Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2714/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy: article: art. 79 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1 art. 80, art. 81, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi R. K. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącego R. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej także: "Prezydium NRA" lub "organ odwoławczy") - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 58 pkt 8 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) - utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] (dalej także: "ORA w [...]") z dnia [...] grudnia 2013 r. dotyczącą skreślenia aplikanta adwokackiego R.K. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") z listy aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w [...].

Zaskarżona uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zapadła w następującym stanie faktycznym.

Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. skarżący R.K. został wpisany na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w [...] i w dniu 3 stycznia 2013 r. złożył stosowne ślubowanie.

Na zakończenie I roku szkoleniowego odbyło się kolokwium roczne z zakresu bloku przedmiotów prawa karnego. Z uwagi na fakt, iż z przeprowadzonej w dniu 26 października 2013 r. części pisemnej kolokwium skarżący otrzymał ocenę niedostateczną, nie został dopuszczony do części ustnej. W tej sytuacji, w dniu 26 listopada 2013 r. skarżący przystąpił do kolokwium rocznego poprawkowego, otrzymując również ocenę niedostateczną.

W dniu [...] grudnia 2013 r. do ORA w [...] wpłynęło pismo skarżącego, w którym strona skarżąca zwróciła się z dwoma wnioskami: o wyrażenie zgody na powtarzanie I roku szkolenia, a także o wyrażenie zgody na przeniesienie odbywania aplikacji adwokackiej z R. do W.

W toku przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2013 r. posiedzenia ORA w [...], w ramach rozpatrzenia pkt. III porządku obrad, ORA w [...] rozpoznała wniosek Kierownika Szkolenia Aplikantów Adwokackich o skreślenie dziesięciu aplikantów adwokackich, w tym m.in. skarżącego, z listy aplikantów Izby Adwokackiej w [...] z uwagi na ich nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata.

W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, ORA w [...], powołując się na przepisy art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze oraz § 9 ust. 2 i ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej - uchwałą z dnia [...] grudnia 2013 r. skreśliła skarżącego z listy aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w [...] z uwagi na jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata.

W uzasadnieniu wydanej uchwały ORA w [...], powołując się na przepis art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, wskazała, że Okręgowa Rada Adwokacka posiada prawo skreślenia aplikanta z listy aplikantów adwokackich w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, w przypadku stwierdzenia jego nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Organ stwierdził, że powyższe unormowanie ustawowe wraz z regulacjami wyrażonymi w § 9 ust. 2 i ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, pozwala na skuteczną realizację zadań, o których mowa w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP i art. 3 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.

Mając na względzie powyższe regulacje prawne oraz okoliczności ustalone w toku posiedzenia z dnia [...] grudnia 2013 r., w tym wnikliwą analizę dotychczasowego przebiegu aplikacji adwokackiej, Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uznała, iż skarżący jest nieprzydatny do wykonywania zawodu adwokata.

ORA w [...], odwołując się do przepisów § 2 ust. 2 oraz § 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, stwierdziła, że celem aplikacji jest w szczególności praktyczne przygotowanie do wykonywania zawodu adwokata. Zdaniem organu, realizacja założonego celu odbywa się m.in. poprzez wykonywanie zleconych przez patrona zadań i ćwiczeń praktycznych oraz zastępowanie przed sądami, organami ścigania, organami państwowymi, samorządowymi i innymi instytucjami. Organ uznał, że weryfikacja postępów w przyswajaniu wiedzy w powyższym zakresie następuje w trakcie kolokwium rocznego (w przypadku aplikantów adwokackich pierwszego roku - z bloku przedmiotów prawa karnego).

Okręgowa Rada Adwokacka w [...] stwierdziła, że poddała wnikliwej ocenie prace sporządzone przez skarżącego zarówno w trakcie pisemnej części kolokwium, jak i kolokwium poprawkowego. W konsekwencji, ORA w [...] wskazała, że analiza obu prac świadczy o tym, iż skarżący nie opanował w stopniu dostatecznym wiedzy z zakresu objętego I rokiem szkolenia, tj. z zakresu bloku prawa karnego. Organ uznał, że w obu swych pracach, polegających na sporządzeniu apelacji od wyroku sądu I instancji, skarżący nie dostrzegł podstawowych i elementarnych uchybień sądu, przez co sporządzone przez niego apelacje nie zabezpieczają w dostatecznym stopniu interesów reprezentowanej strony. Według organu, opracowane projekty apelacji wskazują, że skarżący - pracując samodzielnie - nie potrafi dostrzec, a następnie podnieść i należycie uzasadnić, podstawowych naruszeń prawa, których dopuścił się sąd I instancji.

Organ uznał, że powyższa ocena sporządzonych przez skarżącego prac musi skutkować ustaleniem, że jest on nieprzydatny do wykonywania zawodu adwokata.

Powołując się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1570/2008, ORA w [...] stwierdziła, że wykonywanie zawodu adwokata polega na świadczeniu profesjonalnych usług prawnych wymagających posiadania bogatej i ugruntowanej wiedzy z zakresu różnych dziedzin prawa. W tej sytuacji, zdaniem organu, negatywne oceny z kolokwiów weryfikujących poziom tej wiedzy stanowią przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata, i tym samym skreślenie go z listy aplikantów.

Okręgowa Rada Adwokacka w [...] poddała analizie i ocenie również opinię z przebiegu aplikacji, wydaną przez patrona po pierwszym roku aplikacji, która zwierała - we wszystkich pozycjach - ocenę pozytywną, a nawet w części - celującą. Niemniej jednak ORA w [...] uznała, że oceny wystawione przez patrona nie korelują z wynikami kolokwium, jak i kolokwium poprawkowego.

Mając na uwadze powyższe, ORA w [...] uznała, że skarżący jest nieprzydatny do wykonywania zawodu adwokata i z tego powodu skreśliła go z listy aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w [...].

Organ wskazał jednocześnie w uzasadnieniu uchwały, że wobec skreślenia strony skarżącej z listy aplikantów adwokackich, bez rozpoznania pozostawiono wniosek skarżącego o wyrażenie zgody na powtarzanie roku szkoleniowego.

W piśmie z dnia 24 grudnia 2013 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej uchwały ORA w [...].

Wnosząc o uchylenie spornej uchwały ORA w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji:

• naruszenie § 9 ust. 2 i 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej - poprzez jego błędną wykładnię, a to poprzez przyjęcie, że zaistnienie tylko jednej z przesłanek wymienionych w treści tego przepisu Regulaminu uprawnia Okręgową Radę Adwokacką do skreślenia z listy aplikantów, podczas, gdy powinny być spełnione kumulatywnie co najmniej dwie z nich,

• naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. - poprzez brak uwzględnienia wszystkich pozytywnych opinii z odbytych praktyk w prokuraturze i sądach oraz opinii patrona,

• naruszenie § 9 ust. 5 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej - poprzez brak wysłuchania przed podjęciem uchwały skarżącego oraz powiadomienia go o toczącym się postanowieniu,

• naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niewskazanie przyczyn, dla których ORA w [...] odmówiła wiarygodności i mocy dowodowej opiniom z odbytych przez odwołującego praktyk wydanych przez sędziów i prokuratorów oraz opinii patronki i w sposób niedostateczny ustosunkowała się do tej ostatniej,

• naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. - poprzez wydanie uchwały bez możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 58 pkt 8 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - uchwałą z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy w/w uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. dotyczącą skreślenia skarżącego z listy aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w [...].

W uzasadnieniu uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisów art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze w związku z § 9 ust. 2 i ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, stwierdziło, że z treści powyższych unormowań wynika, iż każda z określonych przyczyn może stanowić przesłankę stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Uzasadniając powyższe stanowisko, ORA w [...] powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1570/2008, w którym Sąd uznał, iż negatywne wyniki kolokwiów, weryfikujących poziom wiedzy, stanowią przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieprzydatności danej osoby do wykonywania zawodu adwokata i tym samym skreślenie jej z listy aplikantów. Ponadto, powołując jako przykład również wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2013 r., wydany w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1875/12 - Prezydium NRA stwierdziło m.in., że negatywne oceny z kolokwium świadczą o braku postępów w toku aplikacji. Zdaniem organu odwoławczego, negatywne oceny z kolejnych kolokwiów weryfikujących poziom tej wiedzy stanowią przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Z kolei, odwołując się do stanowiska wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 697/09 - ORA stwierdziła, że przepis art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze potwierdza tezę, iż organy adwokatury powinny posiadać kompetencję do weryfikowania wiedzy aplikantów. Zdaniem organu odwoławczego, kryterium świadczącym o "nieprzydatności" aplikanta do wykonywania zawodu adwokata powinny być czynniki związane z brakiem znajomości prawa i odpowiednich umiejętności, których uzyskaniu służy aplikacja adwokacka. Jest więc oczywiste, jak wskazał organ na przykładzie powyższego wyroku NSA, że w toku aplikacji powinno dochodzić się do stosownej weryfikacji aplikantów w tym zakresie. Według organu, kolokwia są formą takiej weryfikacji. Z kolei, powołując się na wyrok NSA z dnia 29 marca 2012 r., Prezydium NRA wskazało, że dwukrotnie negatywny wynik kolokwium mógł być uznany za okoliczność przesądzającą o skreśleniu z listy aplikantów, niezależnie od treści opinii o przebiegu aplikacji.

Mając powyższe na względzie, Prezydium NRA stwierdziło, że ORA w [...] miała podstawy do skreślenia skarżącego z listy aplikantów z powodu nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata, skoro nie zaliczył on zarówno kolokwium rocznego, jak również kolokwium rocznego poprawkowego. Organ odwoławczy uznał, że z protokołu posiedzenia ORA w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. wynika, że organ ten zapoznał się ze wszelkimi dokumentami znajdującymi się w aktach osobowych wszystkich aplikantów, wobec których wszczęto postępowanie w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich, oceniając cały materiał dowodowy, którym dysponowała ORA w [...].

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia przepisu § 9 ust. 5 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, Prezydium NRA przytoczyło ostatnie zdanie tego przepisu, z którego wynika, że "(...) Brak udzielenia wyjaśnień i nieuzyskanie opinii wskazanych osób nie stanowi przeszkody do podjęcia uchwały".

Ustosunkowując się natomiast do zarzutu naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a., Prezydium NRA zauważyło, że pismem z dnia 11 lutego 2014 r. organ odwoławczy poinformował skarżącego o możliwości przejrzenia akt sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, lecz strona nie skorzystała z tych uprawnień.

Analizując zarzuty naruszenia przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., Prezydium NRA stwierdziło, że nie są one zasadne, skoro - jak wskazano powyżej - ORA w [...] na posiedzeniu w dniu [...] grudnia 2013 r., przed podjęciem spornej uchwały, zapoznała się z całym materiałem dowodowym.

Organ odwoławczy uznał ponadto, że nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia przez ORA w [...] przepisu art. 107 § 3 k.p.a., albowiem odmówienie wiarygodności opinii przedłożonych w toku postępowania wynikało z tego, że organ pierwszej instancji uznał, iż opinie te w żadnym stopniu nie mogą zrównoważyć faktu niezaliczenia kolokwiów i nie mogą wpłynąć na ocenę braku niezbędnej wiedzy prawniczej, wymaganej od aplikanta adwokackiego na tym poziomie aplikacji.

Mając powyższe na względzie, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej stwierdziło, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania.

Pismem z dnia 30 czerwca 2014 r. R.K. , działając za pośrednictwem organu odwoławczego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] kwietnia 2014 r.

Wnosząc o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie kosztów postępowania sądowego, skarżący zarzucił Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności:

1) naruszenie art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze w związku z § 9 ust.2 i ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej - poprzez jego błędną wykładnię w związku z przyjęciem, że negatywny wynik z kolokwium jest samoistną przesłanką do skreślenia z listy aplikantów,

2) naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - poprzez uchylenie przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r wobec sześciu aplikantów a utrzymaniu jej wobec czterech mimo, iż podstawa prawna skreślenia oraz główny zarzut były tożsame,

3) naruszenie art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - poprzez odmówienie zgody na powtarzanie roku szkoleniowego przez skarżącego w sytuacji, gdy w roku 2012 Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyraziła zgodę na powtórzenie roku szkoleniowego przez aplikanta W.W., a jego sytuacja była tożsama z sytuacją aplikantów skreślonych z listy aplikantów adwokackich uchwałą ORA w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. - powodem niezliczenia pierwszego roku szkoleniowego było otrzymanie przez niego oceny niedostatecznej z kolokwium rocznego.

II. naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności:

1) naruszenie art 10 § 1 i § 2 k.p.a. - poprzez pozbawienie strony skarżącej możliwości działania oraz obrony swych praw w toku postępowania w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji winien umożliwić stronie czynny udział w przedmiotowym postępowaniu, a nadto udzielać stronie niezbędnych informacji co do jego przebiegu, jak też prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organu, które to naruszenia skutkować winny - zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - stwierdzeniem nieważności spornej uchwały,

2) naruszenie art. 27 § 1 w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. - poprzez udział w glosowaniu nad uchwałą Wicedziekana ORA w [...], który był równocześnie przewodniczącym Komisji Egzaminacyjnej w zakresie kolokwium dla aplikantów I roku aplikacji oraz dokonywał oceny prac pisemnych, co mogło wywołać wątpliwość co do jego bezstronności,

3) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niewskazanie przyczyn, dla których ORA w [...] odmówiła wiarygodności i mocy dowodowej opiniom z odbytych praktyk wydanych przez sędziów oraz prokuratorów oraz opinii patronki - adwokat J.K.;

4) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. - poprzez brak uwzględnienia wszystkich pozytywnych opinii z odbytych praktyk w prokuraturze i sądach oraz opinii patrona, a ponadto - poprzez brak wysłuchania skarżącego oraz jego patrona - adwokat J. K. przed podjęciem spornej uchwały o skreśleniu z listy aplikantów,

5) naruszenie § 9 ust. 4 i ust. 5 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej - poprzez zaniechanie wysłuchania skarżącego, jak i niepoinformowania go niezwłocznie o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia jego nieprzydatności do zawodu adwokata.

W uzasadnieniu skargi strona, podtrzymując swoje dotychczasowe zarzuty, stwierdziła przede wszystkim, że zaskarżona uchwała Prezydium NRA zapadła z naruszeniem przepisów art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze w związku z § 9 ust. 3 Regulaminu aplikacji adwokackiej z uwagi na ich błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe przyjęcie, iż negatywny wynik z kolokwium jest samoistną przesłanką do skreślenia z listy aplikantów. Zdaniem strony skarżącej, w przedmiotowej sprawie zarówno Okręgowa Rada Adwokacka w [...], jak również Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, przedstawiając argumentację na poparcie swojej tezy o nieprzydatności skarżącego aplikanta adwokackiego do zawodu, w sposób nieprawidłowy oparły się tylko i wyłącznie na negatywnym wyniku z kolokwium, całkowicie deprecjonując jednocześnie wartość pozostałych, wyłącznie pozytywnych, przesłanek, tj. pozytywnych opinii z odbytych przez skarżącego praktyk w sądzie i prokuraturze oraz opinii patrona. W konsekwencji, według skarżącego, doszło w tym przypadku do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niewskazanie przyczyn, dla których ORA w [...] odmówiła wiarygodności i mocy dowodowej opiniom wydanym przez sędziów i prokuratorów z odbytych przez skarżącego praktyk oraz opinii patrona, gdy tymczasem - jak podkreślił skarżący - uzyskał on wręcz ocenę celującą od jednego sędziów Sądu Okręgowego w [...], co winno mieć wpływ na określenie przydatności do zawodu.

Skarżący uznał, że prawidłową wykładnię art. 79 ust. 2 w związku z § 9 ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej można odnaleźć w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2010 r., wydanego w sprawie sygn. akt II GSK 590/10.

Strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem wyrażonym zarówno przez ORA w [...], jak i Prezydium NRA, wskazując, iż - wbrew organom obu instancji - z regulacji zawartej w § 9 ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej nie wynika, że ziszczenie się jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie (w niniejszej sprawie - negatywny wynik kolokwium rocznego), automatycznie powoduje skutek w postaci skreślenia z listy aplikantów adwokackich. W efekcie, skarżący uznał, że organy niezasadnie wyłączyły celowość dokonywania ustaleń w zakresie innych okoliczności dotyczących rokowań odnośnie przydatności do wykonywania zawodu adwokata. Skarżący stwierdził, powołując się na w/w wyrok Naczelnego Sądu Administracyjny, że tego rodzaju wykładnia w istocie zmienia charakter decyzji (uchwały) podejmowanej na podstawie art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze z uznaniowej na związaną. Skarżący wskazał, że zachowanie uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 79 ust. 2 cyt. ustawy, wymaga przyjęcia, że występowanie jednej przesłanki z wymienionych w § 9 ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, nie może stanowić przyczyny skreślenia z listy aplikantów adwokackich. Zdaniem skarżącego, muszą wystąpić kumulatywnie przynajmniej dwie przesłanki, których spełnienie warunkuje skreśleniem z listy aplikantów na podstawie nieprzydatności do zawodu.

Ponadto, skarżący uznał, że bardzo poważnym uchybieniem związanym z podjęciem skarżonej uchwały było naruszenie § 9 ust. 4 i ust. 5 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, które polegało na uniemożliwieniu aplikantowi złożenia w wyznaczonym terminie wyjaśnień przed podjęciem przez okręgową radę adwokacką uchwały. Ponadto, jak uznała strona skarżąca, organ nie poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania. W konsekwencji, doprowadziło to, zdaniem skarżącego. również do naruszenia dwóch naczelnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach: art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej) oraz art. 10 § 1 k.p.a. (zasada wysłuchania stron).

Skarżący uznał jednocześnie, iż całkowicie nieuzasadnione, a wręcz niezgodne z prawdą, jest twierdzenie Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], iż skarżący zajął stanowisko i wypowiedział się co do okoliczności stanowiących podstawę kreślenia z listy aplikantów adwokackich we wniosku o wyrażenie zgody na powtarzanie I roku szkoleniowego aplikacji. Strona zauważyła bowiem, że we wskazanym wniosku skarżący wypowiedział się tylko i wyłącznie na temat niezaliczenia kolokwium poprawkowego i chęci powtórzenia I roku szkoleniowego aplikacji. Zdaniem skarżącego, w żadnym wypadku nie można tego odnieść do zajęcia stanowiska wobec skreślenia aplikanta z listy aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w [...] - bowiem są to dwie, całkowicie odmienne, sytuacje.

Ponadto, skarżący stwierdził, że wprawdzie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej umożliwiło mu przejrzenie akt sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a także zgłoszonych żądań, jednakże w żaden sposób nie konwaliduje to uchybień, które w tym zakresie dopuściła się Okręgowa Rada Adwokacka w [...] przy podejmowaniu spornej uchwały o skreśleniu z listy aplikantów adwokackich. W konsekwencji, skarżący uznał, że naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. winno skutkować - zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - stwierdzeniem nieważności uchwały.

Skarżący zarzucił również, że Okręgowa Rada Adwokacka w [...] dopuściła się wadliwego przebiegu głosowania nad sporną uchwałą z dnia [...] grudnia 2013 r., albowiem w głosowaniu tym brał udział Wicedziekan ORA w [...], który był równocześnie przewodniczącym Komisji Egzaminacyjnej w zakresie kolokwium dla aplikantów I roku aplikacji oraz dokonywał oceny prac pisemnych. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, doszło więc do naruszenia art. 27 § 1 w zw. z art. 24 § 3 k.p.a., co mogło wywołać wątpliwość co do jego bezstronności. Skarżący uznał, że w tym przypadku, zgodnie z procedurą, powinno dojść do wyłączenia takiego członka organu kolegialnego od głosowania nad podjęciem uchwały.

Niezależnie od powyższych zarzutów, skarżący uznał, że zarówno ORA w [...], jak i Prezydium NRA naruszyły art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, albowiem w 2012 r. ORA w [...] wyraziła zgodę na powtórzenie roku szkoleniowego przez aplikanta W. W. , pomimo, iż jego sytuacja była tożsama z sytuacją aplikantów skreślonych z listy aplikantów adwokackich uchwałą z dnia [...] grudnia 2013 r. W tej sytuacji, skarżący uznał, ORA w [...] w sposób rażąco niesprawiedliwy zróżnicowała sytuację aplikantów, bez wskazania jakichkolwiek racjonalnych przesłanek, które takie rozróżnienie by uzasadniały. Jednocześnie, skarżący zauważył, że z kolei Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchyliło uchwały z dnia [...]2013 r Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] dotyczące skreślenia z listy aplikantów adwokackich na podstawie nieprzydatności do zawodu wobec sześciu aplikantów, a utrzymało je wobec czterech pozostałych, co w konsekwencji - zdaniem skarżącego - świadczy o naruszeniu przepisów art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, tym bardziej, że - jak zauważył skarżący - zarzuty odwołania wniesionego od w/w uchwały z dnia [...] 2013 r były tożsame dla wszystkich skarżących aplikantów, a mimo to doszło do różnych rozstrzygnięć przez Prezydium NRA.

Skarżący wskazał, że biorąc pod uwagę fakt, iż wniosek złożony przez niego do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] o wyrażenie jednorazowej zgody na powtórzenie I roku szkoleniowego pozostał bez rozpoznania, zasadne jest, aby w przypadku pozytywnego rozpatrzenia skargi, powyższy wniosek został rozpoznany.

W odpowiedzi na skargę Prezydium NRA, reprezentowane przez pełnomocnika, powołując się na przepisy art. 54 § 2 i § 3 p.p.s.a., wniosło o jej uwzględnienie.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Prezydium NRA uznało, iż skarżący zasadnie zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. oraz § 9 ust. 5 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, który nakazuje okręgowej radzie adwokackiej umożliwienie aplikantowi złożenia w wyznaczonym terminie wyjaśnień, które mogą mieć formę pisemną lub ustną, jak również może umożliwić wydanie dodatkowej opinii patronowi oraz kierownikowi szkolenia. Prezydium NRA uznało, że wbrew brzmieniu w/w przepisu, skarżący nie został poinformowany niezwłocznie o wszczęciu wobec niego postępowania w sprawie stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Organ odwoławczy uznał ponadto, że skarżący nie mógł również złożyć wyjaśnień w wyznaczonym terminie, gdyż uchwała o skreśleniu z listy aplikantów adwokackich została podjętej na tym samym posiedzeniu ORA w [...], na którym wszczęto wobec skarżącego postępowanie w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich. Prezydium NRA stwierdziło, że powyższe świadczy w szczególności o rażącym naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a., albowiem organ odwoławczy nie mógł "sanować" na etapie postępowania odwoławczego w/w uchybienia organu pierwszej instancji. Jednocześnie, Prezydium NRA stwierdziło, że organ, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył również art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 81 k.p.a., nie rozważając całego materiału dowodowego, ograniczając się przede wszystkim do wyników ostatniego kolokwium, a także pomijając m.in. złożone opinie.

W piśmie procesowym z dnia 10 października 2014 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, odpowiadając na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2014 r., poinformowało, że nie wydało w niniejszej sprawie uchwały w trybie autokontroli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga R.K. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, podejmując zaskarżoną uchwałę z dnia [...] kwietnia 2014 r., jak również Okręgowa Rada Adwokacka w [...], podejmując sporną uchwałę z dnia [...] grudnia 2013 r. dotyczącą skreślenia skarżącego z listy aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w [...], dopuściły się istotnego naruszenia przepisów postępowania, w tym w szczególności art. 10 § 1 k.p.a. oraz § 9 ust. 5 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, stanowiącego załącznik do uchwały nr 55/2011 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 listopada 2011 r.

Jednocześnie, zdaniem Sądu, organy samorządu adwokackiego obu instancji dopuściły się - mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, a także na przeprowadzeniu wadliwej i niepełnej zarazem analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji tych uchybień - dokonanie niepełnych ustaleń w zakresie przesłanki nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata, jako zasadniczej podstawy skreślenia strony skarżącej z listy aplikantów adwokackich w oparciu o przepis art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze.

Naruszenie wspomnianych przepisów procedury administracyjnej mogło mieć - w ocenie Sądu - istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny obu spornych uchwał.

Przechodząc do oceny poszczególnych zarzutów skargi należy na wstępie wskazać na te zarzuty strony skarżącej, których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił, rozstrzygając niniejszą sprawę.

Otóż, Sąd nie podzielił przede wszystkim zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym przede wszystkim unormowań zawartych w przepisach art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze w zw. z § 9 ust. 2 i ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej

Należy wskazać, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze, kształcenie aplikantów adwokackich należy do zadań samorządu zawodowego adwokatury.

Natomiast art. 58 pkt 12 lit. b cyt. ustawy stanowi, że uchwalanie regulaminów, dotyczących zasad odbywania aplikacji leży w kompetencji Naczelnej Rady Adwokackiej.

Podstawą do skreślenia aplikanta z listy aplikantów adwokackich jest art. 79 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, zgodnie z którym okręgowa rada adwokacka skreśla aplikanta adwokackiego z listy aplikantów w przypadku wystąpienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, a ponadto - jak stanowi art. 79 ust. 2 tej ustawy - może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi nieprzydatność aplikanta do wykonywania zawodu adwokata.

Ponadto, należy zauważyć, że wydany - na podstawie art. 58 pkt 12 lit. b ustawy - Prawo o adwokaturze - Regulamin odbywania aplikacji adwokackiej w § 9 ust. 2 stanowi, że okręgowa rada adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata.

Z kolei, jak stanowi regulacja zawarta w przepisie § 9 ust. 3 wspomnianego Regulaminu, podstawą do stwierdzenia przez okręgową radę adwokacką nieprzydatności aplikanta adwokackiego do wykonywania zawodu może być brak postępów w realizacji celów określonych w § 2 niniejszego Regulaminu oraz uchybienie obowiązkom wynikającym z § 5 ust. 1 niniejszego Regulaminu przejawiające się albo negatywnym wynikiem sprawdzianu, negatywnym wynikiem kolokwium, jak też negatywną opinią patrona, negatywną opinią kierownika szkolenia o przebiegu aplikacji adwokackiej, uchybieniem obowiązkowi uczestnictwa w zajęciach oraz innymi okolicznościami mającymi znaczenie dla oceny przydatności aplikanta adwokackiego do wykonywania zawodu.

Niesłuszny jest w tej sytuacji - zdaniem Sądu - pogląd skarżącego, co do konieczności kumulatywnego spełnienia co najmniej dwóch przesłanek wymienionych w przepisie § 9 ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, w celu stwierdzenia nieprzydatności aplikanta adwokackiego do zawodu adwokata.

Niemniej, należy jednocześnie wyraźnie wskazać, że choć ziszczenie się jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie, a więc m.in. uzyskanie negatywnego wyniku kolokwium rocznego, może być podstawą do stwierdzenia nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu, w rozumieniu art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, nie oznacza to oczywiście - zdaniem Sądu - że negatywny wynik kolokwium rocznego jest obligatoryjną przesłanką do skreślenia aplikanta z listy aplikantów adwokackich (podobnie: m.in. /w:/ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt II GSK 938/10).

Nie ulega wątpliwości, na co zwrócił uwagę również Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyroku z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 64/10, że wśród przesłanek uzasadniających skreślenie z listy aplikantów najbardziej skonkretyzowany charakter ma udokumentowany stan wiedzy na podstawie zastosowanego w kolokwium testu jednokrotnego wyboru prawidłowej odpowiedzi na zawarte w nim pytania, a możliwość nieuwzględnienia negatywnego wyniku tego sprawdzianu musi być ograniczona do sytuacji wyjątkowych.

W ocenie Sądu, powyższe stanowisko wydaje się przekonywujące, albowiem pozostałe przesłanki wskazane w § 9 ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej (vide: negatywna opinia patrona, negatywna opinia kierownika szkolenia o przebiegu aplikacji adwokackiej, uchybienie obowiązkowi uczestnictwa w zajęciach), choć bardzo istotne i - co do zasady - równorzędne, wydają się mieć z racjonalnego punktu widzenia - zdecydowanie mniej wymierną, by nie rzec mniejszą - rangę, niż okoliczność odnosząca się do niezaliczenia kolokwium.

Ponadto, zdaniem składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nie wydaje się słuszna sugestia, która pojawiła się w przeszłości w uzasadnieniu nielicznych orzeczeń sądów administracyjnych, jakoby konieczne było kumulatywne spełnienie co najmniej dwóch przesłanek wymienionych w przepisie § 9 ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, w celu stwierdzenia nieprzydatności aplikanta adwokackiego do zawodu adwokata.

Otóż, należy zauważyć, że przepis art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze stanowi podstawę do fakultatywnego działania okręgowej rady adwokackiej, pozostawiając do jej uznania podjęcie decyzji o skreśleniu aplikanta z listy aplikantów w przypadku stwierdzenia jego nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata.

W przepisie § 9 ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej wymieniono konkretne przesłanki, które są podstawą stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Konstrukcja tego przepisu wskazuje jednoznacznie, że przesłanki te są niezależne od siebie, a zatem - zdaniem Sądu - nie muszą być spełnione łącznie, by możliwe było stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu. W konsekwencji oznacza to, że wystąpienie którejkolwiek z tych przesłanek może stać się podstawą do skreślenia z listy aplikantów.

Należy zauważyć, iż stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (tak m. in. /w:/ wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1570/08 oraz wyrok z dnia 6 marca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 2128/08, a także wyrok z dnia 10 września 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1218/09, wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1223/09, czy też wyrok WSA z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1864/13). W orzeczeniach tych tut. Sąd wyraźnie stwierdził, że negatywny wynik kolokwium rocznego stanowi samoistną i wystarczającą przyczynę stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata, albowiem wykonywanie zawodu adwokata polega na świadczeniu profesjonalnych usług prawnych wymagających posiadania bogatej i ugruntowanej wiedzy z zakresu różnych dziedzin prawa, zaś negatywne oceny z kolokwiów, weryfikujących poziom tej wiedzy, stanowią przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata.

Na marginesie warto wskazać, iż podobne stanowisko na gruncie unormowań dotyczących aplikacji prokuratorskiej wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny (vide: wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt I OSK 88/09).

Warto wskazać, że przykładowo w powołanym wyżej wyroku z dnia 10 września 2009 r., wydanym w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1218/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż wystarczającą podstawą do skreślenia strony skarżącej z listy aplikantów adwokackich jest okoliczność dwukrotnego uzyskania z kolokwium rocznego oceny negatywnej.

W tej sytuacji, należy zgodzić się w przedmiotowej sprawie z organami samorządu adwokackiego, że skreślenie skarżącego z listy aplikantów adwokackich było szczególnie uzasadnione, albowiem fakt dwukrotnego niezaliczenia kolokwium rocznego, stanowi negatywną prognozę co do przydatności strony skarżącej do wykonywania zawodu adwokata, gdyż oznacza jej niedostateczną znajomość przepisów i brak wiedzy warunkującej możliwość wykonywania tego zawodu.

Biorąc powyższe pod uwagę, nie sposób zgodzić się z pojawiającymi się w wielu podobnych sprawach zarzutami, jakoby niedookreśloność pojęcia "nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu", naruszała przepisy Konstytucji RP, z uwagi na rzekomą pozaustawową ingerencję samorządu zawodowego adwokatów w wolność wykonywania zawodu. Ponadto, w ocenie Sądu, uznaniowy charakter obu spornych uchwał (decyzji administracyjnych) w żaden sposób nie świadczy o pozaustawowej ingerencji w konstytucyjną swobodę (wolność) wykonywania zawodu, skoro uchwały zostały podjęte w oparciu o czytelne i jasne przesłanki ustawowe, dookreślone w - wydanym na podstawie ustawowego upoważnienia - Regulaminie wykonywania aplikacji adwokackiej.

Badając legalność spornych uchwał, należy - według Sądu - zauważyć, że pomimo faktu, iż skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie, co do zasady, akcentuje wyrażony już we wcześniejszym fragmencie niniejszego uzasadnienia - pogląd, że wśród przesłanek dających podstawę do skreślenia z listy aplikantów wyraźnie najbardziej skonkretyzowany charakter ma udokumentowany stan wiedzy odzwierciedlony w negatywnych wynikach przeprowadzonego kolokwium rocznego, trzeba zwrócić uwagę, iż w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, wyrażono stanowisko, że występowanie przesłanki lub przesłanek wymienionych w § 9 ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej (poprzednio: w § 19 uchylonego Regulaminu aplikacji adwokackiej), może stanowić przyczynę skreślenia z listy aplikantów adwokackich pod warunkiem dokonania oceny przydatności aplikanta do zawodu adwokata w oparciu o wszelkie okoliczności dotyczące przebiegu aplikacji (tak: m.in. Naczelny Sąd Administracyjny /w:/ wyrok z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 609/10, ONSAiWSA z 2012 r., nr 5, poz. 81).

Mając powyższe na względzie, należy - zdaniem Sądu - uznać, że zarówno Prezydium NRA, jak i ORA w [...], wydając sporne uchwały, dopuściły się ewidentnego naruszenia przepisów prawa z uwagi na niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd zauważył bowiem, iż - jak słusznie zarzuciła strona skarżąca - organy samorządu zawodowego adwokatów obu instancji, wydając sporne uchwały dotyczące skreślenia skarżącego z listy aplikantów adwokackich, dopuściły się bardzo poważnego uchybienia regulacji przewidzianych w § 9 ust. 4 i ust. 5 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, które polegało na uniemożliwieniu skarżącemu, jako aplikantowi, złożenia w wyznaczonym terminie stosownych wyjaśnień przed podjęciem przez okręgową radę adwokacką uchwały. Ponadto, jak zasadnie stwierdził skarżący, ORA w [...] nie poinformowała strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieprzydatności aplikanta adwokackiego do wykonywania zawodu, co w konsekwencji doprowadziło również do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 7 k.p.a., jak i art. 10 § 1 k.p.a.

Warto zauważyć, że również Prezydium NRA w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę uznało, iż skarżący zasadnie zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. oraz § 9 ust. 5 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, który nakazuje okręgowej radzie adwokackiej umożliwienie aplikantowi złożenia w wyznaczonym terminie wyjaśnień, które mogą mieć formę pisemną lub ustną, jak również może umożliwić wydanie dodatkowej opinii patronowi oraz kierownikowi szkolenia. Prezydium NRA uznało jednocześnie, że - wbrew dyspozycji przepisu § 9 Regulaminu - skarżący nie został poinformowany niezwłocznie o wszczęciu wobec niego postępowania w sprawie stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata, a także nie mógł złożyć wyjaśnień w wyznaczonym terminie, gdyż uchwała o skreśleniu z listy aplikantów adwokackich została podjętej na tym samym posiedzeniu ORA w [...], na którym wszczęto wobec skarżącego postępowanie w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich. Prezydium NRA przyznało tym samym, że powyższe uchybienia świadczą o rażącym naruszeniu przez ORA w [...] przepisu art. 10 § 1 k.p.a., którego organ drugiej instancji nie mógł "sanować" na etapie postępowania odwoławczego. Warto wskazać, że Prezydium NRA stwierdziło w odpowiedzi na skargę, że ORA w [...], wydając sporną uchwałę, naruszyła również art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a., nie rozważając całego materiału dowodowego, ograniczając się przede wszystkim do wyników ostatniego kolokwium, a także pomijając m.in. złożone opinie.

W ocenie Sądu, aby stwierdzić, iż podjęcie uchwały o skreśleniu skarżącego z listy aplikantów adwokackich było zgodne z obowiązującymi przepisami, należy wpierw jednoznacznie sanować wszelkie nieprawidłowości zaistniałe w toku przeprowadzonego postępowania.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ administracji publicznej jest obowiązany kierować się zasadą prawdy obiektywnej także wówczas, gdy decyzja wydana w sprawie indywidualnej ma charakter uznaniowy. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny, a więc musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, Nr 6, s. 32; podobnie /w:/ wyroku NSA z dnia 19 lipca 1982 r., II SA 883/82, PiP 1983, Nr 6, s. 141).

Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.

Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (tak m.in. /w:/ wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 83).

W świetle przepisu art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej, stojąc na straży praworządności oraz dążąc do załatwienia sprawy zgodnie z prawdą obiektywną, mają obowiązek uwzględniać z urzędu interes społeczny i słuszny interes obywatela.

Należy stwierdzić, iż w ramach oceny całokształtu materiału dowodowego organy samorządu zawodowego adwokatów winny wyjaśnić w sposób precyzyjny i jednoznaczny wszelkie wątpliwości i zarzuty formułowane przez skarżącego, dając mu prawo wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem stosownego rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego, należy niewątpliwie uznać, iż organy samorządu zawodowego obu instancji, niezależnie od uchybienia normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., dopuściły się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa i stosowanego przez nie prawa, wyrażoną w art. 8 k.p.a.

Z zasady wyrażonej w tym przepisie wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Warto zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa.

W ocenie Sądu, spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.

Ponieważ organy samorządu adwokackiego nie wyjaśniły dostatecznie jasno wszystkich ważnych dla sprawy okoliczności, należało więc wyeliminować z obrotu prawnego zarówno zaskarżoną uchwałę, jak i utrzymaną nią w mocy uchwałę ORA w [...], uznając, że uchybiającą one w sposób istotny fundamentalnym zasadom postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany jest w tym miejscu jedynie zauważyć, że zdziwienie może budzić sposób działania Prezydium NRA, albowiem skoro organ ten, odpowiadając na skargę, powołał się na przepis art. 54 § 3 p.p.s.a., przychylając się jednocześnie do zarzutów strony skarżącej, to wydaje się, że de iure zasadne byłoby podjęcie stosownej uchwały w trybie tzw. autokontroli, tym bardziej, że powszechnie przyjmuje się, że celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Niewątpliwie, autokontrola prowadzi w związku z tym do szybszego załatwienia sprawy, i to zgodnie z żądaniem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 p.p.s.a. (podobnie: m.in. A. Kabat /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013, komentarz do art. 54 p.p.s.a., teza 6).

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił sporne uchwały organów obu instancji.

Jednocześnie, stwierdzając, że uchylone uchwały nie będą podlegać wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, Sąd rozstrzygnął w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a.

Zasądzając zwrot kosztów postępowania sądowego, poniesionych w niniejszej sprawie przez stronę skarżącą, Sąd działał na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a.