Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 613/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 103, 104
journal: Dz.U. 2015 poz 594
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia
article: art. 138
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Protokolant st.sekr.sąd Sylwia Rosińska- Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieprzestrzeganie przepisów w zakresie znakowania środków spożywczych oddala skargę


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., znak [...] Główny Inspektor Sanitarny (dalej: "GIS""), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") w związku z art. 103 ust. 1 pkt 1 i 1b lit. c oraz art. 104 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (dalej: "u.b.ż."), po zapoznaniu się z odwołaniem A.L. prowadzącej działalność gospodarczą "[...] " A. L., reprezentowanej przez r. pr. M. P. od decyzji nr [...][...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] W. (dalej: "[...] PWIS") z dnia [...] września 2016 r. znak: [...], nakładającej na nią karę pieniężną:

1) w wysokości 3 000 zł w związku z faktem nieprzestrzegania wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych w art. 52 a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, a także wymagań w tym zakresie określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 27 ust. 6 pkt 2 tej ustawy;

2) w wysokości 6 000 zł w związku z faktem nieprzestrzegania wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych - określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/EW Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektywy Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządza komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L 304/18 z dnia 22 listopada 2011 r.),

- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

GIS wyjaśnił w uzasadnieniu, że pełnomocnik A. L. odwołał się od decyzji nr [...][...] PWIS z dnia [...] września 2016 r. nakładającej na nią ww. karę pieniężną zarzucając naruszenie art. 103 ust. 1 pkt 1, art. 103 ust. 1 pkt lb lit. c oraz art. 104 ust. 2 u.b.ż., poprzez pominięcie w sprawie istotnych okoliczności faktycznych, które stanowią podstawę wydanej zaskarżonej decyzji, w szczególności, co do zakresu stwierdzonego naruszenia, co przełożyło się na nałożenie rażąco wysokiej kary oraz naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 104 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie, co przyczyniło się w znacznym stopniu do wydania decyzji sprzecznej z powoływanymi przepisami, w wyniku niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także dowolnej ocenie dowodów, co doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych.

GINB opisał szczegółowo żądania A. L., a następnie dokonał opisu ustalonego stanu faktycznego, stwierdzając, co następuje.

Pismem z dnia 17 grudnia 2015 r. GIS przekazał do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. (dalej: "PPIS") interwencję dot. wprowadzania przez firmę [...] A. L. do obrotu na odległość niewłaściwie oznakowanych środków spożywczych oraz o wprowadzaniu do obrotu produktu pn. "czystek", niebędącego przedmiotem powiadomienia GIS o wprowadzeniu go po raz pierwszy do obrotu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z powyższym, pismem z dnia 18 grudnia 2015 r [...] PIS w D. wezwał A. L. do złożenia wyjaśnień oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających zakup produktów wprowadzanych do obrotu.

W dniu 22 grudnia 2015 r. w obecności A. L. przeprowadzono tematyczną kontrolę sanitarną w zakresie oceny prezentacji, reklamy środków spożywczych wprowadzanych do obrotu za pomocą portalu aukcyjnego [...] oraz strony [...] W protokole kontroli nr [...] udokumentowano, iż strona wprowadzała do obrotu w formie sprzedaży wysyłkowej następujące środki spożywcze:

1) "[...] " oraz "[...] " - przez stronę internetową [...], pod nickiem [...],

2) "Czystek", "[...] ", "Młody jęczmień", "Trawa cytrynowa", "Orzech wioski łuskany", "Kasza jaglana", "Olej kokosowy Extra [...] " oraz "[...] 100% Pasta sezamowa" - przez stronę internetową [...].

W dniu kontroli A. L. przedstawiła dokumenty handlowe (faktury) potwierdzające zakup wymienionych środków spożywczych. Dokonano także przeglądu portalu aukcyjnego [...] - zapisano, iż pod [...]:[...] nie są wprowadzane do obrotu żadne produkty żywnościowe.

28 grudnia 2015 r. [...] PIS ustalił też - po dokonaniu sprawdzenia portalu aukcyjnego [...] i strony [...] - brak reklamy i prezentacji środków spożywczych.

Zgodnie z dokonaną dnia 3 lutego 2016 r. oceną [...] PIS prezentacji i reklamy oferowanych do sprzedaży środków spożywczych, organ ten ustalił, że w zakresie środków:

1. 100% czystek suszony cięty

• stosowano sformułowania takie jak m.in.: "zapobiega chorobie niedokrwiennej serca", "opóźnia procesy starzenia", zapobiega ... atopowemu zapaleniu skóry", "hamuje rozwój wirusów", które naruszają art. 7 ust. 1 lit. b oraz art. 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1169/2011 - poprzez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada;

• stosowano oświadczenia zdrowotne niezgodne z wykazem oświadczeń dopuszczonych do stosowania tj. rozporządzeniem Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiającym wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (Dz. Urz. UE LI36/1), zwanym dalej "rozporządzeniem 432/2012", oraz z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 oraz z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz.U. UE L 404 z 30.12.2006, str. 9, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1924/2006" - oświadczenia zdrowotne odnoszące się do czystka, np.: "ma działanie oczyszczające", "ma ogromną zdolność wychwytywania i usuwania wolnych rodników";

2. Czystek

• zastosowano zapisy takie jak m.in.: "Posiada właściwości antybakteryjne, antywirusowe i antygrzybiczne", "Wykazuje działanie antyalergiczne (antyhistaminowe)", "Pomaga w zapobieganiu chorobie niedokrwiennej serca, rozpuszczając zatory i zakrzepy. Działa na krętka wywołującego boreliozę, zarówno chroniąc przed zakażeniem, jak i w trakcie leczenia już zakażenia", które naruszają art, 7 ust. 1 lit. b oraz art. 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1169/2011 - poprzez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada;

• zastosowano oświadczenia zdrowotne niezgodne z wykazem oświadczeń dopuszczonych do stosowania tj. rozporządzeniem nr 432/2012 - oświadczenia zdrowotne odnoszące się do czystka, np.: "Usuwa metale ciężkie z organizmu, szczególnie łatwo wiąże kadm", "Działa odmładzająco i witalizujące na nasz organizm";

3. Młody jęczmień

• brak informacji przeznaczonej dla konsumenta tj. ilości netto żywności wyrażonej w jednostkach masy w przypadku produktów innych niż płynne wymaganej zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. e oraz art. 23 rozporządzenia nr 1169/2011, ponadto zgodnie z art. 14 ww. rozporządzenia taka informacja w sytuacji sprzedaży na odległość środków spożywczych opakowanych jest również obowiązkowa i musi być dostępna dla klienta przed ostatecznym dokonaniem zakupu;

• brak informacji dot. specjalnych warunków przechowywania produktu wymaganej zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. g rozporządzenia nr 1169/2011, ponadto zgodnie z art. 14 ww. rozporządzenia taka informacja w sytuacji sprzedaży na odległość środków spożywczych opakowanych jest również obowiązkowa i musi być dostępna dla klienta przed ostatecznym dokonaniem zakupu;

4. Trawa cytrynowa .

• zastosowano następujący zapis: "Ma też właściwości zdrowotne: działa przeciwdepresyjnie, ... który narusza art. 7 ust. 1 lit. b oraz art. 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1169/2011 z - poprzez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada;

• zastosowano oświadczenia zdrowotne niezgodne z wykazem oświadczeń dopuszczonych do stosowania tj. rozporządzeniem nr 432/2012 oraz z rozporządzeniem nr 1924/2006 - oświadczenia zdrowotne odnoszące się do trawy cytrynowej, np.: "pobudza krążenie i trawienie, przez co działa rozgrzewająco", "Wpływa także korzystnie na koncentrację i pamięć";

5. Orzech włoski łuskany

• zastosowano następujący zapis: "Orzechy włoskie pomagają zapobiegać wysokiemu ciśnieniu krwi. Przeciwutleniacz w nich zawarty wspiera układ odpornościowy i działa przeciwnowotworowo", co stanowi naruszenie art. 7 ust. 1 lit. b oraz art. 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1169/2011 - poprzez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada;

• zastosowano oświadczenia zdrowotne niezgodne z wykazem oświadczeń dopuszczonych do stosowania tj. rozporządzeniem nr 432/2012 oraz z rozporządzeniem nr 1924/2006 - oświadczenia zdrowotne odnoszące się do orzechów włoskich, np.: "regulują pracę układu nerwowego", "korzystnie wpływają na wygląd skóry", "poprawiają naszą koncentrację i pamięć";

6. Kasza jaglana

• zastosowano zapisy takie jak: "Ma właściwości antywirusowe, zmniejsza stan zapalny błon śluzowych ", które naruszają art. 7 ust, 1 lit. b oraz art. 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1169/2011 - poprzez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada;

• zastosowano oświadczenia zdrowotne niezgodne z wykazem oświadczeń dopuszczonych do stosowania tj. rozporządzeniem nr 432/2012 oraz z rozporządzeniem nr 1924/2006 - oświadczenia zdrowotne odnoszące się do krzemionki, np.: " ...krzemionkę, mającą wpływ na mineralizację kości, włosy, skórę i paznokcie" i lecytyny, np., " ...która korzystnie wpływa na pamięć i koncentrację";

• brak informacji dot. specjalnych warunków przechowywania produktu wymaganej zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. g rozporządzenia nr 1169/2011, ponadto zgodnie z art. 14 ww. rozporządzenia taka informacja w sytuacji sprzedaży na odległość środków spożywczych opakowanych jest również obowiązkowa i musi być dostępna dla klienta przed ostatecznym dokonaniem zakupu;

7. Olej kokosowy Extra [...]

• zastosowano zapis taki jak: "Zawiera kwas laurynowy, który...zwalcza między innymi opryszczkę ... Kwas ten jest również pomocny w leczeniu łysienia", który narusza art. 7 ust. 1 lit. b oraz art. 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1169/2011 - poprzez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada;

• zastosowano oświadczenia zdrowotne niezgodne z wykazem oświadczeń dopuszczonych do stosowania tj. rozporządzeniem nr 432/2012 oraz z rozporządzeniem nr 1924/2006 - oświadczenia zdrowotne odnoszące się do np. do oleju kokosowego: "Korzystnie wpływa na pracę serca i układu krwionośnego redukując poziom złego cholesterolu LDL i tym samym zmniejszając ryzyko miażdżycy. ", " ... przy przeziębieniach i zapaleniach górnych dróg oddechowych, dla wzmocnienia organizmu, przy walce z nadwagą, dla alergików, - łagodzi katar sienny ... na choroby skóry - hipoalergiczny dla walczących z łuszczycą, zapaleniem skóry, egzemą, łupieżem, trądzikiem, na tarczycę, dla walczących z chorobami układu nerwowego - choroba Alzheimera, Parkinsona, stwardnienie rozsiane", i kwasu laurynowego: " ...wspomaga układ odpornościowy, walkę z wirusami, bakteriami i grzybami";

• brak informacji dot. specjalnych warunków przechowywania produktu wymaganej zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. g rozporządzenia nr 1169/2011, ponadto zgodnie z art. 14 ww. rozporządzenia taka informacja w sytuacji sprzedaży na odległość środków spożywczych opakowanych jest również obowiązkowa i musi być dostępna dla klienta przed ostatecznym dokonaniem zakupu;

8. [...] 100% Pasta sezamowa

• zastosowano zapis taki jak: "[...]... zaliczana jest do grupy produktów superfood", który narusza art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1169/2011 - poprzez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada;

• zastosowano oświadczenia zdrowotne niezgodne z wykazem oświadczeń dopuszczonych do stosowania tj. rozporządzeniem nr 432/2012 oraz z rozporządzeniem nr 1924/2006 - oświadczenia zdrowotne odnoszące się do pasty sezamowej [...]. tj. "Regularne spożywanie [...] zapobiega odkładaniu się cholesterolu we krwi, wspomaga spalanie tłuszczy oraz wspiera pracę wątroby, układu pokarmowego, a także systemu nerwowego";

9. [...]

• zastosowano następujący zapis: "Preparat daje ci znacznie większe bezpieczeństwo odnośnie zapobiegania chorobie nowotworowej", który narusza art. 7 ust. 1 lit. b oraz art. 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1169/2011 - poprzez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada oraz zastosowano zapisy odwołujące się do właściwości leczniczych produktu takie jak: "Dr M., pediatra, przedstawił wyniki badań na grupie 630 dzieci, potwierdzające 70% mniej zachorowań i 80% mniej użycia antybiotyków w skali roku przy systematycznym wspieraniu dzieci [...] " - jednocześnie w prezentacji zapisano: "[...] został zatwierdzony przez Komisję Antydopingową, jako suplement dozwolony do stosowania przez sportowców"; ww. informacje wprowadzają konsumenta w błąd, co do przeznaczenia tego środka spożywczego;

• zastosowano oświadczenia zdrowotne niezgodne z wykazem oświadczeń dopuszczonych do stosowania tj. rozporządzeniem nr 432/2012 oraz z rozporządzeniem nr 1924/2006 - np. ,, [...] jest pomocny w codziennym wspieraniu układu odpornościowego, we wzmacnianiu i zrównoważaniu układu immunologicznego... ", "Masz do czynienia z naturalnym, opatentowanym preparatem, wykazującym nie tylko zdolność najskuteczniejszego wspierania komórek układu obronnego, ale także zapewniającym odpowiednią równowagę pracy całości układu immunologicznego. "Dodatkowo działa odmładzająco na organizm" Ponadto oświadczenia powinny odnosić się do składników zawartych w produkcie, a nie do całego środka spożywczego, ponieważ to właśnie poszczególne składniki lub substancje były przedmiotem oceny naukowej Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA);

• brak wymienionego wykazu składników produktu zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. b rozporządzenia - zgodnie z art. 14 rozporządzenia nr 1169/2011 taka informacja w sytuacji sprzedaży na odległość środków spożywczych opakowanych jest również obowiązkowa i musi być dostępna dla klienta przed ostatecznym dokonaniem zakupu;

• brak informacji dot. specjalnych warunków przechowywania produktu wymaganej zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. g rozporządzenia nr 1169/2011 - zgodnie z art. 14 ww. rozporządzenia taka informacja w sytuacji sprzedaży na odległość środków spożywczych opakowanych jest również obowiązkowa i musi być dostępna dla klienta przed ostatecznym dokonaniem zakupu;

• brak wymienionych oraz wyszczególnionych składników/substancji mogących powodować alergie lub reakcje nietolerancji zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1169/2011 - zgodnie z art. 14 ww. rozporządzenia taka informacja w sytuacji sprzedaży na odległość środków spożywczych opakowanych jest również obowiązkowa i musi być dostępna dla klienta przed ostatecznym dokonaniem zakupu.

Powiadomieniem GIS z dnia [...] marca 2014 r. A. L. poinformowała o wprowadzeniu po raz pierwszy do obrotu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej suplementu diety pn.: "[...] ", wyprodukowanego w USA. Jednakże z uwagi na zawartość [...] krowiego, Departament Żywności Prozdrowotnej GIS zwrócił się do A.L., m.in. o przedstawienie dokumentacji potwierdzającej spełnienie wymagań dla ww. składnika jakościowych oraz mikrobiologicznych oraz o doprecyzowanie informacji na etykiecie.

W dniu 14 marca 2016 r. [...] PIS zwrócił się z wnioskiem do [...] PWIS o nałożenie kary pieniężnej na A. L. na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 u.b.ż., tj. za reklamowanie, prezentację i promocję środków spożywczych wprowadzanych do obrotu za pośrednictwem strony internetowej [...] oraz portalu aukcyjnego [...] pod [...]:[...] - niezgodnie z rozporządzeniem nr 1169/2011.

[...] lipca 2016 r. A.L. oświadczyła, że sprzedała na platformie allegro.pl w okresie 01.09.2015 - 12.07.2015 dwa opakowania suplementu diety [...].

[...] sierpnia 2016 r. A. L. oświadczyła [...] PIS, że w okresie 01.09.2015 - 28.12.2015 sprzedała 2 opakowania suplementu diety [...] na platformie [...] pod [...]:[...]. Wartość 1 opakowania wynosiła 139,65. Na platformie [...] nie sprzedała żadnego produktu.

W dniu [...] września 2016 r. [...] PWIS na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 i lb lit. c oraz art. 104 u.b.ż., decyzją nr [...] nałożył na A. L. prowadzącą działalność pn. "[...] " A. L. karę pieniężną w wysokości:

1) 3 000 zł w związku z faktem nieprzestrzegania wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych w art. 52a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, a także wymagań w tym zakresie określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 27 ust. 6 pkt 2 tej ustawy;

2) 6 000 zł w związku z faktem nieprzestrzegania wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych - określonych w rozporządzeniu nr 1169/2011.

GIS wyjaśnił, że główną zasadą prawa żywnościowego jest zapewnienie konsumentom podstawowych informacji do dokonywania świadomych wyborów dotyczących żywności i uniemożliwienie wszelkich praktyk wprowadzających konsumenta w błąd. Aby uzyskać wysoki poziom ochrony zdrowia konsumentów i zagwarantować im prawo do informacji, należy zapewnić odpowiednie informowanie konsumentów na temat spożywanej przez nich żywności. Na wybory dokonywane przez konsumentów mogą wpływać m. in. względy zdrowotne, ekonomiczne, środowiskowe, społeczne i etyczne.

W celu zapewnienia zgodności i spójności prawa Unii Europejskiej dobrowolne zamieszczenie oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych w oznakowaniu środków spożywczych, w tym w ich reklamie, prezentacji lub promocji powinno odbywać się zgodnie z rozporządzeniem nr 1924/2006. Informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd w szczególności, co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności, co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji; przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada; przez sugerowanie, że środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podane środki spożywcze mają takie właściwości, zwłaszcza przez szczególne podkreślenie obecności lub braku określonych składników lub składników odżywczych.

Informacje na temat żywności, w tym umieszczone na materiałach reklamowych, promocyjnych wykorzystywanych do prezentacji środków spożywczych muszą być rzetelne i łatwe do zrozumienia dla przeciętnego odbiorcy. Dlatego też, informacje na temat żywności (za wyjątkiem naturalnych wód mineralnych i żywności specjalnego przeznaczenia żywieniowego) nie mogą przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi bądź też odwoływać się do takich właściwości.

W świetle art. 17 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463), zwanego dalej: "rozporządzeniem (WE) nr 178/2002", całkowitą odpowiedzialność za jakość zdrowotną środka spożywczego wprowadzanego do obrotu oraz za treść informacji umieszczonych na jego opakowaniu lub w prezentacji i reklamie ponosi przedsiębiorca wprowadzający środek spożywczy do obrotu.

Analizując dokumentację GIS wziął pod uwagę, że przytoczone w zaskarżonej decyzji treści oznakowania 9 środków spożywczych, w tym m. in. suplementu diety, wskazują bezsprzecznie, iż A. L. naruszyła obowiązujące przepisy prawa żywnościowego, tj. art. 7 ust. 1 lit. b, art. 7 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 4 rozporządzenia nr 1169/2011.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. b ww. rozporządzenia nr 1169/2011 informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada. Ponadto w myśl art. 7 ust. 3 ww. rozporządzenia, z zastrzeżeniem odstępstw przewidzianych w prawie Unii mającym zastosowanie do naturalnych wód mineralnych i żywności specjalnego przeznaczenia żywieniowego, informacje na temat żywności nie mogą przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi bądź też odwoływać się do takich właściwości.

Art. 7 ust. 4 ww. rozporządzenia stanowi, że wyżej cytowane ustępy mają również zastosowanie do reklamy i prezentacji środków spożywczych, w szczególności kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu ustawienia oraz otoczenia, w jakim są pokazywane.

Zgodnie z art. 52a u.b.ż. środki spożywcze mogą być znakowane oświadczeniami żywieniowymi i zdrowotnymi pod warunkiem spełniania wymagań określonych w rozporządzeniu nr 1924/2006.

Kierując się powyższym stanem prawnym - [...] PWIS zaskarżoną decyzją słusznie uznał, iż zastosowane w oznakowaniu produktów stwierdzenia przypisują środkom spożywczym właściwości zapobiegania chorobom, które sprawiają, iż przeciętny konsument może zrozumieć, że ma do czynienia z produktem, który leczy określone schorzenia, co stanowi naruszenie przepisów art. 7 ust. 1 lit. b, art. 7 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 4 ww. rozporządzenia nr 1169/2011.

Zgodnie z definicją suplementu diety, określoną w art. 3 ust. 3 pkt 39 u.b.ż. "jest to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie w postaci: kapsułek, tabletek, drażetek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach płynów i proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych ilościach jednostkowych, z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego".

Natomiast w świetle definicji podanej w art. 2 pkt 32 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. poz. 271, z późn. zm.), "produktem leczniczym jest substancja lub mieszanina substancji, przedstawiana jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi lub zwierząt lub podawana w celu postawienia diagnozy lub w celu przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne".

Powyżej przytoczone definicje w sposób zasadniczy odróżniają ogólne właściwości i przeznaczenie środków spożywczych, w tym suplementów diety od produktów leczniczych. W szczególności dotyczy to "innego efektu fizjologicznego", który w przypadku suplementu diety należy rozumieć jako optymalizację prawidłowych fizjologicznych funkcji organizmu (utrzymanie, wspomaganie, optymalizowanie), a nie przywracanie, odbudowa, zapobieganie, czy też modyfikacja funkcji fizjologicznych, właściwych dla produktu leczniczego.

GIS zwrócił uwagę, że oznakowanie suplementów diety powinno podawać konsumentom rzetelną informację zawierającą niezbędne dane wynikające z funkcji i przeznaczenia produktu, mając na uwadze również to, że suplementy diety są przeznaczone dla osób zdrowych i mają na celu utrzymać, bądź zachować podstawowe funkcje fizjologiczne organizmu, a nie zapobiegać chorobom bądź też ich leczyć. W celu przywrócenia, bądź odzyskania właściwego stanu zdrowia stosuje się produkty lecznicze.

Zgodnie z dokumentem Rady Europy z dnia 7 lutego 2008 r. pt.: "[...])" odbudowywanie prawidłowych funkcji fizjologicznych jest działaniem produktów leczniczych, a stan homeostazy występujący u człowieka charakteryzuje się pozostawaniem wszystkich parametrów życiowych w normach, określonych dla osoby zdrowej.

Środek spożywczy, w tym suplement diety, nie może posiadać właściwości produktu leczniczego oraz nie przywraca, nie odbudowuje, ani też nie modyfikuje funkcji fizjologicznych organizmu.

W nawiązaniu do cytowanych w zaskarżonej decyzji oświadczeń zdrowotnych GIS wyjaśnił, iż wprowadzanie do obrotu środków spożywczych oznakowanych oświadczeniami żywieniowymi i zdrowotnymi, które nie spełniają wymagań określonych w rozporządzeniu nr 1924/2006, narusza art. 52a u.b.ż. Z art. 2 ust. 2 pkt 1 i 5 ww. rozporządzenia wynika, że "oświadczenie" oznacza każdy komunikat lub przedstawienie, które zgodnie z przepisami wspólnotowymi lub krajowymi, nie jest obowiązkowe, łącznie z przedstawieniem obrazowym, graficznym lub symbolicznym w jakiejkolwiek formie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że żywność ma szczególne właściwości. Natomiast oświadczeniem zdrowotnym jest każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników a zdrowiem.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 1924/2006 oświadczenia zdrowotne są zabronione, o ile nie są one zgodne z ogólnymi wymaganiami zawartymi w rozdziale II i wymaganiami szczególnymi oraz o ile nie zostało udzielone w odniesieniu do nich zezwolenie zgodnie z ww. rozporządzeniem i nie figurują w wykazie dozwolonych oświadczeń zawartym w art. 13 i 14 ww. rozporządzenia.

Unijny wykaz dozwolonych oświadczeń zdrowotnych z art. 13 rozporządzenia nr 1924/2006 został opublikowany w rozporządzeniu nr 432/2012. Poza wspomnianym wykazem, istnieje grupa oświadczeń zdrowotnych pozostających w procesie oceny przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (tzw. pending list) i stanowi jedynie informację, że takie oświadczenie zostało złożone do EFSA i jest w trakcie oceny.

Art. 5 rozporządzenia nr 1924/2006 reguluje ogólne warunki stosowania oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych. Stosownie do treści tego artykułu stosowanie oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych jest dozwolone jedynie w przypadkach, gdy spełnione są następujące warunki:

a) na podstawie ogólnie uznanych dowodów naukowych potwierdzone zostało, że obecność lub brak, albo też obniżona zawartość w danej żywności lub kategorii żywności składnika odżywczego lub innej substancji, do której odnosi się oświadczenie, ma korzystne działanie odżywcze lub fizjologiczne;

b) składnik odżywczy lub inna substancja, której dotyczy oświadczenie:

- jest zawarty(-a) w produkcie końcowym w znaczącej ilości określonej w przepisach wspólnotowych lub - gdy nie istnieją takie przepisy - w ilości, która ma zgodne z oświadczeniem działanie odżywcze lub fizjologiczne, co potwierdzają ogólnie uznane dowody naukowe; lub - nic jest w nim zawarty - lub jest zawarty(-a) w obniżonej ilości, która ma zgodne z oświadczeniem działanie odżywcze lub fizjologiczne, co potwierdzają ogólnie uznane dowody naukowe;

c) w odpowiednich przypadkach, składnik odżywczy lub inna substancja, której dotyczy oświadczenie, występuje w postaci przyswajalnej przez organizm;

d) ilość produktu, jakiej spożycia można racjonalnie oczekiwać, zapewnia znaczącą ilość składnika odżywczego lub innej substancji, której dotyczy oświadczenie, określoną w przepisach wspólnotowych lub - gdy nie istnieją takie przepisy - znaczącą ilość, która przyniesie zgodne z oświadczeniem działanie odżywcze lub fizjologiczne, co potwierdzają ogólnie uznane dowody naukowe.

Analizując treść art. 5 rozporządzenia nr 1924/2006 GIS podkreślił, iż odnosi się on jedynie do składnika odżywczego lub innej substancji i wskazuje, że przedmiotem oświadczenia zdrowotnego może być tylko składnik odżywczy lub inna substancja (a nie cały produkt).

Zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 1924/2006, odniesienie do ogólnych nieswoistych korzyści jakie przynosi dany składnik odżywczy może być zamieszczane jedynie w przypadku gdy towarzyszy mu autoryzowane oświadczenie zdrowotne z art. 13 ww. rozporządzenia (oświadczenia zdrowotne inne niż dotyczące zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci) lub art. 14 rozporządzenia nr 1924/2006 (oświadczenia o zmniejszaniu ryzyka choroby oraz oświadczenia odnoszące się do rozwoju i zdrowia dzieci). Natomiast art. 13 tego rozporządzenia wyraźnie dotyczy jedynie oświadczeń zdrowotnych opisujących lub powołujących się na rolę składnika odżywczego lub innej substancji (a nie cały produkt).

W dokumencie z dnia 19 czerwca 2012 r. "[...] ", który wskazuje ogólne zasady elastyczności treści oświadczeń zdrowotnych, wskazano, że klauzula zamieszczona w Unijnym Rejestrze oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności stwierdza, że oświadczenia zdrowotne powinny odnosić się wyłącznie do składnika odżywczego, substancji, żywności lub kategorii żywności, dla których uzyskały autoryzację, nie zaś do produktu, który je zawiera. Wynika to z zasady, że autoryzowane oświadczenie opisuje określony związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy spożyciem danej substancji a zdrowiem, który EFSA poprzez naukową ocenę uznał za uzasadniony.

W dokumencie tym wskazano jako przykład autoryzowane oświadczenie: "X przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego". W odniesieniu do produktu Y zawierającego odpowiednią ilość składnika odżywczego X, można zastosować następujące oświadczenia: "X przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego" lub "Y zawiera X, który przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego".

W dokumencie tym wskazano również, iż nie można stosować następujących oświadczeń: "Y przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego " lub "Y przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Y zawiera X", gdyż nie ma jasnego powiązania pomiędzy składnikiem odżywczym X a deklarowanym efektem.

W związku z powyższym należy uznać, iż oświadczenia powinny odnosić się do składników zawartych w produkcie, a nie do całego środka spożywczego, ponieważ to właśnie poszczególne składniki lub substancje były (lub będą) przedmiotem oceny naukowej przez EFSA.

W odniesieniu do pozostałych kwestii związanych z oznakowaniem przedmiotowych środków spożywczych tj. niezastosowaniem przez stronę wymagań wynikających z przepisów art. 9 ust. 1 lit. b, c, g w związku z art. 14 ww. rozporządzenia nr 1169/2011, DPWIS słusznie nałożył karę pieniężną również w tym zakresie. Nie ulega więc wątpliwości, że strona, jako podmiot wprowadzający żywność do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez internet ponosi pełną odpowiedzialność za jej oznakowanie, w tym, reklamę, prezentację oraz promocję zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Znajomość i przestrzeganie przepisów prawa żywnościowego jest obowiązkiem każdego podmiotu działającego na rynku spożywczym. Zgodnie bowiem z art. 17 rozporządzenia nr 178/2002, odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności na wszystkich etapach jej produkcji, przetwarzania i dystrybucji ponosi podmiot działający na rynku spożywczym. Przedsiębiorca odpowiada nie tylko za jakość zdrowotną środków spożywczych wprowadzanych do obrotu lecz również za treść informacji umieszczonych na jego opakowaniu lub prezentacji i reklamie. Ponadto zgodnie z definicją ujętą w art. 3 pkt 8 ww. rozporządzenia nr 178/2002, "wprowadzanie na rynek" oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie, oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania.

GIS zauważył, że Państwowa Inspekcja Sanitarna ma obowiązek sprawowania nadzoru nad działalnością polegającą na produkcji lub wprowadzani środków spożywczych, a głównym celem tego jest ochrona interesów konsumentów i umożliwienie im świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Prawo żywnościowe jednoznacznie określa, że "etykietowanie, reklama i prezentacja żywności, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumenta w błąd". Zatem obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny i niewzbudzający wątpliwości konsumenta.

Obowiązek prawidłowego znakowania jest niezależny od innych obowiązków wynikających z przepisów prawa żywnościowego. Z tej przyczyny ustawodawca przewidział w ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia odrębną karę, niezależną od innych uchybień sankcjonowanych na mocy tej ustawy, w przypadku nieprzestrzegania wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych.

GIS powołał się na dyspozycję art. 103 ust. 1 pkt 1 oraz art. 103 ust. 1b lit. c u.b.ż. i uznał, że zarzuty odwołania nie są zasadne. Podkreślił, że [...] PWIS dokonując ustaleń oparł się na treści protokołu kontroli z dnia 22 grudnia 2015 r. oraz załączników do tego protokołu kontroli nr [...] - z wydruków z ww. portali internetowych z dnia 17 i 18 grudnia 2015 r. A.L. podpisała protokół bez uwag i zastrzeżeń, a w późniejszym terminie nie zgłaszała ani do [...] PIS, ani do [...] PWIS uwag do treści protokołu. Nie informowała, że strona [...] była unieruchomiona i w fazie projektowania. Załączone do odwołania wydruki z ww. strony internetowej z zapisem, że jest ona w organizacji pochodzą z października 2016 r., a więc nie dotyczą stanu podlegającego ocenie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. W ocenie GIS wydruki te były niewiarygodne i powoływane wyłącznie na potrzeby złożenia odwołania celem uchylenia się przez stronę choćby w części od odpowiedzialności.

Ponadto GIS nie zgodził się ze stwierdzeniem zawartym w odwołaniu, że sam fakt prezentacji środków spożywczych na stronie internetowej, wraz z przypisywaniem im właściwości leczenia i zapobiegania chorobom nie może wprowadzać w błąd potencjalnych konsumentów.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nie dokonania przez organ 1 instancji dokładnej analizy sytuacji finansowej przedsiębiorcy, GIS wyjaśnił, iż strona (jak zapisano w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 19.08.2016 r.) miała prawo do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji oraz złożenia wszelkich wyjaśnień w sprawie wraz z ewentualnymi dowodami. A. L. nie skorzystała z tego prawa, organ zaś uwzględnił przy wydawaniu decyzji i wymierzeniu kary pieniężnej wskazaną przez stronę ilość podanej przez nią w oświadczeniach pisemnych sprzedaży przez portal internetowy [...]. Pozostałe informacje na które powoływała się w odwołaniu dotyczące jej sytuacji rodzinno-bytowej nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie mieszczą się w przesłankach wymiaru kar pieniężnych, o których mowa w art. 104 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Odnośnie uwag strony dotyczącej jej dotychczasowej działalności, organ poczynił w tym przedmiocie ustalenia i opisał czym strona się zajmowała i w jakim okresie czasu prowadzona była przez nią działalność w zakresie objętym przepisami prawa żywnościowego.

W ocenie GIS zarzut strony błędnego uznania przez organ I instancji wysokiego stopnia szkodliwości społecznej czynu popełnionego przez przedsiębiorcę, jest nietrafiony. Umieszczanie nieprawdziwych informacji przy prezentacji i reklamie środków spożywczych, mających na celu wzrost sprzedaży i tym samym uzyskanie korzyści majątkowej, jest procederem wyjątkowo nagannym. Ludzie dotknięci różnego rodzaju chorobami, także o podłożu nowotworowym, zachęceni opisem środków spożywczych mających poprawić stan ich zdrowia ("hamuje rozwój wirusów") czy tez zapobiegać poważnym schorzeniom ("zapobiega chorobie niedokrwiennej serca", "działa na krętka wywołującego boreliozę, zarówno chroniąc przed zakażeniem jak i w trakcie leczenia...") nabierają mylnego przekonania, iż taki środek spożywczy w rzeczywistości wykazuje działanie i właściwości przedstawione przez przedsiębiorcę wprowadzającego je do obrotu. Tego rodzaju postępowanie może również spowodować, że ludzie chorzy zrezygnują z zażywania leków, bądź wizyty u lekarza specjalisty na rzecz spożywania żywności mającej rzekomo właściwości lecznicze.

Ponadto nawet jeśli A. L. korzystała z informacji zamieszczonych na portalach internetowych innych sprzedawców, na co wskazuje w odwołaniu przypisując sprzedawanym przez siebie produktom ww. właściwości, świadczy to przynajmniej o niedbalstwie strony, gdyż podejmując się wprowadzania do obrotu tych produktów winna była uzyskać w tym zakresie wiedzę z wiarygodnych, a powszechnie dostępnych źródeł (podstawowe informacje, choćby co do samych aktów prawnych strona mogła uzyskać w [...] SSE D.), co do wymogów jakie na podmioty wprowadzające do obrotu żywność nakłada prawo żywnościowe. A. L. powołując takie informacje dołączyła do grona osób, które w sposób nieprawidłowy prezentują żywność w Internecie i od niej także ktoś mógł te informacje skopiować. Nie mniej jednak zarzuty powołane przez odwołującą potwierdzają jaka jest siła przekazu przez Internet i może od strony wiele osób tych produktów nie zakupiło, ale mogło czerpać "wiedzę" na ich temat z treści prezentowanych przez A. L. i zakupić od kogoś innego te produkty w przekonaniu, że efekt ich spożycia będzie taki, jak to zostało opisane przez nią na stronach internetowych.

W świetle przepisów prawa żywnościowego niedopełnienie obowiązku w zakresie prawidłowego znakowania środków spożywczych jest poważnym uchybieniem przedsiębiorcy.

Główny Inspektor Sanitarny podkreśla, iż prawo żywnościowe ma na celu ochronę konsumenta, który zależnie od treści oznakowania, podejmuje świadomą decyzję o zakupie danego produktu, a nie produktu konkurencyjnego. Obowiązkiem przedsiębiorcy wprowadzającego żywność do obrotu jest przekazanie konsumentowi wszystkich informacji wymaganych przepisami prawa żywnościowego. Natomiast wszelkie zaniedbania w niniejszym zakresie trzeba uznać za oczywiste naruszenie interesów konsumentów. Uregulowania zawarte w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 1169/2011, a także w art. 17 rozporządzenia nr 178/2002 - nakładają na przedsiębiorców bezwzględny obowiązek zapewnienia zgodności każdego produktu spożywczego z wymogami prawa żywnościowego. Zgodnie z obowiązującym prawem podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych warunków. Oznacza to, że na przedsiębiorcy produkującym lub wprowadzającym żywność do obrotu spoczywa odpowiedzialność m. in. za właściwe oznakowanie wprowadzanych do obrotu środków spożywczych.

Organ I instancji nakładając na A.L. karę pieniężną w łącznej wysokości 9000 zł w związku z faktem nieprzestrzegania wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych wskazał, iż sposób postrzegania produktów przez konsumentów danych towarów opiera się przede wszystkim na informacjach zawartych w oznakowaniu, prezentacji i reklamie zamieszczonych m. in. na stronach internetowych. W związku z powyższym, przypisywanie właściwości leczniczych środkom spożywczym w świetle przepisów prawa żywnościowego jest niedozwolone.

GIS uznał, że decyzja o nałożeniu kary pieniężnej za nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych określonych rozporządzeniem nr 1169/2011 - była prawidłowa. Kara wymierzona przez organ pierwszej instancji (9000 zł) jest w proporcjonalnej wysokości do stwierdzonego naruszenia przepisów, biorąc pod uwagę ustawowe granice jej wysokości. Organ pierwszej instancji wymierzając karę w wysokości 9000 zł jako okoliczność obciążającą, wskazującą na znaczny stopień szkodliwości czynu wziął pod uwagę fakt, iż nieprawidłowe oznakowanie żywności (podanie informacji o właściwościach leczniczych) mogło mieć bezpośredni lub pośredni wpływ na zdrowie i życie konsumentów.

Zgodnie z Komunikatem Prezesa GUS z dnia 11.02.2016 r. przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2015 r. wyniosło 3 899,79 zł. Tym samym za przypisany stronie czyn z art. 103 ust. 1 pkt lb lit c) ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia możliwe było wymierzenie kary pieniężnej w wysokości do 116 993,40 zł za każde przewinienie.

W ocenie GIS nie istnieją przesłanki do obniżenia wysokości kary, gdyż nawet zakładając, że strona nie działała umyślnie, to nie zachowała jednak należytej staranności w prowadzeniu działalności na rynku spożywczym. W niniejszej sprawie stopień społecznej szkodliwości czynu należy ocenić jako wysoki.

Mając na uwadze przede wszystkim bezpieczeństwo konsumentów, w ocenie Głównego Inspektora Sanitarnego wysokość nałożonej kary świadczy, że organ zastosował prawidłowo zasadę miarkowania kary. Wymierzenie kary w niższej kwocie nie zapewniłoby realizacji celów zapobiegawczych kary.

Kary pieniężne za naruszenie wymagań prawa żywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, co znajduje odzwierciedlenie w art. 17 ust. 2 rozporządzenia nr 178/2002, który stanowi, że "Państwa Członkowskie ustanawiają również zasady dotyczące środków i kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego i paszowego. Ustanowione środki i kary powinny być skuteczne. proporcjonalne i odstraszające.".

Organy urzędowej kontroli żywności, ustalając wysokość kary pieniężnej, muszą brać pod uwagę wszystkie ww. przesłanki. Zapewnienie skuteczności i odstraszającego charakteru kar pieniężnych nakładanych na podstawie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia jest zaś szczególnie istotne z tego względu, że kary te służą zapewnieniu przestrzegania wymagań prawa żywnościowego, a tym samym stoją na straży bezpieczeństwa żywności oraz zdrowia konsumentów. Organ urzędowej kontroli żywności wymierzając karę uwzględnia nie tylko gwarancje przysługujące przedsiębiorcy, który naruszył wymagania prawa żywnościowego, ale również interesy konsumentów żywności.

GIS wyjaśnił ponadto, że zgodnie z art. 104 ust. 3 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia do kar pieniężnych mają zastosowanie przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Oznacza to m. in., że zgodnie z art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej może podejmować ewentualne decyzje w przedmiocie umorzenia w całości lub w części płatności (kary) a także rozłożenia zapłaty na raty, w przypadku wykazania przez stronę ważnego interesu prywatnego lub interesu publicznego. Co do zasady szczególnie trudna sytuacja osobista lub majątkowa może być uznana za ważny interes, uzasadniający zastosowanie jednej z ulg przewidzianych w art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej. Jednak organem właściwym rzeczowo w tym przypadku nie jest Główny Inspektor Sanitarny lecz właściwy terenowo państwowy wojewódzki inspektor sanitarny. W przypadkach uzasadnionych ważnym interesem prywatnym lub interesem publicznym państwowy wojewódzki inspektor sanitarny może zatem odroczyć termin płatności kary (traktowanej w tym wypadku jak podatek lub zaległość podatkowa), rozłożyć jej płatności na raty albo umorzyć karę w odrębnym postępowaniu administracyjnym, wszczynanym na umotywowany wniosek osoby zobowiązanej.

Z tą decyzją nie zgodziła się skarżąca, która pismem datowanym na 3 lutego 2017 r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] W. zaskarżyła ww. decyzję GIS w całości. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

"1. art. 138 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji,

2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a., w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i ustalenia faktów relewantnych, wyrażające się:

a) uznaniem, iż skarżąca poprzez umieszczenie zakwestionowanych produktów na stronie internetowej [...] wprowadziła je do obrotu w formie sprzedaży wysyłkowej, podczas gdy strona ta nie była udostępniona w obrocie publicznym, będąc w fazie "opracowania", "budowy",

b) uznaniem, iż materiał dowodowy w zakresie wymierzenia kary pieniężnej i jej

wysokości został zgromadzony i rozważony w sposób wyczerpujący, co do stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia, zakresu naruszenia, dotychczasowej działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkości produkcji zakładu, podczas gdy prawidłowe rozważenie tychże okoliczności winno prowadzić do ewentualnego wymierza kary w kwocie znacznie niższej,

c) uznaniem, iż stopień szkodliwości czynu uznać należy za wysoki, podczas gdy okoliczności sprawy winny prowadzić do odmiennego wniosku,

d) uznaniem, iż wymierzona kara grzywny stanowić ma odpowiednią dolegliwość, podczas gdy kara ta winna być również proporcjonalna do zakresu naruszenia,

e) pominięciem w kontekście ustalenia wysokości kary grzywny dotychczasowej działalności podmiotu działającego na rynku spożywczym, a w szczególności ewentualnego naruszenia rzeczonych przepisów po raz pierwszy a także faktycznej ilości produktów sprzedanych przez skarżącą za pośrednictwem portalu allegro i ww. strony internetowej w okresie od września 2015 roku od grudnia 2015 roku, tj. jedno opakowanie suplementu diety pn. "[...],

f) pominięcie wniosków dowodowych zawartych w odwołaniu od decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] W. z dnia [...] września 2016 r. (nr [...]), podczas gdy ich przeprowadzenie ma dla sprawy istotne znaczenie,

3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie faktów, jakie organ uznał za dowiedzione, dowodów na których się oparł czyniąc ustalenia faktyczne i dowodów, którym odmówił wiarygodności i tego przyczyn, co w konsekwencji doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, iż skarżąca wprowadziła do obrotu w formie sprzedaży wysyłkowej przez stronę internetową www. [...].pl następujące środki spożywcze: "Młody jęczmień", "Trawa cytrynowa", orzech włoski łuskany", Kasza jaglana", "Olej kokosowy" [...] " oraz "[...] 100% Pasta sezamowa", podczas gdy prawidłowe ustalenie stanu faktycznego winno prowadzić do uznania, iż ww. produkty nie zostały wprowadzone do obrotu w formie sprzedaży wysyłkowej, przez co postępowanie prowadzone w tymże zakresie uznać należy za bezprzedmiotowe i decyzja winna zostać uchylona, a postępowania umorzone, jak i uznania, iż stopień społecznej szkodliwości nie jest wysoki.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1. art. 103 ust. 1 pkt 1, art. 103 ust .1 pkt lb lit. w zw. z art. 52a ustawy i art. 27 ust. 6 pkt 2 ww. ustawy oraz w zw. z art. 17 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 roku ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności oraz w zw. z art. 8 rozporządzenia nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 roku w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, poprzez jego ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie wobec skarżącej kary pieniężnej w wysokości 3.000,00 zł oraz 6.000,00 zł, pomimo braku ku temu ustawowych przesłanek,

2. art. 104 ust 2 ustawy o bezpieczeństwie, żywności i żywienia poprzez błędną wykładnie przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej przesłanek wpływających na jej wymiar, a to stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia i zakresu naruszenia przez skarżącą, a także pominięcie przy ustalaniu wysokości kary dotychczasowej działalności skarżącej na rynku spożywczym i wielkości produkcji zakładu, a co najmniej z przekroczeniem granic uznania administracyjnego i wymierzenie kary rażąco wygórowanej, bez uwzględnienia wszystkich okoliczności wpływających na miarkowanie ewentualnej kary".

Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z wymienionych i załączonych do skargi dokumentów. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez wymierzenie skarżącej kary pieniężnej w wysokości nie wyższej niż:

1. 500,00 zł w przypadku czynu z art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 roku o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U z 2015 r., poz. 594 ze zm.),

2. 500,00 zł w przypadku czynu z art. 103 ust. 1 pkt 1 b lit c ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 roku o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U z 2015 r., poz. 594 ze zm.).

Ponadto wnosiła o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji i o udzielenie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości.

Uzasadniając skargę, skarżąca wyjaśniła, że organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze słuszny interes obywateli oraz uwzględnić interes społeczny, w szczególności zaś powinien zmierzać do realizacji zasady prawdy obiektywnej. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym indywidualnym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska.

Za błędną uznać należy ocenę organu co do zakresu stwierdzonego naruszenia. Skarżąca wskazała, iż wielokrotnie informowała organ, iż strona [...] znajduje się w fazie opracowania i budowy, co ma miejsca do dnia dzisiejszego, nie będąc udostępnioną do użytku publicznego. W czasie kontroli strona internetowa skarżącej zawierała szereg nieprawidłowości, pozostałych po szablonie, na podstawie którego tworzoną tę stronę. Strona ta powstawała i w dalszym ciągu powstaje na szablonie sklepu sprzedającego odzież. O fazie opracowywania strony internetowej skarżącej świadczyć powinny niewłaściwe ceny, stanowiące w istocie ceny odzieży. Skarżąca zaprzeczyła nadto, by w czasie kontroli strona internetowa nie zawierała informacji o "tworzeniu". Tym samym produkty takie jak: "Młody jęczmień", "Trawa cytrynowa", "Orzech włoski łuskany", "Kasza jaglana", "Olej kokosowy [...] ", oraz "[...] 100% Pasta sezamowa" powinny pozostać poza zakresem stwierdzonego naruszenia, bowiem ich opisy nie mogły wprowadzić konsumentów w błąd.

Skarżąca na portalu "[...] " wystawiła na sprzedaż produkt o nazwie "100% czystek suszony cięty" w ilości nie większej od 15 sztuk oraz produkt o nazwie "[...] " w ilości nie większej od 6 sztuk. Z tych produktów skarżąca sprzedała jedynie jedno opakowanie produktu o nazwie"[...] " za cenę 139,65 zł. Skarżąca w czasie postępowania, nie będąc przekonana o ilości sprzedanych produktów, z ostrożności wskazała podwójną ilość. Taka postawa również świadczy o jej rzetelności i uczciwości.

Istotnym czynnikiem determinującym zakres naruszenia, jak i również stopień szkodliwości czynu jest okres tegoż naruszenia. W przypadku skarżącej okres ewentualnego naruszenia trwał niespełna 2 tygodnie, w czasie którego zostało sprzedane jedno opakowanie kwestionowanego przez organ produktu. Okoliczność ta powinna mieć zatem istotne znaczenie w kontekście ewentualnego miarkowania wymierzonej kary.

Organ nie dokonał ponownej właściwej analizy stopnia szkodliwości czynu. Za takowe nie sposób bowiem uznać twierdzenia, iż "(...) jako okoliczność obciążającą, wskazującą na znacznym stopień szkodliwości czynu organ wziął pod uwagę fakt, iż nieprawidłowe oznakowanie żywności (podanie informacji o właściwościach leczniczych) mogło mieć bezpośredni wpływ lub pośredni wpływ na zdrowie i życie konsumentów".

Twierdzenie to – zdaniem skarżącej - jest nieprawidłowe. "(...) Organ ustalając wysokość kary winien uwzględnić okres naruszenia przepisów ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 594) oraz rozmiar naruszenia. Należy uwzględnić również faktyczne skutki, które naruszenie wywołało na rynku oraz wśród konsumentów. Badając stopień szkodliwości czynu należy wziąć pod uwagę również reakcję sprawcy na działania wojewódzkiego inspektora (pozytywną lub negatywną), zakres współpracy z organem wreszcie zakres korzyści, które sprawca osiągnął z zachowania niezgodnego z prawem" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 października 2013 r., VII SA/Wa).

Hipotetyczne przyjęcie, iż ewentualne nieprawidłowe oznakowanie produktów mogło mieć bezpośredni lub pośredni wpływ na zdrowie i życie konsumentów nie wskazuje na faktyczne skutki, które to ewentualne naruszenie wywołało na rynku oraz wśród konsumentów. Gdyby natomiast oceniać stopień szkodliwości czynu, biorąc pod uwagę fakt sprzedaży przez skarżącą jednego produktu, należałoby stwierdzić, iż z pewnością nie był on znaczny, a wręcz znikomy. Nie bez znaczenia w kontekście badania stopnia szkodliwości czynu, co jednak uszło uwadze organu, powinna pozostawać pozytywna postawa skarżącej, która nie tylko współpracowała z organem kontroli, ale nadto niezwłocznie po przeprowadzonej kontroli wycofała ze sprzedaży produkty, co do prezentacji których powstały wątpliwości. Okoliczność ta wprost potwierdzona została przez organ po przez ustalenie, iż w dniu 28 grudnia 2015 roku przedstawiciel [...] PIS w D. sporządził adnotację służbową, z której wynika, iż w tym dniu po dokonaniu sprawdzenia portalu aukcyjnego [...] i strony www. [...].pl nie stwierdzono reklamy i prezentacji żadnych środków spożywczych.

Analiza stopnia zawinienia jako przesłanki wymiaru kary pieniężnej nie może sprowadzać się wyłącznie do ustalenia winy umyślnej lub nieumyślnej. Powinna ona uwzględniać całokształt postawy sprawcy w zakresie zachowania niezgodnego z prawem oraz wszystkie okoliczności związane z jego stosunkiem do zachowania stanowiącego podstawę odpowiedzialności i to zarówno w odniesieniu do okoliczności, które doprowadziły do zachowania bezprawnego, jak i do samego przebiegu lego zachowania. W konsekwencji im mniejszy stopień winy osoby odpowiedzialnej, tym wysokość kary powinna być mniejsza.

Prezentacja i reklama rzeczonych produktów skarżącej nie była jej dziełem, a pochodziła wyłącznie z prezentacji i reklamy producentów tychże produktów, wyłącznych dystrybutorów, bądź innych sprzedających. Zasadnym jest zatem twierdzenie, iż skoro producent danego produktu posługuje się jego określoną prezentacją i reklamą, to nie sposób zarzucać skarżącej chociażby niedbalstwa, nie mówiąc o winie umyślnej, co mogłoby miejsc miejsce w sytuacji, w której dana prezentacja bądź reklama pochodziłaby z bliżej nieznanego skarżącej źródła.

W przypadku produktu "[...] " oświadczenie zdrowotne uznane za niezgodne z wykazem oświadczeń dopuszczonych do stosowania, tj. rozporządzenie nr 432/2012 oraz z rozporządzeniem nr 1924/2006, tj. "Regularne spożywanie [...] zapobiega odkładaniu się cholesterolu we krwi, wspomaga spalanie tłuszczu oraz wspiera prace wątroby, układu pokarmowego, a także systemu nerwowego " pochodzi ze strony internetowej producenta.

Skarżąca wyjaśniła, że działanie produktu o nazwie "[...] " jest przedmiotem wielu badań naukowych, "a w konsekwencji publikacji uznanych w środowisko osób, jak np. doktora nauk biologicznych z zakresu medycyny H. R., (Autor ok. 50 prac naukowych z zakresu biologii, historii medycyny i farmacji, toksykologii, farmakologii, medycyny środowiskowej i pracy oraz fitochemii, wieloletniego stypendystę [...][...], obecnie dyrektor Ośrodka [...] [...]. Autor wielu receptur i rozwiązań technologicznych preparatów dla przemysłu kosmetycznego i farmaceutycznego. Autor wdrożonych projektów fitomelioracji i bioremediacji gleb oraz zbiorników i cieków wodnych)".

Podkreśliła ponadto, że "włoscy uczeni [...].,[...],[...].,[...].,[...]. z [...] wykazali potencjalne właściwości hamowania procesu przerostu gruczołu krokowego ([...]), ponadto badali właściwości cytostatyczne i cytotoksyczne liofilizowanego ekstraktu z [...] na linie komórkowe - normal human prostate cells (PZ-HPV-7 i PNT1A) oraz linie fibroblastów płuc - lung fibroblast cell line (V79-4). W Institute of Pharmacology, University of Catania, Italy przeprowadzono badania na szczurach z zakresu gastroprotekcyjnych właściwości wodnego wyciągu z Cistus incanus. Żołądek poddawano działaniu IN HCl, indometacyny, rezerpiny, serotoniny oraz spirytusu. Podawanie wyciągu z czystka [...] hamowało stan zapalny i nekrotyczny wpływ szkodliwych substancji. Czystek może więc działać ochronnie na żołądek - gastroprotekcyjnie (patrz publikacja: Attaguile G., Caruso A., Pennisi G., Savoca F.: Gastroprotective effect of aqueous extract of Cistus incanus L. in rats. Pharmacol Res. 1995 Jan;31(l):29-32. Cytotoksyczne i przeciwdrobnoustrojową aktywność Cistus incanus badano w Grecji (Dept. of Pharmacy, Panepistimiopolis Zografou, Athens, Greece), w układach linii komórkowych (cell line systems: KB; P-388; NSCLC-N6) oraz na bakteriach i grzybach Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, Pseudomonas aeruginosae, Enterobacter cloacae, Escherichia coli, Klebsiella pneumonia, Torulopsis glabrata, Saccharomyces cerevisiae i Candida albican (patrz publikacja: Chinou I., Demetzos C., Harvala C., Roussakis C., Verbist J.F.: Cytotoxic and antibacterial labdane-type diterpenes from the aerial parts of Cistus incanus subsp. creticus. Planta Med. 1994 Feb;60(l):34-6.

Powołała się na wielu badaczy, opisujących działanie tego preparatu, jak również na tradycyjną medycynę ludową, wskazując jej przykłady. Przywołała też ogólnikowo określone "badania", z których wynikać ma, że środek działa przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo i przeciwwirusowo, ponadto wpływają cytotoksycznie i cytostatycznie wobec wielu linii komórek nowotworowych.

Postawa skarżącej, zarówno w trakcie kontroli, jak i po jej przeprowadzeniu wskazuje na przyjęcie odpowiedzialności za ewentualne naruszenia, co tym samym winno pośrednio wpływać na uznanie mniejszego stopnia winy skarżącej.

Jeżeli skarżąca dopuściła się zarzucanych jej naruszeń, to z pewnością zgromadzony w sprawie materiał dowodowy powinien prowadzić do stanowiska, iż skarżąca dopuściła się niedbalstwa, którego jednak rażącym nazwać nie sposób.

Skarżąca wyjaśniła, iż w 2005 roku rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej w postaci kiosku ruchu. Działalność okazała się jednak być nieopłacalna. Na początku roku 2014 skarżąca zainteresowała się firmą "[...] ", podejmując decyzję sprzedaży. W GIS uzyskała informację o konieczności rejestracji suplementów. Wystosowała pismo, za pomocą platformy do rejestracji produktów, do Głównego Inspektora Sanitarnego w W. Departament Żywności Prozdrowotnej, wnosząc o zajęcie stanowiska w sprawie suplementu diety o nazwie [...] oraz [...] produkowanego przez firmę [...]. Skarżąca wskazywała, iż wyraża wole sprzedaży ww. suplementów na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, lecz Powiatowa Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna w D. twierdzi, że powyższe suplementy nie mogą być rozprowadzane na terenie P., ponieważ nie są zgłoszone w rejestrze Głównego Inspektoratu Sanitarnego. Wątpliwości te wynikały z faktu stanowiska producenta tychże produktów, który poinformował, że są one zgłoszone do obrotu w P. pod poniższymi numerami: [...] oraz [...]. Odpowiedź Głównego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] stycznia 2015 roku w zasadzie nie odnosiła się do zapytania skarżącej i w żaden sposób nie okazała pomocna.

Skarżąca podjęła próbę rejestracji ww. produktów, jednakże nie będąc ich producentem nie była wstanie spełnić wymogów dotyczących mi. in. głównego składnika tego produktu - siary bydlęcej (colostrum krowie), tj. m in. przy etykietowaniu należało podać sposób jej obróbki (siara suszona, liofiliat, pasteryzacja)) oraz informację, czy jest to "czysta siara, czy tez produkt przygotowany na bazie siary. Nie można było również uzyskać tychże informacji od producenta, bowiem produkty firmy są opatentowane.

W 2015 roku skarżąca zdecydowała się otworzyć sklep ze zdrową żywnością i ziołami, których to jednak nie mogła sprzedawać, nie mając do tego stosownych uprawnień. Pierwotnym założeniem skarżącej stanowiło prowadzenie sklepu internetowego, jednakże w związku z koniecznością analizując rynek pod kątem wynajęcia powierzchni magazynowej, gdzie można było składować owe produkty, skarżąca podjęła decyzję o otworzeniu sklepu stacjonarnego. Z końcem sierpnia 2015 roku skarżąca otrzymała zgodę na prowadzenie sklepu stacjonarnego z Powiatowej Inspekcji Sanitarnej w D.. Nie otrzymała wówczas zgody na prowadzenie strony internetowej, ponieważ w jej szablonie nie widniał adres firmy. Skarżąca nie dostała zgody na prowadzenie strony internetowej ponieważ pod adresem był szablon bez danych firmy. Stronę internetową skarżąca zgłosiła w późniejszym okresie przy kolejnej wizycie w Powiatowej Inspekcji Sanitarnej w D., wskazując jednak, iż w dalszym ciągu znajduje się ona w fazie budowy, opracowania. W grudniu 2015 roku wprowadziła do obrotu przez portal www.alegro.pl dwa produkty w znikomych ilościach, jednakże jak już zostało wspomniane, nabywcę znalazł jedynie jeden produkt za niespełna 140,00 zł.

Brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i ustalenia faktów relewantnych doprowadził tym samym do naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego.

Zaskarżona decyzja wydana została co najmniej z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, bowiem bez uwzględnienia wszystkich okoliczności wpływających na miarkowanie ewentualnej kary, co doprowadziło do wymierzenia kary rażąco wygórowanej.

Skarżąca w złożonym odwołaniu wniosła o przeprowadzenie dowodu z informacji udzielonej na wezwanie organu przez portal [...], na okoliczność ustalenia "popularności" aukcji skarżącej, wyrażającej się m. in. poprzez ilość wyświetleń. Wniosek ten został przez organ pominięty, co stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego. Twierdzenie organu jakoby wiele osób mogło czerpać wiedzę na temat produktów z treści prezentowanych przez skarżącą w Internecie, wydaje się nie znajdować uzasadnienia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w którym to na próżno szukać chociażby próby ustalenia tejże okoliczności, którą to organ bierze pod uwagę.

Skarżąca do dnia dzisiejszego nie zdecydowała się uruchomić sklepu internetowego, w związku z brakiem rozeznania w obowiązujących przepisach prawnych, a profesjonalna wykładnia jest bardzo trudno dostępna, czego przykładem jest katalog nowe żywności, który na stronie GIS jest wyłącznie w języku angielskim.

Z całą pewnością nie można zarzucić skarżącej winy umyślnej. Skarżąca przedstawiła szereg udowodnionych twierdzeń, z których wynika, iż nie sposób przypisać jej świadomego działania w celu naruszenia przepisów ustawy lub przynajmniej przewidywania możliwości popełnienia deliktu i zgody na to. Uzasadnione wątpliwości mogłoby również budzić przyjęcie, iż skarżąca nie dopełniła należytej staranności, biorąc pod uwagę fakt, iż prezentacja i reklama w zakresie kwestionowanych produktów w znakomitej większości stanowi prezentację i reklamę producentów tychże produktów. Jednakowoż, skarżąca zdaje sobie sprawę, iż okoliczność ta nie wyłącza jej odpowiedzialności, jednakże winna wpływać na zmiarkowanie wymierzonej kary.

Jedynymi produktami wprowadzonymi do obrotu gospodarczego przez skarżącą z listy produktów zakwestionowanych przez organ stanowiły: "[...] " oraz "[...] Niewątpliwie okoliczność ta, gdyby została uznana, powinna w sposób znaczący oddziaływać na wysokość wymierzonej kary, uzasadniając tym samym zmianę kary poprzez jej znaczące obniżenie.

Działalność skarżącej sprowadzająca się w istocie do okresu niespełna czterech miesięcy, mając na uwadze decyzja warunkową [...] PIS w D. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 roku, z jednej strony, z drugie zaś, dzień kontroli, tj. [...] grudnia 2015 roku, a także fakt sprzedaży jednego produktu za cenę niespełna 140 zł, powinna stanowić okoliczność łagodzącą i znajdującą wyraz z wymiarze kary. Nie bez znaczenia w kontekście powyższego winno pozostawać ustalenie, czy działalność podmiotu w okresie przed dopuszczeniem się aktualnego naruszenia nie była kwestionowana przez właściwe organy ani nie była podstawą nałożenia kary pieniężnej z art. 103 przedmiotowej ustawy. W przypadku negatywnej odpowiedzi, okoliczność ta powinna wpływać na zmniejszenie wysokości kary.

Wymierzenie skarżącej kary w kwocie 3.000,00 zł oraz 6.000,00 zł jest nie tylko wygórowane, ale może doprowadzić nie tylko do utraty przez skarżącą płynności finansowej, co uniemożliwi spłatę ewentualnego zobowiązania, ale wręcz do konieczności zaprzestania prowadzenia tejże działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę, GIS podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca nie narusza prawa, natomiast skarga jest niezasadna.

I. Przede wszystkim, w ocenie Sądu, należy wziąć pod uwagę, że znaczne prawne obostrzenia w obrocie produktami spożywczymi, będących tzw. "suplementami diety" wynikają z konieczności ochrony konsumentów, często nieświadomych faktu, że suplement diety nie jest środkiem leczniczym. Specyfika suplementów diety polega na tym, że nie posiadają one właściwości leczniczych, jedynie mogą stanowić ewentualne uzupełnienie diety. Suplementy sprzedawane są również a aptekach, co może sugerować ich lecznicze działanie, wielokrotnie zdarza się, że reklama suplementu diety lub opis produktu mogą wprowadzać konsumenta w błąd, co do leczniczych właściwości suplementu.

Jak wynika z raportu Najwyższej Izby Kontroli (dalej: "NIK") z dnia 10 lutego 2017 r. (dostępnego m.in. na stronie: [...]) badania laboratoryjne suplementów diety zlecone przez NIK wykazały, że wiele suplementów nie wykazuje cech deklarowanych przez producentów, a zdarzają się też po prostu szkodliwe dla zdrowia. W sprzedaży, w tym internetowej, ale także w sklepach stacjonarnych i aptekach, obok rzetelnych preparatów znajdowały się suplementy diety zafałszowane zawierające np. bakterie chorobotwórcze, substancje zakazane z listy psychoaktywnych, czy stymulanty podobne strukturalnie do amfetaminy, czyli działające jak narkotyki. NIK zwraca także uwagę na problem oszukańczych praktyk, jakie stosują producenci i dystrybutorzy, którzy - kreując popyt - reklamują nierzadko suplementy jako równoważne produktom leczniczym. Polski rynek suplementów diety rozwija się bardzo szybko. W rejestrze GIS od 2007 r. wpisano łącznie blisko 30 tys. produktów zgłoszonych jako suplementy diety. O ile w latach 2013-2015 przybywało ich 3-4 tys. rocznie, o tyle w 2016 r. już 7,4 tys. Dane Komisji Europejskiej wskazywały, że już w latach 1997-2005 polski rynek suplementów wzrósł o 219% i był to najwyższy wzrost wśród wszystkich państw Unii Europejskiej. W latach 2017-2021 wzrost może wynosić nawet ok. 8 procent rocznie.

Jak stwierdził NIK, "Ustalenia kontroli wskazują, że w Polsce nie jest zapewniony właściwy poziom bezpieczeństwa suplementów diety. Organy państwowe odpowiedzialne za bezpieczeństwo stosowania tych produktów nierzetelnie realizowały zadania związane z wprowadzaniem ich po raz pierwszy do obrotu. Nieskuteczny był także nadzór nad jakością zdrowotną suplementów diety, również w niedostatecznym zakresie prowadzono edukację żywieniową dotyczącą tych produktów. Związane jest to przede wszystkim z nieadekwatnymi z punktu widzenia zapewnienia bezpieczeństwa suplementów diety rozwiązaniami legislacyjnymi, szczególnie w zakresie wprowadzania suplementów diety do obrotu po raz pierwszy oraz w zakresie reklamy tych produktów".

W toku kontroli NIK zleciła badanie losowo wybranych suplementów diety Narodowemu Instytutowi Leków (w kierunku badań jakościowych - określenia grupy drobnoustrojów i badań ilościowych - określenia liczby komórek drobnoustrojów w próbkach suplementów diety z grupy probiotyków) oraz [...] Regionalnemu Parkowi Naukowo-Technologicznemu (przeprowadzenie analizy jakościowej pojedynczych związków z mieszaniny wieloskładnikowej wybranych próbek suplementów diety). Jak wynika z raportu NIK, "Na jedenaście badanych prób, w czterech próbkach suplementów diety z grupy probiotyków stwierdzono obecność niewykazanych w składzie szczepów drobnoustrojów. Również w czterech próbkach poddanych badaniu stwierdzono niższą, niż deklarowana na opakowaniu, liczbę bakterii probiotycznych. Co więcej, w jednej próbce wykryto zanieczyszczenie produktu - obecność bakterii chorobotwórczych z grupy [...], czyli tzw. bakterii kałowych. Ich obecność stwarzała poważne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia konsumentów. W związku z tą sprawą NIK poinformowała Głównego Inspektora Sanitarnego o stwierdzeniu bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia konsumentów, celem podjęcia działań zmierzających do wycofania skażonej partii produktu. Do dnia 3 lutego 2017 r. z wprowadzonej do obrotu partii tego suplementu w ilości 165 327 opakowań (ponad 1,65 miliona kapsułek) wycofano z obrotu jedynie 16 317 sztuk opakowań (163 tysiące kapsułek), ponieważ pozostała część tego suplementu została sprzedana przed wynikami kontroli NIK. W wyniku zawiadomienia skierowanego przez Prezesa NIK do Prokuratora Generalnego, prokuratura wszczęła postępowanie w zakresie czynu polegającego na wprowadzeniu do obrotu zafałszowanego suplementu diety, szkodliwego dla zdrowia lub życia człowieka. Podkreślić należy, że nawet przy tak niewielkiej skali badań zleconych przez Najwyższą Izbę Kontroli, odsetek produktów zawierających niekorzystne dla zdrowia składniki jest bardzo wysoki".

Badań i testów dotyczących suplementów diety, ich rzekomego wpływu na kondycję zdrowotną oraz zagrożeń z tym związanych przeprowadzono wiele. Rosnące zagrożenie nadmiernym stosowaniem suplementów diety oraz błędnym utożsamianiem ich przez konsumentów w P. ze środkami leczniczymi stało się przyczyną wystosowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Głównego Inspektora Sanitarnego [...] października 2015 r. listu do ponad 300 producentów i sprzedawców suplementów diety, przestrzegającego, że reklama nie może wprowadzać w błąd, zabronione jest wykorzystywanie niewiedzy, nieświadomości, braku doświadczenia konsumentów, reklamy suplementów nie mogą przypisywać im właściwości leczniczych, ponieważ są środkami spożywczymi i zakazane jest sugerowanie, że suplementy to remedium na liczne dolegliwości. Jak wynika ze stanowiska obu ww. organów, odbiorca reklam suplementów diety nie dysponuje wystarczającym poziomem wiedzy na temat suplementów i różnic między produktami leczniczymi dostępnymi bez recepty, a suplementami będącymi w rzeczywistości środkami spożywczymi.

II. Powyższy wstęp, wykazujący, że wadliwą jest argumentacja o braku ryzyka zagrożenia zdrowotnego konsumenta w przypadku suplementów diety, a zarazem (vide ww. raport NIK) wskazujący na nie zawsze skuteczną reakcję organów Inspekcji Sanitarnej ma istotne znaczenie przy dokonywaniu kontroli decyzji administracyjnych, których założeniem jest właśnie ochrona konsumentów i nakładania kar na osoby sprowadzające ryzyko związane z nieprawdziwą lub błędną informacją o sprzedawanym produkcie spożywczym – suplemencie diety.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie waga problemu związanego z wprowadzaniem lub z próbą wprowadzenia do obrotu środków żywnościowych, co do których sprzedawca zapewnia o ich korzystnym wpływie na zdrowie jest tak istotna, że – w tym kontekście – przestaje mieć znaczenie decydujące ilość suplementów diety wprowadzanych lub mających być wprowadzonymi do obrotu. Wystarczającym bowiem zagrożeniem jest narażenie jednej osoby na ryzyko pogorszenia zdrowia (lub jego utraty) czy to na skutek używania suplementu diety, który zakładanego skutku nie przyniesie, czy też nawet na skutek zaniechania prawidłowego leczenia z nadzieją, że suplement diety zastąpi środek leczniczy i zalecenia lekarskie.

W niniejszej sprawie bezsporną okolicznością (wynik kontroli [...] PIS z [...] grudnia 2015 r. oraz oceny [...] PIS prezentacji i reklamy oferowanych do sprzedaży środków spożywczych z 3 lutego 2016 r., oświadczenie skarżącej) jest to, że skarżąca sprzedała na platformie allegro.pl dwa opakowania suplementu diety [...] pod [...]:[...]. Jak wynika z oceny [...] PIS z [...] lutego 2016 r. w wypadku tego suplementu diety, skarżąca informowała konsumentów o rzekomym wpływie środka spożywczego na zwiększenie "bezpieczeństwa odnośnie zapobiegania chorobie nowotworowej", przez co przypisano suplementowi diety działanie lub właściwość, których on nie posiada, a to było niezgodne z art. 7 ust. 1 lit. b oraz art. 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1169/2011

Organ kontrolny przywołał również podane informacje o suplemencie, wprowadzające konsumenta w błąd, co do przeznaczenia tego środka spożywczego. Produkt ten został ponadto opatrzony oświadczeniem zdrowotnym, niezgodnym z wykazem oświadczeń dopuszczonych do stosowania tj. rozporządzeniem Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiającym wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (Dz. Urz. UE LI36/1, dalej: "rozporządzenie nr 432/2012") oraz z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz.U. UE L 404 z 30.12.2006, str. 9, z późn. zm., dalej: "rozporządzenie nr 1924/2006"), a sugerującym, że jest pomocny w codziennym wspieraniu układu odpornościowego, we wzmacnianiu i zrównoważaniu układu immunologicznego, ma zdolność najskuteczniejszego wspierania komórek układu obronnego, ale także zapewnia odpowiednią równowagę pracy całości układu immunologicznego i działa odmładzająco na organizm.

[...] PIS wskazał też, że w opisie produktu brak jest wykazu składników produktu; brak informacji dotyczącej specjalnych warunków przechowywania produktu wymaganej zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. g rozporządzenia nr 1169/2011; brak wymienionych oraz wyszczególnionych składników lub substancji, mogących powodować alergie lub reakcje nietolerancji zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1169/2011 - a zgodnie z art. 14 ww. rozporządzenia takie informacje w sytuacji sprzedaży na odległość środków spożywczych opakowanych są obowiązkowe i muszą być dostępna dla klienta przed ostatecznym dokonaniem zakupu.

[...] PIS, przeprowadzając kontrolę i dokonując oceny opisu produktów spożywczych mających być wprowadzonymi do obrotu (a więc zgodnie z art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002, posiadanymi w celu sprzedaży) za pomocą witryny internetowej [...], należącej do skarżącej, ustalił też, że w zakresie następujących suplementów diety:

1. 100% czystek suszony cięty - zapewniano, że zapobiega chorobie niedokrwiennej serca, opóźnia procesy starzenia, zapobiega atopowemu zapaleniu skóry, hamuje rozwój wirusów, a więc przypisywano środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada (naruszając art. 7 ust. 1 lit. b oraz art. 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1169/2011). Ponadto stosowano oświadczenia zdrowotne niezgodne z rozporządzeniem 432/2012, oraz rozporządzeniem nr 1924/2006, że środek ten ma działanie oczyszczające i ogromną zdolność wychwytywania i usuwania wolnych rodników;

2. Czystek – stosowano zapisy, że posiada właściwości antybakteryjne, antywirusowe i antygrzybiczne, wykazuje działanie antyalergiczne (antyhistaminowe), pomaga w zapobieganiu chorobie niedokrwiennej serca, rozpuszczając zatory i zakrzepy, działa na krętka wywołującego boreliozę, zarówno chroniąc przed zakażeniem, jak i w trakcie leczenia już zakażenia, a więc przypisywano środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada (naruszając art. 7 ust. 1 lit. b oraz art. 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1169/2011). Ponadto stosowano oświadczenia zdrowotne niezgodne z rozporządzeniem nr 432/2012, takie jak: "Usuwa metale ciężkie z organizmu, szczególnie łatwo wiąże kadm", "Działa odmładzająco i witalizujące na nasz organizm";

3. Młody jęczmień – brak było obowiązkowego oznaczenia ilości netto żywności wyrażonej w jednostkach masy, informacji o specjalnych warunków przechowywania produktu wymaganej - wymaganych art. 9 ust. 1 lit. e oraz art. 23 rozporządzenia nr 1169/2011;

4. Trawa cytrynowa - stosowano zapis, że ma ona właściwości zdrowotne, działa przeciwdepresyjnie, a więc przypisywano środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada, niezgodnie z art. 7 ust. 1 lit. b oraz art. 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1169/2011, stosowano oświadczenia zdrowotne niezgodne rozporządzeniem nr 432/2012 oraz z rozporządzeniem nr 1924/2006, że pobudza krążenie i trawienie, przez co działa rozgrzewająco i wpływa także korzystnie na koncentrację i pamięć;

5. Orzech włoski łuskany - stosowano zapis, że orzechy te pomagają zapobiegać wysokiemu ciśnieniu krwi. Przeciwutleniacz w nich zawarty wspiera układ odpornościowy i działa przeciwnowotworowo, a więc przypisywano środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada, niezgodnie z art. 7 ust. 1 lit. b oraz art. 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1169/2011; stosowano oświadczenia zdrowotne niezgodne z rozporządzeniem nr 432/2012 oraz z rozporządzeniem nr 1924/2006 poprzez informację, że regulują pracę układu nerwowego, korzystnie wpływają na wygląd skóry, poprawiają koncentrację i pamięć;

6. Kasza jaglana - stosowano zapisy, że ma właściwości antywirusowe, zmniejsza stan zapalny błon śluzowych, a więc przypisywano środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada, niezgodnie z art. 7 ust. 1 lit. b oraz art. 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1169/2011; stosowano oświadczenia zdrowotne niezgodne z rozporządzeniem nr 432/2012 oraz z rozporządzeniem nr 1924/2006 - oświadczenia zdrowotne odnoszące się do krzemionki, jako mającej wpływ na mineralizację kości, włosy, skórę i paznokcie i lecytyny, jako korzystnie wpływającej na pamięć i koncentrację. Ponadto, brak było obowiązkowej informacji dot. specjalnych warunków przechowywania produktu wymaganej zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. g rozporządzenia nr 1169/2011;

7. Olej kokosowy [...] – stosowano zapis, że zawiera kwas laurynowy, który zwalcza między innymi opryszczkę i jest pomocny w leczeniu łysienia, a więc przypisywano środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada, niezgodnie z art. 7 ust. 1 lit. b oraz art. 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1169/2011; stosowano oświadczenia zdrowotne niezgodne z rozporządzeniem nr 432/2012 oraz z rozporządzeniem nr 1924/2006 - odnoszące się do oleju kokosowego, że korzystnie wpływa na pracę serca i układu krwionośnego redukując poziom złego cholesterolu LDL i tym samym zmniejszając ryzyko miażdżycy, przy przeziębieniach i zapaleniach górnych dróg oddechowych, dla wzmocnienia organizmu, przy walce z nadwagą, dla alergików, łagodzi katar sienny, na choroby skóry, hipoalergiczny, dla walczących z łuszczycą, zapaleniem skóry, egzemą, łupieżem, trądzikiem, na tarczycę, dla walczących z chorobami układu nerwowego - choroba Alzheimera, Parkinsona, stwardnienie rozsiane, i kwasu laurynowego, mającego wspomagać układ odpornościowy, walkę z wirusami, bakteriami i grzybami. Brak było także obowiązkowej informacji dot. specjalnych warunków przechowywania produktu wymaganej zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. g rozporządzenia nr 1169/2011;

8. [...] 100% Pasta sezamowa - stosowano zapis, że zaliczana jest do grupy produktów superfood, przez co przypisywano środkowi spożywczemu działanie lub właściwości, których on nie posiada (wbrew art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1169/2011); stosowano oświadczenia zdrowotne niezgodne z rozporządzeniem nr 432/2012 oraz z rozporządzeniem nr 1924/2006, ze regularne spożywanie [...] zapobiega odkładaniu się cholesterolu we krwi, wspomaga spalanie tłuszczy oraz wspiera pracę wątroby, układu pokarmowego, a także systemu nerwowego.

Jak wynika z powyższego, organ nie tylko wyczerpująco określił sposób naruszenia przez skarżącą obowiązujących powszechnie przepisów prawa, ale również wskazał przepisy, które zostały naruszone i uczynił to poprawnie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, taki sposób wykazania przez organ naruszenia prawa odpowiada w pełni zasadom, wyrażonym w art. 6 i 7 k.p.a., a ponadto art. 8 § 1 i art. 9 i 11 k.p.a. Dlatego też, ustalenia [...] PIS prawidłowo zostały przyjęte przez DPWIS, jako uzasadniające zarzut naruszenia tych przepisów prawa, wskazanych w decyzji, z których naruszeniem ustawodawca wiąże konieczność nałożenia kary pieniężnej.

III. Nie sposób zgodzić się ze skarżącą, że przyjęcie, iż ewentualne nieprawidłowe oznakowanie produktów mogło mieć bezpośredni lub pośredni wpływ na zdrowie i życie konsumentów jest hipotetyczne, a nie faktyczne, powinno mieć wpływ na ocenę szkodliwości czynu. Naruszenie prawa nie polega bowiem na wywołaniu skutku rzeczywistego (utraty zdrowia lub życia), ale spowodowaniu stanu zagrożenia; zakazy i nakazy ustawowe mają na celu uniknięcie samego ryzyka zagrożenia.

Nie ma w takim zakresie znaczenia podnoszona przez skarżącą okoliczność, że prezentacja i reklama suplementów diety "nie była autorskim dziełem" skarżącej, ale pochodziła z prezentacji i reklamy producentów, bądź innych sprzedających. To na skarżącej, zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt. 1 i 1b u.b.ż. spoczywa pełna odpowiedzialność w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie promocji i reklamy; w szczególności wymienionych we wspomnianych rozporządzeniach nr 1333/2008, 1334/2008 i 1169/2011.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 – 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Radu (UE) Nr 1169/2011, odpowiedzialnym za informację na temat żywności jest podmiot, pod którego nazwą lub formą jest wprowadzany na rynek. Jak natomiast wynika z wydruku stron internetowych, znajdujących się w aktach sprawy, suplementy diety, oferowane były za pośrednictwem strony internetowej, zawierającej nazwę podmiotu skarżącej "[...]"; na stronie tej można było też uzyskać informację, ze sprzedawca jest "[...]" A. L., z podaniem adresy działalności gospodarczej i numerem telefonu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, że wbrew twierdzeniu skarżącej, że strona internetowa www. herbvit.pl nie była udostępniona; wniosku takiego wyprowadzić nie można ze znajdujących się w aktach wydruków stron internetowych z 18 grudnia 2015 r. (k. 291 – 315 akt administracyjnych). Z widocznego u góry adresu internetowego nie wynika, aby strona "była w organizacji" lub nie była udostępniona; adres jest typowym adresem strony internetowej. Na stronie zawierającej informacje o sklepie internetowym (k. 294) brak jakiejkolwiek informacji, że sklep ten jest w trakcie organizacji.

W tym więc zakresie prawidłowo uznały organa oby instancji, że treść protokołu kontroli z dnia [...] grudnia 2015 r. oraz załączników do tego protokołu kontroli nr [...] (właśnie ww. wydruki z dnia [...] i [...] grudnia 2015 r.), który A. L.podpisała bez uwag i zastrzeżeń i do którego w późniejszym terminie nie zgłaszała uwag stanowią dowód na okoliczność "aktywnej" strony internetowej. Skarżąca nie zgłosiła do protokołu, że strona [...] była unieruchomiona i w fazie projektowania. Załączone zaś przez nią do odwołania wydruki z ww. strony internetowej - z zapisem, że jest ona w organizacji - pochodzą z okresy późniejszego, października 2016 r.,

Z art. 3 pkt 8 ww. rozporządzenia nr 178/2002, wynika, że przez wprowadzanie na rynek należy rozumieć również posiadanie żywności w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie, oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy rozporządzania produktem.

Skarżąca, prowadząc działalność w zakresie sprzedaży suplementów diety, powinna w ramach dochowania należytej staranności uzyskać wszelkie niezbędne informacje (w tym w zakresie obowiązującego prawa, jak również w zakresie obowiązujących, podstawowych zasad dotyczących bezpieczeństwa żywności) dla zgodnego z prawem prowadzenia tej szczególnego rodzaju działalności gospodarczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwraca przy tym uwagę, że należyta staranność w prowadzeniu działalności gospodarczej, polegającej na sprzedaży konsumentom suplementów diety nie polega wyłącznie na próbie uzyskania informacji od organów inspekcji sanitarnej. W związku z powszechnym pojmowaniem przez konsumentów tego typu środków spożywczych, jako leków to od sprzedawcy wymagać należy posiadania pełnej wiedzy o tym, co sprzedaje i w jaki sposób powinien to czynić. Tłumaczenie skarżącej, że przekazywane informacje o produkcie pochodziły od osób trzecich świadczy – zdaniem tut. Sądu – o niedbalstwie skarżącej, jako postaci winy nieumyślnej. Skarżąca zlekceważyła bowiem możliwe skutki nierzetelnej informacji o sprzedawanym produkcie i nie podjęła – a w każdym razie nie wykazała, że to uczyniła – działań w celu prowadzenia działalności polegającej na obrocie suplementami diety w zgodzie z wymaganiami prawnymi. Innymi słowy, skarżąca powinna była przewidzieć, że brak należytej wiedzy o zasadach sprzedaży tego specyficznego środka żywnościowego może doprowadzić do naruszenia prawa. I nie ma tu znaczenia prawnego, że skarżąca używała w prezentacji i reklamie informacji "ze znanego źródła" – jak się bowiem okazuje nawet owo znane źródło nie stanowiło gwarancji zgodności z prawem.

Skarżąca mogła uzyskać niezbędne informacje odnośnie wymogów prawnych, zasięgając porady prawnej u osoby, posiadającej stosowne kwalifikacje – adwokata lub radcy prawnego. Skoro jednak, nie uzyskując informacji od organów inspekcji sanitarnej, podjęła działalność w zakresie sprzedaży suplementów diety, to nie może obecnie skutecznie powoływać się na brak winy lub wykazywać, że stopień zawinienia nie był znaczny.

IV. Skarżąca nie kwestionuje swej winy w zakresie nieprawidłowego oznaczenia suplementów diety, ale stwierdza, że fakty, iż posługiwała się opisami produktów z innych witryn internetowych "choć nie powodują o wyłączeniu odpowiedzialności za nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, to jednak wskazują, iż stopień zawinienia skarżącej nie był znaczny". Jednocześnie, jak wyjaśniała skarżąca, "strona [...] znajdowała się w fazie opracowania i budowy, (...) nie będąc udostępnioną do użytku publicznego". Skarżąca kwestionuje natomiast wysokość nałożonej na nią kary i uznaje, że jest ona nieproporcjonalna i niewspółmierna do stopnia zawinienia i znaczenia zarzucanych jej naruszeń prawa.

Zgodnie z art. 103 ust. 1 u.b.ż. naruszenie przepisów w takim zakresie, w jakim dopuściła się skarżąca, podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Zgodnie z art. 104 ust. 2 u.b.ż. państwowy wojewódzki inspektor sanitarny ustalając wysokość kary pieniężnej, uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stoi na stanowisku, że kara nałożona na skarżącą została ustalona w sposób spełniający powyższe wymagania ustawowe. W wypadku bowiem wprowadzenia do obrotu suplementu diety nieposiadającego właściwości, o których sprzedawca zapewnia (a tak było w wypadku opakowania lub dwóch suplementu diety [...]), w szczególności właściwości zapobiegających chorobie nowotworowej, stopień szkodliwości czynu musi zostać uznany za wysoki. Sama bowiem hipotetyczna możliwość wprowadzenia w błąd osoby chorej na nowotwór co do skuteczności leczniczej suplementu diety jest nie tylko wysoce nieetyczna, ale przede wszystkim groźna, gdyż może spowodować nieprzewidywalne skutki w zakresie np. odstąpienia od prawidłowego leczenia. Zapewnienie w takim kontekście, że [...] pomaga w codziennym wspieraniu układu odpornościowego, we wzmacnianiu i zrównoważaniu układu immunologicznego, ma zdolność najskuteczniejszego wspierania komórek układu obronnego, ale także zapewnia odpowiednią równowagę pracy całości układu immunologicznego – pomimo, że tak nie jest – jest naganne i bardzo niebezpieczne dla potencjalnych konsumentów.

Stopień zawinienia skarżącej w postaci niedbalstwa, jako postaci winy nieumyślnej, jak również fakt, iż sprzedała ona najwyżej dwa opakowania tego suplementu diety, natomiast nie dokonała sprzedaży suplementów diety umieszczonych na stronie [...] był natomiast bardzo szczegółowo rozważony w decyzji [...] PWIS.

Słusznie (w kontekście rozważań tut. Sądu w poprzedzającej części uzasadnienia) uznał ten organ, że stopień szkodliwości czynów skarżącej był wysoki ze względu na wprowadzanie konsumentów w błąd, co do właściwości oferowanych do sprzedaży produktów, m.in. poprzez przypisywanie im właściwości, których nie posiadają.

Tut. Sąd podziela ustalenia [...] PWIS, że takie działanie stanowi wprowadzanie konsumentów w błąd, celem osiągnięcia własnych korzyści finansowych.

A. L. oferując na swojej stronie internetowej produkty będące przedmiotem niniejszej decyzji przekonywała m.in., że mają one wpływ na szereg chorób (m.in. chorobę niedokrwienną serca, atopowe zapalenie skóry), a także wykazują właściwości przeciwzapalne, anty bakteryjne, antywirusowe, antygrzybiczne i antyalergiczne (antyhistaminowe). W prezentacji swoich produktów Strona sugerowała również, iż stanowią one profilaktyczne środki w leczeniu nowotworów.

Prezentacja, z której wynika że ukazywane na stronie internetowej produkty mają pozytywny wpływ na szereg chorób (m.in. chorobę niedokrwienną serca, atopowe zapalenie skóry), a także wykazują właściwości przeciwzapalne, antybakteryjne, antywirusowe, antygrzybiczne i antyalergiczne (antyhistaminowe), a nawet stanowią profilaktyczne środki w leczeniu nowotworów może prowadzić do wywołania u konsumentów przekonania, iż spożywanie tych produktów zapobiegnie powstawaniu chorób, albo też doprowadzi do poprawy stanu ich zdrowia, co jest działaniem wyjątkowo nagannym wobec ludzi chorych.

Organ I instancji wziął także pod uwagę, że okolicznością mającą wpływ na ustalenie kary jest fakt, iż treści reklamowe naruszające przepisy prawa żywnościowego zostały po podjęciu działań kontrolnych przez [...] PIS w D. w krótkim okresie czasu usunięte przez Panią A.L., zarówno ze strony internetowej [...], jak i portalu aukcyjnego [...] Rozważył również kwestie związane z dotychczasową działalności gospodarczą skarżącej.

[...] PWIS przekonywująco wykazał, że dokonał znacznego miarkowania wysokości kary, gdyż biorąc pod uwagę, że w 2015 roku przeciętne miesięczne wynagrodzenie istotne przy wymiarze kary wyniosło 3 899,79 zł., to za przypisany skarżącej czyn z art. 103 ust. 1 pkt 1 u.b.ż. jak i za czyn z art. 103 ust. 1 pkt lb lit. c tej ustawy możliwe było wymierzenie kary pieniężnej w wysokości do 116.993,40 zł. za każde przewinienie.

Jak wynika z powyższego, tak wysokość kary ustalona prze organ, jak i sposób jej miarkowania dokonane zostały z uwzględnieniem art. 104 ust. 2 u.b.ż.

Rację ma organ II instancji, wskazując ponadto, że kary pieniężne za naruszenie wymagań prawa żywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, co wynika wprost art. 17 ust. 2 rozporządzenia nr 178/2002, który stanowi, że "Państwa Członkowskie ustanawiają również zasady dotyczące środków i kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego i paszowego. Ustanowione środki i kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające".

GIS wyjaśnił również w decyzji, wydanej na skutek odwołania skarżącej, że zgodnie z art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej może umorzyć w całości lub w części płatności lub rozłożyć je na raty, w przypadku wykazania przez stronę ważnego interesu prywatnego lub interesu publicznego.

V. Z przyczyn powyższych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kontrolując zaskarżoną decyzję nie stwierdził naruszenia przez organ art. 138 § 1 k.p.a., gdyż orzeczenie było prawidłowe tak co do treści rozstrzygnięcia, jak i co do jego formy.

Organa wyczerpująco i w sposób w pełni wyjaśniający rzeczywisty stan sprawy zebrały, a następnie rozpatrzyły dowody, mające w sprawie znaczenie. Dlatego też nie został naruszony art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i 80 k.p.a. Organ nie pominął też dowodów zgłaszanych przez stronę; prawidłowo natomiast zinterpretował art. 75 § 1 k.p.a., zgodnie z którym dowodem jest wyłącznie to, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. I takie dowody organa zebrały i rozpatrzyły.

Organa obu instancji uzasadniły swoje decyzje prawidłowo, w sposób odpowiadający dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. W zakresie zarzutu skarżącej, że organa uznały, że wprowadziła ona do obrotu opisane na stronach internetowych swego sklepu suplementy diety, tut. Sąd przypomina – o czym była już mowa – że zgodnie z art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002, "wprowadzanie na rynek" oznacza posiadanie żywności w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie, oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania.

GIS nie naruszył też, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu wyroku, przepisów prawa, wymienionych w pkt. II.1 i II.2 skargi.

VI. Mając powyższe na uwadze, dokonując oceny wysokiego stopnia ryzyka związanego z wprowadzaniem na rynek lub dalszą odsprzedażą suplementów diety nieposiadających przypisywanych im właściwości leczniczych, jak również uznając stanowisko GIS, jak również organu I instancji za wynikające z powołanych przez Sąd i te organy przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.