Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2819/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 133 par. 1, art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. M. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wa 650/21 w sprawie ze skargi G. M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie akt administracyjnych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 września 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wa 650/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie akt administracyjnych.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że żądanie umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy może być załatwione albo przez czynność materialno-techniczną w postaci udostępnienia stronie akt, albo przez wydanie postanowienia o odmowie udostępnienia akt na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. W każdym przypadku, w którym organ uznaje, że podanie wniesione w trybie art. 73 k.p.a. nie może zostać załatwione pozytywnie, winien wydać postanowienie, na które, stosownie do art. 74 § 2 k.p.a., służy zażalenie.

Sąd stwierdził, że w aktach sprawy brak jest odrębnego pisma, które można byłoby zakwalifikować jako wniosek o udostępnienie akt sprawy. Taki wniosek nie został również zawarty w piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. inicjującym postępowanie. Istnieje natomiast adnotacja, podpisana przez radcę prawnego J.M. , świadcząca o zapoznaniu się z aktami sprawy, datowana na [...] marca 2021 r.

W aktach sprawy Sąd nie stwierdził wniosku, którego wniesienie byłoby równoznaczne z początkiem terminu na udostępnienie akt sprawy, a tym samym stanowiącego cezurę dla początku biegu terminu na udostępnienie akt sprawy. Skoro zaś nie można ustalić momentu rozpoczęcia terminu, to nie jest możliwe ustalenie czy doszło do bezczynności. Do skargi skarżąca Spółka nie dołączyła kopii pisma, na które się powołuje, ani w inny sposób nie uwiarygodniła swojego twierdzenia. Wobec tego nie można uchwycić początku terminu załatwienia wniosku, który w przypadku jego niezrealizowania stanowiłby o bezczynności organu. To przesądza o braku podstaw do stwierdzenia bezczynności.

W skardze kasacyjnej G. sp. z o.o. z siedzibą w W. zaskarżyła ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie:

1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. w zw. z art. 73 § 1 k.p.a., poprzez oddalenie skargi pomimo, że na dzień jej wniesienia Wojewoda Mazowiecki pozostawał bezczynny w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie akt postępowania;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie w sporządzonym uzasadnieniu okoliczności, że pismem z dnia 2 lipca 2021 r., w wykonaniu zarządzenia skarżąca złożyła do akt sprawy sądowoadministracyjnej uwierzytelnioną kopię wniosku z dnia 3 stycznia 2021 r. o udostępnienie akt sprawy administracyjnej wraz z potwierdzeniem nadania i uznanie mimo złożonego pisma, że skarżąca nie składała żadnego wniosku o udostępnienie akt sprawy,

4. art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie przy wydawaniu wyroku istotnej części akt sprawy - tj. pisma procesowego pełnomocnika z dnia 2 lipca 2021 r., przy którym złożono do akt uwierzytelnioną kopię wniosku o udostępnienie akt postępowania wraz z dowodem jego nadania,

5. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na bezczynność z uwagi na fakt, że organ udostępnił akta sprawy już po wniesieniu skargi, podczas gdy okoliczność ta powinna co najwyżej skutkować umorzeniem postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku i nie zwalniała Sądu z obowiązku rozpoznania skargi w pozostałym zakresie.

Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i stwierdzenie, że Wojewoda Mazowiecki dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie akt sprawy, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że niezrozumiałe pozostaje stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zgodnie z którym skarżąca nie przedstawiła kopii pisma, na które się powołuje w skardze, ani w inny sposób nie uwiarygodniła swego twierdzenia. Takie twierdzenie jest w sposób oczywisty sprzeczne z dokumentacją, znajdującą się w aktach sądowoadministracyjnych. Otóż przy piśmie z dnia [...] lipca 2021 r., skarżąca przedłożyła uwierzytelnioną kopię wniosku z dnia [...] stycznia 2021 r. wraz z dowodem jego nadania. Dokument ten został jednak zupełnie pominięty przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który jak wynika z analizy przygotowanego uzasadnienia, nadal twierdził, że skarżąca w żaden sposób nie wykazała, aby zwracała się z wnioskiem o udostępnienie akt. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje przy tym okoliczność, czy wniosek o udostępnienie akt sprawy datowany na dzień [...] stycznia 2021 r., został dołączony przez organ administracji do akt administracyjnych czy też nie. Zagubienie tego dokumentu przez organ stanowi bowiem okoliczność obciążającą Wojewodę Mazowieckiego i nie można z tytułu zagubienia tego dokumentu wywodzić korzystnych dla organu skutków prawnych.

Nie sposób podzielić również poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż o oddaleniu skargi na bezczynność decydować miał fakt udostępnienia pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] marca 2021 r. akt sprawy. Umknęło uwadze Sądu, iż skarga na bezczynność w niniejszej sprawie została nadana w polskiej placówce operatora wyznaczonego w dniu [...] marca 2021 r. i wpłynęła do organu w dniu [...] marca 2021 r. Udostępnienie akt sprawy było zatem konsekwencją wniesienia skargi. Na dzień jej doręczenia organ pozostawał bezczynny w rozpoznaniu wniosku. Okoliczność, iż organ uwzględnił wniosek już po wniesieniu skargi, mogło co najwyżej skutkować umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organy do jego rozpatrzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. Z 2020 r. poz. 875).

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji.

Zasadnie skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi m.in. wówczas, gdy sąd pominie istotną część akt sprawy. Natomiast aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są przedstawione sądowi przez organ akta administracyjne jak i akta sądowe. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd w procesie kontroli sądowoadministracyjnej bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają.

Przedmiotem kontroli Sądu I instancji, była zarzucana przez skarżącą Spółkę bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie akt administracyjnych. Sąd I instancji oddalając skargę uznał, że w aktach sprawy brak jest wniosku, którego wniesienie byłoby równoznaczne z początkiem terminu na udostępnienie akt sprawy. Skoro zaś nie można ustalić momentu rozpoczęcia terminu, to nie jest możliwe ustalenie czy doszło do bezczynności. Jak podkreślił Sąd I instancji kopii takiego pisma Spółka nie dołączyła również do skargi.

Uwadze Sądu i instancji umknęło jednak, że zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2021 r. wezwał on skarżącą Spółkę do przedłożenia poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii wniosku z [...] stycznia 2021 r. o udostępnienie do wglądu akt postępowania w przedmiocie zezwolenia na pobyt typu A dla K. H. (nr [...]) z dowodem nadania do Wojewody Mazowieckiego. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżąca Spółka przy piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. przesłała do Sądu poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię takiego wniosku, a także dowód jego nadania do Wojewody Mazowieckiego. Tym samym niezrozumiałe jest stanowisko Sądu I instancji, iż w aktach sprawy nie znajduje się wniosek pozwalający przyjąć, że Spółka zwróciła się do Wojewody o udostępnienie akt. Fakt, iż wniosek ów nie znajdował się w aktach administracyjnych przesłanych przez organ administracji publicznej, nie mógł stanowić podstawy do oddalenia skargi. Zaniedbania ze strony organu w tym zakresie nie mogą bowiem obciążać skarżącej Spółki. Z akt sprawy nie wynika, aby Sąd I instancji zwrócił do organu administracji o wyjaśnienie dlaczego nadesłane akta nie zawierały wniosku z [...] stycznia 2021 r., a także czy wniosek taki rzeczywiście wpłynął do organu. Okoliczność ta mogła zostać łatwo ustalona po numerze przesyłki znajdującej się na dowodzie jej nadania.

Mając na uwadze, że wskazane powyżej uchybienie doprowadziło do uchylenia się przez Sąd I instancji, od kontroli w zakresie dochowania terminów rozpoznania sprawy, przedwczesnym byłoby odnoszenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił na podstawie art.206 p.p.s.a. od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.