Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1321/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 138g
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik – Bury (spr.), Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. F., B. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej także: organ odwoławczy, SKO) z dnia [...] r. nr [...] stwierdzające, że odwołanie M. F. (dalej: Strona A) oraz B. F. (dalej: Strona B, łącznie: Skarżący, Strona) reprezentowanych przez pełnomocnika – radcę prawnego L. Z. - od decyzji Prezydenta Miasta J. (dalej: organ pierwszej instancji, Prezydent) dotyczącej określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zostało wniesione z uchybieniem terminu.

2. Postępowanie przed organami podatkowymi.

2.1. Na podstawie art. 13 § 1 pkt 3, art. 228 § 1 pkt 2 oraz art. 144 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: O.p.) organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. stwierdził, że odwołanie Skarżących od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. nr [...] (dalej także: decyzja wymiarowa), określającej wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w J. przy ul. [...] za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 października 2016 r., zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Z akt sprawy wynika, że powyższa decyzja wysłana została do pełnomocnika Skarżących – T. T. i uznana została przez organ za doręczoną z dniem 15 maja 2018 r. z uwagi na niepodjęcie w terminie przesyłki.

2.2. Odwołanie od powyższej decyzji wniesione zostało w dniu 17 lipca 2018 r. (data nadania w placówce pocztowej) przez pełnomocnika strony – radcę prawnego L. Z.. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, organ pierwszej instancji przekazał je organowi odwoławczemu działając na podstawie art. 227 O.p., wskazując przy tym, iż wniesione zostało ono po terminie ustawowym.

2.3. Postanowieniem z dnia [...] r. SKO stwierdziło, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem ustawowo określonego terminu.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazywał, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W rozpatrywanej sprawie decyzja, od której wniesiono odwołanie, została pozostawiona w placówce pocztowej w dniu 30 kwietnia 2018 r. wraz z informacją o możliwości odbioru pisma w tej placówce albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia. Z powodu niepodjęcia pisma w terminie, dnia 8 maja 2018 r. pozostawiono powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Z powodu niepodjęcia pisma, zgodnie z art. 150 § 4 O.p. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W przedmiotowej sprawie doręczenie zostało dokonane 14 maja 2018 r., zaś termin przewidziany dla wniesienia odwołania upływał w dniu 28 maja 2018 r. Ponieważ odwołanie wniesione zostało dnia 17 lipca 2018 r., czynności tej dokonano po upływie terminu.

Organ odwoławczy podkreślił nadto, że jednym z zarzutów zawartych w odwołaniu było błędne i nieskuteczne doręczenie decyzji organu pierwszej instancji, czym naruszone zostały art. 145 § 2 O.p. oraz art. 138g tej ustawy. Zdaniem pełnomocnika wnoszącego odwołanie, przesyłka zawierająca decyzję organu pierwszej instancji nadana została do T. T. zamiast do radcy prawnego L. Z. – wskazanego jako pełnomocnik do doręczeń w sprawie.

W tych ramach SKO stwierdziło, że w aktach sprawy znajdują się dwa pełnomocnictwa, jedno udzielone T. T. a drugie – radcy prawnemu L. Z.. W obydwu pełnomocnictwach, złożonych na urzędowych formularzach, wskazany jest identyczny zakres umocowania. Ponadto, w piśmie z dnia 19 lutego 2018r. Strona A potwierdziła upoważnienie T. T., będącego pracownikiem firmy A’ Strony A do reprezentowania firmy A’ w zakresie wszelkich czynności związanych ze sprawą gospodarowania odpadami komunalnymi w J. na ul. [...] oraz ul. [...]. Organ odwoławczy stwierdził w związku z tym, iż Strona nie wskazała jednego pełnomocnika do doręczeń (zgodnie z art. 138g O.p.) i zgodnie z art. 145 § 3 O.p. pisma w sprawie można było doręczyć jednemu z pełnomocników.

3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

3.1. Na powyższe postanowienie z dnia [...] r. strona reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata - wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, a to: 1) art. 145 § 2 O.p. w zw. z art. 138g O.p. poprzez nadanie przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji do T. T. zamiast do radcy prawnego L .Z. – wskazanego jako pełnomocnik do doręczeń; 2) art. 228 § 1 pkt 2 O.p. poprzez stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy termin ten nie rozpoczął biegu w związku z niedoręczeniem decyzji.

Pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Uzasadniając skargę pełnomocnik Skarżących podnosił, że organ pierwszej instancji wysłał decyzję nie do tej osoby, do której powinien. Zgodnie z treścią pełnomocnictw znajdujących się w aktach sprawy decyzja ta powinna zostać doręczona radcy prawnemu L. Z. i żadnej innej osobie. Akcentował, że w przypadku wyznaczenia pełnomocnika do doręczeń na podstawie art. 138g O.p. organ nie ma swobody w wyborze pełnomocnika, któremu ma doręczyć pismo (postanowienie NSA z dnia 11 października 2017 r. sygn. akt II GSK 3329/17 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 763/17).

Pełnomocnik stwierdził, że w niniejszej sprawie Strona wskazała organowi pełnomocnika do doręczeń w osobie radcy prawnego L. Z., określając to w treści pełnomocnictwa poprzez zaznaczenie pola w części "D" w rubryce 46. Podkreślił przy tym, że w pełnomocnictwie udzielonym T. T. pole to nie było zaznaczone. Tym bardziej, iż formularze dokumentów w postępowaniu podatkowym na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 974, dalej także: rozporządzenie), determinują właśnie taki sposób złożenia oświadczenia o wyborze pełnomocnika do doręczeń. Zatem zupełnie nieuzasadnione jest oczekiwanie SKO, aby formułować takie oświadczenie dodatkowo w części "E" pełnomocnictwa. Ponadto potwierdzenie aktualności pełnomocnictwa dla T. T. w piśmie z dnia 19 lutego 2018 r. nie oznacza złożenia oświadczenia z art. 138g O.p., i nie uprawniało do doręczenia decyzji temu pełnomocnikowi. Oświadczenie to złożone zostało jedynie przez stronę A. Ponadto pełnomocnik zauważył, że dotychczas organ doręczał pisma w sprawie właśnie radcy prawnemu L. Z..

Końcowo pełnomocnik zaznaczył, że skoro brak było doręczenia decyzji organu pierwszej instancji właściwemu pełnomocnikowi, to decyzja ta nie istnieje w obrocie prawnym, nie rozpoczął też biegu termin do wniesienia od niej odwołania. Skutkiem uchybień organów w dokładnej analizie pełnomocnictw było błędne obliczenie terminu przewidzianego dla złożenia odwołania. "Podwójne awizo" nie może bowiem rodzić skutków doręczenia decyzji, jeżeli wysłana została ona do niewłaściwej osoby. Próba doręczenia decyzji do rąk T. T. nie może zyskać mocy fikcji prawnej z art. 150 § 4 O.p., a stwierdzając błędnie fakt doręczenia decyzji SKO naruszyło art. 228 § 1 pkt 2 O.p.

3.2. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. SKO zaznaczyło, że w obydwu pełnomocnictwach, złożonych na urzędowych formularzach, zawarty jest identyczny zakres umocowania. W obydwu pełnomocnictwach wskazany został także adres dla doręczeń. Wprawdzie w pełnomocnictwie dla T. T. nie zaznaczono rubryki 45 w polu "D1", jednak w polu "D2" wyraźnie widnieje adres wskazany dla doręczeń w kraju, tj. M., ul. [...]. Wobec faktu, iż w aktach sprawy znajdowały się dwa pełnomocnictwa o identycznym zakresie umocowania, SKO uznało, że organ pierwszej instancji prawidłowo doręczył decyzję wybranemu przez siebie pełnomocnikowi.

3.3. W piśmie procesowym z dnia 10 stycznia 2018 r. pełnomocnik Skarżących akcentował, że chybiony jest argument SKO, jakoby z uzupełnienia części "D2" w pełnomocnictwie udzielonym T. T. można było wywodzić wniosek o wskazaniu jego jako pełnomocnika do doręczeń. Pełnomocnictwo to było pierwszym złożonym w sprawie, kiedy jeszcze nie obowiązywała reguła z art. 138g O.p. Wypełnienie części "D2" stanowiło aspekt formalny ważności pełnomocnictwa, a nie stanowiło oświadczenia o wyborze pełnomocnika do doręczeń. Każde pełnomocnictwo na formularzu w postępowaniu podatkowym powinno mieć wypełnioną część "D2". Dopiero oznaczenie znakiem "X" pola w części "D" rubryce 46 stanowi ważne oświadczenie o wyborze pełnomocnika do doręczeń. Zaznaczył również, że traktowanie pisma z dnia 19 lutego 2018 r. jako oświadczenia o wyborze pełnomocnika do doręczeń jest nieuczciwe wobec Strony i stanowi próbę nadinterpretacji zawartego w nim oświadczenia. Jest to ponadto pismo wyłącznie Strony A, zatem przywiązując nawet wagę do treści tego pisma w kwestii doręczeń, i tak decyzję dla Strony B organ powinien był doręczyć do rąk radcy prawnego L. Z..

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się zasadna.

4.2. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

4.3. Spór pomiędzy Stroną a SKO sprowadza się do oceny zasadności postanowienia organu w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Rozstrzygnięcie powyższej kwestii wymaga jednak w pierwszej kolejności przesądzenia prawidłowości doręczenia decyzji wymiarowej pełnomocnikowi strony.

4.4. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia przypomnieć należy, że w postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada oficjalności doręczeń. Co do zasady pisma doręcza się stronie postępowania. Natomiast zgodnie z art. 145 § 2 O.p. jeżeli został ustanowiony pełnomocnik, pisma doręcza się właśnie jemu. Strona, która ustanowiła więcej niż jednego pełnomocnika może wskazać jednego spośród nich jako właściwego do doręczeń (art. 138g O.p), przy czym wskazanie takie może nastąpić w treści samego pełnomocnictwa (wyrok NSA z 23 maja 2013 r. I FSK 867/12, Lex 1363484). W konsekwencji w przypadku wyznaczenia pełnomocnika do doręczeń na podstawie art. 138g O.p. organ nie ma swobody w wyborze pełnomocnika, któremu doręczy pismo, lecz jest zobowiązany doręczać pisma w sprawie pełnomocnikowi wskazanemu przez stronę (por. postanowienie NSA z 11 października 2017 r. II GSK 3329/17 LEX nr 2380033, wyrok WSA w Gliwicach w wyroku z 6 marca 2018 r. III SA/GI 763/17 LEX nr 2470934).

Z perspektywy gwarancji procesowych podatnika i pewności obrotu prawnego istotny jest moment prawidłowego doręczenia rozstrzygnięcia organu podatkowego, który determinuje związanie organu tą decyzją tj. "chwila jej doręczenia" (art. 212 O.p.) Decyzje, o których mowa w art. 67d, wiążą organ podatkowy od chwili ich wydania. Związanie organu podatkowego decyzją. W konsekwencji poza wyjątkiem, dotyczącym decyzji, o których mowa w art. 67d, decyzja od chwili jej doręczenia stronie wywiera ona skutki prawne. Do momentu doręczenia decyzja może być zmieniona bez konieczności wdrożenia procedur prawnych dotyczących zmiany lub uchylenia decyzji.

Wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 138j O.p. na podstawie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw (Dz. U. poz. 2330 ze zm., dalej: rozporządzenie) określa formularze dokumentów w postępowaniu podatkowym, w tym również w zakresie pełnomocnictwa, ma min. na celu zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania podatkowego i gwarancję praw strony w tym postępowaniu,

4.5. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy wskazać przyjdzie, że Sąd podziela pogląd Strony, że decyzja wymiarowa nie została doręczona prawidłowo, albowiem organ ten wysłał decyzję do pełnomocnika, który nie został przez skarżących wskazany jako pełnomocnik do doręczeń. W aktach sprawy znajdują się dwa pełnomocnictwa - jedno udzielone T. T., a drugie udzielone radcy prawnemu dr L. Z.. W obydwu pełnomocnictwach złożonych na urzędowych formularzach wskazany jest identyczny zakres umocowania, tj.: "Reprezentowanie mocodawcy w postępowaniu podatkowym dotyczącym określenia wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wszczętym na podstawie postanowienia z dnia [...] r. (nr [...])". Jednak w ocenie Sądu, Strona wyraźnie wskazała jednego pełnomocnika do doręczeń (art. 138g O.p.). Okoliczność ta determinuje sposób procedowania w sprawie przez organ w odniesieniu do pełnomocnika, któremu należy doręczać pisma. SKO nie miało zatem podstaw do zastosowania w sprawie art. 145 § 3 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy doręcza pisma jednemu z pełnomocników. Ponadto za nietrafne uznać należy oczekiwanie SKO, aby formułować takie oświadczenie dodatkowo w części "E".

Decyzja zgodnie z treścią znajdujących się w aktach sprawy pełnomocnictw powinna zostać doręczona radcy prawnemu dr L. Z.. Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że skarżący wskazali organowi pełnomocnika do doręczeń w osobie L. Z. określając w treści pełnomocnictwa, poprzez zaznaczenie pola w części D rubryce 46 załącznika do pisma z dnia 18 kwietnia 2017 r. stanowiącego uzupełnienie braków formalnych odwołania (karta 6 akt administracyjnych - teczka). Z akt sprawy wynika, że w pełnomocnictwie udzielonym T. T. pole to nie było zaznaczone, zgodnie z rozporządzeniem, o wyborze pełnomocnika do doręczeń. Nieuzasadnione jest zatem oczekiwanie SKO, aby formułować takie oświadczenie dodatkowo w części "E".

Bez wpływu na powyższe stanowisko pozostaje fakt, że potwierdzenie aktualności pełnomocnictwa dla T. T. pismem z 19 lutego 2018 r. nie oznacza złożenia oświadczenia z art. 138g O.p., a w konsekwencji nie uprawniało Prezydenta do doręczania decyzji temu pełnomocnikowi. Ponadto treść tego oświadczenia odnosi się wyłącznie do Strony A. Sąd podziela twierdzenie strony, że w postępowaniu podatkowym może mieć kilku pełnomocników i każdy z nich jest upoważniony do reprezentowania stron we wszystkich czynnościach w postępowaniu, natomiast pisma wysyła się jedynie do wskazanego przez stronę w trybie art. 138g O.p. Reasumując, mając organ zobowiązany był doręczyć decyzję wskazanemu jako pełnomocnik do doręczeń - radcy prawnemu dr L. Z.. Podwójne awizo nie może rodzić skutków doręczenia decyzji jeśli zostało wysłane do osoby nie będącej pełnomocnikiem do doręczeń.

Skutkiem opisanego powyżej uchybienia przez SKO było błędne przyjęcie, że decyzja weszła do obrotu prawnego, a w konsekwencji obliczenie terminu do złożenia odwołania w niniejszej sprawie na dzień 28 maja 2018 r. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. 14-dniowy termin do złożenia odwołania liczony jest od daty doręczenia decyzji stronie, jednakże na skutek niedoręczenia termin do złożenia odwołania w ogóle nie rozpoczął biegu zatem niemożliwe jest stwierdzenie jego uchybienia.

SKO, stwierdzając prawidłowe doręczenie decyzji Prezydenta, naruszyło art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Ponadto organ naruszył art. 145 § 2 O.p. w zw. z art. 138g O.p. poprzez nadanie przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...] r. do pełnomocnika niewskazanego jako pełnomocnik do doręczeń w sprawie. Zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jego eliminację z obrotu prawnego. SKO błędnie uznało, że odwołanie z 10 lipca 2018 r., wniesione przez skarżących od decyzji wymiarowe zostało z uchybieniem ustawowo określonego terminu.

4.6. Rozpoznając sprawę ponownie, SKO będąc związany, na zasadzie art. 153 p.p.s.a. oceną prawna wyrażoną w niniejszym wyroku, doręczy decyzję ww Prezydenta ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi do doręczeń.

4.7. Mając na uwadze powyższe Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach postepowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 4 w zw. z § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł, obejmującą uiszczony wpis sądowy w kwocie 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz wydatki doradcy podatkowego obejmujące opłatę skarbową uiszczoną od udzielonego pełnomocnictwa 17 zł.