Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 752/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17  ust. 1 b
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Maria Zawadzka Sędziowie S WSA Renata Czeluśniak S WSA Ewa Michna (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 14 lutego 2022 r., nr SKO-NP-4115-781/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z 1 grudnia 2021 r. Burmistrz Miasta G. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1265) - dalej: u.ś.r.

W odwołaniu skarżąca podniosła, że powyższa decyzja jest niezgodna z przepisami prawa w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 21 października 2014 r., K 38/13.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z 14 lutego 2022 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium wskazało, że organ I instancji dokonał w sprawie błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. jednakże z uwagi na niespełnienie pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia – organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Ustalono, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w G. z 20 lipca 2021 r., matka skarżącej została na stale zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od 7 czerwca 2021 r. przy czym niepełnosprawność istniała u niej od 70 - tego roku życia. Wcześniej – orzeczeniem z dnia 12 listopada 2019 r., matka skarżącej miała ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności, o charakterze trwałym, na stałe.

W oparciu o wywiad środowiskowy, a także oświadczenie skarżącej, Kolegium ustaliło, że skarżąca od około 3 lat sprawowała opiekę nad rodzicami. Wcześniej ojciec wymagał intensywniejszej opieki z uwagi na zły stan zdrowia. Po śmierci ojca stan zdrowia matki znacznie się pogorszył i obecnie wymagała całodobowej opieki - w lipcu 2021 r. doznała trzeciego zawału, w następstwie którego bardzo osłabła i była w stanie przejść w domu parę kroków przy pomocy osoby drugiej lub przy pomocy laski, korzystała z pieluchomajtek, z trudem siadała na toalecie z powodu duszności i bólu kręgosłupa. Skarżąca sama opiekowała się matką. Skarżąca pomagała mamie wejść do wanny, umyć się, wytrzeć ręcznikiem, rozebrać się i ubrać się. W nocy również opiekowała się mamą, przeprowadzała do toalety, gdyż nie była ona w stanie dojść sama. Przygotowywała posiłki, podawała do stołu, przy czym matka spożywała posiłki samodzielnie. Skarżąca podawała też matce leki, umawiała do specjalistów, realizowała recepty, zajmowała się prowadzeniem całego domu (zakupy, sprzątanie, pranie, gotowanie), ponadto monitorowała sytuację zdrowotną matki - wymagała ona częstych konsultacji lekarskich, rehabilitacji, gdyż przestała chodzić. Matka skarżącej nie opuszczała domu jedynie gdy była potrzebna konsultacja specjalistyczna, a wolny czas spędzała w pozycji siedzącej lub leżącej; nie pozostawała sama w domu, zawsze był ktoś obecny ponieważ istniało ryzyko ponownego zawału. Pracownik socjalny ustalił, że z uwagi na obecny stan zdrowia matka skarżącej wymagała całodobowej opieki co mogło uniemożliwiać podjęcie zatrudnienia przez skarżącą. W oświadczeniu z 18 października 2021 r., skarżąca podała, że od 1 listopada 2020 r. do chwili obecnej nie podejmuje lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. Z kolei, zobowiązana do alimentacji względem niepełnosprawnej, druga córka mieszkała pod tym samym adresem co matka i była zatrudniona na pełnym etacie w szpitalu na stanowisku starszej pielęgniarki.

Zdaniem Kolegium czynności takie jak: pomoc przy higienie osobistej, przygotowywanie i podawanie posiłków (które mama spożywa sama), podawanie leków, robienie zakupów, pranie, sprzątanie, gotowanie nie należały do tej kategorii czynności które musiały być wykonywane całodobowo. Większość z nich wykonywać można było o określonych porach zwykle rano lub wieczorem. Matka skarżącej potrzebowała z pewnością opieki, ale nie była osobą obłożnie chorą, ponadto jak wynikało z wywiadu środowiskowego - nie pozostawała sama w domu, zawsze był ktoś obecny. Ponadto siostra skarżącej, która była pielęgniarką i mieszkała pod tym samym adresem co skarżąca i matka była również zobowiązana do alimentacji względem matki w takim samym stopniu jak skarżąca. Nie występowały przeszkody o charakterze obiektywnym, które uzasadniałyby zwolnienie jej z obowiązku alimentacyjnego jaki ciąży na niej względem matki. Dalej Kolegium wskazało, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynikało aby skarżąca kiedykolwiek była aktywna zawodowo, stąd trudno uznać, że musiała zrezygnować z pracy w związku ze sprawowaną opieką. Trudno było uznać, że skarżąca od 1 listopada 2020 r. nie podejmowała lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką, która na 1 listopada 2020 r. legitymowała się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Fakt niepodejmowania pracy - zważywszy na zakres tej opieki, trudno było powiązać przyczynowo ze sprawowaną opieką nad matką.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pełnomocniczka skarżącej domagała się uchylenia decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wniosła tez o zasądzenie od organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Pełnomocniczka skarżącej zarzuciła naruszenie:

1. prawa materialnego tj. art. 17 § 1 pkt 4 u.ś.r. przez odmowę przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na sprawowanie opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy zostały spełnione wszystkie warunki określone w ww. przepisie, a w sprawie nie występują przesłanki negatywne,

2. przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez niepodjęcie przez organ wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, tj. nieustalenie osób - błędne ustalenie zamieszkujących wspólnie z wymagającą opieki matką, brak ustalenia stanu zdrowia matki skarżącej na dzień orzekania, brak określenia czynności koniecznych do zapewnienia bieżącej opieki, brak określenia czy matka skarżącej wymaga opieki całodobowej,

3. art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez brak wyjaśnienia i właściwiej oceny wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Organy nie wykazały bowiem, aby skarżąca była w stanie pogodzić zatrudnienie z koniecznością zapewnienia matce stałej i długotrwałej opieki,

4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji podczas, gdy organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. winien był decyzję uchylić w całości oraz orzec o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego;

5. art. 6 k.p.a. przez oddalenie wniosku skarżącej w oparciu o rzekomą sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, podczas gdy taka podstawa oddalenia nie występuje w przepisach k.p.a. lub w innych przepisach dotyczących rozpoznawanej sprawy, a tym samym zastosowanie kryterium nie mającego oparcia w przepisach prawa co jest sprzeczne z zasadą praworządności.

W uzasadnieniu pełnomocniczka skarżącej podniosła, że jej matka z uwagi na stan zdrowia wymaga stałej, całodobowej opieki, w tym podawania leków, łącznie z kontrolą konieczności ich podania z uwagi na cukrzycę. Ponadto od momentu wydania decyzji przez Kolegium stan zdrowia matki skarżącej uległ dalszemu pogorszeniu. Wtedy, jak i aktualnie jest ona osobą leżącą, pampersowaną. Wymaga pomocy we wszelkich czynnościach dnia codziennego, w tym karmienia. Zarzuciła, że organ dokonał błędnej interpretacji przepisu odnoszącego się do sprawowania opieki. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że osoba wnioskująca świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Niezbędne jest zatem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, a następnie ocena ustalonych okoliczności przy uwzględnieniu indywidualnej sytuacji życiowej wnioskodawcy i osoby wymagającej opieki. Skarżąca podniosła, że u.ś.r. nie zawierają definicji sprawowania opieki, jednakże z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że musi to być opieka stała lub długoterminowa opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę - chociaż taka jest sprawowana w rozpatrywanym przypadku, gdyż sposób jej sprawowania jest uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki. Przepis ten nie uzależnia też otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą nad którą jest sprawowana opieka. Wskazany przepis wymaga, aby opieka nad osobą niepełnosprawną sprawowana była zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z orzeczenia o niepełnosprawności, a zatem aby była to opieka długotrwała i stała. Wobec powyższego, nie należy rozumieć warunku "stałej" i "ciągłej" opieki nad osobą niepełnosprawną, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, gdyż ma ona być stała w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, a jej zakres wyznaczony jest stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które i warunkują egzystowanie osoby w warunkach godności człowieka. Stała opieka winna być rozumiana również jako pozostawanie przez opiekuna w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego. Ponadto treść orzeczenia o niepełnosprawności jest wiążąca dla organów orzekających w sprawie, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Rozważeniu przez organy może podlegać tylko to, czy wnioskodawca tę opiekę zapewnia w wymiarze uniemożliwiającym mu podjęcie zatrudnienia. Skarżąca podniosła, że jej matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe. Z treści tego orzeczenia wynika bezspornie, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji powodowanej licznymi schorzeniami. Ponadto stan ten uległ do czasu wydania decyzji przez Kolegium dalszemu pogorszeniu. Skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy błędnie powołał się na fakt wspólnego zamieszkiwania przez siostrę skarżącą z matką. Tymczasem jej siostra od 2006 r. nie mieszka z matką -obecnie mieszka z mężem oraz dziećmi. Ponadto pracuje w systemie zmianowym, często przez 12 lub 16 godzi i nie jest ona w stanie podjąć się pomocy w opiece nad matką, a z całą pewnością nie jest ona w stanie zapewnić stałej opieki, jak robi to skarżąca. Fakt zameldowania siostry pod tym samym adresem co matka nie przesądza o miejscu zamieszkania. Organ błędnie też ustalił, że skarżąca nigdy nie była osobą czynną zawodowo. Do 2020 r. skarżąca pracowała we Włoszech opiekując się osobami starszymi. Z uwagi na pogarszający się stan zdrowia rodziców postanowiła powrócić do Polski aby podjąć się opieki nad nimi. Gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad matką bez wątpienia podjęła by się dalszego wykonywania pracy, którą wcześniej świadczyła. Pełnomocniczka skarżącej wskazała też, że brak jest w przepisach przesłanki odnoszącej się sprzeczności z zasadami współżycia, na którą to powołało się Kolegium. Ponadto wnioskowane świadczenie należy do sfery tzw. świadczeń socjalnych, które co do zasady są pokrywane właśnie ze środków państwowych, a więc ze środków podatników. Ponadto instytucja ta została ustanowiona odpowiednimi przepisami, a więc korzystanie z możliwości, które daje państwo już z tego faktu nie może być sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Ponadto, gdyby przyjąć rozumienie organu za prawidłowe to właściwie w każdej sprawie, gdzie występują więcej niż jedno dziecko wnioski o świadczenie pielęgnacyjne należało by oddalać. W tym miejscu podnieść należy, iż w sytuacji gdy nie ma osób bliskich, które podjęłyby się czynności opiekuńczych państwo jest zobowiązane zapewnić opiekę, najczęściej w domu pomocy społecznej, którego koszty są prawie dwukrotnie większe niż wypłacane świadczenie pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie ponieważ organy prawidłowo ustaliły, że z uwagi na ciążący na obu córkach (skarżącej i jej siostrze) obowiązek alimentacyjny wobec matki, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało skarżącej w sytuacji gdy nie wykazała, że z przyczyn obiektywnych siostra nie mogła wspomóc jej w sprawowaniu opieki, tak aby możliwe było podjęcie zatrudnienia. W konsekwencji Sąd zaakceptował ocenę zgromadzonych dowodów w sprawie na okoliczność braku istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a faktem sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Na wstępie Sąd zaznacza, że prawidłowe było stanowisko Kolegium co do pominięcia treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. Przepis ten nie powinien być stosowany ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13. Pogląd ten prezentowany jest od kilku lat przez sądy administracyjne w sposób jednolity. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 grudnia 2017 r., I OSK 1079/17 "Jeżeli więc Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny.

Przyjęcie poglądu zaprezentowanego w skardze kasacyjnej oznaczałoby, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności przepisu ustawy, ze względu na treść uzasadnienia takiego orzeczenia, od chwili jego wejścia w życie, nie ma żadnego znaczenia prawnego dla dalszego stosowania zakwestionowanego przepisu w kształcie treści normatywnej zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny, co nie jest do pogodzenia z konstytucyjną zasadą praworządności wynikającą z art. 7 Konstytucji RP".

Przedmiotem sporu w istocie były ustalenia co do stanu faktycznego (miejsce zamieszkania siostry skarżącej) i przyjęta przez organ odwoławczy możliwość udzielenia przez siostrę pomocy w sprawowaniu opieki nad matką, co miało wykluczać przesłankę związku przyczynowego niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą z powodu sprawowania opieki.

Powołany w sprawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. stanowi (w części istotnej dla rozstrzyganej sprawy), że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wskazany przepis jest jednak elementem całego systemu prawnego, który właśnie w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym określa krąg osób zobowiązanych do alimentacji tj. prawnego obowiązku dostarczania przede wszystkim środków utrzymania (art. 128 k.r.o.).

W tym miejscu należałoby podkreślić, jako to wskazują sądy administracyjne, że świadczenia opiekuńcze, do których należy między innymi świadczenie pielęgnacyjne, przyznawane są opiekunom z powodu niemożności wykonywania w ogóle pracy zarobkowej w związku z koniecznością zapewnienia stałej opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, a nie jedynie z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Samo orzeczenie o niepełnosprawności matki skarżącej nie rozstrzygało więc o związku przyczynowym pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad matką w rozumieniu u.ś.r.

Odnosząc się zatem do argumentów skarżącej oraz jej pełnomocniczki w zakresie braku możliwości pomagania jej w opiece nad matką przez siostrę to należałoby powtórzyć za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2022 r., III SA/Kr 1818/21 (odwołującego się w tym zakresie do innych orzeczeń sądów administracyjnych), że wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie przez te dzieci w innej miejscowości, nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem. Przesłanki obiektywne to takie, które są niezależne od woli danej osoby, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zakładzie karnym; przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, a także wiek połączony ze stopniem zniedołężnienia, który obiektywnie nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowania opieki nad matką, jednak jej nie uniemożliwiają.

W rozpoznawanej sprawie sama skarżąca w formularzu oświadczenia dla celów ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazała jako "adres zamieszkania" swojej siostry "G. [...] 40" (k. 11 str. 2 akt administracyjnych organu I instancji) dołączając zaświadczenie o zatrudnieniu jej jako pielęgniarki w [...] szpitalu (z podanym takim samym adresem). Zarzuty o błędzie w ustaleniach faktycznych są o tyle więc niezasadne, że zgromadzony materiał dowodowy nie budził w sposób oczywisty wątpliwości co do błędów czy nieścisłości w podawanym adresie siostry skarzacej.

Sąd zdaje sobie sprawę, że sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem najbliższej rodziny wymaga poświęcenia osób najbliższych, ale zasada pomocniczości zapewnienia pomocy przez państwo kosztem publicznych finansów powoduje, że środki te są angażowane dopiero w sytuacji gdy obiektywnie nie jest możliwe wykorzystanie pomocy rzeczowej lub finansowej osób zobowiązanych prawnie do alimentacji niepełnosprawnego.

W tym kontekście, wbrew zarzutom skarżącej, organy prawidłowo przyjęły, że nie był konieczna w jej sytuacji życiowej, całkowita rezygnacja z podjęcia zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Zasadnie, zdaniem Sądu, Kolegium uznało, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Należałoby podkreślić przy tym, że dopiero na etapie złożonej skargi – pełnomocniczka skarżącej wskazała, że w istocie – siostra skarżącej zamieszkuje od 2006 r. na ul. [...] w G., gdzie przeprowadziła się razem z mężem i dziećmi. Skarżąca nie próbowała przy tym wykazać, że jej siostra nie jest w stanie pomagać jej w sprawowaniu opieki nad matką chociażby finansowo, skoro praca na zmiany uniemożliwiała jej całkowicie odciążenie w wykonywanych czynnościach opiekuńczych.

W tym kontekście niezasadne są zarzuty naruszenia art. 7, 77 §1 i art. 80 k.p.a. Organ oparł się na danych przekazywanych przez samą skarżącą, która na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie wskazywała, że jej siostra w istocie mieszka pod innym adresem. Skoro skarżąca była źródłem informacji, które stały się podstawą ustaleń faktycznych (miejsce zamieszkania siostry) to zarzut, że organy dokonały błędnych ustaleń jest niezasadny.

Kolegium zasadniczo nie kwestionowało przy tym stanu zdrowia matki skarżącej z zastrzeżeniem, że podkreślało, że matka skarżącej "nie jest osobą obłożnie chorą" - tyle tylko, że stan zdrowia matki skarżącej nie był przyczyną odmowy przyznania świadczenia. Skarżąca wyjaśniała, że matka "nie pozostaje sama w domu", ale nawet w skardze nie wskazuje, czy razem z nią nie zamieszkują również inni członkowie rodziny (mąż, dzieci), które mogłyby faktycznie być obecni w domu, w czasie gdy skarżąca przebywałaby poza domem.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną matką, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania (np. wyrok NSA z 3 marca 2022 r., I OSK 1653/21 i powołany tamże wyrok z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21). Powołany art. 17 ust. 1 u.ś.r należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (np. wyroki NSA: z 23 października 2020 r., I OSK 1148/20; z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., I OSK 2729/16). Z tych to powodów musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Zatem organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Tym samym musi ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca z racji doświadczenia zawodowego we Włoszech (opiekunka osób starszych) mogłaby podjąć podobne zatrudnienie w Polsce, opiekując się na zmianę z siostrą własną matką lub też korzystając z pomocy finansowej siostry. Nie jest bowiem tak, że świadczenie pielęgnacyjne ma służyć zapewnieniu stałego dochodu i ubezpieczenia zdrowotnego członkowi rodziny, który obiektywnie może podjąć zatrudnienie korzystając z pomocy w sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną udzielanej przez najbliższych krewnych zobowiązanych alimentacyjnie w tym samym stopniu. Słuszna też była ocena opisanych w formularzu czynności opiekuńczych takich jak: pomoc przy higienie osobistej, przygotowywanie i podawanie posiłków, które matka skarżącej spożywała sama, podawanie leków, robienie zakupów, pranie, sprzątanie, gotowanie jako czynności, które nie należą do tej kategorii czynności, które muszą być wykonywane całodobowo. Sąd zgadza się z oceną Kolegium, że większość z nich wykonuje się o określonych porach zwykle rano lub wieczorem.

Odnosząc się natomiast do zapewnień pełnomocniczki skarżącej o pogorszeniu się po wydaniu decyzji przez Kolegium, stanu zdrowia matki skarżącej to tego typu nowe okoliczności mogą zostać rozpatrzone przy kolejnym wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji następuje zasadniczo w odniesieniu do stanu faktycznego oraz prawnego istniejącego w dacie jej wydania, w rezultacie okoliczność, że stan zdrowia matki skarżącej po wydaniu zaskarżonej decyzji uległ pogorszeniu nie ma wpływu na ocenę jej legalności.

Z tych to powodów Sąd uznał, za niezasadne zarzuty naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego jak i procesowego i skargę oddalił na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r. poz.329 z późn. zm.).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15 zzs4 ust. ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).