Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 263/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 2 pkt 8, 20, 22, 23
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: Par. 10
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 21 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata P. K. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K. kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Starosta B decyzją z dnia [...] 2008r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 104 kpa, art. 22 w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2026 i 2027) oraz § 10, § 46, § 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), po rozpatrzeniu wniosku J. D., odmówił ujawnienia J. D. w operacie ewidencji gruntów obrębu A w poz. 2847 jako współwładającego.

Starosta wyjaśnił, że zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego jak również § 10 w/w rozporządzenia w ewidencji gruntów i budynków ujawnia się właściciela, a jedynie w przypadku gdy brak jest danych dotyczących właściciela, wykazuje się władających. Z uwagi na ujawnienie w poz. 2847 w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu A J. D. jako właściciela w 2/6272 części, wpisanie wnioskodawcy jako władającego byłoby w ocenie Starosty nieuprawnione. Organ wskazał, że podstawą ujawnienia J. D. jako właściciela było poświadczenie Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych [...] z dnia 5 Iutego2009r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. D. zarzucając, że Starosta nie podjął czynności, do których był zobowiązany przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego określonych w decyzji z dnia z [...] 2008r. oraz czynności nakazanych w postanowieniu z [...] 2009r. i nie wywiązał się z obowiązku załatwienia sprawy w terminie określonym przez kpa. Zdaniem odwołującego się organ działał stronniczo, chroniąc A. D., wnuka A. D., a także swojego pracownika, który dokonał bezprawnych zmian w rejestrze ewidencji gruntu. Odwołujący się podał, że sprawa dotyczy przywrócenia stanu pierwotnego dla jednostki rej. 2847, gdzie bezprawnie, tj. bez wymaganych dokumentów, został wykreślony jego dziadek E. D., a na jego miejsce wpisany obcy dla odwołującego się A. D. Zdaniem odwołującego się Starosta bezpodstawnie twierdzi, iż wnioskował on o ujawnienie w operacie ewidencji gruntów własnej osoby jako współwładającego, co nigdy nie miało miejsca.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 22 stycznia 2010r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że K. D. wnioskiem z dnia 29 marca 2006r. zwrócił się z prośbą o przywrócenie stanu pierwotnego dla jedn. rej. 2847, poprzez wpisanie E. D. jako współwładającego w spółce leśnej, w miejsce bezpodstawnie wpisanego A. D. (w dalszej kolejności jego spadkobiercy A. D.). Starosta B decyzją z dnia [...] 2007r. znak [...] orzekł o ujawnieniu zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków zgodnie z wnioskiem, lecz WINGiK po rozpatrzeniu odwołania A. D., decyzją z dnia [...] 2007r. uchylił decyzję Starosty B i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność ustalenia, czy objęte poz. rej. 2847 obrębu A grunty stanowią wspólnotę gruntową, co pozwoli organom na właściwe określenie rzeczywistego przedmiotu postępowania, ustalenie jego stron i ocenę legitymacji skarżących do żądania zmian. Na powyższą decyzję K. D. złożył skargę do WSA w Krakowie, który wyrokiem z dnia 27 września 2007r. sygn. akt III SA/Kr 501/07 skargę oddalił, wskazując na konieczność przeprowadzenia w znacznej części postępowania wyjaśniającego, celem ustalenia, czy prawo własności działek będących przedmiotem sprawy służy osobom fizycznym, czy też grunty te stanowią wspólnotę gruntową w rozumieniu przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Starosta B, powtórnie rozstrzygając sprawę, decyzją z dnia [...] 2008r. znak [...] orzekł o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu A w zakresie jedn. rej. 2847 polegającej na wykreśleniu współwładających A. i A. D., a wpisaniu współwładającego K. D. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego Starosta ustalił, iż wykreślenie władającego E. D. a wpisanie A. D. (w dalszej kolejności A. i A. D.) nastąpiło bezpodstawnie. Starosta wskazał nadto, że grunty objęte poz. rej. 2847 gm. A nie stanowią wspólnoty gruntowej w rozumieniu art. 1 ust.1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. WINGiK, po rozpatrzeniu odwołania A. i A. D., decyzją z dnia [...] 2008r. znak [...] uchylił decyzję Starosty B i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że nieruchomość, której właściciele wpisani do księgi wieczystej nie żyją lub są nieobecni, ma uregulowany stan prawny, który winien być wykazany w operacie ewidencji gruntów i budynków. Zatem należy doprowadzić do zgodności operatu ewidencji gruntów i budynków ze stanem prawnym wykazanym w księgach wieczystych, ujawniając współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z aktualnym odpisem z ksiąg wieczystych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta B wydał decyzję z dnia [...] 2009r.

Organ odwoławczy ustalił, że w jednostce rejestrowej nr 2847 obrębu A obejmującej działki nr: 9793/328, 8131, 8132, 8133, 8136, 8137, 8138/1, 8139 o łącznej powierzchni 17,6274 ha, stanowiące lasy i grunty leśne, wpisanych jest kilkunastu współwładających. Do dnia 9 kwietnia 2009r. w jednostce rejestrowej nr 2847 obrębu A nie byli ujawnieni współwłaściciele przedmiotowych działek. Zawiadomieniem nr [...] dn. 9 kwietnia 2009r. o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków ujawniono w jedn. rej. 2847 rejestru gruntów współwłaściciela J. D. z udziałem 2/6272 (na podstawie zawiadomienia Sądu Rejonowego [...] z dn. 14 listopada 2007r.). Z załączonego do akt sprawy poświadczenia Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 5 lutego 2009r. wynika, że zgodnie z wykazem hipotecznym do Lwh.37 - cd. Kw [...] oraz Lwh.857 - cd. Kw [...] wpisane są parcele katastralne, tj. do Lwh.37 - cd. Kw [...] wpisane są m.in. l.kat: 8131, 8132, 8133, 8136, 8137 oraz części parcel l.kat. 8134, 8138 - stanowiące współwłasność kilkudziesięciu osób, a do Lwh.857 - cd. Kw [...] wpisane są m.in. l.kat. 9139 oraz części parceli l.kat. 9793 - stanowiące współwłasność kilkudziesięciu osób. Współwłaściciele ujawnieni w obu księgach wieczystych są różni, są to wpisy nawet z końca XIX wieku, a ich udziały we współwłasności nie stanowią całości.

Organ odwoławczy powołując się na art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 51 Prawa geodezyjnego i kartograficznego i § 10 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, wyjaśnił, że władający (współwładający) wpisywany jest tylko wówczas, gdy właściciel nie jest znany i to do czasu jego ustalenia. Zdaniem WINGiK fakt, iż część współwłaścicieli ujawnionych w księgach wieczystych nie żyje i są nieznani ich następcy prawni, nie jest równoznaczna z brakiem danych dotyczących właścicieli nieruchomości w rozumieniu § 10 ust.2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Brak danych o następcach prawnych właścicieli ujawnionych w księgach wieczystych, nie daje podstaw do ujawnienia w operacie ewidencyjnym danych osób, które gruntem władają, a tym bardziej wprowadzania zmian we współwładaniu nieruchomością w oderwaniu od stanu prawnego ujawnionego w księgach wieczystych. Dlatego WINGiK uznał żądanie J. D. przywrócenia stanu pierwotnego dla jedn. rej. 2847, tj. przywrócenie wpisu współwładającego E. D. jako osoby nieżyjącej za nieuzasadnione. Informacje zawarte w operacie ewidencji gruntów mają być aktualne i nie mogą być do niej wprowadzane zapisy dotyczące osób zmarłych.

Skargę na decyzję WINGiK wniósł J. D., ponownie kwestionując brak dokonania wpisu w ewidencji zgodnie ze swoim wnioskiem. Zarzucił, że organy stosują wobec niego inne wymogi niż w stosunku do A. D.

W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 18. 08. 2010 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że E. D. (poprzednik prawny skarżącego) był ujawniony w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu A w zakresie jednostki rejestrowej 2847 jako władający. Następnie został bezpodstawnie wykreślony i wpisano w jego miejsce A. D., czego organy nie wyjaśniły, pomimo wniosku K. D. o przywrócenie pierwotnego stanu wpisów w operacie ewidencji gruntów i budynków. Pełnomocnik wskazał, że E. D. ujawniony był jako władający w 9/166 częściach, w związku z tym ujawnienie skarżącego w udziale 2/6272 części nie może stanowić ujawnienia stanu prawnego odnośnie do udziału po E. D. Wpis ten jest wprawdzie zgodny z wpisem prawa własności ujawnionym w KW [...] jednak wpis ten nie jest zgodny z treścią KW w zakresie, w jakim prawo własności nie zostało ujawnione na rzecz pozostałych spadkobierców E. D., a to: W. D. C. D. H. D., P. D., S. D. i H. Ś. Zgodnie z treścią księgi wieczystej na rzecz każdego z nich prawo własności wpisane jest w 496248/1556233728 części, a więc łącznie 2977488/1556233728 części. Tymczasem w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu A w zakresie jednostki rejestrowej 2847 wskazane powyżej osoby w ogóle nie zostały ujawnione. Organ pominął także w tym zakresie treść wniosku z 3 stycznia 2007r. (uzupełniającego wniosek z 30 marca 2006r.), w którym K. D. (ojciec skarżącego) wniósł o ujawnienie w miejsce udziału E. D. udziałów: swojego i jego rodzeństwa. Organ nie odniósł się także do zebranego materiału dowodowego w postaci oświadczeń świadków oraz protokołu ugody z 1929r. z których wynika, że E. D. był współwłaścicielem w spółce leśnej, żadnego zaś udziału nie posiadał A. D. Pełnomocnik skarżącego podniósł, iż skoro postępowanie dotyczyło wyjaśnienia losów wpisu dokonanego na rzecz nieżyjącego E. D. w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu A w zakresie jednostki rejestrowej 2847, to w postępowaniu winni brać udział wszyscy jego następcy prawni, a brak ich udziału narusza art. 10 kpa. Zdaniem pełnomocnika organy nie wyjaśniły stanu prawnego działek - parceli l.kat: 9993/328 i 8138/1 składających się na jednostkę rejestrową 2847. Nie wynika bowiem z treści decyzji ani z zebranego materiału dowodowego, czy ujawniona w Lwh 37 cd. [...] "część parceli l.kat. 8138" odpowiada działce 8138/1, ani czy ujawniona w Lwh 857 cd. [...] "część parceli l.kat. 9793" odpowiada działce 9793/328. Tym samym doszło do naruszenia art. 20 ust. 2 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, a także art. 6, 7 i 77 § 1 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a.,sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w sposób wpływający na wynik sprawy, określony w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do art. 2 pkt. 8 ustawy z dnia 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. nr 240, poz. 2027 ze zm.), zwanej dalej ustawą, ewidencja gruntów i budynków, to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt. 1) oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter przedmiotowy lub podmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub rodzaju dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Informacje podmiotowe natomiast dotyczą wskazania właściciela a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Powyższe informacje zawiera tzw. operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do rejestrów - art. 24 ust. 1 ustawy. Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, co wynika z przepisów Rozdziału 3 (§ 44 i nast.) rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 38, póz. 454) zwanego dalej rozporządzeniem, wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 26 ust. 2 ustawy. Zgodnie z § 45 ust. 1 rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do baz danych ewidencyjnych. W myśl przepisów § 46 ust. 2 pkt. 1 i 2 rozporządzenia, dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, opracowań geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian ewidencyjnych, dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów.

Ze względu na treść wniosku wszczynającego kontrolowane postępowanie administracyjne, oraz stanowisko prezentowane w toku postępowania przez K. D. a następnie przez skarżącego, a także z uwagi na treść zarzutów postawionych w skardze, należy przytoczyć również regulację zawartą w art. 51 ustawy, zgodnie z którym w ewidencji gruntów, założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 6, poz. 32) oprócz właściciela do czasu uregulowania tytułu własności, wykazuje się także osobę władającego. Przepis ten zamieszczony w rozdziale 10 ustawy - Przepisy przejściowe i końcowe odnosi się do stanu faktycznego i prawnego, w którym władający był wpisany do ewidencji gruntów na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, a obecnie podjął czynności zmierzające do uregulowania - wykazania tytułu własności. Stanowi on, w okresie przejściowym wprowadzania w życie instytucji określonych w ustawie gwarancję dla władającego, o którym mowa wyżej, iż do czasu uregulowania prawa własności gruntu nie stanowiącego własności państwowej lub komunalnej - będzie wykazywany jako podmiot w ewidencji gruntów (tak NSA, wyrok z dnia 16. 11. 1999 r., II SA 1260/99, Lex nr 46220).

W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją zapadł w dniu 27 września 2007 r. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 501/07, oddalający skargę K. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] 2007 r. nr [...]. Zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez pojęcie "ocena prawna" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna może dotyczyć również braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego Dla organu administracyjnego ponownie rozpatrującego sprawę charakter wiążący ma ocena prawna pozostająca w związku i mieszcząca się w ramach kognicji tego sądu, a więc ocena, która zdeterminowała stanowisko sądu administracyjnego w rozpatrywanej sprawie. Natomiast związanie sądu administracyjnego własną oceną prawną przy ponownym rozpatrywaniu sprawy oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Oparcie skargi na podstawach sprzecznych z tą oceną prawną spowoduje, iż sąd administracyjny zobowiązany będzie skargę oddalić (tak. T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, wyd. 2, LexisNexis, Warszawa 2008, komentarz do art. 153).

Mając na uwadze treść i skutki zapadłego przed tut. Sądem wyroku z dnia 27 września 2007 r. w świetle regulacji zawartej w art. 153 p.p.s.a. należy przypomnieć, że Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu odwoławczego uzasadniające uchylenie decyzji Starosty Powiatu z dnia 5 marca 2007 r., zgodnie z którym ustalenia wymaga, czy przedmiotem ewidencji są grunty mające właściciela i jakiemu podmiotowi przymiot własności przysługuje, oraz czy prawo własności będących przedmiotem sprawy działek służy osobom fizycznym, czy też grunty te stanowią wspólnotę gruntową w rozumieniu ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. z 1963 r. Nr 28, poz. 169). Nadto wskazał Sąd na treść przepisów art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361) i przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg (Dz.U. Nr 28, poz. 141) z których wynika, że jeśli księgi Lwh 37 cd. Kw [...] i Lwh cd. Kw [...] nie utraciły mocy prawnej, to organ i strony związane są domniemaniem, że prawo własności ujawnione w księgach wieczystych jest zgodne ze stanem prawnym. Sąd wyraził ponadto pogląd, iż okoliczność, że ewentualnie część współwłaścicieli ujawnionych w księdze wieczystej nie żyje i są nieznani ich następcy prawni, nie jest równoznaczna z brakiem danych dotyczących właścicieli nieruchomości. W rozumieniu § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454). Brak danych o następcach prawnych ujawnionych w księdze wieczystej właścicieli, sam przez się nie daje podstaw do ujawnienia w ewidencji danych osób, które gruntem władają. Sąd wskazał nadto, że wydanie decyzji przez organ l i II instancji nastąpiło w warunkach wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa.

Zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez pojęcie "ocena prawna" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna może dotyczyć również braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego Dla organu administracyjnego ponownie rozpatrującego sprawę charakter wiążący ma ocena prawna pozostająca w związku i mieszcząca się w ramach kognicji tego sądu, a więc ocena, która zdeterminowała stanowisko sądu administracyjnego w rozpatrywanej sprawie. Natomiast związanie sądu administracyjnego własną oceną prawną przy ponownym rozpatrywaniu sprawy oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Oparcie skargi na podstawach sprzecznych z tą oceną prawną spowoduje, iż sąd administracyjny zobowiązany będzie skargę oddalić (tak. T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, wyd. 2, LexisNexis, Warszawa 2008, komentarz do art. 153). Związanie, o kto rym mowa w art. 153 p.p.s.a. dotyczy sytuacji, w której nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie. Także istotne zmiany w stanie faktycznym sprawy mogą powodować nieaktualność i co za tym idzie ustanie mocy wiążącej uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego.

Mając na uwadze treść i skutki zapadłego przed tut. Sądem wyroku z dnia 22 sierpnia 2006 r. w świetle regulacji zawartej w art. 153 p.p.s.a. stwierdzić należy, że organy administracji ponownie prowadząc postępowanie, obowiązane były do dokonania ustaleń wynikających zgodnie z decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] 2007 r. nr [....], na co - oddalając skargę na tę decyzję - wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 września 2007 r.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, przeprowadzona z uwzględnieniem reguł wynikających z art. 134 i art. 153 p.p.s.a. doprowadziła uznania, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Ponownie rozstrzygając sprawę organy przeprowadziły postępowanie i dokonały rozstrzygnięcia z uwzględnieniem sądowej oceny zapadłej w sprawie decyzji WINGiK z dnia [...] 2007 r. l tak przede wszystkim z dołączonych na wniosek organu l instancji, wydanych przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w dniu 5 maja 2009 r. poświadczeń wynika, że księgi wieczyste Lwh.37 cd.Kw [...] i Lwh. 857 cd.Kw [...] wynika, że nie utraciły one mocy prawnej (k. 150, 153, 154,155 akt adm.). Zatem zgodnie z domniemaniem wynikającym z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, prawo własności w nich ujawnione jest zgodne ze stanem prawnym. Brak także jakichkolwiek dowodów, aby działki objęte postępowaniem stanowiły grunty wspólnoty w rozumieniu ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Ustalenia tego dokonał Starosta B już w decyzji z dnia [...] 2008 r., co potwierdził organ II instancji uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2008 r. Co prawda decyzja Starosty B z dnia [...] 2008 r. została przez organ II instancji uchylona, jednak fakt ten nie ma wpływu na treść powyższego ustalenia. Ustalenie co do statusu działek w aspekcie w/w ustawy z 29 czerwca 1963 r. potwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przyjmując zasadnie, że nie stanowią one wspólnoty gruntowej w rozumieniu tej ustawy. Powyższe ustalenia pozwalają na stwierdzenie, że K. D. był legitymowany do złożenia wniosku o zmianę danych ewidencyjnych dotyczących jednostki rejestrowej nr 2847, a J. D. jako jego następca prawny (akt notarialny, k. 141, 42 akt adm.) zasadnie został uznany za wnioskodawcę w toczącym się z wniosku K. D. postępowaniu. Jako błędne, bo nie mające oparcia w stanie prawnym, należało uznać określenia przez skarżącego przedmiotowych gruntów jako spółki leśnej. Przypomnienia w tym miejscu wymaga, że zarówno K. D., jak i J. D. domagali się przywrócenia w ewidencji gruntów, w jednostce rejestrowej nr 2847 stanu poprzedniego, przez wpisanie bezprawnie wykreślonego E. D. jako współwładającego. Oprócz przytoczonych wyżej przepisów art. 20 i art. 51 ustawy, wskazania wymaga, że zgodnie z § 10 ust. 1 pkt. 2) rozporządzenia ewidencja obejmuje (oprócz danych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt. 1) dane dotyczące właścicieli nieruchomości, a zgodnie z § 10 ust. 2 w przypadku braku danych, o których mowa w pkt. 2, w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają. Zasady dotyczące wykazywania w ewidencji gruntów i budynków podmiotów władających przedstawiają się więc następująco: w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych oprócz właściciela wykazuje się także osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części, zaś w odniesieniu do gruntów nie stanowiących gruntów państwowych i samorządowych, w przypadku braku danych dotyczących właściciela wykazuje się dane osób (jednostek organizacyjnych), które nieruchomościami władają. Z powyższego wynika, że zasadą jest dążenie do wykazywania w ewidencji osób, którym przysługuje do gruntu prawo własności (ew. inne prawo rzeczowe, stosownie do przepisów rozporządzenia), natomiast ujawnienie władającego stanowi wyjątek od tej zasady. Jeżeli nieruchomość ma uregulowany stan prawny, to wyłącznie w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych ujawnia się obok właściciela inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Dodatkowo, jak wskazano wyżej, ustawa reguluje w art. 51 kwestię wykazywania podmiotów władających w ewidencji założonej na podstawie przepisów dekretu z 2 lutego 1955 r. Przepis ten pozwala na ujawnienie władającego ale tylko do czasu uregulowania tytułu własności.

W świetle powołanych wyżej przepisów regulujących zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, oraz dokonywania wpisów o charakterze podmiotowym, z uwzględnieniem sytuacji wykazywania w ewidencji podmiotów władających gruntami lub budynkami stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest zgodna z tymi przepisami, oraz z wynikającą z przepisów art. 2 pkt. 8, art. 22 i art. 23 ustawy zasadą aktualności ewidencji. Przepisy ustawy i rozporządzenia nie znają pojęcia "przywrócenia" zapisów ewidencji do stanu poprzedniego, nie przewidują zatem i szczególnego rodzaju postępowania mającego na celu takie przywrócenie. Zarówno tryb postępowania rejestrowego, zakończonego czynnością materialno-techniczną, jak i postępowanie administracyjne wszczęte w trybie § 47 ust. 3 rozporządzenia winny być podporządkowane zasadzie aktualności, zgodnie z którą rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości (por. wyroki NSA z dnia 20.11.1998 r. II SA 914/98,Lex nr 41816, z dnia 21.01.1998 r. II SA 725/97, Lex nr 41837, WSA w Warszawie z dnia 21. 06. 2007 r. IV SA/Wa 418/07, teza nr 3. Lex nr 35451). Słusznie więc, skoro E. D. (dziadek skarżącego) nie żyje organy odczytały wniosek wszczynający postępowanie jako wniosek o ujawnienie w ewidencji osoby aktualnie władającej w miejsce E. D. Żądanie takie zostało zresztą we wniosku K. D. z dnia 10 lutego 2006 r. wyraźnie wyartykułowane, skoro składał on wniosek jako spadkobierca E. D., nieujawniony w ewidencji prowadzonej dla "spółki leśnej". Rozpatrywanie wniosku o ujawnienie w zapisach ewidencji osoby nieżyjącej w przypadku, gdy organ posiadał taką informację stałoby w sprzeczności z zasadą aktualności jako podstawową zasadą prowadzenia ewidencji. Treść pism kierowanych w toku postępowania do organów przez K. D. jak i przez J. D. wskazuje natomiast na nieuprawnione utożsamianie pojęcia władania z własnością, W piśmie z dnia 3.01.2007 r. K. D. żądał bowiem wpisu do rejestru ewidencji w spółce leśnej nr. poz. Rej 2847 w oparciu o zawiadomienie Sądu Rejonowego Nr [...], oraz oświadczenia rodzeństwa, a więc o zawiadomienie o wpisie prawa własności w miejsce dotychczas wpisanej A. D. Z kolei z pisma skarżącego ( wpł. do organu 19.05.2009 r.) wynika, że kwestionował on ujawnienie go jako jedynego współwłaściciela gruntów objętych jednostką rejestrową nr 2847. Trzeba więc wskazać, że zgodnie z utrwalonym na tle ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne orzecznictwem, przez władającego należy rozumieć posiadacza samoistnego o jakim mowa w art. 336 k.c., a także inne osoby, które sprawują faktyczne władztwo nad nieruchomością. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 5 sierpnia 1999 r. , II SA 1007/09 (Lex nr 46218), przez władającego należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną, która ma do tego odpowiedni tytuł prawny pochodzący od właściciela lub wynikający z aktu notarialnego, orzeczenia sądowego lub administracyjnego. Prawo własności definiują przepisy k.c. Ujawnienie w ewidencji władających nieruchomością oznacza - wbrew stanowisku skarżącego - że stan prawny nieruchomości nie jest uregulowany. Jednak przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że działki wykazane w jednostce rejestrowej nr 2847 objęte są księgą wieczystą Lwh37 cd. Kw [...], w której jako ich współwłaściciel wpisany został w miejsce K. D. (wpisanego w miejsce A. D.) skarżący J. D. Nadto ustalono, że wpis władających w poz. rejestrowej 2847 nastąpił w 1969 r. na podstawie przepisów dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków, oraz zarządzenia z 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów. Skoro więc skarżący został wpisany w Iwh 37 cd. Kw [...] jako współwłaściciel w 2/6272 częściach działek tam wymienionych, a następnie organ prowadzący ewidencję ujawnił skarżącego jako współwłaściciela w jednostce rej. 2847 obr. A, to zasadnie organ ten odmówił ujawnienia skarżącego jako współwładającego w tej jednostce rejestrowej. Na gruncie obowiązujących przepisów brak podstaw do ujawnienia w ewidencji, osoby fizycznej lub prawnej równocześnie jako właściciela i jako władającego. Brak także podstaw do uwzględnienia żądania ujawnienia w ewidencji podmiotu, któremu przysługuje prawo własności, jako władającego a nie właściciela tylko z tego względu, iż podmiot taki uznaje wpis władania za korzystniejszy dla siebie. Żądanie takie nie może być uwzględnione ze względu na treść art. 51 ustawy, skoro ewidencja założona była na podstawie aktu prawnego, o którym mowa w tym przepisie, co skutkuje tym, że ujawnienie władającego ma miejsce do czasu uregulowania tytułu własności. Skarżący pomija również fakt, iż w księdze wieczystej Iwh 37 cd.Kw [...] jako współwłaścicielka przedmiotowych działek wpisana była A. D. (nie E. D.) i wpis ten, a obecnie wpis skarżącego objęty jest domniemaniem z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, co winny odzwierciedlać zapisy ewidencji. Powyższe wynika zarówno powołanych wyżej przepisów, jak i z uwzględnienia stanowiska wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 501/07.

Nie mogły więc odnieść pożądanego przez skarżącego skutku zarzuty skargi dotyczące pominięcia treści oświadczeń złożonych w toku postępowania, dotyczących podmiotów władających spornym gruntem. Skoro bezpodstawne byłoby ujawnienie w ewidencji w jednostce rej. 2847 skarżącego jako współwładającego z przyczyn podanych wyżej, wynikających z treści art. 51 ustawy, jak i niemożliwe byłoby takie ujawnienie na podstawie przepisów art. 20 ust. 2 pkt. 1 ustawy w zw. § 10 ust. 2 rozporządzenia, to przedstawionym dokumentom zawierającym oświadczenia dotyczące władania spornym gruntem nie sposób przypisać znaczenia dowodowego, skoro dowodów na okoliczność ustalenia stanu władania spornym gruntem organy - słusznie - nie prowadziły. Nie mają także oparcia w przepisach ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne twierdzenia i zarzuty zawarte w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego. Przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją nie było doprowadzenie wpisów w operacie do stanu zgodnego z rzeczywistym stanem prawnym w zakresie ujawnienia własności na rzecz E. D. i jego następców prawnych. Przedmiot postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją wyznaczony został przez treść wniosku wszczynającego postępowanie i dotyczył, jak konsekwentnie podtrzymywał to wnioskodawca a następnie skarżący, przywrócenia w ewidencji wpisu E. D. jako współwładającego. Natomiast właścicielką przedmiotowego gruntu była A. D., a jednym z jej następców prawnych jest wpisany do księgi wieczystej i ujawniony w ewidencji jako współwłaściciel skarżący. Organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków nie są uprawnione do rozstrzygania sporów wynikłych na tle zakresu współposiadania nieruchomości, czy też zasięgu prawa własności nieruchomości. Nie są także uprawnione do ustalania stanu prawnego nieruchomości, a jedynie do rejestrowania stanu, który wynika z dokumentów wymienionych w przepisach rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Drogą prowadzącą do ustalenia skutków prawnych władania gruntem w zakresie większym, niż to wynika z udziału skarżącego we współwłasności jako następcy A. D. jest wyłącznie uzyskanie potwierdzenia tego faktu stosownym orzeczeniem sądowym, które znajdzie odzwierciedlenie w zapisach ewidencji. Niezrozumiały jest także zarzut wskazujący jako wadę zaskarżonej decyzji brak ujawnienia w ewidencji pozostałych spadkobierców E. D., skoro E. D. nie był współwłaścicielem nieruchomości objętych Iwh 37 cd. Kw [...] i lwh. 857 cd. Kw [...] (k. 154, 155 akt adm.) a przedmiotem postępowania nie było ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków spadkobierców E. D. Ubocznie natomiast zauważyć należy, że odnośnie do następców A. D. ujawnionych w księdze wieczystej poza skarżącym, to istotnie stan ten podlega ujawnieniu w ewidencji urzędu, zgodnie z treścią § 46 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia. Brak jednak na gruncie obowiązujących przepisów regulacji dającej podstawę do skutecznego domagania się przez zainteresowanych podjęcia przez organ prowadzący ewidencję, z urzędu, czynności prowadzących do zrealizowania obowiązku, o którym mowa w tym przepisie. Brak taki może być oczywiście usunięty przez złożenie stosownego wniosku o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków danych podmiotowych, wynikających z wpisów w dziale II księgi wieczystej. Nie mają oparcia w przepisach ustawy i rozporządzenia dalsze zarzuty, dotyczące niewyjaśnienia przez organy stanu prawnego parcel objętych jednostką rejestrową nr 2847. Podkreślenia wymaga, że postępowanie przed organami prowadzącymi ewidencję gruntów i budynków ma charakter rejestrowy, co stanowi konsekwencję tego, iż kataster nieruchomości jest przedmiotowym rejestrem publicznym, prowadzonym dla celów wskazanych w art. 21 ustawy. Organ rejestrowy (starosta) pozbawiony jest możliwości tak czynienia jakichkolwiek ustaleń dotyczących stanu prawnego nieruchomości, jak i dokonywania oceny merytorycznej dokumentów przekazywanych mu celem ich uwidocznienia w rejestrze. Czynności kontrolne organu rejestrowego ograniczają się do badania autentyczności przedłożonego dokumentu urzędowego i oceny poprawności dokumentacji stanowiącej podstawę wpisów. Powyższy zarzut niewyjaśnienia przez organy stanu prawnego nieruchomości jest konsekwencją niedostrzegania, iż w katastrze nieruchomości gromadzone są dane przedmiotowe i dane podmiotowe. Dane przedmiotowe obejmują kompletne informacje (opisowe i graficzne) o gruntach, budynkach i lokalach, bez względu na osobę właściciela, natomiast dane podmiotowe obejmują informacje o właścicielach władających, oraz innych podmiotach, którym przysługują określone prawa do nieruchomości (obligacyjne, prawa rzeczowe ograniczone). To dane podmiotowe służą odzwierciedleniu aktualnego stanu prawnego nieruchomości, nie mogą go jednak samodzielnie kształtować a tylko potwierdzać na podstawie innych dokumentów. Stanem prawnym nieruchomości posiadającej księgę wieczystą jest stan wynikający z treści wpisów ujawniających prawa na nieruchomości, tj w dziale II księgi. Natomiast zarzuty skarżącego dotyczą danych przedmiotowych (faktycznych), stanowiących przedmiot wpisów w dziale I-O księgi. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości. Dane te nie są objęte domniemaniem wynikającym z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. Wbrew twierdzeniom skarżącego organy prowadzące postępowanie wszczęte na wniosek K. D., dotyczące wprowadzenia zmian podmiotowych, nie miały obowiązku ani prawa do wprowadzania z urzędu w tym postępowaniu zmian przedmiotowych, celem uregulowania -jak błędnie określa skarżący - stanu prawnego nieruchomości. Wykraczałoby to bowiem poza żądanie wniosku, którego treść wyznaczył przedmiot i zakres zaskarżonego rozstrzygnięcia. Należy jednak pamiętać przede wszystkim, że ujawnienie skarżącego jako współwłaściciela nieruchomości objętych lwh.37cd. Kw [...] nastąpiło nie na mocy zaskarżonej decyzji, lecz z urzędu, na podstawie wpisu dokonanego w księdze wieczystej, co wynika z zalegającego w aktach zawiadomienia o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków (k. 164, t. II akt adm.). Nie znajduje również uzasadnienia zarzut pominięcia w postępowaniu wszystkich następców prawnych E. D., błędnie zaklasyfikowany przez skarżącego jako naruszenie art. 10 kpa. Do kwestii określenia stron postępowania tej należy ustosunkować się również wobec stanowiska WSA zajętego w wyroku już zapadłym w sprawie. Odmowa ujawnienia skarżącego w operacie ewidencji gruntów i budynków w poz. 2847 jako współwładającego nastąpiła z uwagi na ujawnienie J. D. jako współwłaściciela nieruchomości. Uległ więc zmianie stan faktyczny sprawy w stosunku do stanu, w jakim rozpoznawana była przez Sąd skarga na decyzję WINGiK z dnia [...] 2007 r. Zdaniem sądu, stan taki nie obligował do uznania za strony postępowania ani pozostałych spadkobierców po E. D., ani osób ujawnionych w ewidencji jako współwładające, lub ich następców, za wyjątkiem A. i A. D., których "wykreślenia" domagał się skarżący, skoro od chwili dokonania wpisu w księdze wieczystej, skarżący nie mógł być ujawniony w zapisach ewidencji jako współwładający, co wykazano wyżej. W świetle powyższego nie są uzasadnione podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia art. 20 ust. 2 pkt. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz art. 6, 7, 10 i 77 § 1 kpa.

Art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Dlatego na podstawie tego przepisu orzeczono jak w sentencji. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 250 p.p.s.a.