Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 351/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 170, art. 190, art. 151, art. 200, art. 199
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 138 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2010r. sprawy ze skargi "A" Spółka Akcyjna na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę /-/ T. Świstak /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] znak [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. stwierdził u Z. P. chorobę zawodową - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wymienioną pod poz. 21 wykazu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ). W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] 2008 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, które wydał Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu (dalej Instytut w Sosnowcu).

Powiatowy Inspektor wskazał, że Z. P. zatrudniony był w "A" jako stażysta od [...]1974 r. do [...] 1975 r., a następnie na stanowiskach: nadgórnik od [...]1975 r. do [...]1976 r., sztygar zmianowy od [...]1976 r. do [...]1976 r., specjalista ds. awaryjności od [...]1977r. do [...]1982 r., specjalista górnik-technolog od [...]1982 r. do [...]1982 r., inspektor techniczny od [...]1982 r. do [...] 1986 r., starszy technolog górniczy od [...]1993 r. do [...]2006 r. Organ stwierdził, że od daty podjęcia zatrudnienia w "A" Z. P. był narażony na hałas podczas przebywania bezpośrednio przy lub w pobliżu urządzeń emitujących hałas. Wskazano, iż w 1976 r. podczas rozruchu stacji napędowej przenośnika taśmowego doznał urazu akustycznego na skutek którego nastąpiła częściowa utrata słuchu ucha lewego, co potwierdza świadectwo lekarskie z dnia 13.10.1976 r. (karta 29 akt). Organ wskazał, że strona była diagnozowana w Wielkopolskim Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K. (dalej WCMP w K.) i Instytucie w Sosnowcu. Pierwsze orzeczenie lekarskie z [...] 2007 r. Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wydane zostało przez Poradnię Chorób Zawodowych WCMP w K. i określiło schorzenie Z.P. jako niedosłuch odbiorczy typu pozaślimakowego ucha prawego, niedosłuch odbiorczy typu ślimakowego ucha lewego. Kolejne badanie przeprowadzono w Instytucie w Sosnowcu, gdzie rozpoznano u strony niedosłuch obustronny odbiorczy typu ślimakowego. W oparciu o analizę dokumentacji oraz przeprowadzone badania ustalono znacznego stopnia niedosłuch obustronny ulegający progresji w okresie braku narażenia na hałas stwarzający ryzyko powstania uszkodzenia słuchu, co przemawia za inną, pozazawodową przyczyną rozwoju niedosłuchu. Orzeczono wówczas o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Do orzeczenia tego Z. P. wniósł uwagi, w rezultacie Instytut w Sosnowcu wydał w dniu [...] 2008 r. uzupełniające orzeczenie Nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej. Schorzenie zdiagnozowane u Z. P. znajduje się w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 21. W sprawie nie występują okoliczności wskazujące, by uszkodzenie słuchu mogło nastąpić z przyczyn pozazawodowych. Organ stwierdził ponadto, że wskazane dowody potwierdzają, że w okresie wykonywania pracy zawodowej był on narażony na hałas również przekraczający dopuszczalne normy.

W odwołaniu od powyższej decyzji "A" w K. (dalej "A") podniosła, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego w szczególności przepisu § 2 ust. 1 i § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych oraz z naruszeniem art. 80 K.p.a. poprzez nie dokonanie oceny zebranych w sprawie dowodów, art. 107 § 1 i 3, art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nie dokonanie koniecznych ustaleń w zakresie narażenia zawodowego pracownika i w konsekwencji stwierdzenie choroby zawodowej u Z. P. bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej Kopalnia wniosła o przeprowadzenie postępowania dowodowego w odniesieniu do stanowisk, na których pracował Z. P., a na których są pomiary hałasu, przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność charakteru prac, wykonywanych czynności i zagrożeń hałasem na stanowisku pracy oraz przeprowadzenie ponownego badania Z. P. i wydanie orzeczenia lekarskiego przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi z uwagi na sprzeczność dotychczasowych orzeczeń. Zdaniem "A" orzeczenie Instytutu w Sosnowcu, na postawie którego stwierdzono chorobę zawodową, wydane zostało w oparciu o ten sam stan faktyczny, który stanowił podstawę do wydania przez Instytut pierwszego orzeczenia w sprawie. "A" podniosła, że Z. P. od 1976 r. wykonywał pracę biurową, a sporadyczne wizyty na terenie odkrywki nie były związane z hałasem ponieważ nie nadzorował maszyn i urządzeń i nie musiał na nich przebywać.

Decyzją z dnia [...] r., [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu, na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy o państwowej Inspekcji Sanitarnej w zw. z § 8 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. oraz art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że po zapoznaniu się z całością dokumentacji ustalił, iż od 1974 r., tj. od momentu zatrudnienia w "A", Z. P. pracował w warunkach narażenia na hałas przekraczający normatywy higieniczne - nawet do 96 dB(A) podczas przebywania na/w pobliżu urządzeń emitujących hałas. Wskazano, że rozpoznane zmiany chorobowe w narządzie słuchu są typowe dla przewlekłego urazu akustycznego, w związku z czym ustalono, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy wykonywaną pracą zawodową i rozpoznanym schorzeniem. Organ uznał, że spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia u Z. P.choroby zawodowej, zaś kierowanie go na kolejne badania lekarskie jest bezcelowe. Podniósł również, że orzeczenie Instytutu w Sosnowcu z dnia [...] 2008 r. zawiera umotywowane uzasadnienie, wyjaśnia dlaczego wielkość i charakter stwierdzonego ubytku słuchu spełniają warunki wymaganego kryterium do rozpoznania choroby zawodowej, podaje dokładne parametry stwierdzonego ubytku słuchu oraz wyjaśnia jakimi metodami diagnostycznymi posłużono się w procesie orzekania o chorobie zawodowej. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji ustalił z należytą starannością stan faktyczny, zgodnie z art. 80 K.p.a. ocenił sprawę na podstawie całokształtu materiału dowodowego, tj. wyników pomiarów hałasu, orzeczenia lekarskiego jednostki uprawnionej do rozpoznania choroby zawodowej oraz zeznań świadków. Organ odwoławczy stwierdził, że z medycznego punktu widzenia hałas o natężeniu powyżej 80 dB w miarę wydłużania ekspozycji jest szkodliwy dla narządu słuchu, szczególnie u osób wrażliwych osobniczo.

Na powyższą decyzję A" w K. S.A. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której podniesiono zarzuty tożsame z tymi, które zawarte były w odwołaniu. Wskazała, że organ odwoławczy nie wyjaśnił sprawy i nie przeprowadził właściwego postępowania dowodowego, z uwzględnieniem żądań zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a zeznania świadków są wewnętrznie sprzeczne. Kopalnia wskazała, że w sprawie zostały wydane trzy sprzeczne orzeczenia lekarskie oraz nie ustalono, w sposób wiarygodny, czy stanowiska na których Z. P. pracował były narażone na hałas ponadnormatywny. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 10 czerwca 2009 r. Kopalnia dodatkowo podniosła, iż zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów, co do których Trybunał Konstytucyjny stwierdził ich niekonstytucyjność, a która to okoliczność nakazuje uchylić rozstrzygnięcia wydane w obu instancjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Po 131/09 oddalił powyższą skargę. W uzasadnieniu Sąd w pierwszej kolejności wskazał, że zaskarżona decyzja wydana została już po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07, w którym Trybunał stwierdził, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) w zakresie, w jakim przepisy te nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, a także wydane na ich podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji podniósł, że Trybunał Konstytucyjny orzekł, że powyższe przepisy tracą moc z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Wyrok Trybunału został opublikowany w dniu 2 lipca 2008 r., tym samym z dniem 3 lipca 2009 r. przedmiotowe przepisy utraciły moc obowiązującą. Zaskarżona decyzja została wydana już po wyroku Trybunału, a przed dniem 3 lipca 2009 r., tak więc w okresie co do którego wyrok Trybunału przedłużył czas obowiązywania niekonstytucyjnych rozwiązań. Sąd pierwszej instancji uznał jednak, że pomimo niezgodności z Konstytucją, rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych z wyżej wskazanym wyłączeniem mogło być podstawą orzekania w sprawach dotyczących chorób zawodowych. Należy bowiem podkreślić, że Trybunał - mimo orzeczenia niekonstytucyjności - zdecydował o utrzymaniu mocy obowiązującej rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych do dnia 2 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie podzielił stanowiska skarżącej "A", iż oparcie rozstrzygnięć o rozpoznaniu u Z. P. choroby zawodowej na przepisach uznanych za niekonstytucyjne, skutkuje koniecznością uchylenia tych rozstrzygnięć. Nie można bowiem akceptować sytuacji, gdy do czasu uchwalenia nowych przepisów nie byłoby możliwe prowadzenie postępowań w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzającą u Z. P. chorobę zawodową - obustronny ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wymienioną w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, wbrew twierdzeniom skarżącej nie narusza prawa - zarówno materialnego, jak i procesowego. Sąd stwierdził, że przesłanki warunkujące wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową zostały w przypadku Z. P. spełnione. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że w okresie od 16 września 1974 r. do 31 grudnia 1976 r. Z.P. pracował w warunkach narażenia na hałas ponadnormatywny oraz, że w 1976 r. doznał urazu akustycznego na skutek którego nastąpiła częściowa utrata słuchu ucha lewego (okoliczności bezsporne). Z karty zatrudnienia Z. P. w "A" wynika, że w okresie zatrudnienia od [...] 1982 r. do v 1986 r. pracował na stanowiskach specjalista górnik-technolog, inspektor techniczny, a od [...] 1993 r. do [...] 2006 r. jako starszy technolog górniczy Odkrywki K. Podczas wykonywania obowiązków pracowniczych w tym ostatnim okresie prowadził bieżące kontrole w terenie poziomów roboczych, odkrycia węgla wysokości pięter roboczych i zgodności granic eksploatacji z planem ruchu. Do obowiązków Z.P. należało prowadzenie bieżącej kontroli w terenie, a więc praca na odkrywce gdzie okresowo był narażony na hałas (poziom hałasu do 95 dB(A). Sąd podniósł, że skarżąca K. możliwość przebywania Z. P. przy wskazanych maszynach podstawowych potwierdziła w piśmie z dnia 1 października 2007 r., znak [...] (karta 57 akt). Jednocześnie w uzasadnieniu wyroku wskazano, że brak jest wyników pomiarów natężenia hałasu wykonanych dla jego stanowiska pracy. "A" argumentowała, że brak pomiarów wynikał z faktu uznania, że skoro osoby dozoru technicznego, które stale przebywają na odkrywce, nie mają przekroczeń, to zbędnym jest wykonywanie pomiarów dla stanowiska starszego technologa. W ocenie Sądu pierwszej instancji argumentacja ta nie może działać na niekorzyść pracownika, szczególnie w sytuacji, gdy zakres jego obowiązków obejmuje kontrole na odkrywce, przez co nie jest możliwym dowodzenie, iż doraźnie nie przebywał on w pobliżu urządzeń emitujących hałas. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 80 K.p.a. Sąd wskazał, że w badanym przypadku mamy do czynienia ze spójnymi zeznaniami świadków, które w podstawowym zakresie nie pozostają w sprzeczności z innymi dowodami i łącznie z nimi tworzą logiczną całość. W ocenie Sądu organy sanitarne w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały zebrany materiał dowodowy, opierając swe rozstrzygnięcie na wiarygodnej opinii lekarza orzecznika. Z orzeczenia wydanego przez kwalifikowaną jednostkę służby zdrowia wynika w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości ubytek słuchu u osoby poddanej badaniu spełniający warunki wymaganego kryterium do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Po zweryfikowaniu danych dotyczących przebiegu pracy zawodowej oraz wielkości ekspozycji na hałas, stwierdzono, że nie można wykluczyć wpływu warunków pracy na powstanie ubytku słuchu u Z. P.. Przy uwzględnieniu treści tej opinii oraz utrwalonego w orzecznictwie stanowiska, że istnienie związku przyczynowego między schorzeniem a warunkami pracy nie zawsze może być pewne i wystarczające jest w tym względzie wykazanie wysokiego (przeważającego) prawdopodobieństwa, zdaniem Sądu stwierdzić należy, iż organ odwoławczy nie przeprowadzając dowodów z opinii biegłych co do stanowiska pracy Z.P. oraz z kolejnego jego badania nie naruszył wskazanych przez skarżącą art. 7 i art. 77 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest łączne wystąpienie czynników w postaci pracy w warunkach narażenia na hałas, rozpoznanie schorzenia, jako choroby zawodowej przez upoważnioną placówkę lekarską oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy pracą w takich warunkach, a chorobą. Z materiału sprawy, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wynika, iż wszystkie przesłanki zostały spełnione.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła "A" w K. S.A., zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania przez:

1. nie zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a) i nie uwzględnienie zarzutów, że:

a. zaskarżona decyzja naruszała § 2 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r., Nr 132, poz. 1115) poprzez stwierdzenie choroby zawodowej u Pana Z.P. bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego,

b. zaskarżona decyzja naruszyła art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez:

- nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w odniesieniu do stanowisk na których faktycznie pracował Z. P., lecz do stanowisk co do których są pomiary hałasu,

- nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność charakteru pracy, wykonywanych czynności i zagrożeń hałasem na stanowisku pracy Z.P.,

- nie ustalenie w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu w okresie od 1977 r. do zakończenia pracy w "A" S.A. oraz w okresie od zakończenia pracy do dnia wydania decyzji przez organ I instancji tj. w okresie gdy Z. P. nie był narażony na hałas,

c. zaskarżona decyzja naruszyła art. 84 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wystawienie o opinię do innej placówki w sytuacji gdy zostały wydane trzy sprzeczne orzeczenia, a stwierdzenie choroby zawodowej nastąpiło na podstawie orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu zawierającego lakoniczne stwierdzenia bez wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości i przekonującego i dostępnego dla stron uzasadnienia,

d. zaskarżona decyzja została wydana na podstawie niekonstytucyjnego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Wyrokiem z dnia 7 stycznia 2010 r. o sygn. akt II OSK 1771/09, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] r., [...].

Sąd kasacyjny stwierdził, iż postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie nie zostało przeprowadzone wadliwie. Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest łączne wystąpienie czynników w postaci pracy w warunkach narażenia na hałas, rozpoznania schorzenia jako choroby zawodowej przez upoważnioną placówkę lekarską oraz istnienie związku przyczynowego między dwoma wymienionymi czynnikami. U Z. P. orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia 12 marca 2008 r. wykryto obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowatego spowodowany hałasem, wymieniony pod poz. 21 wykazu do rozporządzenia z dnia 30 lipa 2002 roku. Orzeczenie to sporządzono po szczegółowym specjalistycznym badaniu. W treści orzeczenia podano dokładne parametry stwierdzonego ubytku słuchu oraz wyjaśniono jakimi metodami diagnostycznymi posłużono się w procesie orzekania o chorobie zawodowej. Zmiana stanowiska przez Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, w stosunku do wcześniejszego orzeczenia z dnia 12 listopada 2007 r., w którym to orzeczeniu Instytut w Sosnowcu opowiedział się za inną, pozazawodową przyczyną rozwoju niedosłuchu, związane było wyłącznie z odmienną oceną materiału dowodowego w zakresie narażenia na hałas, spowodowanego przedstawieniem przez badanego nowych dowodów i okoliczności, w tym pisma "A" w K. S.A. z dnia 1 października 2007 r. Ocena wyników przeprowadzonych badań oraz samo rozpoznanie rodzaju choroby Z. P. nie uległy natomiast zmianie. Za nieuzasadniony Sąd drugiej instancji uznał zarzut dotyczący nie wystąpienia przez organ wydający decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej o opinię do innej placówki. Orzeczenia w kwestii rozpoznania niedosłuchu u Z. P. wskazywały na tę samą jednostkę chorobową, a różnica w treści tych orzeczeń wynikała z odmiennej oceny materiału dowodowego w zakresie wskazywanego wyżej narażenia na hałas. Z akt sprawy wynika, że w stosunku do Z. P. nie wykluczono narażenia w środowisku pracy i nie ustalono innego, niż hałas ponadnormatywny na stanowisku pracy, czynnika patogennego. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego, nieuzasadnione były także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące nie przeprowadzenia postępowania dowodowego w odniesieniu do stanowisk na których faktycznie pracował Z.P., lecz do stanowisk co do których są pomiary hałasu, jak i nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność charakteru pracy, wykonywanych czynności i zagrożeń hałasem na stanowisku pracy Z. P. Zarówno w decyzjach obu instancji, jak i w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wskazano na jakich stanowiskach i w jakich okresach Z.P. pracował w "A" w K. S.A. z uwzględnieniem stopnia narażenia na hałas na każdym z tych stanowisk. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji słusznie wskazano, że do obowiązków Z.P. na stanowisku starszego technologa górniczego Odkrywki K. należało prowadzenie bieżącej kontroli w terenie, a więc praca na odkrywce. Podczas wykonywania tych obowiązków Z. P. przebywał m.in. przy maszynach podstawowych, takich jak koparki i zwałowarki oraz przy przenośnikach taśmowych, gdzie okresowo był narażony na hałas. Okoliczności te potwierdziły zeznania świadków, zaś w powołanym przez wnoszącego skargę kasacyjną piśmie z dna 1 października 2007 r. Kopalnia potwierdziła możliwość jego przebywania przy wskazanych maszynach podstawowych.

Sąd rozpatrujący skargę kasacyjną podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, że brak pomiarów poziomu hałasu nie może wpłynąć na niekorzyść pracownika, co do rozstrzygnięcia postępowania w sprawie choroby zawodowej. Brak pomiarów hałasu na stanowisku starszego technologa górniczego, jakie to zajmował Z.P., nie może obciążać pracownika. Tym bardziej uzasadnione jest skorzystanie z pomiarów hałasu na stanowiskach pracy przy których, co prawda sporadycznie ale przebywał Z.P. Sąd kasacyjny nie podzielił również zarzutu naruszenia przepisów postępowania poprzez nie ustalenie w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu Z. P. w okresie od 1977 r. do zakończenia pracy w "A" w K. S.A. oraz w okresie o zakończenia pracy do dnia wydania decyzji przez organ I instancji tj. w okresie gdy Z. P. nie był narażony na hałas. Z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, wynika bowiem w sposób bezsporny, że u Z.P. rozpoznano ubytek słuchu, który przy uwzględnieniu narażenia na hałas daje podstawy do rozpoznania u niego choroby zawodowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skoro z zebranego materiału dowodowego, w tym orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej, zeznań świadków oraz wyników pomiarów hałasu, wynika, że Z.P. w okresie wykonywania pracy był narażony na hałas również przekraczający dopuszczalne normy, stwierdzono u niego schorzenie narządy słuchu, a przy tym istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rozpoznanym schorzeniem narządu słuchu a warunkami pracy, stwierdzenie choroby zawodowej jest zasadne, a zarzut uchybienia przepisom postępowania tj. art. 7 i 77 k.p.a. niczym nieusprawiedliwione.

Sąd drugiej instancji za usprawiedliwiony uznał zarzut dotyczący zastosowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach w sytuacji obalenia domniemania konstytucyjności niniejszego aktu podustawowego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 i wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie uwzględniwszy niezgodności z Konstytucją RP rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. niezasadnie zastosował niniejszy akt w szczególności jego § 2 ust. 1. Naruszenie to jest naruszeniem prawa materialnego. Sąd drugiej instancji stwierdził, iż organ zobowiązany jest do ponownego rozpoznania sprawy w oparciu o nową regulację prawną rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869), które weszło w życie z dniem 3 lipca 2009 r.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., znak: [...] w części w związku z koniecznością zmiany podstawy prawnej wydanej decyzji oraz zmienił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej treści sentencji w brzmieniu "stwierdzam chorobę zawodową obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem", zastępując treścią "stwierdzam chorobę zawodową obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkość co najmniej 44 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 KHz". W uzasadnieniu organ przytoczył wszystkie okoliczności przedstawione w wcześniejszych decyzjach i orzeczeniach sądów wskazujące, iż Z. P. pracował w warunkach narażenie na hałas ponadnormatywny i kwestia ta jest bezsporna i nie wymaga uzupełnienia. Ponadto wskazał, iż w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wymienia się obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkość co najmniej 44 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 KHz. Schorzenie to charakteryzujące się ściśle określonymi objawami klinicznym w szczególności symetrycznym uszkodzeniem narządu słuchu typu odbiorczego o lokalizacji ślimakowej zostało należycie potwierdzone i wyczerpująco umotywowane w orzeczeniu lekarskim z dnia 12 marca 2008 r., nr 280/07/CHZ - uzupełniające, Instytutu w Sosnowcu. Ponieważ pozycji 21 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych jest tożsama z brzmieniem pozycji 21 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, na podstawie, którego wydano orzeczenie lekarskie Instytutu w Sosnowcu z dnia 12 marca 2008 r. to nie ma podstawy by kierować Z.P. na ponowne badania lekarskie. Ponadto zgodnie z § 11 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., w sprawie chorób zawodowych do postępowań w sprawie zgłaszania, podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i nieskończonych przed dniem wejścia w życie przedmiotowego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku postępowania pozostają skuteczne.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła "A" S.A. w K., wnioskując o jej uchylenie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. naruszenie § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. poprzez stwierdzenie choroby zawodowej u Pana Z. P. bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego,

2. naruszenie art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez:

- nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w odniesieniu do stanowisk na których faktycznie pracował Z.P., lecz do stanowisk co do których są pomiary hałasu,

- nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność charakteru pracy, wykonywanych czynności i zagrożeń hałasem na stanowisku pracy Z.P.,

- nie ustalenie w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu w okresie od 1977 r. do zakończenia pracy w "A" S.A. tj. w okresie w którym Z. P. nie był narażony na hałas i ustalenie jakie przyczyna pozazawodowa mogła spowodować ubytek słuchu w tym okresie

3. naruszenie art. 84 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wystawienie o opinię do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi w sytuacji gdy Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K. nie potwierdził u Z. P. choroby zawodowej, a stwierdzenie choroby zawodowej nastąpiło na podstawie orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu zawierającego lakoniczne stwierdzenia bez wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości i przekonującego i dostępnego dla stron uzasadnienia i to gdy orzeczenie tego samego Instytutu po dokładnych badaniach wykazywało i uzasadniało brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu u Z. P..

W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje twierdzenia i wnioski wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zwrócił uwagę, iż zarzuty skargi ponawiają wcześniej podnoszone przez stronę skarżąca, które był przedmiotem rozstrzygnięcia przez organy inspekcji sanitarnej a także kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sądy administracyjne oddaliły zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania przepisów postępowania dowodowego oraz oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a podstawą uchylenia decyzji Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny z dnia 15 grudnia 2008 r., było oparcie rozstrzygnięcia na niekonstytucyjnym przepisie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż zarzuty zawarte w skardze z dnia 27 kwietnia 2010 r., są tożsame z zarzutami zgłaszanymi przez skarżącą na wcześniejszych etapach postępowania (w odwołaniu, skardze oraz skardze kasacyjnej) i były już przedmiotem badania zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Po 131/09 , jak i, co szczególnie istotne, przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OSK 1771/09.

W wyroku z dnia 7 stycznia 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 30 czerwca 2009 r. stanowisko, iż organy inspekcji sanitarnej w sposób prawidłowy i wyczerpujący zgromadziły materiał dowodowy uzasadniający stwierdzenie u Z. P. choroby zawodowej. Podstawą uchylenia wyroku sądu I instancji oraz decyzji Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2008 r. było rozpoznanie sprawy w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, które Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 uznał za niekonstytucyjne.

Zauważyć w pierwszym rzędzie należy, iż zgodnie z treścią art. 153 P.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z kolei art. 170 P.p.s.a przewiduje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zauważyć w tym miejscu należy, iż choć przepis art. 153 P.p.s.a dotyczy zasadniczo oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania formułowanych w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego, to jednak może wyjątkowo stanowić podstawę do wyrażania takiej oceny w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym w postępowaniu kasacyjnym. Będzie to miało miejsce w szczególności gdy Naczelny Sąd Administracyjny sformułowanie takiej oceny, odmiennej od oceny zawartej w zaskarżonym orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego, będzie miało miejsce w wyroku oddalającym skargę kasacyjną, jeżeli orzeczenie to mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu oraz jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, gdy Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony wyrok jednocześnie rozpoznaje skargę. Warunkiem takiego rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego jest przy tym ustalenie, iż nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III., teza 12 do art. 188).

Z treści przywołanych powyżej przepisów wynika, iż w przedmiotowej sprawie zarówno organ administracji jak i sąd I instancji są związane z oceną prawną i wskazaniami zawartymi w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2010 r. Skoro zaś sąd drugiej instancji odniósł się już raz do zarzutów, ponowionych w skardze "A" w K. z dnia 27 kwietnia 2010 r. to sąd ponownie rozpatrując tą samą sprawę musi przyjąć, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W konsekwencji w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana.

Ponadto zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Co prawda w niniejszej sprawie sąd kasacyjny wyrokiem z dnia 7 stycznia 2010 r. uchylił zarówno wyrok sądu pierwszej instancji jak i decyzje organu drugiej instancji - czyli nie przekazał sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, to jednak Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę jest związany wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny i jest zobligowany skontrolować decyzję organu pod kątem zastosowania się do wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W uwagi na powyższe, skoro Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 stycznia 2010 r. już raz przesądził, iż w toku postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej Z. P. nie naruszono przepisów procesowych, a skarżąca w skardze z dnia 27 kwietnia 2010 r podniosła ponownie te same zarzuty, to uznać je należy uznać za niezasadne.

Podkreślić wreszcie należy, iż niezależnie od związania treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2010 r. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własne zawarte w uzasadnieniu tegoż orzeczenia argumenty dotyczące oceny prawidłowości postępowania administracyjnego rozprowadzonego w sprawie przez organy administracji.

Niezależnie od powyższych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazuje, iż zaskarżona decyzja Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] r., nr [...] wydana została z naruszeniem przepisów postępowania nie podnoszonym w skardze, które to naruszenie nie mogło jednak stanowić podstawy jej uchylenia, ze względu na okoliczność, że nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. a contrario).

Zauważyć bowiem należy, iż zgodnie z art. 138 § 1 K.p.a., stanowiącym podstawę orzeczenia organu II instancji, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

Przepis art. 138 K.p.a. zawiera przy tym zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego, co oznacza to, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w komentowanym przepisie. Osnowa decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., składa się z dwóch części: w pierwszej organ odwoławczy uchyla oznaczoną decyzję organu pierwszej instancji i określa zakres tego uchylenia (w całości lub w części), zaś w drugiej organ odwoławczy rozstrzyga sprawę co do jej istoty. W przypadku gdy organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części, może orzec co do istoty sprawy tylko w tej części. Organ odwoławczy, który uchyla zaskarżoną decyzję w części i orzeka w tym zakresie co do istoty sprawy, jest zatem obowiązany do szczególnie starannego i niebudzącego wątpliwości oznaczenia, w jakim zakresie uchyla zaskarżoną decyzję.

Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu naruszył zatem przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. orzekając w sentencji decyzji w sposób mało precyzyjny o zakresie w jakim uchyla decyzje organu I instancji w części, a przede wszystkim używając w sentencji wydanego orzeczenia sformułowania, iż zmienia zaskarżoną decyzję, w sytuacji, gdy przywołane powyżej przepisy K.p.a. rozstrzygnięcia takowego nie przewidują.

Powyższe naruszenie przepisów procedury administracyjnej nie mogło mieć jednakże istotnego wpływu na wynik postępowania, albowiem jak wynika z części wstępnej przedmiotowej decyzji, gdzie wskazano podstawę prawną jej wydania, jak i z jej obszernego i szczegółowego uzasadnienia organ zastosował się do wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 7 stycznia 2010 r. i orzekł co do istoty sprawy w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 z 2009 r.), zaś użycie sformułowanie o zmianie zaskarżonej decyzji uznać należy jedynie za swego rodzaju skrót myślowy wynikający z zastosowania w sentencji decyzji języka potocznego, w miejsce konstrukcji językowej przewidzianej w ustawie.

Gwoli zupełnego wyjaśnienia powyższej sprawy wskazać należy, iż w ocenie Sądu prawidłowa konstrukcja sentencji decyzji wydanej w tego rodzaju sytuacji procesowej winna przybrać formę sformułowania o uchyleniu zaskarżonej w decyzji w całości i stwierdzeniu u strony postępowania określonej choroby zawodowej, wraz ze wskazaniem odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Nadto w sytuacji gdy, jak ma to miejsce przypadku ubytków słuchu odpowiedni przepis rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., przewiduje alternatywę łączną różnych jednostek chorobowych (w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wymienia się bowiem obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkość co najmniej 44 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 KHz) to w sentencji decyzji, a nie dopiero w jej uzasadnieniu winno być wskazane jakiego rodzaju ubytek słuchu (typu ślimakowego, typu czuciowo-nerwowego czy też oba równolegle) stwierdzony został u strony postępowania.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.

Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zasądzenie od organu administracji kosztów postępowania sądowego, albowiem zgodnie z przepisem art. 200 P.p.s.a. zwrot kosztów postępowania dla skarżącego dopuszczalny jest wyłącznie w razie uwzględnienia skargi.

Sąd nie uwzględnił wniosku Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu o zasądzenie kosztów postępowania, albowiem żądanie to stoi w sprzeczności z wyrażoną w art. 199 P.p.s.a. zasadą, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, w sytuacji gdy nie istnieją jakiekolwiek przepisy szczególne uzasadniające zasądzenie od skarżącego na rzecz organu administracji kosztów za postępowanie przed sądem pierwszej instancji – i to niezależnie od wyniku sprawy.

/-/ T. Świstak /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska

br