Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 357/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Asesor WSA - Joanna Gierak Protokolant - Rafał Dul po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... września 2006 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy 1. Uchyla zaskarżoną decyzję 2. Zasądza od Skarbu Państwa (środki budżetowe Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.) na rzecz A. Z. prowadzącego Kancelarię Indywidualną ul. B. ... w W. kwotę ... zł dwieście czterdzieści złote) powiększoną o 22% podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 25 października 2006 r. wniesionej przez L. S.

jest decyzja Prezesa wydana w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr ... z dnia ... września 2006 r. utrzymująca w mocy decyzję nr ... Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... czerwca 2005 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, oraz Fundusz Pracy.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 11 lutego 2005 r. zainteresowany złożył wniosek o umorzenie jego zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, oraz Fundusz Pracy.

W treści pisma wnioskodawca wskazał, iż decyzją nr ... z dnia ... stycznia 2005 r. ZUS - Inspektorat w Ł. uznał brak możliwości spłaty w ratach powstałego zadłużenia.

Decyzją nr ... Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... czerwca 2005 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu organ podał, iż wnioskodawca do wniosku o umorzenie składek nie dołączył dokumentów potwierdzających jego wyjątkowo trudną sytuację materialną. W związku z tym organ nie mógł uznać, iż w rozpatrywanej sprawie za umorzeniem składek przemawia ważny interes zobowiązanego. Organ odwołał się do § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej., zgodnie z którym to na zobowiązanym ciąży obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, gdyż spowodowałoby to ciężkie skutki dla niego i rodziny.

Pismem z dnia 24 czerwca 2005 r. zainteresowany złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, powołując się na swoją trudną sytuację materialną.

Decyzją z dnia ... lipca 2005 r. nr ... Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w imieniu Zakładu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia ... czerwca 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż skarżący nie przedstawił nowych dowodów i nie wskazał innych okoliczności niż wynikające z wniosku z dnia 17 lutego 2005r., które pozwalałyby na pozytywne załatwienie sprawy.

Wyrokiem z dnia 24 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 2468/05 stwierdził nieważność decyzji nr ... z dnia ... lipca 2005 r. wydanej przez Prezesa ZUS działającego w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu drugiej instancji wskazując, iż organem właściwym do rozpoznania sprawy był Minister Polityki Społecznej.

Postanowieniem z dnia ... lipca 2007 r. nr ... Minister Pracy i Polityki Społecznej przekazał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organowi właściwemu.

Decyzją nr ... z dnia ... września 2006 r. Prezes działając w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję nr ... z dnia ... czerwca 2006 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpoznania sprawy podano, iż w dniu 12 września 2006 r. został spisany kwestionariusz o stanie majątkowym wnioskodawcy oraz dołączono do wniosku nowe dowody tj :

* oświadczenie, iż zainteresowany nie korzysta z pomocy społecznej, nie ma orzeczonego stopnia niepełnosprawności, ponadto, iż wnioskodawca nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania

* decyzję nr .... z dnia ...08.2006r. o wymeldowaniu L. S. z pobytu stałego z lokalu w K. przy ul. G. ...

* upomnienie B. S.A. I Oddział w K. na kwotę ... zł

* pismo o rozwiązaniu z dłużnikiem umowy rachunku bankowego z dniem ....06.2006r. z Bankiem Spółdzielczym P. oraz wezwanie do zapłaty w kwocie ... zł

* zajęcia wierzytelności przez Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym w B. na kwotę: ... zł, oraz ...,00 zł

* nie zapłaconą fakturę M. Sp. z o.o. na kwotę ... zł

* wezwanie do spłaty zadłużenia w kwocie ... zł na rzecz T. S.A.

* wezwanie do spłaty zadłużenia w kwocie ... zł na rzecz Miasta K.

* PIT -36 za 2005r. gdzie wykazano przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie ... zł.

Prezes Zakładu podkreślił, iż zła sytuacja materialna oraz brak środków na pokrycie zadłużenia wobec ZUS nie przesądza o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku w zakresie umorzenia należności. Organ rentowy wskazał, iż pomimo trudnej sytuacji finansowej dłużnika, ze złożonych dokumentów nie wynika, iż korzysta on z pomocy społecznej. W ocenie organu oznacza to, iż sytuacja materialna nie zmusiła zainteresowanego do sięgania po tego rodzaju środki. Ponadto podkreślono, iż zobowiązania powstałe w innych instytucjach nie mogą stanowić przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organ II instancji zaznaczył, iż obecnie egzekucję prowadzi Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł., a ponadto dłużnik jest właścicielem działki o powierzchni ... m o wartości ...tys. zł, na której Zakład może ustanowić zabezpieczenie hipoteczne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa działającego w imieniu Zakładu nr ... z dnia ... września 2006 r. L. S. wskazał, iż swoją trudną sytuację materialną i socjalną przedstawił we wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS z dnia ... czerwca 2005 r. , która została dodatkowo udokumentowana w dniu ... września podczas spisywania kwestionariusza o stanie majątkowym. Skarżący podniósł, iż organ II instancji uznaje jego trudną sytuację, a mimo to nie zauważa przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności. Ponadto wskazał, iż odniósł się do twierdzeń organu o nie skorzystaniu przez niego z pomocy społecznej, w piśmie skierowanym do WSA w Warszawie z dnia 8 października 2005 r. Dłużnik zaznaczył, iż organ odwoławczy pominął Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. ( DZ. U. nr 141 ) nie biorąc pod uwagę ważnego interesu zobowiązanego powodując tym dla niego ciężkie skutki.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działając w jego imieniu wniósł o odrzucenie skargi, prezentując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Prezes ZUS podkreślił, iż skarżący nie dołączył żadnych dowodów świadczących o trudnej sytuacji materialnej na podstawie, których Zakład mógłby zająć stanowisko, iż za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Należy zaznaczyć, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja dotycząca umorzenia zaległości płatnika składek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Sąd oceniając rozpatrywaną sprawę uznał, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 11 lutego 2005 r. zainteresowany wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie jego zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, Wobec wniosku skarżącego, zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast, w myśl ust. 3a art. 28 cyt. ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Przywołane przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. tak przepis ust. 2 jak i ust 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III S.A. 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."

Dalej, podnieść trzeba, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowodowy zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę. W wyroku z 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV S. 703/99 LEX nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 kpa. (...) Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 kpa, skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i 107 § 3 kpa." (v. wyrok NSA sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67). Na tym tle warto też przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z 15 grudnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94), w którym Sąd zważył, iż: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych".

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7 , art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przede wszystkim stwierdzić należy, że uzasadnienie decyzji wydanej przez Prezesa ZUS w imieniu Zakładu nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie to ogranicza się bowiem praktycznie do przytoczenia dowodów zgromadzonych w sprawie. W zasadzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zawarto oceny zebranego materiału dowodowego, ani też dokonanej przez organ wykładni stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Zaznaczyć należy, że uznaniowy charakter przepisu -jak już to Sąd powyżej wywodził- nie może prowadzić do wydania rozstrzygnięcia dowolnego. Fakultatywny charakter art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie usprawiedliwia więc odstąpienia organu od prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz braku ustosunkowania się do zarzutów podnoszonych przez stronę postępowania. Natomiast organ w niniejszej sprawie poza przywołaniem dowodów zgromadzonych w sprawie nie uznał za celowe odnieść warunków umorzenia określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. ( Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm. dalej jako u.s.u.s.) oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń do stanu faktycznego niniejszej sprawy, tj. konkretnych warunków skarżącego

Stwierdzenie, iż nie kwestionuje się trudnej sytuacji dłużnika, uznanie, iż sytuacja materialna nie zmusiła dłużnika do korzystania z pomocy społecznej oraz powołanie się przez organ na fakt posiadania nieruchomości przez dłużnika i możliwość ustanowienia przymusowej hipoteki w celu zabezpieczenia spłaty, a także

fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. nie może być w ocenie Sądu uznane za wystarczające odniesienie się organu do sytuacji skarżącego, w kontekście przede wszystkim przesłanek wynikających z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy L. S. odwołał się do podstawy umorzenia jaką są zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego które mogą wystąpić w przypadku spłaty zadłużenia. Jak wynika z oświadczenia zainteresowanego z dnia 12 września 2006 r. L. S. nie korzysta z pomocy społecznej, nie ma orzeczonego stopnia niepełnosprawności, ponadto wnioskodawca nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania. Decyzją Burmistrza Miasta K. nr ... z dnia ...08.2006r. L. S. został wymeldowany z pobytu stałego z lokalu w K. przy ul. G. 10/26.

Jak wynika z kwestionariusza o możliwościach płatniczych płatnika składek z 12 września 2006 r. L. S. jest osobą stanu wolnego, posiada pełnoletnie dzieci, które prowadzą własne gospodarstwa domowe. Oprócz zadłużenia wobec ZUS zainteresowany ma zobowiązania z tytułu zadłużenia wobec B. S.A. I Oddział w K. na kwotę ... zł, wobec B. oddział w K. w kwocie ... zł. Ponadto dłużnik posiada zobowiązania wobec T.S.A. w kwocie ... zł, wobec M. Sp. z o.o. na kwotę ... zł oraz wobec Miasta K. z tytułu zadłużenia w kwocie ... zł. Ponadto wobec skarżącego prowadzona jest egzekucja wierzytelności przez Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym w B. na kwotę: ... zł, oraz ... zł. Według PIT -36 za 2005r. L. S. wykazał przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie ... zł., zaś dochód wykazany został w wysokości ... zł.

Powyższe okoliczności w dużej części organ przywołał w zaskarżonej decyzji.

Należy wskazać jednak, iż organ nie odniósł się do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w treści zaskarżonej decyzji.

Rozstrzygając sprawę ponownie organ rentowy winien uwzględnić całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a następnie na tej podstawie dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny. Winien przy tym wziąć pod uwagę okoliczności przedstawiane przez stronę w kierowanej do organu korespondencji. Powyższe musi znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.

Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy w kontekście przepisów prawa materialnego (zwłaszcza art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności.

Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 tegoż Kodeksu stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Stosownie zaś do art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji Zakładu w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Jak wynika z treści uzasadnienia wyroku NSA z dnia 15 listopada 2006 r. Sygn. akt II GSK 224/06 ,, organem administracyjnym wydającym decyzje w trybie przewidzianym w art. 83 ust. 4-6 u.s.u.s. jest ZUS a nie Prezes Zakładu. Zwrot ,,stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy-- zawiera jedynie wskazanie podmiotu do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Stanowisko to znajduje wyraźne potwierdzenie w treści art. 66 ust. 4 oraz 83 ust. 4,6 i 7 ustawy. W szczególności w art. 83 ust. 6 i 7 kompetencje do rozpatrzenia ,,odwołania-- czyli wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznano Zakładowi, a nie Prezesowi Zakładu.

W sprawie niniejszej decyzję organu pierwszej instancji podpisała z upoważnienia Prezesa Zakładu dyrektor oddziału Zakładu M. O.. Organem pierwszej instancji był jednakże Zakład. Zgodnie zaś z art. 73 ust. 1 u.s.u.s. Prezes Zakładu kieruje Zakładem i reprezentuje go na zewnątrz.

Ta sama osoba - dyrektor Oddziału ZUS w Ł. jako dyrektor organu pierwszej instancji, podpisała również decyzję wydaną po rozpatrzeniu sprawy ponownie rozpatrując sprawę w postępowaniu, do którego stosuje się przepisy o postępowaniu odwoławczym.

W rezultacie M. O. podpisała obie wydane w niniejszej sprawie decyzje. W celu zapewnienia bezstronności, rzetelności postępowania oraz działania w interesie strony nie winna powstrzymać się od udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. W świetle tego przepisu M. O. nie powinna brać udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w rezultacie, którego wydano zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Sądu całkowicie chybione i zbędne jest również wskazanie Prezesa Zakładu w nagłówku decyzji organu pierwszej instancji, skoro nie jest on organem podejmującym tę decyzję. Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać oznaczenie organu, który ją wydał. Wynikające z opisanych błędów naruszenie tego przepisu nie miało jednakże istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ z treści decyzji wynika, że podjęte zostały przez właściwe organy.

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił tę decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zakres w jakim uchylona decyzja nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.