Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 257/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2010-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 97 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Maria Piórkowska /spr./ WSA Magdalena Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi I. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia [...] października 2009 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej I. S. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi I. S. jest postanowienie Wojewody z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] , utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia [...] października 2009 r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wpisania do polskich ksiąg stanu cywilnego treści aktu małżeństwa sporządzonego za granicą.

Zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz art. 7 i art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2008 r., Nr 182 poz. 1121 ze zm.).

Jak wynika z uzasadnienia postanowienia i akt sprawy, postępowanie administracyjne zostało zainicjowane skierowanym do Urzędu Stanu Cywilnego za pośrednictwem Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w K. - wnioskiem I. S. o wpisanie do polskich ksiąg stanu cywilnego m.in. jej aktu małżeństwa zawartego z obywatelem Egiptu A. H. M.

Z przedłożonego wraz z odpisem oryginału aktu małżeństwa jego urzędowego tłumaczenia na język polski wynika, że strony zawarły związek małżeński 7 maja 1996 r. przed Konsulem Ambasady Zjednoczonej Republiki Egiptu w R. W jego treści znajduje się wskazanie drugiej daty i miejsca zawarcia związku, tj. 9 kwietnia 1996 r. w Ośrodku Kultury Islamskiej w R. oraz adnotacja o jego legalizacji przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych Arabskiej Republiki Egiptu z dnia 2 marca 2009 r.

Z uwagi na w/w okoliczności, tj. zawarcie małżeństwa przez obywatelkę polską z cudzoziemcem w obcej placówce dyplomatycznej i wskazane dwie daty zawarcia związku, Kierownik USC powziął wątpliwości, czy małżeństwo to jest ważne w świetle polskiego prawa. Z tej przyczyny działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie objętej wnioskiem.

W jego uzasadnieniu powołał się na precyzyjnie określone w polskim prawie zasady zawierania małżeństw:

- przed kierownikiem USC albo w formie wyznaniowej ze skutkami cywilnymi, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.),

- przez obywateli polskich za granicą przed polskim konsulem, zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 9, poz. 34 ze zm.).

Stosownie do art. 14 ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. Nr 46, poz. 290 ze zm.), o możności zawarcia małżeństwa rozstrzyga w stosunku do każdej ze stron jej prawo ojczyste, a forma jego zawarcia podlega prawu państwa w którym jest ono zawierane (art. 15 § 1 tej ustawy). W celu zawarcia małżeństwa poza granicami RP obywatel polski może uzyskać zaświadczenie stwierdzające, że posiada do tego zdolność prawną (art. 71 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego).

Na tej podstawie organ I instancji stwierdził, że obywatel polski może skutecznie zawrzeć małżeństwo za granicą w zagranicznym USC lub w formie wyznaniowej ze skutkami cywilnymi z obywatelem polskim lub cudzoziemcem, jeżeli dane państwo posiada odpowiednie regulacje prawne. Jednocześnie Kierownik USC uznał się za nieuprawnionego do rozstrzygnięcia o ważności małżeństwa zawartego przez wnioskodawczynię, wskazując na wynikające z art. 2 Krio jej uprawnienie do wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia małżeństwa. Ponieważ kwestia ta stanowi zagadnienie wstępne w stosunku do przedmiotu sprawy, uzasadniało to zawieszenie postępowania.

W zażaleniu na postanowienie Kierownika USC z dnia [...] października 2009 r. I. S. powołała się na okoliczność zawarcia małżeństwa zgodnie z prawem egipskim przed konsulem tego państwa w R. i uzyskane następnie "potwierdzenie egipskiego USC o jego ważności, potwierdzone i zalegalizowane przez MSZ Egiptu i konsula polskiego w K.".

Wojewoda po rozpatrzeniu tego zażalenia wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Przytaczając treść regulacji prawnych wskazanych w uzasadnieniu postanowienia Kierownika USC Wojewoda wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie jest oczywiste, któremu prawu powinna podlegać forma zawarcia małżeństwa (włoskiego czy egipskiego). Powołując się na orzecznictwo sądowe (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 1980 r. sygn. akt II CZ 1/80) i poglądy prezentowane w doktrynie Wojewoda podzielił stanowisko, że kierownik urzędu stanu cywilnego nie może dokonać transkrypcji do polskich ksiąg stanu cywilnego aktu małżeństwa zawartego przez obywatela polskiego w obcej placówce dyplomatycznej bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania przed sądem powszechnym w trybie art. 425 Kodeksu postępowania cywilnego. Oczywiste jest zatem, że ocena istnienia małżeństwa może stanowić kwestię prejudycjalną w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.

Skargę na postanowienie Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła I. S. kwestionując jego zasadność i wnosząc o "uznanie legalizacji małżeństwa". Wskazała w nim, że małżeństwo zawarła zgodnie z prawem egipskim przed konsulem egipskim w R. Między wskazanymi w akcie małżeństwa datami jego zawarcia nie ma sprzeczności, gdyż związek zawarty w Ośrodku Kultury Islamskiej jest związkiem dodatkowym i nie ma wpływu na ważność zawartego w Ambasadzie Egiptu, który jest równoznaczny z zawarciem związku w USC w Egipcie. Między Polską a Egiptem istnieje porozumienie, na mocy którego legalizowane są małżeństwa pomiędzy obywatelami tych państw.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarżąca nie podniosła w niej żadnych zarzutów co do naruszenia konkretnych przepisów prawa, w szczególności ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego i Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewoda wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu nie negował ważności zawartego związku małżeńskiego w świetle unormowań prawa egipskiego, lecz jego zgodność z przepisami dotyczącymi formy zawarcia małżeństwa określonych wprawie polskim.

Za niezasadne uznał również powoływanie się przez skarżącą na porozumienia między Polską, a Egiptem w sprawie legalizacji małżeństw zawartych pomiędzy obywatelami tych państw. Analiza umów dwustronnych między tymi krajami prowadzi do wniosku, że przedmiotowej sprawy mogłaby dotyczyć jedynie umowa o pomocy prawnej w sprawach cywilnych i handlowych sporządzona w Kairze 17 maja 1992 r. (Dz. U. z 1994 r., Nr 34 poz. 126), która w art. 10 przewiduje wzajemne uznawanie dokumentów urzędowych; nie jest to jednak uznanie automatyczne, ponieważ dokument musi być zgodny z porządkiem publicznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153,poz.1269zezm./sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego zawieszające , na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, postępowanie w sprawie wpisania do polskich ksiąg stanu cywilnego treści aktu małżeńskiego sporządzonego za granicą. Z powołanego jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepisu art. 97 § 1 pkt 1 kpa wynika, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ łub sąd. Powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 1980r sygn. akt II CZP 1/80, orzekające w sprawie organy przyjęły, że małżeństwo konsularne zawarte przez obywatela polskiego w obcej placówce dyplomatycznej, nie może być transkrybowane do polskich ksiąg stanu cywilnego bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania przed sądem powszechnym w trybie art. 425 k.p.c. W ocenie Sądu, takie stanowisko nie jest zgodne z prawem. Przede wszystkim wskazać bowiem należy na treść art. 1138 k.p.c., który zrównuje zagraniczne dokumenty urzędowe w polskimi dokumentami urzędowymi pod względem ich mocy dowodowej co do zasady nie wymagając ich legalizacji. Według doktryny, zagranicznym dokumentem urzędowym jest dokument sporządzony przez organ państwa obcego, w ramach powierzonych mu kompetencji, we właściwej formie, przy czym miejsce wystawienia dokumentu nie jest istotne. Zagranicznym dokumentem urzędowym jest nie tylko jego oryginał, lecz również jego odpis bądź uwierzytelniony wyciąg /wyrok SN z dnia 31 stycznia 2007r IICSK 379/06/.

Mając na uwadze powyższe, wskazać należy treść art. 4 ustawy z dnia 29 września 1986r Prawo o aktach stanu cywilnego /tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688 ze zm./ z którego wynika, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Z zestawienia tych przepisów wynika, że zagraniczne akty stany cywilnego posiadają na terenie Polski moc dowodowa taką samą jak polskie akty stanu cywilnego niezależnie od tego czy zostaną transkrybowane do polskich ksiąg stanu cywilnego. Wynika to wprost z treść art. 73 ust 1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego. Powołując się na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z dnia 8 sierpnia 2003 r. V CK 6/02 /OSNC z2004r nr 7-8, poz. 131/ podnieść również należy, że transkrypcja nie ma charakteru rejestracyjnego, a jest jedynie transponowaniem pod względem językowym i formalnym zagranicznego aktu stanu cywilnego na obowiązujący w Polsce język urzędowy i w obowiązującej tu formie rejestracji urodzeń, małżeństw i zgonów. Ustawodawca w art. 13 ustawy prawo o aktach stanu cywilnego wyraźnie rozróżnia wpisanie treści aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą do polskich ksiąg stany cywilnego /transkrypcję/ oraz zarejestrowanie w tych księgach określonych zdarzeń, które wystąpiły za granicą, co wyłącza traktowanie transkrypcji jako szczególnej formy rejestracji zdarzeń, które wystąpiły za granicą. Za takim stanowiskiem przemawia również treść art. 70 , art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego na co wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 marca 2007 r. sygn. akt III CSK 380/06 formułując tezę, że transkrypcja nie ma charakteru rejestracyjnego, a jest jedynie transponowaniem pod względem językowym i formalnym zagranicznego aktu stanu cywilnego na obowiązujący w Polsce język urzędowy i obowiązującej tu formie rejestracji urodzin, małżeństw i zgonów.

Mając na uwadze naprowadzone wyżej ustalenia, brak jest w ocenie Sądu podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego w oparciu o przesłankę określoną art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Do rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania decyzji nie jest bowiem konieczne uprzednie rozstrzygniecie zagadnienia wstępnego przez inny sąd, aby zatem udowodnić zawarcie za granicą małżeństwa, należy - w braku aktu polskiego - posłużyć się wypisem aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą, jako wyłącznym dowodem tego zdarzenia.

Z przyczyn wyżej podniesionych Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.