Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 383/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.146 ust.1
journal: Dz.U. 2003 nr 60 poz 535
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
article: art.116 par.1 pkt 1 lit b
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Protokolant Edyta Żyśkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 220 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60.ze zm. powoływanej dalej jako O.pl), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] lipca 2009r. znak: [...] orzekającej o odpowiedzialności podatkowej R. P. – zwanego dalej Skarżącym lub Stroną - za zaległości podatkowe F. Sp. z o. o. w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia 2004r. do sierpnia 2004r. wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 26 lipca 2004 r., do Sądu Rejonowego dla m. W. wpłynął wniosek dłużnika – F. Sp. z o. o., o ogłoszenie upadłości.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 r., Sąd Rejonowy w W. dla m. W. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciw F., oraz postępowanie komornika sądowego rewiru [...] i postępowanie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Następnie postanowieniem z dnia [...] września 2004 r., Sąd Rejonowy dla m. W. ogłosił upadłość F. Sp. z o. o.

W dniu 22 listopada 2006 r., Sąd Rejonowy w W. dla m. W. wydał postanowienie stwierdzające ukończenie postępowania upadłościowego niniejszej Spółki z dniem 22 listopada 2006 r.

Z uwagi na ogłoszenie upadłości w/w Spółki, brak było podstaw do wystawienia tytułów wykonawczych gdyż zgodnie z przepisami art. 146 ust. 4 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r., prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r., Nr 60 poz. 535 z póż, zm. dalej p.u.n.), w czasie postępowania upadłościowego niedopuszczalne jest wszczęcie postępowań egzekucyjnych z masy upadłości.

W wyniku przeprowadzenia postępowania upadłościowego, które prowadzone było w oparciu o likwidację majątku Spółki, ustalone w wyniku likwidacji majątku fundusze masy upadłości pozwoliły na zaspokojenie określonego procentu wierzytelności z grupy pierwszej. W związku z powyższym uznano, iż Spółka nie miała więcej majątku, a co za tym idzie jakakolwiek egzekucja z majątku niniejszej Spółki w celu wyegzekwowania zaległości podatkowych była niemożliwa, wobec czego zaistniała przesłanka mówiąca o bezskuteczności egzekucji.

Ustalono ponadto, że w okresie, w którym powstały zaległości Skarżący w niniejszej sprawie pełnił funkcję Prezesa Zarządu w Spółce z o. o. F., co znajduje potwierdzenie w aktach znajdujących się w Sądzie Rejonowym dla m. W., Krajowym Rejestrze Sądowym ([...]).

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. wszczął postępowanie w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń -kwiecień, czerwiec - sierpień 2004 r., w związku z powyższym organ wezwał Stronę w terminie 5 dni od dnia doręczenia postanowienia do wykazania, że:

- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

- niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy oraz

- do wskazania mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

Pismem z dnia [...] maja 2009 r., Strona zwróciła się z prośbą o przedłużenie terminu do dostarczenia dokumentów mogących uwolnić ją od odpowiedzialności za zaległości Spółki.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r., organ podatkowy uwzględnił wniosek Strony i przedłużył termin do dostarczenia dokumentów mogących uwolnić Skarżącego od odpowiedzialności za zaległości F. Sp. z o. o. do dnia 5 czerwca 2009 r.

Jak wynika z akt sprawy Strona w wyznaczonym przez organ podatkowy terminie tj; do dnia 5 czerwca 2009 r., nie złożyła żadnych dokumentów mogących uwolnić ją od odpowiedzialności za zaległości F. Sp. z o. o., Strona przesłała jedynie pismo, w którym Skarżący wyjaśnił, że w wyznaczonym przez Urząd terminie dołożył wszelkich starań aby dotrzeć do pełnej dokumentacji Spółki, miedzy innymi spotkał się z syndykiem masy upadłości F. Sp. z o. o., oraz próbował dotrzeć do dokumentów archiwizowanych w Archiwum "L.", w Archiwum Państwowym Dokumentacji Osobowej i Płacowej w M. jak również w Archiwum Sądu Gospodarczego W.. Niestety dokumenty archiwizowane w Archiwum "L." Sp. z o. o., zostały zniszczone gdyż okres obowiązku ich przechowywania wynosi jedynie 5 lat.

Ponadto Skarżący złożył wyjaśnienia dotyczące faktu, iż nie zgłoszenie w terminie wniosku o upadłość nie nastąpiło z jego winy. Skarżący wyjaśnił, iż w latach 1998-2004 realizowany był pod nadzorem Ministerstwa Skarbu Państwa i Agencji Rozwoju Przemysłu SA, kompleksowy program restrukturyzacji zakładów F. Sp. z o. o., co powodowało, iż faktyczna władza nad Spółką była ograniczona potężnymi naciskami społecznymi i politycznymi. Skarżący dodał, że Spółka F. Sp. z o. o. powstała w wyniku komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego jako Spółka córka ZPC U. S.A., w której akcjonariuszem większościowym był Skarb Państwa. F. Sp. z o. o., powstała jako platforma ratunkowa w ramach procesu restrukturyzacji ZPC U. S.A. Za zgodą Ministerstwa Skarbu Państwa Spółka F. Sp. z o. o., stała się właścicielem marki, patentów, homologacji, dokumentacji technicznej, technologicznej i konstrukcyjnej. Głównym celem F. Sp. z o. o., było ratowanie marki, która wywodzi się jeszcze z XIX wieku, jak również jak największej ilości stanowisk pracy. Ponadto Strona wyjaśnia, iż w 2002 roku Ministerstwo Skarbu Państwa wskazało inwestora, który miał zapewnić dopływ kapitału obrotowego do Spółki i pozwolić na jej dalsze funkcjonowanie - był nim koncern zbrojeniowy PHZ B. Sp. z o. o., plan sporządzony przez Ministerstwo Skarbu Państwa, Agencję Rozwoju Przemysłu SA, zakładał wykorzystanie należącej do ARP SA, - "[...]" Sp. z o. o. i wniesienie przez FC U. aportem do tej spółki, marki majątku produkcyjnego, wartość niematerialnych i prawnych należących wcześniej do FC U. Wartość tego aportu określiło MSP. Po dokapitalizowaniu F. Sp. z o. o., i sprzedaży jego udziałów inwestorowi w ramach offsetu - austriackiemu S. miał rozliczyć się z F. Sp. z o. o. i wyrównać jego straty. Jak wynikało z oświadczenia firmy S. jako dostawcy licencji i technologii na produkcję transporterów opancerzonych P. oraz oferenta offsetu z lutego 2003 roku zakład U. miał dostać nową technologię, nowe wieloletnie zlecenia i pomoc finansową.

Spółka U. FC była zobligowana utrzymać większą liczbę pracowników niż wartość usług, które mogła sprzedać. Zgodnie z wyjaśnieniami Strony, przedstawiona powyżej sytuacja określa tło polityczne i gospodarcze na jakim działał zarząd FC U. Naciski społeczne i rządowe na zarząd FC U., by nie ogłaszał on jeszcze upadłości miały na celu zapewnienie spokoju społecznego i utrzymanie pracowników w FC U. w związku z planem zwiększenia produkcji po projekcie offsetowym, brak stosownego wniosku w odpowiednim terminie był decyzją właścicieli FC U.

Skarżący podniósł, iż jako członek zarządu FC U. miał zapewnienie Ministerstwa Skarbu Państwa, B. i ZPC U. S.A., że nakłady te zostaną uregulowane po wejściu S., a tym samy problemy finansowe i niewypłacalność Spółki ma jedynie charakter czasowy. Ponadto Strona poinformowała, iż dyskusja na temat możliwości złożenia wniosku o upadłość trwała kilka miesięcy, wnioski takie były przegotowywane ale w wyniku nacisków nie dochodziło do ich składania,

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. orzekł o odpowiedzialności Skarżącego – Prezesa Zarządu Spółki F. za zaległości tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 1.247.382,00 zł oraz odsetek za zwłokę od powyższej zaległości w łącznej kwocie 812.513 zł liczonych od terminu płatności podatku do dnia wydania decyzji.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgłoszony w dniu 26 lipca 2004 r., wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki nastąpił ze znacznym opóźnieniem a zakończona upadłość nie doprowadziła do zaspokojenia wierzycieli. W ocenie organu podatkowego, w sytuacji gdy Skarżący podjął się pełnienia funkcji członka zarządu Spółki, to przyjął na siebie wszelkie konsekwencje tej decyzji. Organ podatkowy oceniając sytuację Spółki z punktu widzenia powyższych kryteriów uznał na podstawie zapisów bilansu oraz wyników analizy wskaźników ekonomicznych (płynności finansowej), oraz opinii biegłego rewidenta, że już 2003 r., wynik finansowy Spółki był ujemny, a w dalszym okresie jej sytuacja finansowa niezmiennie uległa pogorszeniu.

Na podstawie analizy dowodów zebranych w sprawie organ uznał, sytuacja ekonomiczna Spółki na przestrzeni 2002 r., i 2003 r., ulegała stałemu pogorszeniu i nie wskazywała na to aby miały zaistnieć przesłanki (poprawa sytuacji Spółki) przemawiające za nie składaniem wniosku o ogłoszenie upadłości, lub też by miało nastąpić odrzucenie takiego wniosku z uwagi na znikomą wartość zobowiązań Spółki w stosunku do jej wartości bilansowej.

Organ podatkowy wyjaśnił, że poprzez analizę dokumentów ustalono, iż podstawy do zgłoszenia upadłości zaistniały już w roku 2002. Organ dodał ponadto, że Strona w wyjaśnieniach z dnia 5 czerwca 2009 r., sama przyznała, iż upadłość Spółki winna być zgłoszona wcześniej ale z uwagi na liczne naciski społeczne i polityczne oraz z uwagi na obiecaną pomoc finansową, odwlekano złożenie takowego wniosku. Strona podnosi również, iż była pod silną presją otoczenia i jedynie realizowała rządowy projekt restrukturyzacyjny.

Ponadto organ dodał, że z zebranych informacji jednoznacznie wynika, iż niniejsza Spółka, u innych wierzycieli zalegała już z płatnościami zobowiązań od 2003 r., a więc generowała zaległości od 2003 r.

Organ pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie z wpisem w Krajowym Rejestrze Sądowym Skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu od 8 stycznia 2002 r., w związku z powyższym uznał, że Strona orientowała się w sytuacji finansowej Spółki, i mogła wystąpić w odpowiednim czasie z wnioskiem zgłaszającym upadłość Spółki, bądź z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego).

Organ podatkowy wyjaśnił ponadto, że art. 116 § 2 O.p. nie normuje sytuacji, gdy członek zarządu nie wypełnia swoich obowiązków, czy też nie korzysta ze swoich uprawnień (np. do zgłoszenia Spółki w stan upadłości) - a wiec nie określa podmiotowego zakresu odpowiedzialności członka zarządu w zależności od jego "aktywności" w ramach pełnienia funkcji, czy też faktycznie podejmowanych przez niego decyzji. Powołane przepisy określają przedmiotowy zakres odpowiedzialności, odnosząc się do tych zobowiązań osoby prawnej, które powstały w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Reasumując organ podatkowy uznał, że wystąpiły przesłanki do orzeczenia odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki z o. o. F., gdyż zaległości te powstały w okresie pełnienia przez niego obowiązków Członka Zarządu w tej Spółce, a zgromadzony materiał w sprawie nie wskazywał na zaistnienie przesłanek wyłączających Stronę od odpowiedzialności, o których mowa w art. 116 O.p.

Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i podniósł, że decyzja ta wydana została z naruszeniem:

- art. 121, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 2, art. 188 i art. 192 O.p. z uwagi na nie przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania świadków: Pana L. M. - byłego Prezesa Rady Ministrów J. O. byłego prezesa U. Sp. z o. o. R. B. - byłego prezesa PHZ B., Z.W. - byłego szefa Solidarności w U., W. K. - byłego Ministra Skarbu Państwa, S. B. - byłego prezesa ZPC U. SA, R. S. - byłego rzecznika prasowego Spółki, W. F. i Pani J. G.- byłej głównej księgowej F. Sp. z o. o.,

- art. 200 § 1 O.p., ponieważ po wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy postanowieniem z dnia 30 czerwca 2009r. organ pierwszej instancji nie wezwał Strony ponownie do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego,

- art. 210 § 4 O.p. z uwagi na fakt, że "uzasadnienie decyzji nie zawiera przekonywującej argumentacji w zakresie stanu finansowego spółki F. na dzień złożenia wniosku o upadłość spółki.", a "przywołane przez organ dane, dotyczące sum bilansowych za 2002 i 2003 rok nie są miarodajne do oceny, czy wniosek o upadłość był rzeczywiście spóźniony." i z uwagi na fakt, że w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśniono, dlaczego pominięto zgłoszone wnioski dowodowe,

- art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. z uwagi na nieuznanie wyjaśnień Skarżącego, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy Strony oraz ograniczenie aktywności Strony w zgłaszaniu dowodów.

Skarżący podniósł ponadto, że w niniejszej sprawie nie można mówić o bezskuteczności egzekucji, skoro w odniesieniu do F. Sp. z o. o. w ogóle jej nie wszczęto i nie prowadzono, a ponadto nie wydano postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność.

Zdaniem Skarżącego przesłuchanie wyżej wymienionych osób było celowe i mogło wykazać, że w niniejszej spraie wniosek o upadłość złożony był we właściwym czasie, a przy ewentualnym wykazaniu tezy przeciwnej - że wcześniejsze niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez Jej winy. W ocenie Skarżącego w niniejszej sprawie koniecznym jest również przeprowadzenie dowodu z dokumentacji spółki za 2004 r. na okoliczność wykazania, że przed 6 lipca 2004 r. brak było podstaw do ogłoszenia upadłości Spółki.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy opierając się na treści art. 107, art. 116 O.p., stwierdził, że termin płatności zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług objętych niniejszą decyzją (za miesiące od stycznia do sierpnia 2004r.) upłynął w czasie, gdy Skarżący był członkiem zarządu F. Sp. z o. o. Z odpisu pełnego Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że Skarżący pełnił funkcję członka zarządu od dnia 8 stycznia 2002 r. do 29 stycznia 2007 r. Ta okoliczność nie jest kwestionowana. Ponadto dodał, że w rozpatrywanej sprawie bezskuteczność egzekucji miała miejsce, z uwagi na fakt wszczęcia i zakończenia w odniesieniu do F. Sp. z o. o. postępowania upadłościowego, którego skutkiem było wykreślenie Spółki z Krajowego Rejestru Sądowego. Organ odwoławczy dodał, że zgodnie z art. 146 ust. 1 p.u.n., postępowanie egzekucyjne - zarówno sądowe, jak i administracyjne - wszczęte przeciwko upadłemu przed ogłoszeniem jego upadłości ulega zawieszeniu z mocy prawa z datą ogłoszenia upadłości. Postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Z zakazem zaspokajania wierzycieli poza postępowaniem upadłościowym skorelowany jest zakaz prowadzenia przez wierzycieli egzekucji skierowanych do składników masy upadłości. Zakaz ten wyrażony jest w art. 146 ust. 1 p.u.n. Zawieszenie, a następnie umorzenie egzekucji oznacza bowiem jednoznacznie, że postępowanie nie może być kontynuowane. Zakaz ten odnosi się również do wszczynania postępowań egzekucyjnych po ogłoszeniu upadłości. Wobec powyższego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut Strony, że w niniejszej sprawie nie wszczęto postępowania egzekucyjnego, a tym samym "niedopuszczalne wydaje się zatem wnioskowanie organu o bezskuteczności egzekucji, której de facto w ogóle nie wszczęto", skoro przepisy Prawa upadłościowego możliwości prowadzenia egzekucji administracyjnej nie dopuszczają, a postępowanie upadłościowe ma charakter egzekucji uniwersalnej.

Organ podatkowy uznał ponadto, że do oceny zaistniałego stanu faktycznego zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo upadłościowe, ponieważ w ocenie organu wniosek o upadłość F. Sp. z o. o winien być złożony najpóźniej w grudniu 2003r. co potwierdziła również strona w piśmie z dnia 15 września 2003 r. Organ podatkowy podkreślił, że Strona zatem miała świadomość zaistnienia już we wrześniu 2003 r. przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki. Nie składając w tym czasie wniosku o upadłość, nie wypełniła obowiązku spoczywającego na każdym z członków zarządu spółki kapitałowej, o którym mowa w art. 21 ust. 1 p.u.n.. W świetle tej regulacji dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.

Organ odwoławczy przyznał rację Stronie, że organ podatkowy pierwszej instancji przed wydaniem decyzji będącej przedmiotem postępowania odwoławczego winien formalnie rozpatrzyć poprzez wydanie stosownego postanowienia wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków. Nieprawidłowość ta jednak w ocenie organu odwoławczego nie stanowi jednak postawy do uchylenia decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] lipca 2009r., ponieważ uchylić należy wyłącznie decyzję wydaną z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnośnie naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 187 i 191 O.p. organ odwoławczy uznał, że zgromadzony w niniejszej sprawie przez organ podatkowy pierwszej instancji obszerny materiał dowodowy i sposób jego wykorzystania przez ten organ w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. nie daje podstaw do uznania, że naruszono w toku postępowania ww. przepisy. Zdaniem organu odwoławczego dowody zebrane w toku postępowania pozwalały organowi pierwszej instancji na ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, że wniosek o upadłość został złożony za późno z punktu widzenia ochrony wierzycieli, a tym samym art. 116 § 1 O.p. bowiem już w 2003r. Spółka zaprzestała regulowania swoich należności (w sposób ciągły wobec ZUS).

Organ odwoławczy nie zgodził się ponadto z twierdzeniem Skarżącego, że decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. wydana została z obrazą art. 210 § 4 O.p., ponieważ "nie zawiera przekonywującej argumentacji w zakresie stanu finansowego spółki F. na dzień złożenie wniosku o upadłość spółki", a "przywołane przez organ dane dotyczące sum bilansowych za 2002 i 2003 rok nie są miarodajne do oceny, czy wniosek o upadłość był rzeczywiście spóźniony.". Po pierwsze, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., wystarczającą postawą do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej Strony za zaległości F. Sp. z o. o. było trwałe zaprzestanie płacenia zobowiązań na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (co wynika ze skarżonej decyzji). Po drugie zaś okoliczność, że wniosek o upadłość był złożony zbyt późno potwierdza fakt, że w wyniku postępowania upadłościowego zaspokojeni zostali wierzyciele należący do pierwszej kategorii w 27 % i uzyskano kwotę zaledwie 1.162.726,15 zł.

Organ odwoławczy stanął ponadto na stanowisku, że nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut Skarżącego, że opóźnienie w złożeniu wniosku o upadłość nastąpiło bez jej winy wobec czego niezasadnym było wydanie decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem Strona, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., chcąc zadbać należycie o swój interes jak i wierzycieli, winna w stosownym czasie złożyć wniosek o upadłość, bądź zrezygnować z funkcji członka zarządu F. Sp. z o. o., a nie kontynuować działania, które doprowadziły do pogorszenia się sytuacji finansowej samej Spółki, jak i jej potencjalnych wierzycieli, przez wyzbycie się ze Spółki prawie całego majątku trwałego (według bilansu za 2003r. na początku roku wartość to 5.484.928,63 zł, a na koniec roku 140.674,85 zł na rzecz Spółki Ursus).

Na powyższą decyzję Skarżący pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. wniósł skargę zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:

- art. 235 w związku z art. 122, 125 § 1, 180 § 1 i 187 § 1, a także art. 229 § 1 O.p. poprzez brak wnikliwego działania, niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie całego materiału dowodowego, niedopuszczenie dowodów zgłoszonych przez skarżącego, co doprowadziło do uniemożliwienia skarżącemu udowodnienia, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony we właściwym czasie, ewentualnie, że opóźnienie w tym zakresie było przez skarżącego niezawinione;

- art. 235 w związku z art. 188 O.p. przez nieprzeprowadzenie dowodów zgłoszonych przez skarżącego pomimo, iż dotyczyły one istotnych okoliczności oraz zmierzały do wykazania tez przeciwnych do przyjętych przez organ;

- art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 O.p. poprzez brak uzasadnienia przyczyn, dla których organ nie przeprowadził zgłoszonych przez skarżącego dowodów z przesłuchania świadków na okoliczność braku winy skarżącego w zakresie niezgłoszenia wcześniej wniosku o ogłoszenie upadłości, przez co nic można nawet skontrolować, czym organ kierował się nie przeprowadzając tych dowodów,

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 116 O.p. polegające na nieprzyjęciu, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie ponosi winy za opóźnienie w zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości tej spółki, jeżeli Skarb Państwa jako bezpośredni lub pośredni właściciel domagał się od członka zarządu spółki nieskładania takiego wniosku, a nawet groził niekorzystnymi dla członka zarządu konsekwencjami w razie złożenia takiego wniosku;

W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

W uzasadnieniu skargi Skarżący podtrzymał w całości argumentację zawartą w odwołaniu twierdząc, że nie spóźnił się ze zgłoszeniem wniosku o ogłoszenie upadłości jednocześnie dodając, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, a także w odwołaniu do decyzji tego organu wnosił o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji F. Spółki z o.o. w celu wykazania, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie był spóźniony, a nadto wnosił o przesłuchanie szeregu świadków na tę samą okoliczność oraz na okoliczność, że - o ile przyjąć, że wniosek o ogłoszenie upadłości był spóźniony - nastąpiło to bez winy Skarżącego. Obie te okoliczności mają decydujące znaczenie dla przesądzenia o zastosowaniu wobec Skarżącego art. 116 O.p., odnoszą się bowiem do przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu spółki za zaległości podatkowe tej spółki.

Skarżący zarzucił organowi, że odmawiając przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez Skarżącego, organ nie zbadał w pełni istotnych okoliczności, które dotyczą ewentualnego opóźnienia w złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości F. Spółki z o.o., a także braku winy Skarżącego i uniemożliwił Skarżącemu wykazanie tych okoliczności. Organ zatem nie działał wnikliwie (art. 235 w związku z 125 § 1 O.p.), nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 235 w związku z art. 122 O.p.), nie zebrał całego materiału dowodowego (art. 235 w związku z art. 187 § 1 O.p.j), nie dopuścił dowodów, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 235 w związku z art. 180 § 1 O.p.). Tym samym organ naruszył również art. 229 O.p. Ponadto dodał, że organ w ogóle nie uzasadnił, dlaczego nie uwzględnił wniosków dowodowych zmierzających do wykazania drugiej tezy, a mianowicie braku winy skarżącego w zakresie niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Na tę właśnie okoliczność mieli być również przesłuchani świadkowie wskazani przez skarżącego. Organ w ten sposób naruszył art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 O.p. bowiem nie podał, jakie były motywy nieprzeprowadzenia tych dowodów na te okoliczności. Ma to istotny wpływ na sprawę, ponieważ obecnie Sąd nie może ocenić prawidłowości takiego rozstrzygnięcia organu. Co więcej, nieprzeprowadzenie tych dowodów stanowi również naruszenie powołanych wyżej przepisów postępowania, bowiem przez to strona nie mogła wykazać, a organ wnikliwie zbadać, czy skarżący rzeczywiście ponosi winę za brak wcześniejszego zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości F. Spółki z o.o.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest niezasadna.

Przesłanki odpowiedzialności osób trzecich - członków zarządu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tych spółek, określa art. 116 § 1 O.p. Według postanowień tego przepisu, w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, bądź nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (§ 1). Odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (§ 2).

W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż organ podatkowy zobowiązany jest wskazać okoliczności pełnienia obowiązków przez członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz, że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Jak wynika z treści przywołanego przepisu członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe poprzez wykazanie, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy. Przesłanką egzoneracyjną jest również wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (por. wyrok NSA z 6 marca 2003 r. sygn. akt SA/Bd 85/03, POP 2003/4/93, wyrok WSA w Warszawie z 30 czerwca 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 629/04, LEX nr 181425, wyroki WSA w Opolu: z dnia 17 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Op 263/06, z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt I SA/Op 49/07, z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Op 81/08 - publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W niniejszej sprawie niesporne jest, iż Skarżący w okresie objętym zaskarżoną decyzją pełnił funkcję członka zarządu w spółce z o.o. F..

W ocenie Sądu w rozpoznanej sprawie organy zasadnie uznały, że wniosek o ogłoszenie upadłość spółki której członkiem zarządu był Skarżący został zgłoszony za późno. Trafnie organy na poparcie tej tezy wskazały okoliczność że z dokumentów finansowych spółki wynika, że jej sytuacja finansowa była zła już w roku 2002 i następnie stale się pogarszała. Ze sprawozdania finansowego za rok 2003 (karta 46 akt administracyjnych) wynika, że majątek obrotowy spółki na koniec 2003 r. nie pozwalał na pokrycie strat z lat bieżących oraz straty za rok bieżący, które były wyższe o około 5 mln. zł. Dodatkowo spółkę obciążały zobowiązania krótkoterminowe w wartości oprawie równej wartości majątku obrotowego. Podobna sytuacja istniała na koniec roku 2002 z tym, że nadwyżka niepokrytych strat oraz zobowiązań krótkoterminowych nad wartością majątku obrotowego wynosiła około 4 mln. zł. Złożenie wniosku o upadłość w roku 2004 doprowadziło do tego, że z majątku spółki zaspokojona zostało tylko 27% wierzytelności należących do I grupy. Brak pokrycia wierzytelności nawet w I grupie oznacza, że wniosek o upadłość został złożony za późno wskutek czego nie doszło do zaspokojenia wierzytelności budżetowych z tytułu podatków.

W niniejszej sprawie Skarżący nie wykazał przesłanek świadczących o tym, że niezgłoszenie przez niego wniosku o upadłość w/w spółki nie nastąpiło z jego winy. Względy polityczne i społeczne jakimi się kierował Skarżący odwlekając złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie mogą być uznane za przesłanki egzoneracyjne wyłączające odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. Kierowanie się przez Skarżącego tymi względami przy podjęciu decyzji o niezgłoszeniu wniosku o upadłość w roku 2002 lub 2003 nie zmienia faktu, że Skarżący w zakresie decyzji o odłożeniu w czasie złożenia wniosku o upadłość działał w sposób samodzielny. Wskazywane przez Skarżącego okoliczność nie oznaczają, że Skarżący działał pod przymusem oraz, że nie mógł w tym zakresie podjąć innej decyzji. Zdaniem Sądu przesłanka egzoneracyjna wskazana w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. wystąpi w sytuacji, gdy członek zarządu wskutek okoliczności od niego niezależnych nie złożył wniosku o upadłość we właściwym czasie. W wyroku NSA z dnia 12 lutego 2002 r., sygn akt III SA 2544/00, (Prz. Pod. 2002, nr 9, s. 63), Sąd, rozważając kryterium braku winy, stwierdził, iż jako kryterium w tym zakresie powinno się przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Osoba zainteresowana (w tym członek zarządu) winna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne. Sąd w pełni podziela ten pogląd. Wskazane przez Skarżącego względy polityczne i społeczne nie skutkowały wyłączeniem możliwości podjęcia przez Skarżącego decyzji w sprawie wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości.

Tak samo należy ocenić wskazywaną przez Skarżącego okoliczność niezgłoszenia wniosku o upadłość przed 2004 r. z uwagi na planowane przesz Ministerstwo Skarbu Państwa działania restrukturyzacyjne. Okoliczność ta także nie stanowi , w ocenie Sądu, przesłanki egzoneracyjnej wskazanej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. Planowane działania naprawcze były zdarzeniami przyszłymi i niepewnymi, zatem zachowując obiektywne kryterium staranności należało stwierdzić, że Skarżący mógł i powinien był przewidywać nieskuteczność tych działań. Wniosek ten jest tym bardziej zasadny, że jak wynika z treści wyjaśnień Skarżącego (karta143 akt administracyjnych) plany restrukturyzacyjne, na które powołuje się Skarżący opierały się na założeniu że Firma S. AG& Co KG uruchomi produkcję w Polsce transportera opancerzonego, do czego nie doszło, gdyż dostawcą transporterów dla polskiej armii został zupełnie inny podmiot ( por. A. Kiński, AMV- jaki będzie polski KTO?, Nowa Technika WojskowaT 3/2003).

Powoływane przez Skarżącego okoliczność ze swej istoty nie mogły być uznane za przesłanki egzoneracyjne zwalniające od odpowiedzialności na podstawie art. 116 § 1 O.p. Dlatego nie było potrzeby przeprowadzania dowodów w zakresie tych przesłanek. Z tego względu Sąd uznał, że organy w niniejszej sprawie nie naruszyły przepisów art. 122, 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 188 w zw. z art. 235 O.p. przez nieprzeprowadzenie na omówione powyżej okoliczności wnioskowanego przez Skarżącego dowodu z przesłuchania świadków. W decyzji organu drugiej instancji wskazano, że powołane przez Skarżącego okoliczności nie mogą zwolnić go od winy w zakresie nie zgłoszenia wniosku o upadłość zatem oczywistym było, że nie ma potrzeby przeprowadzania dowodów na te okoliczności, gdyż nie mają one znaczenia dla sprawy. Niewskazanie w decyzji braku podstaw do przeprowadzenia tych dowodów należy ocenić jako uchybienie, które nie mogło mieć istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W ocenie Sądu w rozpoznanej sprawie organy zebrały materiał dowodowy w sposób prawidłowy. Materiał ten pozwalał na stwierdzenie, że Skarżący jest podmiotem o którym mowa w art. 116 § 1 O.p., że wystąpiły przesłanki orzeczenia jego odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki z o.o. oraz, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki zwalniające Skarżącego z tej odpowiedzialności. Dlatego Sąd nie zgodził się z zarzutami skargi według, których postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone przez organy z naruszeniem art. 235 w zw. z art. 122, 125 § 1, 180 § 1 i 187 § 1 i z naruszeniem art. 229 O.p.

Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne, w którym organ odniósł się do wszystkich istotnych aspektów niniejszej sprawy. Z tego względu Sąd uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p.

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia okoliczność, że spółka której członkiem zarządu był Skarżący stanowiła własność Skarbu Państwa i że obecnie organy podatkowe reprezentujące tenże Skarb Państwa żądają od Skarżącego zapłaty zobowiązań spółki, ponieważ okoliczność ta jest obojętna z punktu widzenia przepisów art. 116 O.p.. Przedsiębiorstwa będące własnością państwową są obowiązane do ponoszenia ciężarów podatkowych na równych zasadach z innymi podmiotami.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153,poz.1270 z późn. zm. ) orzekł jak w sentencji.