Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2464/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 36 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 10 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 936/16 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 936/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę J. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budolwanego w J. (zwany dalej w skrócie PINB) decyzją z [...] maja 2016 r. nr [...] nakazał J. C. rozbiórkę dołu ustępowego nieskanalizowanego zlokalizowanego na działce nr [...] położonej w miejscowości W., gmina G. - przy granicy z działką nr [...].

W toku postępowania organu pierwszej instancji powstały rozbieżności dotyczące daty powstania przedmiotowego obiektu, w związku z czym dokonano analizy jego lokalizacji w kontekście stanu prawnego wskazanego przez skarżącego jak i stronę postępowania. Organ stwierdził, że według przepisów zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, obowiązującego od roku 1966 do roku 1980 (§ 56 ust. 1 pkt 2 i ust. 6) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, obowiązującego do roku 1994 (§ 23 ust. 1 pkt 2 i ust. 5), obiekty tego typu powinny być lokalizowane w odległości minimum 7,5 metra od granicy działki, a w określonych przypadkach przy granicy nieruchomości jeżeli będą przylegać do podobnych zbiorników po przeciwnej stronie granicy oraz co najmniej 1 metr od granicy nieruchomości, jeśli mają być wolnostojące.

W związku z tym, że sporny obiekt zlokalizowany jest w odległości 12 centymetrów od granicy z działką nr [...], a jego usytuowanie narusza powyższe przepisy, PINB na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, z późn. zm.) nakazał skarżącemu rozbiórkę spornego obiektu.

Po rozpoznaniu odwołania organ drugiej instancji ([...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego) decyzją z [...] lipca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że budowa obiektu będącego przedmiotem sprawy wymagała pozwolenia na budowę. Ponadto organ uznał za zasadne – wobec braku możliwości zweryfikowania w postępowaniu wyjaśniającym, czy takie pozwolenie było wydane, odstąpienie od zakwalifikowania przedmiotowego ustępu jako samowoli budowlanej i zastosowanie trybu przewidzianego w art. 50-51 Prawa budowlanego.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, który stwierdził, że przedmiotowy dół ustępowy został wykonany i usytuowany niezgodnie z warunkami technicznymi obowiązującymi w okresie jego budowy tj. wynikającymi z zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, obowiązującego od 1966 do 1980 r. Poza tym usytuowanie przedmiotowego obiektu w ocenie organu odwoławczego nie spełnia wymogów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznym jakim powinny odpowiadać budynki, obowiązującego do 1994 r., a także - jak dodał organ odwoławczy, wymogów aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Po rozpoznaniu skargi Sąd pierwszej instancji stwierdził, że jest ona niezasadna.

W ocenie Sądu pierwszej instancji organy nadzoru budowlanego słusznie uznały, że ustalenie, iż w zbiorach archiwalnych Starostwa Powiatowego w J. oraz Urzędu Gminy G. brak jest pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu, jak też, że takim pozwoleniem nie dysponuje skarżący J. C. będący aktualnym właścicielem tej nieruchomości, nie może przesądzać o kwalifikacji spornej inwestycji jako samowoli budowlanej. W świetle przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. inwestor nie był zobowiązany do archiwizacji takowej dokumentacji, zaś organy architektoniczno-budowlane były zobowiązane dokumentację taką archiwizować jedynie przez okres 5 lat. Niemożność odnalezienia pozwolenia na budowę inwestycji zrealizowanej w odległym czasie nie jest wystarczająca dla uznania, że budynek powstał bez tego pozwolenia. Samowoli budowlanej nie można domniemywać (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt II SA/Po 676/15, opub. w Lex nr 1932863; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 października 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 402/09, opub. W Lex nr 573926).

Powyższa okoliczność była przyczyną, dla której zastosowano w sprawie przedmiotowego obiektu tryb naprawczy stosując przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego. W efekcie tego postępowania nałożono na J. C. jako właściciela przedmiotowego obiektu a także inwestora (względnie – w świetle wyjaśnień skarżącego, następcę prawnego inwestora), w oparciu o dyspozycję art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, obowiązek rozbiórki spornego dołu ustępowego. Nałożenie na skarżącego najbardziej dolegliwego obowiązku spośród nakazów przewidzianych w art. 51 ust. 1 pkt 1-3 Prawa budowlanego uwarunkowane było stwierdzeniem przez organy nadzoru budowlanego, że usytuowanie przedmiotowego obiektu narusza wymogi wynikające z przepisów techniczno-budowlanych (zarówno obowiązujących obecnie, jak i obowiązujących w okresach wskazywanych przez J. C. i A. Ł. jako okres budowy tego obiektu), a w konsekwencji, że doprowadzenie tego obiektu do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe. W ocenie Sądu stanowisko organów w tym zakresie jest prawidłowe i wynika z rzetelnie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.

Sąd pierwszej instancji uznał za bezpodstawne kwestionowanie tego, że przedmiotowy dół ustępowy usytuowany jest w odległości 0,12 metra od granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Okoliczność ta wynika z protokołu oględzin z 5 kwietnia 2016 r. oraz załączonego do niego szkicu sytuacyjnego i dokumentacji fotograficznej. Zdaniem Sądu twierdzenie skarżącego, że odległość ma wynosić nie 0, 12 metra ale 1,12 metra należy uznać za gołosłowną, dowolną i stojącą w sprzeczności z materiałem dowodowym.

Wobec usytuowania spornego ustępu w odległości 0,12 metra od granicy nieruchomości prawidłowo uznano, że obiekt ten narusza przepisy techniczno- budowlane. W myśl § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422) w zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej odległości urządzeń sanitarno- gospodarczych, o których mowa w ust. 1 (tj. m.in. dołów ustępów nieskanalizowanych o liczbie miejsc nie większej niż 4), powinny wynosić co najmniej 2 metry od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego.

Z powyższych względów zasadnie uznano, że legalizacja przedmiotowego dołu ustępowego nie jest możliwa, bowiem osiągnięcie stanu zgodnego z prawem - z uwagi na usytuowanie tego obiektu pozostające w sprzeczności z regulacjami techniczno-budowlanymi i musi prowadzić do jego rozbiórki.

Końcowo Sąd pierwszej instancji odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego niezapełnienia udziału w przedmiotowym postępowaniu S. C., której status strony miałby według skarżącego wynikać z ograniczonego prawa rzeczowego do działki nr [...] w postaci ustanowionej służebności osobistej (dożywocia) niezależnie od oceny, czy rzeczywiście ustanowiona służebność osobista mogłaby być źródłem interesu prawnego S. C. w przedmiotowej sprawie stwierdził, że zarzut ten nie mógł być skutecznie podniesiony przez skarżącego J. C.. Zarzut niezapewnienia udziału w postępowaniu może być bowiem skutecznie podniesiony jedynie przez tę stronę, której uchybienie to dotyczy. Inne podmioty, które brały udział w postępowaniu, nie mogą skutecznie na tę okoliczność powoływać (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 51/08, opub. w Lex nr 509705). W związku z powyższym zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają norm prawa materialnego i procesowego. W szczególności decyzje te wydane zostały z zachowaniem wymogów postępowania administracyjnego wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Organy prawidłowo i rzetelnie zgromadziły materiał dowodowy i prawidłowo materiał ten oceniły. Uzasadnienia kontrolowanych decyzji odpowiadają przy tym wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a.

Sąd pierwszej instancji z powyższych powodów orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a. o oddaleniu skargi.

W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w części oddalającej skargę, wniósł o jego uchylenie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz niezebrania i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie w sposób wyczerpujący przez organy obu instancji, w szczególności braku ustalenia w jakiej odległości od granicy z działką nr [...] znajduję się przedmiotowy dół ustępowy oraz odległości dołu ustępowego od otworów z pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w budynku mieszkalnym znajdującym się na działce nr [...], co mogło mieć wpływ na naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego oraz w związku z § 56 ust. 6 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego;

2) naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r, w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2015 r. poz. 1422, z późn. zm.) poprzez błędne jego zastosowanie w sprawie i uznanie w konsekwencji, że usytuowanie spornego ustępu w odległości 0,12 metra od granicy nieruchomości narusza przepisy techniczno-budowlane; 4) z ostrożności procesowej naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie § 56 ust. 6 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Urz. MB z 1966 Nr 10, poz. 44) poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że dół ustępowy może zostać zlokalizowany przy granicy nieruchomości jedynie wówczas, gdy przylega do podobnego zbiornika po przeciwnej stronie granicy, podczas gdy z przepisu wynika, że warunek przylegania do podobnego zbiornika po przeciwnej stronie nie dotyczy dołów ustępowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opub. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz niezebrania i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie w sposób wyczerpujący przez organy obu instancji, a w szczególności braku ustalenia w jakiej odległości od granicy z działką nr [...] znajduję się przedmiotowy dół ustępowy oraz odległości dołu ustępowego od otworów z pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w budynku mieszkalnym znajdującym się na działce nr [...].

Ustosunkowując się do tak postawionego zarzutu należy stwierdzić, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji ustalił, że w aktach sprawy prawidłowo wskazano na posadowienie przedmiotowego dołu ustępowego w odległości 0,2 metra od granicy z działką nr [...]. Na działce nr [...] na granicy z działką nr [...] zostały zlokalizowane dwa budynki: mieszkalny i gospodarczy. Wynika to z protokołów oględzin (z dnia 5 kwietnia 2016 r. oraz z dnia 3 marca 2016 r.), w czasie których organ pierwszej instancji sporządził zarówno opis posadowienia tego obiektu, jak i szkice graficzne oraz dołączył do protokołu materiał zdjęciowy. Twierdzenie skarżącego kasacyjnie o posadowieniu tego obiektu w odległości 1,12 metra od granicy z działką nr [...] nie tylko, że nie znajduje żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy, ale także pozostaje w sprzeczności z tym materiałem. W związku z tym prawidłowo Sąd pierwszej instancji stwierdził, że stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy administracyjne w sposób nie budzący wątpliwości.

Ponadto w sprawie zostały wyjaśnione wszystkie pozostałe istotne okoliczności. Wyjaśniono skarżącemu podstawy prawne zastosowane w sprawie, wskazano na brak możliwości zalegalizowania tego obiektu oraz należycie opisano stan faktyczny sprawy. Nie zostały wiec naruszone zasady ogólne K.p.a. zawarte w art. 7 K.p.a. (zasada prawdy obiektywnej) i zasada zaufania zawarta w art. 8 K.p.a.

Nie można uznać za zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania poprzez niedostrzeżenie naruszenia przez organy administracyjne art. art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Organy wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy oraz dokonały oceny okoliczności zaistniałych w sprawie na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Sama strona skarżąca kasacyjnie nie podaje, jakie to inne okoliczności powinny być ustalane w sprawie lub jakie dowody zostały pominięte.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku.

Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie te elementy, w tym Sąd pierwszej instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, a w szczególności uznał za prawidłowe ustalenia organów administracyjnych co do posadowienia przedmiotowego obiektu w odległości 12 centymetrów od granicy z działką nr [...].

Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd.

Nie są również zasadne zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego polegające na błędnej wykładni § 56 ust. 6 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Urz. MB z 1966 Nr 10, poz. 44) poprzez przyjęcie, że dół ustępowy może zostać zlokalizowany przy granicy nieruchomości jedynie wówczas, gdy przylega do podobnego zbiornika po przeciwnej stronie granicy, podczas gdy z tego przepisu ma wynikać, że warunek przylegania do podobnego zbiornika po przeciwnej stronie nie dotyczy dołów ustępowych.

Zgodnie z § 56 ust. 5 ww. zarządzenia w przypadku, gdy wymaga tego prawidłowa zabudowa sąsiadujących ze sobą nieruchomości i zachowane zostaną odległości określone w § 56 ust. 1 pkt 1 i 3 lub odpowiednio w § 56 ust. 4 tego zarządzenia, doły ustępowe mogą być położone przy granicy nieruchomości, a gnojowniki, doły kompostowe itp. zbiorniki na ścieki - przy granicy nieruchomości, jeżeli będą przylegać do podobnych zbiorników po przeciwnej stronie granicy oraz co najmniej 1 m od granicy nieruchomości, jeśli mają być wolnostojące.

Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dokonał prawidłowej wykładni § 56 ust. 6 ww. zarządzenia wskazując, że skoro przedmiotowa inwestycja ma charakter wolnostojący, to minimalna odległość jej posadowienia od granicy z nieruchomością sąsiednią wynosiła 1 metr. Jeżeli więc w czasie budowy tego ustępu (nieskanalizowanego dołu ustępowego) nie zachowano tej odległości stanowiącej wyjątek od odległości wynikającej z § 56 ust. 1 pkt 2 ww. zarządzenia, to tym samym należy stwierdzić, że w dacie wykonana (budowy) tej inwestycji nie zachowano warunków technicznych.

Podnoszona w skardze kasacyjnej kwestia odległości dołu ustępowego od otworów w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi w budynku mieszkalnym znajdującym się na działce nr [...] nie ma w tej sprawie znaczenia, skoro na podstawie § 56 ww. zarządzenia niedopuszczalnym było posadowienie takiego wolnostojącego ustępu w odległości mniejszej niż 1 metr od granicy z działką sąsiednią. Przy czym § 56 ust. 1 pkt 3 ww. zarządzenia przewidywał, że co do zasady dół ustępowy powinien być lokalizowany w odległości co najmniej 10 metrów od otworów z pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi lub do przechowywania albo przetwarzania artykułów spożywczych, za wyjątkiem dołów ustępowych pojedynczych lub grupowych o ilości oczek większej niż cztery, dla których obowiązywała odległość co najmniej 20 metrów. Drugo wyjątek dotyczył dołów ustępowych liczących do czterech oczek i zlokalizowanych na terenach budownictwa domów jednorodzinnych w zabudowie wolnostojącej, bliźniaczej oraz w postaci małych domów mieszkalnych, które to dołu ustępowe mogły być budowane w dowolnej odległości w stosunku do pomieszczeń ale tylko takich, które były przeznaczonych na własny użytek budującego. Żaden z tych wyjątków nie obejmował przedmiotowego dołu ustępowego na działce nr [...].

Nie jest usprawiedliwionym także ostatni podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut, dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2015 r. poz. 1422, z późn. zm.) i nieprawidłowe uznanie, że usytuowanie spornego ustępu w odległości 0,12 metra od granicy nieruchomości narusza przepisy techniczno-budowlane.

Nie ulega wątpliwości, że w tej sprawie organy nadzoru budowlanego prawidłowo prowadziły postępowanie na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego wobec stwierdzenia, że sama okoliczność niezachowania ewentualnego pozwolenia na budowę dołu ustępowego nie może uzasadniać uznania, że wybudowano go w warunkach samowoli budowlanej.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13, opub. w ONSAiWSA z 2014 r. nr 6 poz. 89 wprost wskazał, że przepisy regulujące sposób likwidacji samowoli budowlanej mają charakter restytucyjny, a nie represyjny i celem tych przepisów jest wyeliminowanie stanu naruszenia prawa i doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami, a nie ukaranie sprawcy samowoli. Legalizacja w trybie postępowania prowadzonego na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego ma na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie tej legalizacji, a nie w dacie realizacji obiektu budowlanego. Trudno bowiem doprowadzać nielegalnie wykonane roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem, które już nie obowiązuje. Tym samym w przypadku, gdy tak jak w tej sprawie prowadzone jest postępowanie naprawcze jako zmierzające do przywrócenia porządku prawnego, należało opierać się na aktualnie obowiązujących przepisach prawa, w tym także przepisach dotyczących warunków technicznych budowy obiektów budowlanych (tak np. NSA w wyroku z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2686/16, opub. w Lex nr 2591853; NSA w wyroku z dnia 7 lutego 2018 r. sygn akt II OSK 922/16, opub. w Lex nr 2491734; NSA w wyroku z dnia 23 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1880/15, opub. w Lex nr 2290903).

Zgodnie z § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej odległość dołów ustępów nieskanalizowanych o liczbie miejsc nie większej niż 4 i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych o pojemności do 10 m3 powinna wynosić co najmniej 2 metry od granicy działki sąsiedniej.

W związku z tym, że przedmiotowy obiekt (dół ustępowy) był usytuowany w odległości 12 centymetrów od granicy z działką sąsiednią, nie mogły zostać zachowane wymagania techniczno-budowlane wynikające z § 36 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia, a tym samym prawidłowo Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie było dopuszczalnym zalegalizowanie w trybie postępowania prowadzonego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego tego obiektu na działce skarżącego kasacyjnie.

Tym samym skoro zarzuty zawarte w skardze kasacyjne nie okazały się trafne, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu, to stosowanie do art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji i oddalił skargę kasacyjną.