Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 183/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par , 145 par 1 i art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: srt. 184, 206 ust. 1, 207 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 305
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Ewa Rojek Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2022 r. sprawy ze skargi S. K. św. A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Zarządu Województwa Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu kwoty dofinansowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarząd Województwa Ś. (dalej jako: "IZ", "organ") decyzją

z [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję IZ nr [...] z [...] r. określającą C. N.-B. A. sp. z o.o.

w K. (dalej jako: "spółka", "strona", "beneficjent"), które wstąpiło w prawa

i obowiązki A. sp. z o.o. w J., przypadającą do zwrotu kwotę [...]zł z tytułu zwrotu części dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W decyzji wskazano, że IZ [...] ogłosiła konkurs zamknięty

nr [...] naboru wniosków o dofinansowanie projektów w ramach Osi priorytetowej I Innowacje i Nauka, Działania 1.2 pn. " [...]" Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2014-2020. Nabór wniosków

o dofinansowanie ustalono na okres od 29 marca 2016 r. do 31 maja 2016 r.

Do udziału w przedmiotowym naborze wniosków przystąpiła spółka A. sp.

z o.o. w J. składając 27 czerwca 2016 r. wniosek o dofinansowanie projektu pn.: "[...] A. sp.

z o.o. [...]".

W wyniku przeprowadzonej przez IZ pozytywnej oceny formalnej

i merytorycznej, wniosek spółki (zwany także "projektem") został wybrany do dofinansowania na podstawie uchwały nr [...] z 1 lutego 2017 r.

IZ zawarła [...] r. z beneficjentem umowę o dofinansowanie ww. projektu na kwotę dofinansowania Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w łącznej wysokości [...] zł.

Umowa o dofinansowanie zawarta pomiędzy IZ a beneficjentem,

w porównaniu do wzoru umowy obowiązującego na dzień złożenia wniosku

o dofinansowanie, zawierała zaktualizowane postanowienia. Były one zgodne

z obowiązującym na dzień podpisania umowy wzorem umowy o dofinansowanie. Spółka była zobowiązana przed jej podpisaniem do zapoznania się z warunkami i postanowieniami zawartymi w umowie o dofinansowanie. Beneficjent podpisując tę umowę, został poinformowany że jest zobowiązany do realizacji projektu zgodnie

z zatwierdzonym wnioskiem o dofinansowanie oraz w sposób, który zapewni osiągnięcie i utrzymanie celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu zakładanych we wniosku o dofinansowanie w trakcie realizacji oraz w okresie trwałości projektu. Spółka została poinformowana, że jest zobowiązana do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ma ponosić wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie

i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego,

w tym zgodnie z wytycznymi horyzontalnymi, procedurami w ramach programu. Beneficjent został także poinformowany o obowiązku realizacji projektu w sposób prawidłowy i terminowy oraz w sposób, który zapewni osiągnięcie i utrzymanie celów zakładanych we wniosku o dofinansowanie.

Celem projektu, zgodnie z założeniami przedstawionymi we wniosku

o dofinansowanie, było opracowanie przez beneficjenta nowej metody przewidywania złamań osteoporotycznych kręgosłupa z wykorzystaniem tomografii komputerowej. Aby osiągnąć zamierzony cel, spółka postanowiła przeprowadzić badania przemysłowe oraz prace rozwojowe, szczegółowo opisane w planie prac badawczo-rozwojowych, stanowiącym załącznik do wniosku o dofinansowanie.

Z ww. planu wynikało, że badania przemysłowe podzielono na dwa etapy.

W ramach pierwszego etapu założono, że zostanie wyselekcjonowana przez lekarzy ortopedów grupa 1 400 pacjentów, która zostanie poddana podstawowym badaniom biomechanicznym na systemie BTS. W efekcie tych badań oraz konsultacji lekarskich, beneficjent miał spośród tych 1 400 osób wyselekcjonować 500 osób do udziału w kolejnych badaniach przewidzianych w ramach pierwszego etapu badań przemysłowych, tj. badaniach densytometrycznych, badaniach przy użyciu dwuenergetycznego tomografu komputerowego (DECT) i badaniach krwi (wapń

i witamina D3). W ramach drugiego etapu badań przemysłowych beneficjent miał wyselekcjonowaną grupę 500 osób podzielić pod kątem stopnia zaawansowania osteoporozy na 4 podgrupy, po czym spośród każdej podgrupy wyselekcjonować 25 osób o uśrednionych wynikach badań, celem przebadania ich przy użyciu platformy stabilometrycznej, bieżni do reakcji podłoża oraz fotela kinetycznego. Badania przemysłowe miały stanowić bazę dla prac rozwojowych, których efektem miała być nowa metoda przewidywania złamań osteoporotycznych kręgosłupa.

W dniu 14 sierpnia 2018 r. beneficjent przekazał IZ wniosek o płatność końcową, potwierdzając jednocześnie zakończenie realizacji projektu.

W związku z tym faktem, przed zatwierdzeniem wniosku o płatność końcową, została przeprowadzona kontrola końcowa (na miejscu realizacji projektu 5 listopada 2018 r.; w siedzibie IZ od 5 listopada 2018 r. do 7 sierpnia 2020 r.).

Pouczony o możliwości odmowy podpisania oraz złożenia pisemnych zastrzeżeń, beneficjent odmówił podpisania Informacji Pokontrolnej

nr [...] z 15 września 2020 r., składając jednocześnie zastrzeżenia do ustaleń w niej zawartych.

Po złożeniu dodatkowych wyjaśnień przez beneficjenta, IZ poinformowała go

o konieczności przeprowadzenia dodatkowych czynności kontrolnych w celu ustalenia zasadności zgłoszonych zastrzeżeń.

Pismem z 23 lutego 2021 r. organ odniósł się do tych zastrzeżeń oraz przekazał stronie ostateczną Informację Pokontrolną nr [...] z 23 lutego 2021 r., informując jednocześnie, że nie służy od niej odwołanie.

W wyniku stwierdzonych nieprawidłowości, IZ nałożyła na beneficjenta korektę finansową.

Weryfikując dokumenty dotyczące umowy najmu [...] wraz z działem rehabilitacji stwierdzono, że doszło do naruszenia podrozdziału 6.2 pkt 3 lit. f i g Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (dalej jako: "Wytyczne")

z tytułu ponoszenia kosztów najmu tego laboratorium, zlokalizowanego w K. przy ul. [...] [...] piętro [...] w okresie od 2 stycznia 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. oraz za miesiąc czerwiec 2018 r., ponieważ badania z zakresu biomechaniki szczegółowej były prowadzone na terenie [...], zlokalizowanym w K. przy ul. [...] budynek

[...] piętro II, a nie w wynajmowanym dla tego celu [...], zlokalizowanym w K. przy ul. [...] [...] piętro [...]. Ponadto, beneficjent w okresie od 2 stycznia 2017 r. nie zatrudniał całego personelu niezbędnego do prawidłowej realizacji projektu (m.in. [...]), zaś sam założył, że nabór uczestników projektu będzie realizował od 20 marca 2017 r. (ogłoszenie na stronie internetowej). Szczegółowe badania biomechaniczne realizowane były na przestrzeni 17 miesięcy przez okres 2 miesięcy, a pierwsze wykonano dopiero w 14 miesiącu trwania umowy najmu.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, IZ stwierdziła poniesienie zbędnego wydatku, poniesionego w sposób nieracjonalny i nieefektywny z naruszeniem zasad uzyskania jak najlepszych efektów z danych nakładów.

Biorąc pod uwagę, że poziom dofinansowania różni się w zależności od tego, czy wydatki poniesiono w związku z realizacją badań przemysłowych, czy też prac rozwojowych, IZ ustaliła wartość korekty finansowej dofinansowania w wysokości: [...] zł w przypadku badań przemysłowych, [...] zł w przypadku prac rozwojowych. Zatem korekta finansowa dotyczyła wydatków kwalifikowalnych w wysokości [...] zł, w tym na dofinansowanie [...] zł.

W trakcie weryfikacji dokumentacji dotyczącej najmu pracowni densytometrycznej wraz z obsługą stwierdzono, że doszło do naruszenia podrozdziału 6.2 pkt 3 lit. f i g Wytycznych z tytułu poniesienia zbędnego wydatku, poniesionego w sposób nieracjonalny i nieefektywny z naruszeniem zasad uzyskania jak najlepszych efektów z danych nakładów, gdyż okres umowy najmu był dłuższy niż czas, w którym wykonywano badania. W trakcie kontroli ustalono, że beneficjent założył, że najem pracowni będzie trwał w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 30 czerwca 2018 r. tj. przez cały okres realizacji projektu, natomiast w okresie od 1 stycznia 2017 r. beneficjent nie zatrudniał całego personelu niezbędnego do prawidłowej realizacji projektu (m.in. [...]. Dodatkowo, strona założyła, że od 20 marca 2017 r. (ogłoszenie na stronie internetowej) będzie realizowała nabór uczestników do projektu, natomiast pierwsze badania densytometryczne rozpoczęła dopiero w marcu 2018 r.

W związku z powyższym IZ ustaliła wartość korekty finansowej wydatków kwalifikowalnych w wysokości [...] zł. Jednocześnie, biorąc pod uwagę,

że poziom dofinansowania różni się w zależności od tego, czy wydatki poniesiono

w związku z realizacją badań przemysłowych, czy też prac rozwojowych, IZ ustaliła wartość korekty finansowej dofinansowania w wysokości: [...] zł w przypadku badań przemysłowych, [...] zł w przypadku prac rozwojowych. W tej sytuacji korekta finansowa dotyczyła wydatków kwalifikowalnych w wysokości [...] zł, w tym na dofinansowanie łącznie [...] zł.

W trakcie weryfikacji dokumentacji najmu gabinetu ortopedycznego stwierdzono, że doszło do naruszenia podrozdziału 6.2 pkt 3 lit. f i g Wytycznych

z tytułu poniesienia zbędnego wydatku, poniesionego w sposób nieracjonalny

i nieefektywny z naruszeniem zasad uzyskania jak najlepszych efektów z danych nakładów. Z ustaleń organu wynika, że badania ortopedyczne prowadzone były

w C. B.-R. przy ul. [...], a nie jak założono

w projekcie i wynikało z umowy najmu zawartej 1 stycznia 2017 r. w przewidzianym do wykonywania ich wynajmowanym gabinecie ortopedycznym, zlokalizowanym

w K. przy ul. [...] [...] [...]. Strona założyła,

że nabór uczestników projektu będzie realizowany od 20 marca 2017 r. (ogłoszenie na stronie internetowej), natomiast badania ortopedyczne miały być realizowane, jako pierwsze w początkowej fazie pierwszego etapu badań przemysłowych. Tymczasem na dzień wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia, jak i na dzień zawarcia umowy najmu od 1 stycznia 2017 r. spółka nie zatrudniała w ramach projektu lekarzy ortopedów, gdyż pierwsze umowy z lekarzami zawarto w marcu 2017 r. Ponadto, okres umowy najmu upływał 30 czerwca 2018 r. i był dłuższy niż czas, w którym wykonano badania przemysłowe. W trakcie kontroli ustalono,

że gabinet, którego dotyczyła umowa najmu, zlokalizowany był w budynku,

do którego prawo użytkowania wieczystego ma S. K. św. A. sp.

z o.o. w K., czyli podmiot którego właścicielem na datę zawarcia umowy najmu był beneficjent. Organ przyjął zatem, że strona wynajęła gabinet od swojego dotychczasowego najemcy.

Biorąc pod uwagę, że poziom dofinansowania różni się w zależności od tego, czy wydatki poniesiono w związku z realizacją badań przemysłowych, czy też prac rozwojowych, IZ ustaliła wartość korekty finansowej dofinansowania w wysokości: [...] zł w przypadku badań przemysłowych, [...] zł w przypadku prac rozwojowych. Zatem korekta finansowa dotyczyła wydatków kwalifikowalnych

w wysokości [...] zł, w tym na dofinansowanie łącznie [...] zł.

W trakcie weryfikacji dokumentacji dotyczącej realizacji badań biomechanicznych na systemie BTS stwierdzono, że doszło do naruszenia podrozdziału 6.2 pkt 3 lit. f i g Wytycznych z tytułu niewykorzystania do badań wszystkich zestawów elektrod i znaczników. Beneficjent złożył dodatkowy wniosek (pismo z 30 kwietnia 2018 r.) do IZ o przyznanie dodatkowych środków finansowych w wysokości [...] zł na zakup znaczników medycznych do badań BTS, w celu przeprowadzenia dodatkowych, bardziej szczegółowych, badań BTS u 100 pacjentów. Po uzyskaniu zgody (pismo z 8 maja 2018 r.), spółka dokonała zakupu znaczników medycznych. Z ustaleń organu wynikało, że strona 31 maja 2018 r. zakończyła etap badań przemysłowych, wykonując 1 400 badań, nie wykonując jednakże tych 100 dodatkowych, na które uzyskała dofinansowanie. Ponadto,

z dokumentacji wynikało, że osobą zatrudnioną do przeprowadzania badań biomechanicznych był asystent medyczny B.. D.. Został on zatrudniony do 31 marca 2018 r., a po tym okresie nie zatrudniono nikogo na jego miejsce. IZ uznała, że do dodatkowych badań w ogóle nie doszło. Ustaliła wartość korekty finansowej wydatków kwalifikowalnych w wysokości [...] zł (tj. wszystkich wydatków związanych z zakupem dodatkowych zestawów elektrod i znaczników). Jednocześnie biorąc pod uwagę montaż finansowy i 65% poziom dofinansowania, wartość korekty finansowej dofinansowania z tytułu tego naruszenia wyniosła [...] zł.

W trakcie weryfikacji dokumentacji dotyczącej zatrudnienia radiologa stwierdzono, iż doszło do naruszenia podrozdziału 6.2 pkt 3 lit. f i g Wytycznych

z tytułu rozliczenia wynagrodzenia radiologa za okres kwiecień 2017 r. – październik 2017 r., pomimo niewykonywania przez tę osobę niezbędnej do realizacji celów projektu pracy. Zgodnie z założeniami projektu osoba zatrudniona na tym stanowisku miała być odpowiedzialna za ocenę obrazów TK, kwalifikację pacjentów do kolejnych badań, ocenę stopnia zaawansowania złamania istniejącego, ocenę zawartości składu chemicznego kręgów na podstawie obrazów dwuenergetycznego tomografu komputerowego oraz uczestnictwie w opracowaniu algorytmu. W wyniku kontroli ustalono, że pierwsze badania przeprowadzono z wykorzystaniem dwuenergetycznego tomografu komputerowego DECT dopiero w listopadzie 2017 r. W związku z tym IZ ustaliła wartość korekty finansowej wydatków kwalifikowalnych

w wysokości [...] zł. Jednocześnie biorąc pod uwagę montaż finansowy i 65% poziom dofinansowania, wartość korekty finansowej dofinansowania z tytułu tego naruszenia wyniosła [...] zł. Ponadto, w dokumentacji dotyczącej zatrudnienia radiologa stwierdzono, że doszło do naruszenia sekcji 6.16 pkt 3 Wytycznych z tytułu niezamieszczenia ewidencji godzin w protokołach w danym miesiącu. W związku

z tym IZ ustaliła wartość korekty finansowej wydatków kwalifikowalnych w wysokości [...] zł (tj. wszystkich poniesionych wydatków w związku z zatrudnieniem radiologa w okresie kwiecień 2017 – lipiec 2017). Jednocześnie biorąc pod uwagę montaż finansowy i 65% poziom dofinansowania, wartość korekty finansowej dofinansowania z tytułu tego naruszenia wyniosła [...] zł. Stwierdzając przy zatrudnieniu radiologa dwa naruszenia i przyjmując okres naruszeń kwiecień 2017 – lipiec 2017 wartość korekty finansowej z tytułu tych naruszeń ustalono w kwocie [...]zł, w tym łącznej kwocie dofinansowania [...] zł.

W trakcie weryfikacji dokumentacji dotyczącej realizacji wskaźników produktu

i rezultatu stwierdzono, że beneficjent nie osiągnął wskaźnika rezultatu pn. "[...]" (tj. nie sporządzono wniosku o udzielenie patentu europejskiego dla nowej metody przewidywania złamań osteoporotycznych kręgosłupa z wykorzystaniem dwuenergetycznej tomografii komputerowej (DECT) z oprogramowaniem skonstruowanym na jej bazie.

W związku z powyższym IZ ustaliła wartość korekty finansowej wydatków kwalifikowalnych w wysokości [...] zł, w tym na dofinansowanie [...] zł.

Jednocześnie, biorąc pod uwagę, że poziom dofinansowania różni się

w zależności od tego, czy wydatki poniesiono w związku z realizacją badań przemysłowych, czy też prac rozwojowych, IZ ustaliła wartość korekty finansowej dofinansowania w wysokości: [...] zł w przypadku badań przemysłowych, [...] zł w przypadku prac rozwojowych.

W wyniku stwierdzenia nieprawidłowości w kontrolowanym projekcie, IZ nałożyła korektę finansową w łącznej wysokości [...] zł, w tym łączna kwota dofinansowania [...] zł.

W trakcie weryfikacji dokumentacji dotyczącej zatrudnienia lekarzy ortopedów stwierdzono, że doszło do naruszenia sekcji 6.16 pkt 3 Wytycznych z tytułu niezamieszczenia ewidencji godzin w protokołach w danym miesiącu (dotyczy

to protokołów sporządzonych do 22 sierpnia 2017 r.). Ponadto stwierdzono rozbieżności pomiędzy liczbą godzin wykazanych w protokołach odbioru a liczbą godzin wynikającą z przedłożonych w trakcie kontroli dokumentów potwierdzających przeprowadzenie wizyt ortopedycznych. Ustalono też, że beneficjent w trakcie kontroli przedłożył za listopad 2017 r. dwa protokoły odbioru prac Z. M. zawierające sprzeczne informacje co do ilości przepracowanych godzin. W związku z powyższym, organ wezwał stronę do skorygowania tych protokołów oraz faktur.

Pismem z 3 marca 2021 r. IZ przekazała beneficjentowi Erratę do Informacji Pokontrolnej nr [...], wyznaczając 14-dniowy termin na jej podpisanie

i odesłanie.

IZ dokonała ponownego wyliczenia korekt finansowych w odniesieniu do naruszeń, ujmując je w Erracie. Zmniejszeniu uległa wysokość korekty w odniesieniu do wydatków poniesionych na najem pracowni densytometrycznej wraz z obsługą. Ponadto, zmianie uległa korekta dotycząca realizacji wskaźnika rezultatu, tj. "[...]".

Przy uwzględnieniu ujętych w Erracie ostatecznych zmian, IZ uznała za wydatek niekwalifikowalny kwotę w łącznej wysokości [...] zł, w tym łączna kwota dofinansowania [...] zł.

Beneficjent nie zgadzając się z dotychczasowymi ustaleniami IZ, nie podpisał ostatecznej Informacji Pokontrolnej i Erraty.

W wyniku kontroli końcowej za wydatki niekwalifikowalne w ramach projektu uznano kwotę [...]zł, w tym dofinansowanie w łącznej kwocie [...]zł.

IZ zatwierdziła wniosek o płatność końcową, w którym dokonała pomniejszenia wydatków uznanych za niekwalifikowalne w kwocie [...]zł,

w tym dofinansowania niekwalifikowalnego w wysokości [...] zł.

Przedstawiając szczegółowy sposób rozliczenia wydatków w związku

z dofinansowaniem, organ ustalił kwotę do odzyskania dofinansowania na łączną wartość [...] zł.

Ponieważ spółka nie zwróciła ww. środków finansowych zgodnie z wezwaniem do zapłaty, IZ wszczęła z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej zwrotu części dofinansowania ze środków EFRR wraz

z odsetkami.

Postępowanie to zakończyło się wydaniem przez organ decyzji nr [...] z [...] r. orzekającej o zwrocie przez stronę środków dofinansowania

z EFRR w łącznej wysokości [...] zł z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzuciła Zarządowi Województwa Ś., że podważa zasadność poniesionych w projekcie kosztów, mimo że koszty te były zrealizowane dokładnie tak, jak zostały opisane we wniosku o dofinansowanie. Zostały dwukrotnie pozytywnie ocenione

i zaakceptowane przez organ. Zdaniem strony takie działanie burzy zaufanie

do organów administracji publicznej i nie pozwala na racjonalne gospodarowanie środkami unijnymi otrzymywanymi w ramach projektów unijnych, prowadząc

do możliwości podważenia zasadności każdego wydatku.

Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy, spółka argumentowała, że IZ oceniła projekt pozytywnie, uznając wysokość, zasadność i konieczność wszystkich kosztów opisanych w projekcie. Ocena ta została dokonana przez kilka zespołów urzędu marszałkowskiego, przez zespół oceny formalnej i ekspertów oceny merytorycznej. W ramach tych ocen żaden zespół oceniający nie miał zastrzeżeń co do wysokości, zasadności i logiki kosztów.

Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, IZ odniosła się

w sposób szczegółowy do podnoszonych zarzutów w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości.

W przypadku umowy najmu laboratorium biomechanicznego wraz z obsługą, stanowisko organu wynikało z analizy pism kierowanych przez stronę do organu (pisma z 25 czerwca 2018 r., 30 lipca 2018 r., 22 lipca 2019 r.), postanowień planu prac badawczo-rozwojowych oraz treści zamieszczonych na stronie internetowej.

Przedmiotem zamówienia nie była dostawa urządzenia, a usługa wynajęcia laboratorium biomechanicznego wraz z działem rehabilitacji i personelem w liczbie wystarczającej do realizacji usługi od 2 stycznia 2017 r. (z tym dniem beneficjent powinien być gotowy do świadczenia usługi – badania z zakresu biomechaniki szczegółowej). Tym samym dokonywanie kalibracji, modyfikacji ustawień, przeprowadzenie badań testowych w okresie gdy beneficjent był już zobowiązany do świadczenia usługi, nie powinno mieć miejsca, zwłaszcza że okres ten musiał trwać aż 13 miesięcy, skoro pierwsze badania przeprowadzono w lutym 2018 r. Nie budzi zatem wątpliwości, w ocenie IZ, że dofinansowanie do wynajmu (z wyłączeniem okresu od 1 lutego do 31 marca 2018 r.) doprowadziłoby do obciążenia budżetu Unii Europejskiej nieuzasadnionym wydatkiem.

Po analizie i weryfikacji dokumentów, IZ stwierdziła m.in., że beneficjent

w efekcie realizacji wcześniejszego projektu pod nazwą "[...] w K. stworzył zaplecze badawcze prowadzone przez A. Sp. z o.o. oddział w K. – C. B.-R., zlokalizowane w K. przy ul. [...] [...], składające się

z [...]. Z treści pisma beneficjenta z 25 czerwca 2018 r. wynikało, że na terenie [...] przeprowadzane były, z wykorzystaniem różnego rodzaju technologii, prace badawcze (m.in. badania biomechaniczne). Beneficjent wskazał, że [...] to zespół specjalistycznych pomieszczeń znajdujący się na II piętrze budynku [...] oraz to,

iż dzięki zakupionym systemom odbywały się tam specjalistyczne badania, m.in.

na platformie stabilometrycznej, na bieżni do reakcji podłoża, na fotelu kinematycznym. Wyniki tych badań miały służyć do opracowania nowej metody przewidywania złamań ortopedycznych kręgosłupa z wykorzystaniem dwuenergetycznej tomografii komputerowej (DECT), tj. metody opracowywanej

w przedmiotowym projekcie. Organ zaznaczył, że stanowisko strony zaprezentowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie jest sprzeczne ze składanymi wcześniej pismami strony, których celem było wykazanie, że w [...] przy ul. [...] w K. budynek [...] (powstałym

w ramach innego projektu) prowadzone były badania biomechaniczne. Skoro zatem, w ocenie IZ, szczegółowe badania biomechaniczne wykazano na potrzeby innego projektu, to oczywistym jest, że musiały być realizowane w budynku [...] [...] przy ul. [...] w K., a nie w wynajmowanym [...] w budynku [...] przy ul. [...] w K.. Organ powołał się ponadto na ustalenia z decyzji z 5 sierpnia 2020 r. o zwrocie środków dofinansowania, której prawidłowość potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny

w K. w wyroku z 17 grudnia 2020 r. (sygn. akt I SA/Ke 357/20). Organ przyjął w konsekwencji ponownej oceny sprawy, że ponoszenie przez beneficjenta kosztów najmu w okresie od 2 stycznia 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. oraz za czerwiec 2018 r. było nieracjonalne i nieefektywne, co stanowi naruszenie podrozdziału 6.2 pkt 3 lit. f i g Wytycznych.

W przypadku umowy najmu pracowni desytometrycznej organ dodatkowo zauważył, że przedmiotem zamówienia nie była dostawa urządzenia

do przeprowadzania badań densytometrycznych, a usługa wynajęcia pracowni densytometrycznej wraz z personelem w liczbie wystarczającej do realizacji usługi

od 1 stycznia 2017 r. (z tym dniem beneficjent powinien być gotowy do świadczenia usługi – badań densytometrycznych). Wykonanie serii prób i badań testowych w okresie, gdy beneficjent był już zobowiązany do świadczenia usługi nie powinno mieć miejsca. Wniosek o dofinansowanie zakładał, iż taki najem będzie możliwy

od stycznia 2017 r., ale również 1 stycznia 2017 r. był terminem rozpoczęcia badań przemysłowych.

Zachowaniem nieracjonalnym ze strony beneficjenta był najem pracowni densytometrycznej wraz z obsługą na okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 czerwca 2018 r. Nabór uczestników do projektu miał być realizowany od 20 marca 2017 r.

Z dokumentów kontroli wynika, że badania densytometryczne rozpoczęto dopiero

w marcu 2018 r., a okres umowy najmu był dłuższy niż okres trwania badań przemysłowych. W związku z powyższym w ocenie IZ za wydatki kwalifikowalne należało uznać tylko wydatki związane z najmem w okresie od 1 marca 2018 r. do 30 maja 2018 r. Powyższe naruszenie stanowiło, zdaniem IZ, naruszenie 6.2 pkt 3 lit. f

i g Wytycznych, a uznanie wszystkich wydatków na najem mogłoby stanowić szkodę w budżecie Unii Europejskiej.

Kolejnym naruszeniem 6.2 pkt 3 lit. f i g Wytycznych mogącym stanowić szkodę w budżecie Unii Europejskiej jest najem gabinetu ortopedycznego. Stwierdzenie tego naruszenia było wynikiem analizy treści umów zawartych pomiędzy beneficjentem a lekarzami ortopedami. W umowach tych wskazano miejsce wykonywania świadczeń zdrowotnych: lokal na terenie C. B.-R. A. sp. z o.o. ul. [...] w K.. IZ stwierdziła, że badania przewidziane do wykonywania w wynajmowanym gabinecie ortopedycznym zlokalizowanym w K. przy ul. [...] [...] [...], faktycznie były wykonywane w C. B.-R. przy ul. [...] w K..

Organ podtrzymał także swoje dotychczasowe stanowisko co do zakupu zestawu elektrod i znaczników do badania biomechanicznego. Uznał poniesiony

na nie wydatek za naruszenie sekcji 6.2 pkt 3 lit. f i g Wytycznych. IZ ustaliła w tym zakresie, że z analizy kart badań nie wynikało, żeby 100 uczestników projektu miało przeprowadzone dodatkowe badania biomechaniczne. Ostatnie badanie biomechaniczne na systemie BTS odbyło się 13 marca 2018 r., czyli ponad 2 miesiące przed datą dostawy przedmiotu zamówienia. Organ wyjaśnił przy tym dlaczego nie uznał za wiarygodne wyjaśnień w zakresie wykonywania dodatkowych badań biomechanicznych przez P.. P.: były to badania biomechaniczne szczegółowe, a nie zwykłe, z użyciem znaczników. Powyższe naruszenie spowodowało realną szkodę w budżecie Unii Europejskiej.

Podczas dodatkowej analizy realizacji zatrudnienia radiologa w okresie

od kwietnia do października 2020 r., IZ ustaliła, że w trakcie realizacji projektu doszło do naruszenia podrozdziału 6.2 pkt 3 lit. f i g Wytycznych. Osoba zatrudniona na tym stanowisku miała odpowiadać za ocenę obrazów TK, kwalifikację pacjentów

do kolejnych badań, ocenę stopnia zaawansowania złamania istniejącego, ocenę zawartości składu chemicznego kręgów na podstawie obrazów dwuenergetycznego tomografu komputerowego oraz uczestnictwie w opracowaniu algorytmu. W zakresie czynności radiologa nie przewidziano testowania urządzenia i wykonywania badań próbnych. IZ stwierdziła, że dofinansowanie wynagrodzenia radiologa za okres kwiecień-październik 2017 r. spowodowało realną szkodę w budżecie Unii Europejskiej. W ocenie IZ wydatki na wynagrodzenie osoby, która w ww. okresie nie wykonywała niezbędnej do realizacji celów projektu pracy były wydatkami zbędnymi.

Odnosząc się do zarzutów w zakresie niezrealizowania wskaźnika pn. "[...]", IZ wyjaśniła, że powodem nałożenia korekty finansowej było zaniechanie beneficjenta co do sporządzenia wniosku o udzielenie patentu europejskiego. Organ przytoczył przy tym odpowiednie fragmenty planu prac badawczo-rozwojowego. Dodatkowo zaznaczył, że docelowa wartość wskaźnika rezultatu powinna zostać osiągnięta w momencie zakończenia realizacji projektu, bądź w okresie bezpośrednio po tym terminie (co do zasady – w okresie 12 miesięcy od zakończenia okresu realizacji projektu określonego w umowie o dofinansowanie).

Nieosiągnięcie lub niezachowanie wskaźników produktu oraz rezultatu może, co do zasady, oznaczać nieprawidłowość oraz skutkować nałożeniem korekty finansowej.

Nieosiągnięcie ww. wskaźnika rezultatu spowodowało dofinansowanie projektu, który nie doprowadził do realizacji celu tego projektu.

Ponadto IZ przytoczyła w zaskarżonej decyzji przepisy prawa krajowego

i europejskiego. Wyjaśniła ich znaczenie dla sprawy.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze, spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Zarządu Województwa Ś..

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie

przepisów prawa materialnego:

1/ art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 2a oraz art. 207 ust. 9 pkt 1 i art. 60 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 305), dalej "f.p." poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w przypadku skarżącego doszło do naruszenia procedury wydatkowania środków unijnych

i krajowych, a tym samym wydatki te nie spełniają kryteriów kwalifikowalności, co prowadzić ma do uznania środków przyznanych w ramach dofinansowania za wydatkowane z naruszeniem procedur i tym samym podlegających zwrotowi, podczas gdy w ramach przedmiotowego dofinansowania żadne środki nie były wydatkowane sprzecznie z wnioskiem o dofinansowanie, umową o dofinansowanie, regulaminem konkursu oraz wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z dnia 19 lipca 2017 r.;

przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy:

1/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności umowy o dofinansowanie i wniosku o dofinansowanie, pominięcie wyjaśnień skarżącego

w zakresie sposobu wydatkowania środków i przyczyn wydatkowania ich na określone cele w sposób opisany wcześniej we wniosku o dofinansowanie;

2/ art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób burzący zaufanie

do władzy publicznej, w szczególności poprzez przyjęcie, że wydatkując środki w ramach przyznanego dofinansowania w sposób opisany wcześniej we wniosku o dofinansowanie, a także zatwierdzony na etapie konkursu oraz potwierdzony

w umowie o dofinansowanie, skarżący naruszyć miał procedury wydatkowania środków unijnych i krajowych, a tym samym wydatki te nie spełniają kryteriów kwalifikowalności.

W uzasadnieniu skargi, beneficjent stwierdził, że zrealizował projekt zgodnie ze złożonym wnioskiem. Przeprowadził opisane we wniosku o dofinansowanie badania, poniósł dokładnie takie koszty, jakie opisał szczegółowo we wniosku i jakie zaakceptowały na etapie oceny dwa zespoły urzędu marszałkowskiego (zespół oceny formalnej i zespół oceny merytorycznej). Ponadto, w trakcie realizacji projektu beneficjent składał regularnie wnioski o płatność, które obrazowały zakres ponoszonych kosztów. Poddał się także zdalnej kontroli dokumentów związanych

z przeprowadzonymi postępowaniami przetargowymi i nie otrzymał uwag co do bezzasadności ponoszonych kosztów. Skarżący nie może zgodzić się z takim działaniem, w którym najpierw urząd marszałkowski przyznaje środki na realizację projektu, a potem Zarząd Województwa Ś. nakazuje ich zwrot, mimo realizacji projektu zgodnie z wnioskiem.

Skarżący wyjaśnił, że badania z zakresu biomechaniki szczegółowej były prowadzone w wynajmowanej pracowni zlokalizowanej przy ul. [...] w budynku [...]. Była to dodatkowa pracownia, obok głównej, podstawowej i przyległych do niej pomieszczeń zlokalizowanych w [...]. Wszystkie te pracownie nazywano [...] czy [...].

W [...] wykonano biomechanikę chodu własnym kosztem, natomiast

w [...] (w wynajętym gabinecie) wykonano biomechanikę szczegółową i najem gabinetu był wydatkiem uwzględnionym w projekcie. Skarżący dysponował sprzętem do biomechaniki szczegółowej wyłącznie na podstawie umowy najmu i realizował te badania jedynie w ramach projektu.

Co do ustaleń organu w zakresie najmu pracowni densytometrycznej, uznał, że IZ nie wzięła pod uwagę faktu, że projekt zakładał wykonywanie badań na grupie 1400 osób i skarżący nie wiedział w jakim czasie będzie w stanie zgromadzić tak dużą ilość pacjentów.

Skarżący twierdził, że badania ortopedyczne były prowadzone zgodnie

z wnioskiem w najmowanym gabinecie przy ul. [...], a on mimo posiadania zaplecza badawczego nie był w stanie przeznaczyć żadnego pomieszczenia

na potrzeby gabinetu ortopedycznego. W umowie z lekarzami wskazano adres [...] przy ul. [...] jako adres siedziby strony umowy.

Skarżący dodał, że zakupy zestawów elektrod i znaczników posłużyły

do wykonania badań biomechanicznych szczegółowych w wynajętym [...] w budynku [...] i dotyczyły pacjentów, którzy zakwalifikowali się już do ostatniego etapu projektu (badania te wykonywał P. P.).

Ponadto, radiolog wykonywał swoją pracę od kwietnia do października 2017 r., jeszcze przed wykonywaniem badań tomograficznych w systemie dwuenergetycznym. Było to związane z testowaniem urządzenia i wykonywaniem badań próbnych.

Natomiast oznaką realizacji wskaźnika pn. "[...]" nigdy nie miało być doprowadzenie do uzyskania patentu. Samo uzyskanie patentu jest niezależne od wnioskodawcy i na uzyskanie patentu może mieć wpływ wiele czynników niezależnych od wnioskodawcy. Skarżący złożył wniosek o uzyskanie patentu krajowego i tym samym zrealizował przewidziany dla projektu wskaźnik rezultatu.

W odpowiedzi na skargę, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko, organ wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie 22 września 2022 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył dokument z Krajowego Rejestru Sądowego na potwierdzenie okoliczności, że 31 sierpnia 2022 r. doszło do połączenia S. K. św. A. sp. z o.o. w K. z C. N. poprzez przejęcie całego majątku tej drugiej spółki przez pierwszą spółkę. W związku z tym, na podstawie art. 493 k.s.h. stroną postępowania stał się Szpital K. św. A. sp. z o.o. w K..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej jako "p.p.s.a." wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja bądź postanowienie może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. W świetle natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Zarządu Województwa Ś. z [...] r. utrzymująca w mocy decyzję z [...] określającą C. N.-B. A. sp.

z o.o. w K. przypadającą do zwrotu kwotę środków w wysokości [...] zł z tytułu zwrotu części dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Przeprowadzona przez sąd kontrola we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. IZ obszernie i wszechstronnie przedstawiła okoliczności wskazujące na naruszenie przez skarżącą postanowień umowy o dofinasowanie, które w konsekwencji spowodowały wydanie decyzji

w przedmiotowej sprawie. Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ zgodnie z zachowaniem reguł procedury administracyjnej.

Na wstępie należy wskazać, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia

w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1634; ze zm.), dalej jako "u.f.p.", regulujące na gruncie prawa krajowego zwrot dotacji udzielonej ze środków unijnych. W myśl

art. 206 ust. 1 u.f.p., szczegółowe warunki dofinansowania projektu określa umowa

o dofinansowanie projektu, o której mowa w art. 5 pkt 9 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek wskazany przez organ lub jednostkę przekazujące te środki, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. W art. 184 ust. 1 ww. ustawy przewidziano, że wydatki związane

z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 listopada 2017 r. (sygn. akt II GSK 489/16; dostępny na orzeczenia.nsa.gov.) zajął stanowisko, że procedury, jakich naruszenie może uzasadniać zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. Sposób ten jest obowiązujący, a odstępstwo od niego bez wątpienia stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia.

Naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. może wynikać

z postanowień samej umowy oraz procedur, których stosowanie w umowie postanowiono, określonych w innych, przywołanych w umowie aktach (tak m.in. WSA w Opolu w wyroku z 16 kwietnia 2021 r., I SA/Op 388/20; dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z treścią § 2 pkt 2 umowy nr [...]

o dofinansowanie projektu [...] pn. "[...] A. sp. z o.o. [...] zawartej [...] pomiędzy beneficjentem a IZ, beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie. Ponadto z treści § 3 pkt 1 tej umowy wynika, że beneficjent zobowiązuje się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego, w szczególności w oparciu o ustawę o finansach publicznych w zakresie dotyczącym wydatkowania środków publicznych, wytycznymi horyzontalnymi, a także procedurami w ramach programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie i utrzymanie celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu, o których mowa w § 7 umowy w trakcie realizacji projektu oraz w okresie trwałości.

Stosownie zaś do treści § 7 ww. umowy beneficjent zobowiązuje się do realizacji projektu w sposób, który zapewni osiągnięcie i utrzymanie celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu zakładanych we wniosku o dofinansowanie w trakcie realizacji oraz w okresie trwałości projektu. W przypadku braku osiągnięcia zakładanych wskaźników na koniec realizacji projektu, beneficjent zobowiązany jest do zwrotu dofinansowania w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy wartością docelową wskaźnika a osiągniętą wartością wskaźnika lub całości dofinansowania w przypadku nieosiągnięcia celu projektu. W przypadku braku osiągnięcia zakładanych wskaźników w okresie trwałości projektu, beneficjent zobowiązany jest do zwrotu dofinansowania w wysokości odpowiadającej procentowej różnicy pomiędzy wymaganym okresem trwałości a okresem rzeczywistego utrzymania trwałości projektu.

Odzyskiwanie nieprawidłowo pobranego dofinansowania uregulowane zostało w § 10 ww. umowy.

Zgodnie z pkt 1 § 10 umowy, jeżeli zostanie stwierdzone, że beneficjent wykorzystał całość lub część dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem, bez zachowania obowiązujących procedur, lub pobrał całość lub część dofinansowania w sposób nienależny albo w nadmiernej wysokości, beneficjent zobowiązuje się do zwrotu tych środków, odpowiednio w całości lub w części, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek beneficjenta, na zasadach określonych w u.f.p.

Biorąc pod uwagę treść § 3 pkt 1 w zw. z § 1 pkt 5 lit e umowy uznać należy, że beneficjent miał obowiązek stosowania Wytycznych.

Podpisane później aneksy do ww. umowy nie miały wpływu na przyjęte

w umowie zobowiązania w ww. zakresie.

Okoliczność, że kwalifikowalność wydatków, nie była kwestionowana zarówno na etapie badania projektu, jak i podczas obowiązywania umowy, nie jest przeszkodą do zakwestionowania ich kwalifikowalności na późniejszym etapie. Wobec tego, nawet przy pełnej akceptacji wniosku o dofinansowanie oraz podpisaniu umowy

o dofinansowanie i przekazaniu środków oraz po zrealizowaniu projektu, organ może wydać decyzję zobowiązującą do zwrotu dofinansowania, gdy stwierdzi, że doszło

do naruszenia procedur przy wykorzystaniu dofinansowania (tak NSA w wyroku z 10 listopada 2016 r., II GSK 1001/15; dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dodatkowo podkreślenia wymaga to, że art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należy interpretować w powiązaniu z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Rady nr 1303/2013, zgodnie z którym każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie Europejskich Funduszy Strukturalnych i Inwestycyjnych, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem stanowi nieprawidłowość, której stwierdzenie w operacjach nakłada na państwo członkowskie - zgodnie z art. 143 rozporządzenia - obowiązek dokonania korekt finansowych. Zauważyć więc należy, że wskazana "nieprawidłowość" ma miejsce w sytuacji, gdy na skutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym Unii Europejskiej. Możliwość powstania szkody należy więc rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 września 2015 r. (sygn. II GSK 2370/14; dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl) zaakceptował pogląd, zgodnie z którym przy orzekaniu o zwrocie środków nie można poprzestać wyłącznie na ustaleniu, że doszło do ich wydatkowania z naruszeniem procedur, ale konieczne jest również stwierdzenie czy

i w jaki sposób to naruszenie wpłynęło na możliwość chociażby potencjalnej szkody dla budżetu ogólnego Unii Europejskiej, gdyż nie każda nieprawidłowość będzie powodować konieczność dochodzenia zwrotu dofinansowania. Aby zatem orzec

o zwrocie środków, niezbędne jest wykazanie dwóch przesłanek, a mianowicie: po pierwsze musi zaistnieć naruszenie procedur, a po drugie ich naruszenie spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej (por.m.in. wyrok NSA z 11 października 2018 r., sygn. I GSK 2162/18 i poczynione tam rozważania; dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl). Analiza treści zaskarżonej decyzji wskazuje, że IZ orzekając o zwrocie części dofinasowania, oceniała zaistnienie tych dwóch przesłanek w stanie faktycznym sprawy.

Oceniając zebrany materiał dowodowy, sąd zważył, że przeprowadzone przez organ postępowanie wykazało, że w toku realizacji umowy doszło do stwierdzonych przez organ naruszeń.

Sąd w pełni akceptuje stanowisko zaprezentowane przez organ,

że: dofinansowanie do najmu laboratorium biomechanicznego w ustalonym okresie doprowadziłoby do obciążenia budżetu Unii Europejskiej nieuzasadnionym wydatkiem; uznanie zakwestionowanych wydatków na najem pracowni densytometrycznej mogłoby stanowić szkodę w budżecie Unii Europejskiej; ponadto - mogącym stanowić szkodę w budżecie Unii Europejskiej jest najem gabinetu ortopedycznego; zakup zestawu elektrod i znaczników do wykonania szczegółowych badań biomechanicznych spowodował realną szkodę w budżecie Unii Europejskiej; dofinansowanie wynagrodzenia radiologa za ustalony okres spowodowało realną szkodę w budżecie Unii Europejskiej. Ponadto trafnie, zdaniem sądu, organ uznał że niezrealizowanie wskaźnika pn. "[...]" spowodowało dofinansowanie projektu, który nie doprowadził do realizacji celu tego projektu.

Zasadniczym przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena realizacji projektu w zakresie zasadności poniesionych wydatków związanych z najmem laboratorium biomechanicznego, najmem pracowni densytometrycznej, najmem gabinetu ortopedycznego, zakupem zestawów elektrod i znaczników

do wykonywania szczegółowych badań biomechanicznych, związanych z zatrudnieniem radiologa oraz ocena osiągnięcia wskaźnika rezultatu pn. "[...]".

Spółka poprzez zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 207 ust. 1 pkt. 2, ust. 2a, ust. 9 pkt. 1 i art. 60 pkt. 6 u.f.p. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 § 1 k.p.a., podważając zasadność orzeczenia o zwrocie części dofinansowania formułuje tezę, że w ramach przedmiotowego dofinansowania żadne środki nie były wydatkowane sprzecznie z wnioskiem o dofinansowanie, umową o dofinansowanie, regulaminem konkursu oraz Wytycznymi. Wskazuje, że przeprowadziła opisane we wniosku o dofinansowanie badania, poniosła dokładnie takie koszty, jakie szczegółowo opisała we wniosku i jakie zostały zaakceptowane na etapie oceny przez dwa zespoły oceniające IZ.

Organ szczegółowo przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podejmowane czynności kontrolne i wynikające z nich ustalenia związane z realizacją projektu, dlatego nie ma potrzeby, aby te obszerne wywody powtarzać w tym miejscu. Niemniej konieczne jest, zdaniem sądu, zaznaczenie okoliczności, które przesądziły o trafności stwierdzenia przez organ opisanych naruszeń.

W zakresie zarzutu dotyczącego prowadzenia badań z zakresu biomechaniki szczegółowej, skarżąca wskazała, że badania te były prowadzone na terenie wynajmowanej pracowni zlokalizowanej przy ul. [...] w budynku [...]. Była to dodatkowa pracownia biomechaniczna, obok głównej, podstawowej pracowni biomechanicznej BTS i przyległych do niej pomieszczeń, zlokalizowanych w [...]. Co do wszystkich tych pracowni używano ogólnego, wspólnego nazewnictwa, określając je jako [...] czy [...]. Pomieszczenia te są położone blisko siebie, ale w dwóch różnych obiektach.

W [...] wykonano biomechanikę chodu własnym kosztem, natomiast

w budynku [...] (wynajętym gabinecie) wykonano biomechanikę szczegółową i najem gabinetu był wydatkiem uwzględnionym w projekcie.

Sąd nie podziela tej przedstawionej argumentacji zawartej w skardze. IZ dokonała szczegółowej analizy i weryfikacji będącej w jej posiadaniu dokumentacji.

Z dokumentacji dotyczącej wcześniej realizowanego przez skarżącą projektu

pn. "[...] w K." wynika, że beneficjent stworzył C. B.-R. zlokalizowane w K. przy ul. [...] [...]. Z treści pism beneficjenta z 25 czerwca 2018 r. i 30 lipca 2018 r. wynikało, że na terenie [...] przeprowadzane były z wykorzystaniem różnego rodzaju technologii prace badawcze, m.in. badania biomechaniczne. Wykonywane tam badania miały służyć opracowaniu nowej metody przewidywania złamań ortopedycznych kręgosłupa z wykorzystaniem dwuenergetycznej tomografii komputerowej (DECT), tj. metody opracowywanej w przedmiotowym projekcie, na potrzeby którego to zawarto umowę najmu [...]. Na dowód przeprowadzonych badań biomechanicznych, beneficjent przedłożył raport statystyczny.

Logicznym jest uznanie przez IZ, że skoro beneficjent wykazał na potrzeby innego projektu wykonanie szczegółowych badań biomechanicznych, to musiały być one zrealizowane w [...] [...] przy

ul. [...] w K., a nie w wynajmowanym [...] przy ul. [...] budynek [...]. Jak słusznie zauważa organ, gdyby faktycznie badania te odbywały się w [...], to strona nie mogłaby ich wykazać, ponieważ

IZ oceniała realizację badań w pomieszczeniach [...] przy ul. [...] w K. [...].

Sąd nie podziela także stanowiska skarżącej co do oceny organu w zakresie zasadności czasu najmu pracowni densytometrycznej. Skarżąca twierdzi, że nie wiedziała w jakim czasie będzie w stanie zgromadzić 1 400 osobową grupę pacjentów. Musiała być w gotowości do przeprowadzenia badań, chociażby zgłosił się tylko jeden pacjent.

Słusznie, zdaniem sądu, IZ uznała, że zawarcie umowy najmu od 1 stycznia 2017 r. było zachowaniem nieracjonalnym, ponieważ beneficjent nie zatrudniał całego personelu niezbędnego do realizacji projektu, w związku z czym nie miał możliwości prawidłowej realizacji projektu. Ponadto nabór uczestników do projektu miał się rozpocząć od 20 marca 2017 r. Same badania densytometryczne rozpoczęto dopiero w marcu 2018 r. Trafnie też wskazuje organ, że przedmiotem zamówienia był najem pracowni densytometrycznej z personelem a wykonanie serii prób i badań testowych w okresie, gdy beneficjent był już zobowiązany do świadczenia usługi, nie powinno mieć miejsca, tym bardziej że okres ten trwał 14 miesięcy.

Ponadto, nie budzi zastrzeżeń sądu ocena organu w zakresie zasadności poniesienia przez skarżącą kosztów najmu gabinetu ortopedycznego we wskazanym przez IZ okresie. IZ stwierdziła, że badania ortopedyczne przewidziane do wykonywania w wynajmowanym gabinecie ortopedycznym w K. przy

ul. [...] [...], faktycznie były wykonywane w C. B.-R. przy ul. [...]. Do takiej oceny doprowadziła organ analiza treści umów zawartych z lekarzami ortopedami. Ponadto, czas najmu tego gabinetu (od 1 stycznia 2017 r.) był uzależniony od terminu rozpoczęcia badań przemysłowych, zatrudnienia personelu i rozpoczęcia rekrutacji uczestników projektu. Tymczasem rekrutację lekarzy rozpoczęto w połowie lutego 2017 r., rekrutację uczestników projektu – od 20 marca 2017 r.

Nie budzi także wątpliwości sądu ocena IZ co do zasadności poniesienia przez beneficjenta kosztu zakupów elektrod i znaczników do dodatkowych, bardziej szczegółowych, badań biomechanicznych u 100 pacjentów. Informując

o zakończeniu badań przemysłowych i opisując je wszystkie jako badania zrealizowane w ramach projektu, beneficjent nie wykazał tych badań.

W szczególności nie wynikało to z analizy kart przeprowadzonych badań.

Skarżąca twierdzi, że zatrudnienie radiologa już od kwietnia 2017 r. było przewidziane w projekcie, co wynika z wniosku o dofinansowanie. Beneficjent zatrudnił radiologa od 1 kwietnia 2017 r., ponieważ już wtedy zaistniała potrzeba jego uczestnictwa przy realizacji projektu – rozpoczęciu badań próbnych i testów.

Sąd podziela ocenę organu, że do zadań osoby zatrudnionej na tym stanowisku nie należało testowanie urządzeń i wykonywanie badań próbnych, tym bardziej że dwuenergetyczny tomograf DECT został zakupiony przez beneficjenta

w wyniku realizacji innego projektu i nie wymagał testowania. Zgodnie

z postanowieniami prac badawczo-rozwojowych do obowiązków radiologa należała ocena obrazów TK, kwalifikacja pacjentów do kolejnych badań, ocena stopnia zaawansowania złamania, ocena zawartości składu chemicznego kręgów

na podstawie obrazów dwuenergetycznego tomografu komputerowego, uczestnictwo w opracowaniu algorytmu.

Sąd podziela argumentację IZ, że beneficjent nie osiągnął wskaźnika rezultatu pn. "[...]". Rację ma organ, twierdząc że strona zobowiązała się do sporządzenia wniosku o udzielenie patentu europejskiego, wskazując to w planie prac badawczo-rozwojowych. Organ nie twierdził zatem, wbrew temu co pisze w skardze spółka, że oznaką realizacji tego wskaźnika miało być uzyskanie patentu, w szczególności patentu europejskiego. Złożenie wniosku

o uzyskanie patentu krajowego nie stanowi, zdaniem sądu, wypełnienia ciążącego na beneficjencie zobowiązania.

Przedmiotem umowy o dofinansowanie był projekt opisany we wniosku

i ostatecznie zakwalifikowany do płatności.

Należy podkreślić, że zawarta przez stronę z IZ umowa o dofinasowanie opisuje obowiązki ciążące na beneficjencie.

Podkreślenia wymaga i to, że mimo cywilnoprawnego charakteru zawartej umowy, przyznane i wypłacone środki nadal pozostają środkami publicznymi, które mogą być wykorzystane wyłącznie w celu i na warunkach określonych w umowie.

Organ wyjaśnił na czym polegało naruszenie procedur, wskazując je

i precyzyjnie opisując, zarówno w kontekście prawa krajowego i europejskiego.

W szczególności wykazał, że stwierdzone naruszenia stanowią nieprawidłowość

w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Rady nr 1303/2013. Ponadto, przy wymienionych w zaskarżonej decyzji naruszeniach procedur, w szczególności Wytycznych, wskazał że naruszenie tych procedur spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie Unii Europejskiej.

W ocenie sądu nie budzi zastrzeżeń sposób dokonanych przez organ wyliczeń kwoty korekty finansowej i w konsekwencji kwoty zwrotu środków unijnych, który został skrupulatnie przedstawiony w zaskarżonej decyzji i ponownie zwięźle opisany w części historycznej uzasadnienia wyroku. Sąd akceptuje zastosowany do tego wyliczenia wzór oraz prawidłowość użytych tam danych. Sposób dokonania wyliczenia korekty finansowej i zwrotu środków unijnych został w sposób precyzyjny określony poprzez wskazanie wzoru, a także szczegółowo uzasadniony, co umożliwia jego weryfikację.

Podsumowując, oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem zarzutów dotyczących art. 7, art. 8 § 1, i art. 77 § 1 k.p.a., brak podstaw by stwierdzić naruszenie któregokolwiek z tych przepisów postępowania - odnoszących się do zasady prawdy obiektywnej, zasady zaufania do władzy publicznej, obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego - w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności okoliczności takie nie zostały skutecznie wykazane w skardze. W konsekwencji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 2a oraz art. 207 ust. 9 pkt 1

i art. 60 pkt 6 u.f.p., a to wobec ich właściwego zastosowania do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy i wyprowadzonych z jego oceny wniosków.

W tym stanie rzeczy, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a zarzuty skargi nie są uzasadnione, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.