Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 322/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak Asesor WSA Przemysław Żmich /spr./ Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Miasta L na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpoznaniu odwołania Miasta L., decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., nr KKU [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] o odmowie komunalizacji nieruchomości.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wojewoda [...]. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Miasto L mienia nieruchomego Skarbu Państwa położonego w L. przy ul. [...] oznaczonego jako działki nr [15], [...] i [...], zapisane w księdze wieczystej Kw nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała w faktycznym władaniu Instytucji [...] w L. Zgodnie zaś z art. 59 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 16 lipca 1987 r. o kinematografii (Dz. U. Nr 22, poz. 127) podmiot ten stał się z dniem wejścia w życie tej ustawy instytucją filmową, która jest jednostką organizacyjną Komitetu Kinematografii – centralnego organu administracji państwowej do spraw kinematografii, podległego Ministrowi Kultury i Sztuki. Zdaniem organu w tej sytuacji wystąpiła przeszkoda do komunalizacji nieruchomości na rzecz Gminy L, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.).

Od powyższej decyzji odwołanie złożyło Miasto L. W uzasadnieniu strona podniosła, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił istotnych dla sprawy okoliczności, ponieważ z archiwalnych wypisów z rejestru gruntów, sporządzonych według stanu na dzień 27 maja 1990 r. wynika, że wszystkie działki składające się na przedmiotową nieruchomość pozostawały we władaniu terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego - Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej. Nie jest więc trafny pogląd organu, że nieruchomość ta pozostawała w faktycznym władaniu Instytucji [...] zwłaszcza, że organ nie przedstawia żadnego dowodu na poparcie swego stanowiska. Bezzasadna jest również teza organu, że nieruchomości te służyły wykonywaniu zadań publicznych przez [...] jako organ administracji rządowej. Działka nr [...] zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, natomiast na działkach nr [...] i [...] znajdują się schody i chodnik. Nieruchomości te nie spełniają warunków z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., ponieważ nie było to mienie ogólnonarodowe bezpośrednio związane z działalnością (zadaniami) organów administracji rządowej. W związku z powyższym nieruchomość ta służyła użyteczności publicznej i stała się z dniem 27 maja 1990 r. własnością Miasta L na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy komunalizacyjnej.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym karty badania księgi wieczystej nr [...] i wypisów z rejestru gruntów działek nr [...], [...], [...] wynika, że mienie to było mieniem ogólnonarodowym i stanowiło jedną nieruchomość służącą Instytucji [...] W tej sytuacji zapisy w wypisach z rejestru gruntów świadczące o władaniu Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej nie zmieniają faktu, iż nieruchomość ta służyła jako całość [...], dlatego, że "służenie" oznaczało stan faktyczny, a władanie nie było tytułem prawnym. Organ stwierdził również, że skoro na podstawie zarządzenia nr [...] Przewodniczącego Komitetu Kinematografii z dnia [...] kwietnia 1990 r. Instytucja [...] była podporządkowana centralnemu organowi administracji państwowej jakim był Przewodniczący Komitetu Kinematografii, której to instytucji służyła nieruchomość obejmująca działki nr [...],[...] i [...] , to niezależnie od tego jakiego rodzaju budynki czy naniesienia znajdowały się na jej powierzchni, całe to mienie było wyłączone z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. jako służące faktycznie i bezpośrednio celom realizowanym przez instytucję państwową nie będącą przedsiębiorstwem państwowym. Centralne kierowanie przez Przewodniczącego Komitetu Kinematografii okręgowymi instytucjami filmowymi zajmującymi się dystrybucją i wyświetlaniem filmów świadczy o tym, że w tamtym czasie były to zadania z zakresu administracji państwowej służące na obszarze całego państwa nie tylko celom komercyjnym, rozrywki i wypoczynku, lecz także celom wychowawczym, społecznym i politycznym.

Od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2005 r. skargę wniosło Miasto L., zarzucając organowi naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że sporne mienie nie służyło w dniu 27 maja 1990 r. realizacji zadań należących do właściwości organów administracji rządowej. Zgodnie z kartą inwentaryzacyjną część działki nr [...] jest zabudowana III – kondygnacyjnym budynkiem mieszkalnym i znajduje się we władaniu Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej. Fakt ten potwierdza zarówno obecny jak i archiwalny wypis z rejestru gruntów. Z przedłożonych organowi archiwalnych wypisów z rejestru gruntów wynika, że również działki nr [...] i [...] w dniu 27 maja 1990 r. znajdowały się we władaniu Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymała stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Za trafne - co do zasady - należało uznać stanowisko organów orzekających w sprawie, w kwestii dotyczącej wyłączenia z komunalizacji nieruchomości będących we władaniu instytucji filmowej, przy czym bezspornie taką instytucją filmową była Instytucja [...] w L – zwana dalej Instytucją [...]. W dacie 27 maja 1990 r. obowiązywała ustawa z dnia 16 lipca 1987 r. o kinematografii, zgodnie z którą instytucja filmowa była podporządkowana bezpośrednio centralnemu organowi administracji państwowej – Komitetowi Kinematografii, zaś Komitet ten podlegał Ministrowi Kultury i Sztuki (art. 5 ust. 1-3 powyższej ustawy). Instytucja filmowa, jako jednostka organizacyjna kinematografii, stosownie do art. 14 i art. 17 tej ustawy, prowadziła wówczas działalność m. in. w zakresie: produkcji filmów, obrotu filmami, upowszechniania kultury filmowej, ochrony, gromadzenia i pomnażania zasobów sztuki filmowej, opracowania, dystrybucji i rozpowszechniania filmów oraz działalność usługową i handlową na potrzeby filmu. Ponadto instytucja filmowa podlegała kontroli Przewodniczącego Kinematografii (art. 31 ust. 1 tej ustawy), a jej działalność była prowadzona na podstawie planu zgodnego z celami narodowego planu społeczno-gospodarczego i polityką kulturalną państwa (art. 33 ust. 1 tej ustawy).

Nie budzi więc wątpliwości, że w dniu 27 maja 1990 r. mienie instytucji filmowej prowadzącej dystrybucję filmów (podmiotu będącego jednym z elementów polityki kulturalnej państwa, podporządkowanego "w pionie" Komitetowi Kinematografii) służyło wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej.

W ocenie Sądu, uszło jednak uwadze Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej i Wojewodzie [...], że analizy statusu prawnego mienia Instytucji [...], w kontekście przepisu art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., należy dokonać dopiero po uprzednim, dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 KPA).

Zdaniem składu orzekającego, ten niezbędny warunek rzetelnej procedury w niniejszej sprawie nie został spełniony.

Należy przede wszystkim zauważyć, że w sprawie istnieją rozbieżności w zakresie stanu ewidencyjnego nieruchomości, której własność była przedmiotem sprawy komunalizacyjnej. Z akt sprawy wynika bowiem, że wniosek komunalizacyjny Miasta L z dnia [...] listopada 2003 r. poparty archiwalnymi wypisami z rejestru gruntów i kartą inwentaryzacyjną dotyczył m. in. istniejącej w dniu 27 maja 1990 r. działki ewidencyjnej nr [...] położonej przy ul. [...]. Tymczasem z pisma Samorządowej Instytucji [... ] w likwidacji w L z dnia [...] września 2005 r. wynika, że podmiotowi temu decyzją Prezydium Rady Narodowej w L. z dnia [...] lutego 1970 r. przekazano w użytkowanie m. in. działkę nr [...] przy ul. [...], oznaczoną na planie geodezyjnym wpisanym do ewidencji gruntów w dniu [...] listopada 1969 r. Wymaga więc wyjaśnienia, dlaczego przedmiotem komunalizacji objęto działkę nr [...], skoro wcześniej istniała działka nr [...]. Ta rozbieżność w materiale dowodowym mogłaby świadczyć o tym, że działka nr [...] przed 1970 r. została podzielona m. in. na działkę nr [...], a zatem jej własność (działki nr [...]) nie mogłaby stanowić mienia podlegającego komunalizacji.

Nie można się również zgodzić z Krajową Komisją Uwłaszczeniową (kwestii tej nie badał Wojewoda [...]), że informacje zawarte w karcie inwentaryzacyjnej, karcie badania księgi wieczystej Kw nr [...] i wypisach z rejestru gruntów, świadczą o tym, że mienie obejmujące działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] służyło Instytucji [...].

Organ centralny nie wziął pod uwagę, że "służenie wykonywaniu zadań publicznych", o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. jest określeniem znacznie szerszym od określenia "należące do" użytego w art. 5 ust. 1 tej ustawy i oznacza pewien stan faktyczny, a nie tytuł prawny i nawiązuje do charakteru zadań, których wykonywaniu faktycznie służy określone mienie (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 1999 r., sygn. akt I SA 1290/98, LEX nr 47355). Warunki przepisu art. 11 ust. 1 pkt 1 są więc spełnione wówczas, gdy sposób korzystania z mienia łączy się z wykonywaniem zadań publicznych faktycznie i bezpośrednio (por. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA 1683/97, LEX nr 45082).

Tymczasem z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie wynika jakie konkretne zadania publiczne (ustawowe i statutowe) wykonywała Instytucja [...] i w jaki sposób do wykonywania tych zadań wykorzystywane było mienie nieruchome obejmujące działki nr: [...] bądź [...], [...], i [...].

Z akt sprawy wynika tylko, że w dniu 27 maja 1990 r. działki nr [...] i [...] były działkami niezabudowanymi Instytucji [...], natomiast działka nr [...] była zabudowana budynkiem mieszkalnym z którego korzystał Zakład Gospodarki Mieszkaniowej L. (karta inwentaryzacyjna). Według zaś archiwalnych danych z ewidencji gruntów w dniu 27 maja 1990 r. działki nr [...], [...] i [...] znajdowały się w wyłącznym władaniu Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej. Z kolei ze znajdujących się w aktach sprawy pism [...] Instytucji [...] w likwidacji z dnia [...] maja 2004 r. i [...] września 2005 r. zdaje się wynikać, że przedmiotem zainteresowania tej jednostki w zakresie regulacji stanu prawnego nie jest przedmiotowe mienie, lecz nieruchomości na których realizowana jest działalność tej instytucji (kino "[...]").

Przedmiotowa dokumentacja zawiera więc niezgodne ze sobą informacje na temat podmiotu władającego działkami nr [...],[...],[...] (karta inwentaryzacyjna-archiwalne wypisy z rejestru gruntów). Poza tym nie pozwala na ustalenie rodzaju i zakresu działalności Instytucji [...] oraz budzi wątpliwości odnoście tego, czy wskazane we wniosku komunalizacyjnym Gminy L. mienie służyło (a jeżeli tak to w jaki sposób) faktycznie tej osobie prawnej. Te istotne dla sprawy okoliczności faktyczne wymagają zatem wyjaśnienia i oceny przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie.

Zdaniem Sądu, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda [...] winien również wyjaśnić jaka jest rzeczywista podstawa prawna komunalizacji przedmiotowego mienia, ponieważ we wniosku z dnia [...] listopada 2003 r. Miasto L. domaga się stwierdzenia nabycia z mocy prawa mienia w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., natomiast w odwołaniu powołuje się na wystąpienie w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 2 tej ustawy.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy obu instancji wydały w sprawie decyzje z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 KPA w związku z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tego względu Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.