Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1181/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-03-17 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258  par. 1 i  par. 2  pkt 7, w zw. z  art. 258  par. 3,  art. 245  par. 1 i  par. 3 w zw. z  art. 246  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. T. i T. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku T.M. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] 2009 r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego

w kwocie [...] zł, skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika radcę prawnego E.G. domagał się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków).

W uzasadnieniu powyższego podał, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Ponieważ nie posiada żadnego dochodu, albowiem prowadzoną dotychczas działalność gospodarczą zmuszony był zlikwidować w związku z ponoszonymi stratami, stąd korzysta z pomocy finansowej swojej rodziny, tj. rodziców i teściów, którzy pokrywają opłaty za mieszkanie i inne media. Podobnie żona skarżącego,

z którą ustanowiono rozdzielność majątkową nie pracuje. Tymczasem na ich utrzymaniu pozostaje dwoje dzieci w wieku 11 i 18 lat. W chwili obecnej nie posiadają razem z żoną żadnych oszczędności, ruchomości nadających się do zbycia, akcji czy obligacji Skarbu Państwa. Skarżący jest natomiast współwłaścicielem nieruchomości położonej w P., na której ustanowiono hipotekę na rzecz Urzędu Skarbowego w D.. Ponadto jak wyjaśnił jest też współwłaścicielem spółki "A", ale ta "nigdy nie rozpoczęła faktycznej działalności i w związku z tym

nie ma żadnych obrotów".

W uzupełnieniu złożonego wniosku pełnomocnik strony przedłożył akt notarialny z dnia [...] 2000 r. potwierdzający przysługujący skarżącemu tytuł prawny do nieruchomości gruntowej o łącznej pow. [...] ha [...] m2, na której ustanowiono służebność gruntową o wartości [...]zł, a także odpis z KW

nr [...] dokumentujący fakt jej obciążenia hipoteką.

Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia [...] 2009 r. w oparciu

o informacje uzyskane od skarżącego pełnomocnik wyjaśnił, iż spółka "A"

od momentu powstania nie rozpoczęła żadnej działalności i nie osiągnęła żadnego dochodu, stąd nie składała deklaracji VAT-7 oraz sprawozdania finansowego za

2008 i 2009 r., brak jest też raportu kasowego i zeznania podatkowego za 2008 r., albowiem nie osiągnięto dochodu i nie poniesiono straty. Ponieważ spółka nie działa nie ma też rachunków bankowych bo takie nie zostały założone.

Natomiast w dniu 13 stycznia 2010 r. do tut. Sądu wpłynęło nadesłane przez rodziców skarżącego zaświadczenie lekarskie potwierdzające tymczasową niezdolność T. M. do poruszania się.

Z kolei do pisma procesowego z dnia [...] 2010 r. pełnomocnik strony przedłożył:

- oświadczenia skarżącego i jego żony o niekorzystaniu z pomocy społecznej, niepobieraniu zasiłku dla bezrobotnych i nieuzyskiwaniu żadnych dochodów w roku 2009 r.;

- zeznanie podatkowe PIT-37 za 2007 r., gdzie wykazano przychód i koszty jego uzyskania w kwocie [...] zł oraz zeznanie PIT 36L za 2008 r., gdzie zadeklarowano przychód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty jego uzyskania w kwocie [...] zł oraz dochód rzędu [...] zł;

- oświadczenia rodziców i teściów skarżącego w przedmiocie udzielanej pomocy finansowej;

- decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r.

nr [...] o wykreśleniu z ewidencji wpisu dotyczącego działalności gospodarczej zgłoszonej przez T. M. pod nazwą "B".

Natomiast przy kolejnym piśmie pełnomocnika z dnia [...] 2010 r. nadesłano oświadczenie strony w przedmiocie niepobierania zasiłku rodzinnego

przez skarżącego i jego żonę oraz wyjaśnienia wskazujące na niemożność przedstawienia stosownego zaświadczenia o wysokości osiągniętych w 2009 r. dochodów, jako że biuro rachunkowe nie dokonało jeszcze rozliczenia powołując się na graniczny termin do końca [...] 2010 r. W tej sytuacji Urząd Skarbowy

nie może wystawić takiego zaświadczenia z uwagi na fakt, iż nie dysponuje złożonym zeznaniem strony i jego żony, albowiem małżonkowie rozliczają się wspólnie.

Ponadto pełnomocnik strony wyjaśnił, iż spółka "A" została utworzona aktem notarialnym z dnia [...] 2006 r. i nadal figuruje zgodnie z obowiązkiem zgłoszenia w rejestrze pod nr [...] jednak od momentu powstania nie rozpoczęła żadnej działalności. Ponieważ jego mocodawca nie wie jakie dokumenty mogłyby potwierdzić powyższą tezę zwrócił się o prolongatę zakreślonego w wezwaniu z dnia [...] 2010 r. terminu z jednoczesnym ich wskazaniem przez Sąd. Wniosek ten umotywował również niezwróceniem się skarżącego we wskazanym 14 dniowym terminie do Urzędu Pracy o wydanie stosownego zaświadczenia wskazującego w jakich okresach skarżący zarejestrowany był jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Według wyjaśnień pełnomocnika omyłkę wykryto dopiero w dniu [...] 2010 r. zatem przedłożenie żądanego zaświadczenia w wyznaczonym terminie nie było możliwe.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono,

co następuje.

Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,

poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246

§ 1 pkt 1 ustawy).

Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są

w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy).

Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia T. M. od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków)

nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Skarżący nie wykazał bowiem w dostateczny i przekonujący sposób jakoby nie był

w stanie ich ponieść.

Podkreślić wszakże w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej

w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia - por. Słownik języka polskiego pod red.

M. Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1978, wyd. IX

z 1994 r., str. 805 - że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży bowiem po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).

Podobnie art. 252 § 1 ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich sytuacji rodzinnej tudzież majątkowej oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu

o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący oświadczył w treści złożonego formularza, iż pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej, natomiast w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku wskazał, iż nie może przedłożyć stosownego zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętych w 2009 r. dochodów, albowiem nie złożył jeszcze zeznania podatkowego. Powyższe dotyczy również jego żony, z którą "rozlicza się wspólnie". Okoliczność ta rzutuje na ocenę wiarygodności złożonych oświadczeń, które i tak okazały się niepełne. Należy bowiem zauważyć,

iż nie przedłożono również zaświadczenia wystawionego przez właściwy Urząd Pracy wskazującego w jakich okresach skarżący zarejestrowany był jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Prowadzoną działalność gospodarczą wykreślił bowiem

z ewidencji wobec faktu zaprzestania jej wykonywania od [...] 2008 r. Wprawdzie pełnomocnik skarżącego wystąpił z wnioskiem o prolongatę wyznaczonego w wezwaniu z dnia [...] 2010 r. terminu, celem późniejszego przedłożenia wskazanego wyżej zaświadczenia, niemniej jednak ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Przepis art. 84 ustawy nie wskazuje bowiem jako przesłanki przedłużenia terminu omyłki w wykonaniu wezwania czy też pominięcia określonej jego części, zwłaszcza że do wykonania powyższego zakreślono stronie czternastodniowy termin. Podobnie skarżący nie podjął się próby wyjaśnienia podanych we wniosku danych jakoby spółka "A", której jest współwłaścicielem

i wiceprezesem zarządu nie rozpoczęła faktycznie zgłoszonej do KRS działalności.

Co więcej nie wie jakie dokumenty źródłowe nadesłać dla poparcia swoich twierdzeń, podczas gdy ich wskazanie nastąpiło w wezwaniu z dnia [...] 2009 r., którego termin został zgodnie z wnioskiem pełnomocnika strony przedłużony. Do wezwania

w tej części skarżący nie ustosunkował się jednak osobiście, albowiem stosownych wyjaśnień w tym zakresie udzielił jedynie jego pełnomocnik. Powyższe nie może mieć jednak charakteru przesądzającego, jako że nie zostały one poparte żadnym dokumentem źródłowym (vide: art. 255 ustawy). Zasadne jest zatem stwierdzenie,

iż okoliczność niewykreślenia z rejestru spółki, która powstała w 2006 r. po nadaniu

jej nr NIP i REGON świadczyć może o zamiarze kontynuowania jej działalności

i możliwościach finansowych strony skarżącej. Tym samym zawarty w piśmie procesowym z dnia [...] 2010 r. wniosek pełnomocnika skarżącego o prolongatę wyznaczonego w wezwaniu z dnia [...] 2010 r. terminu z jednoczesnym wskazaniem dokumentów, które strona ma nadesłać dla poparcia swoich twierdzeń nie zasługiwał na uwzględnienie. Brak bowiem było podstaw do zastosowania

w rozpoznawanej sprawie art. 84 ustawy, jako że ciężar udowodnienia okoliczności wskazanych we wniosku leży w interesie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek, zwłaszcza że ten reprezentowany jest przez fachowego pełnomocnika procesowego. Podobnie nie zasługiwało na uwzględnienie nadesłane przy piśmie

z dnia [...] 2010 r. oświadczenie strony w przedmiocie niemożności przedłożenia zaświadczenia wystawionego przez Urząd Skarbowy o wysokości osiągniętego dochodu skoro art. 306i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

(Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) taką możliwość przewiduje niezależnie

od składanych przez wnioskodawcę zeznań podatkowych (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2941/05, Lex nr 222327).

Należy ponadto w tym miejscu zauważyć, iż pomimo podanych jako uzasadnienie wniosku trudności finansowych skarżący i jego żona nie podjęli żadnych starań mających na celu pozyskanie dodatkowej pomocy oferowanej w szerokim zakresie przez instytucję pomocy społecznej w postaci zasiłków: celowego, specjalnego lub okresowego. Nie korzystają też z zasiłku rodzinnego na dzieci. Takie działanie skarżącego, który sam pozbawia się możliwości zasilenia swojego budżetu domowego nie zasługuje na aprobatę. Uniemożliwia bowiem uzyskanie pewności

co do jego rzeczywistych możliwości płatniczych i źródeł, z których te są pozyskiwane.

Poza tym fakt, iż jego małżonka nie figuruje w prowadzonej przez Urząd Pracy ewidencji osób bezrobotnych lub poszukujących pracy pozwala domniemywać, iż spełniając niezbędne kryteria nie wykazuje gotowości podjęcia zatrudnienia oferowanego przez tamtejszą instytucję. Zwłaszcza, że nie przedłożono żadnej dokumentacji źródłowej, z której wynikałoby, iż współmałżonka nie jest zdolna do podjęcia zatrudnienia lub uzyskania dochodu.

Wobec powyższego przyjąć należało, iż T. M. ubiegając się

o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Ograniczył się bowiem jedynie do przedstawienia takich okoliczności, które mogłyby świadczyć

o jego złym stanie finansowym i braku jakichkolwiek dochodów na poniesienie należnych kosztów postępowania. Tymczasem posiadanie majątku w postaci ½ części nieruchomości położonej w P. o łącznej pow. [...] ha [...] m2 oznacza, iż skarżący ma zdolności kredytowe. Fakt obciążenia nieruchomości hipoteką nie wyklucza bowiem możliwości korzystania z niej i uzyskiwania dodatkowych dochodów (vide: art. 65 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece – t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.).

W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z

art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono

orzec jak w sentencji.