Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 715/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 119 pkt 3, art 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art 97 par 1, pkt 1 i 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 215 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), sędzia WSA Gabriela Nowak, asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w dniu 1 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. A. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 31 stycznia 2022 r. nr 48/2022 w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda Mazowiecki postanowieniem nr 48/2022 z 31 stycznia 2022 r. - po rozpatrzeniu zażalenia E. A. - utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy nr 464/SD/2021 z 22 września 2021 r., zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy

ul. [...] d. [...], ozn. jako "[...]".

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] d. [...], ozn. jako "[...]", objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), dalej jako dekret warszawski.

Wnioskiem z dnia 22 czerwca 2018 r. E. A. wystąpiła o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Prezydent m. st. Warszawy postanowieniem nr 464/SD/2021 z 22 września

2021 r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] - do czasu ustalenia wszystkich stron postępowania.

W uzasadnieniu podniósł, iż z zaświadczenia Sądu Okręgowego w [...], Wydziału Hipotecznego z [...] listopada 1946 r. Nr [...] oraz z zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego w [...] z [...] lutego 1975 r., Ł.dz. [...] wynika, że zgodnie ze stanem działów od I do IV wykazu hipotecznego nieruchomości "[...]" tytuł własności tej nieruchomości zawierającej pow. [...] m² uregulowany był na imię P. W. na mocy aktu z dnia [...] sierpnia 1939 r. za nr [...] tej księgi.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego dla [...] Wydział I [...] z dnia [...] lutego 1958 r., sygn. akt [...] spadek po P. W. nabyły na podstawie dziedziczenia ustawowego jego żona K. W. w 2/8 części spadku oraz córki: S. K. z d. W. i Z. K.

z d. W. w udziałach po 3/8 części spadku każda z nich.

Stosownie zaś do postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział [...] Cywilny z dnia [...] lutego 2004 r., sygn. akt [...] spadek po S. K. nabyły dzieci: B. M. K. i E. A. w udziałach po 1/2 części każde z nich.

Pismem z 9 kwietnia 2019 r. E. A. poinformowała, że K. W. zmarła [...] maja 1982 r., zaś wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po niej został złożony [...] kwietnia 2019 r. do Sądu Rejonowego dla [...] Wydział I Cywilny. Ponadto z pisma tego wynika, że B. K. zmarł [...] lipca 2013 r.

W związku z tym pismem z 22 kwietnia 2021 r. Prezydent wezwał strony postępowania do złożenia oryginału lub kopii dokumentu poświadczonej za zgodność z oryginałem, potwierdzającego następstwo prawne po K. W. oraz do wskazania ewentualnych następców prawnych po B. K., wraz z dokumentem potwierdzającym następstwo prawne po nim.

Podniósł, że w myśl postanowień art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po K. W. i B. K. stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., dla prowadzonego przed Prezydentem m. st. Warszawy postępowania w przedmiocie rozpatrzenia sprawy o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...].

Powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 763/15 - w którym Sąd wskazał, że świadczenie pieniężne ma charakter podzielny, jednak to stanowisko nie ma bezpośredniego zastosowania w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż przepis ten zawiera w sobie dwa wzajemnie powiązane elementy. Należy także odróżnić dwie kwestie: branie udziału w postępowaniu oraz złożenie wniosku o przyznanie odszkodowanie. Odszkodowanie w trybie ww. art. 215 jest przyznawane na wniosek uprawnionego podmiotu, gdy ktoś nie złoży takiego wniosku, to odszkodowanie nie zostanie na jego rzecz ustalone. Jednak musi mieć zagwarantowany udział w tym postępowaniu, aby mieć wpływ na postępowanie w zakresie ustalenia przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania. Gdyby zaś przyjąć odmienne stanowisko - zgodne z stanowiskiem skarżących - w każdym następnym postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami na wniosek kolejnego współwłaściciela nieruchomości warszawskiej (lub jego następcy) wystąpiłaby konieczność badania przesłanek określonych w tym artykule w stosunku do tej samej nieruchomości, co jest sprzeczne z regulacją zawartą w art. 110 k.p.a.

W związku z tym Prezydent wskazał, że w sprawach dotyczących przyznania odszkodowania winny zostać ustalone wszystkie strony postępowania, tj. następcy prawni dawnych właścicieli nieruchomości hipotecznych, w tym zaś przypadku wszyscy następcy prawni P. W.

Wobec powyższego, zachodzi konieczność zawieszenia niniejszego postępowania do czasu złożenia do akt sprawy oryginału lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem, dokumentów potwierdzających następstwo prawne po K. W. i B. K. - niezbędnych do ustalenia stron postępowania.

Zażalenie na ww. postanowienie złożyła E. A.

Wojewoda Mazowiecki - po rozpatrzeniu zażalenia i zbadaniu akt sprawy - postanowieniem nr 48/2022 z 31 stycznia 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy nr 464/SD/2021 z 22 września 2021 r.

Przywołując treść art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazał, że w jego ocenie Prezydent nie naruszył treści tego przepisu.

Wskazał, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, będącego podstawą materialno-prawną postępowania odszkodowawczego w przedmiotowej sprawie, musi dotyczyć wszystkich następców prawnych, czyli pełnego kręgu dawnych współwłaścicieli nieruchomości, a nie obejmować tylko osób, które zgłosiły wniosek.

Podniósł, że tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1421/16 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 5 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2230/18. Sądy te uznały, że postępowanie prowadzone w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zawsze kończy się ustaleniem odszkodowania, w sytuacji bowiem nieziszczenia się przesłanek określonych w tym art., kończy się wydaniem decyzji odmawiającej ustalenia odszkodowania. Zatem występowanie w jednym postępowaniu dwóch etapów postępowania (merytorycznego i ściśle odszkodowawczego) powoduje, że jeden etap jest nierozerwalnie związany z drugim i determinuje dla całego postępowania krąg osób, które winny brać w nim udział. W sytuacji zatem złożenia wniosku o odszkodowanie przez jednego ze spadkobierców, w tym postępowaniu winny brać udział również pozostali spadkobiercy - bo prawo to wynika z ich wspólnego prawa do ustalenia przesłanek do odszkodowania, które wynika z kolei ze wspólności praw spadkowych po dawnych współwłaścicielach.

W wyniku powyższej oceny Wojewoda Mazowiecki uznał, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po K. W. i B. K., stanowi zagadnienie wstępne wobec postępowania odszkodowawczego prowadzonego co do przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Ponieważ zaś dokumenty - z których wynikałoby następstwo prawne po K. W. i B. K. - nie zostały złożone, dlatego też organ I instancji prawidłowo zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość - do czasu ustalenia tego następstwa prawnego.

Skargę na powyższe postanowienie złożyła E. A. zarzucając mu:

a) naruszenie przepisu postępowania tj. art. 138 §1 pkt. 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo, że postanowienie to było obarczone błędami tj. naruszeniami opisanymi w zarzutach ujętych poniżej,

b) naruszenie przepisu postępowania tj. art. 15 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest dokonanie wyłącznie kontroli postanowienia Prezydenta m. st. Warszawy nr 464/SD/2021 z dnia 22.09.2021r., podczas gdy zadaniem organu administracji wyższej instancji jest ponowne rozpoznanie sprawy w pełnym zakresie, na podstawie własnych ustaleń, zarówno co do stanu faktycznego jak i stanu prawnego sprawy, czego w niniejszej sprawie nie dokonano,

c) naruszenie przepisu postępowania tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez zignorowanie przez organ złożonego przeze mnie pismem z dnia 28.06.2021 r. wniosku o kontynuowanie postępowania o ustalenie odszkodowania na rzecz ustalonych uprawnionych prowadzi do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego,

d) naruszenie art. 49 k.p.a. w związku z art. 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 136 ust 2a tej ustawy poprzez niepodjęcie zawiadomienia o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania w przypadku braku możliwość zawiadomienia stron o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej ze względu na nieustalone adresy stron,

e) naruszenie przepisu art. 104 § 2 k.p.a. przez jego nie zastosowanie i przyjęcie, że sprawa ustalenia odszkodowania za nieruchomość ma rzekomo charakter niepodzielny i nie może być rozstrzygana decyzjami częściowymi,

f) naruszenie par. II pkt 6. Załącznika do Zarządzenia nr 1826/2016 Prezydenta m.st. Warszawy z 15.12.2016 r. syg. GP-OR.OOSO.1826.2016, w sprawie wprowadzenia procedury postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w którym dopuszcza się prowadzenie postępowania odszkodowawczego w odniesieniu jedynie do następców prawnych, którzy złożyli wniosek z uwagi na podzielny charakter roszczenia o odszkodowanie,

h) błędną wykładnię art.97 par. 1 pkt 4 kpa w związku z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uznanym przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 14 lipca 2015 r. sygn. akt SK 26/14 w zakresie, w jakim uzależnia przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, jako niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji,

i) błędną interpretację art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.; dalej jako u.g.n.), który rzekomo przed ustaleniem praw do odszkodowania nakłada obowiązek ustalenia wszystkich uprawnionych,

j) błędną interpretację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2015 r. sygn. akt SK 26/14, a także orzecznictwa Najwyższego Sądu Administracyjnego i sądów administracyjnych w tym o sygn. akt. I OSK 2645/15 z dnia 29.04.2016 r., powołanego w Zarządzeniu nr 1826/2016 Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15.12.2016r., poprzez przyjęcie jakoby roszczenie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma charakteru podzielnego, co oznaczałby, że żadna strona z uprawnionych nie może go dochodzić niezależnie od pozostałych, oraz poprzez przedłożenie interesów osób niewystępujących z wnioskiem nad interesem wnioskodawcy,

k) podważanie, podejmowanymi postanowieniami w oparciu o błędną interpretację przepisów lub wręcz ich naruszenie, zaufania do organów administracji państwowej poprzez stosowanie praktyk mających na celu nieuzasadnione przedłużanie postępowania poprzez wyszukiwanie kruczków prawnych i podejmowanie działań prowadzących do wykraczania poza ramy prawne lub stosowanie przepisów według swojego "widzimisię" z uwagi na niezadowolenie z istniejących przepisów, wprowadzając tym samym obywatela w błąd i licząc, że nie będzie, w przeciwieństwie do sztabu zatrudnionych przez Prezydenta m.st. Warszawy i Wojewodę Mazowieckiego, posiadał stosowanej wiedzy odnośnie przepisów mających zastosowanie w jego sprawie lub z powodu braku możliwości finansowych zatrudnienia pełnomocnika zrezygnuje z dochodzenia przysługujących praw.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, o rozważenie możliwości uchylenia postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody Mazowieckiego z 31 stycznia 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy z 22 września 2021 r. zawieszające z urzędu postępowanie, jakie toczy się przed tym organem, o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] d. [...], ozn. jako "[...]" - na podstawie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm., dalej jako u.g.n.).

Podstawę podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia stanowił art. 97 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a.

Stosownie do art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., organ zawiesza postępowanie w razie śmierci strony, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w sprawie nie jest możliwe. Niemożliwość wezwania do udziału w postępowaniu spadkobierców zmarłej strony ma miejsce wtedy, gdy spadkobiercy nie są ustaleni. Ustalenie to powinno nastąpić na podstawie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia mającego skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (obowiązujący od dnia 2 października 2008 r. art. 95j ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - tj.: Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.). Stosownie do art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego, domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą, natomiast zgodnie z art. 1025 § 3 k.c. przeciwko domniemaniu wynikającemu ze stwierdzenia nabycia spadku nie można powoływać się na domniemanie wynikające z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. I choć spadkobierca nabywa spadek z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 925-926 k.c.), to jednak dopiero prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia wykazują jego dziedziczenie. Niemożliwość wezwania do udziału w postępowaniu spadkobierców zmarłej strony ma miejsce wtedy, gdy spadkobiercy nie są ustaleni. Zgodnie natomiast z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej ma obowiązek zawiesić prowadzone postępowanie, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Regulacja art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., potwierdza tezę, że przeszkoda, jaką stanowi zagadnienie wstępne ma bezpośredni wpływ na sprawę administracyjną.

W niniejszej sprawie tym zagadnieniem wstępnym jest ustalenie spadkobierców po zmarłej żonie byłego właściciela nieruchomości P. W. tj. K. W. (babci skarżącej E. A.) oraz po jego zmarłym wnuku tj. B. K. (bracie skarżącej E. A.).

Kluczowe w przedmiotowej sprawie jest zatem ustalenie, czy konieczny jest udział spadkobierców ww. osób w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie art. 215 u.g.n. i czy winne one brać udział w tym postępowaniu

Zgodnie z art. 215 u.g.n., uprawnionymi do odszkodowania realizowanego na podstawie przepisów u.g.n. są byli właściciele (ich następcy prawni) którzy utracili: gospodarstwo rolne na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przeszły na własność państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych właścicieli, prowadzący gospodarstwo, zostali pozbawieni faktycznego władania wspomnianym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz właściciele (ich następcy prawni) domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.

Z regulacji tej wynika więc, że odszkodowanie mogło być przyznane za :

a. dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia

1958 r.,

b. działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Przy czym odszkodowanie ustala się, stosując odpowiednio przepisy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości, co znaczy, że stosuje się zarówno przepisy materialnoprawne, mające wpływ na jego wysokość, jak i przepisy proceduralne, określające tryb jego ustalania.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że art. 215 u.g.n. ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w tej ustawie. Jest on zatem wyłączną podstawą ustalenia przesłanek przyznania odszkodowania, a jego szczególny charakter nakazuje ścisłą wykładnię. Przepis ten przesądza zatem, że chodzi o zaspokojenie roszczeń tylko tych właścicieli lub ich następców prawnych, którzy spełniają wszystkie wymienione w nim przesłanki. Niespełnienie którejkolwiek z nich powoduje brak podstaw do odszkodowania (zob. wyrok WSA w Warszawie z 21 maja 2004 r., sygn. akt I SA 2187/02, Lex nr 148911 oraz wyrok WSA w Warszawie z 18 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1041/07, Lex nr 463539).

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że art. 215 u.g.n. zawiera w sobie dwa niezależne elementy: pierwszy to określenie przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania, drugi element to kwestia ustalenia wysokości odszkodowania w sytuacji, gdy wystąpiły przesłanki materialne warunkujące jego ustalenie. Postępowanie prowadzone w trybie art. 215 u.g.n. nie zawsze kończy się ustaleniem odszkodowania, w sytuacji bowiem nieziszczenia się przesłanek określonych w art. 215 u.g.n., kończy się wydaniem decyzji odmawiającej ustalenia odszkodowania. Zatem występowania w jednym postępowaniu dwóch etapów postępowania (merytorycznego i ściśle odszkodowawczego) powoduje, że jeden etap jest nierozerwalnie związany z drugim i determinuje dla całego postępowania krąg osób, które winny brać w nim udział. W sytuacji zatem złożenia wniosku o odszkodowanie przez jednego ze spadkobierców, w tym postępowaniu winny brać udział również pozostali spadkobiercy, bo prawo to wynika z ich wspólnego prawa do ustalenia przesłanek do odszkodowania, które wynika z kolei ze wspólności praw spadkowych po dawnych współwłaścicielach. Natomiast przepisy o współwłasności należy stosować w drodze analogii do wspólności innych praw niż prawo własności ( tak w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 1967 r. sygn. akt III CZP 45/67, OSNCP 1968/1/3, LEX nr 611 - por. E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz 3. Wspólność mienia, komentarz do art. 195, Zakamycze 2001). Z kolei cechą współwłasności, wynikającą z art. 195 k.c., jest zarówno jedność przedmiotu, jak i niepodzielność wspólnego prawa.

Dopóki więc sytuacja prawna wszystkich spadkobierców P. W. - z uwagi na wspólność praw spadkowych (art. 1035 k.c.) jest taka sama, nie można kwestii ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania i ewentualnie ustalenia wysokości odszkodowania rozstrzygać w odniesieniu do wybranych spadkobierców, w części przypadającej na ich udziały w spadku. Wspomniana wspólność prawa kształtująca relewantność cech spadkobierców powoduje, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 215 u.g.n. muszą brać udział wszyscy następcy prawni byłych właścicieli nieruchomości.

Ustalenie więc praw do spadku i wysokości udziałów po K. W. i B. K. jest w takiej sytuacji zagadnieniem prejudycjalnym, a skoro tak, to zawieszenie postępowania administracyjnego - utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem z 31 stycznia 2022 r. - ma podstawę w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez pełnomocnika skarżącej, że świadczenie pieniężne ma charakter podzielny, jednak to stanowisko nie ma bezpośredniego zastosowania w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n, gdyż przepis ten zawiera w sobie dwa wzajemnie powiązane elementy, co zostało szeroko omówione we wcześniejszej części uzasadnienia.

Należy także odróżnić dwie kwestie: branie udziału w postępowaniu oraz złożenie wniosku o przyznanie odszkodowania. Odszkodowanie w trybie art. 215 u.g.n. jest przyznawane na wniosek uprawnionego podmiotu. Gdy ktoś nie złoży takiego wniosku, to odszkodowanie nie zostanie na jego rzecz ustalone. Jednak taka osoba musi mieć zagwarantowany udział w tym postępowaniu, aby mieć wpływ na postępowanie w zakresie ustalenia przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko - zgodne z stanowiskiem skarżących - w każdym następnym postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 215 u.g.n. na wniosek kolejnego współwłaściciela nieruchomości warszawskiej (lub jego następcy) wystąpiłaby konieczność badania przesłanek określonych w tym artykule w stosunku do tej samej nieruchomości, a to jest sprzeczne z regulacją zawartą w art. 110 k.p.a.

Przy czym przedstawione przez sąd stanowisko jest już wyrażane w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 1 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1421/16 publik. CBOSA).

Wobec faktu, że wskazywana przez organy I i lI instancji przeszkoda w kontynuowaniu postępowania w postaci zagadnienia wstępnego istnieje - to skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.