Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1105/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 10 ust. 2, art. 12
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 14 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym
article: art. 25 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 879
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców.
article: art. 92a ust. 1 i 6, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 27 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi F. B. na decyzję Główny Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013r. nr [...] w przedmiocie nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 22 lit. a, lit. h, lit. s, art. 92a, art. 92b,art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265, ze. zm., zwanej dalej: u.t.d.) , lp.: 5.1, 5.2, 5.3, 5.6, 6.1.5, 6.3.1, 6.3.6., 6.3.7, 6.3.8, 6.3.10 i 6.3.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 6 – 8 oraz art. 10 ust. 5 lit. a Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. WE L 102 z dnia 11 kwietnia 2006 r.), art. 14 ust. 2, art. 15 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r. ze zm.), § 2 i § 3 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych (Dz. U. z 2007 r., Nr 159, poz. 1128 ,ze zm.), art. 23a, art. 23 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o systemie tachografów cyfrowych (Dz. U. z 2012 r., poz. 1155), art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie odpowiednich danych z jednostek pojazdowych oraz kart kierowców z dnia 1 lipca 2010 r. (Dz. Urz. UE.L Nr 168), art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r., poz. 1155), art. 1 decyzji wykonawczej Komisji Europejskiej z dnia 7 czerwca 2011 r., nr K(2011)3759 w sprawie obliczania dziennego czasu prowadzenia pojazdu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, po rozpoznaniu odwołania F. B. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r., nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy.

Z uzasadnienia oraz akt administracyjnych wynika, że powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Na podstawie upoważnienia [...] z dnia [...] lipca 2012 r. inspektorzy Wojewódzkiej Inspekcji Transportu Drogowego przeprowadzili w dniach od [...] sierpnia do [...] października 2012 r. kontrolę w siedzibie przedsiębiorcy F.B.. Kontrola obejmowała okres od [...] sierpnia 2011 r. do [...] sierpnia 2012 r. Ustalenia kontroli zawarte zostały w protokole nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Ustalono, iż przedsiębiorca posiadał licencję na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy i zatrudniał w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli kierowców w liczbie średnio w przedziale ustawowym od 11 do 50.

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], na podstawie art. 93 ust. 1 u.t.d. oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia [...] października

2012 r., nr [...] nałożył na przedsiębiorcę F.B. karę pieniężną w wysokości [...] zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie:

lp. 6.3.7 załącznika nr 3, przez nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za każdy dzień ,

lp. 5.3.1 i 5.3.2. załącznika, przez skrócenie dziennego czasu odpoczynku,

lp. 6.1.5. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące przez kierowcę nieposiadającego własnej, ważnej karty kierowcy,

lp. 5.1.1. przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 15 minut do jednej godziny,

lp. 5.2.1. i 5.2.2. przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy,

lp. 5.6.1. za przekroczenie całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni,

lp. 6.3.6. brak na okazanej wykresówce przepisowych wpisów: stanu licznika w chwili zakończenia użytkowania pojazdu,

lp. 6.3.8. okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawierała wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy,

lp. 6.3.1. nieuzasadnione użycie kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu,

lp. 6.3.8. okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy,

lp. 6.3.6. brak na okazanej wykresówce przepisowych wpisów: imienia i nazwiska kierowcy,

lp. 6.3.7. nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu,

lp. 6.3.12. naruszenie obowiązku wczytywania danych urządzenia rejestrującego,

lp. 6.3.10. okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, na której stwierdzono dokonanie niedozwolonych, bez użycia urządzenia rejestrującego, ręcznych, automatycznych lub półautomatycznych zapisów prędkości, aktywności lub przebytej drogi.

W odwołaniu F.B. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji w zakresie naruszeń określonych w załączniku nr 3 do u.t.d. pod lp.: 5.1 - 5.3, 5.6, 6.1.5, 6.3.1, 6.3.6.1., 6.3.6., 6.3.7, 6.3.10 i 6.3.12 oraz umorzenie przedmiotowego postępowania, zarzucając decyzji nieważność stosownie do art. 156 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) w zakresie naruszeń określonych w załączniku.

W uzasadnieniu odwołania strona odniosła się m.in. do art. 2 Konstytucji RP, a także art. 6, 7, 8, 77 § 1 oraz art. 80 i 81 k.p.a. oraz judykatury, wskazując iż sprawa powinna być rozpoznana w sposób sprawiedliwy i obiektywny.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż górną granicę sumy kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy określa art. 92a ust. 3 u.t.d., zgodnie z którym dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio od 11 do 50 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli suma kar pieniężnych nie może przekroczyć 20.000 zł. W dalszej części uzasadnienia organ dokonał dokładnej analizy materiału dowodowego i pomimo wskazania poszczególnych nieprawidłowości ustaleń organu I instancji – nie ma to znaczenia dla końcowego wymiaru kary pieniężnej, ze względu na ustawową górną granicę. W ocenie organu do naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien znać i nie dopuścić do ich zaistnienia, wiąże się to bowiem z należytą starannością przedsiębiorcy i obowiązkiem nadzoru nad przestrzeganiem przepisów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie art. 6 – 10, art. 68 oraz art. 77 k.p.a. poprzez niedokładne rozpatrzenie sprawy, ustalenie stanu faktycznego niezgodnie z regułami procedury administracyjnej i niepodjęcie kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie wystarczającego materiału dowodowego, a także niepoinformowanie (w tym niezapewnienie czynnego udziału w postępowaniu) o zakończeniu postępowania w sprawach na poziomie organu I i II instancji przed wydaniem decyzji oraz art. 4 pkt 22 u.t.d. i przepisów wykonawczych poprzez pominięcie zapisów na rewersach.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż nie przesłuchano kierowców, w związku z czym materiał dowodowy był niepełny. Ponadto, zdaniem skarżącego zapewnił on właściwą organizację i dyscyplinę pracy, wobec czego naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności od niego niezależnych. Nadto podniósł, że do większości naruszeń doszło wyłącznie przez samowolne zachowanie kierowców, którzy nie dostosowali się do panujących w przedsiębiorstwie procedur.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż wbrew twierdzeniom skarżącego – zawiadomił skutecznie o zakończeniu postępowania administracyjnego, natomiast strona w odwołaniu nie wskazała żadnych nowych dowodów. W ocenie organu materiał dowodowy wyklucza tezę, iż naruszenia wynikały z okoliczności niezależnych od skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej jako: p.p.s.a.)

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca, nie uchybiają przepisom prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organy administracji dokonały prawidłowego ustalenia okoliczności stanu faktycznego koniecznych do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, należycie oceniły zgromadzony materiał dowodowy i dokonały prawidłowej wykładni przepisów stanowiących podstawę do wydania decyzji.

Dokonując rozważań odnoszących się do zarzutów skargi wypada podkreślić, że z założenia rygorystyczne zasady wykonywania działalności transportowej określone m.in. ustawą o transporcie drogowym i ustawą o czasie pracy kierowców ukształtowane zostały z uwzględnieniem obowiązujących w tej sferze przepisów unijnych. Wskazać należy, że art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 1155, ze zm.) nakazuje pracodawcy prowadzić ewidencję czasu pracy kierowców w różnych formach i przechowywać ją przez okres 3 lat po zakończeniu okresu nią objętego. Ustawa o czasie pracy kierowców odsyła w zakresie rejestracji norm dotyczących okresów prowadzenia pojazdów, obowiązkowych przerw wprowadzeniu i gwarantowanych okresów odpoczynku do rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz.. UE z 2006 r. nr L102, s.1), które z kolei w zakresie urządzeń rejestrujących odsyła do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz.. UE z 1985 r. nr L 370, s.8, ze zm.). Wymienione rozporządzenia są przepisami unijnymi dotyczącymi przewozów drogowych, o których mowa wart. 92a ust. 1 i 6 oraz art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Przepisy prawa unijnego, które państwa członkowskie mają obowiązek stosować bezpośrednio w swoim porządku prawnym, wyznaczają dla przedsiębiorstw realizujących transport drogowy oraz kierowców obowiązki, których realizacja ma służyć zasadniczo zapewnieniu bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Wymienione przepisy wyznaczają zakres naruszeń skonkretyzowanych w wymienionym załączniku nr 3 do u.t.d., ustalającym wysokość kary za każde z naruszeń.

Nałożona na stronę skarżącą kontrolowaną decyzją GITD kara była wynikiem uznania, iż wyniki przeprowadzonej w dniach od 20 sierpnia do 3 października 2012 r. kontroli w siedzibie przedsiębiorstwa transportowego ujawniły przypadki wykonywania transportu drogowego z naruszeniem przepisów o czasie prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerwach i odpoczynkach, nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za każdy dzień, dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące przez kierowcę nieposiadającego własnej, ważnej karty kierowcy, braki w okazanych wykresówkach zakwalifikowane jako naruszenia wskazane w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym lp. 5.1 - 5.3, 5.6, 6.1.5, 6.3.1, 6.3.6.1., 6.3.6., 6.3.7, 6.3.10 i 6.3.12.

W ocenie Sądu, wbrew wywodom skargi, również postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie kontrolowanej decyzji - przeprowadzone zostało przez organy w sposób wolny od wad i uchybień, które mogły by mieć istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Podkreślić należy, iż przeprowadzenie prawidłowego postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie aktu rozstrzygającego sprawę uzależnione jest od uwzględnienia treści regulacji prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Przepisy prawa materialnego niejako bowiem determinują przebieg postępowania dowodowego, wyznaczając jego kierunek i zakres, a to w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do okoliczności mających w sprawie istotne znaczenie.

Jak wynika z akt administracyjnych skarżący był informowany o treści art. 10 k.p.a., a w odwołaniu nie wskazał nowych dowodów, co stanowiło przesłankę rozstrzygnięcia przez organ I instancji w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania, z którym strona odwołująca miała możliwość zapoznania się.

Administracyjne kary pieniężne mogą być nakładane za naruszenie określonych w art. 6-9 rozporządzenia nr 561/2006 zasad dotyczących dziennego czasu prowadzenia pojazdu, tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, łącznego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni oraz okresów dziennego i tygodniowego odpoczynku kierowcy. Ustalając, iż doszło do takiego naruszenia należy brać pod uwagę dyspozycję przepisu art. 12 rozporządzenia nr 561/2006, powołanego w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji. Stosownie do treści tego przepisu "pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, kierowca może odstąpić od przepisów art. 6-9 w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Kierowca wskazuje powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój". Powołany art. 12 Rozporządzenia nr 561/2006 może zatem stanowić podstawę do odstąpienia przez prowadzącego pojazd od obowiązujących norm czasu pracy, jednakże pod pewnymi warunkami. Warunki te, jako wyjątki od zasady, muszą być interpretowane ściśle. Jednym z nich jest wskazanie przez kierowcę odręcznie na wydruku z urządzenia rejestrującego, najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój przyczyny, powodującej koniczność odstąpienia od obowiązującej normy. Podkreślenia w związku z tym wymaga, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa zasadą przy wykonywaniu transportu drogowego jest obowiązkowa rejestracja czasu pracy kierowcy przy pomocy zainstalowanego w pojeździe urządzenia rejestrującego - tachografu. Stosownie do art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1, w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Wykresówki, wydruki, oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Obowiązek ten wynika również z przepisów rozporządzenia nr 561/2006. W tym kontekście wykładnia językowa, jak i systemowa art. 12 rozporządzenia nr 561/2006, prowadzi do wniosku, że jedynym dowodem w sprawie stanowiącym podstawę dla ustaleń odstąpienia od norm określających wymiar czasu pracy kierowców jest tylko i wyłącznie odręczna adnotacja kierowcy na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy sporządzona w okresie o którym mowa w art. 12. Przytoczone uregulowanie wyraźnie ogranicza zakres postępowania dowodowego wyrażonego w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż prawodawca w pewnym sensie nawiązał tu do tzw. formalnej teorii dowodów, zgodnie z którą określone okoliczności mogą być wykazane tylko przy pomocy ściśle określonych dowodów. Nie jest bowiem sprzeczne z zasadami wyrażonymi w tych przepisach ustalenie, że pewne fakty mogą być udowodnione jedynie za pomocą ściśle określonych dowodów, w sytuacji istnienia ku temu wyraźnej podstawy prawnej ( vide: wyrok NSA z 24 listopada 2011 r., w sprawie II GSK 1183/10 oraz z dnia 30 listopada 2012 r. w sprawie II GSK 1776/11, baza orzeczeń.nsa.gov.pl ).

W ocenie Sądu, wbrew wywodom skargi zasadne pozostało też stanowisko organów odnośnie uznania, iż w okolicznościach sprawy nie zaszły podstawy do zastosowania przepisów art. 92b ust. 1 i 92c ust.1 ustawy o transporcie drogowym.

Zgodnie z art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,

b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,

c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe(AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

W przypadku stwierdzenia tych okoliczności, za naruszenie powołanych przepisów karze grzywny, na podstawie stosownych przepisów, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń( ust. 2).

W myśl zaś art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Powołane powyżej przepisy, co prawda przewidują możliwość zwolnienia przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie prawa, jednakże jest to uzależnione od wykazania, że dołożył on należytej staranności, to znaczy uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa.

W ocenie Sądu dla prawidłowej wykładni i stosowania powołanych przepisów konieczne jest ich łączne odczytywanie. Zawarta w nich regulacja prowadzi do wniosku, iż dla zwolnienia się z odpowiedzialności za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku (czyli zwolnienie od kary pieniężnej), podmiot wykonujący przewóz winien zapewnić właściwą organizację i dyscyplinę pracy kierowców oraz prawidłowe zasady wynagradzania, a naruszanie wskazanych przepisów przez kierowcę musi być wynikiem takich zdarzeń i okoliczności, na powstanie których podmiot nie miał wpływu lub których nie mógł przewidzieć. Dopiero wówczas spełnione są ustawowe przesłanki zwalniające przedsiębiorcę od odpowiedzialności za naruszanie przepisów ustawy o transporcie drogowym, która zbliżona jest do odpowiedzialności ukształtowanej na zasadzie ryzyka.

W niniejszej sprawie organ II instancji prawidłowo wskazał w uzasadnieniu, że okazana wykresówka z tachografu analogowego zamontowanego w pojeździe o numerze rejestracyjnym [...] przez kierowcę P. S. z dnia [...] grudnia 2011 r. z końcowym stanem licznika [...] km., jak również okazana wykresówka następna używana w tym pojeździe przez kierowcę W. O. w dniu [...] grudnia 2011 r. z początkowym stanem licznika [...] km., przy stwierdzeniu braku [...] km. nie stanowi podstawy wbrew stanowisku organu I instancji uznania braku wykresówki, a tym samym naruszenia lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Organ bowiem zobowiązany jest do ustalenia aktywności konkretnego kierowcy, co nie jest równoznaczne z ustaleniem historii stanu licznika pojazdu. Dlatego też niezasadnym było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 500 zł za opisany wyżej stan faktyczny, jednakże mimo stwierdzonego uchybienia, nie miało to wpływu na końcowy wymiar kary pieniężnej nałożonej przez Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji bardzo szczegółowo odniósł się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego, dokonując analizy zapisów danych z karty każdego z kierowców. Również w odniesieniu do twierdzeń strony skarżącej o prawidłowości wczytywania danych wskazał, że naruszenie stwierdzono w związku z nieterminowym zczytywaniem danych z urządzenia rejestrującego. Podpisy cyfrowe plików przekazanych podczas kontroli wskazują na przekroczenie terminów (maksymalny okres na wczytanie odpowiednich danych nie może przekraczać 90 dni).

Odpowiedzialność przedsiębiorcy, prowadzącego usługi transportu drogowego nie jest oczywiście odpowiedzialnością absolutną za cudze czyny, bowiem istnieje możliwość zwolnienia się przedsiębiorcy z odpowiedzialności za działania osób, którymi posługuje się on w wykonaniu działalności, jeżeli wykaże okoliczności wymienione właśnie w cytowanym wyżej przepisie. W tym przypadku skarżący przedsiębiorca w żaden sposób takich okoliczności nie wykazał, do czego był zobowiązany, by ewentualnie się ekskulpować.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ odwoławczy w motywach zaskarżonej decyzji odniósł się do przełożonych dokumentów, stwierdzając, że nie mogą one stanowić podstawy wyłączenia odpowiedzialności strony skarżącej, gdyż ma ona obowiązek organizowania pracy kierowcy w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń przepisów.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie zapewnił on w swoim przedsiębiorstwie właściwej organizacji i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającej przestrzegania przez kierowców przepisów prawa. Podkreślić raz jeszcze należy, że przedsiębiorca jest odpowiedzialny za działania kierowców i ponosi z tego tytułu ryzyko w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Zauważyć także należy, że przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy, prowadzonej dokumentacji pojazdów i stosowanie, w przypadku stwierdzenia, naruszeń właściwych środków dyscyplinujących.

Podkreślić z całą stanowczością należy, że obowiązkiem przedsiębiorcy jest nadzór nad zachowaniami ludzkimi (w tym nad przestrzeganiem czasu pracy kierowcy). Kierowca samodzielnie prowadzi pojazd i wówczas trudno jest o osobisty nadzór pracodawcy. Tej okoliczności nie można jednak kwalifikować w kategoriach "braku wpływu". Przedsiębiorca ma bowiem obowiązek organizować tak pracę kierowców, aby nie dochodziło do naruszeń w zakresie czasu ich pracy. Nie jest więc uprawniona interpretacja skarżącego, że z art. 92b ust. 1 wynika jedynie obowiązek odpowiedniego skonstruowania i wręczenia kierowcom zakresu obowiązków, spełniającego kryteria wskazane w tym przepisie, a konieczność kontrolowania przestrzegania nałożonych obowiązków jest wprowadzeniem przez organ dodatkowej przesłanki niewynikającej z powyższej regulacji prawnej. W orzecznictwie sądowym akcentuje się bowiem, że to rolą przedsiębiorcy jest zapewnienie takiej organizacji pracy i postawy zatrudnionych kierowców, by praca tych ostatnich odbywała się w sposób bezpieczny, bez stwarzania zagrożenia dla życia i mienia innych użytkowników dróg, a także życia i zdrowia kierowcy (por. wyrok NSA z 17 listopada 2010r., sygn. akt II GSK 976/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo wręczenie nawet najbardziej wyczerpującego zakresu obowiązków jest niewystarczające do uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Zgodnie z treścią art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust. 1 w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Zgodnie z ust. 3 przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeśli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego państwa członkowskiego lub w państwie trzecim. Stwierdzić więc należy, że treść przepisu art. 92b ust. 1u.t.d. nie może być zaś interpretowana w taki sposób, który dopuszczałby zwolnienie przedsiębiorcy z obowiązku określonego m.in. w art. 10 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, do którego się odwołuje. Odpowiedzialność wynikająca z powyższych przepisów obejmuje zarówno odpowiedzialność za własne działania i zaniechania przedsiębiorcy, jak również za działania i zaniechania osób, z pomocą których wykonuje swoje zadania.

To nie organ, lecz przewoźnik powinien udowodnić, przedstawiając odpowiednie dowody, że mimo zachowania należytej staranności nie można było uniknąć zdarzenia lub okoliczności, z którym prawo wiąże naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowy. Jednakże w opinii sądu funkcjonowanie wewnętrznej organizacji pracy, stosunki panujące w przedsiębiorstwie i postępowanie kierowców w zakresie czasu pracy nie są, co do zasady, przesłankami egzoneracyjnymi w rozumieniu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. i obciążają przedsiębiorcę. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że w przepisie tym chodzi o sytuacje nadzwyczajne, działanie siły wyższej , że w dyspozycji tego przepisu nie mieszczą się w szczególności sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, ale które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieści się w zakresie regulacji zacytowanych przepisów. Rzeczą przedsiębiorcy jest właściwy dobór osób współpracujących.

W ocenie Sądu organy wykazały zatem naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, które uzasadniały nałożenie kar. Ich wysokość została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów ustawy i załącznika do ustawy o transporcie drogowym.

Wobec powyższego należało uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. są zdaniem Sądu bezzasadne, bowiem postępowanie przeprowadzone zostało w sposób właściwy, a rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób wystarczający i zgodny z art. 107 § 3 k.p.a. W żaden też sposób nie można zarzucić organowi odwoławczemu niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym, w tym niewłaściwą ich wykładnię.

W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.