Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 176/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-01-12 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Przyznano pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu koszty nieopłaconej pomocy prawnej
Powołane przepisy: article: art. 250 i art. 258 par. 1i 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par.2 ust.1 i 3 i par.14 ust.2 pkt1)lit.a w zw. z par.6 pkt 5)
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku radcy prawnego S. M. o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 rok postanawia przyznać radcy prawnemu S.M. wykonującemu zawód w kancelarii M. & M.Spółka Partnerska Radców Prawnych z siedzibą we W. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wynagrodzenie w kwocie 738 zł (słownie: siedemset trzydzieści osiem), w tym podatek od towarów i usług w kwocie 138 zł (słownie: sto trzydzieści osiem), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.


UZASADNIENIE

W sprawie B. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu samodzielnie sporządzoną skargę na oznaczoną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r.

Wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie wyniosła 19.018 zł.

Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2014 r. Sąd przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

Okręgowa Izba Radców Prawnych we W. pismem z dnia 19 sierpnia 2014 r. wyznaczyła stronie skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego S. M. Pełnomocnik uzyskał informację na ten temat najpóźniej w dniu 27 sierpnia 2014 r., co przyznał treści pisma procesowego z dnia 29 września 2014 r. W tym samym piśmie pełnomocnik przyznał, że jest świadom "lakonicznego uzasadnienia skargi" oraz obszerności akt sprawy.

Wyznaczony z urzędu radca prawny reprezentował stronę skarżącą w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, w tym złożył pismo procesowe z dnia 27 października 2014 r. zatytułowane "Uzupełnienie skargi", reprezentował stronę skarżącą na rozprawie przed Sądem, której pierwszy termin (16 października 2014 r.), na wniosek tego pełnomocnika, został zmieniony na dzień 20 listopada 2014 r., oraz złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 20 listopada 2014 r.

W wyżej wskazanym piśmie procesowym z dnia 27 października 2014 r. wyznaczony z urzędu radca prawny sformułował zarzuty wobec zaskarżonej decyzji oraz prowadzącego do jej wydania postępowania. Wskazał jednocześnie że z uwagi na wyznaczony termin posiedzenia Sądu nie było możliwe wyczerpujące uzupełnienie skargi.

Na rozprawie pełnomocnik procesowy wyznaczony z urzędu złożył wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych, w którego treści zawarł oświadczenie, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości lub w części.

Z urzędu wskazać trzeba, że ten sam pełnomocnik procesowy wyznaczony z urzędu występował w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w sprawach zarówno skarżącej dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2007, 2008, 2009, 2010 i 2011 (sygn. akt odpowiednio I SA/Wr 174/14, I SA/Wr 176/14, I SA/Wr 178/14, I SA/Wr 180/14 i I SA/Wr 182/14), w których wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi odpowiednio 25.602 zł, 19.018 zł, 9.774 zł, 21.021 zł i 6.986zł, jak i D. M. dotyczących tego samego zobowiązania podatkowego z tych samych lat (sygn. akt odpowiednio I SA/Wr 175/14, I SA/Wr 177/14, I SA/Wr 179/14, I SA/Wr 181/14 i I SA/Wr 183/14), w których wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi odpowiednio 25.705 zł, 19.427 zł, 9.939 zł, 22.017 zł i 7.107 zł.

Z akt tych sprawy wynika, że wyznaczony z urzędu radca prawny przeglądał w dniu 23 października 2014 r. jedynie akta sądowe sprawy o sygn. akt I SA/Wr 176/14 oraz akta administracyjne wspólne dla wszystkich wyżej wskazanych spraw.

We wszystkich tych sprawach pełnomocnik procesowy wyznaczony z urzędu podjął na etapie postępowania sądowoadministracyjnego w pierwszej instancji tożsamych czynności procesowych.

W piśmie procesowym z dnia 15 września 2014 r. wyznaczony z urzędu radca prawny wskazał, że usługi prawne wykonywane w ramach udzielonego stronie skarżącej prawa pomocy wchodzą w zakres prowadzonej działalności gospodarczej w formie spółki partnerskiej M. & M. Spółka Partnerska Radców Prawnych z siedzibą we W.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Szczególne zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity w Dz. U. z 2013 r. poz. 490 – dalej Rozporządzenie).

Zgodnie z § 15 pkt 1) i 2) Rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4, oraz niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego.

Przepis § 14 ust. 2 pkt 1) lit. a Rozporządzenia stanowi, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji:

a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 6,

b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 600 zł,

c) w innej sprawie - 240 zł;

Z kolei wedle § 6 Rozporządzenia stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy:

1) do 500 zł - 60 zł;

2) powyżej 500 zł do 1.500 zł - 180 zł;

3) powyżej 1.500 zł do 5.000 zł - 600 zł;

4) powyżej 5.000 zł do 10.000 zł - 1.200 zł;

5) powyżej 10.000 zł do 50.000 zł - 2.400 zł;

6) powyżej 50.000 zł do 200.000 zł - 3.600 zł;

7) powyżej 200.000 zł - 7.200 zł.

Przywołać należy również § 2 ust. 1 Rozporządzenia zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia

Z wyżej wskazanych przepisów prawa należy wywieść wniosek, że podstawą przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu jest podjęcie przez tego radcę czynności procesowych zmierzających do wyjaśnienia sprawy strony korzystającej z pomocy prawnej z urzędu. Przyjmując tę interpretacją w sprawie referendarz sądowy przyjął jako własne stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1648/08, w którym za dopuszczalne uznał sąd kasacyjny zmniejszenie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu. Wprowadzenie zewnętrznego odesłania do odrębnych przepisów oznacza, że art. 250 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowi uregulowania pełnego. Stąd konieczne jest sięgnięcie do przepisów zawartych w Rozporządzeniu. Jedna z zasad, do których odsyła art. 250 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, została zawarta w § 2 ust. 1 Rozporządzenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu z treści wyżej wskazanych przepisów wywodzi się, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienia NSA: z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93; z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek: Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). W konsekwencji postanowienie o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek sądu (referendarza sądowego) ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Podobny pogląd został wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II FZ 143/10 oraz w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 31 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 1240/10.

Z uwagi na fakt, że radca prawny występujący w niniejszej sprawie z urzędu został ustanowiony w dziesięciu analogicznych sprawach, konsekwencją czego było podejmowanie tożsamych czynności procesowych w każdej z tych spraw, natomiast czynności te znamionują się niekompletnym, przyznanym przez samego pełnomocnika, odniesieniem do sposobu prowadzenia postępowania podatkowego prowadzącego do wydania zaskarżonych decyzji, referendarz sądowy ocenił, że pomoc prawna udzielona z urzędu przez tego radcę prawnego nie odpowiadała w dostateczny sposób wymogom profesjonalizmu i należytej staranności, co tym samym uprawniało referendarza sądowego do miarkowania kosztów na podstawie art. 250 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 8) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 2 ust. 1 Rozporządzenia. Nie może odnieść zamierzonego skutku argumentacja profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu, że to z uwagi na wyznaczony termin posiedzenia Sądu nie było możliwe wyczerpujące uzupełnienie skargi. Przypomnieć należy, że radca prawny S. M. został wyznaczony w sprawie w dniu 19 sierpnia 2014 r., i najpóźniej od dnia otrzymania stosownej informacji, tj. najpóźniej od dnia 27 sierpnia 2014 r., był umocowany do działania w imieniu strony, natomiast z aktami sprawy zapoznał się dopiero w dniu 23 października 2014 r., mimo że o obszerności akt sprawy wiedział w dniu 29 września 2014 r., natomiast termin rozprawy został na jego wniosek przesunięty na późniejszą datę (z dnia 16 października 2014 r. na dzień 20 listopada 2014 r.). Zatem to od organizacji pracy tego pełnomocnika procesowego, który miał świadomości obszerności akt sprawy, a nie, jak wskazuje on, od wyznaczonych dat posiedzenia Sądu, zależał wyczerpujący charakter pomocy prawnej udzielonej przez niego z urzędu stronie skarżącej.

Dla tych powodów referendarz sądowy zdecydował się miarkować koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu poprzez przyznanie opłaty w wysokości ¼ kosztów wynikających z zastosowania stawek wynikających z § 6 Rozporządzenia do wartości przedmiotu sprawy (zaskarżenia) w każdej z wyżej wskazanych sprawach.

Z uwagi na fakt, że przedmiotem zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia jest należność pieniężna - zobowiązanie podatkowe, natomiast wartość przedmiotu zaskarżenia (sporu) wyniosła 19.018 zł, stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego świadczącego pomoc prawną z urzędu w postępowaniu sądowadministracyjnym w pierwszej instancji wynosi – stosownie do § 14 ust. 1 pkt 2) lit a w zw. z § 6 pkt 5) Rozporządzenia – 2.400 zł. Po zastosowaniu przyjętej wyżej zasady miarkowania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, poprzez przyznanie opłaty (wynagrodzenia) w wysokości odpowiadającej ¼ kwoty wynikającej z § 6 pkt 5) Rozporządzenia, referendarz sądowy postanowił przyznać ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu wynagrodzenie w kwocie 600 zł.

Stosownie do § 2 ust. 3 Rozporządzenia, w sprawach, sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Ponieważ stawka podatku od towarów i usług wynosi 23% (art. 5 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 8 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 146a pkt 1) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity w Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.), podatek, o który podwyższeniu podlega wynagrodzenie radcy prawnego, wynosi w sprawie 138 zł (23% kwoty 600 zł).

Reasumując, referendarz sądowy postanowił przyznać ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu wynagrodzenie za czynności podjęte w postepowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji powiększone o stawkę podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 738 zł (słownie: siedemset trzydzieści osiem 00/100), na którą to kwotę składają się: wynagrodzenie - 600 zł oraz podatek od towarów i usług – 138 zł.

Postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu znajduje oparcie w wyżej wskazanych przepisach prawa oraz w art. 258 § 1 i § 2 pkt 8) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił jak w sentencji.