Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3375/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia akt administracyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W., postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] umarzające postępowanie w sprawie udostępnienia akt administracyjnych.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z dnia 12 maja 2014 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] w W. zgłosiła się do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony oraz wnosiła o udostępnienie akt administracyjnych sprawy toczącej się z wniosku z dnia 30 grudnia 1948 r. złożonego przez Dyrekcję Naczelną [...] o przywrócenie terminu dla zgłoszenia wniosku w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) – zwanego dalej "dekretem", w odniesieniu do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Wspólnota Mieszkaniowa [...] w W. rozpoczęła działania mające na celu przeprowadzenie generalnego remontu budynku oraz że podjęto uchwałę w sprawie przeznaczenia do zagospodarowania części nieruchomości wspólnej (poddasza) w celu wybudowania lokali mieszkalnych. Wspólnota uważa, że całkowite zakończenie procesu inwestycyjnego (sprzedaż nowych lokali) nie jest możliwe bez uprzedniego zakończenia postępowania administracyjnego toczącego się na podstawie dekretu. Tym samym Wspólnota posiada interes prawny do wzięcia udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Prezydent W. umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. Zdaniem organu pierwszej instancji, wspólnota mieszkaniowa może, co do zasady, być stroną postępowania administracyjnego. Zdolność ta ograniczona jest jednak do sfery prawnej z zakresu zadań wspólnoty, czyli spraw związanych z zarządzaniem nieruchomością wspólną. Uprawnienia wspólnoty mieszkaniowej sprowadzają się do zarządzania budynkiem, w którym wyodrębniono własność lokali, skutkiem czego powstała nieruchomość wspólna, w której każdy z właścicieli ma swój udział jako prawo związane z własnością lokalu.

Zdaniem organu, Wspólnota Mieszkaniowa [...] nie może być stroną postępowania toczącego się w trybie dekretu, ponieważ nie posiada interesu prawnego w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy za czynszem symbolicznym. Zatem postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć.

Zażalenie na postanowienie złożyła Wspólnota Mieszkaniowa [...] kwestionując ustalenia organu pierwszej instancji. Zdaniem skarżącej, art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.) – zwanej dalej "ugn" oraz uchwała Wspólnoty nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. stanowią podstawę prawną, z której Wspólnota Mieszkaniowa [...] wywodzi swój interes prawny do występowania w toczącym się postępowaniu administracyjnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 31 maja 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 599/04 stwierdził, że wspólnota mieszkaniowa nie może być uznana za stronę postępowania administracyjnego w sprawie rozpoznawanej z wniosku następców dawnych właścicieli hipotecznych o ustanowienie praw wynikających z przepisów dekretu. Zgodnie z art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu, ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Taki interes prawny wynika z przepisów prawa materialnego stanowiącego prawa i obowiązki.

Zdaniem Kolegium, ustawodawca, deﬁniując pojęcie strony postępowania administracyjnego, wskazał wyraźnie na powiązanie określonego podmiotu z interesem prawnym. Chodzi tu nie o interes faktyczny, dający się nawet racjonalnie uzasadnić, ale o interes prawny, tj. taki, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Wspomniany interes prawny musi być interesem indywidualnym strony postępowania, musi zatem dotyczyć jej bezpośrednio. Tak więc o tym, czy określonemu podmiotowi będzie służyło prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decydować będzie nie wola osoby, lecz norma prawna, z której dla tego podmiotu będą wynikały wprost określone prawa lub obowiązki (tak NSA w wyroku z dnia 12 lutego 2002 r., sygn. akt V SA 1123/2001). W orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 Kpa, a następnie pozostałe przepisy tego kodeksu, może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę dla sformułowania interesu lub obowiązku obywateli. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, tj. stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosowanych czynności organu administracji. W takim wypadku obywatelowi nie przysługują atrybuty strony postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83 oraz wyrok NSA z dnia 12 lutego 2002 r., sygn. akt V SA 1123/2001).

W świetle tak ugruntowanego stanowiska orzecznictwa Kolegium stwierdziło, że Wspólnota Mieszkaniowa [...] nie może być uznana za stronę postępowania administracyjnego w sprawie rozpoznawanej z wniosku następców dawnych właścicieli hipotecznych o ustanowienie praw wynikających z przepisów dekretu. Z takiej decyzji nie wynikają bowiem dla Wspólnoty Mieszkaniowej [...] uprawnienia bądź obowiązki natury prawnoadministracyjnej. Wspólnota Mieszkaniowa [...] nie jest właścicielem lokali, ani użytkownikiem wieczystym gruntu położonego przy ul. [...].

SKO w W. uważa, że właściciele poszczególnych lokali i współużytkownicy wieczyści gruntu mogliby być stroną postępowania administracyjnego, o ile wykazaliby swój interes prawny. W postępowaniu o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego), dokonywanego w trybie art. 7 dekretu stronami postępowania są: osoba wnioskująca o ustanowienie użytkowania wieczystego oraz osoby, które dysponują prawem rzeczowym do nieruchomości objętej wnioskiem.

Wspólnota Mieszkaniowa [...], jako niemająca przymiotu strony, nie mogła więc skutecznie domagać się udostępnienia akt administracyjnych sprawy toczącej się z wniosku z dnia 30 grudnia 1948 r. złożonego przez Dyrekcję Naczelną [...] o przywrócenie terminu dla zgłoszenia wniosku w trybie art. 7 dekretu, w odniesieniu do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].

Stwierdzenie przez organ, do którego wpłynął wniosek o udostępnienie akt sprawy, iż wnioskodawca nie posiada interesu prawnego w postępowaniu, prowadzi do umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia akt sprawy na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 126 Kpa.

Od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2014 r., nr [...] Wspólnota Mieszkaniowa [...] w W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 28 Kpa poprzez uznanie, że Wspólnota Mieszkaniowa [...] nie posiada interesu prawnego do uczestniczenia w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w rozumieniu art. 7 dekretu, w odniesieniu do nieruchomości położonej przy ul. [...] w W.; 2) art. 73 § 1 Kpa poprzez nieudostępnienie Wspólnocie Mieszkaniowej [...] akt sprawy dotyczącej przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w rozumieniu art. 7 dekretu, w odniesieniu do nieruchomości położonej przy ul. [...] w W., w sytuacji, gdy Wspólnota Mieszkaniowa wykazała, iż w ww. postępowaniu administracyjnym przysługuje jej przymiot strony; 3) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kpa poprzez nieustosunkowanie się do całości materiału dowodowego i niewykazanie dlaczego nie uwzględniono przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia dowodów przedstawionych przez skarżącą, w szczególności uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., wykazującej w świetle art. 34 ust. 3 ugn, interes prawny skarżącej w toczącym się postępowaniu administracyjnym; 4) art. 107 § 3 w zw. z art. 126 Kpa poprzez niewskazanie jakie okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy spowodowały odmowę uznania interesu prawnego skarżącej i w konsekwencji umorzenie postępowania dotyczącego udostępnienia akt toczącej się sprawy administracyjnej; 5) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa poprzez ich zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji umarzającego postępowanie w sprawie udostępnienia akt sprawy, z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, w sytuacji gdy skarżąca wykazała przymiot strony w toczącej się sprawie administracyjnej. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w całości; 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu Wspólnota wskazała, że we wniosku z dnia 12 maja 2014 r. o udostępnienie akt sprawy Wspólnota Mieszkaniowa [...] w W. wskazała na okoliczności przemawiające za uznaniem jej interesu prawnego w toczącym się postępowaniu administracyjnym. W ocenie skarżącej Wspólnoty, zaskarżone postanowienie SKO w W., jak również poprzedzające je postanowienie organu I instancji są nieprawidłowe i winny zostać uchylone w całości. Organ II instancji w sposób całkowicie nieuprawiony przyjął, że Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w W. nie przysługuje status strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Organ nie odniósł się w żaden sposób do przedstawionej przez pełnomocnika Wspólnoty argumentacji prawnej w tym zakresie, ani też do przywołanych w niniejszym postępowaniu dowodów, w szczególności uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. w sprawie przeznaczenia do zagospodarowania części nieruchomości wspólnej (poddasza nieużytkowego) w celu wybudowania lokali mieszkalnych, kompleksowego remontu dachu, modernizacji windy na I kl. schodowej, dobudowy windy przy II kl. schodowej oraz remontu ścian elewacyjnych wraz z wykonaniem izolacji cieplnej. Tym samym organ utrudnił stronie merytoryczne odniesienie się w skardze do przesłanek, które miały wpływ na wydanie przedmiotowego postanowienia.

Skarżąca wskazała, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest ogólnikowe i nie odnosi się bezpośrednio do sytuacji faktycznej, występującej w niniejszej sprawie. Powołane przez SKO w W. orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczy odmiennej sytuacji faktycznej od tej, która wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Rozstrzygnięcie WSA w Warszawie z dnia 31 maja 2005 r. (I SA/Wa 599/04) odmawiające uznania Wspólnoty Mieszkaniowej za stronę postępowania, dotyczyło innej sytuacji prawnej, tzn. nie odnosiło się do braku interesu prawnego wynikającego z art. 34 ust. 3 ugn. Z powołanego orzeczenia w żaden sposób nie wynika, dlaczego uchwała Wspólnoty Mieszkaniowej [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. w sprawie przeznaczenia do zagospodarowania części nieruchomości Wspólnej (poddasza nieużytkowego) w celu wybudowania lokali, nie może uzasadniać interesu prawnego Wspólnoty [...] w toczącym się postępowaniu administracyjnym, w oparciu o art. 34 ust. 3 ugn. Pozostałe wskazane przez organ II instancji orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczy zaś jedynie istnienia interesu prawnego w ogólności i wskazuje na konieczność podania przez stronę konkretnego przepisu prawa, jak również konieczności rozróżnienia interesu prawnego od faktycznego.

Zdaniem skarżącej, Wspólnota Mieszkaniowa [...] w toku postępowania wskazała natomiast konkretny przepis prawa uzasadniający jej interes prawny w toczącym się postępowaniu administracyjnym, do czego organ I instancji zupełnie się nie odniósł. Organ odwoławczy, uzasadniając brak interesu prawnego skarżącej, powołał się na orzeczenia wydane w podobnych sprawach, nie zauważył zaś odmienności, które towarzyszą stanowi faktycznemu niniejszej sprawy. Organ powinien samodzielnie zbadać interes prawny do występowania przez skarżącą w toczącym się postępowaniu dekretowym, stosownie do art. 28 Kpa, biorąc pod uwagę cały stan faktyczny, a nie automatycznie uznać, że Wspólnota Mieszkaniowa [...], w żadnych okolicznościach nie będzie miała przymiotu strony. Już sam fakt, że orzekające w sprawie organy nie zbadały istnienia interesu prawnego skarżącej Wspólnoty w odniesieniu do konkretnych, podawanych przez skarżącą okoliczności sprawy, powinien skutkować uwzględnieniem niniejszej skargi.

Nie sposób zgodzić się również ze stwierdzeniem organu II instancji, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 Kpa, a następnie pozostałe przepisy tego Kodeksu, może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę dla sformułowania interesu lub obowiązku obywateli. Orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje bowiem, że interes prawny, o którym mowa w art. 28 Kpa, może wynikać nie tylko z normy prawa materialnego administracyjnego, ale także z normy prawa materialnego należącej do każdej gałęzi prawa, w tym również do prawa cywilnego (wyrok NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt II OSK 889/12, LEX nr 1375645; wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1350/13, LEX nr 1472201). Z kolei wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 listopada 2012 r. (IV SA/PO 1297/11, LEX nr 1242160) jednoznacznie wskazuje, że źródłem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa może być prawo cywilne, w tym rzeczowe, zwłaszcza własność bądź użytkowanie wieczyste.

Wskazać przy tym należy, że interes prawny Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. w toczącym się postępowaniu administracyjnym wynika także z art. 140 Kc, a więc z prawa własności nieruchomości wspólnej. Podkreślić trzeba, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przeznaczenia do zagospodarowania części nieruchomości wspólnej (poddasza nieużytkowego) w celu wybudowania lokali, to Wspólnota Mieszkaniowa [...] ma legitymację do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową. Tylko w wyjątkowych sytuacjach członek wspólnoty może samodzielnie, niezależnie od wspólnoty, wystąpić jako strona postępowania. Może to mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy wykaże on swój indywidualny, własny interes. Tylko bowiem w takich wyjątkowych przypadkach możliwe jest odstępstwo od ogólnych zasad reprezentowania w postępowaniu administracyjnym podmiotów prawnych o charakterze zbiorowym, takich jak wspólnoty mieszkaniowe czy spółdzielnie. W sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej interes właściciela lokalu, jako członka wspólnoty mieszkaniowej, jest chroniony przez wspólnotę mieszkaniową, działającą poprzez zarząd lub zarządcę ustanowionego w trybie art. 18 ust. 1 lub art. 18 ust. 3 ustawy o własności lokali. Z art. 6 i art. 21 ustawy o własności lokali wynika ponadto, że rozstrzygnięcia administracyjne załatwiające sprawy dotyczące nieruchomości wspólnej, odnoszą się do praw i obowiązków wspólnoty mieszkaniowej. (tak NSA w wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 583/12, LEX nr 1483452).

Skarżąca podkreśliła, że w związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym o przyznanie prawa własności czasowej nieruchomości położonej przy ul. [...] w W., na podstawie art. 7 dekretu, nie jest możliwe przeprowadzenie przez Wspólnotę Mieszkaniowa zamierzonej inwestycji. W przedmiotowej sytuacji, z uwagi na treść art. 34 ust. 3 ugn, nie będzie bowiem możliwości prawnych przeniesienia przez W. (właściciela nieruchomości gruntowej) udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości, co jest warunkiem koniecznym ustanowienia prawa odrębnej własności do lokali powstałych w wyniku inwestycji prowadzonej przez skarżącą Wspólnotę. W konsekwencji nie będzie zatem możliwe wybudowanie i sprzedaż nowopowstałych lokali osobom trzecim. Toczące się postępowanie administracyjne w sposób zdecydowany ingeruje zatem w możliwość wykonywania prawa własności nieruchomości wspólnej przy ul. [...] w W., przez Wspólnotę Mieszkaniowa, działającą w imieniu tworzących tę wspólnotę właścicieli. Z tego też względu Wspólnota Mieszkaniowa występująca w charakterze strony postępowania związanego z inwestycją budowlaną na nieruchomości położonej przy ul. [...] w W., posiada również interes prawny w toczącym się postępowaniu administracyjnym dotyczącym roszczeń byłych właścicieli do tej nieruchomości. To właśnie Wspólnota Mieszkaniowa [...], reprezentująca interes zbiorowy związany z nadbudową nieruchomości wspólnej, winna zostać uznana za stronę toczącego się postępowania administracyjnego. Postępowanie dekretowe pozostaje w bezpośrednim związku z art. 34 ust. 3 ugn i ogranicza prawa Wspólnoty, która z tego tytułu powinna stać się stroną postępowania.

Wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym postanowieniu, właściciele lokali i współużytkownicy wieczyści gruntu nie posiadają interesu prawnego w niniejszym postępowaniu. Rozstrzygnięcie postępowania, niezależnie od jego treści, w żaden sposób nie wypływa bowiem na ich uprawnienia lub obowiązki natury prawnoadministracyjnej. W tym przypadku, z uwagi na plany inwestycyjne Wspólnoty oraz treść art. 34 ust. 3 ugn, tylko Wspólnota Mieszkaniowa [...] powinna uzyskać status strony w toczącym się postępowaniu. Przedmiotowa sprawa administracyjna dotyczy gruntu - działki pod budynkiem przy ul. [...]. Jednakże poprzez powiązanie z ustawowym zakazem dokonywania przez właściciela gruntu zmian w udziałach w prawie użytkowania wieczystego w gruncie na rzecz nowych właścicieli lokali powstałych na poddaszu budynku (tzn. nieruchomości wspólnej), istnieje bezpośrednie powiązanie działań Wspólnoty (ustawowo zobowiązanej do zarządzania nieruchomością wspólną), z gruntem będącym przedmiotem postępowania administracyjnego, co powoduje, ze stroną w toczącym się postępowaniu powinna być właśnie Wspólnota Mieszkaniowa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 marca 2013 r. (II GSK 5/12, LEX nr 1332642) uznał, że na gruncie art. 28 Kpa przyjmuje się, że gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu - postępowanie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku bezpośrednio. Gdy zaś decyzja rozstrzygająca o prawach i obowiązkach jednego podmiotu odnosi skutek wobec praw i obowiązków innego podmiotu - postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego innego pomiotu w sposób pośredni, przy czym przepis art. 28 Kpa nie stawia wymogu, aby postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego podmiotu w sposób bezpośredni.

Toczące się postępowanie w sprawie dekretowej dotyczące nieruchomości położonej przy ul. [...], niewątpliwie rozstrzygnie o prawach i obowiązkach następców prawnych Dyrekcji Naczelnej [...] do nieruchomości gruntowej. Decyzja administracyjna wydana w tej sprawie odniesie zaś skutek wobec praw i obowiązków Wspólnoty Mieszkaniowej [...], będącej reprezentantem wszystkich właścicieli odrębnych lokali, umożliwiając przeprowadzenie inwestycji budowlanej na ww. nieruchomości. Decyzja ta wpłynie więc na wykonywanie prawa własności przez Wspólnotę Mieszkaniową [...], reprezentującą wszystkich właścicieli lokali. Z tych względów Wspólnota Mieszkaniowa [...] winna zostać uznana za stronę toczącego się postępowania administracyjnego, a co za tym idzie, powinny jej zostać udostępnione akta przedmiotowej sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało prezentowane w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Sąd zauważa, że zgodnie z przepisem art. 28 Kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istoty interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem.

Stwierdzenie istnienia po stronie określonego podmiotu interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. W przedmiocie istoty interesu prawnego wielokrotnie wypowiadało się orzecznictwo sądów administracyjnych. Cechami tego interesu są jego indywidualność, konkretność, aktualność, obiektywna sprawdzalność, zaś jego istnienie znajdować musi potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. wyrok. NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2035/10, Lex nr 1121192).

Zasadnicze zatem znaczenie dla oceny legalności podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć o charakterze procesowym ma ustalenie, czy skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa [...] w W. posiada przymiot strony w toczącym się przed Prezydentem W. postępowaniu wywołanym wnioskiem z dnia 29 grudnia 1948 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...], nr hip. [...] i czy w związku z tym ma prawo wglądu w akta tej sprawy. Jak bowiem wynika z przepisu art. 73 § 1 Kpa tylko strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów.

Sąd zauważa, że sprawa o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) nawiązuje do przepisu prawa materialnego jakim jest art. 7 ust. 1 dekretu. Przepis ten przewiduje bowiem, że dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

W sprawach dekretowych od wielu lat istnieje ugruntowane w orzecznictwie sądowym stanowisko, że stronami tego postępowania są dotychczasowy właściciel lub jego następcy prawni oraz inne podmioty, ale tylko wówczas, gdyby wykazały się tytułem prawnorzeczowym do gruntu, będącego przedmiotem wniosku byłego właściciela (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 1110/06, LEX nr 362467; wyrok NSA z dnia z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 798/10, LEX nr 1079831).

W rozpoznawanej sprawie okolicznością niesporną natomiast jest to, że Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w W., wnioskującej o wgląd do akt przedmiotowej sprawy, taki tytuł prawny do nieruchomości przy ul. [...] w W. nie przysługuje. Wobec tego stan faktyczny i prawny sprawy uzasadniał, zdaniem Sądu, sformułowanie przez organy obu instancji oceny, że skarżąca Wspólnota nie miała opartego na normach prawa materialnego interesu prawnego w dostępie do akt sprawy, w której rozstrzygano o losach wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości [...] przy ul. [...].

Odnosząc się do argumentacji skargi Sąd zauważa, że nie kwestionuje stanowiska skarżącej Wspólnoty, iż wspólnota mieszkaniowa może mieć w niektórych sprawach administracyjnych status strony postępowania (np. w sprawach z zakresu prawa budowlanego). W sprawie, w której podstawę prawną stanowi przepis art. 7 ust. 1 dekretu chodzi o rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa rzeczowego w postaci użytkowania wieczystego do gruntu [...], którego beneficjentami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne (art. 232 § 1 Kodeksu cywilnego). Jeżeli chodzi o wspólnoty mieszkaniowe w orzecznictwie sądowym pojawił się pogląd, że wspólnota mieszkaniowa jako tzw. ułomna osoba prawna może nabyć prawo rzeczowe dla siebie, z tym zastrzeżeniem, że wspólnota może posiadać majątek odrębny od majątków właścicieli lokali, ale tylko w takim zakresie, jaki wynika z potrzeb związanych z zarządem nieruchomością wspólną. W skład majątku wspólnoty mogą wejść prawa wynikające z umów zawieranych przez nią w ramach gospodarowania nieruchomością wspólną (np. roszczenia wynikające z umów o remont nieruchomości wspólnej czy ocieplenie budynku), a także własność nieruchomości nabytej za zgodą właścicieli, z tym że w grę może wchodzić jedynie nieruchomość potrzebna do zarządzania nieruchomością wspólną np. odrębna własność lokalu przeznaczonego na siedzibę zarządu wspólnoty (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2007 r., sygn. akt III CZP 65/07, OSNC 2008/7-8/69).

Sąd stwierdził, że taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że Wspólnota Mieszkaniowa [...] w W. nie posiada żadnego prawa rzeczowego do nieruchomości przy ul. [...] w W. lub do jej części. W tej sytuacji skarżąca w stosunku do przedmiotowej nieruchomości wykonuje prawa i obowiązki związane tylko z zarządzaniem nieruchomością wspólną i w tym zakresie ma zdolność prawną (art. 1 ust. 1, art. 6, art. 18, art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.). Warto zauważyć, że niniejsza sprawa administracyjna nie dotyczy sfery gospodarowania nieruchomością wspólną, ani szczegółowych aspektów tej działalności (np. administrowania, bieżącego utrzymania, zachowania substancji majątku we właściwym stanie).

Wobec tego, skoro skarżącej Wspólnocie nie przysługują do przedmiotowej nieruchomości żadne prawa rzeczowe, to interes prawny tej Wspólnoty, o którym wspomina art. 28 Kpa, na gruncie niniejszej sprawy nie miał oparcia, ani w przepisie art. 6 ustawy o własności lokali (zob. także uzasadnienie wyroku NSA z dnia 3 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 691/09, LEX nr 595475), ani w przepisie art. 140 Kodeksu cywilnego, który definiuje treść prawa własności do rzeczy. Sąd nie podzielił przy tym stanowiska skarżącej, że Wspólnota Mieszkaniowa jest właścicielem nieruchomości wspólnej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. Nie można żądać zniesienia współwłasności nieruchomości wspólnej, dopóki trwa odrębna własność lokali. Nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Z kolei art. 4 ust. 1 i 3 ustawy o własności lokali stanowi, że dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości przysługują co do niewyodrębnionych lokali oraz co do nieruchomości wspólnej takie same uprawnienia, jakie przysługują właścicielom lokali wyodrębnionych. Jeżeli zaś budynek został wzniesiony na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste, przedmiotem wspólności jest to prawo, a dalsze przepisy o własności lub współwłasności gruntu stosuje się odpowiednio do prawa użytkowania wieczystego. Z powyższego wynika, że do tzw. nieruchomości wspólnej dotychczasowemu właścicielowi całej nieruchomości i poszczególnym właścicielom prawnie wyodrębnionych lokali przysługuje przymusowa współwłasność ustawowa do elementów wspólnych budynku i urządzeń oraz prawa użytkowania wieczystego. Nieruchomość wspólna nie jest więc własnością samej Wspólnoty Mieszkaniowej jako ułomnej osoby prawnej w rozumieniu art. 331 Kodeksu cywilnego.

Zdaniem Sądu, interes prawny skarżącej Wspólnoty do bycia stroną postępowania o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) i uzyskania wglądu do akt tej sprawy nie wynika ze wskazywanego w skardze przepisu art. 34 ust. 3 ugn. Przepis ten odnosi się bowiem do postępowań administracyjnych dotyczących prawidłowości nabycia nieruchomości przez podmiot publicznoprawny. Sprawa o przywrócenie terminu do złożenia wniosku dekretowego, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, w żaden sposób nie ma cech sprawy, w której ma zostać dokonana weryfikacja nabycia nieruchomości [...] przy ul. [...], czy to przez Skarb Państwa, czy później na skutek komunalizacji przez Miasto W.. W ocenie Sądu, powoływana w skardze uchwała Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. w sprawie zagospodarowania części nieruchomości wspólnej (poddasza użytkowego) celem wybudowania lokali mieszkalnych i przeprowadzenia robót budowlanych w budynku przy ul. [...] może być natomiast argumentem świadczącym o istnieniu po stronie skarżącej Wspólnoty interesu faktycznego. Nie budzi wątpliwości Sądu to, że władze skarżącej Wspólnoty chciałyby mieć wiedzę o stanie wszystkich spraw administracyjnych toczących się w stosunku do przedmiotowego gruntu, lecz na gruncie niniejszej sprawy ten argument nie wystarcza do uzyskania statusu strony postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał za nieuzasadnione zarzuty skarżącej Wspólnoty dotyczące naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przepisów art. 28, art. 73 § 1 oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 126, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie trafnie wskazał organ odwoławczy, że Prezydent W. - stwierdzając, iż wnioskodawca nie ma interesu prawnego w uzyskaniu dostępu do akt sprawy – prawidłowo zastosował przepis art. 105 § 1 w zw. z art. 126 Kpa, umarzając postępowanie w sprawie procesowej (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 2679/11, LEX nr 1343892).

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.