Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 642/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone orzeczenie w części
Powołane przepisy: article: art. 169 ust. 1, art. 174 ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1, art. 175
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Dnia 27 sierpnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Sekretarz sądowy – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2015 roku sprawy ze skargi E. K. – M. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary upomnienia 1. uchyla pkt 2 i pkt 4 zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz skarżącej E. K. – M. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] nr [...], Dyrektor Izby Celnej w [...], działając na podstawie art. 166 pkt 1, 167 i 179 ust 2 ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168 z 2009 poz. 1323), po rozpoznaniu złożonego przez starszego aspiranta celnego E. K. – M. odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] w którym uznano obwinioną E. K. – M. winną popełnienia zarzucanego jej przewinienia dyscyplinarnego i wymierzono karę nagany:

1. utrzymał w mocy orzeczenie Naczelnika Urzędu Celnego l z dnia [...] w zakresie uznania E. K. – M. za niewinną zarzucanego jej czynu tj. naruszenia obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego określonych w art. 166 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej w związku z art. 122 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej poprzez to, iż: prowadząc w okresie od dnia 27 lutego 2012 r. do dnia 11 października 2012 r. sprawę zarejestrowaną pod sygn. [...], dotyczącą przeniesienia odpowiedzialności na wspólników spółki jawnej "A", NIP [...], za zaległości spółki za grudzień 2006 r. nieterminowo wykonywała powierzone zadania, ponieważ nie podejmowała czynności w sprawie od 27 lutego 2012 r. do dnia 28 maja 2012 r., tj. przez okres przekraczający 3 miesiące.

2. utrzymał w mocy orzeczenie Naczelnika Urzędu Celnego l z dnia [...] w zakresie uznania E. K. – M. za winną zarzucanego jej czynu tj. naruszenia obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego określonych w art. 166 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej w związku z art. 122 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej poprzez to, iż prowadząc w okresie od dnia 28 listopada 2011 r. do dnia 7 grudnia 2012 r. sprawę zarejestrowaną pod sygn. [...], dotyczącą podmiotu "B", NIP [...] prowadziła nierzetelnie i nieterminowo postępowanie, a w szczególności od dnia 27 stycznia 2012 r. do dnia 7 maja 2012 r. oraz w okresie od dnia 5 czerwca 2012 r. do dnia 17 grudnia 2012 r. nie podejmowała czynności w sprawie, tj. przez okres przekraczający

łącznie 9 miesięcy.

3. uchylił orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego l z dnia [...] w zakresie uznania E. K. – M. za winną zarzucanego jej czynu tj. naruszenia obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego określonych w art. 166 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej w związku z art. 122 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej poprzez to, że od dnia 27 grudnia 2011 r. do dnia 27 grudnia 2012 r. nie podjęła działań mających na celu weryfikację stanu majątkowego podatnika, pomimo znacznej wysokości zobowiązań podatkowych na nim ciążących i uniewinnił obwinioną w tym zakresie.

4. uchylił orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego l z dnia [...] w zakresie wymiaru kary i wymierzył obwinionej za opisany w pkt 2 czyn karę upomnienia.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że do obowiązków obwinionej zgodnie z zakresem obowiązków i uprawnień należy załatwianie spraw w postępowaniu podatkowym, w tym przygotowywanie projektów rozstrzygnięć (decyzji i postanowień) w Referacie Podatku Akcyzowego Urzędu Celnego l w [...]. Funkcjonariusz E. K. – M. ponosiła odpowiedzialność służbową/dyscyplinarną za prawidłowe merytorycznie i formalnie wykonywanie czynności procesowych oraz terminowe prowadzenie spraw.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach 01.02 - 25.03.2013 r. stwierdzono, iż st. asp. celny E. K. – M. nie wykonywała swoich obowiązków w sposób prawidłowy. W dniu 04.07.2013 r. wszczęte zostało postępowanie wyjaśniające (k. 1-2 ) a następnie w dniu [...] postępowanie dyscyplinarne (k. 198 ) w którym zarzucono obwinionej, że :

1. prowadząc w okresie od dnia 28 listopada 2011 r. do dnia 7 grudnia 2012 r. sprawę zarejestrowaną pod sygn. [...], dotyczącą podmiotu "B", NIP [...] prowadziła nierzetelnie i nieterminowo postępowanie, a w szczególności:

a. od dnia 27 grudnia 2011 r. do dnia 27 grudnia 2012 r. nie podjęła działań mających na celu weryfikację stanu majątkowego podatnika, pomimo znacznej wysokości zobowiązań podatkowych na nim ciążących,

b. od dnia 27 stycznia 2012 r. do dnia 7 maja 2012 r. oraz w okresie od dnia 5 czerwca 2012 r. do dnia 17 grudnia 2012 r. nie podejmowała czynności w sprawie, tj. przez okres przekraczający łącznie 9 miesięcy,

tj. o naruszenie obowiązków służbowych wynikających z treści art. 166 pkt 1 w związku z art. 122 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2013 r., póz. 1404), oraz, że:

2. prowadząc w okresie od dnia 27 lutego 2012 r. do dnia 11 października 2012 r. sprawę zarejestrowaną pod sygn. [...], dotyczącą przeniesienia odpowiedzialności na wspólników spółki jawnej "A", NIP [...], za zaległości spółki za grudzień 2006 r. nieterminowo wykonywała powierzone zadania, ponieważ nie podejmowała czynności w sprawie od 27 lutego 2012 r. do dnia 28 maja 2012 r., tj. przez okres przekraczający 3 miesiące, tj. o naruszenie obowiązków służbowych wynikających z treści art. 166 pkt 1 w związku z art. 122 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej.

W dniu [...] po wysłuchaniu obwinionej (k. 307 - 309) wydane zostało orzeczenie dyscyplinarne w którym uznano obwinioną winną zarzucanych jej czynów i wymierzono za czyn opisany w pkt 1 karę nagany a za czyn opisany w pkt. 2 karę upomnienia. Jako karę podlegającą wykonaniu organ dyscyplinarny wskazał karę nagany.

W dniu [...] obwiniona odwołała się od orzeczenia dyscyplinarnego, nie zgadzając się z postawionymi jej zarzutami i wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz ocenę zebranego materiału dowodowego a także o odstąpienie od wymierzenia kary bądź o jej zmniejszenie.

W dniu [...] organ odwoławczy uchylił zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne i przekazał sprawę organowi dyscyplinarnemu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, wskazując, iż skarżąca na etapie postępowania odwoławczego powołała się na nowe okoliczności dotyczące drugiego z przewinień dyscyplinarnych. Organ odwoławczy wskazał na konieczność wyjaśnienia następujących kwestii:

jaka była rola przełożonego, a w szczególności, czy akceptował postępowanie obwinionej i jak oceniał wykonywane przez nią zadania w tym konkretnym postępowaniu,

jaki wpływ miała owa przewlekłość, jeżeli zostanie ona potwierdzona, na wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji wydając w dniu [...] orzeczenie (k. 420 - 427) uznał obwinioną winną, iż:

1. prowadząc w okresie od dnia 28 listopada 2011 r. do dnia 7 grudnia 2012 r. sprawę zarejestrowaną pod sygn. [...], dotyczącą podmiotu "B", NIP [...] prowadziła nierzetelnie i nieterminowo postępowanie, a w szczególności:

a. od dnia 27 grudnia 2011 r. do dnia 27 grudnia 2012 r. nie podjęła działań mających na celu weryfikację stanu majątkowego podatnika, pomimo znacznej wysokości zobowiązań podatkowych na nim ciążących,

b. od dnia 27 stycznia 2012 r. do dnia 7 maja 2012 r. oraz w okresie od dnia 5 czerwca 2012 r. do dnia 17 grudnia 2012 r. nie podejmowała czynności w sprawie, tj. przez okres przekraczający łącznie 9 miesięcy, czym naruszyła obowiązki służbowe wynikające z treści art. 166 pkt 1 w związku z art. 122 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2013 r., póz. 1404), oraz uznał za niewinną w zakresie zarzutu, iż prowadząc w okresie od dnia 27 lutego 2012 r. do dnia 11 października 2012 r. sprawę zarejestrowaną pod sygn. [...], dotyczącą przeniesienia odpowiedzialności na wspólników spółki jawnej "C", NIP [...], za zaległości spółki za grudzień 2006 r. nieterminowo wykonywała powierzone zadania, ponieważ nie podejmowała czynności w sprawie od 27 lutego 2012 r. do dnia 28 maja 2012 r., tj. przez okres przekraczający 3 miesiące - czym naruszyła obowiązki służbowe wynikające z treści art. 166 pkt 1 w związku z art. 122 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej.

W dniu 14.11.2014 r. obwiniona wniosła odwołanie od powyższego orzeczenia (k. 428 - 434), zaskarżając je w części w której organ uznał obwinioną za winną zarzucanych jej czynów oraz co do kary i zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu:

naruszenie przepisu art. 175 ust. Ustawy o Służbie Celnej poprzez wszczęcie postępowania dyscyplinarnego pomimo, ze od daty uzyskania wiedzy o rzekomym naruszeniu obowiązków służbowych upłynął czas dłuższy niż 3 miesiące;

naruszenie przepisów procedury, polegające na nieprzeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego, dokonanie dowolnej, w miejsce swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, pominięcie wszelkich okoliczności przemawiających na korzyść obwinionej, nierozważenie wszystkich istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy przesłanek odpowiedzialności dyscyplinarnego raz nieustosunkowanie się do wyjaśnień obwinionej.

a w rezultacie: błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu obwinionej za winną popełnienia zarzucanego jej czynu wskazanego w pkt 1, w sytuacji braku ku temu podstaw.

Obwiniona jednocześnie wniosła o :

uchylenie orzeczenia dyscyplinarnego w zaskarżonej części i umorzenie postępowania, ewentualnie

zmianę orzeczenia w zaskarżonej części i orzeczenie odmiennie co do istoty sprawy poprzez uniewinnienie od zarzucanego czynu, ewentualnie

zmianę orzeczenia w zaskarżonej części i orzeczenie odmiennie co do istoty sprawy poprzez orzeczenie kary dyscyplinarnej łagodniejszego rodzaju lub odstąpienie od jej wymierzenia, ewentualnie

uchylenie orzeczenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi l instancji.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w [...] wydał orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] wskazując, iż odwołanie zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej wymiaru kary oraz w części dotyczącej uznania obwinionej za winną popełnienia przez nią czynu polegającego na tym, że od dnia 27 grudnia 2011 r. do dnia 27 grudnia 2012 r. nie podjęła działań mających na celu weryfikację stanu majątkowego podatnika, pomimo znacznej wysokości zobowiązań podatkowych ciążących na nim.

W pozostałym zakresie tj. uznania obwinionej za winną popełnienia czynu polegającego na tym że; od dnia 27 stycznia 2012 r. do dnia 7 maja 2012 r. oraz w okresie od dnia 5 czerwca 2012 r. do dnia 17 grudnia 2012 r. nie podejmowała czynności w sprawie, tj. przez okres przekraczający łącznie 9 miesięcy - zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie organu zebrany w tym zakresie materiał dowodowy jednoznacznie przesądza, że obwiniona dopuściła się zarzucanego jej czynu.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu l instancji, że z analizy zebranego materiału dowodowego wynika że, postanowienie o wszczęciu postępowania zostało wydane w dniu [...] natomiast decyzja w dniu [...], tak więc postępowanie trwało blisko rok kalendarzowy. Trudno mówić w takim przypadku o dochowaniu terminowości prowadzonej sprawy. Tak długi termin na prowadzenie sprawy miałby uzasadnienie w sytuacji gdy sprawa wymagałaby przeprowadzenia szeregu czynności dowodowych. Natomiast z treści decyzji nie wynika aby w ramach postępowania przeprowadzono jakiekolwiek żmudne i pracochłonne czynności. Większość wskazanych w decyzji działań (weryfikacja oświadczeń nabywców, analiza dokumentacji księgowej, przeprowadzenie czynności sprawdzających) odbyła się na etapie prowadzonego wcześniej postępowania kontrolnego. Jedynym nowym elementem dowodowym w postępowaniu były jednokartkowe wyjaśnienia strony włączone w akta w dniu 5 czerwca 2012 r. W tym kontekście podnoszone przez obwinioną w wyjaśnieniach składanych w trakcie kontroli prowadzonej przez Referat Kontroli Wewnętrznej i Przeciwdziałania korupcji oraz w trakcie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego argumenty, wskazujące na bardzo duże obciążenie pracą oraz konieczność prowadzenia czynności w sprawach, które groziły przedawnieniem, są w ocenie organu dyscyplinarnego całkowicie nietrafione. Dodatkowym argumentem potwierdzającym powyższą tezę jest fakt, że w dniu 7 maja 2012 r. obwiniona przygotowała i skierowała do strony postępowania postanowienie w trybie art. 200 ustawy Ordynacja podatkowa (k.- 126 ). Wydanie postanowienia oznacza, że organ podatkowy posiada kompletny materiał dowodowy oraz gotowość do wydania w przedmiotowej sprawie stosownej decyzji. Realizując swoje uprawnienie strona skierowała do Naczelnika Urzędu Celnego l w [...] pismo, datowane na dzień 1 czerwca 2012 r. zawierające głównie własną interpretację zapisów ustawy o podatku akcyzowym. Pismo zostało zadekretowane na obwinioną w dniu 5 czerwca 2012 r. (k. - 123). Z zapisów znajdujących się w metryce sprawy wynika, że funkcjonariusz celny E. K. – M. przygotowała projekt decyzji kończącej przedmiotowe postępowanie dopiero w dniu [...] (k. - 122) nie wykonując w tym czasie żadnych udokumentowanych czynności. Podkreślić także należy, że od chwili włączenia w akta sprawy wyjaśnień podatnika do momentu sporządzenia projektu decyzji strona nie była informowana o terminie zakończenia postępowania.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów zawartych w odwołaniu obwinionej organ wskazał, że:

Ad. 1. Naczelnik Urzędu Celnego l w [...] wiedzę o naruszeniu obowiązków służbowych przez obwinioną uzyskał w dniu [...] tj. w dniu otrzymania wystąpienia pokontrolnego nr [...], z którego wynikało, że obwiniona w prowadzonych postępowaniach nie podejmowała przewidzianych przepisami prawa czynności. W dniu [...] organ zatwierdził projekt decyzji (poprzez złożenie podpisu), kończąc tym samym postępowanie w pierwszej instancji. Jak słusznie stwierdził organ dyscyplinarny pierwszej instancji " Akceptacja przedstawionej decyzji nie oznaczała natomiast, że zastępca naczelnika Urzędu dokonał w dniu [...] weryfikacji poprawności prowadzonego postępowania". Ponadto należy podkreślić, iż treść decyzji nie opisuje wszystkich podejmowanych w sprawie czynności bądź popełnionych zaniechań. Przebieg postępowania w tym zakresie został ustalony przez komórkę kontroli wewnętrznej, która stwierdziła, iż postępowanie to nie było prowadzone w sposób prawidłowy. Nieprawidłowości te zostały opisane szczegółowo w wystąpieniu pokontrolnym, po zapoznaniu z którym Naczelnik Urzędu Celnego l w [...] podjął decyzję o wszczęciu w stosunku do obwinionej postępowania wyjaśniającego a następnie postępowania dyscyplinarnego, co nastąpiło z zachowaniem terminu określonego w art. 175 ustawy o Służbie Celnej. Dodano, iż to nie Naczelnik, który jest organem dyscyplinarnym podpisał decyzję a jego zastępca nie posiadający kompetencji w sprawach osobowych. Niewątpliwie Naczelnik nie posiadał wiedzy dotyczącej nieprawidłowego prowadzenia przez obwinioną postępowania w dniu w którym decyzja ta została podpisana. Wiedzę taką pozyskał dopiero po zapoznaniu się z treścią wystąpienia pokontrolnego.

Ad. 2 Materiał dowodowy (w zakresie w jakim organ odwoławczy uznał obwinioną winną zarzucanego jej czynu) został zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym w sposób wyczerpujący. Zdaniem organu już weryfikacja akt sprawy jest dowodem bezsprzecznie wskazującym, że w postępowaniu nie były podejmowane żadne czynności procesowe przez wiele miesięcy. Realizując zasadę szybkości postępowania organ winien zgodnie z art. 139 § 1 załatwić sprawę wymagającą przeprowadzenia postępowania dowodowego bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Dyspozycja tego przepisu w żaden sposób nie została wykonana. W sytuacji braku możliwości dochowania terminów wskazanych wyżej, organ winien wyznaczyć (w drodze postanowienia) nowy termin na załatwienie sprawy. Obwiniona twierdzi, iż brak jakichkolwiek czynności w sprawie podyktowany był oczekiwaniem na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który miał wypowiedzieć się co do zgodności z Konstytucją art. 89 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym. Organ prowadzący postępowanie w przypadku pojawienia się zagadnienia wstępnego (abstrahując od tego czy taka sytuacja może być zakwalifikowana jako zagadnienie wstępne czy też nie) powinien wydać stosowne postanowienie o zawieszeniu postępowania. W przedmiotowej sprawie nie wydano żadnego z wyżej wymienionych postanowień, pomimo tego, że wydanie takiego postanowienia (o wyznaczeniu nowego terminu na załatwienie sprawy bądź zawieszeniu postępowania) nie jest czynnością procesową skomplikowaną i czasochłonną.

Wskazano, iż materiał dowodowy (w zakresie w jakim organ odwoławczy uznał obwinioną za niewinną zarzucanego jej czynu) został także zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym w sposób wyczerpujący. Organ odwoławczy nie zgodził się jednak z dokonaną przez organ pierwszej instancji oceną tego materiału. Badanie sytuacji majątkowej podatnika pod kątem ewentualnego wydania decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania wymaga spełnienia wielu przesłanek. O konieczności takiego badania każdorazowo decyduje osoba prowadząca postępowanie w danej sprawie. Zgodnie z oceną dokonaną przez obwinioną takie badanie nie było celowe, przede wszystkim z uwagi na fakt, iż sytuacja majątkowa podatnika została już zbadana w innym prowadzonym - także przez obwinioną - równolegle postępowaniu, które zakończyło się wydaniem decyzji o zabezpieczeniu.

Organ odwoławczy uwzględniając charakter, ciężar dokonanych naruszeń wymierzył obwinionej karę upomnienia. Zmniejszenie dolegliwości kary wymierzonej przez organ pierwszej instancji podyktowane było nie tylko uznaniem obwinionej za niewinną zarzucanego jej czynu w określonej części ale również wcześniejszą (ocena dobra za okres od 31.10.2009 r. do 31.10.2011 r.) pozytywną opinią służbową o obwinionym oraz niekaralnością w chwili popełnienia czynu. O wymiarze kary zdecydował również fakt, że uchybienia nie doprowadziły do uszczuplenia dochodów budżetu. W ocenie organu wymierzona kara jest adekwatna do stopnia zawinienia oraz charakteru popełnionego czynu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe orzeczenie dyscyplinarne E. K. – M. wskazała, iż zaskarża je w części – w zakresie pkt 2 i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: naruszenie przepisu art. 169 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej w zw. Z przepisem art. 174 ust. 3 pkt 1 ustawy polegające na wydaniu orzeczenia dyscyplinarnego przez podmiot nie bądący organem dyscyplinarnym oraz naruszenie art. 175 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej poprzez wszczęcie postępowania dyscyplinarnego pomimo, iż od daty uzyskania wiedzy o rzekomym naruszeniu obowiązków służbowych upłynął czas dłuższy niż 3 miesiące. Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów procedury w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, polegające na nieprzeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego, dokonanie dowolnej w miejsce swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, pominięcie wszelkich okoliczności przemawiających na korzyść obwinionej, nierozważenie wszystkich istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy przesłanek odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz nieustosunkowanie się do wyjaśnień obwinionej.

Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie orzeczenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że Naczelnik Urzędu Celnego I w [...] wydał decyzję w sprawie, której dotyczą stawiane obwinionej zarzuty w dniu [...]. Ponieważ Naczelnik Urzędu Celnego I w [...] jest jednocześnie organem dyscyplinarnym, który wszczął postępowanie w dniu [...], to wątpliwości budzi zachowanie terminu z przepisu art. 175 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z przywołanym powyżej przepisem postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie 3 miesięcy od dnia powzięcia przez organ dyscyplinarny wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych przez funkcjonariusza.

Podniesiono, że jako chwilę dowiedzenia się przez organ dyscyplinarny o naruszeniu przez obwinioną obowiązków służbowych traktować należy chwilę wydania decyzji, a nie późniejsze otrzymanie wystąpienia pokontrolnego. Wszak w dacie wydania decyzji Naczelnik znał całe akta spawy, a więc stan prawny i faktyczny sprawy, w której orzekł o ukaraniu. Dysponował więc, bez jakichkolwiek wątpliwości, wszelką wiedzą niezbędną do wszczęcia ew. postępowania dyscyplinarnego, czego nie uczynił w terminie 3 miesięcy od tej daty, a dopiero po wystąpieniu pokontrolnym.

Wobec powyższego w ocenie skarżącej wszczęcie postępowania było niedopuszczalne, a zatem postępowanie winno zostać umorzone.

Przedstawiona w tym zakresie przez organ II instancji argumentacja nie może zostać przyjęta, jako uzasadnienie stanowiska przeciwnego. Po pierwsze bowiem nie można założyć, że organ wydający decyzję (a więc Naczelnik Urzędu Celnego, względnie jego zastępca) nie zapoznaje się w ogóle ze sprawą, w szczególności czasem jej trwania. To wynika przecież z samej treści decyzji. Uzasadnienie zawiera przy tym wystarczającą ilość informacji, aby odkodować z niego zakres podejmowanych czynności. Trudno w takich okolicznościach przyjąć, że dysponując projektem decyzji i aktami podmiot je czytający nie ma wiedzy odnośnie przebiegu tego postępowania, w wystarczającym do ustalenie ew. przewlekłości postępowania, zakresie. Po drugie argumentacja odnosząc się do faktu podpisania decyzji przez Zastępcę Naczelnika nie posiadającego kompetencji w sprawach osobowych zdaje się pomijać okoliczność, że Organem zarówno dyscyplinarnym, jak i celnym, jest organ Służby Celnej, nie zaś jej funkcjonariusz piastujący funkcję naczelnika. Fakt upoważnienia zastępcy do określonych czynności tego stanu nie zmienia, co wyklucza możliwość takiego "rozdzielenia" wiedzy osób pełniących funkcję lub je zastępujących.

Jako zupełnie niewyjaśnioną skarżąca potraktowała kwestię kwalifikacji prawnej przypisanego obwinionej czynu, która pozostaje przynajmniej niejednoznaczna, zwłaszcza w kontekście zmienianych opisów czynu, zwłaszcza w kontekście właśnie przedawnienia orzekania.

Ponadto zdaniem skarżącej ponownie poza zakresem rozważań organu pozostała argumentacja obwinionej co do obciążenia pracą i konieczności prowadzenia postępowań, które zagrożone były przedawnieniem a także to, czy sugerowane, jako możliwe do wykonania czynności - wskazane w uzasadnieniu orzeczenia postanowienia - byłyby zasadne. Jest to niezwykle istotna kwestia, albowiem z uzasadnienia rozstrzygnięcia wyczytać można, że organ II instancji oczekiwał od obwinionej wydania postanowienia bez względu na to czy byłoby ono zasadne. Tymczasem - wbrew stwierdzeniu organu II instancji - niewydanie postanowienia niezgodnego z prawem nie może być traktowana jako uchybienie dyscyplinarne. Samo niewydanie postanowienia o zmianie terminu zakończenia postępowania nie może być zaś jako uchybienie dyscyplinarne.

Jeśli przyjąć by, że zawisłość sprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym nie stanowi zagadnienia wstępnego (co zdaje się być poglądem właściwym) kwestia oceny wpływu tej okoliczności na tok prowadzonego przez skarżącą postępowania nie został w żaden sposób przeanalizowana przez organ II instancji. Jak można zatem sformułować pogląd, jakoby Obwiniona miała obowiązek sprawnie i terminowo prowadzić postępowanie podatkowe, nie bacząc na toczące się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym, bez rozważenia tej kwestii. Przy zadeklarowanym powyżej założeniu, że postępowanie podatkowe nie powinno się skończyć przez zakończeniem sprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym, to postępowanie, bez względu na podejmowanie lub nie przez obwinioną czynności i tak nie skończyłoby się. Nie było w nim do wykonania przy tym jakichkolwiek czynności. Taki wniosek winien zaś wykluczyć możliwość ukarania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że zgodnie z art. 169 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej orzekanie kar dyscyplinarnych należy do naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej lub Szefa Służby Celnej, zwanych dalej "organami dyscyplinarnymi", w odniesieniu do podległych im funkcjonariuszy. W myśl ust. 4 pkt 1 powołanego artykułu naczelnik urzędu w przypadku postępowania dyscyplinarnego dotyczącego funkcjonariusza pełniącego służbę w urzędzie celnym - może upoważnić do orzekania kary dyscyplinarnej zastępcę naczelnika urzędu. Naczelnik Urzędu Celnego l w [...] D. B. upoważnił do orzekania w spornej sprawie zastępcę Naczelnika Urzędu Celnego l w [...] komisarza celnego K. G. (k. 371). Biorąc pod uwagę brzmienie ww. przepisów należy stwierdzić, że zarzut naruszenie przepisu art. 169 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej w zw. z przepisem art. 174 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy polegające na wydaniu orzeczenia dyscyplinarnego przez podmiot nie będący organem dyscyplinarnym jest oczywiście niezasadny.

Powołany przepis art. 174 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej, który stanowi, iż postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego zawiera min. oznaczenie organu dyscyplinarnego oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska, stopnia służbowego i stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego ma charakter wyłącznie procesowy, nie określa organu właściwego do rozpoznania sprawy lecz stanowi normę służącą wykonaniu art. 169 ustawy o Służbie Celnej.

Ponadto wskazał, że w dniu 27 grudnia 2012 r. tj. w dacie wydania decyzji z aktami sprawy oraz projektem decyzji zapoznał się zastępca naczelnika Urzędu nie posiadający - zgodnie z art. 169 ustawy o Służbie Celnej - kompetencji w sprawach osobowych. W tej dacie zastępca Naczelnika Urzędu nie był organem dyscyplinarnym. Zgodnie z tym przepisem bowiem orzekanie kar dyscyplinarnych należy do naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej lub Szefa Służby Celnej, zwanych dalej "organami dyscyplinarnymi", w odniesieniu do podległych im funkcjonariuszy. Organem takim - na mocy udzielonego upoważnienia - stał się w dniu 9 lipca 2014 r. (k. 371).

Analizy prowadzonego postępowania w ramach posiadanych kompetencji kontrolnych dokonała komórka kontroli wewnętrznej, która stwierdziła, iż postępowanie to nie było prowadzone w sposób prawidłowy. Nieprawidłowości te zostały opisane szczegółowo w wystąpieniu pokontrolnym, po zapoznaniu z którym w dniu [...] (k. 55) Naczelnik Urzędu Celnego l w [...] podjął decyzję o wszczęciu w stosunku do obwinionej postępowania wyjaśniającego a następnie w dniu [...] (k. 198) postępowania dyscyplinarnego, co nastąpiło z zachowaniem terminu określonego w art. 175 ustawy o Służbie Celnej.

Analogicznie jak w przepisach prawa pracy organ przyjął, iż bieg trzymiesięcznego terminu rozpoczyna się, jeśli wiadomość o okolicznościach uzasadniająca wszczęcie postępowania dyscyplinarnego jest odpowiednio skonkretyzowana, zarówno w wymiarze podmiotowym, tj. który pracownik dopuścił się nagannego zachowania, jak i przedmiotowym, tj. jaki jest stan faktyczny sprawy oraz jakie są jego następstwa.

Powołano stanowisko Sądu Najwyższego podkreślające wyraźnie, iż osoba nie będąca organem zarządzającym jednostką organizacyjną ani uprawniona w sprawach osobowych, nie jest uprawniona do podejmowania czynności w sprawach osobowych i jego wiedza nie decyduje o rozpoczęciu biegu terminu. Zatem reasumując (por. wyrok SN z dnia 24 lipca 2009 r. l PK44/09) termin o którym mowa wyżej rozpoczyna się dopiero od chwili, w której pracodawca uzyskał w dostatecznym stopniu wiarygodne informacje uzasadniające jego przekonanie, iż pracownik dopuścił się czynu nagannego, czyli od zakończenia i sprawnie przeprowadzonego wewnętrznego postępowania kontrolnego. W ocenie organu dyscyplinarnego powołane wyżej poglądy mają zastosowanie w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270 t.j.) dalej p.p.s.a. , sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

E. K. – M. jest funkcjonariuszem celnym – starszym aspirantem celnym, młodszym ekspertem Służby Celnej, pełniącym służbę w Referacie Akcyzy i Gier Urzędu Celnego I w [...].

Do obowiązków skarżącej zgodnie z zakresem obowiązków i uprawnień należy załatwianie spraw w postępowaniu podatkowym, w tym przygotowywanie projektów rozstrzygnięć (decyzji i postanowień) w Referacie Podatku Akcyzowego Urzędu Celnego l w [...]. Funkcjonariusz E. K. – M. ponosiła odpowiedzialność służbową/dyscyplinarną za prawidłowe merytorycznie i formalnie wykonywanie czynności procesowych oraz terminowe prowadzenie spraw.

Ostatecznie organ II instancji utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji w zakresie uznania skarżącej za winną naruszenia obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego poprze to iż prowadząc sprawę dotyczącą podmiotu "B" prowadziła nierzetelnie i nieterminowo postępowanie i wymierzył skarżącej za ten czyn karę upomnienia.

Zarzuty skargi są częściowo zasadne.

Zarzut naruszenia przepisu art. 169 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej w związku z przepisem art. 174 ust. 3 pkt. 1 w.w. ustawy polegający na wydaniu orzeczenia dyscyplinarnego przez podmiot nie będący organem dyscyplinarnym jest niezasadny.

Zgodnie z art. 169 ustawy o Służbie Celnej – orzekanie kar dyscyplinarnych należy do naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej lub Szefa Służby Celnej zwanych dalej " organami dyscyplinarnymi " w odniesieniu do podległych im funkcjonariuszy.

W myśl ust. 4 pkt 1 cyt. Przepisu naczelnik urzędu w przypadku postępowania dyscyplinarnego dotyczącego funkcjonariusza pełniącego służbę w urzędzie celnym – może upoważnić do orzekania kary dyscyplinarnej zastępcę naczelnika urzędu . W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego I w [...] upoważnił do orzekania zastępcę Naczelnika Urzędu Celnego I w [...] – komisarza celnego.

Zarzut naruszenia art. 175 ustawy o Służbie Celnej jest zasadny.

Zgodnie z tym przepisem postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie 3 miesięcy od dnia powzięcia przez organ dyscyplinarny wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych przez funkcjonariusza oraz po upływie 2 lat od popełnienia czynu z zastrzeżeniem ust. 4 i 5 .

W przedmiotowej sprawie decyzja której dotyczą stawiane skarżącej zarzuty została wydana w dniu [...]. Postępowanie dyscyplinarne wszczęto [...].

Zdaniem Sądu w tym składzie dniem powzięcia przez organ dyscyplinarny wiadomości o naruszeniu obowiązku przez skarżącą jest dzień wydania decyzji tzn. [...]. Nie ma przy tym znaczenia , ze decyzję wydał Zastępca Naczelnika Urzędu Celnego gdyż organem dyscyplinarnym jak i celnym jest organ służby celnej nie zaś funkcjonariusz pastujący funkcję naczelnika czy też zastępcy naczelnika.

Stwierdzić zatem należy iż w tej sprawie orzeczenie dyscyplinarne zostało wydane po upływie 3 miesięcy od dnia powzięcia przez organ dyscyplinarny wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych.

Cytowane przez organ wyroki Sądu Najwyższego nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie, trudno bowiem zakładać, że zastępca Naczelnika Urzędu nie czyta i nie zapoznaje się z treścią decyzji którą podpisuje.

Zarzut naruszenia przepisów procedury nie jest zasadny. W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów procedury.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i § 3 oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

b.a.