Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1007/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 68 § 1 i § 2, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1,art. 191
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...]. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...]. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej K. K. kwotę [...]zł ( sto złotych [...] ) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta P., na podstawie art. 21 § 1 pkt 2, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: "O.p."), art. 1, 2, 3, 4, 5, 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 849 ze zm. – dalej: "u.p.o.ol.") oraz uchwały Nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] r. w sprawie podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Wlkp. Nr 177, poz. 3891 ze zm.) ustalił K. K. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2011 rok w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] stycznia 2013 r. K. K. złożyła informację w sprawie podatku od nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...] za 2013 rok, w której zadeklarowała do opodatkowania budynki mieszkalne o pow. 131 m2, dwa budynki niemieszkalne o pow. 19 m2 i 16 m2 oraz grunty pozostałe o pow. 400 m2. Do informacji załączono kopię postanowienia Sądu Rejonowego w P. z [...] r. sygn. akt [...] [...] o nabyciu spadku po zmarłej [...] r. M. G., będącej poprzednią właścicielką nieruchomości. Zgodnie z treścią postanowienia jedyną spadkobierczynią po zmarłej jest K. K.. Postanowienie to uprawomocniło się [...] listopada 2012 r. W dniu [...] kwietnia 2015 r. do organu podatkowego wpłynęło zawiadomienie Starosty [...] o zmianie w rejestrze gruntów, z którego wynika, że obecnym właścicielem opisanej nieruchomości jest K. K..

Postanowieniem z dnia [...] r. organ podatkowy wszczął postępowanie podatkowe.

W dniu [...] r. do organu podatkowego wpłynęło pismo K. K., w którym wyjaśniła, że podatek za lata 2010, 2011 i 2012 opłacał Z. G.. Podatniczka wskazała na okoliczność, iż zapoznała się z treścią decyzji Prezydenta Miasta P. nr [...] z [...] r., wydanej na Z. G., będącej dowodem w postępowaniu sądowym eksmisyjnym, a w której "nadano mu status właściciela". Ponadto powołała się na sprawę, w której rozstrzygał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu i w której odmówiono jej wydania kopii dokumentów dotyczących wyżej opisanej nieruchomości za lata 2010 - 2012, gdyż nie była stroną w postępowaniach podatkowych dotyczących tego okresu. Niezrozumiałym jest też dla K. K. to, że organ podatkowy wszczął postępowanie wobec niej, a nie Z. G. za lata 2010 - 2012.

Zdaniem organu podjęcie postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego za 2011 rok jest działaniem prawidłowym i zgodnym z przepisami prawa. W toku prowadzonego postępowania organ podatkowy ustalił, że K. K. nabyła prawo własności nieruchomości w drodze spadkobrania.

Stosownie do treści art. 924 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 poz. 121 ze zm. – dalej: "K.c."), spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Natomiast zgodnie z art. 925 K.c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Zatem w ocenie organu faktyczne nabycie praw do przedmiotowej nieruchomości przez podatniczkę nastąpiło z dniem śmierci M. G., tj. z dniem [...] r. W sytuacji zatem, gdy znany jest właściciel nieruchomości, organ podatkowy zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. ustala zobowiązanie w stosunku do niego. Co do osoby Z. G. organ zauważył, że nie jest on stroną przedmiotowego postępowania podatkowego.

W odwołaniu z [...] grudnia 2015 r. strona podniosła, że podatek od nieruchomości za lata 2010 - 2012 za nieruchomość położoną w P. przy ul. [...] ustalony został na Z. G. i przez niego został zapłacony. Z. G. decyzjami organu podatkowego został uznany za właściciela w/w nieruchomości. Ponadto w okresie od [...] kwietnia 2008 r. do [...] czerwca 2014 r. Z. G. mieszkał na opodatkowanej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 21 § 5 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 6 ust. 6 i 7 u.p.o.l., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że wymiar podatku od nieruchomości wobec K. K. został dokonany prawidłowo. Prawidłowe są ustalenia organu co do obowiązku podatkowego K. K. w podatku od nieruchomości za 2011 rok. Również prawidłowo ustalona została wysokość tego podatku.

Kolegium wskazało, że podnoszone przez odwołującą kwestie związane z wydaniem decyzji podatkowej wobec Z. G. i płaceniem przez niego podatku od przedmiotowej nieruchomości nie mają wpływu na obowiązek podatkowy w podatku do nieruchomości K. K.. Z akt sprawy wynika, że odwołująca w 2011 roku była właścicielem działki położonej w P. przy ul. [...], tym samym na niej ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości.

W skardze z dnia [...] maja 2016 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta Miasta P. dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2011.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nieruchomość położoną w P. przy ul. [...] nabyła w drodze sadowego postępowania spadkowego toczącego się od października 2008 r. do [...] października 2012 r. Postępowanie sądowe miało ustalić i wydać postanowienie w sprawie własności tej nieruchomości, ponieważ były dwa testamenty notarialne - skarżącej ze stycznia 1986 r. i jej brata Z. G. ze stycznia 2008 r. Sprawa sądowa zakończyła się [...] r., w wyniku której właścicielem nieruchomości została skarżąca. Skarżąca kwestionuje obciążenie jej podatkiem od nieruchomości za 2011 rok od nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]. W 2011 roku na nieruchomości tej mieszkał Z. G. i na niego wydana była decyzja wymiarowa w sprawie podatku od nieruchomości. W ocenie skarżącej, skoro Z. G. zapłacił podatek od nieruchomości za 2011 rok na podstawie ostatecznej decyzji podatkowej, brak jest podstaw do wydawania kolejnej decyzji zobowiązującej skarżącą do zapłaty tego podatku. Do skargi skarżąca załączyła decyzję Prezydenta Miasta P., ustalającą Z. G. wymiar podatku od nieruchomości za 2010 rok w kwocie [...]zł oraz dowód uiszczenia podatku za 2010, 2011 oraz 2012 rok.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przed przystąpieniem do oceny przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego wyjaśnienia wymaga, iż zgodnie z unormowaniami zawartymi w dziale IV Ordynacji podatkowej, to na organach ciąży obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, którym towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zgodnie z art. 121 § 1 O.p., postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W toku takiego postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 O.p.). Stosownie do art. 187 § 1 O.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest zatem zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, a także ich prawidłowa ocena. Dowodem w sprawie podatkowej jest przy tym wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, o ile nie jest to sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.). Oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ dokonuje natomiast na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie i pokrycie w zgromadzonych dowodach (art. 191 O.p.).

Analiza akt sprawy, w tym uzasadnień decyzji obydwu organów podatkowych prowadzi do wniosku, że powyższe normy prawne nie zostały zrealizowane w niniejszej sprawie. Organy podatkowe uchybiły powyższym zasadom, ze skutkiem prowadzącym do uchybienia przepisom prawa materialnego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że K. K. na skutek dziedziczenia po zmarłej w dniu [...] września 2008 r. M. G., z chwilą otwarcia spadku stała się właścicielem zabudowanej nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]. Okoliczność powyższa stwierdzona została postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] r. o sygn. akt [...] [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po M. G., a wiedzę o niej organ I instancji uzyskał w styczniu 2013 r., kiedy K. K. złożyła informację w sprawie podatku od nieruchomości wraz z odpisem postanowienia. Organ stwierdził zatem, że K. K. jako właściciel zabudowanej nieruchomości, jest podatnikiem podatku od nieruchomości i ciąży na niej obowiązek podatkowy w tym podatku za 2011 rok.

Tymczasem skarżąca zarówno do odwołania jak i do skargi przedłożyła decyzję nr [...] Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. ustalającą jej bratu Z. G. wymiar podatku od nieruchomości za 2010 rok w kwocie [...]zł. Jednocześnie skarżąca przedłożyła dowody, z których wynika, że podatek za lata 2010 - 2012 został uiszczony. Dodatkowo w skardze wyjaśniła, że postępowanie spadkowe toczyło się od października 2008 r. do [...] października 2012 r. ponieważ były dwa testamenty notarialne. W dniu [...] stycznia 2013 r. K. K. złożyła informację w sprawie podatku od przedmiotowej nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...] za 2013 rok wraz z kopią postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] października 2012 r. sygn. akt [...] [...] o nabyciu spadku po zmarłej w dniu [...] września 2008 r. M. G.. Zgodnie z treścią tego postanowienia, jedyną spadkobierczynią po zmarłej jest skarżąca. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu [...] listopada 2012 r.

Z przedłożonych przez skarżąca dokumentów i informacji można wywnioskować, że wymiar podatku od przedmiotowej nieruchomości za lata 2010 - 2012 został ustalony wobec Z. G., który został uznany za stronę postępowania, wobec którego organ podatkowy postanowieniem z [...] lutego 2011 r. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego za 2011 rok z tytułu podatku od nieruchomości i w konsekwencji wydał w dniu [...] marca 2011 r. decyzję.

Tak więc w świetle powyższego należałoby przyjąć, że organ podatkowy w latach 2010 – 2012 za jedynego właściciela, a przynajmniej posiadacza samoistnego, przedmiotowej nieruchomości uważał Z. G.. Z kolei ze skargi wynika, że skarżąca pozostawała w przekonaniu, że skoro decyzje kierowane były do Z. G., który podatek płacił, to na niej taki obowiązek nie ciążył. Dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia o nabyciu spadku po M. G. skarżąca w dniu [...] stycznia 2013 r. złożyła informację w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2013. W konsekwencji należałoby uznać, że skoro skarżąca w latach 2010 – 2012 nie była uważana przez organ podatkowy za właściciela, to nie ciążył na niej obowiązek składania deklaracji przewidzianej w przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Skoro zaś podatki za wspomniany okres uiszczał Z. G., to również należałoby przyjąć, że składał on stosowne deklaracje podatkowe.

W decyzjach wydanych w niniejszej sprawie powyższych okoliczności nie wyjaśniono.

W ocenie Sądu organy podatkowe nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny, nie dokonały prawidłowej analizy zgromadzonych w sprawie dowodów co do ich wiarygodności, nie wskazały faktów, które uznały za udowodnione oraz nie wyjaśniły podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podzielając stanowisko dotyczące ustalenia stanu faktycznego, a odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, że wymiar podatku od nieruchomości wobec K. K. został dokonany prawidłowo. Organ odwoławczy nie dokonał samodzielnych ustaleń czy ocen w przedmiocie spornej kwestii. Nie odniósł się do twierdzeń skarżącej i przedłożonych przez nią dowodów, ani nie zweryfikował ich w tym zakresie. Podkreślić należy, że rolą sądu administracyjnego nie jest ustalanie stanu faktycznego, ale ocena, czy organ prawidłowo poczynił ustalenia faktyczne w oparciu o reguły wskazane w procedurze podatkowej.

W decyzjach organów zabrakło refleksji nad faktem, że decyzje ustalające skierowano do różnych osób, które uznano za wyłącznych właścicieli tej samej nieruchomości w tym samym czasie. W konsekwencji, jeśli przyjąć za odpowiadające rzeczywistości twierdzenia skarżącej, podatek od nieruchomości miałby zostać ponownie uiszczony w tej samej wysokości przez skarżącą, mimo że został on już zapłacony przez inną osobę uznaną za właściciela w chwili orzekania przez organ. Tym samym organy dopuściły się naruszenia powołanych prze siebie przepisów prawa materialnego, stosując je mimo braku opisanych wyżej ustaleń faktycznych.

Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że w badanej sprawie organy nie wzięły pod uwagę przepisu art. 68 O.p., który dotyczy przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe (zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 21 § 1 pkt 2 O.p., a zatem powstających poprzez doręczenie decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania). W świetle przepisu art. 68 §1 O.p. zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Z kolei według art. 68 § 2 O.p. jeżeli podatnik :

1) nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego,

2) w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego,

zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Ewentualne zastosowanie w sprawie powyższych przepisów będzie mogło jednak nastąpić dopiero po wyjaśnieniu wątpliwości, na które zwrócono uwagę we wcześniejszych rozważaniach Sądu.

W tych okolicznościach Sąd podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ) orzekł jak w sentencji wyroku.