Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 185/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od środków transportowych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8 art. 9 art. 9 ust. 3 ust. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Protokolant Anna Świątek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za rok 2009 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Prezydent Miasta S., działając jako organ podatkowy I instancji w dniu 9 września 2010 r. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie określenia M.M. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za lata 2005 – 2010.

Decyzją z dnia [...] Nr [...]- wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 47 § 3 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.), art. 8, art. 9 i art. 11 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844, ze zm.) oraz uchwały z dnia 24 listopada 2008 r. Nr XXVIII/708/08 Rady Miasta Szczecin w sprawie podatku od środków transportowych - Prezydent Miasta Szczecin określił M.M. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za rok 2009 w kwocie [...].

Z uzasadnienia wskazanej decyzji wynika, że na podstawie posiadanych dokumentów oraz danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów Urzędu Miasta S. organ podatkowy ustalił, iż M.M., stosownie do przepisów art. 9 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest zobowiązany do zapłaty podatku od środków transportu w postaci samochodu ciężarowego o DMC od 15 ton o numerze rejestracyjnym [...] i przyczepy o DMC od 38 ton o nr [...]. W decyzji wyjaśniono, że obowiązek podatkowy w podatku od środków transportu ciąży na osobach, które są właścicielami tych środków transportowych. Podatek od środków transportowych płatny jest w dwóch ratach proporcjonalnie do liczby miesięcy,

w których istniał obowiązek podatkowy. Organ I instancji wskazał także, iż wobec niewykonania obowiązku podatkowego należało - na podstawie art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej - określić jego wysokość.

Jak wynika z akt administracyjnych, w trakcie postępowania podatkowego pełnomocnik podatnika zwrócił się do organu z wnioskiem o zawieszenie postępowania, wyjaśniając, że podatnik w 2003 r., pomimo figurowania w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako właściciel, sprzedał pojazdy będące przedmiotem opodatkowania, a w dniu 29 września 2010 r. wniósł powództwo do Sądu Rejonowego S., o ustalenie, iż nie jest już właścicielem. Wobec tego, zdaniem pełnomocnika strony, zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego stało się konieczne. Do wniosku załączono kopię pozwu.

Postanowieniem z dnia [...] organ podatkowy I instancji odmówił zawieszenia postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania

w podatku od środków transportowych za lata 2005-2010.

Pełnomocnik podatnika złożył zażalenie na ww. postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania podatkowego, a następnie pismem z dnia 31 października 2010 r. (data nadania przesyłki na poczcie: 18 listopada 2010 r.) - odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...]. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia podatnik zarzucił naruszenie:

- art. 9 ust. 1, 3 i 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędne przyjęcie, że obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych ciąży nie tylko na właścicielach środka transportowego, ale także na tych osobach, które po jego zbyciu nadal figurują w ewidencji pojazdów, gdyż nowy właściciel nie dokonał ich wyrejestrowania,

- art. 122 i 187 § 1 O.p., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia wyczerpującego postępowania w celu ustalenia czy podatnik jest właścicielem opodatkowanych pojazdów, czy też dokonał ich zbycia w 2003 r. - co zostało przez niego wskazane we wniosku o zawieszenie postępowania oraz w załączonym do niego pozwie.

W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik wskazał, że zgodnie z ustawą

o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych ciąży na właścicielach środków transportowych do końca miesiąca,

w którym nastąpiło przeniesienie własności. Podatek ten jest podatkiem majątkowym związanym z posiadaniem prawa własności. Najważniejszą okolicznością w sprawie jest to, że strona przestała być właścicielem środków transportowych, pomimo że nadal figuruje w rejestrze jako ich właściciel. W ocenie skarżącego, organ błędnie przyjął, że obowiązek podatkowy ciąży nie tylko na właścicielach, lecz także na tych, którzy nie są właścicielami pojazdów, ale figurują w ewidencji pojazdów. Zdaniem podatnika, art. 9 ust. 5 u.p.o.l. dotyczy nie takiej sytuacji, lecz sytuacji związanych z wyrejestrowaniem pojazdu z powodu jego kradzieży, zniszczenia, itp. Skutkiem tego było zaniechanie przeprowadzenia czynności zmierzających do ustalenia czy podatnik jest właścicielem przedmiotowych środków transportowych. Ponadto, w odwołaniu wskazano, że we wniosku o zawieszenie postępowania organ podatkowy uzyskał informację o możliwościach dowodowych w tym zakresie, bowiem załączono do niego pozew, w którym powoływano się na dowody z zeznań świadków, a organ podatkowy jest zobowiązany dążyć do dokonania ustaleń w sprawie poprzez przeprowadzenie dowodów, także wtedy, gdy strona nie wskazuje ich precyzyjnie.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...]Nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy na wstępie wyjaśnił - powołując się na art. 8 i 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - że obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych ciąży na tych osobach, które są właścicielami (współwłaścicielami) środków transportowych, z zastrzeżeniem, że jak właścicieli traktuje się jednostki organizacyjne, na które środek transportowy jest zarejestrowany (art. 9 ust. 2 u.p.o.l.).

Następnie, organ II instancji - odnosząc się do twierdzeń podatnika

o sprzedaży przedmiotu opodatkowania w 2003 r., a także do treści pozwu do sądu powszechnego przeciwko Gminie Miastu S. i zawartych w nim wniosków dowodowych (o przesłuchanie powoda i czterech innych osób wskazanych

z nazwiska i imienia), zwracając uwagę na fakt dalszego figurowania podatnika

w Centralnej Ewidencji Pojazdów - stwierdził, że nie zostało wykazane, na jakie okoliczności miałyby być przeprowadzone przesłuchania z zeznań świadków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało również, iż analiza przepisów art. 9 u.p.o.l. dowodzi, że obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych związany jest z własnością środka transportowego. Stwierdzono dalej, iż potwierdzeniem posiadania tytułu prawnego do pojazdu przez daną osobę jest rejestracja pojazdu zgodnie z przepisami Prawa o ruchu drogowym. W tym kontekście, organ odwoławczy zgodził się z podatnikiem, że wyrejestrowanie pojazdu powodujące wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych (art. 9 ust. 5 u.p.o.l.) ma miejsce w ściśle określonych sytuacjach, do których nie należy sprzedaż pojazdu (art. 78 Prawa o ruchu drogowym). Okoliczność zmiany właściciela pojazdu podlegającego opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych pozostaje bez wpływu na tę okoliczność. Organ odwoławczy wyjaśnił także, iż następstwem takiej zmiany powinno być tzw. przerejestrowanie pojazdu, czyli zarejestrowanie go na nowego właściciela i jednoczesne zgłoszenie zbycia pojazdu organowi rejestrującemu przez dotychczasowego właściciela. W konkluzji stwierdzono, że dowodzenie, iż strona nie jest właścicielem pojazdów podlegających opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych, bez jednoczesnego wyjaśnienia kto jest właścicielem pojazdu, nie ma znaczenia dla jego rejestracji.

Organ odwoławczy dalej zwrócił też uwagę, że podatnik nie podał komu sprzedał pojazdy, a pozew o ustalenie własności skierował zamiast przeciwko nabywcy, przeciwko Gminie S., która będąc jedynie organem ewidencyjnym nie rości żadnych praw wobec pojazdów. Odnosząc się do twierdzenia strony, iż to na organie ciążył obowiązek przeprowadzenia dowodów w celu ustalenia właściciela pojazdu, organ stwierdził, że z treści pozwu do sądu sporządzonego przez profesjonalnego pełnomocnika nie wynika, komu pojazdy zostały zbyte. Ponadto, zwrócono uwagę, że roszczenie cywilne zostało oparte na dowodzie z akt podatkowych, w których znajduje się informacja z ewidencji pojazdów o zarejestrowaniu pojazdów na M.M. Wobec nieprecyzyjnych oświadczeń strony w trakcie postępowania podatkowego i nieprawidłowego - zdaniem organu - sformułowania wniosków dowodowych w pozwie do sądu, w ocenie organu II instancji, prawidłowo postąpił organ I instancji opierając się na danych z ewidencji pojazdów i informacji Urzędu Miasta S. o figurowaniu w niej M.M. jako właściciela opodatkowanych pojazdów, gdyż dane te korzystają z domniemania prawdziwości jako dokument urzędowy (art. 194 O.p.). Organ nie dał wiary twierdzeniom strony, iż w 2003 r. doszło do zbycia opodatkowanych pojazdów nieznanym przez właściciela osobom, ani że nie doszło do ich wyrejestrowania z winy pracowników podatnika, argumentując, iż czynności tych mógł dokonać jedynie sam właściciel lub pracownicy wyłącznie na podstawie pełnomocnictwa, o którym strona nawet nie wspomina. W takim przypadku, w ocenie organu, mogło dojść co najwyżej do przekazania posiadania pojazdów innym osobom, bez przeniesienia ich własności. Taka okoliczność pozostaje zaś dla sprawy obojętna.

W rezultacie tego, organ odwoławczy uznał, że niewykazanie przez podatnika tych pojazdów do opodatkowania oraz niezapłacenie należnego podatku stanowiło podstawę dla organu podatkowego do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, zgodnie z art. 21 § 3 O.p.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie pełnomocnik M.M., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił jej naruszenie:

1) art. 187 § 1, art. 191, art. 121 § 1, art. 122 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej polegające na:

zaniechaniu uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i, w konsekwencji, przeprowadzenia przez ten organ wyczerpującego postępowania dowodowego, w celu ustalenia, czy podatnik jest właścicielem przedmiotowych pojazdów, czy też dokonał ich zbycia w roku 2003 (jak twierdził podatnik), co wynikało ze złożonego przez podatnika w dniu 29 września 2010 r. wniosku o zawieszenie postępowania oraz załączonej do niego kopii pozwu, w którym powołane były określone środki dowodowe; ponadto organ bezpodstawnie przyjął (str. 3 uzasadnienia decyzji), że występowanie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, zwalnia organ od przestrzegania dyrektyw wynikających z zasady prawny obiektywnej;

błędzie w ustaleniach faktycznych, polegającym na uznaniu, iż podatnik

w pozwie z dnia 25 września 2010 r. złożonym do Sądu Rejonowego S., nie wskazał okoliczności, jakie potwierdzać miały dowody z zeznań zawnioskowanych przez podatnika czterech świadków (pkt 5 pozwu), podczas gdy z pkt 5 petitum pozwu, a także z treści uzasadnienia pozwu, wyraźnie wynika, że świadkowie ci zostali powołani na okoliczność ustalenia, iż Skarżący zbył przedmiotowe środki transportowe w roku 2003, a także zaprzestał ich ubezpieczania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

bezpodstawnym przyjęciu, że podatnik winien wskazać organowi, komu sprzedał przedmiotowe środki transportowe, w sytuacji, gdy tenże podatnik w swojej korespondencji konsekwentnie stwierdza, iż nie wie, kto jest właścicielem tych środków. Zarzucono także, błędną ocenę prawną, że podatnik winien skierować ww. pozew (oparty na art. 189 KPC), przeciwko nabywcy pojazdów, zamiast przeciwko Gminie S., podczas gdy powództwo złożone przez podatnika w postępowaniu cywilnym miało za cel wykazanie, iż nie jest on właścicielem przedmiotowych pojazdów (powództwo o charakterze negatywnym - ustalenie nieistnienia prawa własności po stronie powoda), co powoduje, że nie musiał wskazywać, w tym postępowaniu, aktualnego właściciela/li pojazdów (w przeciwieństwie do powództwa pozytywnego, na które powołuje się SKO), tylko podmiot, który przypisując istnienie prawa pozytywnego po stronie podatnika, ustala podatek od środków transportu, w tym wypadku podmiot prowadzący ewidencję pojazdów, o którym mowa w art. 73 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515, ze zm.). Powództwo takie (negatywne) jest bowiem indyferentne prawnie dla potencjalnych podmiotów roszczących sobie prawo do tytułu własności, którego ustalenia - nieistnienia - domaga się Skarżący;

2) art. 194 § 3 w zw. z art. 235 O.p., poprzez jego niezastosowanie,

w sytuacji, gdy organ albo winien zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia powództwa cywilnego, albo też przeprowadzić dowody zawnioskowane przez Skarżącego w pozwie z 25 września 2010 r. na okoliczność ustalenia, czy podatnik zbył przedmiotowe pojazdy w roku 2003, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W obszernym uzasadnieniu skargi, pełnomocnik powołując się na przepisy prawa (ustawę o podatkach i opłatach lokalnych, Prawo o ruchu drogowym, Ordynację podatkową) oraz orzecznictwo sądów administracyjnych powtórzył dotychczasową argumentację, zmierzającą do wykazania, iż brak jest podstaw do obciążenia Skarżącego podatkiem od środków transportowych z uwagi jedynie na fakt widnienia podatnika w ewidencji pojazdów, wobec nieprzeprowadzenia przez organy podatkowe w sposób prawidłowy i wyczerpujący postępowania dowodowego w zakresie ustalenia właściciela oraz nieuwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania w sytuacji, gdy podatnik na podstawie art. 189 KPC o ustalenie tej kwestii wniósł pozew do sądu powszechnego. Zdaniem pełnomocnika, dla powstania obowiązku podatkowego w podatku od środków transportu decydujące znaczenie ma kto jest właścicielem pojazdów, a nie fakt iż nabywca nie dokonał ich zarejestrowania, czy też nie zawiadomił właściwego starosty o ich zbyciu w terminie 30 dni. Najważniejszą okolicznością dla rozstrzygnięcia sprawy jest to, że Skarżący przestał być właścicielem opodatkowanych pojazdów, co zamierza wykazać na drodze powództwa cywilnego, natomiast przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy organ oparł się jedynie na domniemaniu (art. 194 § 1 O.p.), że dane znajdujące się w ewidencji pojazdów o figurowaniu podatnika, jako właściciela przedmiotowych pojazdów, są prawdziwe, z pominięcie, zatem treści art. 194 § 3 O.p., który stanowi że przepisy § 1 i 2 art. 194 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom wymienionym w tych przepisach.

Ponadto w skardze zwrócono uwagę, że nieposiadanie przedmiotowych środków transportowych, przy braku dokumentów sprzedaży uniemożliwiającym ich wyrejestrowanie, doprowadzi do wydawania kolejnych decyzji w sprawie wymiaru podatku, nawet w odniesieniu do nieistniejących już środków transportu, co zdaniem pełnomocnika Skarżącego, stoi w sprzeczności z elementarnymi zasadami demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji).

Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego

w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Rozpoznając sprawę według kryterium legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu pomiędzy Skarżącym a organami podatkowymi jest obciążenie go za rok 2009 r. podatkiem od środków transportowych w postaci samochodu ciężarowego o DMC od 15 ton o numerze rejestracyjnym [...] i przyczepy o DMC od 38 ton o nr [...]. Skarżący kwestionuje zasadność obciążenia go przedmiotowym podatkiem, gdyż - w jego ocenie - obowiązek podatkowy nie istnieje, bowiem wymienione środki transportowe zostały sprzedane w 2003 r. Organy podatkowe przyjęły natomiast, że skoro środki te nie został wyrejestrowane, to obowiązek podatkowy nie wygasł i ciąży na skarżącym Podatniku.

Według składu orzekającego w sprawie, zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji należało uchylić, gdyż w postępowaniu administracyjnym doszło do istotnego naruszenia przepisów art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 194 § 3 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, które to przepisy zobowiązują organy podatkowe do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, do dopuszczenia jako dowód w sprawie wszystkiego co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a także do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący - którym to wymogom organ I instancji nie sprostał, zaś Kolegium nie dostrzegło tych nieprawidłowości.

Przechodząc do omówienia uchybień, jakich dopuściły się organy podatkowe w toku postępowania administracyjnego, na wstępie wskazać należy, że organy podatkowe rozstrzygając o obowiązku podatkowym, w pierwszej kolejności obowiązane są do ustalenia, co jest przedmiotem opodatkowania, kto jest podatnikiem, a następnie - w sposób wiarygodny i rzetelny - ustalić prawidłową wysokość podatku w oparciu o prawdziwe dane dotyczące przedmiotu opodatkowania.

W rozpoznawanej sprawie zakres przedmiotowy i podmiotowy sprawy określały przepisy art. 8 i art. 9 ww. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z obowiązującym w 2008 r. stanem prawnym, na podstawie art. 8 pkt 2 i 6 ustawy, opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegały "samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej równej lub wyższej niż 12 ton" (pkt 2) oraz "przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą równą lub wyższą niż 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego" (pkt 6). Natomiast, stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciążył na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Jak właścicieli traktowano również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, na które środek transportowy był zarejestrowany.

W przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności" (art. 9 ust. 3), natomiast w myśl ust. 5 tego artykułu, "obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu". Ponadto, zgodnie z art. 9 ust. 6 tej ustawy: "Podmioty, o których mowa w ust. 1, są obowiązane:

1) składać, w terminie do dnia 15 lutego właściwemu organowi podatkowemu, deklaracje na podatek od środków transportowych na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku,

2) odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia okoliczności mających wpływ na powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego, lub zmianę miejsca zamieszkania, lub siedziby - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tych okoliczności,

3) wpłacać obliczony w deklaracji podatek od środków transportowych - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy."

Stosownie do art. 11 ust. 1 omawianej ustawy, podatek od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, jest płatny w dwóch równych ratach, w terminie do dnia 15 lutego i do dnia 15 września każdego roku.

Odnosząc treść tych przepisów do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że organ podatkowy I instancji zasadnie wszczął z urzędu przedmiotowe postępowanie podatkowe, bowiem Podatnik – figurujący w Centralnej Ewidencji Pojazdów Urzędu Miasta S. jako właściciel ww. środków transportowych – w okresach objętych tym postępowaniem nie składał deklaracji podatkowych w podatku od środków transportowych, ani nie korygował takiej deklaracji. W wypisie z ww. ewidencji pojazdów, organ ewidencyjny wskazał, iż zapis dotyczący właściciela i jego pojazdów jest "aktywny", co pozwalało domniemywać, że Podatnik jest nadal właścicielem przedmiotowych pojazdów.

We wniosku o zawieszenie postępowania podatkowego pełnomocnik Podatnika wskazał jednak, że Podatnik sprzedał ww. środki transportowe w roku 2003, a wobec tego, iż figuruje on nadal w ewidencji jako ich właściciel, w dniu 29 września 2010 r. wniósł pozew do sądu powszechnego o ustalenie, że od 2003 r. nie jest już właścicielem tych środków. Podatnik uznał, że kwestia ustalenia, czy jest on właścicielem tych środków stanowi kwestię wstępną dla określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Do wniosku o zawieszenie dołączono kopię pozwu. Z treści tego pozwu wynika, że powód wnosił m.in. o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania powoda w charakterze strony oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z zeznań 4 świadków (wskazując ich dane osobowe i adresy) – na okoliczności związane ze sprzedażą ww. środków transportowych w roku 2003.

Organ podatkowy odmówił zawieszenia postępowania, uznając, iż: "opodatkowanie pojazdów podatkiem od środków transportowych nie zależy od treści rozstrzygnięcia sądowego, o które powództwo wniosła strona", a stanowisko to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy, po rozpoznaniu zażalenia Podatnika.

Stwierdzić więc należy, że decyzje podatkowe organów obu instancji zostały wydane na podstawie ww. danych, bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do zweryfikowania twierdzenia Podatnika o sprzedaży środków transportowych w roku 2003. Wprawdzie, Podatnik nie składał formalnego wniosku o przeprowadzenie takiego postępowania, jednak z jego wniosku o zawieszenie postępowania podatkowego i dołączonej kopii pozwu wynikało, że wnosi on, aby kwestia prawa własności pojazdów została ustalona w ww. postępowaniu sądowym, m.in. poprzez przeprowadzenie dowodu z zeznań Podatnika w charakterze strony oraz zeznań 4 wskazanych świadków.

Organ podatkowy, zobowiązany na podstawie ww. przepisów Ordynacji podatkowej m.in. do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, do dopuszczenia jako dowód w sprawie wszystkiego co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a także do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący - aby ustalenia na których oparta jest decyzja odpowiadały tzw. prawdzie materialnej (obiektywnej) - uzyskał więc informację o źródłach dowodowych, mogących mieć znaczenie dla ustalenia takiej prawdy. W takiej sytuacji, organ podatkowy powinien (także z urzędu) przeprowadzić takie dowody albo uwzględnić wniosek Strony o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania przed sądem cywilnym, zmierzającego do ustalenia, że powód nie jest właścicielem przedmiotowych środków transportowych. Bez znaczenia jest przy tym fakt, iż Podatnik reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien składać właściwe wnioski dowodowe.

Wprawdzie, dane z ewidencji pojazdów stanowią dokument urzędowy i zgodnie z art. 194 § 1 O.p. stanowią "dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone", a z wyciągu z ewidencji wynika, iż zapis, że wymienione w nim pojazdy stanowią własność M.M. jest nadal "aktywny", zatem oznacza to, iż taki zapis dokonany został w ewidencji w odpowiednim czasie (przy rejestracji pojazdów) i do czasu sporządzenia informacji (18.10.2010 r.) nie został on zmieniony ani wykreślony – wynika więc z niego domniemanie, że Skarżący jest właścicielem tych pojazdów. W art. 194 § 3 O.p. ustawodawca dopuścił jednak możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu.

Zdaniem Sądu, w sytuacji na którą powołuje się Podatnik, iż pojazdy zostały sprzedane w 2003 r., jednak nie posiada dokumentów potwierdzających ten fakt i nie jest w stanie wskazać ich nabywcy, a z tych powodów nie może dokonać ich wyrejestrowania, nie można ostatecznie rozstrzygać o jego obowiązku podatkowym związanym z własnością przedmiotowych pojazdów, nie podejmując próby zweryfikowania twierdzeń Podatnika. Przedwcześnie zatem zostało zakończone postępowanie podatkowe, bez podjęcia takich czynności wyjaśniających albo przed zakończeniem postępowania przed sądem cywilnym. Przedwcześnie również organ odwoławczy uznał, że pozew Podatnika został skierowany przeciwko niewłaściwemu podmiotowi (Gminie Miasto S., a nie nabywcy pojazdów), z nieprawidłowo sformułowanymi w nim wnioskami dowodowymi – w kwestiach tych bowiem powinien się jednak wypowiedzieć sąd cywilny.

Skoro prawo własności środka transportowego stanowi podstawową przesłankę powstania obowiązku podatkowego, zatem wyjaśnienie tej kwestii jest niezbędne do określenia podatnikowi zobowiązania podatkowego (właścicielowi takiego środka) – zobowiązania takiego nie można bowiem nakładać na podmiot, który nie jest właścicielem środka transportowego (lub przestał nim być, np. z powodu zbycia pojazdu albo utraty własności w inny sposób). Wskazać przy tym należy, że – zgodnie z art. 9 ust. 3 u.p.o.l. – w przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności, zatem od następnego miesiąca ciąży on na nabywcy tego pojazdu. O tym, na kim ciąży taki obowiązek decyduje więc fakt przeniesienia własności pojazdu i obciąża on aktualnego jego właściciela.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy niewątpliwe jest, że Skarżący nie wypełnił ciążących na nim obowiązków, tj. nie składał deklaracji podatkowej – jeżeli był w tym okresie właścicielem ww. środków transportowych, albo – jeżeli sprzedał te środki - nie powiadomił organu rejestracyjnego (ewidencyjnego) o zbyciu i nie skorygował deklaracji podatkowej. Skutki takich zaniedbań obciążają więc skarżącego Podatnika, jednak – w ocenie Sądu – organ podatkowy dla określenia zobowiązania podatkowego, w razie powstania wątpliwości co do istotnej przesłanki niezbędnej dla określenia tego zobowiązania, powinien podjąć próbę ich wyjaśnienia.

Przedwcześnie więc uznano w zaskarżonej decyzji, iż nie można dać wiary twierdzeniom strony, że w 2003 r. doszło do zbycia opodatkowanych pojazdów - skoro nie przeprowadzono w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego, poprzestając jedynie na ocenie stwierdzenia Podatnika, iż nie wie on, komu zostały te pojazdy sprzedane (co uniemożliwia ich wyrejestrowanie). Zdaniem Sądu, ocena prawdziwości twierdzenia Podatnika powinna być poprzedzona przeprowadzeniem stosownych dowodów, na co pozwala przepis art. 194 § 3 O.p.

Zgodzić się bowiem należy ze stanowiskiem Skarżącego, że nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawa byłoby takie stosowanie przepisów ustawy podatkowej, nakładające na Skarżącego (a także jego następców prawnych), nieograniczony w czasie obowiązek podatkowy od środków transportowych, których nie jest już właścicielem albo które już nie istnieją – wyłącznie w oparciu o dane z ewidencji pojazdów, kwestionowane przez Skarżącego, bez wyjaśnienia podnoszonej przez niego okoliczności zbycia przedmiotowych pojazdów (utraty prawa własności pojazdów).

Skoro zatem organ podatkowy odmówił zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania przed sądem cywilnym, to powinien z urzędu przeprowadzić postępowanie dowodowe, w szczególności poprzez przesłuchanie wskazanych przez Skarżącego w pozwie świadków, a także przesłuchanie Podatnika w charakterze strony – jeżeli wyrazi on na to zgodę.

Z powyższych względów, Sąd uznał, iż organy podatkowe nie zebrały materiału dowodowego w sprawie oraz nie wyjaśniły spornych okoliczności faktycznych i z tego powodu zaskarżona decyzja tego organu oraz organu I instancji uchybia prawu. Należało więc stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 194 § 3 i art. 210 § 4 O.p., które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem z prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych może wynikać, iż Skarżący nie był właścicielem pojazdów, a konsekwencji, że decyzja nie mogła być skierowana do niego.

Na podstawie przepisu art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej: p.p.s.a - Sąd wskazuje, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ przeprowadził ww. postępowanie dowodowe, w celu wyjaśnienia w sposób niewątpliwy, czy Skarżący jest właścicielem przedmiotowych pojazdów.

Wobec tego, że zaskarżona decyzja jak też poprzedzająca ją decyzja organu podatkowego I instancji wydane została z naruszeniem ww. przepisów postępowania podatkowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. O niewykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 152 p.p.s.a., a o kosztach postępowania, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.