Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1233/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 56 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 14
journal: Dz.U. 2012 poz 1551
law: Ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą  działalność.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. NSA Anna Apollo Protokolant Aleksandra Larkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 544/16 w sprawie ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od E. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 29 czerwca

2016 r. sygn. akt II SA/Gd 544/16 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) oddalił skargę E. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego - E. K. (dalej także: "Skarżącego") na podstawie wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w K. tytułów wykonawczych nr: [...] – [...] z dnia [...] czerwca 2010r., [...] – [...] z dnia [...] czerwca 2010r., [...] – [...] z dnia [...] lutego 2011r., [...] – [...] z dnia [...] października 2011r. dotyczących nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne.

Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. Skarżący wniósł do wierzyciela - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektoratu w K. cyt.: "o umorzenie wszelkich naliczeń składkowych od [...] stycznia 1999 r. do [...] marca 2006 r. za syna M., zaprzestania egzekucji z emerytury oraz zdjęcia hipotek przymusowych z posiadanych nieruchomości".

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. po ponownym rozpatrzeniu sprawy (poprzednia decyzja z [...] lutego 2013 r. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 września 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 831/13) wydał decyzję z [...] grudnia 2013 r., którą odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 06/2003 r. do 03/2006 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] marca 2006 r.

Po rozliczeniu konta i po uwzględnieniu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

z dnia [...] maja 2006 r. w sprawie objęcia ubezpieczeniami społecznymi z urzędu osoby współpracującej tj. syna M. K. za okres od [...] stycznia 1999 r. do [...] marca 2006 r. stwierdzono, że zadłużenie figurujące na koncie płatnika - Skarżącego dotyczy należnych składek na ubezpieczenia społeczne za osoby niebędące płatnikami składek tj. za osobę współpracującą i pracowników. Skarżący nie podlegał w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] marca 2006 r. obowiązkowi opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, podlegał tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu, zatem nie posiadał zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na własne ubezpieczenie.

Skarżący pismem z [...] września 2014 r. (uzupełnionym pismem z [...] września 2014 r. i z [...] października 2014 r.), wniósł o zawieszenie egzekucji z jego świadczeń emerytalno-rentowych do czasu prawomocnego wyroku na podstawie art. 1 ust. 14 ustawy z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. poz. 1551, dalej także: "u.u.n.").

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. postanowieniem z [...] października 2014 r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Skarżącego. Następnie powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z 12 grudnia 2014 r.

Wyrokiem z 21 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd236/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej także: "WSA") uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] grudnia 2014 r. WSA w pierwszej kolejności badał legalność postanowienia z [...] grudnia 2014 r. nie zaś decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2006 r. W związku z tym zarzuty Skarżącego dotyczące istnienia obowiązku wynikającego z tej decyzji, nie mogły być przedmiotem oceny WSA.

W ocenie WSA organy obu instancji nie wzięły pod uwagę, że z treści wniosku Skarżącego z [...] września 2014 r. wynika, że dotyczy on postępowania zainicjowanego przez niego wnioskiem z [...] stycznia 2013 r. o umorzenie należności składkowych w trybie u.u.n., podczas gdy decyzją z [...] grudnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił mu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 06/2003 r. do 03/2006. Zdaniem WSA dla oceny zasadności wniosku Skarżącego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, decydującym było czy decyzja z [...] grudnia 2013 r. była prawomocna w dacie złożenia wniosku o zawieszenie postępowania i dacie orzekania przez organy w przedmiocie odmowy zawieszenia. WSA uznał, że kwestia ta nie została należycie wyjaśniona przez organy.

Dnia [...] listopada 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G., uwzględniając prawomocny wyrok WSA z 21 lipca 2015 r., wydał postanowienie uchylające w całości zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. z [...] października 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. uznał, że decyzja z [...] grudnia 2013 r. w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 06/2003 do 03/2006 na podstawie u.u.n. nie jest prawomocna. Wobec tego na podstawie art. 56 § 1 pkt. 5 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm., dalej także "u.p.e.a.") zawieszono postępowanie egzekucyjne prowadzone do Skarżącego.

Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] marca 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W skardze na powyższe postanowienie organu odwoławczego wniesionej do WSA Skarżący powtórzył argumenty zawarte w zażaleniu z dnia [...] października 2014 r. Ponadto podniósł, że organ egzekucyjny dochodził należności za świadczenia emerytalno-rentowego do dnia [...] marca 2016 r. pomimo, iż zawieszenie winno nastąpić z dniem złożenia wniosku o umorzenie należności na podstawie art. 1 ust. 14 u.u.n.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko w sprawie.

Rozpatrując sprawę WSA podniósł, że Dyrektor Izby Skarbowej w postanowieniu z dnia [...] listopada 2015 r. wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, polegającego na wyczerpującym zbadaniu czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. w sprawie umorzenia należności składkowych z [...] grudnia 2013 r. posiada przymiot prawomocności. Z analizy dokonanej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. wynika, że ww. decyzja nie jest prawomocna. Wobec powyższego na podstawie art. 56 § 1 pkt 5 w zw. z art. 18 u.p.e.a. zasadnie zawieszono postępowanie egzekucyjne prowadzone do zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych nr od Se: [...] do Se: [...] z dnia [...] października 2011 r.

Skargą kasacyjną z [...] października 2016 r., złożoną z zachowaniem ustawowego terminu, Skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w całości oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G. z [...] marca 2016r, nr [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji; zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania; rozpoznanie sprawy również pod nieobecność Skarżącego.

Zaskarżonemu wyrokowi Skarżący zarzuca naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy tj. art. 1 ust. 14 u.u.n. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., że postępowanie egzekucyjne wszczęte przeciwko Skarżącemu nie powinno ulec zawieszeniu z mocy prawa z dniem złożenia przez Skarżącego wniosku o umorzenie nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, ewentualnie art. 1 ust. 14 u.u.n. w zw. z art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie przez WSA, że postępowanie egzekucyjne wszczęte przeciwko Skarżącemu nie powinno ulec zawieszeniu na mocy postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. ze skutkiem od dnia złożenia przez Skarżącego wniosku o umorzenie nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. na naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 1 ust. 14 ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie przez Sąd I instancji, że postępowanie egzekucyjne wszczęte przeciwko skarżącemu nie powinno ulec zawieszeniu z mocy prawa z dniem złożenia przez skarżącego wniosku o umorzenie oraz naruszenia wymienionego przepisu w zw. z art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie przez WSA, że postępowanie egzekucyjne wszczęte przeciwko Skarżącemu nie powinno ulec zawieszeniu na mocy postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. ze skutkiem od dnia złożenia przez Skarżącego wniosku o umorzenie nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność.

Komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia ich łączne rozpoznanie.

Przypomnieć należy, że w myśl art. 1 ust. 14 ww. ustawy w okresie od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. Brzmienie przepisu jest jednoznaczne i nie rodzi wątpliwości interpretacyjnych. Sąd I instancji wskazał na przebieg postępowania wywołanego złożonym przez skarżącego kasacyjnie wnioskiem o umorzenie należności składkowych za okres od 1 stycznia 1999 roku do 31 marca 2006 roku i wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne zostało zasadnie zawieszone a tym samym zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Kasator w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w powołaniu na wskazany przepis stoi na stanowisku, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego od daty złożenia wniosku o przedmiotowe umorzenie tj. z dniem [...] stycznia 2013 roku, brak jest bowiem jego zdaniem możliwości aby zawieszenie nastąpiło z inną datą. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Stosownie do art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub części w innych (oprócz wymienionych w pkt od 1-4 tego przepisu) przypadkach przewidzianych w ustawach. Takim przypadkiem jest art. 1 ust. 14 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie sposób jednak uznać, że na gruncie postępowania egzekucyjnego, przepis ten stanowi podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa, bez konieczności wydawania przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu. Bez wpływu na to stanowisko pozostaje racja kasatora, że bez znaczenia w kwestii zawieszenia postępowania jest to, czy wniosek o umorzenie należności jest zasadny, co oznacza, że organ dokonując zawieszenia postępowania nie może badać zasadności wniosku o umorzenie. Zauważyć jednak trzeba, że przedmiotem oceny Sądu I instancji było postanowienie zawieszające postępowanie egzekucyjne z uwagi na spełnienie przesłanki z art. 56 § pkt 5 u.p.e.a. w zw. z art. 1 ust. 14 z dnia 9 listopada 2012 roku, w którym nie było możliwe dokonanie zawieszenia postępowania egzekucyjnego z datą wsteczną tj. z datą złożenia wniosku o umorzenie należności. Nadto, zauważyć należy, że z uwagi na prowadzenie postępowania egzekucyjnego (mimo obowiązku jego zawieszenia), skarżący miał prawo zgłaszania zarzutów na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a.

W reasumpcji powyższego stwierdzić należy, że zarzuty określone w skardze kasacyjnej nie mogły być uwzględnione natomiast zaskarżony wyrok Sądu I instancji mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Z przedstawionych powodów na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu należny jest z tytułu złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną, sporządzoną przez pełnomocnika profesjonalnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, który nie reprezentował organu na etapie postępowania przed Sądem I instancji, co uzasadniało zasądzenie kosztów w wysokości 75% stawki minimalnej – 480 zł., co dało kwotę 360 zł.

Sąd II instancji nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej kasacyjnie wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.