć działania, które pozwolą mu zaspokoić jego potrzeby. Organy pomocy społecznej powinny go w tym wspierać, a nie wyręczać. Podkreślić należy ponownie, iż ustawa o pomocy społecznej jest ukierunkowana na udzielanie wsparcia osobom rzeczywiście go potrzebującym. Nie dopuszcza wykorzystywania środków społecznych przez osoby, które mając możliwość zaspokojenia potrzeb życiowych z własnych środków, nie czynią tego jednak z własnej woli i wyboru.

Mając powyższe na uwadze, wobec braku podstaw do kwestionowania legalności zaskarżonej decyzji, skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu

na zasadzie art. 151 p.p.s.a..