Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1627/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 60; art. 64 ust. 1;
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 67a par. 1;
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędziowie: WSA Anna Wesołowska WSA Bożena Zwolenik Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2015 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia części należności z tytułu grzywien uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r. r. nr [...].


UZASADNIENIE

K. P. poprzez przyjęcie w dniu 23 sierpnia 2014r. mandatów karnych kredytowanych została zobowiązana do zapłaty grzywien nimi nałożonych, w kwocie 1.000,00 zł ( łącznie ).

Pismem z dnia 3 września 2014 r. zobowiązana zwróciła się do Wojewody [...] o jak wskazała "możliwość obniżenia kary" ze względu na brak środków na zapłatę. Wskazała, że nie jest w stanie zapłacić kwoty wynikającej z ww. mandatów karnych kredytowanych, ponieważ jej jedynym źródłem dochodu jest zasiłek stały z MOPR-u oraz zasiłek pielęgnacyjny. Ponadto zobowiązana wskazała, że jest osobą w starszym już wieku i bardzo chorą. Do wniosku załączyła kartę informacyjną leczenia szpitalnego.

Decyzją z [...] października 2014 r., znak: [...] Wojewoda [...] odmówił częściowego umorzenia grzywien nałożonych mandatami karnymi kredytowanymi. Skarżąca w dniu 17 października 2014 r wniosła do Ministra Finansów pismo, w którym zakwestionowała podjęte rozstrzygniecie wnosząc o umorzenie w całości nałożonych grzywien. Uznając pismo za odwołanie, Wojewoda [...] w trybie samokontroli wynikającej z art. 132 Kpa, przeanalizował ponownie sprawę uznając, że podjęta decyzja jest słuszna i nie ma podstaw do jej uchylenia lub zmiany podjętego rozstrzygnięcia.

Ze względu na wątpliwości dotyczące ww. pisma Minister Finansów wezwał zobowiązaną do wskazania, czy stanowi ono odwołanie od decyzji Wojewody Lubelskiego, czy jest nowym wnioskiem o całkowite umorzenie należności. Zobowiązana w piśmie z dnia 3 grudnia 2014r. wskazała, że pismo stanowi odwołanie i wnosi o umorzenie zobowiązania w całości.

Po rozpoznaniu odwołania decyzją z [...] lutego 2015r.nr [...], wydaną na podstawie art. 138 par 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 61 ust 3 pkt 1, art. 64 ust 1 w zw. z art. 57 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych ( Dz. U. Nr 157 poz. 1240 ze zm. ) Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Odnosząc się do w/w decyzji oraz do wniesionego od niej odwołania organ II instancji wskazał, że z dowodów zgromadzony w sprawie wynika, że zobowiązana prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest zasiłek z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w wysokości 389 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Jej miesięczne wydatki wynoszą 276,90zł i składają się na nie następujące cele: energia elektryczna, gaz, wywóz nieczystości, telefon oraz Internet. Ponadto zobowiązana ponosi koszty zakupu leków w wysokości od 100zł do 200zł miesięcznie. Strona posiada również zobowiązanie pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek w wysokości 1600 zł. Choruje też, co wynika z przedłożonej dokumentacji medycznej na wiele ciężkich chorób przewlekłych.

Następnie organ II instancji przypomniał, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych właściwy organ na wniosek może udzielać określonych w art. 55 ulg (m. in. umorzyć w części zobowiązanie) w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 przywoływanej ustawy. Przesłanki umorzenia w części zobowiązania są określone w art. 57 pkt 1 cytowanej ustawy, który stanowi, że na wniosek dłużnika należności mogą być umarzane w części, w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa.

W ocenie organu II instancji dopuszczalność umarzania należności w części na podstawie przepisów ustawy o finansach publicznych należności z tytułu grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych nie może być jak wskazał Minister interpretowana jako ustawowa ocena, że w każdym przypadku nie ma naruszenia interesu publicznego w takim umorzeniu, jeśli tylko spełnione są pozostałe przesłanki. Przesłanka interesu publicznego jest przesłanką samodzielną i jej spełnienie lub naruszenie podlega takim samym zasadom oceny jak pozostałych.

Organ odwoławczy wskazał, że umarzanie należności jest wyjątkiem od zasady, która stanowi istotę tego pojęcia: należności należy zapłacić w całości, ponieważ kara wymierzana jest przez określenie wysokości kwoty do zapłaty.

Przepisy odnoszące się do udzielania ulg w spłacie należności publicznoprawnych nie wyróżniają kategorii należności wynikających z grzywien, lecz obejmują je normą ogólną art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych, odnoszącą się do wszelkich, wcześniej niewymienionych rodzajów należności. Dlatego w odniesieniu do należności wynikających z kar w szerokim sensie, a więc również grzywien nakładanych za popełnienie wykroczeń, należy mieć na względzie szczególny — w porównaniu do powyżej wskazanych — charakter należności: do jej istoty należy to, że obok funkcji dochodowej Skarbu Państwa na pierwszy plan wysuwa się funkcja sankcyjna. Dłużnik jest zobowiązany do poniesienia określonego wydatku i celem tego wydatku jest odczucie straty po stronie dłużnika. Zgodnie z art. 84 Konstytucji każdy zobowiązany jest do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych określonych w ustawie. W związku z art. 42 Konstytucji, który określa zasadę nieuchronności odpowiedzialności karnej, należy uznać, że w systemie prawa należności wynikające z przepisów karnych mają szczególny charakter.

Obowiązek rzeczywistego poniesienia wydatku z majątku dłużnika przez zapłatę grzywny został szczególnie podkreślony przez ustawodawcę w art. 57 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275 z późn. zm.), w którym pomoc w spłacie kary grzywny jest tak negatywnie oceniona, że stanowi osobne wykroczenie. W literaturze wskazuje się, że zapłata grzywny przez inną osobę niż ukarany może zostać uznana również za przestępstwo poplecznictwa (por. komentarz do art. 57 Kodeksu wykroczeń (w:) Kodeks wykroczeń. Komentarz. Marek Bojarski, Wojciech Radecki. Wydawnictwo: C.H.Beck. Rok wydania: 2011. Wydanie: 5). Minister zauważył, że przepisy te nie uzależniają odpowiedzialności od zdolności płatniczych ukaranego, jego sytuacji rodzinnej i osobistej, a jednocześnie — że umorzenie należności w części prowadzi do tego samego skutku, któremu mają przeciwdziałać wskazane przepisy karne.

Z tego powodu, jak wskazano, umorzenie należności, także w części, wynikających z grzywien co do zasady obciążone jest wyraźnie negatywną oceną z punktu widzenia interesu publicznego.

Przez uzasadnione względy społeczne lub gospodarcze, w szczególności możliwości płatnicze dłużnika należy zdaniem organu odwoławczego rozumieć sytuacje nadzwyczajne, losowe przypadki, gdy dłużnik nie jest w stanie uregulować zaległości, a także normalną sytuację ekonomiczną, gdy uzyskiwane przez stronę dochody nie pozwalają na pokrycie koniecznych wydatków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2211/04, Lex nr 154626), albo też gdy żądanie zapłaty należności w tej sytuacji nie było uzasadnione pomimo formalnej wymagalności świadczenia. Podkreślono, że o istnieniu ważnych względów społecznych lub gospodarczych decydują obiektywne okoliczności ustalone przez organ na podstawie dowodów zebranych w sprawie. Okoliczności tych nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o potrzebie umorzenia w części zobowiązania, bowiem przyznanie tej ulgi jest instytucją nadzwyczajną.

Mając na uwadze doświadczenie życiowe, organ II instancji wskazał, iż istotnie skoro dochód uzyskiwany przez zobowiązaną ze świadczeń pomocy społecznej jest niewielki, jednorazowa spłata należności mogłaby stanowić obciążenie przy konieczności ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, jednakże istnienie długu nie zagraża utratą uzyskiwanych dochodów w wyniku egzekucji. Egzekucja należności publicznoprawnych, w tym grzywien, następuje z reguły zgodnie z ustawą z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.). Ustawa ta wyłącza spod egzekucji należności pieniężne pochodzące ze świadczeń z pomocy społecznej. A zatem osoba zobowiązana do zapłaty grzywny jest chroniona przed utratą środków pochodzących z tych świadczeń, a egzekucja grzywny nie będzie wobec niej możliwa. W związku z tym Minister Finansów stwierdził, że nie została spełniona przesłanka uzasadnionych względów społecznych lub gospodarczych, w szczególności możliwości płatniczych dłużnika.

Mając na uwadze przesłankę uzasadnionych względów społecznych, które odnoszą się do respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak: bezpieczeństwo prawne, porządek publiczny oraz ochrona moralności publicznej, organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie przyczyną powstania należności było działanie wnioskodawczyni, którego skutkiem było wymierzenie kar grzywien w wysokości i terminach płatności zaakceptowanych przez nią. Umorzenie zobowiązania zarówno w części powodowałoby uchylenie istotnych skutków orzeczonej kary oraz oznaczałoby nieuzasadnioną okolicznościami sprawy zgodę na rezygnację z należnego prawem dochodu Skarbu Państwa. Udzielenie wnioskowanej ulgi oznaczałoby poparcie dla dążenia do uniknięcia kary, przez przyjmowanie zobowiązania, którego dłużnik nie ma zamiaru wykonać wykorzystując argumenty, które powinien wskazać jako podstawę odmowy przyjęcia mandatu i żądania skierowania sprawy do sądu karnego, który ma możliwość nałożenia kar innego rodzaju niż grzywna.

Zdaniem Ministra wniosek dłużniczki nie spełnia żadnej przesłanki dopuszczającej umorzenie należności w części.

Na koniec Minister wyjaśnił i poinformował odwołującą się, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg (m. in. rozłożyć na raty zobowiązanie) w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 przywoływanej ustawy. Przesłanki rozłożenia na raty zobowiązania są określone w art. 57 ustawy, który stanowi, iż płatność całości lub części należności może zostać rozłożona na raty w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa. W takiej sytuacji, jak podał istnieje możliwość zwrócenia się ze stosownym wnioskiem o rozłożenie na raty do właściwego organu administracji publicznej , którym w sprawie niniejszej jest Wojewoda Lubelski.

Decyzję organu odwoławczego zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. P. domagając się ponownego przeanalizowania sprawy i umorzenia w całości nałożonej na nią kary grzywny.

Skarżąca zakwestionowała poczynione przez organ ustalenia. Wyjaśniła, iż wbrew temu co sugeruje organ wydatki dotyczące mieszkania, mediów jak i spłaty dwóch kredytów, łącznie z lekami wyliczone zostały błędnie. Z treści skargi jednoznacznie wynika że kwota 1000 zł nałożona mandatami karnymi o umorzenie, której wnosi wobec jej sytuacji materialnej oraz zdrowotnej związanej z chorobą nowotworową i cukrzycą nie jest możliwa przez nią do zapłacenia. W tej sytuacji skarżąca wnosi o jej umorzenie w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Badając prawidłowość zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów, Sąd stwierdził, że została ona podjęta z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, które to uchybienia mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przypomnieć w tym miejscu wypada, że kontrolując działalność administracji publicznej Sąd nie jest władny do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej w związku z czym - nawet w sytuacji jak w przedmiotowej sprawie, czyli uwzględnienia skargi na zaskarżoną decyzję – Sąd nie mógł uwzględnić wniosku strony skarżącej o umorzenie należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym kredytowanym.

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności wskazać należy na nieprawidłowe działanie organów obu instancji co do określenia przedmiotu i zakresu prowadzonego postępowania.

Rozpoznawana sprawa zainicjowana została bowiem wnioskiem skarżącej z 3 września 2014 r. którym zwróciła się do organu administracji o możliwość, jak wskazała "obniżenia kary" z tytułu grzywny (w wysokości 1000 zł.) nałożonej mandatami karnymi kredytowanymi w dniu 23 sierpnia 2014r. Wobec tak sformułowanego żądania skarżącej i pozostałej treści pisma, z którego wynikało, że skarżąca znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej utrzymując się w całości ze środków pomocy społecznej jak również z uwagi na wiek i stan zdrowia wymaga poważnego leczenia - organ bezkrytycznie przyjął, że skarżąca domaga się częściowego umorzenia należności i w ten sposób określił zakres żądania, a co za tym idzie przedmiot postępowania w sprawie. W ocenie Sądu stanowisko organu nie można uznać za prawidłowe. Co prawda jak wyżej wskazano strona w piśmie istotnie zawarła pytanie skierowane do organu o możliwość "obniżenia kary", nie mniej jednak z treści jej wniosku nie wynikało w żaden sposób, iż skarżąca widzi możliwość i deklaruje spłatę należności w jakiejkolwiek części. Wręcz przeciwnie. Jej wyjaśnienia, iż jest osobą starszą, poważnie chorą i pozostającą całkowicie na utrzymaniu opieki społecznej uzasadniały wobec istotnie nieprecyzyjnie określonego żądania konieczność zwrócenia się do strony o wyjaśnienie i sprecyzowania jej żądania, co do wnioskowanej ulgi poprzez wskazanie czy skarżąca wnioskuje rzeczywiście o umorzenie należności w części czy też jej wniosek dotyczy zastosowania ulgi poprzez umorzenie grzywny w całości, czego jak się okazało w rezultacie i jak wynikało z dalszego etapu postępowania (treści odwołania) strona się domagała.

Zaniechanie powyższego doprowadziło do błędnie określonego przez organy obu instancji tj. niezgodnie z wnioskiem strony przedmiotu postępowania, a w rezultacie do nierozpoznania wniosku zgodnie z żądaniem strony.

Po wtóre nie ulega żadnej wątpliwości, że grzywna nałożona w drodze mandatu karnego stanowi dochód budżetu państwa, a gdy nałoży ją funkcjonariusz organu podległego władzom jednostki samorządu terytorialnego – stanowi dochód tej jednostki samorządu. (art. 100 kkw).

Zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 ze zm., zwanej dalej: u.f.p., środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego:

1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

6) należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich;

7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

W myśl art. 64 ust. 1 u.f.p., właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60.

Powyższe oznacza, że stosownie do art. 55 u.f.p. niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty.

Zatem podkreślić należy z naciskiem - karnoprawny charakter należności objętej wnioskiem strony skarżącej (wynikający z istoty ukarania karą grzywny) nie może skutecznie uzasadniać odmowy umorzenia tych należności, gdyż w przeciwnym razie - co do zasady - wyłączałby stosowanie omawianej regulacji względem grzywien nakładanych mandatami karnymi.

Przepisy ustawy o finansach publicznych nie zawierają przesłanek, które warunkują dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, lecz zawierają odesłanie zawarte w art. 67 u.f.p., iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm., dalej: "o.p.").

W związku z powyższym Sąd zauważa, że organy rozpoznające przedmiotową sprawę nieprawidłowo stosowały art. 57 u.f.p., który w sprawie nie miał zastosowania niezależnie od tego, że strona ubiegała się o umorzenie w całości ciążącego na niej zobowiązania. Trzeba bowiem wyjaśnić, że przepisy art. 56 i art. 57 ufp stosuje się tylko do należności cywilnoprawnych, natomiast przedmiotowe należności są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym, o czym szerzej wyżej. Zatem brak było podstaw do stosowania art. 57 u.f.p. w zakresie przesłanek umorzenia należności. W sprawie zgodnie z art. 67 u.f.p. odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy działu III Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z art. 67a § 1 O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b (dotyczy podatnika prowadzącego działalność gospodarczą), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Decyzja organu ma charakter uznaniowy, lecz musi uwzględniać przesłanki zawarte w art. 67a § 1 O.p.

Podsumowując powyższe zasady postępowania dotyczące umarzania przedmiotowej należności stwierdzić należy, iż organ administracyjny przy wydawaniu decyzji w zakresie zastosowania ulg dotyczących niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym winien rozważyć czy za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia przedmiotowych należności przemawia ważny interes strony lub interes publiczny.

Powyższe przesłanki stanowią katalog zamknięty, dlatego też organ administracyjny rozpoznający sprawę winien rozpoznać wniosek o umorzenie w całości należności po wnikliwym ich zbadaniu. Przechodząc natomiast na grunt przedmiotowej sprawy trzeba wskazać, że organ wprawdzie wskazał nieprawidłowe przepisy dotyczące umorzenia jednak przeanalizował prawidłowe przesłanki uzasadniające umorzenie należności nie mniej, jak już wyżej wskazano nieprawidłowo orzekając jedynie w części żądania wniosku.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, iż skarżąca w swoim podaniu skierowanym do organu upatrywała zasadność zgłoszonego wniosku przede wszystkim zestawiając swoją bardzo trudną sytuację majątkową ( pozostawanie w całości na utrzymaniu opieki społecznej ) i zdrowotną ze znacznym, w jej ocenie rozmiarem wymierzonych jej kar, opiewających na łączną kwotę 1000 złotych. Wskazywała zatem przede wszystkim na przesłankę określoną w przepisie art. 67 O.p., czyli ważny interes dłużnika lub interes publiczny.

Odnosząc się do zasadniczego motywu skargi oraz argumentacji prezentowanej w toku postępowania administracyjnego dokonać należy, wykładni pojęcia "ważny interes dłużnika" oraz "interes publiczny", o których mowa w treści powoływanego przepisu. Na wstępie rozważań w tym zakresie wskazać trzeba, że są to pojęcie nieostre, jednakże stanowiące już wielokrotnie przedmiot rozważań sądów administracyjnych.

Zgodnie więc z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych o istnieniu ważnego interesu dłużnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny (p. wyrok WSA w Warszawie z 21 listopada 2012 r. Sygn. akt V SA/Wa 2119/12 – dostępne na stronie internetowej: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na pojęcie "interesu publicznego" składa się natomiast zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnieść do indywidualnej sytuacji wnioskodawcy. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanej wyżej wartości (p. wyrok WSA w Warszawie z 29 maja 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1964/05 – dostępne na stronie internetowej: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać tutaj również trzeba, iż jakkolwiek decyzje administracyjne dotyczące przedmiotowego umarzania należności pieniężnych, tak jak powoływał organ, mają charakter uznaniowy, to jednak pamiętać też należy, że decyzje wydane w tym trybie nie mogą być zupełnie dowolne. Przykładowo o źle rozumianej realizacji cechy uznaniowości rozstrzygnięcia organu świadczyć może przedstawienie stanu faktycznego sprawy oraz treści mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa przy jednoczesnym lakonicznym oświadczeniu o braku podstaw do uwzględnienia wniosku. Należy zatem mieć tutaj na uwadze, iż zwłaszcza negatywne rozstrzygniecie dotyczące umorzenia należności pieniężnej powinno być szczególnie przekonywująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów i co do prawa, ale także co do wyjaśniania motywów podjętej decyzji, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wnikliwie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygniecie jest ich logiczną konsekwencją.

Mając na uwadze powyższe rozważania dotyczące trybu oraz istotnych elementów oceny rozpoznawania wniosku o umorzenie należności Skarbu Państwa, stwierdzić należy, iż orzekający w sprawie organ administracyjny nie sprostał powyższym wymaganiom.

W kontekście oceny interesu publicznego prezentowane stanowisko organu jest nieprawidłowe.

Przez interes publiczny rozumieć należy , na co słusznie zwrócił uwagę organ wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa.

W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie badania przesłanek interesu publicznego oparte zostało na błędnej argumentacji, gdzie pomimo przytoczenia treści przepisów prawa oraz ich zasadniczej wykładni organ powołał twierdzenia na podstawie których wysnuł nieprawidłowe wnioski (tj. utożsamienie interesu publicznego z wpływami do budżetu Skarbu Państwa).

Odnosząc się zatem do twierdzenia organu, że umorzenie należności doprowadzi do uszczuplenia wpływu do Budżetu Państwa podnieść należy, że stanowisko to jest nieuzasadnione. Podobnie jak nie znajdujące umocowania w stanie faktycznym sprawy stanowisko, iż umorzenie zobowiązania powodowałoby uchylenie istotnych skutków orzeczonej kary i oznaczałoby poparcie dla dążenia do uniknięcia kary przez przyjmowanie zobowiązania, którego dłużnik nie ma zamiaru wykonywa wykorzystując argumenty , które powinien wskazać jako podstawę odmowy przyjęcia mandatu. Jak już wyżej wskazano karnoprawny charakter należności objętej wnioskiem strony skarżącej (wynikający z istoty ukarania karą grzywny) nie może skutecznie uzasadniać odmowy umorzenia tych należności, gdyż w przeciwnym razie - co do zasady - wyłączałby stosowanie omawianej regulacji względem grzywien nakładanych mandatami karnymi.

Bezpodstawne są także rozważania organu w zakresie oceny ważnego interesu dłużnika. Organ uznając, iż faktycznie sytuacja finansowa skarżącej jest bardzo trudna uznał, iż okoliczności te nie mają wystarczającego znaczenia dla uwzględnienia wniosku. Proste zestawienie ustalonych okoliczności faktycznych w zakresie dochodów skarżącej z ponoszonymi przez nią wydatkami na utrzymanie i leczenie skonstatować należy twierdzeniem, iż realnie brak jest jakichkolwiek możliwości zapłaty przez skarżącą wymierzonej jej kary. Bez wątpienia skarżąca jest niewypłacalna w ustalonym zakresie. Zasadniczo zgodzić należy się z powoływanym tutaj twierdzeniem organu, że trudna sytuacja majątkowa nie przesądza automatycznie o przyznaniu ulgi, jednak pamiętać trzeba, iż nie uprawniona jest także "automatyczna" odmowa przez organ udzielenia ulgi w sytuacji stwierdzenia trudnej sytuacji finansowej.

Reasumując powyższe, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że przeciwko umorzeniu skarżącemu kary pieniężnej przemawia interes publiczny, rozumiany w kategoriach interesu budżetu państwa, natomiast podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymagało, by interes publiczny i ważny interes dłużnika zostały należycie wyważone. Jakkolwiek w interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa, to interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa, ale też jako ograniczanie jego ewentualnych wydatków np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc społeczną (p. wyrok NSA z 30 maja 2001 r. sygn. akt III SA 830/00, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z interesem tego obywatela, jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym (p. wyrok WSA w Warszawie z 8 marca 2011 r., sygn. akt: V SA/Wa 2273/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym bardziej, że skarżąca pozostaje już całkowicie na utrzymaniu ze środków pomocy państwa, z których pokrywa również koszty leczenia ciężkich i przewlekłych chorób.

Czyniąc powyższe pozostające poza sporem ustalenia organy winny mieć na uwadze także i kwotę o umorzenie której chodzi. Nie powinno być bowiem tak, że postępowanie, które kwoty tej dotyczy może generować kwoty, które ją przewyższają. Zdaniem sądu instytucja uznania administracyjnego właśnie w takich sytuacjach jak sytuacja skarżącej winna pozwolić na rozważenie rezygnacji z opresyjności wobec obywatela i odstąpienie, przynajmniej w części od realizacji funkcji fiskalnych państwa.

Dbanie o budżet państwa (jego dochody) nie może zatem przesłaniać interesu strony, jej potrzeb, oraz rzeczywistej sytuacji materialnej i zdrowotnej. W ocenie sądu organ przekroczył w sprawie niniejszej granice uznania administracyjnego. Rozpoznając ją ponownie uwzględni powyższe oraz rozważy potrzebę uwzględnienia wniosku skarżącej w zakresie przez nią wskazanym. Pamiętać tu należy, iż możliwość skorzystania z ulgi w postaci umorzenia nie może być iluzoryczna.

Z powyższych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku