Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 953/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 71
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 953/19

UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa I Rozwoju Wsi decyzją z [...] marca 2019 r. po rozpatrzeniu odwołania [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2014 r.

Decyzja została wydana po dokonaniu następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2014 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lutego 1966 r., znak: [...], orzekającej o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonej w miejscowości [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] t. II. k. 34. stanowiącej byłą własność [...].

[...], następca prawny [...], wniósł odwołanie od tej decyzji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że podstawę decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lutego 1966 r. stanowił art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. z 1958 r . Nr 17. poz. 71 z późn. zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przyjmowano na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdowały się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym.

Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 20 lutego 1991 r. sygn. akt W 5/90. w sprawie wykładni art. 16 (wcześniejszy art. 9) ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wskazał, że o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych na podstawie tego przepisu decydują wyłącznie przesłanki w nim wymienione, bez względu na okoliczności, w jakich doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo. Przejęciu na własność Państwa podlegały także te nieruchomości, których właściciele do dnia 5 kwietnia 1958 r. dawali wyraz woli odzyskania swej nieruchomości bądź z przyczyn obiektywnych od siebie niezależnych nie mieli możliwości dochodzenia swoich praw.

Z treści decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lutego 1966 r. wynika, że przejmowana nieruchomość objęta została we władanie Skarbu Państwa w 1945 r., a następnie rozdysponowana na rzecz osób trzecich, który to stan trwał do dnia wydania tej decyzji.

W aktach sprawy znajduje się ponadto pismo Prezydium [...] Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1965 r. Zgodnie z jego treścią gospodarstwo zostało opuszczone przez byłych właścicieli w 1945 r. (co potwierdzają również zaświadczenia o zameldowaniu [...], [...].[...] i [...] w miejscowości [...]).

W piśmie tym stwierdzono ponadto, że "ziemię porzuconą samoczynnie chociaż nie w całości zagospodarowali i zagospodarowują do dnia dzisiejszego jej sąsiedzi".

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że dokument ten sporządzony został 20 lat po opuszczeniu gospodarstwa przez byłych właścicieli, a przywołany fragment ma bardzo ogólny charakter, niepozwalający w szczególności stwierdzić, kiedy sąsiedzi byłych właścicieli zagospodarowali nieruchomość, ani też czy objęli ją w posiadanie za pośrednictwem Gminy. Nie pozwala również na ustalenie, czy sąsiedzi byłych właścicieli nie przejęli gospodarstwa od osób, którym gospodarstwo zostało przekazane przez Gminę. Na gruncie postępowania nieważnościowego wykluczone jest natomiast zastosowanie domniemania opartego na ogólnym i niejasnym sformułowaniu zawarty m w piśmie z dnia 17 maja 1965 r.

Za bezzasadne organ uznał twierdzenia odwołującego się, jakoby o braku objęcia nieruchomości we władanie Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r. świadczył wpis w sporządzonym w 1960 r. wykazie posiadania wsi [...] wskazujący [...] jako bezumownego użytkownika nieruchomości. Wpis ten może jedynie wskazywać, że [...] bezumownie korzystał z gruntu w 1960 r., nie pozwala zaś na ustalenie, kiedy objął go w posiadanie, kiedy to nastąpiło, ani też kto i z jakiego tytułu korzystał z nieruchomości wcześniej.

Organ podkreślił, że okoliczność objęcia nieruchomości we władanie przez Państwo znajduje ponadto potwierdzenie w pismach odwołującego się z dnia 18 września 2000 r., 15 czerwca 2001 r., 24 kwietnia 2006 r. oraz 17 września 2007 r. Z ich treści wynika, że w latach 1948-1963 wnioskodawca starał się o zwrot przejętego gospodarstwa, na co Gmina nie wyrażała zgody z uwagi na okoliczność, że przekazała je osobom prywatnym. Odwołujący się nie kwestionuje treści oświadczeń, opierając swoje argumenty dotyczące braku objęcia nieruchomości przez Państwo we władanie jedynie na przetoczonej przez niego interpretacji pisma z dnia 17 maja 1965 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w postępowaniu nieważnościowym badanemu rozstrzygnięciu przysługuje domniemanie zgodności z prawem. Ustalony w nim stan faktyczny można zakwestionować jedynie w oparciu o bezsporne dowody, a ewentualne wątpliwości - zarówno dotyczące ustalenia stanu faktycznego jak i wystąpienia przesłanek stwierdzenia nieważności - należy rozstrzygać na korzyść legalności badanej decyzji.

W jego ocenie na podstawie zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji nic można zakwestionować poczynionych przez PPRN w [...] ustaleń, a zatem wykluczone jest stwierdzenie nieważności ocenianej decyzji z powołaniem się na przesłankę rażącego naruszenia prawa. Znajdujące się w aktach sprawy dokumenty przemawiają za prawidłowością ustaleń Wojewody, natomiast żaden z dowodów nie pozwala na podważenie tezy, że opuszczona przez [...] nieruchomość objęta została we władanie Gminy. W zgromadzonej dokumentacji brak jest pełnych akt sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją PPRN. Dokumentów tych nie udało się odnaleźć pomimo prowadzenia poszukiwań w zasobach archiwalnych Urzędu Miasta [...]. Urzędu Gminy [...], Archiwum Państwowego w [...] oraz Archiwum Akt Nowych. Ze względu na znaczny upływ czasu od dnia wydania zaskarżonej decyzji dokumentacja sprawy mogła się nie zachować, natomiast z treści samej decyzji wynika, że organ wydający zaskarżoną decyzje zbadał wyczerpująco okoliczności sprawy, po czym podjął stosowne rozstrzygnięcie.

Skoro bezsporny jest fakt, że gospodarstwo zostało opuszczone przez byłych właścicieli, zaś zgromadzona dokumentacja nie pozwala na bezsporne uznanie, że nastąpiło objęcie nieruchomości we władanie Państwa, przesłanki przejęcia nieruchomości na własność Państwa należy uznać za spełnione, a zatem rozstrzygnięcie zawarte w ocenianej decyzji nie stało w oczywistej sprzeczności z brzmieniem powołanych postanowień dekretu i rozporządzenia, nie ma więc podstaw do jego wzruszenia z uwagi na rażące naruszenie prawa.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że nie dopatrzył się również w ocenianej decyzji innych kwalifikowanych wad, wymienionych w art. 156 § 1 Kpa.

[...] wniósł skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie:

I. Przepisów prawa materialnego:

1) art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego w zw. z art. 156 KPA poprzez jego oczywiście błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że do dnia wejścia w życie ww. ustawy Skarb Państwa objął we władanie sporną nieruchomość, a wcześniej posiadacz go opuścił,

II. Przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy:

1) art. 107 § 3 w zw. z art. 7 i 77 KPA poprzez pominięcie części materiału dowodowego oraz błędne i niezgodne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przyjęcie, że sporna nieruchomość została objęta we władanie Państwa w 1945 roku, a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, podczas, gdy z materiału dowodowego zebranego w sprawie m. in. pisma Prezydium [...] Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1965 r. oraz z pisma Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z dnia [...] kwietnia 2011, znak [...] wynika, że w 1945 roku porzucona ziemia została zagospodarowana przez sąsiadów, a nie objęta we władanie przez Skarb Państwa.

2) art. 138 § 1 pkt 1 KPA w zw. 156 § 1 pkt 2 KPA poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, podczas zachodziły przesłanki do uchylenia decyzji i przekazania jej do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej jej decyzji Wojewody oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że organ drugiej instancji w odniesieniu do pisma Prezydium [...] Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1965 r. wykazał się daleko idącym brakiem konsekwencji, bowiem z jednej strony podniósł, że wynika z niego, że gospodarstwo (nieruchomość) zostało opuszczone w 1945 roku, z drugiej zaś strony, w odniesieniu do zarzutu skarżącego, zawartego w odwołaniu, podniósł, że dokument ten sporządzony został po 20 latach od opuszczenia gospodarstwa przez właścicieli i z tego powodu nie da się określić czy zostało ono przejęte w pierwszej kolejności przejęte we władanie sąsiadów, czy też doszło do tego za pośrednictwem gminy.

Sporna nieruchomość nie została przejęta we władanie Państwa, przed dniem wejścia w życie ustawy, a co za tym idzie nie została spełniona podstawowa przesłanka do przejęcia spornej nieruchomości na rzecz Państwa. Świadczyć o tym może m.in. treść przywołanego wcześniej pisma Prezydium [...] Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1965 r. dotyczącego stanu spornej nieruchomości. W rzeczonym piśmie wyjaśniono, że: "w roku 1945 żona [...] porzuciła gospodarstwo udając się dalej na zachód kraju obejmując gospodarstwo podobne poniemieckie w województwie [...], gdzie wyszła za mąż za [...]. (...) Ziemię porzuconą samoczynnie chociaż nie w całości zagospodarowali i zagospodarowują jej sąsiedzi.

Wyraźnie wskazano, że przedmiotowa nieruchomość została samoczynnie zagospodarowana przez sąsiadów: [...], [...], [...]. Podkreślono, że sąsiedzi weszli posiadanie części tej nieruchomości "samoczynnie". Pozwala to przyjąć, że sąsiedzi objęli władztwo nad częścią ww. nieruchomości z własnej inicjatywy. Zdarzenie to nastąpiło prawdopodobnie już w latach czterdziestych, a stan ten utrzymywał się do roku 1965. Skoro sąsiedzi objęli sporną nieruchomość w posiadania "samoczynnie" (z własnej inicjatywy bez zgody właścicieli i władz państwowych), to należy przyjąć, że nigdy, a już na pewno nie przed 5 kwietnia 1958 r., nie doszło do objęcia spornej nieruchomości we władanie Państwa.

Przepis art. 9 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. mógł mieć zastosowanie jeżeli najpierw Państwo objęło nieruchomość we władanie, a dopiero później oddało ją w użytkowanie innym osobom fizycznym i prawnym. Tymczasem, w niniejszej sprawie sąsiedzi objęli w posiadania części spornej nieruchomości samoczynnie - to jest bez ingerencji Państwa. W tej sytuacji, nie ulega wątpliwości, że doszło do błędnej interpretacji przesłanek wskazanych w art. 9 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r., a w konsekwencji decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lutego 1966 ([...]) została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Organ drugiej instancji nie pochylił się nad pojęciem "objęcia we władanie" przez Państwo. Aby można była mówić o objęciu we władanie nieruchomości, przyjmuje się, że niezbędne jest manifestowanie objęcia jej w posiadanie. Może być to dokonane poprzez np. wykonywanie na niej jakichkolwiek czynności np. uprawianie ziemi, czy też uiszczanie podatków lub opłat. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z dokumentów, Skarb Państwa nigdy nie podejmował czynności, które akcentowałyby, że ma władztwo nad nieruchomością, co więcej takie czynności podejmowali jedynie sąsiedzi, zagospodarowali oni przedmiotową nieruchomość, a także w miarę możliwości opłacali należności wobec Państwa. Niepodjęcie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi analizy pojęcia objęcia we władanie należy uznać za daleko idący błąd, bowiem przy poprawnej jego interpretacji należałoby uznać, że Skarb Państwa nigdy nie objął we władanie przedmiotowej nieruchomości.

Organ drugiej instancji, w znacznym stopniu pominął treść pisma Prezydium [...] Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1965 r. wybierając z niego jedynie niektóre fakty, pominął natomiast całkowicie treść pisma Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z dnia [...] kwietnia 2011 r.

Z tego pisma wynika, że po analizie dokumentacji operatu ewidencyjnego spornej nieruchomości ustalono, że w wykazie ustalenia stanu posiadania wsi [...], sporządzonym w roku 1960 dla działki numer [...] jako władający bez tytułu prawnego wpisany był Pan [...] z adnotacją "bezumownie". Ta informacja potwierdza wnioski wypływające z analizy treści pisma Prezydium [...] Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1965 r., iż części spornej nieruchomości zostały zagospodarowane przez sąsiadów z ich własnej inicjatywy (władali oni nimi bezumownie) i nigdy nie doszło do przejęcia władztwa nad sporną nieruchomością przez Państwo.

Pominięcie treści ww. pisma skutkuje naruszeniem art. 107 § 3 w zw. z art. 7 i 77 § 1 KPA poprzez nieuwzględnienie części materiału dowodowego oraz błędne i niezgodne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przyjęcie, że sporna nieruchomość została objęta we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi niewłaściwie zastosował również art. 138 § 1 pkt 1 KPA, bowiem, utrzymał w mocy decyzję, która odmawiała stwierdzenia nieważności, podczas gdy zachodziły przesłanki do jej uchylenia i przekazania organowi pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie podlegała uwzględnieniu. Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1966 r., nie narusza przepisów prawa.

Zaskarżona decyzja została wydana w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym, służącym weryfikacji ostatecznej decyzji, pod kątem tego czy jest ona dotknięta jedną z wad o charakterze kwalifikowanym, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art. 156 § 2 k.p.a. Mając na uwadze stanowisko skarżącego prezentowane w postępowaniu nadzorczym, należało uznać, że istota sporu dotyczy tego, czy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1966 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi odstępstwo od zasady stabilności prawomocnych orzeczeń. Katalog przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej zakreśla ramy powierzonej sądowi kontroli legalności decyzji wydanej przez organ odwoławczy w postępowaniu nadzwyczajnym. W tego rodzaju postępowaniu nie następuje ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, a zatem organ administracji publicznej uprawniony jest wyłącznie do kontroli kwestionowanej decyzji w zakresie istnienia ściśle określonych jej wad.

O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje kwestionowana decyzja (zob. szerzej M. Jaśkowska, komentarz do art. 156, [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, LEX 2018). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, tj. gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91).

Skoro istotą postępowania nieważnościowego jest ocena ewentualnych wad kwalifikowanych decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, to niewątpliwie ocena czy doszło do rażącego naruszenia prawa również powinna dotyczyć wad samej decyzji, nie zaś postępowania, które doprowadziło do jej wydania.

Taki pogląd znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 marca 2018 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 2217/17 wyjaśnił, że " ... przepisem, który może być rażąco naruszony jest co do zasady przepis prawa materialnego. Wynika to z faktu, że naruszenia prawa stanowiące podstawy stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.) są wadami tkwiącymi w samej decyzji, a nie wadami postępowania, w którym ta decyzja zapadła. Te ostatnie bowiem stanowią podstawę do wznowienia postępowania. Mówiąc innymi słowy, z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy przepis będący podstawą prawną decyzji został zastosowany w ten sposób, że w jego wyniku powstał stosunek prawny, który nie mógł postać na gruncie tego przepisu. W rezultacie, skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.".

W przedmiotowej sprawie nie zaistniała sytuacja, w której przepisy prawa materialnego zostałyby zastosowane w nieprawidłowy sposób. Rozstrzygnięcie nie pozostaje z nimi w jednoznacznej sprzeczności, a tym samym decyzja prawidłowo ukształtowała stosunek prawny.

Kwestionowane w trybie nadzwyczajnym orzeczenie zostało wydane na podstawie art. 9 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. z 1958 r., Nr 17, poz. 71).

Stosownie do treści art. 9 ust. 1 w.w ustawy nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przyjmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne.

Z powyższego przepisu wynikają zatem 2 przesłanki, które musiały zostać łącznie spełnione aby gospodarstwo mogło być przejęte na własność Państwa: 1) objęcie gospodarstwa we władanie Państwa do dnia 5 kwietnia 1958 r., 2) pozostawanie gospodarstwa w dniu wydania decyzji we władaniu Państwa lub innych osób, którym gospodarstwo zostało przez Państwo przekazane do użytkowania.

Dla rozstrzygnięcia o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa bez znaczenia pozostawały okoliczności z powodu których doszło do utraty władztwa przez dotychczasowego właściciela, legalność objęcia nieruchomości we władanie Państwa, a także zamiar dotychczasowego właściciela odzyskania utraconego władztwa nad nieruchomością.

Organ odwoławczy słusznie wskazał, że prawidłowość takiej wykładni w.w przepisu prawa materialnego potwierdza uchwała Trybunału Konstytucyjnego z 20 lutego 1991 r., sygn. W 5/90, publ. OTK 1991/1/18, w której Trybunał stwierdził, że o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych decydowały wyłącznie przesłanki wymienione w art. 16 ustawy (wcześniej art. 9), bez względu na okoliczności, w jakich doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo. Zdaniem Trybunału przejęciu na własność Państwa podlegały także te nieruchomości, których właściciele dawali wyraz woli odzyskania swej nieruchomości, względnie z przyczyn obiektywnych od siebie niezależnych nie mieli możliwości dochodzenia swoich spraw.

Z treści kontrolowanej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z [...] lutego 1966 r. wynika wprost, że przejmowana nieruchomość została objęta we władanie Skarbu Państwa w 1945 r., a następnie została rozdysponowana na rzecz osób trzecich, jak też, że stan taki trwał w chwili wydania decyzji.

Skarżący kwestionuje istnienie co najmniej pierwszej z przesłanek upoważniających do przejęcia nieruchomości rolnej. Twierdzi, że nie doszło do objęcia nieruchomości we władanie Państwa przed wejściem w życie ustawy, ponieważ sąsiedzi z własnej inicjatywy, bez zgody władz państwowych objęli nieruchomość w posiadanie. Uważa, że Skarb Państwa nigdy nie zamanifestował objęcia władztwa nad nieruchomością, ponieważ nie odnaleziono dokumentów świadczących o przejęciu nieruchomości przez Państwo, a zgromadzone dokumenty potwierdzają, że czynności wynikające z władztwa wykonywali wyłącznie sąsiedzi.

W ocenie sądu stanowisko skarżącego nie jest zasadne. Zgromadzone w sprawie dokumenty, w tym te, na które dla potwierdzenia swojego stanowiska powołuje się skarżący (pismo PGRN z [...] maja 1965 r., czy też pismo Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z [...] kwietnia 2011 r. ) nie stanowią dowodów, które mogą podważyć prawidłowość kontrolowanego orzeczenia. Nie dowodzą, że nieruchomość rolna po opuszczeniu jej przez rodzinę skarżącego, nie została w 1945 r. objęta we władanie przez Państwo.

Tylko jednoznaczne dowody przeczące dokonanym w kontrolowanej decyzji ustaleniom, mogłyby podważyć wiarygodność tego dokumentu i prowadzić do oceny, że decyzja została wydana w sposób jednoznacznie sprzeczny z obowiązującym przepisem prawa materialnego.

Należy zauważyć, że zgromadzony materiał dowodowy mimo podjętych przez organy starań nie pozwala na odtworzenie materiału dowodowego jakim dysponował organ wydający kontrolowaną decyzję. Ze względu na znaczny upływ czasu tj. ponad pięćdziesięciu lat dokumentacja sprawy mogła nie zachować się. Dlatego też nie jest uzasadnione i dopuszczalne wnioskowanie o niespełnieniu wymogów wynikających z obowiązujących przepisów prawa, tylko z powodu braku materiału dowodowego potwierdzającego okoliczności zamanifestowania przez Państwo w 1945 r. objęcia we władanie przedmiotowej nieruchomości rolnej.

Organ odwoławczy ma rację twierdząc, że dokumenty na które powołuje się skarżący nie mogą podważyć prawidłowości ustaleń wynikających z kontrolowanej decyzji. Skarżący niesłusznie zarzuca brak wnikliwości i wybiórczą, a więc dowolną ocenę materiału dowodowego. W sprawie bezsporne jest, że gospodarstwo rolne zostało opuszczone przez byłych właścicieli w 1945 r. Taką też datę wskazano w kontrolowanej decyzji dla określenia czasu objęcia nieruchomości we władanie Państwa. Pismo Prezydium [...] Rady Narodowej na którym swoje zarzuty opiera skarżący, jak celnie zauważył organ odwoławczy powstało w 1965 r., a więc 20 lat po opuszczeniu nieruchomości i rzeczywiście jego treść stanowi tylko ogólną relację. Przede wszystkim nie wynika z niego kiedy nieruchomość została zagospodarowana przez sąsiadów. Dlatego też może stanowić dowód potwierdzający zarówno opuszczenie nieruchomości w 1945 r., jak też okoliczność posiadania nieruchomości przez sąsiadów w dacie sporządzania pisma. Nie pozwala jednak na ustalenie w jakich okolicznościach doszło do objęcia nieruchomości w posiadanie przez sąsiadów, ani też czy w okresie poprzedzającym znajdowała się we władaniu Państwa lub osób, którym przez ówczesne władze została przekazana.

Skarżący opiera swoje przekonanie o samodzielnym objęciu posiadania nieruchomości przez sąsiadów, bezpośrednio po opuszczeniu gospodarstwa przez dawnych właścicieli, na jednym zdaniu zawartym w tym piśmie, o następującym brzmieniu "Ziemię porzuconą samoczynnie chociaż nie w całości zagospodarowali i zagospodarowują do dnia dzisiejszego jej sąsiedzi". Jednak użyte w zdaniu sformułowanie, równie dobrze może dotyczyć objęcia go w posiadanie bez zgody podmiotu nim władającego, co odnosić się do porzucenia gospodarstwa przez właścicieli z własnej nieprzymuszonej woli, czy używając innego jeszcze synonimu, w sposób spontaniczny. Każdy z tych synonimów słowa "samoczynnie" oznacza działanie bez przymusu. Z relacji tej nie wynika, że zagospodarowanie przez sąsiadów nastąpiło właśnie w takim czasie, jak sugeruje skarżący. Co więcej, skarżący nie zauważa, że w dalszej treści pisma znajduje się istotna informacja, przecząca stawianej przez niego tezie. W piśmie podkreślono, że użytkownicy poszczególnych działek wyrażają chęć nabycia ich ze Skarbu Państwa. Oznacza to, że korzystający z poszczególnych działek użytkownicy w dacie sporządzenia pisma mieli świadomość, że podmiotem uprawnionym do władania nieruchomością jest Skarb Państwa. To zaś wskazuje, że co najwyżej ówczesne władze nie zadbały najwcześniej jak to było możliwe o formalną stronę przekazania do użytkowania tej nieruchomości osobom trzecim.

Jako jeden z użytkowników wymieniony został [...]. Osoba ta została również wskazana w sporządzonym wykazie posiadania wsi [...] jako bezumowny użytkownik nieruchomości w 1960 r. Ten dowód także wbrew oczekiwaniom skarżącego nie podważa ustalenia dotyczącego 1945 r. wynikającego z kontrolowanej decyzji. Potwierdza jedynie, że sąsiad użytkował część nieruchomości już w 1960 r. Jednak trudno ocenić czy określenie bezumowny użytkownik odnosi się do braku zgody uprawnionego podmiotu na użytkowanie czy raczej do braku formalnej pisemnej umowy. Należy podkreślić, że był to jeden z użytkowników wymienionych w piśmie Prezydium [...] Rady Narodowej z [...] maja 1965 r., którzy deklarowali chęć nabycia nieruchomości od Skarbu Państwa.

Organ odwoławczy słusznie zauważył, że także treść oświadczeń zawartych przez skarżącego w pismach z 18 września 2000 r., 15 czerwca 2001 r., 24 kwietnia 2006 r. oraz 17 września 2007 r. wskazuje, że podejmowane przed wydaniem kontrolowanej decyzji działania zmierzające do odzyskania nieruchomości w latach 1945-1963 były nieskuteczne, ze względu na dysponowanie nią przez gminę i udostępnienie osobom fizycznym.

W przedmiotowej sprawie dostępna dokumentacja nie dała podstaw do stwierdzenia, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1966 r. obarczona jest którąkolwiek z wad zawartych w art. 156 § 1 k.p.a.

Organy nadzoru dołożyły wszelkich starań, aby zgromadzić materiał dowodowy wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, podejmując działania zmierzające do poszukiwania dokumentacji dotyczącej kontrolowanego orzeczenia, dokonały jego swobodnej i wszechstronnej oceny, przy uwzględnieniu stanowiska skarżącego.

Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi.