Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 565/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-09-12 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 247
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. [...] I SA/Sz 565/18 P O S T A N O W I E N I E Dnia 12 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu [...] r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. D. na postanowienie Prezydenta Miasta w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od [...] r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Sz [...]

U Z A S A D N I E N I E

Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia [...] r. (złożonym osobiście

w dniu [...] r.) I. D. złożyła skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

W treści pisma skarżąca wskazała, że skarga dotyczy decyzji administracyjnej wydanej przez Prezydenta Miasta nr [...], tytułów wykonawczych [...], [...] oraz wszczęcia egzekucji

z emerytury J. D. na podstawie zawiadomienia [...]

Ponadto, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W trybie art. 53 § 4 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sąd przesłał skargę do Prezydenta Miasta.

Na podstawie udzielonej odpowiedzi przez Prezydenta Miasta oraz przesłanych akt sprawy sąd ustalił, że w dniu [...] r. drugi jednobrzmiący egzemplarz ww. skargi z dnia [...] r. skarżąca złożyła w Urzędzie Miejskim

w S..

W odpowiedzi na skargę, organ wyjaśnił, że wskazana w skardze decyzja

o opisanym powyżej znaku i numerze nie istnieje. Skarga ta dotyczy natomiast postanowienia z dnia [...] r. o wszczęciu z urzędu postępowania wobec J. D. w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od [...] r. dotyczącej nieruchomości przy ul. [...]. Na ww. postanowienie nie służy żaden środek odwoławczy.

Ponadto organ wyjaśnił, że wskazane w skardze tytuły wykonawcze

nr [...], [...] z dnia [...] r. oraz zawiadomienie [...] z dnia [...] r. również zostały wystawione na zobowiązanego J. D.. Zatem, skarżąca nie jest stroną w sprawie gdyż wszczęte postępowanie, tytuły wykonawcze i egzekucja z emerytury dotyczyły J. D. (męża skarżącej).

Organ wskazał przy tym, że skarżąca nie załączyła do skargi pełnomocnictwa udzielonego jej przez J. D. ani nie wykazała swojego interesu prawnego.

Niezależnie od powyższego organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne

wobec J. D. toczące się na podstawie ww. tytułów wykonawczych zostało umorzone.

W tym stanie rzeczy, organ wniósł o odrzucenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Jednakże, stosownie do art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] r.

I FSK [...], przepis art. 247 p.p.s.a. jest instrumentem służącym ekonomii procesowej, bowiem pozwala zakończyć postępowanie w jak najkrótszym czasie bez potrzeby angażowania procedur sądowych w sytuacji, gdy skarga bez głębszej analizy prawnej jest oczywiście bezzasadna. Powyższe obejmuje sytuacje, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, W. 2010, str. 573).

W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że oczywista bezzasadność skargi zachodzi przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się

do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (vide np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r., sygn. akt II OZ [...],

LEX nr 1495334).

Jak wynika z wyżej przedstawionego stanu faktycznego sprawy skarga strony dotyczy m.in. postanowienia w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2017 r., poz. 1289 ze zm.) w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (o.p.), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta (...).

Rozważania prawne należy zatem rozpocząć od przytoczenia treści

art. 133 § 1 o.p., zgodnie z którym: stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117a, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy.

W pierwszej części ww. przepis wymienia w sposób ogólny kategorie podmiotów, które mogą posiadać przymiot strony w postępowaniu podatkowym i są to: podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny oraz osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117a. Sama przynależność podmiotu do jednej z wymienionych powyżej kategorii nie jest jednak wystarczająca do przyznania danemu podmiotowi statusu strony w konkretnym postępowaniu podatkowym, koniecznym jest bowiem jeszcze stwierdzenie, że podmiot, który mieści się w wymienionej powyżej kategorii, posiada swój interes prawny.

Instytucja strony postępowania podatkowego została zatem oparta na interesie prawnym bezpośrednio odnoszącym się do sfery prawnej danego podmiotu,

który legitymuje ten właśnie podmiot do przypisania mu przymiotu strony w konkretnym postępowaniu. Z treści przytoczonego powyżej art. 133 o.p. można wywieść, że interesem prawnym jest interes zgodny z prawem i chroniony przez prawo, który wynikać musi z całokształtu okoliczności zaistniałych w danej sprawie. Interes prawny każdorazowo powinien wynikać z konkretnej normy prawa materialnego i odnosić się do określonego stanu faktycznego. Musi on przy tym bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej danego podmiotu. Stroną jest zatem tylko ten podmiot, którego własny interes prawny (obowiązek lub uprawnienie) podlega konkretyzacji w tym postępowaniu podatkowym. Stronami postępowania podatkowego są zatem osoby na które został nałożony obowiązek podatkowy jak i podmioty, których związek z postępowaniem opiera się o inne prawa i obowiązki wynikające z prawa podatkowego.

Dla oceny, czy dany podmiot jest stroną postępowania podatkowego, każdorazowo niezbędne jest wykazanie, że w konkretnym postępowaniu podatkowym ma ona własny interes prawny. Jak zauważa się w orzecznictwie sądowym, odwołanie do tego kryterium stanowi nawiązanie do konstrukcji strony przyjętej w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), tym samym poglądy dotyczące interesu prawnego, wyrażone na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego, zachowują swoją aktualność także w odniesieniu do strony postępowania podatkowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r., sygn. akt II FSK [...]).

Interes prawny, aby mógł zostać zaspokojony przez administrację, musi być osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (vide: J. Borkowski

[w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, wyd. 7 uzupełnione i rozszerzone, W. 2005, s. 224 i n.; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r., sygn. akt I SA [...] z komentarzem J. Lipowicz i A. Agopszowicza, "Glosa" [...]/5). Należy podkreślić, że interes prawny jest zarazem kategorią ściśle związaną z przedmiotem postępowania, ze względu na fakt, że dotyczy sfery normatywnej, mającej swoje źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy. Można ująć go też, jako potrzebę ochrony sfery prawnej obywatela wyznaczającą zakres jego działań

lub subiektywnie odczuwaną potrzebę utrzymania istniejącego, lub spowodowania takiego stanu rzeczy, jaki dany podmiot uważa za korzystny, przy czym korzyść ta musi mieć swoje źródło w prawie (vide: J. Klimkowicz, Interwencja uboczna według k.p.c., W. 1972, s. 50).

Natomiast interes faktyczny to interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez obowiązujące prawo (vide: W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Zakamycze 2000, s. 126). Precyzując pojęcie interesu faktycznego, wskazano w orzecznictwie, że jako interes faktyczny należy kwalifikować taki stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jak w przypadku interesu prawnego, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r., sygn. akt I SA [...], opubl. w E. Smoktunowicz, Kodeks postępowania administracyjnego w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego, W. 1995, s. 109).

Stroną danego postępowania podatkowego jest zatem tylko ten podmiot, którego własny interes prawny (obowiązek lub uprawnienie) podlega konkretyzacji w tym postępowaniu podatkowym.

Mając ww. rozważania na uwadze, stwierdzić zatem należało, że skarżąca I. D. nie ma przymiotu strony w postępowaniu toczącym się w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, postępowanie w ww. sprawie zostało wszczęte jedynie wobec J. D.. Tym samym,w toczącym się postępowaniu obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zostanie określony (skonkretyzowany) wobec J. D., a nie skarżącej.

Jednocześnie, należy zauważyć, że wskazane postanowienie nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym,

na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Natomiast, na zaskarżone w sprawie postanowienie dotyczące wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie przysługuje zażalenie.

Niezaskarżalność ww. postanowienia wynika z treści art. 236 § 1 o.p. zgodnie z którym na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Natomiast, ani w art. 165 o.p. będącym podstawą prawną wydania ww. postanowienia o wszczęciu postępowania, ani w żadnym innym przepisie ustawy Ordynacja podatkowa nie wskazano by ww. postanowienie podlegało zaskarżeniu. Zauważyć przy tym należy, że pouczenie o niezaskarżalności ww. postanowienia zawarto również w samym postanowieniu doręczonym J. D..

Odnosząc się natomiast do wskazanych w skardze tytułów wykonawczych

nr [...], [...] z dnia [...] r. oraz zawiadomienia [...] z dnia [...] r., które zostały wystawione na zobowiązanego J. D., również wskazać należy, że skarżąca nie była stroną postępowania w którym zostały wydane.

Wskazane tytuły wykonawcze zostały wydane w postępowaniu egzekucyjnym,

a zatem ma do nich zastosowanie ustawa o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (u.p.e.a.), zgodnie z art. 18 tej ustawy jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie natomiast z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Odwołanie się ww. przepisie do interesu prawnego powoduje, że aktualne pozostają poczynione powyższej ustalenia dotyczącego interesu prawnego na gruncie 133 o.p.

W konsekwencji, nie można było przyjąć, że skarżąca jest stroną toczącego się postępowania egzekucyjnego, bowiem z treści skarżonych tytułów wykonawczych wynika, iż obowiązek podlegający konkretyzacji w tym postępowaniu dotyczył nie skarżącej, lecz jej męża J. D..

Ponadto, wskazać należy, że, przed wniesieniem ww. skargi do sądu administracyjnego na ww. tytuły wykonawcze nie wyczerpano – zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. – środków zaskarżenia służących skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.

Przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego dotyczącej zarzutów zgłoszonych w postepowaniu egzekucyjnym, na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu wpierw przysługuje, w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. O czym pouczono J. D.

w treści ww. tytułów wykonawczych. W wyniku wniesienia wyżej wskazanego środka, organ egzekucyjny przeprowadza postępowanie w trybie art. 34 u.p.e.a.,

i w konsekwencji na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Na to postanowienie służy zobowiązanemu zażalenie. Jeśli zobowiązany wniesienie zażalenie, to organ odwoławczy rozpoznaje je w trybie art. 138 w związku

z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Dopiero na postanowienie wydane przez organ odwoławczy, na podstawie 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. służy skarga do sądu administracyjnego.

Z akt sprawy oraz informacji przekazanych przez organ nie wynika, by skarżąca lub jej mąż J. D. złożyli zarzuty wobec ww. tytułów wykonawczych. Tym samym nie zostały wyczerpane wszystkie przysługujące stronie środki zaskarżenia, co oznacza, że złożona do sądu skarga w tej części jest niedopuszczalna.

Na marginesie sąd zauważa jednak, że organ w odpowiedzi na skargę wskazał, iż postępowanie egzekucyjne wobec J. D. toczące się na podstawie ww. tytułów wykonawczych zostało umorzone.

Natomiast, wskazane w skardze zawiadomienie z dnia [...] r.

nr [...] również nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, ponieważ z treści ww. pisma wynika, iż zostało ono dołączone jako pismo informacyjne do ww. tytułów wykonawczych, w którym poinformowano J. D. m.in. o wysokości należności podlegającej egzekucji, zasadach jej uiszczenia oraz pouczono skarżącego o konieczności informowania o zmianie adresu. Nie jest to zatem, żaden z aktów lub czynności wskazanych w art. 3 p.p.s.a.

Reasumując należy stwierdzić, że skarga wniesiona do sądu przez I. D. podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna, co też uczyniono postanowieniem z dnia [...] r., jako wniesiona przez osobę niebędącą stroną oraz dotyczy aktów i czynności które nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Stwierdzenie niedopuszczalności skargi wniesionej do sądu oznacza,

że w sprawie zaistniała przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, która – zgodnie z art. 247 p.p.s.a. - wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy.

W tym stanie rzeczy - na podstawie art. 247 p.p.s.a. - sąd orzekł jak w sentencji.