Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1299/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 34 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2011r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... kwietnia 2010r. nr ... w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia ... lipca 2009r., nr ...; 2. uchyla postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ... Oddziału w W. Inspektoratu w O. z dnia ... października 2008r., nr ... w części dotyczącej tytułu wykonawczego o nr ..., z dnia ... sierpnia 2002r.; 3. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych ... Oddział w W. (Inspektorat w O.) w dniu ...08.2002 r. wystawił wobec Z. B., zam. w J., przy ul. [...] tytuły wykonawcze, w tym tytuł wykonawczy o nr: ..., którym objął zaległości, z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiąc .... Klauzula wykonalności została nadana tytułowi wykonawczemu w dniu ...11.2002 r.

W dniu ...11.2002r. Zobowiązany złożył wniosek o restrukturyzację, posiadanych zaległości, w związku z czym do czasu wydania decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego (decyzja nr ... z dn. ..03.2004r.) organ egzekucyjny nie podejmował czynności w celu realizacji tytułu wykonawczego.

W dniu ...09.2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., działając jako organ egzekucyjny m.in. na podstawie wystawionego i przesłanego mu do realizacji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ... Oddział w W. (Inspektorat w O.) tytułu wykonawczego o nr: ..., zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę z dnia ...09.2008 r. nr ... i nr ..., które skierował do firm: "..." i "..." Sp. z o.o. z siedzibę w J., przy ul. [...], podjął próbę zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę Z. B.

Zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę u ww. pracodawców zostały doręczone zobowiązanemu w dniu ...09.2008 r. Z adnotacji zamieszczonej w ww. tytule wykonawczym wynika, że w dniu ...09.2008r. został wysłany zobowiązanemu za pośrednictwem poczty odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego.

Pismem z dnia ...09.2008 r. Zobowiązany wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie na podstawie tytułu wykonawczego nr ..., podnosząc:

1/ zarzut wykonania egzekwowanego obowiązku;

2/ braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia;

3/ zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego

i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie (zawieszenie) czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania złożonych zarzutów.

Z uwagi na konieczność uzyskania ostatecznego stanowiska wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w trybie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o zajęcie przez wierzyciela stanowiska w kwestii złożonych przez zobowiązanego zarzutów.

Wierzyciel, po dokonaniu analizy rozliczeń składek na koncie płatnika (tj. Z. B.), postanowieniem z dnia ...10.2008r. nr ... (które zobowiązanemu doręczył w sposób zastępczy - tj. w trybie art. 44 Kpa) ustosunkował się do złożonych przez zobowiązanego zarzutów w tym. dot. ww. tytułu wykonawczego o nr ... z dnia ...08.2002r. i odrzucił zarzut dot. wykonania obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym oraz braku doręczenia upomnienia w skarżonej sprawie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela wyrażonego w postanowieniu z dnia ...10.2008r., nr ...), w dniu ...11.2008 r. wydał postanowienie nr ..., w którym za bezzasadne uznał podniesione przez zobowiązanego zarzuty wykonania obowiązku, w tym objętego tytułem wykonawczym o nr ...; jak również zarzut braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia w skarżonej sprawie oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Następnie tj. postanowieniem z dnia ...06.2009r., nr ... Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził nieważność postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia ...11.2008r. nr ... wydanego po rozpatrzeniu złożonych zarzutów, w tym dot. tytułu wykonawczego o nr ...., jako że wydane zostało z naruszeniem prawa (tj. art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a. oraz art. 65 Kpa).

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. w oparciu o postanowienie wierzyciela z dnia ...10.2008r. nr ..., którego stanowiskiem był związany w kwestii wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, wydał w dniu ...07.2009r. postanowienie nr ..., w którym za bezzasadny uznał zarzut dotyczący wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym o nr ... z dnia ...08.2002r., ponadto za bezzasadny uznał zarzut braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę.

W dniu ...07.2009r. (data stempla pocztowego) Z. B. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w W. zażalenie na ww. postanowienie. Zażalenie uzupełnił pismem z dnia ...08.2009r.

Skarżący w zażaleniu, jak i w złożonym do niego uzupełnieniu, zakwestionował prawidłowość wydanego przez wierzyciela (ZUS) postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela odnośnie uprzednio złożonych zarzutów, w tym dot. ww. tytułu wykonawczego. W szczególności Skarżący zarzucił, iż wydane przez wierzyciela (ZUS) postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela nie spełnia kryteriów prawidłowego ustosunkowania się wierzyciela do zarzutów dłużnika bowiem, zdaniem Strony wierzyciel, nie może zbiorczo ustosunkowywać się do złożonych zarzutów, musi to uczynić konkretnie, tj. winien odnieść się szczegółowo do każdego zarzutu, odnosząc się do konkretnego tytułu wykonawczego. Ponadto Skarżący stwierdził, iż jedynie w odniesieniu do kilku tytułów wykonawczych otrzymał postanowienie ZUS zawierające stanowisko wierzyciela. Nie otrzymał natomiast ustosunkowania się ZUS do każdego z pozostałych zarzutów, przez co pozbawiony został możliwości zaskarżenia stanowiska wierzyciela w tych sprawach.

Postanowieniem z dnia ... kwietnia 2010 r. nr ... Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia ... lipca 2009 r. nr ....

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., organ egzekucyjny -Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. słusznie uznał za bezzasadny zarzut dotyczący wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym o nr: ...

Zgodnie bowiem z brzmieniem z art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego w O.) w kwestii rozpatrywania zarzutu dot. wykonania obowiązku zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt. 1 ustawy egzekucyjnej związany jest stanowiskiem wierzyciela. Wierzyciel (Zakład Ubezpieczeń Społecznych ... Oddział w W.) po dokonaniu analizy rozliczeń na koncie płatnika na dzień ...10.2008r. i stwierdzeniu istniejącego nadal zadłużenia z tytułu składek na Ubezpieczenie Społeczne i Fundusz Pracy za okres objęty tytułem wykonawczym o nr: ..., wydał na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowienie nr ... z dnia ...10.2008 r. o odrzuceniu zarzutu dotyczącego wykonania obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny jest związany w tym zakresie stanowiskiem wierzyciela i nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów .

Organ wskazał, iż wypowiedź wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt. 1 tej ustawy jest wiążąca również dla organu odwoławczego, sprawującego równocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. Uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 ustawy egzekucyjnej) nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 34 § 1 cytowanej ustawy.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., słusznie za bezzasadny został uznany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. zarzut dot. braku uprzednio doręczonego zobowiązanemu upomnienia w zaskarżonej sprawie (tj. o nr ...). Z akt sprawy wynika bowiem, iż ZUS z nałożonego przez ustawodawcę obowiązku powiadomienia Strony o nieuregulowaniu w terminie należności wywiązał się, gdyż upomnieniem nr ... z dnia ...08.2002r. (doręczonym w dniu ...08.2002r.) dokonał powiadomienia Strony w tym przedmiocie (odbiór ww. upomnienia potwierdziła księgowa T. W.).

Organ wyjaśnił, iż stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutu braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia nie jest dla organu egzekucyjnego wiążące, zatem zarzut ten organ egzekucyjny obowiązany jest rozpoznać w oparciu o posiadany materiał dowodowy sprawy, nie zaś tylko o stanowisko wierzyciela.

Ponadto, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., zarzut dot. zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, tj. zajęcie wynagrodzenia za pracę w firmach; "..." Sp. z.o.o. i "..." Sp. z. o.o. słusznie został uznany za bezzasadny przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., bowiem argumentacja Skarżącego, iż w sytuacji, gdy na nieruchomości stanowiącej jego własność została na rzecz ZUS ustanowiona hipoteka przymusowa kaucyjna, która jego zdaniem w sposób wystarczający zabezpiecza roszczenia wierzyciela, prowadzenie postępowania egzekucyjnego i dokonywanie w jego ramach zajęć praw majątkowych jest równoznaczne z zastosowaniem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle obowiązujących przepisów, hipoteka przymusowa kaucyjna nie jest zaliczana do środków egzekucyjnych, bowiem nie mieści się w katalogu środków egzekucyjnych, które ustawodawca enumeratywnie wymienia w art.1 a pkt. 12 ustawy egzekucyjnej. Zatem, ustanowienie hipoteki przymusowej kaucyjnej na nieruchomości stanowiącej własność (współwłasność) zobowiązanego nie stanowi przeszkody prawnej do prowadzenia w tym samym czasie postępowania egzekucyjnego na podstawie prawidłowo wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego oraz stosowania w jego ramach środków egzekucyjnych przewidzianych przez ustawodawcę, w celu wyegzekwowania zaległości.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, iż organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne w oparciu o kryterium art. 7 § 1 ustawy egzekucyjnej, a wybór środka egzekucyjnego, zastosowanego w konkretnym przypadku powinien być dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku bez potrzeby stosowania kolejnych środków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny powinien zrezygnować ze środków najbardziej uciążliwych dla zobowiązanego, jedynie wtedy gdy osiągnięcie celu egzekucji jest możliwe przy wykorzystaniu innych środków egzekucyjnych. Z treści powyższego przepisu wynika zasada, iż najmniej uciążliwa dla zobowiązanego jest egzekucja z pieniędzy, a egzekucja z nieruchomości jest środkiem najbardziej uciążliwym. Z uwagi na powyższe, organ egzekucyjny nie przystąpił do przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości, na której uprzednio wierzyciel ustanowił hipotekę przymusową kaucyjną, lecz zastosował inne, mniej uciążliwe dla zobowiązanego środki egzekucyjne, tj. w pierwszej kolejności zastosował egzekucję z pieniędzy a następnie egzekucję z rachunku bankowego. Ponieważ zastosowane środki egzekucyjne okazały się nieskuteczne, a egzekucja administracyjna z nieruchomości, zgodnie z art. 110 § 1 ustawy egzekucyjnej, może zostać przeprowadzona jeżeli zastosowanie innych środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawienie nie było możliwe lub okazało się nieskuteczne, zastosował kolejny środek egzekucyjny (poprzedzający egzekucję z nieruchomości) tj. egzekucję z wynagrodzenia za pracę.

Ze względu na powyższe, oraz mając na uwadze fakt, iż zastosowany środek egzekucyjny nie spowodował dla zobowiązanego żadnych negatywnych następstw w postaci pogorszenia sytuacji materialnej, bowiem zajęcia wynagrodzenia nie zostały zrealizowane, gdyż obaj pracodawcy poinformowali o istniejącej przeszkodzie w realizacji przedmiotowych zajęć, (Strona nie pobiera żadnego wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji Prezesa w obu Spółkach) zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego należy, zdaniem organu, uznać za bezzasadny.

W ocenie organu na uwzględnienie nie zasługuje również argumentacja Strony przytoczona w zażaleniu, przemawiająca jej zdaniem za koniecznością umorzenia prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego.

Dalej organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż postanowienie z dnia ...10.2008r., o nr ... wydane przez ZUS... Oddział w W. Inspektorat w O., zawierające stanowisko wierzyciela w sprawie złożonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone m.in. na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego zostało doręczone Stronie w sposób zastępczy tj. w trybie art. 44 Kpa. Przesyłka awizowana, w dniu ...11.2008 r. wróciła nie podjęta do nadawcy z adnotacją: "nie podjęto w terminie".

Odnośnie natomiast twierdzenia Strony, iż tym samym pozbawiona została prawa do zaskarżenia postanowień ZUS, zawierających stanowisko wierzyciela w sprawie złożonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne organ zauważył, iż zgodnie z art. 83c ust.2 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137 ze zm.), od postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela, wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego zażalenie nie przysługuje.

Ustosunkowując się do argumentacji Strony, powołanej w złożonym zażaleniu, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone w ww. sprawie nie jest prowadzone prawidłowo, gdyż ZUS nie odniósł się szczegółowo do każdego zarzutu, lecz "zbiorczo" uznał zarzuty za bezzasadne, a ponadto postanowienie ZUS nie spełnia kryteriów prawidłowego ustosunkowania się wierzyciela do zarzutów dłużnika, bowiem ZUS powinien wskazać kiedy konkretnie doręczył zobowiązanemu upomnienie w odniesieniu do konkretnego tytułu wykonawczego" - Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż wydane przez ZUS postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela nie podlegają zaskarżeniu, zatem prawidłowość ich wydania nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia przez Dyrektora Izby Skarbowej jako organu nadzoru nad organem egzekucyjnym. Organ stwierdził, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych w postanowieniu z dnia ....10.2008r. nr ... zawierającym stanowisko wierzyciela wymienił tytuły wykonawcze, co do których zajmuje stanowisko w sprawie złożonych zarzutów oraz w sposób szczegółowy uzasadnił swoje stanowisko, tj. wskazał jak rozliczył dokonane przez Stronę skarżącą wpłaty oraz jaką część zaległości pokryły te wpłaty oraz ile pozostało jeszcze do zapłaty. Jak również ustosunkował się do zarzutu braku doręczenia upomnień w skarżonych sprawach tj. wskazał: kiedy konkretnie doręczył Stronie wyszczególnione upomnienia w odniesieniu do konkretnych tytułów wykonawczych. Rozstrzygnięcie powyższe, zdaniem organu, nie miało jednak decydującego wpływu na prawidłowość wydanego przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia w kwestii zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt.7 u.p.e.a (tj. braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia), bowiem w tej kwestii organ egzekucyjny nie jest związany stanowiskiem wierzyciela. Organ podkreslił, że zarzut ten organ egzekucyjny rozpoznaje na podstawie posiadanej dokumentacji (tj. załączonego do tytułu wykonawczego potwierdzenia odbioru upomnienia). Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 27 § 3 u.p.e.a. do tytułu wykonawczego wierzyciel dołącza dowód doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podaje w tytule wykonawczym podstawę prawną braku tego obowiązku.

Ponieważ z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, iż złożone przez Stronę zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego dot. wykonania egzekwowanego obowiązku, braku doręczenia upomnienia w skarżonej sprawie oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego zgłoszone na podstawie art. 33 pkt. 1, 7 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są bezzasadne - Dyrektor Izby Skarbowej w W., zgodnie z art. 34 § 4 cytowanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego, postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.

W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... kwietnia 2010 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze wskazał, że podtrzymuje zarzuty zgłoszone w zarzutach na postępowanie egzekucyjne oraz w innych pismach składanych w postępowaniu egzekucyjnym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.). Sąd rozpoznając skargę dokonuje analizy prawnej przepisów, które były lub powinny być podstawą decyzji, ale także korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W., poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. oraz postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawierające stanowisko wierzyciela powinny być uchylone, lecz z przyczyn innych niż podniesione w skardze.

Skarżący zgłaszając zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym podniósł, że obowiązek egzekwowany na podstawie tytułu wykonawczego nr ... został wykonany, bowiem składki na ubezpieczenie społeczne między innymi za okres objęty tym tytułem wykonawczym zostały przez niego zapłacone przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w trzech transzach, w dniach: [...] r. w łącznej kwocie ...zł., wyczerpując w całości zobowiązanie objęte tytułem wykonawczym nr ...

Skarżący podniósł również zarzut nie doręczenia mu upomnienia oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Katalog okoliczności, które mogą stanowić podstawę zarzutów zgłaszanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. Zarzuty podniesione przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym odpowiadają okolicznościom wymienionym w art. 33 pkt 1, 7 i 8 ustawy. Art. 33 ustawy pkt 1,7 i 8 stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

Zgodnie z art.34 § 1 ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Art.34§2 ustawy stanowi, że na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie.

Zasada wyrażona w art.34§2 ustawy nie ma zastosowania w stosunku do postanowień wydawanych w postępowaniach egzekucyjnych, w których wierzycielem jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Stosownie bowiem do przepisu art. 83 c ust.2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1685, z późn. zm.) od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje.

Zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. i organ nadzoru - Dyrektor Izby Skarbowej w W. byli w kwestii zarzutu wykonania egzekwowanego obowiązku związani stanowiskiem wierzyciela - ZUS, a dłużnikowi nie przysługiwało prawo zaskarżenia tego stanowiska.

Rozpoznający sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 maja 2008 r.w sprawie o syg.akt II FSK 456/07, zgodnie z którym:

"prawo do kontroli prawidłowości niezaskarżalnego odrębnie postanowienia ZUS daje zobowiązanemu dopiero na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym art. 135 ustawy p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że "Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia". Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 22 lutego 2006 r. sygn. akt I FSK 614/05 Lex 250265, że analizując zakreślony wyżej problem w kontekście powyższej regulacji dojść można do niewątpliwej konstatacji, iż pojęcie "sprawy", jakim posługuje się cyt. wyżej przepis, jest pojęciem niedookreślonym. Prawodawca bowiem w żaden sposób go nie zdefiniował. W konsekwencji oznacza to, że jego zakres wymaga ustalenia na potrzeby każdego indywidualnego przypadku. Innymi słowy, w ustawie p.p.s.a. brak jest dostatecznych przesłanek, które pozwalałyby zbudować uniwersalną definicję "sprawy". Mając wszakże na względzie poglądy zarówno doktryny, jak i judykatury za w pełni uprawniony uznać należy pogląd, że analizowane tu pojęcie rozumieć należy szeroko. U podstaw takiego wniosku spoczywa fakt, iż pojęcie "sprawy", jakim operuje przywołany wyżej przepis, niewątpliwe różni się od pojęcia "sprawa administracyjna". Jest bowiem od niego szersze. Spostrzeżenie to pozwala zatem przyjąć, że obejmuje ono wszelkie te postępowania i wydane bądź zapadłe w nich rozstrzygnięcia (także akty i czynności) administracyjne, bez względu na to czy były one zaskarżalne w toku instancji, które poprzedzając zaskarżone, warunkowały dokonaną w nim konkretyzację stosunku prawnego podlegającego rozstrzygnięciu. Innymi słowy, granice sprawy, o której mowa w ww. przepisie p.o.p.s.a., wyznacza w istocie rzeczy istota stosunku administracyjnoprawnego podlegającego załatwieniu danym, skarżonym, rozstrzygnięciem (aktem lub czynnością) administracyjnoprawnym (por.: T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Praw. LexisNexis, W-wa 2005 r., str. 25-26; 434-435). "

Przyjmując powyższy pogląd Sąd dokonał kontroli postanowienia ZUS z dnia ... października 2008 r. nr ... zawierającego stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych przez dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym i stwierdził, że postanowienie to jest wadliwe w części dotyczącej odrzucenia zarzutu dotyczącego wykonania obowiązku egzekwowanego na podstawie tytułu wykonawczego nr ... Zgodnie z cyt. wyżej przepisem art. art.34 § 1pkt 1 ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Z przepisu tego należy wyprowadzić obowiązek wierzyciela przedstawienia stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. Nieprawidłowe wypełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisu art.34§1 ustawy.

Jak wynika z treści tytułu wykonawczego nr ..., na podstawie którego prowadzona jest przeciwko dłużnikowi egzekucja, jako rodzaj należności objętych tytułem wykonawczym wskazano składki na FP i FGŚP (pkt 31 tytułu), czyli składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie ... zł. Są to składki za lipiec 2001 r.

W załączniku do upomnienia nr Up ... jako zadłużenie za lipiec 2001 r. wymienione zostały, określone jedną kwotą ... zł składki na F.P. i F.G.Ś.P.

Natomiast w postanowieniu z dnia ... października 2008 r. wierzyciel stwierdził, że w wyniku analizy rozliczeń na koncie płatnika na dzień ... października 2008 r. stwierdzono zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie ... zł. oraz na Fundusz Pracy w kwocie ... zł.

Odnosząc się do rozliczenia wpłat dokonanych przez dłużnika ZUS wyjaśnił, że wpłaty dłużnika w łącznej kwocie ... zł zostały rozliczone zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, wypłaconych zasiłków z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego, zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych wychowawczych oraz kolejności zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze i pokryły całość zadłużenia na ubezpieczenie zdrowotne.

Dalej Zakład wskazał, że na koncie płatnika nadal istnieje zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy objęte wskazanymi tytułami wykonawczymi, w tym tytułem nr .... Wierzyciel nie zajął stanowiska w kwestii objętego tytułem wykonawczym ... zadłużenia z tytułu składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Składki te nie zostały wymienione ani jako zapłacone, ani jako obciążające konto płatnika. Takie stanowisko wierzyciela nie pozwala na ocenę czy zadłużenie z tytułu składek na FGŚP istnieje , a jeżeli tak to w jakiej wysokości . Ponadto, wobec określenia jedną kwotą zadłużenia z tytułu składek na FP i na FGŚP, brak odniesienia się przez wierzyciela do zadłużenia z tytułu składek na FGŚP nie pozwala również na określenie wysokości zadłużenia z tytułu składek na FP.

Dlatego Sąd uznając, że postanowienie ZUS z ... października 2002 r. nr ... jest wadliwe w części dotyczącej odrzucenia zarzutu dotyczącego obowiązku egzekwowanego na podstawie tytułu wykonawczego nr 10656, ponieważ nie daje podstawy do ustalenia czy zadłużenie objęte tytułem wykonawczym istnieje, uchylił postanowienie w tej części.

Ponieważ zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. nr ... oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. nr ... były w części dotyczącej zarzutu wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym oparte na stanowisku wierzyciela wyrażonym w podlegającym uchyleniu postanowieniu ZUS, Sąd uchylił również te postanowienia.

Odnosząc się do pozostałych podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że są one bezzasadne, a postanowienia wydane w tym zakresie przez organ egzekucyjny i organ nadzoru nie naruszają przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Co do zarzutu braku doręczenia upomnienia Sąd stwierdził, że zarówno ZUS jak i Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo ustalili, ze upomnienie nr ... z dnia ... sierpnia 2002 r. dotyczące należności objętych tytułem wykonawczym nr ... zostało doręczone stronie dnia ... sierpnia 2002 r. (odbiór potwierdziła księgowa T. W.), zatem określony w art.15§1 ustawy obowiązek wezwania dłużnika do wykonania zobowiązania został wykonany.

Również w odniesieniu do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Sąd nie stwierdził w postępowaniu organu egzekucyjnego i organu nadzoru uchybień, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego skarżący wywodzi z tego, że jego nieruchomości zostały obciążone trzema hipotekami przymusowymi kaucyjnymi ustanowionymi na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących składek na ubezpieczenie społeczne, a pomimo tego prowadzone jest w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne, w ramach którego są dokonywane zajęcia.

Sąd wyjaśnia, że ustanowienie hipoteki przymusowej kaucyjnej nie jest środkiem egzekucyjnym. Jest to ze swej istoty środek zabezpieczający możliwość wyegzekwowania zadłużenia z nieruchomości, samo ustanowienie hipoteki nie prowadzi do wyegzekwowania należności. Ponadto w katalogu środków egzekucyjnych zawartym w art. 1a pkt 12 ustawy nie wymieniono hipoteki. Tak więc prawidłowo postąpił organ egzekucyjny, który po dokonaniu zabezpieczenia należności poprzez uzyskanie ustanowienia hipoteki kaucyjnej przymusowej podjął próby prowadzenia egzekucji w pierwszej kolejności z pieniędzy, następnie z rachunku bankowego dłużnika, a następnie wobec bezskuteczności tych środków egzekucyjnych, z wynagrodzenia dłużnika w dwóch spółkach "..." sp. z o.o. i "..." sp. z o.o., która to egzekucja również okazała się nieskuteczna z powodu nieotrzymywania przez dłużnika wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji prezesa w tych spółkach.

Sąd nie stwierdził również, aby wydanie przez ZUS postanowienia ustosunkowującego się "zbiorczo" do wszystkich wniesionych przez dłużnika zarzutów stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik tego postępowania.

W związku z powyższym, uznając, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.