Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 497/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2, art. 3 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 138 par. 1 pkt 2, art. 156 par. 1 pkt 2 i par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz /spr./ Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant asystent sędziego Justyna Rosińska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 481/10 w sprawie ze skargi P.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nieważności postanowienia prostującego oczywistą omyłkę pisarską oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 481/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę P.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], w przedmiocie nieważności postanowienia prostującego oczywistą omyłkę pisarską.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło nieważność postanowienia Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej tego organu z dnia [...] sierpnia 2008 r. o zmianie części decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie, nadbudowie i wymianie dachu poddasza do pełnej wysokości użytkowej w budynku mieszkalnym - willi miejskiej, wielorodzinnej, przewidzianej do realizacji na działce nr [...], ark. mapy [...], obręb [...], położonej w P. przy ul. [...].

W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu nieważnościowym było postanowienie z dnia [...] stycznia 2009 r. w którym Prezydent Miasta Poznania sprostował oczywistą omyłkę pisarską w opisanej wyżej decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2008 r. Zakres sprostowania obejmował: pkt 1.2 decyzji, gdzie zamiast wyrazów: "wskaźnik wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki - max 48% zabudowy działki wszystkimi obiektami kubaturowymi łącznie" powinno być "wskaźnik wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki - max 51% zabudowy działki wszystkimi obiektami kubaturowymi łącznie". Zamiast wyrazów: "szerokość elewacji frontowej: od ul. S. - max do 12,5 m" powinno być: "szerokość elewacji frontowej: od ul. S. - max do 13,5 m", zamiast wyrazów: "rodzaje dachów - dach stromy lub mansardowy, wysokość kalenicy równa wysokości kalenicy budynku przy ul. S." powinno być: "rodzaje dachów - dach stromy lub mansardowy, wysokość kalenicy do wysokości kalenicy budynku przy ul. S.".

W ocenie organu nie ulega wątpliwości, że wydane przez Prezydenta Miasta Poznania postanowienie narusza przepis 113 § 1 k.p.a., bowiem zakres sprostowania nie dotyczył sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w postaci błędu pisarskiego, rachunkowego, ale obejmował treść merytoryczną: zmianę wskaźnika powierzchni zabudowy, szerokości elewacji frontowej oraz zmianę rodzaju dachu. Przedmiotowe zmiany dotyczyły zatem treści merytorycznej decyzji - zmiany parametrów technicznych planowanej inwestycji, które wymagają sporządzenia analizy urbanistycznej. Nie stanowią one oczywistej omyłki pisarskiej i nie mogą być sprostowane w drodze postanowienia, ale powinny nastąpić w drodze zmiany decyzji o ustaleniu warunków zabudowy.

Na skutek wniosku P.R. o ponowne rozpatrzenie sprawy postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło decyzję własną z dnia [...] stycznia 2010r. w całości i stwierdziło nieważność postanowienia Prezydenta Miasta Poznania, nr [...], z dnia [...] stycznia 2009 r.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzja własna z dnia [...] stycznia 2010 r. podlegała, na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyleniu w całości w związku z wydaniem jej z rażącym naruszeniem prawa, albowiem stosownie do treści art. 126 w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. rozstrzygnięcie w sprawie nieważności postanowienia następuje w drodze postanowienia, a nie decyzji.

Nadto podniesiono, że wydane przez Prezydenta Miasta Poznania postanowienie rażąco narusza przepis art. 113 § 1 k.p.a., bowiem zakres sprostowania nie dotyczył sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w postaci błędu pisarskiego, rachunkowego, ale obejmował treść merytoryczną: zmianę wskaźnika powierzchni zabudowy, szerokości elewacji frontowej oraz zmianę rodzaju dachu. Przedmiotowe zmiany dotyczyły zatem treści merytorycznej decyzji, zmian parametrów technicznych planowanej inwestycji, które wymagają sporządzenia analizy urbanistycznej. Przedmiotowe zmiany nie stanowią oczywistej omyłki pisarskiej i nie mogą być wprowadzone do decyzji w drodze postanowienia prostującego treść decyzji, ale powinny nastąpić w drodze zmiany decyzji o ustaleniu warunków zabudowy.

Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego, że organ nie zbadał, czy nie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało, że jest on niezasadny, ponieważ postanowienie wydane na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. skutków takich wywołać nie mogło, bowiem z istoty swej nie prowadzi ono do dokonania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł P.R., zarzucając mu rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. i wnosząc o stwierdzenie jego nieważności, ewentualnie o jego uchylenie.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż stosownie do postanowień art. 127 § 3 k.p.a., w sprawie złożonego wniosku należało stosować przepisy dotyczące odwołań od decyzji, a więc ostatecznie sprawa winna być rozpatrzona i rozstrzygnięta w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem skarżącego wyłączną formą ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją w postępowaniu odwoławczym jest forma decyzji administracyjnej.

W ocenie skarżącego postanowienie organu odwoławczego jest dotknięte wadą nieważności, którą Sąd bada z urzędu. Dalej wskazano, że organ w zasadzie jednym zdaniem odniósł się do twierdzeń skarżącego podnosząc, że postanowienie wydane na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. nie prowadzi do dokonania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie. Tak wyrażone stanowisko, zdaniem skarżącego, należy przyjąć jako błędne, ponieważ postanowienie o sprostowaniu błędów i omyłek pisarskich w decyzji ma ten skutek, że po jego wydaniu decyzja musi być wykonywana stosownie do treści zgodnej ze sprostowaniem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu Sąd opisał instytucję stwierdzania nieważności decyzji i wskazał, że podziela pogląd organu, iż w niniejszej sprawie postanowienie Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] stycznia 2009 r. rażąco narusza prawo. Podniósł także, że podstawę prawną do wydania postanowienia z dnia [...] stycznia 2009r. stanowił art. 113 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może z urzędu albo na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Poprzez art. 126 k.p.a. powyższy przepis ma także zastosowanie do postanowień.

Nadto Sąd wskazał, że ustawodawca nie zdefiniował pojęć zawartych w art. 113 § 1 k.p.a. Stosując ten przepis należy mieć zatem na względzie potoczne znaczenie tych pojęć. W orzecznictwie sądowym przyjęto, że pod pojęciem "błędu pisarskiego" należy rozumieć widoczne wbrew zamierzeniu władzy niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, a pod pojęciem "innej oczywistej omyłki", rozumiemy omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władze, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa. Oczywistość błędu w rozumieniu analizowanego przepisu winna wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku.

W ocenie Sądu sprostowanie nie może zatem wykraczać poza granice określone tym przepisem i nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. W tej formie nie jest możliwe tego rodzaju ingerowanie w treść aktu administracyjnego, które co do zasady mogłoby się przyczynić do zmiany rozstrzygnięcia w sposób odbiegający od zawartego w akcie. Przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu administracji lub mylne zastosowanie przepisu prawnego. Ponadto jak zaznaczono dominuje pogląd, że nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie przewidzianym w art. 113 § 1 k.p.a. błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Niedopuszczalne jest również obejmowanie instytucją sprostowania omyłek popełnionych przez organ administracji publicznej w określeniu okoliczności mogących rzutować na ocenę legalności decyzji kończącej konkretne postępowanie.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę zakres sprostowania nie dotyczył sprostowania w postaci błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innej oczywistej omyłki, ale obejmował treść merytoryczną: zmianę wskaźnika powierzchni zabudowy, szerokości elewacji frontowej oraz zmianę rodzaju dachu. Nie można uznać, iż zmiana parametrów technicznych nowej zabudowy jest sprostowaniem omyłki. W istocie prowadzi ona do zmiany decyzji o warunkach zabudowy, co nie jest dopuszczalne w ramach postępowania mającego za przedmiot sprostowanie oczywistej omyłki.

Dlatego, zdaniem Sądu, organ słusznie uznał, iż postanowienie o sprostowaniu rażąco narusza prawo, ponieważ w niniejszej sprawie zachodzi oczywista sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy, a treścią przepisu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd wskazał, że jest on bezzasadny. Sąd podzielił przy tym pogląd organu, że w niniejszej sprawie należało uchylić decyzję organu I instancji, ponieważ wydana rozstała z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie przepis art. 126 k.p.a. wprost wskazuje, iż organ orzekając o nieważności postanowienia winien uczynić to w drodze postanowienia, a nie w drodze decyzji. Sąd podzielił również pogląd organu, iż skoro organ obowiązany był wydać postanowienie, a wydał decyzję, to rozpoznając środek odwoławczy organ winien uczynić to w formie przypisanej prawem. Zatem nie ulega wątpliwości, że organ w przedmiotowej sprawie postąpił prawidłowo. Wskazano także, że przepis art. 138 § 2 k.p.a. upoważnia organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zagadnienie dopuszczalności podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej może być zatem rozważane na płaszczyźnie postępowania wyjaśniającego (dowodowego), przeprowadzonego przez organ I instancji. Zatem skoro w niniejszej sprawie nie zachodziła konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego, to organ nie mógł wydać rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 138 § 2 k.p.a.

Z powyższych względów, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uzasadniałoby uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie wbrew wywodom skargi nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa.

Również zarzut naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. Sąd uznał za niezasadny, albowiem podstawą stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie stanowił art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc przesłanka nie mieszcząca się w katalogu art. 156 § 2 k.p.a. wskazująca na przesłanki negatywne stwierdzenia nieważności decyzji czy postanowienia.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł skarżący P.R., zaskarżając go w całości.

Jednocześnie, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zakwestionowanemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 3 § 1 i art.145 § 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania administracji publicznej i nierozpatrzenia zarzutów zawartych w skardze błędnie przyjął, że:

1) decyzję administracyjną można zmienić postanowieniem organu administracyjnego; Sąd I instancji nie zastosował środka określonego w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. mimo, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego było dotknięte wadą nieważności,

2) nie stwierdza się nieważności decyzji tylko z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a.; Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej interpretacji art. 156 § 2 k.p.a. nie zbadał, czy zaistniały przesłanki do uznania, że wadliwe postanowienie Prezydenta Miasta Poznania wywołało nieodwracalne skutki prawne.

Mając na uwadze powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący kasacyjnie wskazał, że Sąd I instancji nietrafnie przyjął, że w sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności postanowienia, stanowiące podstawę do wydania decyzji (postanowienia) stwierdzającej wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa. Wbrew wywodom Sądu, zdaniem skarżącego, przepis § 2 uprawnia, a wręcz nakłada na organ administracji publicznej obowiązek badania każdej decyzji, o której stanowi art. 156 § 1 k.p.a. w aspekcie nieodwracalności skutków prawnych przez nią wywołanych. Natomiast ustalenie, czy nie upłynął termin ograniczający stwierdzenie nieważności, musi być poczynione tylko w przypadku ujawnienia wad decyzji wskazanych w pkt 1, 3, 4 i 7 art. 156 § 1 k.p.a. W konsekwencji błędnej wykładni art. 156 § 2 k.p.a. Sąd I instancji nie zbadał, czy w sprawie istnieją przesłanki określone w art. 156 § 2 in fine k.p.a. Zauważono także, że w dniu [...] maja 2009 r. została wydana decyzja nr [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę oraz, że w oparciu o tę decyzję projekt został zrealizowany wcześniej od wystąpienia zainteresowanych o stwierdzenie nieważności postanowienia, że zainteresowani nie wnieśli środków prawnych w toku instancji – zarówno wobec postanowienia jak i decyzji o pozwoleniu na budowę.

W tych warunkach, w ocenie skarżącego, zachodzą przesłanki określone w art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. do stwierdzenia, że postanowienie Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] stycznia 2009 r. zostało wydane z naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W tej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowego nie wystąpiły. Tym samym należało rozpoznać sprawę w ramach zgłoszonych zarzutów kasacji. Te zaś, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie zasługiwały na uwzględnienie.

Zdaniem skarżącego wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, Sąd I instancji naruszył przepisy art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a., albowiem dokonując niewłaściwej kontroli legalności działania administracji i nie rozpoznając zarzutów podniesionych w skardze wadliwie przyjął, że decyzję można zmienić postanowieniem organu oraz, że nie stwierdza się nieważności decyzji tylko z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a. Nadto Sąd ten nie zbadał, w wyniku błędnej interpretacji przepisu, czy wadliwe postanowienie Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] stycznia 2009 r. nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych o jakich mowa w § 2 art. 156 k.p.a.

Zatem w niniejszej sprawie problem sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy w okolicznościach niniejszej sprawy organ mógł postanowieniem uchylić decyzję własną i orzec co do istoty oraz czy postanowienie Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] stycznia 2009 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., a w konsekwencji czy prawidłowo stwierdzono nieważność tego postanowienia, czy też należało stwierdzić jego wydanie z naruszeniem prawa.

Odnosząc się do pierwszego ze wskazanych problemów przypomnieć należy, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. Prezydent Miasta Poznania w trybie art. 113 § 1 k.p.a. z urzędu dokonał sprostowania wadliwie wpisanych wymagań dla nowej zabudowy dotyczących jej powierzchni, szerokości elewacji frontowej i rodzaju dachu w decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2008 r. zmieniającej decyzję z dnia [...] maja 2007 r., co doprowadziło do zmiany rozstrzygnięcia, a to w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie jest dopuszczalne. Okoliczność ta nie jest przez strony postępowania kwestionowana. Następnie, na wniosek M.M. i W.M., decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło nieważność powyższego postanowienia Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] stycznia 2009 r.

W tym miejscu wskazać należy, że sprostowania błędów pisarskich, rachunkowych lub innych oczywistych omyłek popełnionych w decyzjach, w trybie art. 113 § 1 k.p.a., należy dokonać w formie postanowienia, o czym wprost stanowi ww. przepis. Tego typu postanowienia mogą być także wzruszone, w przypadku wad materialnych, w trybie stwierdzenia nieważności. Stanowi o tym przepis art. 126 k.p.a. wskazując, że do postanowień od których przysługuje zażalenie stosuje się odpowiednio przepisy m.in. art. 156-159, z tym że zamiast decyzji o której mowa w art. 158 § 1 wydaje się postanowienie. Zatem z przepisu tego wynika, że stwierdzenie nieważności postanowienia winno być dokonane postanowieniem, bowiem przepis art. 126 k.p.a. jednocześnie z odesłaniem do norm dotyczących stwierdzenia nieważności (art. 156-159 k.p.a.) wprost określił prawną formę działania organu administracji – jest nim postanowienie. W tej sytuacji przyjąć należy, że stwierdzając nieważność postanowienia wydanego w przedmiocie sprostowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wadliwie zatytułowało wydane rozstrzygnięcie decyzją, podczas gdy – zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami – winno to być postanowienie. Zatem w okolicznościach tej konkretnej sprawy zaakceptować należy formę rozstrzygnięcia wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w dniu [...] marca 2010 r. na skutek wniosku P.R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. postanowienie, mimo że w treści rozstrzygnięcia uchylono decyzję własną z dnia [...] stycznia 2010 r. Należy bowiem mieć przede wszystkim na uwadze, jak już wyżej wykazano, że prawidłową formą stwierdzenia nieważności postanowienia jest, na mocy art. 126 k.p.a., postanowienie. Zatem wadliwe nazwanie orzeczenia decyzją, podczas gdy w istocie winno to być postanowienie i która to decyzja zawiera wszystkie niezbędne cechy postanowienia, nie może uniemożliwiać wydania kolejnego orzeczenia w prawidłowej już formie prawnej. Organ odwoławczy ma bowiem obowiązek usunięcia naruszenia prawa, którego dopuścił się organ I instancji przy wydaniu kontrolowanego orzeczenia. Zaś nieusunięcie dostrzeżonych wadliwości upoważniałoby do stwierdzenia, że orzeczenie organu II instancji także wydane jest w sposób naruszający prawo.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że to nie forma, lecz treść merytoryczna decyduje o tym, z jakim rodzajem aktu administracyjnego mamy do czynienia w konkretnej sprawie. Zatem wydanie w sprawie postanowienia, które mylnie nazwano decyzją, nie powoduje, że mamy do czynienia z decyzją. Podobnie bowiem jak w przypadku decyzji, nadanie mylnej nazwy postanowieniu nie zmienia jego charakteru prawnego. Jest to niewątpliwie postanowienie - zawiera minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania tego aktu jako postanowienia, co jest niekwestionowane w sprawie, tyle tylko, że mylnie nazwane i nieposiadające w pełni formy przewidzianej w art. 124 k.p.a. (porównaj: motywy do wyroków: NSA z dn. 16.02.2010 r., sygn. akt I OSK 574/09, NSA w Gdańsku z dn. 30.01.2003 r., sygn. akt II SA/Gd 316/00 oraz J. Borkowski [w] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. CH Beck, Warszawa 2011, str. 469).

W tej sytuacji uchylenie postanowieniem omyłkowo określonej formy działania organu, tj. decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie stanowi naruszenia prawa mogącego skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia, albowiem nie miało ono wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zaś zaskarżony akt administracyjny, w tym konkretnym postępowaniu został wydany w prawidłowej formie. Zatem nie można podzielić zarzutu skarżącego kasacyjnie, że uchylenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zaskarżonym postanowieniem decyzji własnej z dnia [...] stycznia 2010 r. będącej w istocie postanowieniem Sąd I instancji winien rozpatrywać w trybie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie ma bowiem żadnych podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Tym samym zastosowanie przez Sąd I instancji normy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, byłoby nieprawidłowe.

Na uwzględnienie nie zasługuje także twierdzenie skarżącego, że w sprawie zachodzą negatywne przesłanki do stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Poznania wydanego w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki. Jak wynika z treści skargi kasacyjnej jej autor nie kwestionuje ustalenia organu i Sądu I instancji, że przedmiotowe postanowienie Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] stycznia 2009 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Kwestią sporną jest zaś, czy w stosunku do tego postanowienia możliwe było stwierdzenie nieważności, podczas gdy, zdaniem skarżącego kasacyjnie, w stosunku do tego orzeczenia należało stwierdzić jedynie jego wydanie z naruszeniem prawa.

Nie można podzielić argumentu skarżącego, że postanowienie Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] stycznia 2009 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., a tym samym, iż nie można było stwierdzić jego nieważności z powodu zajścia przesłanki wskazanej w § 1 pkt 2 tego artykułu.

W związku z tym, że żadna ze stron postępowania nie kwestionowała, iż postanowienie Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] stycznia 2009 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, a więc zaistniała przewidziana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanka do stwierdzenia nieważności, to nie ma potrzeby rozważania tej kwestii. Zatem od razu należy się odnieść do problemu, czy w sprawie miała miejsce negatywna przesłanka do stwierdzenia nieważności tego postanowienia w postaci wywołania przez to rozstrzygnięcie nieodwracalnych skutków prawnych.

Przepis art. 156 § 2 k.p.a. stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Zaś w sytuacji, gdy nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej zobowiązany jest do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji (art. 158 § 2 k.p.a.). Przepisy te, jak już wyżej wskazano, na mocy art. 126 k.p.a. stosuje się odpowiednio do postanowień.

W doktrynie przyjmuje się, że interpretacja powyższej normy prawnej prowadzi do wniosku, że w przypadku ujawnienia każdej ciężkiej wady decyzji należy ustalić charakter skutków prawnych, które wywołała, natomiast dziesięcioletni okres odnosi się tylko do stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn wskazanych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 (porównaj: J. Borkowski, ww. Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, str. 619). Przeciwny pogląd Sądu I instancji w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotowy przepis nie precyzuje pojęcia nieodwracalnych skutków prawnych, jednakże powyższe zostało wyjaśnione przez piśmiennictwo i judykaturę. Na tej podstawie można przyjąć, iż pojęcie to winno być oceniane w kontekście możliwości działania jakie organ administracji posiada na podstawie przepisów obowiązujących w momencie rozpatrywania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji (porównaj: ww. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 2006, str. 732; wyrok NSA z dn. 20.04.1998 r., sygn. akt IV SA 1050/96, LEX nr 45938; wyrok NSA z dn. 19.02.2002 r., sygn. akt I SA 1796/00, LEX nr 81755, wyrok NSA z dn. 30.10.2007 r., sygn. akt I OSK 1700/06, LEX nr 420111). Nieodwracalność skutku prawnego wywołanego decyzją ma zatem miejsce wtedy, gdy przepisy procesowe nie upoważniają organów administracji do jego cofnięcia lub gdy wykonanie decyzji wywołało takiego rodzaju stan prawny lub faktyczny, że w świetle obowiązujących przepisów prawa nie jest możliwy powrót do stanu pierwotnego (B. Adamiak, glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r., sygn. akt III AZP 4/92, opubl. OSP z 1993 r., z. 5, poz. 104). Nie oznacza to, że jest to nieodwracalność absolutna, że mamy do czynienia z totalną niemożnością przywrócenia poprzedniego stanu prawnego w ramach całego porządku prawnego. Jest to nieodwracalność skutku prawnego względna w tym znaczeniu, że odwrócenie tego skutku jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej działającego w granicach obowiązywania norm prawa publicznego, w formach prawnych właściwych dla tej administracji i w trybie postępowania przypisanym tejże administracji. Decyzja wywoła wobec tego skutek prawny nieodwracalny wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji. Tak samo skutek prawny decyzji, który może być odwrócony na podstawie norm prawa prywatnego przez sąd, dla organu administracji publicznej - tylko ze względu na zakres jego kompetencji - będzie nieodwracalny. Przy czym nieodwracalne skutki prawne decyzji należy ograniczyć wyłącznie do jej bezpośrednich skutków w sferze prawa.

Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Kontrolowanym postanowieniem stwierdzono nieważność postanowienia wydanego w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji o zmianie części ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] maja 2007 r. o warunkach zabudowy. Tego typu akt administracyjny (postanowienie o sprostowaniu), co do zasady, już ze swej istoty nie wywołuje nieodwracalnych skutków prawnych. Przeszkodą do stwierdzenia nieważności przedmiotowego postanowienia, które w istocie merytorycznie zmieniało decyzję wydaną w przedmiocie warunków zabudowy, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, nie jest wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, albowiem uzyskanie tego typu decyzji nie jest nieodwracalne. Także kwestia zrealizowania inwestycji, jak zauważył sam skarżący kasacyjnie, nie stanowi przeszkody do stwierdzenia nieważności decyzji stanowiących podstawę jej realizacji. W tej sprawie organ administracji ma bowiem umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych form działania.

Zatem również przepis art. 156 § 2 k.p.a. nie został w sprawie naruszony.

W tej sytuacji stwierdzić należy, że kontrola przeprowadzona przez Sąd I instancji dokonana została prawidłowo, mimo jak wyżej zaznaczono częściowo błędnego uzasadnienia, co nie pozwala na uwzględnienie zarzutu naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Konsekwentnie przyjąć należy, że niezasadny jest także zarzut naruszenia zakwestionowanym wyrokiem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., albowiem nie stwierdzono innego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze, że podniesione przez skarżącego kasacyjnie zarzuty okazały się nieusprawiedliwione, przyjąć należy, że zakwestionowany wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesioną skargę kasacyjną.