Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 931/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136  ust. 3,  art. 137  ust. 1 i 2 oraz  art. 142
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 73  ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 4  ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Monika Nowicka Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi W. L., G. M., H. L. – D., B. L. i E. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] maja 2009 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania W. L., G. M., H. L. , B. L. i E. L. od decyzji

nr [...] Prezydenta W. z [...] listopada 2006 r. odmawiającej zwrotu wywłaszczonej części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej dawniej działkę nr [...], a obecnie działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją Prezydenta W. z [...] listopada 2006 r. odmówiono na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2 oraz art. 142 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. Nr 261 z 2004 r. poz. 2603 ze zm.) zwrotu wywłaszczonej części nieruchomości o powierzchni [...] m2 położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów jako działka ewid. nr [...] z obrębu [...]. Rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji uzasadnił tym, że wymieniona część gruntu wykorzystana została na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu tj. pod budowę ulicy, zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...]znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...]. Działka ta wykorzystywana jest pod pas zieleni wzdłuż ulicy i częściowo pod chodnik dla pieszych. Znajduje się na niej studzienka telefoniczna. Na zadrzewionej części działki parkują samochody.

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyły W. L., H. L., G. M., B. L. i E. L., kwestionując dokonane ustalenia dotyczące położenia działki w liniach rozgraniczających ulicy i wykorzystania jej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zdaniem odwołujących się ulica nie została na działce zrealizowana, ani też działka nie znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...].

W wyniku rozpatrzenia odwołania i całokształtu sprawy organ II instancji nie stwierdził podstaw do kwestionowania prawidłowości zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że powyższa decyzja wydana została w wyniku ponownego rozstrzygnięcia w pierwszej instancji sprawy zwrotu części nieruchomości. Poprzednio wydana decyzja w tej sprawie z [...] lutego 2005 r. nr [...] została w wyniku rozpatrzenia odwołania stron uchylona decyzją nr [...] Wojewody [...] z [...] kwietnia 2006 r.

Organ odwoławczy podniósł, że z zebranych w postępowaniach pierwszej i drugiej instancji materiałów dowodowych wynika, że działka nr [...] o powierzchni

[...] m2 stanowiąca część gruntu nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej "[...]" na imię B. i W. małżonków L. wywłaszczona została na rzecz Państwa decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lutego 1978 r. znak [...].

Osoby występujące o zwrot działki przedłożyły jako dokument dotyczący nabycia praw do nieruchomości po byłym współwłaścicielu B. L. postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] Wydział I Cywilny z [...] października 1991 r. sygn. akt [...] stwierdzające prawo do spadku po B. W. (zmarłym [...] czerwca 1991 r.). Wobec istniejącej rozbieżności imion współwłaściciela w wymienionym postanowieniu i decyzji wywłaszczeniowej, organ pierwszej instancji uzyskał wyjaśnienia zainteresowanych stron, iż imię prawidłowo brzmi B. a nie B. Strony powołały się na dokonany w tym zakresie wpis w księdze wieczystej KW nr [...] założonej już po wywłaszczeniu działki na wniosek z 25 lutego 1986 r. nr [...] i jej odłączeniu z księgi wieczystej "[...]".

Organ wskazał, że wywłaszczenie działki decyzją z [...] lutego 1978 r. nastąpiło na cele budowy ul. [...], zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] z

[...] października 1970 r.

Aktualnie działka ta uregulowana jest w księdze wieczystej nr [...] na własność Skarbu Państwa.

Organ podniósł, że wobec niemożności odnalezienia oryginalnych akt wywłaszczeniowych, dla rozpatrzenia sprawy zwrotu przyjęto dodatkowe dowody uzyskane w postaci odpisów, kserokopii, pisemnych informacji właściwych organów administracyjnych. Niektóre z dowodów zawierają także dane na temat wywłaszczonej inną decyzją administracyjną części przedmiotowej nieruchomości "[...]", oznaczonej jako działka ewid. nr [...] o powierzchni [...] m2, lecz `nie podlegają rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu.

Organ odwoławczy stwierdził, że z zebranych materiałów dowodowych wynika, iż teren działki ewid. nr [...] o powierzchni [...] m2 znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...].

Definicja ulicy zawarta została w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.). Ulicę – zgodnie z tą definicją

– stanowi droga na terenach zabudowanych miast i wsi, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych komunikacji miejskiej, wydzielona liniami rozgraniczającymi, która jest przeznaczona do obsługi bezpośredniej otoczenia oraz umieszczania urządzeń technicznych nie związanych z ruchem pojazdów lub pieszych.

Organ wskazał, iż warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i związane z nimi urządzenia budowlane oraz ich usytuowanie uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowania (Dz. U. nr 43, poz. 430). Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej, tj. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.). Zgodnie z treścią § 3 ust. 3 ww. rozporządzenia linie rozgraniczające drogę to granice terenów przeznaczonych na pas drogowy ustalone w miejscowym planie zagospodarowania lub w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W liniach tych mogą znajdować się także urządzenia infrastruktury technicznej nie związane z funkcją komunalizacyjną drogi. Ponadto w myśl przepisu § 8 ust. 2 tego rozporządzenia droga obejmuje nie tylko jezdnię, ale tez pobocze, niektóre skarpy, rowy drogowe oraz pasy terenu za rowami.

Wojewoda podniósł, że w postępowaniu pierwszej instancji uzyskano pisemne informacje Zarządu Dróg Miejskich z 19 maja 2004 r., Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w Dzielnicy [...] z 30 listopada 2004 r., Biura Planowania Rozwoju [...] z 11 października 2005 r. i Delegatury Biura Naczelnego Architekta w Dzielnicy [...] z [...] października 2006 r., według których działka nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] zajęta została pod pas zieleni i pod chodnik dla pieszych oraz znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...]. Dla obszaru terenu, w którym działka znajduje się, brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W tym przypadku, granice terenu przeznaczonego na pas drogowy ustalone zostały decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] października 1970 r. wydaną przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] (w rozumieniu aktualnych przepisów są to decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu). Stosownie więc do § 3 pkt 3 powołanego wyżej rozporządzenia granice obszaru objętego decyzją lokalizacyjną nr [...] uznane zostały jako linie rozgraniczające ulicy.

Organ podkreślił, że linie rozgraniczające ul. [...] wskazane zostały na znajdującej się w aktach sprawy mapie sytuacyjnej sporządzonej w skali 1:5000, stanowiącej załącznik do powołanej wyżej decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] i mapie sytuacyjnej załączonej do informacji Biura Planowania Rozwoju [...]. Użyte w niektórych dokumentach słowo "projektowane" linie rozgraniczające ma znaczenie dla uwzględnienia ich w miejscowym planie zagospodarowania.

W ocenie Wojewody [...] organ pierwszej instancji słusznie uznał, że obszar działki wchodzi w skład ulicy i nie stał się zbędny na te cele.

Organ odwoławczy wskazał, że ponadto przepis art. 2a ustawy z 21 marca

1985 r. o drogach publicznych przewiduje, że drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność samorządu województwa, powiatu lub gminy. Wymieniony przepis określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób nie dopuszczający wyjątków. Instrumentem mającym na celu uporządkowanie stanu prawnego dróg publicznych i doprowadzenie sytuacji prawnej do stanu zgodnego z powyższym unormowaniem jest przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.).

W ocenie organu z przytoczonych unormowań wynika, że celem ustawodawcy było spowodowanie, by własność dróg publicznych w P. od dnia 1 stycznia 1999 r. należała wyłącznie do Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Z art. 2 ustawy o drogach publicznych wynika zatem zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie. Z woli ustawodawcy drogi publiczne zostały zaliczone do kategorii rzeczy o ograniczonym obrocie. Jedyna dopuszczalna forma obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne polegać może na przeniesieniu własności między podmiotami wymienionymi w art. 2a ustawy o drogach publicznych, wyłącznie w razie zmiany przynależności drogi publicznej do określonej kategorii.

Wojewoda [...] stwierdził, że konsekwencją powyższego jest uznanie, że zadośćuczynienie roszczeniu o zwrot nieruchomości wywłaszczeniowej, a zajętej pod drogę publiczną na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli W. L., G. M., H. L., B. L. i E. L.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Decyzjom zarzucili rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77

§ 1 i art. 80 k.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3

i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący podnieśli, że decyzje organów obydwu instancji zostały wydane na dwóch odrębnych aktach prawnych: organ drugiej instancji przywołał ustawę z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89

poz. 414 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z

2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43 poz. 430), natomiast uzasadnienie decyzji organu pierwszej instytucji oparto na przepisach obowiązujących w dacie wywłaszczenia: ustawie z 29 marca 1962 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 20 poz. 90 ze zm.) oraz uchwale Nr 31 Rady Ministrów z 10 lutego 1971 r. w sprawie pasów drogowych dróg publicznych.

Skarżący zarzucili, że organ rozpatrujący sprawę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zarówno nie przeprowadził prawidłowego postępowania dowodowego, jak też przyjął niewłaściwą interpretację zgromadzonej dokumentacji i obowiązujących unormowań, niejednokrotnie przeinaczając lub ukrywając dowody istotne dla rozstrzygnięcia. W rezultacie wydanie decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego.

Skarżący podnieśli, że w uzasadnieniu decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lutego 1978 r. znak [...], na podstawie której wywłaszczono nieruchomość o powierzchni [...] m2, stwierdzono, że jest ona wykazana na mapie sytuacyjnej sporządzonej przez [...] Przedsiębiorstwo Geodezyjne wpisanej do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu 18 czerwca 1974 r. [...] w granicach oznaczonych literami: [...] i w rejestrze pomiarowym terenu pod poz. 77.

W toku postępowania ustalono, że mapa stanowiąca podstawę wydania decyzji została anulowana jeszcze przed jej wydaniem, tj. w dniu [...] grudnia 1994 r. W tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia zasadności wywłaszczenia. Skarżący wskazali, że z uzasadnienia decyzji wywłaszczeniowej wynika, że objęta nią nieruchomość przeznaczona jest pod budowę ul. [...].

Z analizy treści decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia

[...] października 1970 r. wynika, że dokument ustala lokalizację szczegółową przebudowy ul. [...] na powiększonym terenie na odcinku od ul. [...] do granicy miasta o długość ok. [...] km; na terenie oznaczonym na załączonej mapie

nr [...] "stanowiącej integralną część niniejszej decyzji".

Zdaniem skarżących mapa nr [...] nie posiada jakichkolwiek cech geodezyjno – kartograficznych (nie jest to np. mapa zasadnicza), wyrysowano na niej dwie równoległe linie (z napisem wskazującym, że jest to ul. [...]) wraz liniami ulic prostopadłych; na mapie brak jest oznaczeń geodezyjnych wskazujących, jakie nieruchomości znajdują się w obszarze planowanej ulicy; w szczególności brak jest oznaczenia lokalizacji nieruchomości o powierzchni [...] m2; brak jest jakichkolwiek danych wskazujących, że teren planowanej ulicy ma tę nieruchomość obejmować.

Skarżący podali, że w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją nie dołączono do akt uzgodnionego projektu oraz studium techniczno – ekonomicznego określającego linie rozgraniczające niezbędne do realizacji przebudowy zgodnie z decyzją o lokalizacji.

Skarżący zarzucili, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pominięto kwestię braku najważniejszych dokumentów w omawianej sprawie, tj. dokumentów, które związane były z zaplanowaniem i realizacją inwestycji polegającej na przebudowie

ul. Puławskiej, co ma podstawowe znaczenie dla ustalenia m.in., czy wywłaszczona nieruchomość była uwzględniona w planach przebudowy, czy spełnione zostały wymogi formalne związane np. z zatwierdzeniem planów budowy, jej przebiegiem oraz odbiorem itp.

Organ prowadząc postępowanie, a następnie wydając decyzję nr [...] bezpodstawnie pominął treść dokumentu, z którego jednoznacznie wynika, że teren przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] m2 "przewidziano pod budowę jezdni serwisowej ul.,[...], integralnie związanej z funkcją ulicy" (pismo Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatura w Dzielnicy [...] nr [...] z dnia 30 listopada 2004 r.). Z pisma tego wynika także, że brak jest decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego o raz decyzji o pozwoleniu na budowę na przedmiotowej działce. Organ wydający decyzję te podstawowe dla rozstrzygnięcia okoliczności całkowicie zlekceważył.

Skarżący wskazali, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430), mimo, iż zgodnie z § 195 cytowanego rozporządzenia

– zawartych w nim przepisów nie stosuje się do dróg, wobec których przed dniem wejścia w życie rozporządzenia została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę lub został złożony wniosek o wydanie takiej decyzji – podczas, gdy przebudowa

ul. [...] realizowana był na przełomie lat 70/80 – tych ubiegłego stulecia.

W ocenie skarżących jako bezzasadną i nieuprawnioną należy uznać interpretacją przepisów tego rozporządzenia zgodnie z którą wobec braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu objętego postępowaniem, decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] października 1973 r. można uznać za decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a granice obszaru objętego wymienioną decyzję uznać za linie rozgraniczające ulicę.

Skarżący wskazali, że stwierdzenie organu, iż teren przedmiotowej działki znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...] jest oczywistym fałszem. Decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] nie określała terenu przeznaczonego na pas drogowy; mapa stanowiąca załącznik do tej decyzji określała jedynie "teren położony w Dzielnicy [...] ul. [...] o powierzchni c.[...]."; jednocześnie brak jest wymienionego w treści decyzji o lokalizacji szczegółowej studium, które miało określić bieg linii rozgraniczających.

Z biegu linii granicznych planowanej inwestycji (określonych na mapie stanowiącej załącznik do decyzji o lokalizacji szczegółowej) wynika, że nieruchomości przyległe od ul. [...] na całym jej odcinku, powinny graniczyć z nią wzdłuż tej samej linii prostej – również na wysokości nieruchomości o powierzchni [...] m2. Znaczna część nieruchomości znajdujących się, tak, jak ta o powierzchni [...] m2, wzdłuż zachodniej strony ul. [...] przylega bezpośrednio do chodnika, część z nich została zbudowana współcześnie. Zdaniem skarżących gdyby uznać, że nieruchomość o powierzchni [...] m2 znajduje się w liniach rozgraniczających (których w rzeczywistości do chwili obecnej nie wytyczono), to szereg wybudowanych w przeszłości (jeszcze przed przebudową ul. [...]) budynków, a także budynki wybudowane w okresie późniejszym (w tym obecnie) również znajdowałyby się w tych liniach.

W dalszych wywodach uzasadnienia skargi skarżący poddali ocenie dokumenty uwzględnione przez organy w uzasadnieniu decyzji jako dowody w sprawie, uznając że z dowodów tych nie wynika, aby działka położona była w liniach rozgraniczających

ul. [...]. Co najwyżej są to linie projektowane i nie mające mocy prawnej.

Ponadto skarżący zarzucili, że organy administracji rozpatrując sprawę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powinny odnieść się do wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, a jednocześnie uwzględnić fakty wskazujące na brak realizacji na przedmiotowej nieruchomości celu wywłaszczenia. Ponieważ tego nie uczyniły, to w myśl ogólnych zasad postępowania administracyjnego, nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a ocena, że przedmiotowa działka znajduje się w granicach linii rozgraniczających ul. [...], nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co skutkuje oddaleniem skargi.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone na podstawie przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

(j. t. Dz. U z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).

Zgodnie z art. 136 ust. 3 tej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Art. 137 ust. 1 ustawy zawiera ustawową definicję zbędności wskazując, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Ustawowa definicja pojęcia zbędności ruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od treści zawartej w art. 137 ustawy.

Stwierdzić należy, że prawidłowo organy wskazały, że nieruchomość stanowiąca część drogi publicznej nie podlega zwrotowi.

Z przepisu art. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wynika, że ustawa ta w zakresie gospodarki nieruchomościami nie narusza innych ustaw. Skoro katalog określonych w tym przepisie ustaw ma charakter otwarty (o przykładowym wymienieniu w tym przepisie aktów prawnych przesądza zwrot "w szczególności"), to należy przyjąć, że do ustaw szczególnych, o których mowa w tym przepisie zalicza się ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

Przepis art. 2a tej ostatniej ustawy stanowi, że drogi publiczne są własnością Skarbu Państwa lub samorządu. Z kolei w uchwale Sądu Najwyższego z

13 października 2006 r., sygn. akt III CZP 72/06, OSNC 2007, nr 6, poz. 85) konstatuje się, że drogi publiczne traktowane są jako rzeczy wyłączone z powszechnego obrotu (reges extra commercium), gdyż własność tych dróg może być przenoszona tylko pomiędzy podmiotami publicznoprawnymi (Skarbem Państwa i jednostkami samorządu terytorialnego). Także w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że zrealizowanie na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot inwestycji drogowej stanowi przeszkodę do zwrotu, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, także wtedy, gdy wywłaszczenie nastąpiło na inny cel (por. wyrok NSA z 12 II 2009 r. I OSK 361/08).

W tej sytuacji badanie przez organ przesłanek z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. kiedy zrealizowano cel wywłaszczenia, nie ma doniosłości prawnej. Istotą bowiem jest, czy nieruchomość może podlegać zwrotowi z uwagi na to, na co jest obecnie wykorzystywana.

Wobec tego zarzuty skargi odnośnie naruszenia przez organy przepisów art. 136 i 137 ustawy nie mogły być skuteczne.

Zważyć trzeba, że organ badając dopuszczalność zwrotu ustala stan rzeczy wyłącznie na dzień wydania decyzji w przedmiocie zwrotu.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że znaczna ich część dotyczy postępowania wywłaszczeniowego i decyzji wywłaszczeniowej, tj. zarzuty: co do braku podstaw prawnych do wywłaszczenia nieruchomości, nieprawidłowo sporządzonych map geodezyjnych dla potrzeb tego postępowania, nieprawidłowego oznaczenia spornej nieruchomości na mapach, braku aktualności map na datę wywłaszczenia. Jednakże powyższe okoliczności te nie mogą być przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu. Dotyczy ono bowiem dopuszczalności zwrotu nieruchomości, a nie zaś prawidłowości postępowania wywłaszczeniowego. Decyzja wywłaszczeniowa jest ostateczna, korzysta z domniemania legalności i nie podlega ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu.

Jak wynika z decyzji wywłaszczeniowej z [...] lutego 1978 r., wywłaszczenie nastąpiło pod budowę ul. [...] - zgodnie z decyzją lokalizacyjną nr [...] z

[...] października 1970 r. Z kolei z decyzji lokalizacyjnej wynika, że ustala ona lokalizację przebudowy ul. [...] na powiększonym terenie na odcinku od ul. [...] do granicy miasta dł. ok. [...] km. Wbrew zarzutom skargi, nie są to inne cele, gdyż zarówno zrealizowanie przebudowy, jak i wybudowanie drogi publicznej stanowią przeszkodę do jej zwrotu.

Pozostałe zarzuty skargi sprowadzają się do zakwestionowania stanowiska organów, że działka objęta żądaniem zwrotu jest położona w liniach rozgraniczających ul. [...]. Jednakże analiza materiału dowodowego zaprzecza twierdzeniu skarżących.

Z załączonych do akt sprawy map i szkiców (aktualnych, jak i z daty wywłaszczenia oraz decyzji lokalizacyjnej) wynika, że sporna działka położona jest w liniach rozgraniczających ul. [...].

Świadczą o tym także powołane przez organ dokumenty.

Wprawdzie w piśmie Urzędu W. z 30 listopada 2004 r. (k.73 akt adm.) zamieszczona jest wzmianka o jezdni serwisowej, jednakże w tym samym piśmie zawarte jest ustalenie, że nieruchomość położona jest w liniach rozgraniczających

ul. [...] i znajduje się na obszarze objętym decyzją lokalizacyjną nr [...]. Ponadto z żadnego innego dokumentu nie można wnioskować, aby na wywłaszczonej nieruchomości miała być urządzona jezdnia serwisowa. Nie zawierała takiej informacji decyzja lokalizacyjna. Również oględziny nieruchomości z udziałem m.in. dwojga skarżących: H. L. i B. L., nie potwierdziły, aby na spornej działce była urządzona jezdnia serwisowa (k.60 akt adm.).

Z kolei z pisma z 12 października 2005 r. dyrektora Zarządu Dróg Miejskich w W. wynika, że działka wywłaszczona została zgodnie z decyzją lokalizacyjną

nr [...] pod budowę ul. [...] i znajduje się w liniach rozgraniczających tej ulicy, a zajęta jest pod pas zieleni, chodnik i infrastrukturę podziemną. Znajduje to odzwierciedlenie także na mapie stanowiącej załącznik do pisma dyrektora Zarządu Dróg Miejskich w W. z 19 maja 2004 r.

Ponadto z pisma z 30 października 2006 r. Urzędu W.

- Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta wynika, że wywłaszczona nieruchomość położona jest w pasie drogowym ul. [...] (k.175 akt adm.). Do pisma dołączona została mapa z naniesioną linią rozgraniczającą ulicy. Ponadto pozostałe dowody powołane i omówione przez organy potwierdzają powyższe okoliczności. W tej sytuacji nie ma potrzeby ponownego ich omawiania.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że użyty w niektórych dokumentach zwrot "projektowana" linia rozgraniczająca, ma znaczenie dla uwzględnienia przebiegu tych linii w ewentualnym planie zagospodarowania, a więc oznaczenia ich w przyszłym planie zgodnie z faktycznym obecnym przebiegiem.

Odnośnie prawnego ustalenia linii rozgraniczających, to wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.)w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowaniu i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy terenu i zagospodarowania terenu, przy czym

1) lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji celu publicznego;

2) sposób zagospodarowania terenu i warunków zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy.

Natomiast przepis art. 66 ust. 2 poprzednio obowiązującej ustawy z 7 kwietnia 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139) stanowił, że ostateczne decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji, dla których do dnia wejścia życie ustawy nie wydano decyzji o pozwoleniu na budowę, traktuje się jak decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Oznacza to, że prawidłowo organ wskazał, że skoro na terenie, na którym znajduje się sporna nieruchomość, brak jest planu zagospodarowania przestrzennego, a obowiązuje decyzja lokalizacyjna, to jest ona traktowana na równi z decyzją o pozwoleniu na budowę.

Nietrafne są zarzuty skargi, że decyzje organów obydwu instancji zostały wydane na różnych podstawach prawnych. Podstawą prawną rozstrzygnięć były przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 i 2 oraz przepisy ustawy o drogach publicznych i rozporządzenie do tej ustawy (przytoczone niżej). Wprawdzie organ I instancji w uzasadnieniu decyzji powołał się na obowiązującą w dacie wywłaszczenia ustawę z 29 marca 1962 r. o drogach publicznych i uchwałę Rady Ministrów z 10 lutego 1971 r. w sprawie pasów drogowych dróg publicznych, jednakże przepisy te nie były podstawą rozstrzygnięcia. Zostały powołane celem wykazania, że w także w dacie wywłaszczenia obowiązywało pojęcie "pas drogowy". Wywód ten miał charakter informacyjno- historyczny.

Natomiast organ II instancji, definiując pojęcie linii rozgraniczających drogę, powołał się na obecnie obowiązujący przepis § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Nieuprawniony jest zarzut skarżących, że przepis § 195 rozporządzenia wyklucza zastosowanie tego aktu do drogi przy ul [...]. Otóż jak wynika z akt sprawy (i co podnieśli skarżący), nie została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę, lecz - jak wyżej już wskazano - jedynie decyzja lokalizacyjna. Zatem prawidłowo organ II instancji zastosował § 3 ust. 3 rozporządzenia.

Jako niezasadny należy uznać zarzut, że organy administracyjne nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym nie spowodowały nadesłania kompletnych akt wywłaszczeniowych. Z akt sprawy wynika, że organy poszukiwały akt wywłaszczeniowych. Zwracały się o nadesłanie tych akt m.in. do Archiwum Państwowego W., do Archiwum Akt Nowych, do urzędów. W wyniku tych poszukiwań - w ocenie Sądu - dokumenty niezbędne do rozstrzygnięcia wniosku o zwrot zostały zgromadzone. Skarżący nie precyzują, zresztą, jakich innych dokumentów brakuje, tak więc zarzut ma charakter ogólnikowy i dlatego nie może być skuteczny.

Mając powyższe na uwadze Sąd z mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.

-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak sentencji wyroku.