Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2255/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Danuta Dopierała, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2008 r. sprawy ze skargi W.O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek; 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2008 r. nr [...]; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 6 sierpnia 2008 r. wniesionej przez W. O. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływanego dalej jako Prezes Zakładu) z [...] lipca 2008 r., Nr [...] uchylająca zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...] w części dotyczącej okresu [...] i umarzająca postępowanie za okres, który uległ przedawnieniu oraz utrzymująca w mocy tą decyzję w pozostałym zakresie.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Strona pismem z 11 marca 2008 r. wystąpiła do Zakładu o umorzenie zaległych składek. Uzasadniając wniosek wskazał, że dochody z prowadzonej działalności gospodarczej są niewielkie. Wskazał, że nie posiada składników majątkowych, które mogły by być sprzedane w celu spłaty należności jak również zdolności kredytowej umożliwiającej spłatę zadłużenia.

Decyzją z [...] maja 2008 r. Zakład odmówił umorzenia należności z tytuł składek na koncie osobistym płatnika za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł. oraz na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zobowiązany od [...] r. prowadzi działalność handlowo-usługową (głównie [...]). Według oświadczenia o stanie majątkowym wysokość zarobków strony wynosi ok. [...] zł. miesięcznie. Żona wnioskodawcy jest zatrudniona w [...] w W. na stanowisku [...] i osiągała wynagrodzenie w marcu [...]., w lutym [...] zł. oraz w styczniu [...] zł. Organ wskazał, że koszty utrzymania domu wynoszą [...] zł., wydatki na zakup żywności to koszt ok. [...] zł. miesięcznie, a wydatki na leki to [...] zł. miesięcznie. Wymienił także zobowiązania wnioskodawcy wobec urzędu skarbowego w kwocie [...] zł., [...] w kwocie [...] zł. oraz Z. w P. na kwotę [...] zł.

Dalej organ zauważył, że w sprawie nie występują sytuacje przewidziane w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 13 października 1998 r. (Dz.U. z 1998 r., Nr 137 poz.887), tj. przesłanki całkowitej nieściągalności. Podkreślił przy tym, że za pośrednictwem urzędu skarbowego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Również wobec wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki przewidziane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu, reprezentujący Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zaskarżoną decyzją uchylił decyzję z [...] maja 2008 r. w części dotyczącej składek za okres [...] i umorzył postępowanie za ten okres stwierdzając, że uległ on przedawnieniu; w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję.

W podstawie prawnej orzeczenia powołał przepis art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; powoływanej dalej jako ,,u.s.u.s-- w związku z art. 138 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako: ,,k.p.a.--.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że średni dochód miesięczny wnioskodawcy wynosi [...] zł., koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł. miesięcznie, koszty wyżywienia to [...] zł., lekarstw [...] zł., a pozostałe koszty to [...] zł. Podał, że [...] r. Zakład wystawił tytuły egzekucyjne za okres [...], a w [...] r. za [...], które zwrócone zostały z protokołem nieściągalności a postępowanie egzekucyjne postanowieniem Urzędu Skarbowego z [...] marca 2000 r. zostało umorzone. Obecnie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez urząd skarbowy w związku z tytułami wykonawczymi za okresy [...].

Dalej organ przypomniał treść przepisów regulujących instytucję umorzenia składek, określonych w art. 28 ust. 2, 3 i 3 a u.s.u.s. oraz wydanego do niej rozporządzenia. Stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Odnosząc się do przepisów art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. oraz rozporządzenia organ wskazał, że wnioskodawca był świadomy swojego zadłużenia i pozwalał na powiększanie tego zadłużenia. Podał, że wnioskodawca w lutym osiągnął dochód w wysokości [...] zł. przy czym z kwoty tej nie została wpłacona żadna suma na spłatę zadłużenia. Podkreślił, że strona zaciągając kredyt w wysokości [...] zł. uznał swoją sytuację za stabilną. Końcowo organ odwołał się do konstrukcji uznania administracyjnego na której opiera się instytucja umarzania zaległości.

Na powyższą decyzję Prezesa Zakładu W. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zarzucił, że decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdził, że osiągany dochód przez Skarżącego, pomimo że na przestrzeni lat wykazuje tendencję wzrostową, nie dawał możliwości bieżącego regulowania należnych składek gdyż w całości był przeznaczany na cele bytowe rodziny w tym na wyżywienie 2 dzieci. W latach [...] dochód ten nie przekraczał minimum biologicznego. W [...] r. nastąpił co prawda niewielki przełom w handlu Skarżącego co nie dawało jednak możliwości jednoczesnej spłaty zaległości w ratach oraz bieżącej płatności składek. Podkreślił, że w [...] r. uregulowane zostały składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł. oraz na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł. Skarżący odniósł się do wydatków stałych, które wynoszą [...] zł. miesięcznie. Uwzględniając zakup podstawowego wyżywienia za kwotę [...] zł. oraz bieżącą spłatę składek w kwocie [...] zł. Skarżący zauważył, że łączne dochody rodziny wystarczają jedynie na pokrycie powyżej wskazanych wydatków koniecznych. Zdaniem Skarżącego udowodnił on, że spełnia przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia gdyż ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie jest w stanie opłacić należności, a ich zapłata spowodowałaby zbyt ciężkie skutki dla skarżącego i jego rodziny. W dalszej części Skarżący zauważył, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika całkowita nieściągalność należności z majątku skarżącego o czym świadczy zwrot tytułów egzekucyjnych za wymienione w decyzji okresy wraz z protokołem nieściągalności oraz postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Podał, że wystąpił do organu egzekucyjnego o wydanie stosownego zaświadczenia, jednakże pismo to pozostało bez rozpoznania, ponieważ takowe zaświadczenia wydawane są, według wyjaśnień organu egzekucyjnego, na wniosek wierzyciela. Odpis wniosku przekazany został wierzycielowi jednak organ pominął te kwestie. Zdaniem Skarżącego zaniechanie przez organ rentowy ustalenia omawianej kwestii stanowi naruszenie art. 7, 8, 9 i 12 k.p.a. Skarżący odniósł się do wysokości minimum socjalnego, które w [...] r. szacowano na [...] zł. i podał, że do [...] r. miał na utrzymaniu 2 dzieci. Obecnie utrzymanie 2 osobowej rodziny wymaga zaangażowania środków w wysokości co najmniej [...] zł. W dalszej części uzasadnienia skargi Skarżący odniósł się do tzw. uznania administracyjnego. Stwierdził w tym zakresie opierając się na orzecznictwie sądowym że wydawane decyzje nie mogą mieć cech dowolności. Skarżący zauważył, że zgodnie z zawiadomieniem z dnia 14 listopada 2007 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. kwota kosztów egzekucyjnych wynosi [...] zł. Kwota taka w świetle złożonego oświadczenia o stanie majątkowym jest niemożliwa do uzyskania.

Prezes Zakładu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 3 września 2008 r. Skarżący odniósł się do treści odpowiedzi na skargę organu. Podkreślił, że organ rentowy opierając się na uznaniu administracyjnym w ogóle nie udzielił odpowiedzi co jego zdaniem oznacz interes społeczny czy publiczny, nie przytoczył także dowodów pozwalających na odrzucenie argumentów Skarżącego. Nie zgodził się z organem, że w odmownej decyzji uwzględniono interes społeczny i słuszny interes strony. Organ nie ustosunkował się w ogóle do ważnego interesu wnioskodawcy. Podał, że w interesie społecznym oraz wnioskodawcy jest dalsze prowadzenie działalności gospodarczej bez balastu zadłużenia. W interesie społecznym nie leży dalsze prowadzenie egzekucji, gdyż dotychczas nie przyniosło one żadnych rezultatów. Dla organu rentowego jedynym rozwiązaniem byłaby likwidacja działalności gospodarczej, wtedy nie byłoby przeszkód do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Pominięta została kwestia, że likwidacja działalności spowodowana niewypłacalnością będzie oznaczać koniczność korzystania z systemu opieki społecznej, brak możliwości zatrudnienia oraz całkowitą utratę zdolności płatniczych. Kwestie te zostały pominięte przez organ rentowy. Skarżący podtrzymał zarzuty dotyczące przedawnienia części należności składkowych, zgłaszane na etapie postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako: ,,p.p.s.a.--, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania o konieczności uchylenia skarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję Zakładu z [...] maja 2008 r. W ocenie Sądu zaskarżona w sprawie decyzja, we wskazanej części, została wydana z istotnym naruszeniem przepisów formalnych, zawartych w k.p.a., co czyniło zasadnym częściowe uwzględnienie skargi. W pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił uznając, że w tej części rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a.

Przypomnieć należy, że organy administracji publicznej winny stosować się do wymogów art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które obligują do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli a także do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej powinien być realizowany - przede wszystkim - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego regulujących uprawnienia oraz obowiązki stron postępowania. Ustalony tak stan faktyczny powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej, które stosowne do art. 107 § 3 k.p.a. powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Wobec treści wniosku Skarżącego zastosowanie w sprawie miał art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. Regulacja zawarta w tym przepisie wskazuje, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

W niniejszej sprawie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec Skarżącego a zatem organ orzekający prawidłowo wskazał, że wobec skarżącego nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 2 w związku z ust. 3 ustawy systemowej, zaznaczając w szczególności, że w sprawie należności skarżącego prowadzone przez naczelnika urzędu skarbowego postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone. W tej sytuacji brak informacji od organu egzekucyjnego w przedmiocie skuteczności egzekucji nie dawało podstaw organowi rentowemu do przyjęcia całkowitej nieściągalności należności.

Zaległości Skarżącego dotyczą prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w związku z czym organ orzekający prawidłowo wskazał jako mający zastosowanie w sprawie także art. 28 ust. 3 a u.s.u.s., który stanowi że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Trafnie również wyjaśnił, że przesłanki zastosowania umorzenia na tej podstawie przewidziane zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z § 3 ust. 1 wskazanego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Konstrukcja powyższych przepisów, opartych także na uznaniu administracyjnym, nie nakazuje organowi rentowemu wydania decyzji pozytywnej dla dłużnika, wskazuje jedynie na możliwość umorzenia zadłużenia w razie wystąpienia, którejkolwiek z wymienionych przesłanek. Brak takich przesłanek wyłącza w ogóle prawną możliwość umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że w sprawie nie występują przesłanki umorzenia zadłużenia przewidziane w rozporządzeniu. Sąd podziela stanowisko organu, w odniesieniu do przesłanek przewidzianych w § 3 ust.1 pkt 2 i 3 rozporządzenia gdyż z okoliczności sprawy wynika niespornie, że Skarżący ma możliwość uzyskiwania dochodu oraz prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą.

Zdaniem Sądu w sprawie nie wyjaśniono w sposób prawidłowy, czy zaistniała sytuacja w której opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby Skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał wprawdzie dane dotyczące dochodów i wydatków rodziny Skarżącego, nie dokonał jednak ich pełnej analizy - w kontekście sytuacji materialnej i finansowej Skarżącego oraz łącznej wysokości zadłużenia wobec Zakładu - której wynik pozwalałby na kategoryczne stwierdzenie, że Skarżący ma możliwość uregulowania zaległych należności z tytułu składek bez zagrożenia dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych swojej rodziny. Przypomnieć warto, że w toku postępowania administracyjnego pełnomocnik skarżącego wskazał m. in. w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej, że koszty utrzymania domu wynoszą łącznie [...] zł., wydatki na zakup żywności to koszt ok. [...] zł. miesięcznie, a wydatki na leki to [...] zł. miesięcznie. Organ orzekający nie podważył wiarygodności podanych tam informacji i powołał się na nie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ocena możliwości płatniczych Skarżącego powinna być wywiedziona na podstawie zestawienia miesięcznych wydatków stałych (o charakterze egzystencjonalnym) ponoszonych przez Skarżącego i jego żonę (przyjętych przez organ) oraz miesięcznych dochodów netto, uzyskiwanych łącznie przez Skarżącego i jego żonę. Podnieść w tym miejscu warto, że organ wskazując średni miesięczny dochód skarżącego na poziomie [...] zł. nie wyjaśnił, czy wartość ta jest wyrażona brutto czy netto, natomiast dochód żony Skarżącego wskazał w kwocie brutto [...] zł. Nie dokonał także omawianego zestawienia dochodów netto rodziny Skarżącego oraz jej wydatków, co pozwoliłoby na ustalenie kwoty pozostającej do dyspozycji na członka rodziny w tym dla Skarżącego, po poniesieniu wydatków niezbędnych dla utrzymania rodziny. Takie ustalenia pozwoliłyby z kolei na odniesienie ich do łącznej wysokości zadłużenia Skarżącego, które pomimo jego częściowego umorzenia przez organ, jest wysokie i przekracza [...] zł. W świetle powyższych rozważań Sądu ustalenia organu, że spłata przez Skarżącego zaległych należności z tytułu składek nie pozbawi Skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych jest nieuzasadnione i co najmniej przedwczesne. Oceny w powyższym zakresie nie zmienia odwoływanie się przez organ do wysokiego dochodu uzyskanego przez Skarżącego w lutym [...] r. w wysokości [...] zł. w sytuacji w której zadeklarowany przez Skarżącego wynik finansowy za miesiąc poprzedni, tj. styczeń [...] r.- jak sam zresztą zauważył organ w uzasadnieniu decyzji - wyniósł [...] zł. straty. Oznacza to że dochód z lutego [...] r. pomimo jego niemałej wysokości nie pokrył nawet wcześniejszej straty Skarżącego z działalności gospodarczej. Odnosząc się natomiast do argumentu organu, że sytuacja Skarżącego jest na tyle dobra, że pozwoliła na zaciągnięcie kredytu bankowego w wysokości [...] zł. Sąd zauważa nieścisłości w zakresie takich ustaleń organu. Otóż w oświadczeniu o stanie majątkowym podpisanym przez pełnomocnika Skarżącego wskazana została powyższa kwota, jednakże w części dotyczącej spłaty tego zobowiązania zostało podane, że stanowi ona granicę limitu kredytowego. Jednocześnie w oświadczeniu tym pełnomocnik nie określił sposobu spłaty takiego zadłużenia, jak również nie wskazał by było ono dochodzone w trybie egzekucyjnym. Organ winien zatem wstępnie wyjaśnić te nieścisłości a następnie ewentualnie oceniać taką okoliczność jako uzasadniającą sytuację materialną Skarżącego.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia składek wyjaśnić należy, że sądy administracyjne są właściwe do rozpoznawania skarg na decyzje organu rentowego w przedmiocie umorzenia należności. Przedmiot zaskarżonej decyzji zakreśla granice sprawy administracyjnej, a więc także, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., granice rozstrzygnięcia Sądu. Oznacza to, że w rozpatrywanej sprawie Sąd będąc związanym granicami sprawy nie jest władny do oceny trafności zarzutów Skarżącego, dotyczących

przedawnienia należności z tytułu składek. W sytuacji kwestionowania okresu zadłużenia, ze względu na przedawnienie należności, strona może zwrócić się do organu rentowego o wydanie decyzji ustalającej taki okres ubezpieczeniowy od której stosownie do art. 83 ust. 2 u.s.u.s. przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i na zasadach określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, że decyzje rozstrzygające powyższe kwestie nie należą w ogóle do kognicji sądów administracyjnych co wyklucza ich merytoryczną ocenę przez Sąd w przedmiotowym postępowaniu.

Reasumując należało uznać, że zaskarżona decyzja w części utrzymującej w mocy decyzję Zakładu z [...] maja 2008 r. wydana została z naruszeniem przywołanych: art. 7, art.77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienie tym przepisom mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast zaskarżona decyzja w części uchylającej i umarzającej postępowanie - wobec stwierdzenia przez organ przedawnienia części należności z tytułu składek - jest korzystna dla Skarżącego a skargę w tej części należało oddalić.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez Prezesa Zakładu winny zostać wyeliminowane wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości. W szczególności organ powinien wyjaśnić w sposób prawidłowy sytuację majątkową Skarżącej i jej rodziny ustalając dochód na jednego członka rodziny (przy uwzględnieniu miesięcznych dochodów i wydatków rodziny). Prawidłowe ustalenie przez organ orzekający stanu faktycznego w powyższym zakresie pozwoli następnie na ocenę czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a więc w czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby Skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Powyższe winno znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia.

Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy, przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności. Organ, orzekając na podstawie przepisu opartego na uznaniu administracyjnym, tak jak w niniejszej sprawie, ma bowiem prawo wyboru rozstrzygnięcia, a to znaczy, że nawet w sytuacji uznania, iż strona spełnia przesłanki w nim wskazane, może wydać negatywne dla niej orzeczenie, przy czym, przed jego podjęciem winien rozważyć na gruncie art. 7 k.p.a. interes społeczny i słuszny interes strony, tj. w odpowiedni logiczny sposób przedstawić swoje argumenty również i w tym zakresie.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję Zakładu z [...] maja 2008 r. W pozostałym zakresie skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.