Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2029/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6176 Komornicy i syndycy upadłości
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 20 ust. 1 pkt 2, ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 883
law: Ustawa z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyzacyjnego - tekst jedn.
article: art. 6, art. 7, art. 77 par. 1, art. 136 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7, art. 9, art. 20, art. 42 ust. 1, art. 64, art. 87, art. 91, art. 241 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 102 poz 643
law: Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym.
article: art. 222 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.
article: art. 55 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
article: art. 6 ust. 2, art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
law: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant spec. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2018 r. sprawy ze skargi D. V. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia praw wynikających z licencji doradcy restrukturyzacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z "(...)" lipca 2017 r. nr "(...)", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej: "K.p.a.") oraz art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyzacyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 883, dalej: "u.l.d.r."), po rozpoznaniu wniosku D. V. (dalej: "Strona", "Skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z "(...)"kwietnia 2017 r., nr "(...)"w przedmiocie zawieszenia Stronie praw wynikających z licencji doradcy restrukturyzacyjnego.

W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, że decyzja z "(...)" kwietnia 2017 r., której podstawę prawną stanowił art. 20 ust. 1 pkt 2 u.l.d.r., została wydana w związku z ustaleniem, że 23 grudnia 2016 r. Stronie został przedstawiony zarzut popełnienia czynu polegającego na naruszeniu w dniu 30 lipca 2014 r. nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego, tj. przestępstwa z art. 222 § 1 Kodeksu karnego. Fakt ten, jak wskazał organ, obliguje ustawowo Ministra Sprawiedliwości do zawieszenia praw wynikających z licencji doradcy restrukturyzacyjnego, oznacza bowiem prowadzenie postępowania o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego przeciwko osobie posiadającej licencję. Z tych względów za bezpodstawny organ uznał wniosek strony o umorzenie postępowania administracyjnego, a także o przeprowadzenie dowodów zmierzających do badania zasadności zarzutów postawionych w postępowaniu karnym.

Organ wskazał następnie, że Strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła o uchylenie ww. decyzji i przeprowadzenie dowodów z dokumentów wymienionych w uzasadnieniu pisma. Strona zarzucała, że prowadzenie przeciwko niej postępowania karnego ma na celu pozbawienie jej możliwości sprawowania funkcji w postępowaniu upadłościowym Przedsiębiorstwa "(...)" Sp. z o.o. i oparte jest na pomówieniach, prokuratura zaś dopuściła się oczywistego naruszenia prawa. W świetle powyższych faktów, w ocenie Strony, organ wydając decyzję I instancji naruszył zasady prawa międzynarodowego (art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności) oraz wynikającą z Konstytucji zasadę domniemania niewinności.

Rozpatrując wniosek Strony, organ wskazał, że zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 2 u.l.d.r., Minister Sprawiedliwości zawiesza osobie posiadającej licencję doradcy restrukturyzacyjnego prawa wynikające z licencji, jeżeli przeciwko niej jest prowadzone postępowanie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, z wyjątkiem spraw, w których oskarżycielem jest podmiot, o którym mowa w art. 55 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, lub umyślne przestępstwo skarbowe.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, nie ulega wątpliwości, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy została spełniona przesłanka opisana w cytowanym przepisie. Postanowieniem wydanym "(...)" października 2014 r. Komisariat Policji I w "(...)"przedstawił Stronie zarzut popełnienia przestępstwa z art. 222 § 1 Kodeksu karnego, tj. przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. Tym samym postępowanie karne przeszło z fazy in rem w fazę ad personam, obligując Ministra Sprawiedliwości do zawieszenia praw wynikających z licencji doradcy restrukturyzacyjnego w oparciu o cyt. przepis. Organ podkreślił, że kategoryczne brzmienie art. 20 ust. 1 pkt 2 u.l.d.r. nie pozostawia Ministrowi Sprawiedliwości luzu decyzyjnego, w granicach którego organ byłby upoważniony do badania zasadności zarzutów postawionych osobie posiadającej licencję doradcy restrukturyzacyjnego w postępowaniu karnym czy prawidłowości czynności podejmowanych w tym postępowaniu przez organy ścigania. O konieczności zawieszenia praw wynikających z licencji przesądza sam fakt przedstawienia zarzutów popełnienia przestępstw opisanych w przepisie prawa. Z tych też względów, brak jest uzasadnienia dla dopuszczenia dowodów zgłoszonych przez Stronę w pismach z 17 i 21 lutego 2012 r. oraz z 11 lipca 2017 r., gdyż zmierzają one do badania przez organ okoliczności pozbawionych znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Minister Sprawiedliwości uznał za niezasadny zarzut naruszenia norm prawa międzynarodowego powołanych w piśmie z 11 lipca 2017 r. ponieważ organy administracji zobligowane treścią art. 6 K.p.a. do działania na podstawie prawa nie mogą zaniechać czynności, do których podjęcia obligują je jednoznaczne i nie nasuwające wątpliwości interpretacyjnych normy ustawowe. W sytuacji wszczęcia postępowania karnego przeciwko osobie posiadającej licencję doradcy restrukturyzacyjnego, ustawa nakłada na Ministra Sprawiedliwości bezwzględny obowiązek zawieszenia tej osobie praw wynikających z licencji. Akceptacja stanowiska, że organ ten powinien powstrzymać się od stosowania normy wyrażonej w art. 20 ust. 1 pkt 2 u.l.d.r., z uwagi na treść traktatów międzynarodowych oznaczałaby w istocie nałożenie nań obowiązku badania zgodności przepisów ustawy z normami prawa międzynarodowego, co wykracza poza uprawnienia Ministra Sprawiedliwości.

Organ podniósł, że powołana przez Stronę zasada domniemania niewinności (wynikająca m.in. z art. 6 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, dalej: "Konwencja"), odnosi się wyłącznie do postępowania karnego, nie zaś administracyjnego. Zawieszając prawa wynikające z licencji doradcy restrukturyzacyjnego, Minister Sprawiedliwości nie stwierdza, że osoba ją posiadająca popełniła czyn zagrożony karą, a więc nie orzeka o jej winie czy niewinności, lecz jedynie ustala, czy wystąpiły przesłanki wymienione w art. 20 ust. 1 u.l.d.r. Minister podkreślił, że postępowanie licencyjne, którego elementem jest uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do zawieszenia praw wynikających z licencji doradcy restrukturyzacyjnego, uzasadnione jest dążeniem do "profesjonalizacji" funkcji pełnionych przez osoby posiadające tę licencję, polegającej na powierzeniu majątku podmiotów, wobec których toczy się postępowanie upadłościowe lub restrukturyzacyjne, osobom o odpowiedniej wiedzy, doświadczeniu oraz posiadających nieposzlakowaną opinię, a więc dających gwarancję należytej i zgodnej z prawem realizacji swoich kompetencji. Ustawodawca uznał zatem, że w przypadku, gdy organy ścigania powezmą dostatecznie uzasadnione podejrzenie, iż osoba posiadająca licencję popełniła czyn zabroniony, konieczne jest czasowe pozbawienie jej uprawnień do prowadzenia spraw majątkowych innych podmiotów. Rozwiązanie to leży zarówno w interesie publicznym, jak i uczestników postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych.

Minister Sprawiedliwości za chybiony uznał również zarzut dotyczący sprzeczności zaskarżonego rozstrzygnięcia z art. 7 ust. 1 zd. 2 powołanej Konwencji. Zawarta tam regulacja odnosi się bowiem do zasad wymiaru kary. Tymczasem, zawieszenie praw wynikających z licencji doradcy restrukturyzacyjnego nie stanowi kary, lecz środek mający czasowo odsunąć od prowadzenia cudzych spraw majątkowych osoby, której postępowanie, w ocenie organów ścigania, mogło naruszać normy prawne.

Ustosunkowując się do argumentacji dotyczącej przepisów intertemporalnych, organ zauważył, że instytucja zawieszenia praw wynikających z licencji syndyka została wprowadzona do polskiego porządku prawnego 10 października 2007 r. Następnie, z mocy art. 440 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1574, z późn. zm.), 1 stycznia 2016 r. wprowadzono zmiany do ustawy o licencji syndyka, m.in. nadając jej tytułowi brzmienie "o licencji doradcy restrukturyzacyjnego". Z tym też dniem, stosownie do art. 453 Prawa restrukturyzacyjnego, licencja syndyka stała się licencją doradcy restrukturyzacyjnego. W opisanym stanie prawnym należy przyjąć, że art. 20 ust. 1 pkt 2 u.l.d.r., znajduje zastosowanie do wszystkich przypadków wszczęcia postępowania karnego, wymienionego w powołanym przepisie, przeciwko osobie posiadającej licencję doradcy restrukturyzacyjnego (a do końca roku 2015 - licencję syndyka), mających miejsce po 9 października 2007 r., o ile postępowania te nie zostały jeszcze prawomocnie zakończone (wtedy bowiem zastosowanie znajdzie np. art. 18 ust. 1 pkt 5 lub art. 18 ust. 2). Bez znaczenia przy tym pozostaje data popełnienia czynu zabronionego, w związku z którym wszczęto postępowanie karne.

W skardze z 18 sierpnia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, zaskarżając decyzję Ministra Sprawiedliwości z "(...)" lipca 2017 r. w całości, wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją I instancji oraz o nakazanie organowi umorzenie postępowania administracyjnego z braku podstawy prawnej do wydania decyzji. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił rażące naruszenie:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 136 § 1 K.p.a., przez bezpodstawne zaniechanie ustaleń co do stanu faktycznego w zakresie prowadzenia postępowania karnego przeciw osobie Skarżącego na dzień wydania decyzji z "(...)" kwietnia 2017 r. oraz decyzji z "(...)" lipca 2017 r., przyjmując za wystarczającą przesłankę ustalenie faktu postawienia zarzutów w sprawie o czyn z art. 222 Kodeksu karnego 23 grudnia 2016 r. oraz przez ustalenie w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji "(...)" kwietnia 2017 r. błędnych danych postępowania karnego prowadzonego przeciw Skarżącemu oraz przez zaniechanie w toku postępowania wszczętego na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy poczynienia prawidłowych ustaleń co do bieżącej kwalifikacji prawnej, trybu oskarżenia, etapu oraz sygnatury postępowania prowadzonego przeciw Skarżącemu na dzień wydania decyzji z "(...)" lipca 2017 r.,

2) art. 313 K.p.k., przez błędne przyjęcie, że Skarżący miał status osoby podejrzanej (wydane zostało postanowienie o postawieniu zarzutów) "(...)" października 2014 r., podczas gdy nastąpiło to 23 grudnia 2016 r.,

3) art. 20 ust. 2 w zw. z art. 20 ust. 4 u.l.d.r., przez zaniechanie w treści decyzji ustalenia niezbędnych elementów stanu faktycznego, koniecznych dla stwierdzenia, czy zawieszenie praw z licencji wygasło z mocy prawa,

4) art. 87 oraz art. 7 w zw. z art. 9 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i art. 6 K.p.a., przez błędne przyjęcie, że umowy międzynarodowe oraz Konstytucja nie są źródłami prawa stanowiącymi podstawę prawną wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie,

5) art. 91 Konstytucji RP samodzielnie oraz w związku z art. 241 ust. 1 Konstytucji RP przez przyjęcie, że umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie oraz ogłoszona w Dzienniku Ustaw oraz umowa do której art. 91 Konstytucji stosuje się na zasadzie art. 241 ust. 1 Konstytucji nie muszą być przez organ administracji publicznej stosowane w razie kolizji ich postanowień z postanowieniami ustawy,

6) art. 193 Konstytucji RP w zw. z art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym przez uznanie, że Trybunał Konstytucyjny jest wyłącznie uprawniony do badania, czy normy rzędu ustawowego są zgodne z umowami międzynarodowymi ratyfikowanymi za zgodą wyrażoną w ustawie oraz Konstytucją,

7) art. 6 ust. 2 Konwencji, przez jej niezastosowanie, a przez to uznanie, że nie stoi w sprzeczności z art. 20 ust. 2 u.l.d.r. W rezultacie naruszenie zasady domniemania niewinności skarżącego,

8) art. 20 ust. 2 ustawy o licencji syndyka w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP przez przyjęcie, że organ jest bezwarunkowo uprawniony do zawieszenia licencji doradcy restrukturyzacyjnego również w przypadku zachodzenia poważnych wątpliwości co do zasadności oskarżenia i naruszenia norm prawa proceduralnego w toku postępowania karnego,

9) art. 453 w zw. z art. 456 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1508, dalej: "P.r.") w zw. z art. 20 ust. 2 u.l.d.r., przez przyjęcie, że licencja doradcy restrukturyzacyjnego oraz licencja syndyka stanowią jedno prawo, w miejsce przyjęcia że jest to prawo nowe powstałe 1 stycznia 2016 r.,

10) art. 7 ust. 1 Konwencji, przez przyjęcie, że zawieszenie oraz cofnięcie praw z licencji doradcy restrukturyzacyjnego nie jest karą w rozumieniu Konwencji oraz przez jego niezastosowanie, a przez to orzeczenie w zaskarżonej decyzji kary nieprzewidzianej przez ustawę w chwili rzekomego popełnienia czynu,

11) art. 20 ust. 2 ustawy o licencji syndyka w zw. z art. 42 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 4 ustawy Kodeks Karny przez bezpodstawne wydanie decyzji zawierającą sankcję karną nie przewidzianą przez ustawę w chwili rzekomego popełnienia czynu,

12) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez zastosowanie wobec Skarżącego sankcji nieproporcjonalnej w postaci pozbawienia prawa wykonywania zawodu w braku dostatecznej podstawy, wynikającej z charakteru zarzucanego czynu.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Rozpoznając sprawę Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, stwierdzając, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja I instancji, nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

MS decyzją z "(...)" kwietnia 2017 r. zawiesił Skarżącemu prawa wynikające z licencji doradcy restrukturyzacyjnego ponieważ 23 grudnia 2016 r. został Stronie przedstawiony zarzut popełnienia czynu polegającego na naruszeniu nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego, tj. przestępstwa z art. 222 § 1 K.k.

Zgodnie ze stanowiącym podstawę prawną zaskarżonej decyzji, jak i decyzji I instancji, art. 20 ust. 1 pkt 2 u.l.d.r., Minister Sprawiedliwości zawiesza osobie posiadającej licencję doradcy restrukturyzacyjnego prawa wynikające z licencji, jeżeli przeciwko niej jest prowadzone postępowanie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, z wyjątkiem spraw, w których oskarżycielem jest podmiot, o którym mowa w art. 55 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. poz. 555, z późn. zm.), lub umyślne przestępstwo skarbowe.

Okoliczność przedstawienia Skarżącemu, 23 grudnia 2016 r., zarzutu popełnienia czynu polegającego na naruszeniu nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego, tj. przestępstwa z art. 222 § 1 K.k., nie budzi wątpliwości w sprawie. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo Prokuratora Rejonowego "(...)"w "(...)", które wpłynęło 29 grudnia 2016 r. do MS, informujące o dochodzeniu prowadzonym przeciwko Skarżącemu oraz nadesłane przy piśmie z 10 stycznia 2017 r. Prokuratora Rejonowego "(...)"w "(...)", potwierdzone za zgodność z oryginałem odpis postanowienia Komisariatu Policji I w "(...)"z "(...)" października 2014 r., o przedstawieniu zarzutów Skarżącemu. Z akt sprawy wynika, że powyższe postanowienie zostało Skarżącemu ogłoszone 23 grudnia 2016 r., przez Prokuratora Rejonowego "(...)". Okoliczność tę potwierdził również Skarżący w skardze.

Sąd stwierdza, że z powyższych względów niezasadne są zarzuty podniesione w skardze naruszenia przez MS art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 136 § 1 K.p.a., przez zaniechanie ustaleń co do stanu faktycznego w zakresie prowadzenia postępowania karnego przeciw osobie Skarżącego na dzień wydania decyzji obu instancji, ustaleń co do bieżącej kwalifikacji prawnej, trybu oskarżenia, etapu oraz sygnatury postępowania prowadzonego przeciw Skarżącemu na dzień wydania zaskarżonej decyzji, jak również naruszenia art. 313 K.p.k., przez błędne przyjęcie, że Skarżący miał status osoby podejrzanej 8 października 2014 r., podczas gdy nastąpiło to 23 grudnia 2016 r.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. MS, wydając decyzje obu instancji w niniejszej sprawie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości zaistnienie przesłanki prowadzenia wobec Skarżącego postępowania o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, obligujące organ do zastosowania art. 20 ust. 1 pkt 2 u.l.d.r. Kwestie bieżącej kwalifikacji prawnej, trybu oskarżenia, etapu oraz sygnatury postępowania karnego prowadzonego przeciw Skarżącemu, jak i kwestia czy Skarżący miał status osoby podejrzanej od "(...)" października 2014 r., czy też od 23 grudnia 2016 r., nie miały istotnego znaczenia dla wydania decyzji obu instancji. Ponadto MS wydał decyzję obu instancji w postępowaniu administracyjnym, nie mógł zatem naruszyć art. 313 K.p.k., gdyż nie miał on zastosowania w sprawie.

Sąd stwierdza, że MS nie naruszył również art. 20 ust. 2 w zw. z art. 20 ust. 4 u.l.d.r., przez zaniechanie w treści decyzji ustalenia niezbędnych elementów stanu faktycznego, koniecznych dla stwierdzenia, czy zawieszenie praw z licencji wygasło z mocy prawa. Zgodnie z art. 20 ust. 4 u.l.d.r., zawieszenie, o którym mowa w ust. 1 lub ust. 2, trwa do czasu ustania przyczyny zawieszenia. Do zarzucanego naruszenia powyższych przepisów doszłoby w sytuacji, gdyby MS wydał zaskarżoną decyzję, w sytuacji, w której wobec Skarżącego nie byłoby już prowadzone postępowanie karne o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. Skarżący stawia w wątpliwość, czy organ dokonał w tym zakresie ustaleń faktycznych na dzień wydania zaskarżonej decyzji, nie wykazując przy tym, że przed tym dniem postępowanie karne wobec Skarżącego zostało zakończone. Z akt sprawy wynika natomiast, że wobec Skarżącego toczyło się postępowanie karne o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, tj. o przestępstwo z art. 222 § 1 K.k. i brak jest podstaw do przyjęcia, że postępowanie to zostało zakończone przed wydaniem przez MS zaskarżonej decyzji.

Niezasadne są również zarzuty naruszenia przez MS art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 Konwencji. Zgodnie z art. 6 ust. 2 Konwencji, każdego oskarżonego o popełnienie czynu zagrożonego karą uważa się za niewinnego do czasu udowodnienia mu winy zgodnie z ustawą. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 1 Konwencji, nikt nie może być uznany za winnego popełnienia czynu polegającego na działaniu lub zaniechaniu działania, który według prawa wewnętrznego lub międzynarodowego nie stanowił czynu zagrożonego karą w czasie jego popełnienia. Nie będzie również wymierzona kara surowsza od tej, którą można było wymierzyć w czasie, gdy czyn zagrożony karą został popełniony.

Sąd stwierdza, że MS nie naruszył powyższych przepisów ponieważ zawieszenie uprawnień, jak wskazuje się w orzecznictwie odnośnie licencji syndyka, której odpowiednik stanowi licencja doradcy restrukturyzacyjnego, nie podważa domniemania niewinności, nie jest karą. Stanowi środek zabezpieczający przed kolizją, polegającą na dopuszczeniu do wykonywania zadań i czynności przez osobę zaufania publicznego która stanęła pod poważnymi zarzutami karnymi mogącymi to zaufanie podważać. Instytucja zawieszenia praw doradcy urzeczywistnia zasadę zaufania obywateli do państwa chroni bowiem uczestników obrotu gospodarczego, w szczególności uczestników postępowań naprawczych i upadłościowych przed skutkami działalności doradców których kwalifikacje budzą wątpliwości wskutek postawienia im zarzutów popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. (por. np. wyroki NSA z 13 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 2773/15, z 17 lipca 2017 r., sygn. II GSK 1773/15).

Dlatego Sąd stwierdza, że chybiona jest argumentacja Skarżącego, że ponieważ ustawodawca nie wiąże zawieszenia lub cofnięcia licencji doradcy restrukturyzacyjnego z utratą cechy nieposzlakowanej opinii, cofnięcie i zawieszenie licencji doradcy restrukturyzacyjnego stanowi sankcję o charakterze karnym, stosowaną przez organ administracyjny w rezultacie popełnienia przez uprawnionego przestępstwa, surową gdyż pozbawiającą podstaw egzystencji i możliwości wykonywania zawodu.

Czasowego zawieszenie praw wynikających z licencji nie można utożsamiać z sankcją karną i w żadnej mierze nie wpływa ono na ocenę winy w postępowaniu karnym, a tym samym np. na przełamanie zasady domniemania niewinności. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 grudnia 2003 r. (SK 15/02) wskazał, że konstytucyjna zasada domniemania niewinności musi być rozumiana jako wykluczająca uznanie winy i odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem karnym. Natomiast nie może być rozumiana w sposób, który wykluczałby wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych oddziaływujących na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. Dopuszczalność takich konsekwencji powinna być "ważona" nie w płaszczyźnie zasady domniemania niewinności, ale w płaszczyźnie zasady proporcjonalności.

Sąd stwierdza, że z powyższych względów przytoczone przepisy Konwencji nie miały zastosowania w niniejszej sprawie.

W konsekwencji też nie doszło do naruszenia art. 87 oraz art. 7 w zw. z art. 9 Konstytucji RP i art. 6 K.p.a., art. 91 w zw. z art. 241 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 193 Konstytucji RP w zw. z art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Zarzut naruszenia tych przepisów Skarżący wiąże ze stwierdzeniem przez MS, że nie jest uprawniony do badania zgodności przepisów ustawy z normami prawa międzynarodowego i niezastosowaniem w niniejszej sprawie przez MS art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 Konwencji. Tymczasem, jak Sąd wykazał powyżej, istotnie cyt. przepisy Konwencji nie miały zastosowania w sprawie, co zresztą wykazał również MS w zaskarżonej decyzji. Na marginesie należy dodać, że MS nie kwestionował w decyzjach obu instancji roli umów międzynarodowych w hierarchii źródeł przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Ponadto, MS stwierdzając, że nie jest uprawniony do badania zgodności przepisów ustawy z normami prawa międzynarodowego nie mógł naruszać art. 193 Konstytucji w zw. z art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, ponieważ przepisy te nie regulują kompetencji MS.

Niezasadny jest zarzut naruszenia przez MS art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, przez zastosowanie wobec Skarżącego sankcji nieproporcjonalnej w postaci pozbawienia prawa wykonywania zawodu w braku dostatecznej podstawy, wynikającej z charakteru zarzucanego czynu.

Należy wyjaśnić, że celem regulacji zawartej w art. 20 ust. 1 u.l.d.r., jest określenie nie tylko wysokich wymogów w zakresie kwalifikacji zawodowych, a także w sferze etyczno-moralnej dla osób korzystających z uprawnień wynikających z licencji doradcy restrukturyzacyjnego. Ma to bezpośredni pozytywny wpływ na stosowanie środków dyscyplinujących określonych w prawie upadłościowym. Właściwy dobór osób do pełnienia funkcji w postępowaniu upadłościowym powinien wpływać na ograniczenie stosowania tych środków przez sędziego-komisarza i sąd (por. A. Gnys, Wierzyciel w: Prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe. Zagadnienia praktyczne, red. A. Machowska, WK 2016).

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 3 u.l.d.r., licencję doradcy restrukturyzacyjnego może uzyskać osoba fizyczna, która m.in. posiada nieposzlakowaną opinię (pkt 5), nie była karana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe (pkt 7), ani nawet nie jest podejrzana albo oskarżona o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe (pkt 8), a także nie jest wpisana do rejestru dłużników niewypłacalnych Krajowego Rejestru Sądowego (pkt 9). Wskazania też wymaga, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 26 lutego 2013 r., sygn. K 15/10, wskazał, że Prawo upadłościowe z 2003 r. z jednej strony ma na celu zagwarantowanie wierzycielom niewypłacalnego przedsiębiorcy zaspokojenie ich wierzytelności, z drugiej zaś strony, o ile jest to możliwe, zachowanie zdolności dalszego prowadzenia działalności gospodarczej podmiotu, którego dotyczy postępowanie. W takiej sytuacji dochodzi do kolizji interesów samego przedsiębiorcy znajdującego się w sytuacji kryzysowej, jego wierzycieli oraz pracowników. Adekwatne do wskazanych celów ukształtowanie przez ustawodawcę procedur upadłościowych i naprawczych, a także zagwarantowanie ich prawidłowego prowadzenia wynika z konieczności konstytucyjnej ochrony własności i innych praw majątkowych (art. 64 Konstytucji RP), swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 20 Konstytucji RP), jak też ochrony praw pracowniczych (art. 65 Konstytucji RP). Powodzenie procesów restrukturyzacyjnych jest w znacznej mierze uzależnione od profesjonalizmu syndyka, który przejmuje zarząd przedsiębiorstwem w stanie kryzysu. Ze względu na pozycję syndyka w tych procedurach, Trybunał Konstytucyjny uznał, że powyższe zasady konstytucyjne stanowią również uzasadnioną podstawę do odpowiedniego ukształtowania wymogów, jakie powinien spełniać syndyk, oraz ich realnej weryfikacji. Trybunał zauważył także, że przesłanki konieczne uzyskania licencji zawarte w art. 3 ust. 1 ustawy zostały sformułowane w sposób bardziej rygorystyczny niż w rozporządzeniu z 1998 r., np. w odniesieniu do niekaralności. Osoba ubiegająca się o licencję m.in. musi mieć nieposzlakowaną opinię, a także nie może być karana ze przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, jak również nie może być podejrzana lub ścigana z oskarżenia publicznego za takie czyny. Ustawodawca położył zatem nacisk nie tylko na wiedzę i doświadczenie, ale także kwalifikacje etyczne osób ubiegających się o licencję syndyka.

Powyższe tezy odnoszące się do syndyka zachowują aktualność odnośnie doradcy restrukturyzacyjnego.

Odnosząc powyższe do zarzutu naruszenia przez MS konstytucyjnej zasady proporcjonalności należy odwołać się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 1999 r., sygn. K 13/98, w którym Trybunał rozważając treść art. 31 ust. 1 Konstytucji RP podkreślił, że norma ta dopuszcza możliwość ingerencji w konstytucyjne prawa jednostki jedynie w sytuacji, w której występuje funkcjonalny związek ograniczenia praw jednostki z realizacją wskazanych w art. 31 ust. 3 wartości (bezpieczeństwo państwa, porządek publiczny, ochrona środowiska, zdrowia i moralności publicznej, wolności praw innych osób). Przepis ten stawia przed prawodawcą każdorazowo wymóg stwierdzenia rzeczywistej potrzeby dokonania ingerencji w danym stanie faktycznym w zakres prawa bądź wolności jednostki (konieczności). Podkreśla, że chodzi tu o środki niezbędne w tym sensie, że chronić one będą określone wartości w sposób bądź w stopniu, który nie mógłby być osiągnięty przy zastosowaniu innych środków. Niezbędność to również skorzystanie ze środków jak najmniej uciążliwych dla podmiotów, których prawa lub wolności ulegają ograniczeniu. Ingerencja w sferę statusu jednostki musi więc pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, których ochrona uzasadnia dokonane ograniczenie.

Biorąc to pod uwagę, Sąd stwierdza, że MS, nie naruszył w niniejszej sprawie konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Istotą bowiem przewidzianego w art. 20 ust. 1 pkt 2 u.l.d.r., zawieszenia prawa wynikających z licencji doradcy restrukturyzacyjnego jest doraźność i przyznanie przez ustawodawcę prymatu interesowi publicznemu nad interesem indywidualnym osoby posiadającej licencję. Ustawodawca zapewnia w ten sposób konieczną ochronę interesu uczestników postępowań upadłościowych i naprawczych. To nie akt zawieszenia Skarżącemu praw wynikających z licencji narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności, lecz przeciwnie - brak działań prowadzących do skutecznego zabezpieczenia praw innych osób przed ewentualnym niezgodnym z prawem działaniem osoby wykonującej funkcję naruszałby rażąco konstytucyjną zasadę ochrony własności, a przede wszystkim zasadę zaufania obywateli do państwa. Na gruncie słusznego interesu uczestników postępowań naprawczych upadłościowych za rażące uchybienie organów władzy publicznej uznać należałoby niezawieszenie uprawnień wynikających z licencji osobie, której przez organ uprawniony ustawowo do ochrony porządku prawnego postawiony został zarzut popełnienia umyślnego przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego.

Nie można przy tym zgodzić się ze Skarżącym, że tylko w przypadku podejrzenia popełnienia czynu, którego charakter wskazuje na możliwość nieprawidłowego wykonywania zawodu mogłoby stanowić podstawę zawieszenia licencji doradcy restrukturyzacyjnego, a samo podejrzenie jakiegokolwiek czynu, w tym z art. 222 K.k., nie stanowi dostatecznej podstawy do pozbawienia prawa wykonywania danej osoby posiadanego przez nią zawodu, gdyż nie daje podstawy to twierdzenia, że osoba ta będzie nienależycie wykonywała czynności zawodowe.

Jak wynika z wcześniejszych wywodów, powodzenie procesów restrukturyzacyjnych jest w znacznej mierze uzależnione od profesjonalizmu doradcy restrukturyzacyjnego, który przejmuje zarząd przedsiębiorstwem w stanie kryzysu. Profesjonalizm natomiast doradcy restrukturyzacyjnego, przejawia się nie tylko w sferze wysokich kwalifikacji zawodowych, ale także w sferze etyczno-moralnej, którą podważa, każdy zarzut popełnienia umyślnego przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego, nie tylko o takie przestępstwo, które pozostaje w ścisłym związku z wykonywaniem czynności zawodowych.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia przez MS art. 20 ust. 1 pkt 2 u.l.d.r. w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP przez przyjęcie, że organ jest bezwarunkowo uprawniony do zawieszenia licencji doradcy restrukturyzacyjnego również w przypadku zachodzenia poważnych wątpliwości co do zasadności oskarżenia i naruszenia norm prawa proceduralnego w toku postępowania karnego. Sąd wskazuje, że decyzja w przedmiocie zawieszenia licencji doradcy restrukturyzacyjnego nie ma charakteru uznaniowego lecz należy ją zakwalifikować do grupy decyzji związanych, a więc w przypadku ustalenia, że wobec doradcy restrukturyzacyjnego toczy się postępowanie karne o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego na organie ciąży ustawowy obowiązek zawieszenia jego licencji. MS zatem, był zobowiązany zawiesić prawa wynikające z licencji Skarżącego na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 u.l.d.r., nie był natomiast obowiązany, ani również uprawniony do badania zasadności postawionego Skarżącemu zarzutu karnego, ani zgodności z prawem prowadzonego w tej sprawie postępowania karnego.

Sąd stwierdza także bezpodstawność zarzutu naruszenia przez MS art. 453 w zw. z art. 456 P.r. w zw. z art. 20 ust. 1 u.l.d.r., przez przyjęcie, że licencja doradcy restrukturyzacyjnego oraz licencja syndyka stanowią jedno prawo, w miejsce przyjęcia że jest to prawo nowe powstałe 1 stycznia 2016 r., jak również naruszenia art. 20 ust. 1 pkt 2 u.l.d.r., w zw. z art. 42 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 4 ustawy Kodeks Karny przez bezpodstawne wydanie decyzji zawierającą sankcję karną nie przewidzianą przez ustawę w chwili rzekomego popełnienia czynu.

Jak wynika z art. 453 ust. 1 P.r., z dniem wejścia w życie ustawy licencja syndyka staje się licencją doradcy restrukturyzacyjnego. Zgodnie natomiast z art. 456 P.r., ustawa weszła w życie 1 stycznia 2016 r.

Skarżący podniósł, że uzyskał licencję doradcy restrukturyzacyjnego na skutek przekształcenia licencji syndyka z dniem 1 stycznia 2016 r., a przepisy te wyraźnie rozróżniają dwie odmienne licencje, co przesądza, że licencja doradcy restrukturyzacyjnego stanowi odmienną licencję od licencji syndyka, która 31 grudnia 2016 r., utraciła byt prawny. Skarżący wywiódł zatem, że w związku z tym, że sankcja w postaci zawieszenia oraz cofnięcia praw z licencji doradcy restrukturyzacyjnego weszła w życie 1 stycznia 2016 r., a zatem ponad 15 miesięcy po rzekomym popełnieniu czynu zabronionego, ze względu na przewlekłość postępowania możliwość zawieszenia licencji syndyka wygasła 31 grudnia 2015 r., postępowanie zatem powinno zostać umorzone. Przyjęcie natomiast przez organ, że popełnienie czynu zabronionego przed wejściem w życie u.l.d.r. przewidującej zawieszenie (cofnięcie) licencji doradcy restrukturyzacyjnego stanowi dostateczną podstawę do zawieszenia licencji doradcy restrukturyzacyjnego stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 Konwencji.

Należy wyjaśnić, że Skarżący posiada licencję doradcy restrukturyzacyjnego, na skutek przekształcenia z mocy art. 453 ust. 1 P.r., wcześniejszej, posiadanej przez Skarżącego licencji syndyka. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte po wpłynięciu do MS, 29 grudnia 2016 r. pisma Prokuratora Rejonowego "(...)"w "(...)", informujące o dochodzeniu prowadzonym przeciwko Skarżącemu, w związku z przedstawionym Skarżącemu 23 grudnia 2016 r. zarzutem popełnienia czynu polegającego na naruszeniu nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego, tj. przestępstwa z art. 222 § 1 K.k. Przedmiotem wszczętego postępowania było zatem zawieszenie Skarżącemu praw wynikających z licencji doradcy restrukturyzacyjnego, a nie licencji syndyka. Podstawę prawną wszczętego postępowania administracyjnego stanowił art. 20 ust. 1 pkt 2 u.l.d.r., a zgodnie z jego treścią podstawę faktyczną stanowiło toczące się przeciwko Skarżącemu od 23 grudnia 2016 r. postępowanie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, a nie popełnienie takiego przestępstwa. W konsekwencji, za zupełnie chybione należy uznać stanowisko Skarżącego, że popełnienie czynu zabronionego przed wejściem w życie u.l.d.r. przewidującej zawieszenie licencji doradcy restrukturyzacyjnego nie stanowi dostatecznej podstawy do zawieszenia licencji doradcy restrukturyzacyjnego.

Odnośnie zarzutów dotyczących naruszenia art. 7 ust. 1 Konwencji, Sąd zajął stanowisko powyżej.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie stwierdziwszy naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik spraw oraz naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.