Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2549/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: 116
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: 145 § 1 pkt 1 lit. a, 152
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Zaorska, Sędziowie sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), asesor WSA Konrad Aromiński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 września 2021 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz drugim członkiem zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2013 r. do lipca 2014 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz J. G. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A.G. pełnomocnik J.G. (dalej: "Skarżący", "Strona") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS", "Organ odwoławczy") z [...] września 2020 r. w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności Skarżącego oraz osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okresy: 12/2013 r. oraz 01 – 07/2014 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Postanowieniem z [...].11.2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej: "NUS", "Organ pierwszej instancji") wszczął wobec Skarżącego – członka zarządu "D." sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka") postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okresy: 12/2013 r. oraz 01 – 07/2014 r. oraz odsetek za zwłokę od powyższych zaległości, a także powstałe koszty egzekucyjne.

W następstwie ustaleń dokonanych w powyższym postępowaniu NUS decyzją z dnia [...].12.2019 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego – byłego członka zarządu Spółki za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okresy: 12/2013 r. oraz 01 – 07/2014 r. w łącznej kwocie głównej wynoszącej 3.632.975,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę łącznej wysokości 737.828.00 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 230.578,03 zł.

Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: przepisów postępowania – art. 121 § 1, art. 122. art. 125 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 i § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, ze zm., dalej: "O.p.") oraz prawa materialnego – art. 116 § 2 O.p.

DIAS decyzją z [...] września 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności, że 5-cio letni termin przedawnienia zobowiązań podatkowych Spółki za okresy: 12/2013 r. oraz 01 – 07/2014 r. zgodnie z art. 70 § 1 O.p. upłynął w przypadku niezaistnienia zdarzeń powodujących jego zawieszenie lub przerwanie z dniem 31.12.2019 r. Jednak bieg terminu przedawnienia zobowiązań Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okresy: 12/2013 r. oraz 01 – 07/2014 r. z dniem 27.07.2018 r. uległ zawieszeniu. Pismem z 7.08.2018 r., doręczonym w dniu 27.08.2018 r., NUS powiadomił spółkę, że z dniem 27.07.2018 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za okresy m.in. za 12/2013 r. oraz 01-07/2014 r., na skutek wystąpienia przesłanki wymienionej w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Z informacji uzyskanej od Organu pierwszej instancji wynika, iż postępowanie karne skarbowe nie zostało prawomocnie zakończone.

W ocenie Organu odwoławczego NUS prawidłowo wykazał, że Skarżący może ponosić odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okresy: 12/2013 r. oraz 01-07/2014 r. Strona pełniła bowiem funkcję Prezesa Zarządu Spółki w terminach płatności ww. zobowiązań, które upływały odpowiednio w okresie od 27.01.2014 r. do 25.08.2014 r.

Z dokumentów rejestrowych spółki wynika, że w dniu 14.10.2013 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników "D." Sp. z o.o., uchwałą nr 2 powołało Skarżącego na stanowisko prezesa zarządu. Na tą okoliczność Strona złożyła w dniu 23.10.2013 r. wniosek KRS-ZK – załącznik do wniosku o zmianę danych w KRS wskazując swoją osobę jako prezesa spółki.

KRS odmówił jednak dokonania wpisu z uwagi na to, że ww. został pozbawiony m. in. prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym lub spółdzielni wyrokiem Sądu Rejonowego w O. Wydział [...] Gospodarczy z dnia [...].11.2008 r., sygn. sprawy [...].

W ocenie DIAS brak wpisu do KRS nie stanowi przeszkody, aby Skarżący mógł ponosić odpowiedzialność solidarną za zaległości podatkowe. NUS stanął bowiem na stanowisku, że nieważność uchwały, w tym też uchwały powołującej daną osobę do pełnienia funkcji, musi być stwierdzona wyrokiem sądu. Jest on niezbędny do wykluczenia uchwały z obrotu, albowiem nieważność nie następuje z mocy samego prawa. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie takiego wyroku nie wydano uchwała, wywołuje skutki z chwilą podjęcia, a nie z chwilą wpisu do rejestru, który to wpis nie ma znaczenia na fakt pełnienia funkcji członka zarządu.

Zatem, w okresie, w którym powstały zaległości w podatku od towarów i usług za okresy: 12/2013 r. oraz 01-07/2014 r. Skarżący pełnił funkcję członka zarządu. Zarząd był wówczas dwuosobowy i wobec obu członków zarządu została orzeczona solidarna odpowiedzialność za zaległości podatkowe.

W związku z nieuregulowaniem przez Spółkę zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okresy: 12/2013 r. oraz 01-07/2014 r., które zgodnie z art. 51 O.p. stały się zaległościami podatkowymi. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. będąc wierzycielem zaległości podatkowych wystawił na Spółkę tytuły wykonawcze o nr: [...].

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ podjął szereg czynności zmierzających do wyegzekwowania zaległości podatkowych.

Odnośnie do zaległości z 12/2013 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego Spółki w [...] Bank S.A. oraz innej wierzytelności w P. sp. z o.o. Oba podmioty poinformowały o zbiegu egzekucji sądowej z administracyjną. W związku z czym NUS przekazał akta postępowania egzekucyjnego Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w P., który postanowieniem z dnia [...].05.2018 r. umorzył postępowanie egzekucyjne.

Natomiast w zakresie zobowiązań podatkowych za okresy 01-06/2014 r. postępowanie egzekucyjne poprzedzone było postępowaniem zabezpieczającym prowadzonym w oparciu o wystawione przez NUS zarządzenia zabezpieczające. Na ich podstawie organ dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunków bankowych prowadzonych przez [...] Bank S.A. oraz Bank [...] S.A., które nie zostały wykonane z uwagi na brak środków. Zarządzenia zabezpieczenia wraz z ww. zajęciami zabezpieczającymi doręczono Spółce w dniu 25.06.2015 r.

Dodatkowo organ dokonał wpisu hipoteki przymusowej w dziale IV Księgi Wieczystej [...] prowadzonej dla nieruchomości gruntowej położonej w województwie mazowieckim, stanowiącej własność Spółki.

W toku czynności zmierzających do dokonania czynności zabezpieczających ustalono, że Spółka nie prowadzi działalności pod wskazanym adresem. Właściciel lokalu poinformował o rozwiązaniu umowy najmu w dniu 10.10.2014 r.

Nie ustalono miejsca postoju pojazdów stanowiących własność spółki. Nie ujawniono także innego majtku.

Z informacji uzyskanej z ZUS wynikało, że Spółka aktualnie nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej. Nie ustalono także danych dotyczących biura rachunkowego Spółki.

Wszczęte w stosunku do majątku Spółki postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do wyegzekwowania należności przypadających na rzecz wierzyciela.

W związku z tym DIAS w Warszawie uznał, za prawidłowy wniosek NUS, że spełniona został druga przesłanka odpowiedzialności członka zarządu, tj. bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki w rozumieniu art. 116 § 1 O.p.

DIAS uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała okoliczność wyłączająca odpowiedzialność Strony. Wniosek o ogłoszenie upadłości, nie został w ogóle złożony, co potwierdza odpis pełny KRS nr [...] według stanu na dzień 25.06.2020 r. Według Organu odwoławczego stan niewypłacalności Spółki wystąpił z końcem lutego 2013 r. po nieuregulowaniu wymagalnych zobowiązań. Zaprzestanie regulowania przez Spółkę wymagalnych zobowiązań miało charakter trwały. Natomiast obowiązek do postawienia Spółki w stan upadłości nastąpił w połowie kwietnia 2013 r. zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 Prawo upadłościowe.

Dodatkowo według DIAS najpóźniej z końcem 2013 r. ziściła się przesłanka niewypłacalności Spółki wynikająca z przewagi zobowiązań spółki nad wartością jej majątku, co stanowi spełnienie warunków do ogłoszenia upadłości zgodnie z art. 11 ust 2 Prawo upadłościowe.

W ocenia DIAS na podstawie zgromadzonego materiału uprawnione jest stwierdzenie, że podstawy do ogłoszenia upadłości Spółki zaistniały jeszcze przed okresem, kiedy funkcję w zarządzie "D." Sp. z o. o. przyjął Skarżący. Stan ten utrzymywał się w czasie pełnienia funkcji przez Stronę. Nie ma to jednak wpływu na odpowiedzialności Strony za zaległości objętą niniejszą decyzją. Strona podejmując się pełnienia funkcji w zarządzie Spółki (powołanie w dniu 14.10.2013 r.) winna niezwłocznie zapoznać się z sytuacją zarządzanego podmiotu i złożyć wniosek o upadłość Spółki. Tak więc ww. z końcem października 2013 r. winien zgłosić wniosek o upadłość. Zgłoszenie takiego wniosku w tym czasie mogłoby zapobiec generowaniu kolejnych zaległości, rozporządzaniu posiadanymi zasobami niezgodnie z przepisami Prawa upadłościowego oraz dawało szansę – gwarancję chociaż częściowego zaspokojenia wierzycieli. Mimo spełnienia warunków wniosek taki nie został w ogóle złożony.

Poza tym Skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Tym samym zasadnym, według Organu odwoławczego jest przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zaszła żadna z przesłanek ekskulpacyjnych, uzasadniających odstąpienie od orzekania o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki.

Odnośnie do kolejnego z zarzutów DIAS stwierdził, że zarzut nieprawidłowego reprezentowania wspólnika na nadzwyczajnym zgromadzeniu Spółki był niezasadny, z uwagi na to, że Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa i nie wystąpił do sądu o stwierdzenie nieważności uchwały. W związku z powyższym DIAS uznał, że uchwała powołująca Skarżącego na prezesa zarządu jest aktem prawnym ważnym, prawidłowo podjętym i nie zawierającym wad prawnych.

NA koniec DIAS stwierdził, że Organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, które pozwoliło na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, jak i prawidłową jego ocenę. Organ podjął wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W związku z tym nie doszukał się naruszenia przepisów postępowania podczas postępowania I instancyjnego.

W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona sformułowała żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości, ewentualnie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Organu pierwszej instancji. Wniósł także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Strona podniosła zarzuty naruszenia:

1. art. 122, 123, 187 § 1, 191 O.p. poprzez niepodjęcie przez organ niezbędnych działań i niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, czego skutkiem było niezebranie, a w następstwie nierozpatrzenie całego materiału dowodowego potrzebnego do przeprowadzenia prawidłowego postępowania, w szczególności poprzez całkowite pozbawienie Skarżącego prawa do obrony (czynnego udziału strony w postępowaniu) i przeprowadzenie postępowania w sposób tendencyjny, ukierunkowany jedynie na wykazanie z góry założonej przez organ tezy, że Skarżący ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki, a to na skutek braku przeprowadzenia dowodów istotnych dla rozpoznania sprawy, w szczególności dowodu z przesłuchania strony w postaci Skarżącego oraz świadka – R.G., a tym samym uniemożliwienie Skarżącemu wykazania okoliczności i terminu w jakich Skarżący złożył rezygnację z pełnienia funkcji prezesa zarządu, wynikiem czego było uznanie przez organ wydający decyzję, iż Skarżący pełnił określoną w decyzji funkcję członka zarządu, co nie miało odzwierciedlenia w rzeczywistości;

2. art. 121 § 1 O.p. poprzez ograniczenie się organu do ustalenia wyłącznie faktów przemawiających za profiskalną wykładnią przepisów prawa, nakładając tym samym odpowiedzialność podatkową na osobę niespełniającą podstawowych kryteriów kwalifikujących go jako subsydiarny podmiot tej odpowiedzialności;

3. art. 116 § 1 O.p. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie polegające na przyjęciu, że Skarżący ponosi solidarną odpowiedzialność za zobowiązania Spółki, gdyż pełnił on funkcję prezesa zarządu Spółki, co miałoby wynikać tylko z danych ujawnionych w KRS oraz z faktu, że nie zapadł wyrok unieważniający uchwałę powołującą Skarżącego do pełnienia tej funkcji, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że uchwała powołująca Skarżącego do pełnienia funkcji członka zarządu była nieważna z mocy prawa i nie posiadał on legitymacji do pełnienia tej funkcji, gdyż został wobec niego prawomocnie orzeczony między innymi zakaz reprezentowania spółek handlowych, a skoro tak to nie mógł pełnić skutecznie funkcji prezesa zarządu w ogóle, a zatem także w okresie, za jaki została na niego przeniesiona odpowiedzialność za zaległości podatkowe;

4. art. 116 § 2 O.p. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, tj. przyjęcie odpowiedzialności Skarżącego pomimo niewykazania dowodów na istnienie pozytywnej przesłanki odpowiedzialności Skarżącego, czyli faktycznego pełnienia przez niego obowiązków prezesa zarządu w czasie powstawania zaległości podatkowych Spółki;

1. art. 118 § 1 w zw. z art. 21 § 1 pkt. 2, oraz art. 210 § 1 pkt 2 i art. 212 O.p. poprzez brak zastosowania art. 118 §1 O.p. i utrzymanie w mocy decyzji Organu pierwszej instancji, chociaż została ona wydana po upływie pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa Spółki, a to na skutek powiązania ustalenia odpowiedzialności Skarżącego li tylko z terminem wydania zaskarżonej decyzji (grudzień 2019 r.), a nie z jej faktycznym doręczeniem Skarżącemu (2 styczeń 2020 r.), które to zdarzenie nastąpiło po upływie pięcioletniego terminu co powinno doprowadzić do uchylenia decyzji Organu pierwszej instancji;

2. art. 252 § 4 kodeksu spółek handlowych przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nierozpoznanie podniesionych przez Skarżącego zarzutów nieważności uchwały powołującej tego na stanowisko prezesa zarządu, mimo, że uchwała nr 2 z dnia 14.10.2013 r. powołująca Skarżącego do pełnienia funkcji prezesa zarządu była w sposób oczywisty sprzeczna z prawem, gdyż po pierwsze wobec Skarżącego przed podjęciem tejże uchwały, tj. w dniu 5.11.2008 r., a zatem na pięć lat wcześniej, na mocy wyroku Sądu Rejonowego w O. [...] Wydziału Gospodarczego, sygn. akt [...], Skarżący został pozbawiony prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni i po drugie na nadzwyczajnym zgromadzeniu spółki w dniu 14 października 2013 r., wspólnik Spółki, spółka M. była nieprawidłowo reprezentowana przez R.G., a więc zgromadzenie wspólników nie było władne do podjęcia tej uchwały.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu za zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego Spółki D. Sp. z o. o. z tytułu podatku od towarów i usług.

Na wstępie dokonując kontroli skarżonej decyzji Sąd stwierdza, co nie jest przedmiotem sporu, że organ wydając skarżoną decyzję spełnił wymaganie wynikające z art. 108 § 2 pkt 3 w zw. z art. 108 § 3 O.p. Ponadto ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że zgodnie z art. 118 O.p. organ mógł wydać decyzję o odpowiedzialności Skarżącego jako byłego członka zarządu za zobowiązania podatkowe Spółki, gdyż nie upłynęło 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa. Przedawnieniu nie uległo również zobowiązanie podatkowe Spółki D. Sp. z o. o.

Przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu można podzielić na pozytywne i negatywne. Przesłankami pozytywnymi są: pełnienie funkcji członka zarządu w czasie, gdy powstała zaległość podatkowa spółki oraz bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Przy czym, ile ciężar udowodnienia przesłanek pozytywnych spoczywa na organie podatkowym, o tyle w odniesieniu do przesłanek negatywnych ciężar dowodu spoczywa na podmiotach potencjalnie odpowiedzialnych, jako osobach trzecich.

Sąd zatem w pierwszej kolejności musi poddać kontroli okoliczność zaistnienia w niniejszej sprawie wskazanych powyżej przesłanek pozytywnych, których udowodnienie spoczywa na organie. Zdaniem Sądu organy wykazały spełnienie przesłanki pozytywnej, tj. bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki.

Organy nie wykazały natomiast ziszczenia się drugiej z przesłanek, tj. że Skarżący pełnił funkcję członka zarządu w czasie, gdy powstała zaległość podatkowa Spółki D. Sp. z o. o.

W tym miejscu należy zauważyć, że w ocenie organów Skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki D. Sp. z o. o. w terminach płatności zobowiązań, które upływały odpowiednio w okresie od 27.01.2014 r. do 25.08.2014 r., gdyż w dniu 14.10.2013 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników "D." Sp. z o. o., Uchwałą nr 2 powołało J.G. na stanowisko Prezesa Zarządu. Na tą okoliczność J.G. złożył w dniu 23.10.2013 r. wniosek KRS-ZK - załącznik do wniosku o zmianę danych w KRS wskazując swoją osobę jako prezesa Spółki.

Podkreślić jednak należy, że J.G. został pozbawiony m. in. prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym lub spółdzielni wyrokiem Sądu Rejonowego w O. Wydział [...] Gospodarczy z dnia [...].11.2008 r., sygn. sprawy [...]. Skarżącego skazano za czyn z art. 297 § 1 kodeksu karnego a więc za przestępstwo wskazane w art. 18 § 2 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.).

Zgodnie z art. 18 § 2 k.s.h. "Nie może być członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, likwidatorem albo prokurentem osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisach rozdziałów XXXIII-XXXVII Kodeksu karnego oraz w art. 585, art. 587, art. 590 i art. 591 ustawy".

Odnotować należy, że zagadnienie niedopuszczalność - z mocy prawa - pełnienia funkcji w organach spółek handlowych wywołuje kontrowersje w zakresie skutków jakie wywołuje prawomocny wyrok karny zarówno w doktrynie prawa handlowego jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Organ w skarżonej decyzji przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.05.2019 r., sygn. akt II FSK 1832/17 w którym sąd stwierdził, że nawet w przypadku, gdy uchwała zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia narusza przepisy prawa, lecz nie zostanie zaskarżona na podstawie przepisów Kodeksu spółek handlowych i nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy sąd, to będzie ważna i w pełni skuteczna wywołując skutki prawne. W powyższym wyroku NSA odwołał się do analogicznego podglądu wyrażonego w uchwale Sądu Najwyższego z 18.09.2013 r. III CZP 13/13.

Zwrócić jednak należy uwagę na konsekwencje wynikając z powyższego stanowiska. Jak słusznie bowiem wskazuje się w doktrynie prawa handlowego "Przyjęcie konieczności stwierdzenia prawomocnym wyrokiem nieważności uchwały zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia) powołującej piastuna spółki ma w praktyce negatywne konsekwencje. Można bowiem wówczas przyjąć, że do czasu prawomocnego orzeczenia sądowego osoba pozbawiona prawa pełnienia funkcji może ją pełnić, zaś w sytuacji gdy uchwała nie została zaskarżona wcale, powinna ona być respektowana, niezależnie od naruszenia zakazu sprawowania funkcji przez określone w przepisie osoby. W konsekwencji należałoby uznać za ważne czynności prawne dokonane przez takich wadliwych piastunów, co pozostaje w sprzeczności z [...] orzecznictwem sądowym" – (Wajda Dominika, Prawomocne skazanie za przestępstwa określone w art. 18 § 2 k.s.h. a pełnienie funkcji w organie spółki kapitałowej).

Ponadto, "Zaakceptowanie poglądu zaprezentowanego przez Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 13/13 oznacza zgodę na pozbawienie znaczenia kontroli sprawowanej przez sąd rejestrowy. Jak wskazuje się w literaturze, w świetle tego orzeczenia "nie powinno już ulegać wątpliwości, że sądy rejestrowe nie mogą odmówić dokonania wpisu w rejestrze na podstawie uchwały sprzecznej z ustawą, dopóki nie zapadnie orzeczenie stwierdzające jej nieważność". Możliwość badania ważności uchwał stanowiących podstawę wpisu stanowi zaś, w moim przekonaniu, jedną z najważniejszych gwarancji dla uczestników obrotu, że uchwały naruszające ustawę nie kształtują stosunków prawnych. Szczególnie widoczne jest to w razie wystąpienia najpoważniejszych wad uchwał wpływających, zdaniem niektórych, na ich nieistnienie." (Dąbrowska Justyna, Zaskarżanie uchwał zgromadzeń spółek kapitałowych (monografia).

Również w orzecznictwie Sądu Najwyższego można wskazać prezentowanie odmiennego poglądu niż w uchwale III CZP 13/13. Przykładem może być postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2020 r. (I UK 263/19) w którym stwierdzono: "Zgodnie z art. 18 § 2 k.s.h. nie może być członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, likwidatorem albo prokurentem osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisach rozdziałów XXXIII-XXXVII Kodeksu karnego. Prawomocne skazanie za przestępstwo wymienione w art. 18 § 2 k.s.h. sprawia, że osoba zainteresowana piastowaniem funkcji określonych w tym przepisie nie posiada zdolności do ich pełnienia. Skutki te wynikają ex lege z wydania prawomocnego wyroku skazującego. Przepis art. 18 § 2 k.s.h. wyłącza zdolność do pełnienia funkcji członka zarządu, którego to skutku w żaden sposób nie może, nawet tymczasowo (tj. do czasu stwierdzenia nieważności), "konwalidować" uchwała zgromadzenia wspólników spółki kapitałowej, powołująca osobę skazaną na funkcję członka zarządu".

W ocenie Sądu zasadna jest zaprezentowana w powyższym postanowieniu wykładnia art. 18 § 2 k.s.h. Nie można bowiem akceptować z punku widzenia ratio legis ww. przepisu sytuacji, w której skutek wynikający z bezwzględnego zakazu sprawowania funkcji piastuna spółki jest de facto wyłączony wolą zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia). Zważyć bowiem należy, że zakaz sprawowania określonych funkcji w spółkach przez osoby skazane prawomocnym wyrokiem za określone czyny zabronione wskazane w art. 18 § 2 k.s.h ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa obrotu gospodarczego. Bezpieczeństwo obrotu gospodarczego nie zapewnia bowiem sytuacja w której skuteczne prawnie czynności podejmuje osoba skazana prawomocnie za przestępstwa np. wyłudzenia kredytu, łapownictwo, pranie brudnych pieniędzy czy inne przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu i interesom majątkowym w obrocie cywilnoprawnym. Tak osoba, w świetle stanowiska wyrażonego w przywoływanej uchwale SN, mogłaby być dalej piastunem spółki tylko dlatego, że nie została zaskarżona uchwała którą zgromadzenie wspólników (walne zgromadzenie) wyłączyło działanie zakazu wynikającego z art. 18 § 2 k.s.h.

Zauważyć także należy, że konsekwencją przyjęcia stanowiska SN wyrażonego w uchwale III CZP 13/13 i następnie przez NSA w przywołanym przez organ wyroku na gruncie rozstrzyganej sprawy byłoby uznanie za niezasadne wezwanie Spółki "D." Sp. z o. o. do usunięcia przeszkody do dokonania wpisu poprzez złożenie uchwały w sprawie wyboru nowego Prezesa Zarządu wraz z ponownie wypełnionymi i podpisanymi urzędowymi formularzami, a także wzorem podpisu w terminie 14 dni pod rygorem odmowy wpisu. Jak wskazał bowiem Sąd Rejonowy, z informacji uzyskanej z Rejestru Dłużników Niewypłacalnych J.G. został pozbawiony m. in. prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym lub spółdzielni wyrokiem Sądu Rejonowego w O. Wydział [...] Gospodarczy z dnia [...].11.2008 r., sygn. sprawy [...]. (postanowienie Sądu Rejonowego dla W. w W. z dnia [...].11.2013 r.).

Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu Skarżący nie mógł być członkiem zarządu Spółki D. Sp. z o. o. ze względu na zakaz wynikający z art. 18 § 2 k.s.h. a podjęta Uchwała nr 2 Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników "D." Sp. z o. o., nie "konwalidowała" powyższej sytuacji.

Sąd pragnie zatem wyraźnie podkreślić, że organ naruszył art. 116 § 1 O.p. poprzez błędne uznanie, że w sprawie wykazana została przesłanka pozytywna odpowiedzialności Skarżącego.

Na marginesie rozstrzyganej sprawy należy zauważyć, że nie dokonano wpisu Skarżącego jako Prezesa Spółki D. Sp. z o. o. nie zachodzi zatem konieczność ochrony dobrej wiary osoby trzeciej działającej w zaufaniu do wpisu ujawnionego w KRS.

Zdaniem Sądu podstawą odpowiedzialności Skarżącego może być jedynie faktyczne pełnienie funkcji członka zarządu. Zgodnie bowiem z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem osoba, która faktycznie pełniła funkcję członka zarządu w okresie, w którym powstały zobowiązania podatkowe, nie może powoływać się na okoliczność, że nie mogła pełnić tej funkcji z uwagi na zakaz wynikający z art. 18 § 2 k.s.h. (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2020 r. (II FSK 2185/18); wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2020 r. (II FSK 2184/18), wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 stycznia 2016 r. (I SA/Gd 432/15). W skarżonej decyzji organ nie przedstawił jednak dowodów na faktyczne pełnienie funkcji członka Prezesa zarządu Spółki D. Sp. z o. o. przez Skarżącego.

Mając zatem na uwadze brak wykazania tzw. pozytywnej przesłanki odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 § 1 O.p. Sąd nie dokonał oceny tzw. przesłanek negatywnych. Warunkiem bowiem orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej ze spółką osoby trzeciej jest wykazanie przez organ tzw. przesłanek pozytywnych.

Z tych powodów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przy zastosowaniu art. 152 p.p.s.a. oraz zasądził zgodnie z art. 200 p.p.s.a. na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego odpowiadającą kwocie uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 500 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł ustalone na podstawie na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz opłata za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielnie pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.