Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1378/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 617  Uprawnienia do wykonywania określonych czynności i zajęć
Powołane przepisy: article: par. 6 ust. 1 pkt 2, par. 12 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1987 nr 18 poz. 112
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych.
Teza: Każde podejrzenie nierzetelności czy też stronniczości w wykonywaniu obowiązków biegłego uprawnia do uznania, że biegły nie spełnia podstawowego warunku rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego.

TEZY

Każde podejrzenie nierzetelności czy też stronniczości w wykonywaniu obowiązków biegłego uprawnia do uznania, że biegły nie spełnia podstawowego warunku rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Ryszarda R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 sierpnia 1998 r. (...) w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego - oddala skargę. 617


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 7 sierpnia 1998 r. (...) Minister Sprawiedliwości po rozpoznaniu odwołania Ryszarda R. od decyzji Prezesa Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 28 maja 1998 r. (...) wydanej w przedmiocie zwolnienia wymienionego z funkcji biegłego sądowego z dziedziny technologii przetwórstwa mięsnego rolnictwa i hodowli - na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy powyższa decyzję.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Prezes Sądu Wojewódzkiego w K. zwolnił Ryszarda R. z funkcji biegłego sądowego, powołując się na podstawę prawne par. 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych /Dz.U. nr 18 poz. 112/, tj. utratę warunków do pełnienia funkcji biegłego sądowego.

Prezes Sądu Wojewódzkiego uzasadnił zwolnienie ww. z funkcji biegłego ocena okoliczności dotyczących sprawy, w której został on powołany w charakterze biegłego sądowego, Z oceny tej wynika, że Pan Ryszard R. kontaktował się z oskarżonym w miejscu jego zamieszkania i prowadził własne postępowanie wyjaśniające mimo, że tego rodzaju działanie nie mieści się w zastrzeżonej dla biegłego samodzielności w doborze metod działania.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący polemizuje z treścią uzasadnienia decyzji, twierdząc, że do kontaktów z podejrzanym w sprawie zobowiązany został postanowieniem Prokuratury Rejonowej w L. z dnia 1.06.1992 r.

Minister Sprawiedliwości stwierdził, że od biegłych sądowych wymagane jest posiadanie nie tylko niekwestionowanej wiedzy i najwyższych kwalifikacji, ale także: zaufania publicznego, sumienności i bezstronności /art. 179 par. 2 i art. 180 par. 1 Kpk, oraz art. 282 par. 1 Kpc/ a ponadto zaufanie sądu do osoby biegłego /art. 181 par. 1 Kpk/.

Przepis par. 12 ust. 1 pkt 4 powołanego wyżej rozporządzenia stanowi, że biegłym sądowym może być osoba, która daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego. Osoba biegłego nie może nasuwać jakichkolwiek podejrzeń nierzetelności czy stronniczości.

Nawiązanie kontaktu osobistego z podejrzanym w miejscu jego zamieszkania oraz prowadzenie władnego dochodzenia w sprawie wykraczało poza zakreślone prawem granice funkcji biegłego sądowego.

Tym samym biegły naraził i siebie i Sąd, który reprezentował na zarzut stronniczości w sprawie oraz na szwank opinię sądu i pełniona funkcję biegłego sądowego.

Biegły Ryszard R. odmawiając Sądowi drugiej instancji prawa do własnej oceny faktów, odmiennej od oceny sądu pierwszej instancji i zarzucając sądowi w związku z tym stronniczość w ocenie tych faktów skarżący potwierdził, że zupełnie nie rozumie celowości utworzenia dwuinstancyjnej struktury sądownictwa oraz zasad działania niezawisłego sądu. Nie może zatem pełnić funkcji biegłego sądowego.

Powyższe decyzję zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ryszard R., wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z decyzja organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego.

Zarzucał zaskarżonej decyzji: 1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - to jest par. 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych /Dz.U. 1987 nr 18 poz. 112/ przez błędną wykładnię pojęcia "ważnych powodów" a w szczególności pojęcia "nienależycie wykonuje on swoje czynności", 2/ naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7, art. 77 i art. 107 par. 3 Kpa przez; a/ przyjęcie za podstawę decyzji stanu faktycznego sprzecznego z dowodami zebranymi w aktach (...) Sądu Rejonowego w L.

b/ nie wyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w tym nie przeprowadzenie w ogóle tak zasadniczego dowodu w sprawie jak dopuszczenie dowodu z akt (...) Sądu Rejonowego w L., c/ dowolną ocenę materiału dowodowego przez przyjęcie bez racjonalnego uzasadnienia, iż skarżący nie rozumie celowości utworzenia dwuinstancyjności struktury sądownictwa i zasad niezawisłego sądu,

d/ sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego przez przyjęcie wbrew dowodom, że biegły nawiązał prywatne kontakty z jednym z podejrzanych i własne dochodzenie,

e/ brak wskazania w uzasadnieniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezesa Sądu Wojewódzkiego w K. o zwolnieniu skarżącego z funkcji biegłego sądowego, stanowił przepis par. 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych /Dz.U. nr 18 poz. 112/.

Zgodnie z brzmieniem powyższego przepisu Prezes zwalnia z funkcji biegłego jeżeli biegły utracił warunki do pełnienia tej funkcji.

Jednym z warunków jaki winien spełniać biegły sądowy jest przymiot rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego /par. 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości/. Powołane wyżej przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości przewiduję zatem obowiązek zwolnienia z funkcji biegłego osoby, która utraciła rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego.

Organ podejmuje w przypadku stwierdzenia utraty rękojmi przez biegłego decyzję o zwolnieniu go z funkcji obligatoryjnie, przy czym ocenia spełniania przesłanki powołania na biegłego przewidzianej w par. 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości niewątpliwie należy do organu powołującego biegłego sądowego, czyli do Prezesa Sądu Wojewódzkiego.

W orzecznictwie sądowym przymiot rękojmi należytego wykonywania obowiązków odnośnie różnych funkcji, zawodów i uprawnień zawodowych znalazł swoje bogate odzwierciedlenie i pełna wykładnię tego pojęcia.

Przez rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego należy rozumieć całość cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących osoby biegłego sądowego, składających się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego /vide wyrok NSA z dnia 11 stycznia 1993 r. II SA 390/92 - nie publ./ takich cech charakteru jak szlachetność, prawość, uczciwość, sumienność i bezstronność łącznie.

Biegły sądowy jest organem pomocniczym Sądu i niewątpliwie winien cieszyć się również zaufaniem sądu /art. 181 par. 1 Kpk/.

Zarówno przepisy kodeksu postępowania cywilnego /art. 278-291 Kpc/ jak również przepisy kodeksu postępowania karnego /art. 176-184 i art. 274 Kpk/ wymagają od biegłego nie tylko wiedzy i wysokich kwalifikacji ale także sumienności, rzetelności i bezstronności co biegły potwierdza w składanym przez siebie przyrzeczeniu przed rozpoczęciem czynności biegłego.

Dlatego też każde podejrzenie nierzetelności czy też stronniczości w wykonywaniu obowiązków biegłego uprawnia do uznania, że biegły nie spełnia podstawowego warunku rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego.

Ocena zdarzenia związanego z osobę skarżącego, które było podstawą do podjęcia decyzji o zwolnieniu go z funkcji biegłego, a mianowicie nawiązanie osobistego kontaktu z podejrzanym w miejscu jego zamieszkania, co mogło przyczynić się do oskarżenia biegłego Ryszarda R. o występek z art. 239 par. 2 Kpk /żądanie korzyści materialnej od Jana J. w zamian za opracowanie dla niego korzystnej opinii/ dokonana przez organy obu instancji, jako zdarzenia powodującego utratę rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego nie mogła być uznana za dowolną lub pozbawione uzasadnionych podstaw. Do tego rodzaju oceny organ orzekający był w pełni uprawniony. Skarżący niewątpliwie postępując w sposób niezgodny z zasadami wykonywania obowiązków biegłego /unikanie wszelkich sytuacji, które mogłyby nasuwać podejrzenie o stronniczość/ naraził na szwank funkcję biegłego, która pełnił oraz opinię sądu w imieniu którego występował.

Postępowanie skarżącego polegające na nawiązaniu prywatnego kontaktu z jednym z podejrzanych w sprawie o niedobór, w której miał on opracować opinię jako biegły. Sąd Wojewódzki w N.-S. rozpatrując sprawę karne skierowane przeciwko skarżącemu uznał w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 lutego 1998 r. (...) jako absolutnie niedopuszczalne i dyskwalifikującego jako biegłego.

Trudno sobie wyobrazić, aby Prezes Sądu Wojewódzkiego jako organ Sądu, a także organ wykonujący funkcję z zakresu administracji publicznej w sprawach powoływania i zwalniania biegłych sądowych, powyższego stanowiska Sądu Wojewódzkiego w N.-S. nie wziął pod uwagę.

Zarzuty skarżącego sprowadzają się w zasadzie do niedozwolonej polemiki z prawidłowymi ustaleniami organu rozstrzygającego sprawę. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że organy obu instancji dopuściły się przy wydaniu zaskarżonych decyzji, naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7, art. 77, art. 107 par. 3 Kpa. Zdaniem Sądu sprawa została należycie wyjaśniona /art. 7 Kpa/ a materiał dowodowy został zebrany w sprawie w sposób wyczerpujący, a następnie rozpatrzony w całości /art. 77 par. 1 Kpa/, zaś uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera wszystkie konieczne elementy, które powinno zawierać zgodnie z dyspozycja przepisu art. 107 par. 3 Kpa.

Przede wszystkim należy zauważyć, że wbrew zarzutom skarżącego organy obu instancji miały pełne podstawy oprzeć się w swoich rozstrzygnięciach na ustaleniach dokonanych w sprawie karnej przez Sąd Wojewódzki, wyrażonych w uzasadnieniu wyroku tegoż Sądu z dnia 6 lutego 1998 r. jako Sądu odwoławczego rozpoznającego apelację Prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w L., który zapadł w sprawie (...), a na która powołuje się skarżący.

Oczywistym jest, że decydujące znaczenie w sprawie maja ustalenia dokonane przez Sąd II instancji i to one wiążą Sąd oraz inne organy a nie ustalenia nieprawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w L.

Dlatego też powoływanie się przez skarżącego wyłącznie na dowody zebrane w sprawie karnej przed Sądem I instancji, abstrahując od ostatecznych ustaleń i ocen materiału dowodowego dokonanych przez Sąd II instancji jest rzeczywiście niezrozumieniem istoty dwuinstancyjności sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również sprzeczności istotnych ustaleń organów z treścią zebranego materiału dowodowego gdyż fakt nawiązania kontaktu skarżącego jako biegłego z podejrzanym Janem Z. w miejscu zamieszkania jest niekwestionowany i nieprawda jest, że tego rodzaju kontakty wchodziły w zakres zlecenia wydania opinii biegłemu przez Prokuraturę Rejonowa w L.

Nietrafny jest także zarzut, że brak jest w uzasadnieniu decyzji podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, gdyż zarówno organ pierwszej instancji Prezes Sądu Wojewódzkiego w K., jak również organ odwoławczy - Minister Sprawiedliwości - przedstawiły w całości stan faktyczny sprawy ze wskazaniem dowodów na których oparte zostały ustalenia faktyczne w sprawie.

Jeszcze raz należy podkreślić, że wbrew całkowicie gołosłownemu stwierdzeniu skarżącego organy rozstrzygając sprawę oparły się nie na piśmie Przewodniczącego Wydziału Karnego Sądu Wojewódzkiego w N.-S. z dnia 24 lutego 1998 r. ale na dowodach zebranych w sprawie karnej i ustaleniach dokonanych przez Sąd Wojewódzki w N.-S. i przedstawionych szczegółowo w uzasadnieniu wyroku Sądu Wojewódzkiego w N.-S. z dnia 6 lutego 1998 r. (...).

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł żadnych podstaw do stwierdzenia, że w sprawie niniejszej naruszone zostały przepisy prawa materialnego, ewentualnie przepisy postępowania administracyjnego w stopniu, jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o przepisy art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ i dlatego oddalił skargę na mocy przepisu art. 27 ust. 1 cyt. wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.