Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1395/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędzia WSA Anna Rotter, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi H. A. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. H. A. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: organ lub wierzyciel) z [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy.

2.1. Postanowieniem z [...] r. Poczta Polska S.A. jako wierzyciel po rozpoznaniu zarzutów wniesionych przez skarżącą w sprawie prowadzenia przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z [...] r. oddaliła zarzut nieistnienia obowiązku oraz uznała zarzut braku przedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia.

2.2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podtrzymała zarzut nieistnienia obowiązku podkreślając, że w 1998 r. mieszkanie pod adresem ul. [...] [...], [...] B., zostało sprzedane, a odbiorniki radiofoniczne/telewizyjne zostały wyrejestrowane. Zaznaczyła przy tym, że z żadnych przepisów prawa nie wynika, że strona jest zobowiązana posiadać i bezterminowo przechowywać dokument (dowód) wyrejestrowania odbiornika.

Wskazała, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zostało przesłane na nieaktualny adres zamieszkania. Wniosła o zwrot wyegzekwowanej przez organ egzekucyjny należności.

2.3. Po rozpatrzeniu zażalenia organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 poz.1689 – u.o.a.) i ustawy poprzedzające ww. ustawę to ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r.

Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 2 ust 3 u.o.a.) i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano, zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia.

Na abonencie, spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych, zaprzestaniu korzystania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych lub posiadaniu uprawnień do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników w określonym miejscu, lecz z rejestracją odbiorników przez konkretnego abonenta. Zatem w przypadku zmiany miejsca zamieszkania należało zgłosić ten fakt i po aktualizacji danych adresowych kontynuować opłaty abonamentowe. Natomiast w sytuacji, jeżeli w nowym miejscu zamieszkania nie użytkowano odbiorników należało niezwłocznie dopełnić wymaganych przepisami formalności ich wyrejestrowania.

Podkreślono również, iż zgodnie ze wskazaniem w u.o.a. minister właściwy do spraw łączności, w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji, określa w drodze rozporządzenia warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Doprecyzowanie przepisów dotyczących zgłaszania przez abonentów zmian formalno-prawnych, w tym wyrejestrowania odbiorników, znajdowało/znajduje się w treści rozporządzeń, które są i były aktami wykonawczymi wydawanymi w celu realizacji ustaw.

Ponadto zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych rozporządzeniami formularzach, znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników.

Powoływanie się na fakt, że w 1998 r. skarżąca dokonała wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych nie znajduje uzasadnienia, bowiem jak wskazano powyżej, po powstaniu zmiany i zaprzestaniu używania odbiorników, to na skarżącej, spoczywał obowiązek do niezwłocznego dopełnienia wymaganych przepisami formalności wyrejestrowania odbiorników, bądź zgłoszenia aktualizacji danych adresowych.

Poczta Polska S.A. nie posiada, a skarżąca nie przedstawiła stanowiącego w przedmiotowej sprawie zasadniczego elementu rozstrzygającego co do nieistnienia zobowiązania tj. dowodu potwierdzającego wyrejestrowanie ww. odbiorników w 1998 r. Dopiero w dniu 12 marca 2021 r. skarżąca dokonała formalności dotyczące wyrejestrowania przedmiotowych odbiorników.

Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, które weszło w życie dnia 13 grudnia 2007 r., Poczta Polska została zobowiązana w terminie dwunastu miesięcy od dnia jego wejścia w życie, na podstawie jego § 5 ust. 2, do nadana indywidualnych numerów identyfikacyjnych posiadaczom imiennych książeczek i powiadomienia ich o tym fakcie. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż został skarżącej nadany indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych [...], który zastąpił imienną książeczkę radiofoniczną numer [...].

Zawidnienie informujące o wprowadzonej zmianie, będące dowodem zarejestrowania przedmiotowych odbiorników zostało przesłane do skarżącej pismem z [...] r. na adres ul. [...] [...], [...] B., którym Poczta Polska S.A. w danym czasie dysponowała i który nie został przez skarżącą zaktualizowany. Duplikat Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych z [...] r., załączony został do postanowienia z [...] r.

Użytkownicy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z u.o.a., ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych, poprzedzających u.o.a. pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania). Na podstawie obowiązujących przepisów nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Wprowadzona zmiana nie wymagała ponownego zgłoszenia rejestracji używanych odbiorników.

Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nie posługuje się pojęciem "doręczenia" lecz "przesłania" zawiadomienia. Zatem zadość wymogom określonym w rozporządzeniu czyniło przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, co było wystarczającym, w tym stanie prawnym, działaniem Poczty Polskiej, która w sposób prawidłowy wykonała ciążące na niej obowiązki.

Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z u.o.a., to nawet w sytuacji nie otrzymania zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, to okoliczność ta i tak nie uwalniałaby od (nałożonego przecież ustawą) obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.

Wierzyciel stwierdził zatem, że zarzut nieistnienia obowiązku należy oddalić.

Wskazano też, że w związku z uznaniem w całości zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm. - u.p.e.a.) przysługuje skarżącej zwrot kosztów upomnienia oraz kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzonego postępowania.

3.1. Powyższe postanowienie organu drugiej instancji zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zarzucono mu:

- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, mianowicie:

a) § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w zw. z art. 39 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 735, ze zm. - k.p.a.) przez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że dyspozycja w/w przepisu nie wymagała dowiedzenia wysłania posiadaczom imiennych książeczek indywidualnych numerów identyfikacyjnych, podczas gdy przepis ten wymagał przesłania powiadomienia, czego wierzyciel nie udowodnił,

b) § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) poprzez jego nieuwzględnienie i wymaganie od skarżącej wykazania wyrejestrowania odbiornika RTV, podczas gdy w dacie sprzedaży zajmowanego lokalu przez skarżącą, jak również zaprzestania korzystania z odbiornika RTV, tj. w roku 1998, przepisy prawa nakładały jedynie obowiązek powiadomienia urzędu pocztowego o zmianie nazwiska, miejsca stałego pobytu (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiornika, nie określając obowiązku jego wyrejestrowania,

c) art. 2 ust. 1 u.o.a. poprzez nieuwzględnienie zażalenia, pomimo że skarżąca obaliła domniemanie określone w ww. przepisie wskazując, że sprzedała lokal na ul. [...] w B. w 1998 r., co dodatkowo potwierdzając załączone do niniejszej skargi dokumenty oraz powiadomiła o tym urząd pocztowy, co w dacie kiedy dokonywała tych czynności było działaniem wystarczającym zgodnie z przepisami ówcześnie obowiązującego prawa, w konsekwencji nie używała odbiornika, za które to używania nalicza się opłatę abonamentową,

- naruszenie przepisów postępowania, mianowicie:

a) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz wynikającej z niego zasady prawdy obiektywnej poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego,

b) art. 8 k.p.a. tj. zasady zaufania obywateli do organów administracji, poprzez wadliwe rozstrzygnięcie zaskarżonego postanowienia, podczas gdy od organu administracji w szczególności wymaga się znajomości obowiązujących przepisów prawa i ich właściwego stosowania,

c) art. 6 k.p.a. tj. zasady legalności działania poprzez wydanie postanowienia sprzecznego z prawem.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz nakazanie zwrotu ściągniętej przez organ egzekucyjny opłaty abonamentowej na rachunek skarżącej.

Wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci:

- zaświadczenia Prezydenta Miasta B. z dnia 23 czerwca 2021 r.

- zaświadczenie Spółdzielni Mieszkaniowej "B" z dnia 17 czerwca

2021 r.

- umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] r. Rep. A Nr [...] dla stwierdzenia faktu: że skarżąca w 2008 roku nie zamieszkiwała pod adresem: ul. [...] [...],[...] B. oraz że lokal pod ww. adresem został sprzedany osobie trzeciej, co potwierdza, że skarżąca nie używała odbiornika RTV pod ww. adresem od daty sprzedaży lokalu.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z § 5 rozporządzeniem, operator pocztowy zobowiązany był nadać każdemu posiadaczowi odbiornika radiowego lub telewizyjnego nowego numeru identyfikacyjnego. Operator pocztowy miał na to 12 miesięcy od daty wejścia w życie rozporządzenia. Jednocześnie operator pocztowy miał obowiązek powiadomić o nadaniu tego numeru posiadacza odbiornika przesyłając mu zawiadomienie o tym. Skarżąca podnosiła, że nie otrzymała nowego numeru identyfikacyjnego, bowiem od 1998 r. nie zamieszkiwała pod adresem przy ul. [...] w B., w związku z czym należność z tytułu opłat abonamentowych była niewymagalna, a obowiązek zapłaty nie powstał.

Z informacji przesłanej przez organy wynika, że taki dokument został wygenerowany przez system, na dowód czego organ przedstawił duplikat wystawiony na podstawie danych w systemie, natomiast organ nie dowiódł w żaden sposób, poza własnym twierdzeniem, że takie zawiadomienie z numerem zostało wysłane przez operatora pocztowego skarżącej. Gdyby operator pocztowy wysłał zawiadomienie do skarżącej, wówczas organy nie zaniechałyby przesłania potwierdzenia takiego wysłania.

Nadto organ nie uwzględnił, że w dacie sprzedaży zajmowanego lokalu przez skarżąca, jak również zaprzestania korzystania z odbiornika RTV, tj. w roku 1998 r. przepisy prawa nakładały jedynie obowiązek powiadomienia urzędu pocztowego o zaprzestaniu używania odbiornika, nie określając obowiązku jego wyrejestrowania.

Co więcej, w przeciwieństwie do późniejszych regulacji prawnych w tym zakresie, ww. rozporządzenie z 1993 r. nie zawierało wzoru powiadomienia. Należy zatem uznać, że każda forma powiadomienia urzędu pocztowego była akceptowalna. Skarżąca podnosiła w trakcie postępowania, że dokonała powiadomienia o zaprzestaniu używania odbiornika RTV w lokalu przy ul. [...] w B. w 1998 r. w związku z jego sprzedażą osobie trzeciej, jednak organy nie wzięły tego faktu pod uwagę.

Skarżąca przywołała stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym, skoro termin przedawnienia opłat abonamentowych jest pięcioletni, to nie sposób wymagać od strony, aby dokument dotyczący wyrejestrowania przechowywała w nieskończoność. To samo należy odnieść do powiadomienia, o którym mowa w rozporządzeniu z 1993 r. Brak od 2008 r. jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na brak uiszczania opłat abonamentowych przez skarżącą, czy brak prawidłowego poinformowania o nadaniu numeru identyfikacyjnego, można uznać za usprawiedliwione przeświadczenie skarżącej o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych i braku obowiązku przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV. Z żadnych przepisów bowiem nie wynika, że strona jest zobowiązana bezterminowo przechowywać dowód wyrejestrowania odbiornika.

Skarżąca upatruje w przedmiotowej sprawie naruszenia przez wierzyciela również art. 2 ust. 1 u.o.a., poprzez nieuwzględnienie zażalenia skarżącej, pomimo że skarżąca obaliła domniemanie wskazując, że sprzedała lokal na ul. [...] w B. w 1998 r.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Jest oczywiste, że skoro skarżąca sprzedała lokal objęty przedmiotowym postępowaniem w 1998 r. osobom trzecim i się z niego wyprowadziła, to nie miała możliwości faktycznych używania odbiornika RTV w tym lokalu. Nie ukonstytuował się zatem obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej.

Jak wynika z powyższego, organ odwoławczy zebrał i rozpatrzył materiał dowody w sposób niewyczerpujący, a następnie dokonał na jego podstawie nieprawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych oraz ich oceny, czym naruszył art. 77 k.p.a., a w konsekwencji także art. 7 k.p.a.

Organ twierdzi również, że nie ma dowodów na dokonanie skutecznego wyrejestrowania odbiornika przez skarżącą. Brak jednak informacji w jaki sposób zostały dokonane tego rodzaju ustalenia. Wierzyciel twierdząc, że nie jest w posiadaniu dowodu wyrejestrowania odbiornika nie wskazał na czym opiera to twierdzenie. Wierzyciel nie wskazał w jaki sposób odnotowuje informacje o wyrejestrowaniu, jaka jest stosowana przez niego procedura w tym przedmiocie oraz w jaki sposób sprawdził, że abonent nadal jest zarejestrowany także, czy to jest ta sama ewidencja, w której odnotowuje się wyrejestrowanie abonenta.

Dalej podano, że skoro organ nie ma obowiązku przedstawiać dowodu nadania do abonenta zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, to przyjęcie, że abonent jest obowiązany legitymować się w każdym czasie dowodem nadania oświadczenia o wyrejestrowaniu odbiorników, jawi się jako naruszenie zasady równości stron, zwłaszcza że po jednej stronie występuje wyspecjalizowany podmiot jakim jest operator pocztowy i właśnie ten podmiot miałby być uprzywilejowany.

Nie ulega wątpliwości - z uwagi na zarzuty stawiane powyżej - że organ odwoławczy naruszył również przepisy postępowania tj. art. 6 k.p.a. i art. 8 k.p.a.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

4. Skarga nie jest zasadna, ponieważ wydane w kontrolowanej sprawie administracyjnej postanowienie wierzyciela nie narusza prawa.

5. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.

Zgodnie z § 2 wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Przy czym prawo do ich wniesienia może być wykorzystane wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego, stosownie do wymogu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie skarżąca zgłosiła zarzuty w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a., podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia, jeżeli jest wymagane. Organ uwzględnił zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, z kolei oddalił zarzut w zakresie nieistnienia obowiązku. W ocenie Sądu organ właściwie ocenił wniesione przez skarżącą zarzuty.

Przedmiotem sporu aktualnie objęty jest jedynie zarzut nieistnienia obowiązku.

6. Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w ocenie Sądu trafne.

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

W niniejszej sprawie skarżąca przyznała, iż dokonała rejestracji odbiornika telewizyjnego, którego używała w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] [...] w B..

W aktach sprawy brak jest z kolei dowodu, że zobowiązana dokonała wyrejestrowania odbiornika, sama skarżąca również na taki dowód nie wskazuje.

W ocenie Sądu te dane są wystarczające do stwierdzenia, że sporny obowiązek nie przestał istnieć. Zobowiązany chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika RTV, czego nie uczynił.

Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie został wykazany przez organ.

Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., I SA/Gl 236/13 - CBOSA.

Zatem jeśli w sprawie bezsporne jest dokonanie rejestracji odbiornika RTV (jak zostało wyżej wskazane skarżąca przyznaje, że używała w lokalu mieszkalnym we B. przy ul. [...] [...] odbiornika telewizyjnego), to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach: I SA/Gl 1165/20, I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie I SA/Po 57/14).

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce A. "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że w razie sporu co do faktu wyrejestrowania odbiornika, ciężar udowodniania tej czynności spoczywa na zobowiązanym (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20 września 2017 r., I SA/Gd 869/17; wyrok WSA w Poznaniu z 4 lutego 2020 r., III SA/Po 718/19; wyrok WSA w Gliwicach z 15 grudnia 2017 r., I SA/Gl 1075/17; wyrok WSA w Gliwicach z 25 lipca 2017 r., I SA/Gl 428/17). Należy przy tym zauważyć, że z samej istoty rzeczy i praw logiki wynika, iż w razie obiektywnego braku wyrejestrowania odbiornika wierzyciel kwestionujący tę okoliczność nie mógłby wykazać, że sporna czynność nie miała miejsca. W sensie logicznym nie jest po prostu możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje. Tak samo, zobowiązany nie byłaby w stanie udowodnić braku zarejestrowania odbiornika, jeśli negował by okoliczność rejestracji - por. wyrok NSA z 13 stycznia 2021 r., I GSK 1503/20. Zgodnie z tymże wyrokiem NSA "konstrukcja powołanych uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku bez żadnej podstawy "przerzucił" tę powinność na wierzyciela, zobowiązując go do przeprowadzenia kontrdowodu względem twierdzeń zobowiązanego. Tymczasem skoro zobowiązany nie przedstawił dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanego uprzednio odbiornika, a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu, nietrafne są sformułowane przez Sąd I instancji zarzuty naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania dowodowego (podobnie wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1020/17). Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanej było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia".

W konsekwencji w niniejszej sprawie, jeśli skarżąca nie przedstawiła dowodu wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, a jednocześnie organ operatora pocztowego twierdzi, że nie posiada takiego dowodu w swoim archiwum, to w tych okolicznościach uprawnione było uznanie, że zarzut nieistnienia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej nie jest zasadny. Dopóki bowiem posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, choćby faktycznie skarżący nie użytkował odbiornika (wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18).

Wbrew sugestiom skarżącej to na niej ciążył obowiązek przechowywania do czasu upływu terminu przedawnienia dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika, że obowiązek ten ustał (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r., I SA/Gl 1020/17, wyrok WSA w Gliwicach z 21 lutego 2017 r., I SA/Gl 1610/16, wyrok WSA w Olsztynie z 16 listopada 2016 r., I SA/Ol 593/16).

Powyższego stanowiska nie zmienia kwestia dotycząca nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r.

Zgodnie z tym przepisem dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego wyżej rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.

Jednocześnie Sąd podkreśla, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści albo formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16). W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15.

Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał zatem wpływu na wynikające skutki z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV.

Nie należy zatem przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu.

Poza tym, należy stwierdzić, że użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. powoływany już wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., II FSK 2116/16).

Wierzyciel dołączył do akt blankiet zawiadomienia skarżącej na adres przez nią wskazany, z datą [...] r., choć nie załączył do akt dowodu wysłania (choćby kopii koperty). Z uwagi na podniesione wyżej argumenty, ta okoliczność nie ma jednak znaczenia dla przyjęcia, czy w sprawie istniał, czy też nie istniał obowiązek skarżącego do uiszczania opłaty. Dla oceny tej okoliczności istotnym jest, że zobowiązany dokonał rejestracji odbiornika RTV, a nie dokonał jego wyrejestrowania.

Stąd też wierzyciel właściwie uznał zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. za niezasadny.

7. Organy prawidłowo zatem oceniły, że przedstawione w tym zakresie przez zobowiązanego okoliczności i twierdzenia nie były wystarczające do wykazania, że ustał ciążący na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, mający swe źródło w fakcie rejestracji odbiornika RTV. Nietrafne są w tej sytuacji zarzuty skargi błędu w ustaleniach faktycznych oraz naruszenia przepisów postępowania oparte na wywodach o ciężarze dowodzenia spoczywającym na organie. Wykazanie faktu dokonania wyrejestrowania odbiornika RTV leży po stronie abonenta chcącego wykazać brak obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Ta okoliczność służy obronie jego praw, a w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której zaistnienie się neguje, tak jak to jest w przypadku organu negującego fakt wyrejestrowania odbiornika.

8. Z tych wszystkich powodów skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2002 r. poz. 2325,ze zm.) została oddalona.