Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2898/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: 7, 77 § 1, 80, 15
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Dnia 10 stycznia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran Sędziowie Sędzia WSA Monika Barszcz Sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 stycznia 2020 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2019 roku, nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] kwotę 1.997 zł (jeden tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedsiębiorstwo Gospodarowani Odpadami w [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] listopada 2017 r., którą wymierzono ww. Spółce podwyższoną opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania gazów i pyłów do powierza za rok 2016.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 27 lutego 2017 r. spółka przedłożyła Marszalkowi Województwa [...] "Wykaz zawierający zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat" za 2016 r., który został uzupełniony w dniu 12 września 2017 r. oraz w dniu 23 października 2017 r. i zawierał naliczenie opłaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza w wysokości 25 410,00 zł. z następujących źródeł emisji i instalacji:

- z instalacji do odzysku lub kombinacji odzysku i unieszkodliwiania odpadów o zdolności przetwarzania ponad 75 ton na dobę, z wykorzystaniem obróbki biologicznej, zlokalizowanej w m. [...], gm. [...],

- ze spalania oleju opalowego lekkiego w kotle o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW,

- z procesów przeładunku oleju napędowego,

- z procesów prowadzonych w warsztacie tj. ze spawania, szlifowania i malowania,

- ze spalania paliw w silnikach spalinowych.

Skarżąca w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 20 lipca 2016 r. nie posiadała pozwolenia zintegrowanego na eksploatację instalacji do przetwarzania odpadów.

Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. Nr [...] Marszalek Województwa [...] wymierzył Przedsiębiorstwu Gospodarowania Odpadami w [...] sp. z o. o. z siedzibą w [...] opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania gazów i pyłów do powietrza za 2016 r. w kwocie 56 727,00 zł i zobowiązującą do wpłaty w kwocie 55 416,00 zł wraz odsetkami. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Przedsiębiorstwo w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 20 lipca 2016 r. działało bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego i w związku z powyższym ustalono należną opłatę za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza za rok 2016 w wysokości 82 137,00 zł, na podstawie danych zawartych w złożonym przez stronę w dniu 27 lutego 2017 r. wykazu, uzupełnionego w dniu 12 września 2017 r. i 23 października 2017 r., zawierającego zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat za rok 2016. Organ wymierzył opłatę za korzystanie ze środowiska wraz z opłatą podwyższoną w kwocie 56.727,00 (jako różnicę pomiędzy należną opłatą a opłatą wynikającą z przedłożonego wykazu oraz zobowiązał do wpłaty kwoty 55 416,00 zł wraz z należnymi odsetkami, w związku z faktem, że na koncie płatnika istniała nadpłata w wysokości 1 311,00 zł.

Spółka wniosła odwołanie od decyzji Marszałka. W odwołaniu podniesiono, że oplata podwyższona została naliczona bezpodstawnie, gdyż Przedsiębiorstwo złożyło wniosek o wydanie koniecznego pozwolenia zintegrowanego w dniu 12 listopada 2014 r. i jedynie w związku z przedłużającym postępowaniem przed organem I instancji uzyskało je dopiero decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Do odwołania dołączono szereg dokumentów z postępowania dotyczącego rozpoznawanego wniosku o udzielenie pozwolenia zintegrowanego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] listopada 2017 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. 273 ust. 1 pkt 1, art. 275, art. 284 ust. 2, art. 276, 288 ust. 1 pkt. 2 i art. 292 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

Organ odwoławczy wskazał, że Przedsiębiorstwo Gospodarowania Odpadami w [...] Sp. z o.o., jest podmiotem zobowiązanym do ustalenia we własnym zakresie i wniesienia w ustawowym terminie opłaty za korzystanie ze środowiska, na podstawie art. 284 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r.. poz. 519, z późn. zm.). SKO uznało, że we wniosku z 27 lutego 2017 r. strona prawidłowo ustaliła wysokość należnej opłaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z następujących źródeł: ze spalania oleju opalowego lekkiego w kotłowni, z procesów przeładunku oleju napędowego, ze spalania paliw w silnikach spalinowych oraz z procesów prowadzonych w warsztacie tj. ze spawania, szlifowania i malowania. W prawidłowy sposób określiła również wysokość podstawowej opłaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z eksploatowanych instalacji do odzysku lub kombinacji odzysku i unieszkodliwiania odpadów o zdolności przetwarzania ponad 75 ton na dobę, z wykorzystaniem obróbki biologicznej, zlokalizowanej w m. [...], gm. [...], tj. sortowni, kompostowni, placu dojrzewania i magazynowania stabilizatu i kompostu oraz instalacji unieszkodliwiania gazu składowiskowego - kogeneratorów.

Organ powołał, że dla ww. instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych, której działanie ze względu na rodzaj jak i skalę może powodować znaczne zanieczyszczenie środowiska, zgodnie z art. 180 pkt 1 oraz art. 201 ust. 1 Poś w związku z pkt 5 ppkt 3 lit. b załącznika do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiskowych jako całości (Dz. U. z 2014 r., poz. 1169), wymagane było uzyskanie pozwolenia zintegrowanego. SKO wskazało, że bezterminowe pozwolenie zintegrowane zostało stronie udzielone decyzją Marszalka Województwa [...] Nr [...], znak: [...] z [...] lipca 2016 r. Wskazano, że strona nie naliczyła podwyższonej o 500 % opiaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, na podstawie art. 276 ust. 1 Poś w związku z art. 292 pkt 1 Poś, za okres eksploatacji instalacji do mechaniczno - biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego tj. od 1 stycznia 2016 r. do 20 lipca 2016 r.

Organ powołał stanowisko strony w sprawie wskazując, że strona poinformowała, że o wydanie wymaganego pozwolenia zintegrowanego dla przedmiotowej instalacji Strona wystąpiła wnioskiem z dnia 12 listopada 2014 r.; w dniu 8 lipca 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wstrzymania w drodze decyzji użytkowania ww. instalacji mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów, eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zawiesił z urzędu ww. postępowanie administracyjne w związku z uzyskaniem od Spółki informacji o złożonym wniosku i toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania pozwolenia zintegrowanego; decyzją z [...] lipca 2016 r. Marszalek Województwa [...] udzielił Przedsiębiorstwu Gospodarowania Odpadami w [...] sp. z o.o. pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji w gospodarce odpadami do odzysku lub kombinacji odzysku i unieszkodliwiania o zdolności przetwarzania ponad 75 ton na dobę. zlokalizowanej w miejscowości [...] gm. [...], decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania w drodze decyzji użytkowania ww. instalacji mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów, z uwagi na bezprzedmiotowość tego postępowania spowodowaną uzyskaniem przez Spółkę wymaganego pozwolenia zintegrowanego; jak również że strona wyliczyła należne opłaty bez naliczenia opłaty podwyższonej, gdyż nie poczuwa się do winy w zakresie braku pozwolenia zintegrowanego dla instalacji mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów od dnia 1 lipca 2015 r.

Organ powołał, że z wykładni literalnej przepisu art. 276 ust. 1 Poś wynika, że w przypadku stwierdzenia, że dany podmiot korzystający ze środowiska nie uzyskał wymaganego pozwolenia, organ ochrony środowiska zobligowany jest uznać, że musi on ponieść opłatę podwyższoną, a co za tym idzie, marszałek województwa jest zobowiązany do określenia jej wysokości w drodze decyzji, na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 2 Poś. Wskazano na brak uznaniowości w sprawie, i na obowiązek organu egzekwowania opłat podwyższonych za działalność podmiotu bez wymaganego pozwolenia. Powołano również, że w ustawie Prawo ochrony środowiska brak jest przepisu, który uzależniałby obowiązek ponoszenia opłat podwyższonych od oceny okoliczności i przyczyn nieuzyskania przez podmiot korzystający ze środowiska wymaganego pozwolenia pomimo eksploatacji ww. instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 20 lipca 2016 r.

Organ zauważył, że strona wnioskiem z dnia 12 listopada 2014 r. wystąpiła o wydanie pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych, a zatem działała w tym zakresie bez zbędnej zwłoki oraz podjęła działanie w rozsądnym terminie umożliwiającym uzyskanie pozwolenia we właściwym czasie pod warunkiem złożenia wniosku spełniającego wymogi określone w przepisach prawa. Organ uznał jednak, że przedłożony przez stronę wniosek o wydanie przedmiotowego pozwolenia nie był kompletny i wymagał uzupełnień, które były przedkładane przez stronę w dniach 14 maja 2015 r., 30 września 2015 r., 7 i 13 stycznia 2016 r., 11, 17 i 31 maja 2016 r. oraz 1 lipca 2016 r. Powołano również, że postępowanie o wydanie pozwolenia zintegrowanego dla przedmiotowej instalacji na wniosek strony z dnia 6 października 2015 r. zostało zawieszone do dnia 19 stycznia 2016 r. Organ wskazał, że postępowanie w sprawie wydania pozwolenia zintegrowanego należy do spraw szczególnie skomplikowanych, złożony wniosek musi spełniać nie tylko wymagania dotyczące pozwoleń w rozumieniu art. 181 ust. 1 Poś, lecz wszystkie pozostałe wymagania określone w art. 208 ust. 2-7 Poś, natomiast na organie spoczywa obowiązek przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Powołano ponadto, że zgodnie z art. 218 Poś, w postępowaniu, którego przedmiotem jest wydanie pozwolenia zintegrowanego, organ administracji zobowiązany jest do zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa, na zasadach i w trybie określonym w ustawie z dnia z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Organ wskazał również, że bezterminowe pozwolenie zintegrowane zostało Stronie udzielone Decyzją Marszalka Województwa [...] z [...] lipca 2016 r.

SKO uznało, że Marszałek prawidłowo ustalił należną opłatę za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza za rok 2016 w wysokości 82 137,00 zł, na podstawie danych zawartych w złożonym przez stronę w dniu w dniu 27 lutego 2017 r., uzupełnionym w dniu 12 września 2017 r. oraz w dniu 23 października 2017 r. wykazie zawierającym zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat z uwzględnieniem naliczenia opłaty podwyższonej o 500 % na podstawie art. 276 ust. 1 Poś w związku z art. 292 pkt 1 Poś za brak wymaganego pozwolenia zintegrowanego w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 20 lipca 2016 r. oraz z zastosowaniem obowiązujących w 2016 r. jednostkowych stawek opłat opublikowanych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 października 2015 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. z 2015 r., poz. 1875).

Organ, powołując art. 292 Poś, zauważył, że wskazany przepis wiąże odpowiedzialność administracyjną, polegającą na obowiązku poniesienia podwyższonej opłaty, z samym faktem naruszenia wymagania ochrony środowiska poprzez korzystanie z jego zasobów bez koniecznego pozwolenia, a odstąpienie od obowiązku poniesienia opłaty podwyższonej to wyjątek od reguły, który nie może być interpretowany rozszerzająco, a przyczyny i okoliczności nieuzyskania przez podmiot pozwolenia nie podlegają badaniu w postępowaniu wszczętym w celu wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska.

Równocześnie organ ocenił, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie dołożył starań dla szybkiego uzyskania pozwolenia zintegrowanego, bowiem nie korzystał ze środków procesowych dyscyplinujących organ do terminowego załatwienia sprawy (zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, skarga na bezczynność i przewlekłość), zatem ponosi "winę" (odpowiedzialność) za brak wymaganej decyzji określającej warunki korzystania ze środowiska. Powołano również, że dochodzenie ewentualnych roszczeń wynikających z zaniedbania organu administracji, powinno być realizowane środkami o charakterze cywilnoprawnym, a ewentualne spory powinny być rozstrzygane przez sądy powszechne.

Organ powołał również uchwalę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/11 (ONSAiWSA 2012/2/220) wskazując, że zgodnie z tą uchwałą, w sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji na podstawie art. 276 ust. 1 Poś, przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres. SKO powołało również pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów NSA z 21 grudnia 1998 r., OPS 13/98, zgodnie z którym stwierdzenie, że strona nie ponosi odpowiedzialności prawnej z tego powodu, że nie posiada wymaganego pozwolenia, może dotyczyć sytuacji wyjątkowej i wymaga oceny indywidualnie w każdej sprawie oraz oczywiście po uwzględnieniu wszystkich okoliczności.

W konkluzji SKO stwierdziło, że decyzja organu I instancji była prawidłowa.

Przedsiębiorstwo Gospodarowani Odpadami w [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2019 r. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów:

I. art. 276 ust. 1 i art. 292 ustawy prawo ochrony środowiska przez błędną jego wykładnie polegającą na przyjęciu, że podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska bez względu na okoliczności faktyczne i prawne uniemożliwiające uzyskanie wymaganego pozwolenia,

II. art. 276 ust. 1 i art. 292 ustawy prawo ochrony środowiska przez błędne przyjęcie, że skarżący działał bez pozwolenia podczas gdy dnia [...].03.2011 r. Marszałek Województwa [...] wydał decyzję nr [...], w której uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...].08.2003 r., znak: [...] oraz udzielił PGO pozwolenia na wytwarzanie odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne z uwzględnieniem odzysku, zbierania i transportu odpadów w związku z eksploatacją instalacji do sortowania i kompostowania na wskazanych w decyzji warunkach,

III. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie w sprawie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na jej wynik, a w szczególności nieuwzględnienie zawinienia ze strony organu administracji publicznej oraz braku winy ze strony spółki,

IV. art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy i wydanie decyzji w której wymierzono skarżącemu opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania gazów i pyłów do powietrza za 2016 r., podczas gdy nie było do tego podstaw w świetle zgromadzonego materiału dowodowego; poprzez dowolne wywiedzenie, nie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, że zaszły podstawy do obciążania Skarżącego opłatą podwyższoną pomimo, że złożył on wniosek o wydanie pozwolenia zintegrowanego w terminie umożliwiającym organowi jego wydanie przed dniem 1 lipca 2015 r.,

V. art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności nie wyjaśnianie dlaczego w ocenie organu skarżący nie dołożył starań w celu uzyskania pozwolenia w odpowiednim czasie i zdawkowo wskazanie jedynie, że skarżący nie składał zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, podczas gdy rolą organu wydającego pozwolenie zintegrowane jest załatwienie sprawy w ustawowo przewidzianym terminie, a ponadto organ wydając decyzję co do zasady ma możliwość przedłużania podstępowania według własnego uznania i nie mają na to co do zasady wpływu zażalenia składane przez stronę postępowania;

VI. art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r., zgodnie z którą skarżącemu została wymierzona oplata za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania gazów i pyłów do powierza za 2016 rok, której wysokość stanowi różnicę pomiędzy należną opłatą, a opłatą wynikającą z przedłożonego w dniu 27 lutego 2017 r., uzupełnionego w dniu 12 września 2017 r. oraz w dniu 23 października 2017 r. "Wykazu zawierającego zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat" za rok 2016 w kwocie 56.727,00 zł

VII. art. 8 k.p.a. przez naruszenie wyrażonej w tym przepisie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych, polegające na obciążaniu strony konsekwencjami bezczynności i błędów organów administracji publicznej, a także skomplikowanej i niejasnej regulacji prawnej odnoszącej się do działalności prowadzonej przez spółkę oraz polegające na nieuznaniu przy wydaniu zaskarżonej decyzji oceny prawnej wyrażanej przez Sądy w analogicznych stanach faktycznych,

VIII. art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności stosowania prawa przez organy administracji publicznej.

IX. art. 2 Konstytucji poprzez obarczenie spółki negatywnymi skutkami bezprawnego działania organów administracji publicznej oraz jakością obowiązującego prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] – w odpowiedzi na skargę – wniosło o oddalenie skargi, tym samym podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 27 listopada 2019 r. skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. znak: [...] na okoliczność wydania przez SKO odmiennych decyzji administracyjnych w podobnym stanie faktycznym i w oparciu o tę samą podstawę prawną. Powołano, że w podobnym stanie faktycznym i prawnym w powołanej decyzji, SKO uchyliło decyzję Marszałka Województwa [...] w przedmiocie nałożenia na firmę "[...]" [...] opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania gazów i pyłów do powietrza za 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019, poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę. W konsekwencji uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2019 r. narusza przepisy prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 7, 15, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. do obowiązków organu odwoławczego należało podjęcie wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, tak aby interes strony nie został naruszony. Organ zobowiązany był do dołożenia wszelkich starań w celu zebrania wyczerpującego materiału dowodowego oraz wnikliwego przeanalizowania sprawy we wszelkich jej aspektach oraz odniesienia się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Odzwierciedlenie tej analizy winno znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, a ocena organów winna zostać oparta na przekonujących podstawach, przedstawionych w treści decyzji.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem ww. przepisów.

Zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 1 z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska [(Dz. U. z 2017, poz. 1396) – dalej Poś] opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Art. 274 ust.1 pkt 1 ustawy stanowi, że wysokość opłaty za korzystanie ze środowiska zależy od ilości i rodzaju gazów lub pyłów wprowadzonych do powietrza. Natomiast zgodnie z art. 276 ust. 1 Poś podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. W myśl art. 292 pkt 1 Poś w przypadku braku wymaganego pozwolenia zintegrowanego podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 500 %.

Przedsiębiorstwo Gospodarowania Odpadami w [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] jest podmiotem zobowiązanym do ustalenia we własnym zakresie i wniesienia w ustawowym terminie opłaty za korzystanie ze środowiska, na podstawie art. 284 ust. 1 ustawy Poś. Dla ww. instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych, której działanie ze względu na rodzaj jak i skalę może powodować znaczne zanieczyszczenie środowiska, zgodnie z art. 180 pkt 1 oraz art. 201 ust.1 Poś w związku z pkt 5 ppkt 3 lit. b załącznika do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiskowych jako całości (Dz. U. z 2014 r., poz. 1169), wymagane było uzyskanie pozwolenia zintegrowanego. Bezspornym w sprawie był również fakt, że skarżąca złożyła wniosek o wydanie pozwolenia zintegrowanego w dniu 12 listopada 2014 r., a bezterminowe pozwolenie zintegrowane zostało spółce udzielone decyzją Marszałka Województwa [...] Nr [...], z dnia [...] lipca 2016 r. Strona nie naliczyła podwyższonej o 500 % opłaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza za okres eksploatacji instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego tj. od 1 stycznia 2016 r. do 20 lipca 2016 r.

W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały zasadność wszczęcia postępowania w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej. Okoliczność, że spółka działała na podstawie pozwolenia wydanego w dniu [...].03.2011 r. przez Marszałka Województwa [...] na wytwarzanie odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne z uwzględnieniem odzysku, zbierania i transportu odpadów w związku z eksploatacją instalacji do sortowania i kompostowania, nie zwalniał spółki od uzyskania we właściwym czasie pozwolenia zintegrowanego zgodnie z art. 201 ustawy Poś i przepisami Rozporządzenia Ministra Środowiska z 27 sierpnia 2014 r. Ponadto dla zaistnienia takiego obowiązku nie miało znaczenie niewdanie decyzji o wygaśnięciu dotychczas wydanego pozwolenia z 2011 r., albowiem bezsprzeczne "wymaganym pozwoleniem" w rozumieniu art. 292 pkt. 1 w zw. z art. 201 ustawy Poś było pozwolenie zintegrowane, a nie jakiekolwiek inne. Pozwoleniem zintegrowanym spółka zaś nie dysponowała. Powołany przez Spółkę w skardze wyrok NSA z 30.01.2013 r. wydany w sprawie II OSK 1833/11 dotyczył innego stanu faktycznego sprawy, a mianowicie sytuacji, w której podmiot dysponował wcześniej wydanym pozwoleniem zintegrowanym, a zakwestionowaną decyzją organ umorzył postępowanie z wniosku o zmianę pozwolenia zintegrowanego uznając, że postępowanie było bezprzedmiotowe z uwagi na wygaśnięcie dotychczasowego pozwolenia zintegrowanego. Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut z pkt. II skargi.

Natomiast uzasadnione są pozostałe zarzuty sformułowane w skardze.

Skład orzekający w niniejszej sprawie przyjął, że wpływ na ewentualne zastosowanie sankcji administracyjnych w postaci podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska wobec podmiotu, który przed upływem terminu wystąpił o wydanie nowego pozwolenia zintegrowanego, mają przyczyny i okoliczności nieuzyskania na czas wymaganego pozwolenia zintegrowanego.

W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/11, NSA stwierdził, że "w sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji na podstawie w art. 276 ust. 1 p.o.ś. przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres". W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że chociaż niezałatwienie przez właściwy organ w terminie tego rodzaju sprawy (udzielenia pozwolenia na wprowadzanie substancji do środowiska) nie wyłącza samo przez się zastosowania art. 276 ust. 1 p.o.ś., to nie można jednak całkowicie abstrahować od przyczyn i okoliczności prawnych i faktycznych, które to niezałatwienie sprawy spowodowały. W tym zakresie NSA podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 21 grudnia 1998 r., sygn. akt OPS 13/98, według którego stwierdzenie, że strona nie ponosi odpowiedzialności prawnej z tego powodu, iż nie posiada wymaganego pozwolenia, może dotyczyć sytuacji wyjątkowej i wymaga oceny indywidualnie w każdej sprawie oraz oczywiście po uwzględnieniu wszystkich okoliczności. Dopiero ich łączna ocena pozwoli na sformułowanie wniosku, że w danej sprawie naliczenie i wymierzenie opłaty podwyższonej jest w sprzeczności z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i wynikającą z niej zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadą bezpieczeństwa prawnego, zasadą sprawiedliwości, a także z zasadą praworządności materialnej (art. 7 Konstytucji RP). Do tych okoliczności należy w szczególności zaliczyć: posiadanie w poprzednim okresie przez podmiot korzystający ze środowiska pozwolenia na eksploatację instalacji w rozumieniu art. 180 w związku z art. 181 ustawy, termin wystąpienia z wnioskiem o wydanie nowego pozwolenia oraz spełnienie wymagań przewidzianych dla wniosku, przebieg postępowania w tej sprawie, a także brak naruszenia zasad ogólnych prawa ochrony środowiska, a przede wszystkim zasady zrównoważonego rozwoju (art. 3 pkt 50 p.o.ś.), zasady kompleksowości (art. 5 p.o.ś.), zasady prewencji i przezorności (art. 6 p.o.ś.) oraz zasady "zanieczyszczający płaci" (art. 7 p.o.ś.).

We wspomnianej uchwale NSA z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/11 NSA uznał, że o ile wnioskodawca, przed upływem terminu ważności dotychczasowego pozwolenia, złożył z odpowiednim wyprzedzeniem umożliwiającym jego realizację, wniosek o wydanie nowego pozwolenia, a z przyczyn leżących po stronie organu (bezczynność bądź przewlekłość postępowania) pozwolenie takie nie zostało wydane przed upływem terminu ważności pozwolenia dotychczasowego, to dla podmiotu, który takie pozwolenie posiadał ma znaczenie wydanie decyzji, o której mowa w art. 193 ust. 4 p.o.ś. W rezultacie, w okresie pomiędzy upływem terminu ważności dotychczasowego pozwolenia, a uzyskaniem nowego pozwolenia, opłata za korzystanie ze środowiska ponoszona powinna być w wysokości dotychczasowej, a więc takiej, która obowiązywała w okresie ważności pozwolenia. Niedopuszczalne bowiem może być obciążanie podmiotu korzystającego ze środowiska ujemnymi konsekwencjami opieszałego lub przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego w postaci podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska. Jak wynika z powyższych rozważań NSA, chodziło w tym wypadku o sytuację, gdy strona prawidłowo, przed upływem terminu ważności pozwolenia złożyła stosowny wniosek o wydanie nowego pozwolenia, jednak z przyczyn leżących po stronie organu decyzja nie została wydana przed upływem ważności tego pozwolenia.

W świetle powyższego Sąd uznał, że organ orzekający nie wyjaśnił istotnych dla wyniku sprawy okoliczności podnoszonych przez spółkę, czym dopuścił się naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej obowiązkiem organów administracji publicznej jest podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Emanacją tej zasady w postępowaniu wyjaśniającym jest przepis art. 77 § 1 k.p.a, który nakazuje organom w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Co istotne, uzasadnienie faktyczne decyzji administracyjnej powinno zaś zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W zaskarżonej decyzji SKO powołało, że spółka wnioskiem z dnia 12 listopada 2014 r. wystąpiła o wydanie pozwolenia zintegrowanego, ale wniosek był niekompletny i wymagał uzupełnień. SKO powołało daty wszystkich uzupełnień oraz fakt, że postepowanie na wniosek strony zostało zawieszone do dnia 19 stycznia 2016 r. Organ wskazał również na szczególnie skomplikowany charakter spraw w przedmiocie wydania pozwolenia zintegrowanego, jak również długotrwałość wynikającą z koniczności zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa. Organ powołał również, że w świetle regulacji prawnej bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wynika z winy korzystającego podmiotu, ale jednocześnie wskazał, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie dołożył starań dla szybkiego uzyskania pozwolenia, albowiem nie składał zażaleń i skarg na bezczynność i przewlekłość organu. Jednocześnie organ zacytował również uzasadnienie uchwały NSA z 12 grudnia 2011 w sprawie II OPS 2/11, konkludując, że okoliczności podnoszone w odwołaniu nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu, ustalenia organu odwoławczego w zakresie nieuprawdopodobnienia braku winy spółki w nieuzyskaniu na czas pozwolenia zintegrowanego, nie są wystarczające. Zważyć należy, że poza wymienieniem dat uzupełnienia wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego, organ odwoławczy nie ustalił w jakim zakresie wniosek złożony przez stronę był niekompletny, i czy prawdziwe są zarzuty odwołania wskazujące m.in. na fakt, że pierwsze wezwanie do uzupełnienia braków zostało skierowane do strony dopiero 7 maja 2015 r. – czyli prawie po 6 miesiącach bezczynności organu, i że za każdym razem wezwania zawierały żądanie uzupełnienia informacji, które nie były uwzględnione w poprzednim wezwaniu, a w zakresie ochrony powietrza wezwano spółkę do uzupełnienia wniosku dopiero w dniu 28 kwietnia 2016 r., choć wystosowując wcześniejsze wezwanie z dnia 17 września 2015 r. organ nie dopatrzył się braków w zakresie ochrony powietrza.

Organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do zarzutów odwołania, czym naruszył art. 15 k.p.a. Ponadto, w ustaleniach stanu faktycznego, przywołał tylko datę wystąpienia z wnioskiem o wydanie pozwolenia zintegrowanego, daty wezwań do uzupełnienia wniosku, datę wniosku strony o zawieszenie postępowania, datę do której postepowanie było zawieszone i datę wydania decyzji o wydaniu pozwolenia zintegrowanego. Wskazać należy, że do akt sprawy nie dołączono akt sprawy z wniosku spółki o wydanie pozwolenia zintegrowanego, i zarówno organ odwoławczy jaki i organ I instancji dokonywały ustaleń stanu faktycznego na podstawie pisma Urzędu Marszałkowskiego z 9 marca 2017 r. , w którym przedstawiono stan sprawy. Co prawda skarżąca spółka do złożonego odwołania dołączyła szereg dokumentów z akt postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia zintegrowanego, w tym m.in. otrzymywane wezwania w przedmiocie uzupełnienia wniosku, ale organ odwoławczy w ogóle nie przeprowadził z nich dowodów, bo na to wskazuje lektura uzasadnienia zakwestionowanej decyzji. Co więcej, organ powołał jakie okoliczności należy badać w sprawie, wskazując na uchwałę NSA z 12 grudnia 2011r. i inne orzeczenie NSA, ale poza obszernym zacytowaniem fragmentu uzasadnienia wyżej powołanych uchwał, w ogóle nie odniósł i nie ocenił okoliczności przedmiotowej sprawy do poruszanych w nich kwestii. Zauważyć należy, że w art. 209 ustawy Poś ustawodawca określił termin dla organu do wydania pozwolenia zintegrowanego. Z pobieżnych wyliczeń Sądu wynika, że pozwolenie zintegrowane dla spółki zostało wydane po około 20 miesiącach. Nawet odliczając okres zawieszenia na wniosek spółki (okres od 16.10.2015 r. do 19.01.2016 r.) to i tak postępowanie trwało wielokrotnie dłużej niż okres przewidziany w ustawie Poś. Niezależnie od braków wniosku o udzielenie pozwolenia zintegrowanego, zwrócić jednak również należy uwagę na fakt, że pierwsze wezwanie do uzupełnienia wniosku zostało skierowane do spółki dopiero prawie 6 miesięcy po złożeniu wniosku.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organ nie podjął wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, organ nie przeanalizował wnikliwie sprawy we wszelkich jej aspektach, nie rozpoznał zarzutów odwołania, a tym samym ocena organu wyrażona w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji była przedwczesna. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem organu będzie dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz rozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania, zgodnie z art. 7, 77 § 1, 80, 15 k.p.a. Po ustaleniu stanu faktycznego, organ winien dokonać oceny sprawy w aspekcie okoliczności powoływanych w uzasadnieniu uchwały NSA z 12 grudnia 2011 r. i 21 grudnia 1998 r. Ocena ta winna być szczegółowo umotywowana w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a, przy uwzględnieniu zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a.

Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., na które to koszty składa się opłata od skargi, opłata od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w stawce wynikającej z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.