Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1106/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135, art. 133
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 15 zzs4 ust. 3, art. 31zq ust. 3, art. 31zo
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 par. 1, art. 11, art. 12, art. 77, art. 80 i art. 79a par. 1, art. 180
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 47
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 2 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] numer [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od kwietnia do maja 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...], numer [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.; dalej: "ustawa COVID-19), Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r., znak: [...] o odmowie prawa do zwolnienia J.K. z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenia chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od kwietnia 2020 r. do maja 2020 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z 20 kwietnia 2020 r., J.K. wniosła o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do 30 czerwca 2020 r., chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Analiza konta strony potwierdziła brak uzupełnienia prawidłowych dokumentów rozliczeniowych za okres od kwietnia 2020 r. do maja 2020 r., ze złożenia których nie była zwolniona.

Wobec niespełnienia przez stronę ww. warunku brak było podstaw do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek i decyzją z [...] r. znak [...] odmówiono J.K prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenia chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od kwietnia 2020 r. do maja 2020 r.

Pismem z 3 sierpnia 2020 r., strona wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od kwietnia do maja 2020 r., podnosząc, że nie złożyła dokumentów rozliczeniowych w terminie z uwagi na to, że nie wiedziała, iż nie jest zwolniona z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych. W kolejnym piśmie z 20 sierpnia 2020 r. zatytułowanym "Odwołanie" strona ponownie wskazała, że nie wiedziała o konieczności złożenia wymaganych deklaracji, podnosząc, że jest osobą niepełnosprawną II grupy inwalidzkiej. Z powodu zaistniałej sytuacji wywołanej pandemią nie wiedziała, że należy złożyć deklaracje w odpowiednim terminie. Nie mogła przy tym przybyć do ZUS oraz skontaktować się telefonicznie. Nie posługuje się także biegle w internecie.

Po ponownej weryfikacji złożonych dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych organ stwierdził, że strona prowadzi działalność gospodarczą od 9 lipca 2013 r. W dniu 6 lipca 2020 r. wpłynęły prawidłowe dokumenty rozliczeniowe za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r.

W wyniku ponownej analizy sprawy organ uznał, że strona nie spełnia warunków do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za kwiecień i maj 2020 r. Nie dopełniła bowiem obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych do 30 czerwca 2020 r., z którego nie była zwolniona. Organ powołując przy tym treść art. 47 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.) stwierdził, że jako osoba prowadząca działalność gospodarczą strona była zobowiązana do składania miesięcznych deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA jeśli podstawa składek była obniżona za okres choroby lub była zwolniona z opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.K. zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie organu, wnosząc o uwzględnienie skargi. Skarżąca podniosła, że nie dopełniła należytych obowiązków z powodu braku kontaktu fizycznego i telefonicznego wywołanego pandemią COVID 19. Wskazała, że jest osobą niepełnosprawną II grupy inwalidzkiej. Działalność kosmetyczną rozpoczęła od 9 lipca 2013 r. Traktuje pracę jak terapię – inaczej nie wyszłaby z domu. Zarobki ma niewielkie, posiada rentę socjalną, dzięki której może dokonywać opłaty i pozostaje na utrzymaniu rodziców, z którymi zamieszkuje. Strona podała, że jest w trudnej sytuacji finansowej.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. W uzasadnieniu wskazał, że z dużą ostrożnością należy też odnieś się do twierdzeń skarżącej o braku możliwości skontaktowania się z ZUS-em w związku z zaistniałą sytuacją epidemiczną. O ile bezpośredni - osobisty kontakt z konsultantami na salach obsługi klientów był utrudniony, to na pewno nie był niemożliwy. Czynne były wszystkie telefony, uruchomiono specjalne infolinie do obsługi spraw związanych z zapisami ww. ustawy, istniała też możliwość skierowania zapytania na piśmie.

Reasumując organ uznał, że skarżąca nie spełniła ustawowych warunków do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek za miesiąc kwiecień i maj 2020r. w związku z powyższym brak było podstaw faktycznych i prawnych do wydania decyzji o innej treści.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 t.j.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem.

Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej: jako "p.p.s.a.") – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem Sąd stwierdził, że decyzja ta narusza prawo ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymująca w mocy decyzję o odmowie skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy za okres od kwietnia 2020 r. do maja 2020 r. Organ podniósł, że skarżąca w terminie tj. do 30 czerwca 2020 r. nie dostarczyła dokumentów rozliczeniowych za kwiecień i maj 2020 r., ze złożenia których nie była zwolniona, w związku z tym nie ma prawa do zwolnienia. Dokumenty te, na co wskazał Zakład, zostały złożone 6 lipca 2020 r.

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ powołał m.in. art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19, w którym uregulowano tryb zaskarżenia decyzji o odmowie zwolnienia z opłacania składek. Ponadto w decyzji tej odwołano się do art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19, który w brzmieniu znajdującym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie stanowi, że płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres maj 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony za ten okres jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Jednocześnie zgodnie z art. 31zq ust. 3 powołanej ustawy z dnia 2 marca 2020 r. warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do 30 czerwca 2020 r.

Wskazać należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją w myśl art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Jest to o tyle istotne, ponieważ o uchyleniu zaskarżonej decyzji przesądziły stwierdzone przez Sąd uchybienia natury proceduralnej.

W niniejszej sprawie skarżąca nie kwestionowała faktu braku złożenia dokumentów rozliczeniowych w wymaganych terminie. Podnosiła jednak, że nie złożyła wskazanych dokumentów z uwagi na to, że nie wiedziała, iż nie jest zwolniona z obowiązku ich składania. Ponadto strona w pismach podnosiła, że jest osobą niepełnosprawną i posiada II stopień grupy inwalidzkiej. Z powodu zaistniałej sytuacji wywołanej pandemią nie wiedziała, że musi złożyć deklaracje w odpowiednim terminie. Nie mogła przy tym osobiście przybyć do ZUS oraz skontaktować się z organem telefonicznie. Nie posługuje się także biegle w internecie.

Analizując powyższe, podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto należy zauważyć, że stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Ze wskazanego przepisu wynika obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy i zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń lub wystąpienia do innych organów albo instytucji o zajęcie stanowiska w sprawie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

W niniejszej sprawie zastosowanie winien również znaleźć art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ winien uwzględnić także treść art. 9 k.p.a., stosownie do którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Istotne znaczenie ma w sprawie również art. 79a k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Oceniając postępowanie prowadzone przez organ rozpoznający wniosek strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek od marca do maja 2020 r., stwierdzić należy, że nie spełnia ono wymogów wynikających z wyżej powołanych przepisów. Należy podkreślić, że celem ustawodawcy wprowadzającego przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych było umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej. W tym czasie wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej zadbania o zaspokojenie środków podstawowej egzystencji, ale również dopełnienia formalności dotychczas im nieznanych, wprowadzonych nowymi regulacjami prawnymi, z których uprzednio nie korzystali.

W tych okolicznościach szczególne znaczenie ma wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę. Ponadto obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok NSA z 6 września 2001 r. sygn. akt V SA 44/01, LEX nr 50158, teza pierwsza wyroku NSA z 25 czerwca 1997 r. sygn. akt SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816).

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ w sposób rażący nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. W następstwie złożenia przez stronę wniosku z 20 kwietnia 2020 r. doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym, organ mając na uwadze zasadę informowania stron zawartą w powyższym przepisie, powinien był udzielić skarżącej należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m. in. o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ, kierując się treścią art. 9 k.p.a., powinien czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w sprawie, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku brakuje.

Tymczasem wbrew nakazowi wynikającemu z art. 9 k.p.a., organ nie poinformował strony o braku deklaracji rozliczeniowych mających wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

Nie wezwał strony do złożenia wymaganych dokumentów, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, i nie czuwał tym samym, aby strona nie poniosła szkody na skutek swojej niewiedzy prawnej. W aktach sprawy brak jest dowodów, które mogłyby świadczyć o tym, że organ podjął starania, by w porę poinformować skarżącą, że bez złożenia brakujących dokumentów jej wniosek nie będzie pozytywnie rozpatrzony. Skoro wniosek wpłynął do organu w dniu 20 kwietnia 2020 r., to organ miał wystarczająco dużo czasu, by dokonać wstępnej oceny wniosku. Jest to o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze przed 30 czerwca 2020 r., wówczas skarżąca miałaby możliwość dotrzymania terminu i złożenia wymaganej dokumentacji.

W następstwie wpływu wniosku organ winien był zweryfikować, czy jest on kompletny i czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne wniosku, przy czym zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. zobligowany był działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Niewątpliwie organ w niniejszej sprawie tej zasadzie uchybił, co ostatecznie spowodowało negatywne rozpatrzenie wniosku strony.

Wskazać należy, że organ I instancji przed wydaniem decyzji odmownej nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, co stanowi o naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a. Z dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie nie wynika, aby przed wydaniem decyzji odmownej z [...] r. organ umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sposób umożliwiający spełnienie formalnych wymagań wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek. W konsekwencji organ naruszył również obowiązek wynikający z art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Zgodnie z intencją ustawodawcy strona nie powinna zostać zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zostać zmuszona do kwestionowania decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie zaskarżania rozstrzygnięć (por. wyroki WSA: w Poznaniu z 19 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Po 211/21, w Szczecinie z 23 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 239/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www. orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: "CBOSA"). W niniejszej sprawie organ nie wyjaśnił stronie przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co skutkowało w stanie faktycznym sprawy wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącej.

Naruszenie wyżej wskazanych przepisów uniemożliwiło zatem skarżącej uzyskanie wiedzy, że nieprzedłożenie dokumentów rozliczeniowych w wymaganym terminie wyłączy jej prawo do uzyskania zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek od kwietnia do maja 2020 r. i w konsekwencji doprowadziło do negatywnego dla strony rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu, organ II instancji rozstrzygając w przedmiocie wniosku strony i odmawiając jego uwzględnienia z uwagi na niezłożenie wymaganych dokumentów rozliczeniowych w terminie, tj. do 30 czerwca 2020 r., nie odniósł się także w sposób wyczerpujący do argumentacji skarżącej. Uzasadnienie decyzji wydanej w niniejszej sprawie ma charakter lakoniczny i nie czyni zadość wymogowi z art. 107 k.p.a.

Wskazać także należy, że z art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że rozstrzygnięcie sądu musi znajdować oparcie w faktach prawidłowo udokumentowanych w aktach sprawy. Sąd zatem orzeka na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej, a stanowiącego podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z 27 lipca 2021 r. sygn. akt II GSK 774/21, LEX nr 3205560). Wobec powyższego Sąd nie może przyjąć za prawidłowe odwoływanie się przez organy do faktów niewynikających z akt sprawy. Zauważyć należy, że akta administracyjne przekazane Sądowi przez ZUS zawierają jedynie wniosek skarżącej dotyczący zwolnienia z obowiązku opłacania składek za marzec, kwiecień i maj oraz decyzje I i II instancji w zakresie odmowy zwolnienia za kwiecień-maj 2020 r., a także deklaracje rozliczeniowe przesłane przez skarżącą w dniu 6 i 7 lipca 2020 r. Akta administracyjne nie zawierają żadnego innego materiału dowodowego, na podstawie którego organ orzekał. Nie zawierają żadnego rozstrzygnięcia o zwolnieniu skarżącej z obowiązku opłacania składek za marzec 2020 r. Z akt spawy nie wynika także, czy skarżąca jakiekolwiek deklaracje składała, czy uczyniła to po terminie, czy też obowiązku takiego nie miała. O ile organ podnosi, że strona nie była zwolniona z obowiązku składania deklaracji, to okoliczność w tym zakresie nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Organ zobowiązany był wykazać w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że obowiązek składania dokumentacji wymaganej przepisami prawa ciążył na stronie i nie podlegała on zwolnieniu. Samo stwierdzenie organu, iż skarżąca miała obowiązek złożenia dokumentów rozliczeniowych za kwiecień i maj 2020 r. i powołanie treści przepisu art. 47 ustawy z dnia 13 października 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych jest niewystarczające. Okoliczności te powinny mieć oparcie w materiale dowodowym sprawy, które kolejno należało odnieść do konkretnych przepisów prawa i poczynić wywód, który pozwoli poznać stanowisko organu wraz z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Dopiero przedstawienie takich informacji, znajdujących odzwierciedlenie w aktach administracyjnych pozwoli na prawidłową kontrolę decyzji administracyjnych wydanych wobec skarżącej.

Jednocześnie podkreślić należy, że załączone przez organ do akt sprawy kserokopie dokumentów w postaci wniosku strony o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za marzec, kwiecień i maj, a także deklaracje rozliczeniowe przesłane przez skarżącą 6 i 7 lipca 2020 r. aby stanowiły dowodów w sprawie i mogły zostać uwzględnione w toku prowadzonego postępowania powinny posiadać urzędowe poświadczenie za zgodność z oryginałem. Tymczasem na wskazanych dokumentach brak było wymaganego poświadczenia.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z [...] r.

Ponownie rozpatrując sprawę organ przeprowadzi postępowanie zgodnie z wymogami wynikającymi z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, mając na uwadze, że skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu. Ponadto, uwzględniając cel zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, jakim jest zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego oraz trwający nadal stan epidemii, organ rozważy zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn² ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy, dodanych ustawą z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.). Wskazane przepisy nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepisy weszły w życie 16 grudnia 2020 r., lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii – Dz. U. poz. 491). Uwzględniając powyższą regulację w ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie miał na względzie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

is