Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 177/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Uzasadnienie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 162 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Bożena Pindel (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Karolina Czaplicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2012 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 163 § 1 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2005 Nr 8 poz. 60. ze zm.), art. 1, art. 17 ust. 1 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) po rozpatrzeniu wniosku A SA z siedzibą w S. (obecnie w K.) o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2011 w kwocie [...] zł, postanowiło odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Do wydania postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym.

W 2011 r. organ podatkowy Prezydent Miasta S. prowadził dwa odrębne postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości dotyczące A SA z siedzibą w S., jedno dotyczące zobowiązania za rok 2010, drugie dotyczące zobowiązania za rok 2011.

W dniu [...] r. organ podatkowy wydał dwie decyzje:

1. nr [...] określającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2010 w łącznej kwocie [...] zł, która została doręczona do rąk ustanowionego w tym postępowaniu pełnomocnika, w dniu 27 czerwca 2011 r.,

2. nr [...] określającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2011 w łącznej kwocie [...] zł, która została doręczona podatnikowi w dniu 27 czerwca 2011 r.

W sprawie prowadzonej pod nr [...], w której wydano decyzję określającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2010 wpłynęło w terminie odwołanie podatnika i sprawie został nadany bieg. W dniu 26 lipca 2011 r. pełnomocnik podatnika otrzymał pismo z dnia 25 lipca 2011 r. organu I instancji o przekazaniu odwołania dotyczącego zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2010 do Samorządowego Kolegium Odwoławczego,

W dniu 13 września 2011 r. podatnik otrzymał "Upomnienie" z dnia 8 września 2011 r. wzywające do uregulowania części podatku od nieruchomości za rok 2011 r., pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W tym samym dniu telefonicznie prezes Spółki Ł. Z. poinformował organ podatkowy, iż zostało złożone odwołanie od decyzji określającej wymiar podatku za rok 2011 r., (potwierdza to zamieszona w aktach administracyjnych "Notatka służbowa" z rozmowy). W dniu 14 września 2011 r. w korespondencji email, a następnie w piśmie z tej daty podatnik przesłał do organu odpis odwołania oraz dowód nadania w dniu 8 lipca 2011 r. korespondencji w Urzędzie Pocztowym w K. W uzasadnieniu pisma z dnia 14 września 2011 r. podatnik wyjaśnił, że w dniu 8 lipca 2011 r. odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta S. ustalającej wymiar podatku za rok 2011 zostało przesłane do organu wraz z odwołaniem od decyzji Prezydenta Miasta S. ustalającej wymiar podatku za rok 2010 w jednej kopercie, co mogło spowodować dołączenie odwołania przez pracownika organu do niewłaściwych akt. Podatnik w piśmie wniósł z daleko idącej ostrożności procesowej o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. w sprawie nr [...].

W uzasadnieniu wymienionego na wstępie postanowienia z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, po otrzymaniu od Prezydenta Miasta S. upomnienia z dnia 8 września 2011 r., złożony został z uchybieniem terminu wynikającego z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, który winien być liczony od dnia otrzymania informacji – pisma z dnia 25 lipca 2011 r. informującego o nadaniu biegu odwołaniu od decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za rok 2010. Z tej przyczyny Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ zauważył także, że przekazanie w jednej kopercie dwóch odrębnych pism procesowych (odwołań) bez jakiegokolwiek pisma przewodniego, czy wyraźnej informacji o załącznikach powoduje, że strona naraża się na brak dowodu doręczenia dwóch istotnych dokumentów. Niezależnie od wyżej wskazanej podstawy prawnej, organ podniósł także, iż zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej podatnik nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a regulacja ta wyłącza w omawianym zakresie wynikający z art. 122 Ordynacji podatkowej obowiązek działania organu z urzędu.

Podatnik A SA z siedzibą w S. w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie w całości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., względnie o stwierdzenie jego nieważności oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1. przepisu art. 122 w związku z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej Ordynacja podatkowa) poprzez:

- nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i błędne ustalenie stanu faktycznego przez przyjęcie, że skarżący nieterminowo złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania,

- zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego,

- niepodjęcie przez organ wszystkich niezbędnych działań w celu wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia sprawy,

2. przepisu art. 123 w zw. z art. 187 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego,

3. przepisu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędne uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił, że ewentualne uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego,

4. przepisu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne uznanie, iż skarżący nie dochował terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu,

5. przepisu art. 163 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędne jego zastosowanie i wydanie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w dniu 8 lipca 2011 r. złożył odwołanie od obu decyzji ustalających zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2010 jak i 2011, uczynił to poprzez przesłanie obu odwołań w jednej kopercie, co zdaniem skarżącego nie jest praktyką niedozwoloną, zaś obowiązkiem pracownika organu było dołączenie prawidłowo oznaczonego pisma do właściwych akt. Ponadto skarżący nie zgodził się z przyjęciem przez organ daty 25 lipca 2011 r, jako daty, od której biegł termin przewidziany w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Skarżący podkreślił, iż termin ten winien być liczony od dnia 13 września 2011 r. tj. od dnia kiedy skarżący dowiedział się o problemie związanym z rzekomym brakiem odwołania. Skarżący także nie zgodził się ze stanowiskiem organu w przedmiocie braku uprawdopodobnienia okoliczności, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Zdaniem skarżącego przedłożony dowód nadania korespondencji i uiszczona oplata od przesyłki stanowią potwierdzenie wysłania dwóch pism w jednej kopercie. Dalej skarżący podniósł, iż "zaginienie" jednego z wysłanych odwołań jest przyczyną, za którą strona nie ponosi odpowiedzialności.

Wskazał skarżący również, że nie został powiadomiony przez Kolegium o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, co uniemożliwiło mu zapoznanie się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego Kolegium uznało, że uiszczona przez podatnika opłata pocztowa za nadanie przesyłki nie wskazuje, że mogło się w niej znajdować więcej niż jedno odwołanie wraz z dokumentem pełnomocnictwa. Trudno także zdaniem Kolegium przyjąć, że organ I instancji celowo przesłał organowi odwoławczemu tylko jedno odwołanie, a drugie zatrzymał, co wyklucza wdrożony w urzędzie obsługującym Prezydenta Miasta S. elektroniczny system obiegu dokumentów, który pozwala na pełną kontrolę stanu załatwienia poszczególnych spraw. Kolegium podtrzymało także swoje stanowisko dotyczące naruszenie przez skarżącego przepisu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej nadal twierdząc, że od daty otrzymania przez skarżącego pisma z dnia 25 lipca 2011 r. winien być liczony termin do podjęcia czynności, co dodatkowo uzasadnia przepis art. 227 Ordynacji podatkowej stanowiący o konieczności przekazania odwołania przez organ wraz z aktami organowi odwoławczemu nie później niż w terminie 14 dni. Kolegium uznało także za niezasadny zarzut naruszenia art. 123 w zw. z art. 187 Ordynacji podatkowej, bowiem mając na uwadze przepis art. 219 w zw. z art. 200 Ordynacji podatkowej, nie miał obowiązku wyznaczać skarżącemu terminu do zapoznania się z ustaleniami i ewentualnym wypowiedzeniem się w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego.

Na rozprawie w dniu 3 października 2012 r. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., z urzędu dopuścił dowód z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych przesłanych wraz ze skargą na decyzję dotyczącą podatku od nieruchomości za 2010 r. w sprawie o sygn. I SA/Gl 176/12.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwany dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej: "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". Przepis § 2 wymienionego przepisu przewiduje jednak dodatkowy warunek przywrócenia uchybionego terminu "Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin."

Wymieniony przepis art. 162 Ordynacji podatkowej formułuje cztery przesłanki przywrócenia terminu w sprawach podatkowych. Pierwszą z nich jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, drugą przesłanką jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. trzecią dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku, przy czym termin ten rozpoczyna swój bieg od dnia ustania przeszkody, zaś czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której przywracany termin był ustanowiony.

Odnosząc się do okoliczności rozpatrywanej sprawy w pierwszej kolejności należało ustalić wskazaną wyżej trzecią przesłankę tj. dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się 7-dniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Kolegium przyjęło, iż skoro przedmiotem zaskarżenia były dwie decyzje z tej samej daty ([...] r.) dotyczące wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2010 oraz 2011, otrzymane przez skarżącego w tej samej dacie tj. [...] r. (za rok 2010 doręczono decyzję ustanowionemu pełnomocnikowi, za rok 2011 skarżącemu), to od daty otrzymania przez skarżącego pisma z dnia 25 lipca 2011 r. o nadaniu biegu odwołaniu od decyzji określającej wymiar podatku od nieruchomości na rok 2010 winien być liczony termin do podjęcia czynności w sprawie decyzji dotyczącej roku 2011. Skarżący natomiast podniósł, iż z uwagi na okres wakacyjny brak informacji o odwołaniu dotyczącym drugiej z decyzji nie wywołał u niego uzasadnionej wątpliwości co do dalszych losów tego odwołania, czynności podjął po otrzymaniu w dniu 13 września 2011 r. upomnienia w zakresie dokonania zapłaty części podatku od nieruchomości za rok 2011.

Dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminowi do złożenia podania przewidzianego przepisem art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej Sąd uznał, że zostały przekroczone przez organ granice swobodnej oceny dowodów. Należy mieć przede wszystkim na względzie, iż toczyły się przed organem I instancji dwa odrębne postępowania dotyczące wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2010 oraz 2011, przy czym postępowanie za rok 2010 toczyło się po uchyleniu wcześniejszej decyzji organu I instancji. Oba postępowania zakończyły się wydaniem przez organ I instancji dwóch decyzji, w tym samym dniu oraz złożeniem przez stronę, zgodnie z jej twierdzeniami, odwołania od obu decyzji. Zdaniem Sądu zbyt daleko idące jest stanowisko organu o konieczności podjęcia czynności przez stronę od daty dowiedzenia się o nadaniu biegu jednej ze spraw, skoro oba postępowania toczyły się odrębnie, a strona była przekonana o wniesieniu odwołania w drugiej ze spraw w terminie. Należy przy tym zwrócić uwagę, że skarżący po otrzymaniu w dniu 13 września 2011 r. pisma wzywającego do zapłaty części podatku od nieruchomości za rok 2011, tego samego dnia kontaktował się z pracownikiem organu telefonicznie, a w dniu następnym w korespondencji email przesłał zarówno odwołanie jak i dowód nadania obu odwołań. Natomiast w piśmie z dnia 14 września 2011 r. złożył podanie o przywrócenie terminu z jednoczesnym dopełnieniem czynności polegającej za złożeniu odwołania od decyzji z dnia [...] r. [...].

Z tych względów Sąd uznał, iż skarżący nie uchybił terminowi przewidzianemu dyspozycją art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej .

Rozpatrując przesłankę uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, Sąd na podstawie akt o sygn. I SA/Gl 176/12 i dołączonych do nich akt administracyjnych o nr [...] ustalił, że akta zawierają odwołanie skarżącego z dnia 7 lipca 2011 r. od decyzji z dnia [...] r. nr [...], na której widnieje pięć pieczęci wpływu korespondencji do organu I instancji, w tym do Kancelarii Ogólnej w dniu 11 lipca 2011 r. i kolejno w dniu 12 lipca 2011 r. do Sekretariatu Urzędu Miejskiego w S., Wydziału Organizacyjnego i Spraw Pracowniczych oraz Skarbnika Miasta, w dniu 13 lipca 2011 r. do Samodzielnego Referatu Budżetu oraz do Wydziału Podatków. Ponadto, stwierdził Sąd brak koperty, w której nadano korespondencję. Brak jest także załączników wymienionych w odwołaniu. Na pieczęci dokumentującej datę wpływu nie odnotowano przy tym, czy i ile załączników towarzyszyło pismu. Dowodzi to nienależytej staranności w zakresie bieżącej obsługi korespondencji. W tym miejscu warto też podkreślić, że odwołanie dotyczące 2011 r. jest tożsame w swej formie i treści z odwołaniem dotyczącym 2010 r., a różni je jedynie numer sprawy. Okoliczność ta może uprawdopodabniać pomyłkowe potraktowanie drugiego odwołania jako kopii, a nie odrębnego pisma procesowego.

Wskazane okoliczności nie pozwalają na uznanie stanowiska organu za prawidłowe. Trudno bowiem odnieść się do twierdzeń organu w przedmiocie dowodu nadania korespondencji przez skarżącego (w tym dotyczącego wagi przesyłki i kosztów jej nadania) skoro brak koperty, w której korespondencję skarżący nadał, uniemożliwia to także ustalenie prawidłowego obiegu korespondencji.

Oceniając wniosek strony pod tym kątem podkreślić należy, że przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wymaga jedynie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu procesowego nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw (por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki Ordynacja Podatkowa Komentarz 2011, Unimex 2011) .

Rozumowanie, w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Dokonując zatem oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok WSA Gliwicach z dnia 3 grudnia 2010 sygn. akt III SA/Gl 1603/10).

Słuszne jest stanowisko Kolegium, iż skarżący doręczając w jednej kopercie dwa odwołania od dwóch decyzji winien np. pismem przewodnim wskazać tę okoliczność. Wymaga jednak podkreślenia, że przewidziany w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej warunek braku zawinienia w uchybieniu terminu, jako koniecznej przesłanki przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez skarżącego reguł starannego działania. Skarżący w skardze przyznał, że doręczenie korespondencji nie było technicznie najlepiej przygotowane, lecz nie stanowi to w ocenie Sądu uchybienia pozwalającego na przypisanie mu winy. Sąd bowiem przy ocenie winy przyjął obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.

W ramach ponownego postępowania Kolegium, biorąc pod uwagę powyższe wskazania, ponownie rozpatrzy wniosek mając na uwadze, że przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę.

W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzec jak w sentencji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) oraz na podstawie § 14 ust. 2 punkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).