Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 678/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-07-27 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 2 pkt 7 w zw. z art. 245 par. 3 oraz art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych.

W jego uzasadnieniu podał, że z tytułu prowadzonej w roku 2014 i 2015 działalności gospodarczej poniósł stratę rzędu 2.059.580,83 zł i 557.006,84 zł. Działalność tą zlikwidował zatem 31 sierpnia 2015 r. W chwili obecnej nie osiąga żadnych dochodów, a z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej. Ponosi jedynie koszty związane z prowadzonymi wobec jego osoby postępowaniami w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie [...] poza kasynem gry. Na ich podstawie wystawione zostały wobec jego osoby tytuły wykonawcze w ilości 44 na łączną kwotę jeden milion sto pięćdziesiąt dwa tysiące złotych. Tym samym wszelkie wpływy na posiadany przez niego rachunek bankowy podlegają zajęciu. De facto nie ma więc z czego ponieść kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką O. ([...] lat). Nie posiada żadnego majątku, papierów wartościowych, oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł.

W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 14 czerwca 2016 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jego rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, z uwzględnieniem sytuacji finansowej żony.

Wezwanie to zostało skutecznie doręczone skarżącemu 29 czerwca 2016 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy.

Do dnia dzisiejszego nie wpłynęły żadne dokumenty, o nadesłanie których skarżący był wezwany.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono,

co następuje.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Należy w tym miejscu zauważyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona zamierza wywieść skutki prawne należy do wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.).

Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W sytuacji zatem, gdy strona uchyla się od przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę. Użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, że odpowiednich dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał wezwania z dnia 14 czerwca 2016 r., stąd weryfikacja złożonego przez niego oświadczenia nie była możliwa, bo skoro R. T. pozostaje w związku małżeńskim to informacje dotyczące wysokości posiadanych przez żonę dochodów należało wykazać w rubryce nr 10 formularza. W judykaturze ugruntowany bowiem został pogląd, zgodnie z którym małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy (vide: art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 2082 ze zm.) obejmującej swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego czy prowadzą, czy też nie wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienia NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 421/12, Lex 1247068, z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 5/13, Lex 1274294, z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 104/13, Lex 1299412 oraz z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I FZ 11/14, Lex 1419368). Dlatego też pismem z 14 czerwca 2016 r. zobowiązano skarżącego w trybie art. 255 ustawy p.p.s.a. do uzupełnienia zawartych w treści urzędowego formularza (druk PPF) danych. Z uwagi jednak na to, że R. T. uchylił się od podania, choćby w sposób przybliżony, informacji o dochodach żony i posiadanych przez nią składnikach majątku, jego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Tym bardziej, że pozostałe dane, na które się powołał budziły wątpliwości. Wynikało z nich bowiem, że jest osobą bez środków do życia i bez majątku. Jednakże dokumentów źródłowych pozwalających na zweryfikowanie powyższych danych, mimo skierowanego do niego w tym zakresie wezwania, nie przedstawił, podczas gdy dane te z uwagi na swoją ogólnikowość nie mogły być uznane za wystarczające, gdyż skarżący jest jak sam twierdzi osobą, która nie posiada żadnych dochodów, a zatem pojawia się pytanie skąd pochodzą środki na bieżące utrzymanie, jako że z czegoś musi żyć. Wprawdzie wskazał, że z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej, niemniej jednak z powyższego nie wynikało, czy żona posiada własne źródła utrzymania, czy też nie. A ponieważ nie podjęto nawet próby częściowego wykonania wezwania z dnia 14 czerwca 2016 r. i nadesłania choćby tych dokumentów źródłowych, które były w posiadaniu wnioskodawcy. Podobnie w żaden sposób nie wykazano, jakoby poczyniono jakiekolwiek starania celem uzyskania żądanych dokumentów, tj. zwrócenia się do właściwych instytucji o wydanie stosownych zaświadczeń czy dokumentów. Dlatego też brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Nie sposób przecież wykluczyć, iż strona celowo wykazała jedynie takie dane, które mogłyby świadczyć o trudnej sytuacji finansowej, aby zwiększyć szansę uzyskania prawa pomocy. Tymczasem takie działanie strony, która stara się ukryć skąd czerpie środki na pokrycie wskazanych przez siebie wydatków nie zasługuje na aprobatę. W orzecznictwie sądowym panuje bowiem pogląd, iż wątpliwości dotyczące źródeł utrzymania wnioskodawcy, mają na tyle istotne znaczenie, że nie pozwalają uwzględnić złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.