Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 645/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Agnieszka Nawara – Dubiel SWSA Joanna Człowiekowska SWSA Paweł Darmoń (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 lipca 2021 r. sprawy ze skargi S. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 kwietnia 2021 r, [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania skargę oddala


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 29 czerwca 2020 r. S. T. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] znak [...] z dnia 11 czerwca 2013 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 15 stycznia 2021 r. nr [...] orzekło o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku S. T. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] znak [...] z dnia 11 czerwca 2013 r.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego przez S. T., Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2021 r., znak [...] - działając na podstawie art. 61 a § 1 i § 2, art. 156 i art. art. 157 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 127 § 3 K.p.a. w zw. z 138 § 1 pkt 1 K.p.a. - utrzymało zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 stycznia 2021 r. nr [...] w mocy.

W jego uzasadnieniu wskazano, że kwestia stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] znak [...] z dnia 11 czerwca 2013 r. była już przedmiotem rozpoznania Kolegium, które postanowieniem z dnia 30 maja 2019 r. znak [...] r. odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Postanowienie zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2019 r. znak [...] Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił w skargę wniesioną w tej sprawie (wyrok z dnia 26 marca 202 r. sygn. akt. II SA/Kr 1280/19).

Dalej Kolegium wskazało, że żądanie wszczęcia postępowania dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] znak [...] z dnia 11 czerwca 2013 r. zatwierdzającej na wniosek I. Ś. i P. Ś. podział nieruchomości składającej się z działki nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...]. Wobec tego źródeł interesu prawnego w przedmiotowej sprawie należało szukać w art. 97 ust. 1 i 2 u.g.n., z których wynika, że podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny, a jeżeli określona nieruchomość jest przedmiotem współwłasności lub współużytkowania wieczystego, podziału można dokonać na wniosek wszystkich współwłaścicieli albo współużytkowników wieczystych.

W ślad za wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 26 marca 202 r. sygn. akt II SA/Kr 1280/19 wskazano, iż "w odniesieniu do spraw dotyczących podziałów nieruchomości za utrwalone należy uznać stanowisko, że w postępowaniu zwykłym stroną tego postępowania jest, co do zasady, wyłącznie właściciel nieruchomości (użytkownik wieczysty). Żądanie podziału nieruchomości można w tym kontekście uznać za przejaw wykonywania prawa własności. Z wyłączeniem innych osób właściciel może bowiem (z uwzględnieniem obowiązujących przepisów) decydować o wielkości nowowydzielonych działek, ich granicach, jak również o możliwości swobodnego ich wprowadzenia do obrotu. Z kręgu stron w sprawach dotyczących podziału nieruchomości orzecznictwo wyklucza zasadniczo właścicieli nieruchomości sąsiednich z tej przyczyny, że podział cudzej sąsiedniej nieruchomości gruntowej nie ma wpływu na ich prawo własności. Podział skutkuje bowiem wydzieleniem tzw. granic wewnętrznych w obrębie dzielonej nieruchomości i nie wpływa na sferę prawną właścicieli nieruchomości sąsiednich, w szczególności nie kształtuje granic ich nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2019 r., sygn. I OSK 1877/17). Wyjątkowo może się jednak zdarzyć sytuacja, w której w postępowaniu podziałowym właścicielom działek sąsiadujących przysługują prawa strony w takim zakresie, w jakim organ dokonujący podziału ingeruje swoim działaniem w wykonywanie przez nich prawa własności (por. wyrok WSA w Olsztynie z 29 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 12/18, publ. CBOSA). Należy przy tym wziąć pod uwagę, że wniosek o wszczęcie postępowania dotyczył nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, zmierzającego do ustalenia, czy decyzja obarczona była wadami określonymi w art. 156 §1 k.p.a. Krąg stron postępowania w postępowaniu nadzwyczajnym musi być wyznaczany również na podstawie art. 28 k.p.a. Stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest zatem nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Skoro S. T. nie była właścicielem, współwłaścicielem ani użytkownikiem wieczystym działki nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...], w dacie wszczęcia postępowania podziałowego, jak też w dacie wydania decyzji kończącej to postępowanie. Z tego też powodu nie była stroną postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...] znak [...] z dnia 11 czerwca 2013 r."

Okoliczność, iż S. T. była współwłaścicielką działki nr [...] przed wpisem do księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości [...] której następcami prawnymi byli adresaci decyzji podziałowej nie uzasadnia przyjęcia, iż wnioskodawczyni ma interes prawny w stwierdzeniu nieważności ww. decyzji podziałowej. Aktualnie nie istnieje żadna więź prawna pomiędzy nią a nieruchomością, która uległa podziałowi. A zatem niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że skutki prawne ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej mogłyby dotyczyć S. T..

Mając powyższe na uwadze, S. T. nie przysługuje status strony powyższego postępowania, w konsekwencji nie dysponuje legitymacją procesową do wniesienia o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. W konsekwencji zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 61 a K.p.a., tj. podanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, a zatem należy odmówić wszczęcia postępowania w sprawie.

Podsumowując - stwierdzono, że stanowisko wyrażone w postanowieniu SKO z dnia 15 stycznia 2021 r nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania jest prawidłowe. Kolejny wniosek strony dotyczy sprawy zakończonej już rozstrzygnięciem Kolegium, gdzie zapadł również wyrok oddalający skargę na to postanowienie wydany przez WSA w Krakowie pod sygn. akt II SA/Kr 1280/19. Obligowało to organ do podjęcia rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a z powodu zaistnienia przesłanki przedmiotowej jak i podmiotowej uzasadniającej odmowę wszczęcia postępowania.

Opisane wyżej postanowienie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie S. T.. Wskazała, że mimo przyznania faktu otrzymania pisma skarżącej z dnia 29.06.2020 r. wraz z załącznikami, SKO w dalszym ciągu nie dostrzega faktu, że decyzje Wojewody [...] z dnia 19.08.2010 r. znak [...] i [...] nie są decyzjami podziałowymi, ale zgodnie z powołaną w nich ustawą z dnia 13.10. 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133 poz. 872) wraz z operatem podziałowym [...] legalizują powstały w 1980 r, spowodowany remontem ul. [...] (vide informacja o terenie nr [...] z dnia 18.06.1980) stan faktyczny polegający na poszerzeniu ul. [...] o część należącego do skarżącej gruntu.

Skutkiem zlekceważenia przez Wydział Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta K. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16.03.1998 r. sygn. Kol. Odw. [...] dokonany w 1980 r podział do obiegu prawnego wszedł dopiero w dniu 1 stycznia 1999 r na podstawie powołanej w decyzjach Wojewody [...] ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Faktu tego nie uwzględnia żadne z orzeczeń Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Skarżąca podkreśliła, że decyzja, której stwierdzenia nieważności się domaga dotyczy działki nr [...] obr. [...], mimo, że prawomocna decyzja Wojewody [...] z dnia 19.08.2010 r. znak [...] stwierdza, że z dniem 1 stycznia 1999 r. Gmina Miejska K. z mocy prawa nabyła własność działki nr [...] obr. [...], a przyjęty w dniu 27.12.2005 r do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego operatem [...] wykaz zmian gruntowych jest podstawą wpisu w księdze wieczystej. Zatem decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 11.06.2013 r. sprzeczna jest z ustawą Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, ponieważ nie respektuje ustawowego podziału działki nr [...] obr. [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 poz., 2325) bowiem przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia według tych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Artykuł 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą strona lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Między innymi, gdy skierowane do organu administracji publicznej żądanie jednostki dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy).

Przyczyną odmowy wszczęcia postępowania na podstawie powołanego przepisu było ustalenie, że skarżąca nie była stroną postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...] znak [...] z dnia 11 czerwca 2013 r bowiem nie była właścicielem, współwłaścicielem ani użytkownikiem wieczystym działki nr [...] obr [...] jedn. ewid. [...] w dacie wszczęcia postępowania podziałowego i dacie wydania decyzji kończącej to postępowanie. Poza tym wskutek wcześniejszego wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości zostało już wydane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w dniu 14 sierpnia 2019 r znak [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie kontrolował prawidłowość tego rozstrzygnięcia i prawomocnym wyrokiem z dnia 26 marca 2020 r, sygn. akt II SA/Kr 1280/19 oddalił skargę skarżącej na to postanowienie.

Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności jest ta sama decyzja Prezydenta Miasta K. nr [...] znak [...] z dnia 11 czerwca 2013 zatwierdzająca na wniosek I. Ś. i P. Ś. podział nieruchomości składającej się z działki nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...].

Kwestia wniosku skarżącej o wszczęcie postępowania nieważnościowego była już przedmiotem oceny w postępowaniu administracyjnym. Ponowny wniosek jest próbą polemiki z dotychczasowym stanowiskiem organu w kwestii odmowy wszczęcia postępowania.

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy nie znajdują uzasadnienia. Istotną okolicznością faktyczną, na której oparto zaskarżone postanowienie jest stwierdzenie, że kolejny wniosek strony dotyczy sprawy zakończonej już rozstrzygnięciem Kolegium, gdzie zapadł również wyrok z dnia 26 marca 2020 r oddalający skargę na wydane postanowienie, do sygn. akt II SA/Kr 280/19. Okoliczność tą trafnie powołał organ po zbadaniu kolejnego wniosku skarżącej o wszczęcie postępowania. Kolejna odmowa wszczęcia postępowania była wynikiem oceny prawnej dotyczącej tożsamości spraw, nie zaś błędnej oceny stanu faktycznego sprawy. Ustalenie tożsamości spraw dało podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia, bowiem argumenty przeciwko wszczęciu postępowania są identyczne. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela poglądy zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w szczególności, że źródeł interesu prawnego w przedmiotowej sprawie należało poszukiwać w art. 97 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2020.1990 t.j. z dnia 2020.11.12), z którego wynika, że podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny, a jeżeli określona nieruchomość jest przedmiotem współwłasności lub współużytkowania wieczystego, podziału można dokonać na wniosek wszystkich współwłaścicieli albo współużytkowników wieczystych.

Odwołując się do poglądów wyrażonych w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z dnia 26 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 1280/19 podkreślić należy, że "w odniesieniu do spraw dotyczących podziałów nieruchomości za utrwalone należy uznać stanowisko, że w postępowaniu zwykłym stroną tego postępowania jest, co do zasady, wyłącznie właściciel nieruchomości (użytkownik wieczysty). Żądanie podziału nieruchomości można w tym kontekście uznać za przejaw wykonywania prawa własności. Z wyłączeniem innych osób właściciel może bowiem (z uwzględnieniem obowiązujących przepisów) decydować o wielkości nowowydzielonych działek, ich granicach, jak również o możliwości swobodnego ich wprowadzenia do obrotu. Z kręgu stron w sprawach dotyczących podziału nieruchomości orzecznictwo wyklucza zasadniczo właścicieli nieruchomości sąsiednich z tej przyczyny, że podział cudzej sąsiedniej nieruchomości gruntowej nie ma wpływu na ich prawo własności. Podział skutkuje bowiem wydzieleniem tzw. granic wewnętrznych w obrębie dzielonej nieruchomości i nie wpływa na sferę prawną właścicieli nieruchomości sąsiednich, w szczególności nie kształtuje granic ich nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2019 r., sygn. I OSK 1877/17). Wyjątkowo może się jednak zdarzyć sytuacja, w której w postępowaniu podziałowym właścicielom działek sąsiadujących przysługują prawa strony w takim zakresie, w jakim organ dokonujący podziału ingeruje swoim działaniem w wykonywanie przez nich prawa własności (por. wyrok WSA w Olsztynie z 29 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 12/18, publ. CBOSA)".

Aktualny wniosek S. T. z dnia 29 czerwca 2020 r o wszczęcie postępowania ponownie dotyczył nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta K. w dniu 11 czerwca 2013 r zmierzającego do ustalenia, czy decyzja obarczona była wadami określonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Skarżąca odwołuje się wprost do złożonego przez nią wniosku z dnia 24 marca 2018 r o stwierdzenie nieważności decyzji i podtrzymuje go.

Krąg stron w postępowaniu nadzwyczajnym jest wyznaczany również na podstawie art. 28 k.p.a. Stosownie do art. 28 k.p.a stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest zatem nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Jest niewątpliwe, że S. T. nie była właścicielem, współwłaścicielem ani użytkownikiem wieczystym działki nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...] w dacie wszczęcia postępowania podziałowego, jak też w dacie wydania decyzji kończącej to postępowanie. Z tego powodu nie była stroną postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...] znak [...] z dnia 11 czerwca 2013 r, co zostało potwierdzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w prawomocnym wyroku z dnia 9 stycznia 2019 r, sygn. akt II SA/Kr 1201/18. Skarżącej nie przysługuje żaden tytuł prawny do nieruchomości o nr [...] obr [...], jedn. ewid. [...]

Prawidłowe jest stanowisko organu, że sam fakt, iż S. T. była współwłaścicielką działki nr [...] przed wpisem do księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości [...], której następcami prawnymi byli adresaci decyzji podziałowej, nie uzasadnia przyjęcia, że wnioskodawczyni ma interes prawny w stwierdzeniu nieważności tej decyzji podziałowej. Aktualnie nie istnieje żadna więź prawna pomiędzy skarżącą a nieruchomością, która uległa podziałowi. Niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że skutki prawne ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej mogłyby dotyczyć S. T..

Skarżąca S. T. nie dysponuje legitymacją procesową do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej. W konsekwencji zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 61 a K.p.a., tj. podanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, a zatem należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie. Organ prawidłowo, już na wstępnym etapie badania wniosku stwierdził brak interesu prawnego wnioskodawczyni.

W rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., bowiem organ nie pominął żadnych istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest pełne i spełnia wymogi ustawy, zgodnie z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę należało oddalić skargę wniesioną w niniejszej sprawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325).