Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 927/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2, art. 23
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 31 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant pomocnik sekretarza Agata Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2013 roku sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...], Nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. a.bł.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 927/12

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 11 lutego 2008 r. Sąd Rejonowy w B. zasądził od P. J. na rzecz syna - M. J. alimenty w wysokości 500 zł miesięcznie. Następnie kwota alimentów, wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2008 r., została obniżona do kwoty 300 zł miesięcznie. Jak wynikało z zaświadczenia komornika sądowego z dnia 19 października 2010 r. egzekucja świadczeń była bezskuteczna.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta B. przyznał M. J. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 300 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 sierpnia 2011 r. oraz od dnia 1 września 2011 r. do 30 września 2011 r. pod warunkiem dostarczenia zaświadczenia potwierdzającego kontynuację nauki w szkole. Świadczenia alimentacyjne zostały M. J. wypłacone za okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 sierpnia 2011 r.

W dniu 25 sierpnia 2011 do MOPS-u w B. wpłynęło pismo P. J. informujące, że w latach 2008-2010 regularnie płacił alimenty na rzecz dzieci - D.i M. J., a wpłaty dokonywane były na rachunek bankowy ich matki – B. M.

W dniu 17 kwietnia 2012 r. B. M. złożyła w MOPS-ie zestawienie kwot otrzymanych od dłużnika alimentacyjnego oraz kwot uznanych na poczet zaległych alimentów w okresie od października 2008 r. do września 2011 r. Po dokonaniu analizy danych organ I instancji uznał, że w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego od listopada 2010 r. do sierpnia 2011 r. M. J. otrzymywał również alimenty należne za ten okres od dłużnika alimentacyjnego, jednak nie poinformował o tym fakcie MOPS-u.

Wobec powyższego decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta B., działając na podstawie art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, orzekł o zwrocie kwoty 2.361,05 zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od listopada 2010 r. do 31 sierpnia 2011 r. wraz z ustawowymi odsetkami, a także o zmianie decyzji z dnia [...] w części dotyczącej okresu przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w ten sposób, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznał do dnia 31 sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów za nienależnie pobrane świadczenia należy uznać świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Otrzymywane od dłużnika alimentacyjnego kwoty zostały rozliczone zgodnie z wolą B. M. na poczet zaległości alimentacyjnych, a pozostała kwota uznana za bieżące alimenty. W konsekwencji organ uznał za nienależnie pobrane następujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego: za listopad 2010 r. – 14,55 zł, za grudzień 2010 r. – 125,50 zł, za styczeń 2011 r. – 121 zł, za luty 2011 r. 300 zł, za marzec 2011 r. – 300 zł, za kwiecień 2011 r. – 300 zł za maj 2011 r. – 300 zł, za czerwiec 2011 r. – 300 zł, za lipiec 2011 r. – 300 zł i za sierpień 2011 r. – 300 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. J. podniósł, że w okresie od listopada 2010 r. do sierpnia 2011 r. był osobą pełnoletnią, a kwoty przekazywane na rachunek bankowy matki były zaliczane na poczet zaległych alimentów. Odwołujący uznał, że pobierał zaliczkę alimentacyjną zgodnie z prawem.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy uznał, że wpłaty dokonane na konto bankowe B. M. przez P. J. w okresie od października 2008 r. do lutego 2010 r. na łączną kwotę 16.499,93 zł, które w zestawieniu przekazanym przez Bank A w W. zostały opatrzone opisem transakcji "tytułem: ALIMENTE" organ I instancji prawidłowo zaliczył na poczet zaległości alimentacyjnych, które na dzień 2 czerwca 2004 r. wyniosły 18.083,83 zł. Pozostałą różnicę zaległości w wysokości 1.583,90 zł rozliczono zgodnie ze wskazaniami B. M. z kwotami przekazanych alimentów w miesiącach: lipcu 2010 r. 200 zł (50 euro), sierpniu 2010 r. 360 zł (90 euro), wrześniu 2010 r. 351 zł (90 euro), październiku 2010 r. 351 zł (90 euro) i listopadzie 2010 r. 351 zł (90 euro). Za listopad 2010 r. kwota zaległości alimentacyjnych wynosiła 321,90 zł i została w całości uregulowana, pozostała kwota 29,10 zł została rozliczona na dwie osoby uprawnione (D. J. i M. J.) po 14,55 zł i stanowi kwotę świadczenia nienależnie pobranego z funduszu alimentacyjnego. Po dokonaniu rozliczenia przekazanych kwot alimentów z zadłużeniem z tego tytułu ustalono, iż w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego od listopada 2010 r. do sierpnia 2011 r. M. J. otrzymywał również alimenty należne za ten sam okres. Kwoty orzeczone do zwrotu od grudnia 2010 r. do sierpnia 2011 r. wynoszą ogółem 2.346,50 zł, a szczegółowe rozliczenie w tym zakresie zawiera zaskarżona decyzja organu I instancji. Za wrzesień 2011 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie zostały wypłacone. We wrześniu 2011 r. P. J. wpłacił na konto Pani B. M. 230 euro (989 zł według wyliczenia zainteresowanej), co zaspokaja kwoty zasądzonych alimentów na rzecz M. J. i D. J. Ogółem kwota nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 listopada 2010 r. do dnia 31 sierpnia 2011 r. wyniosła 2.361,05 zł (14,55 zł + 2.346,50 zł). Zatem organ I instancji prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez M. J., za okres od listopada 2010 r. do sierpnia 2011 r. Odnosząc się do zarzutu skarżącego podniesionego w odwołaniu Kolegium stwierdziło, że okoliczność przekazywania alimentów przez dłużnika alimentacyjnego na konto matki skarżącego, mimo że prosił ojca o ich przesyłanie na jego nazwisko nie ma znaczenia w sprawie. Niewątpliwie bowiem M. J. otrzymywał świadczenia alimentacyjne od swojego ojca przesyłane na rachunek bankowy matki, której to okoliczności nie kwestionował.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. J. podniósł, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, gdyż osobiście nie otrzymywał żadnych pieniędzy od swojego ojca. Skarżący zwrócił uwagę, że z uwagi na trudną sytuację materialną nie jest możliwy zwrot pieniędzy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] w sprawie zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.) – dalej ustawa.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, iż ustawa ma na celu wsparcie osób, które z niezależnych od nich przyczyn nie są w stanie wyegzekwować należnych im świadczeń alimentacyjnych od zobowiązanego. W preambule do ustawy prawodawca wyraźnie określił ten cel, wskazując jednocześnie na subsydiarny charakter pomocy Państwa w tym zakresie oraz podkreślając obowiązki rodziny wynikające z kodeksu rodzinnego. Stosownie do treści art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek zaspokajania potrzeb małoletnich czy też uczących się pełnoletnich dzieci obciąża przed wszystkim rodziców. Alimenty służą utrzymaniu uprawnionego i skierowane są na zaspakajanie jego bieżących potrzeb. Świadczenia z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przyznawane są wówczas, gdy uprawniony nie uzyskuje od zobowiązanego środków na bieżące utrzymanie.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy w przypadku dwumiesięcznej bezskutecznej egzekucji alimentów uprawniony do alimentów ma prawo złożyć wniosek o przyznanie pomocy od Państwa. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu (art. 18 ust. 1 ustawy). Stosownie do art. 18 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 8 ustawy okres świadczeniowy trwa od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. W myśl art. 27 ust. 1 ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W okresie natomiast, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami.

Jak zatem wynika z przytoczonego art. 3 ust. 1 ustawy warunkiem uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest "bezskuteczność egzekucji". Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 2 ustawy "bezskuteczność egzekucji" oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu:

a) braku podstawy prawnej do pojęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika,

b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy, organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli:

- uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń,

- egzekucja stała się skuteczna,

- członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo

- osoba nienależnie pobrała świadczenia.

Stosownie zaś do treści art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.

W kontekście tak zdefiniowanej bezskuteczności egzekucji należy uznać, że dobrowolna wpłata przez dłużnika alimentacyjnego, z pomięciem komornika, do rąk matki wierzycieli alimentacyjnych pewnej kwoty pieniędzy na poczet istniejących zaległości alimentacyjnych, nie uprawnia do przyjęcia, że egzekucja stała się skuteczna. Szczególnie w sytuacji, gdy tak jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie wierzyciel jest osobą pełnoletnią zatem, co do zasady, to do jego rąk winny być wypłacane należności z tytułu zaległości alimentacyjnych.

Ponadto należy wskazać, iż definicję "nienależnie pobranego świadczenia" ustala art. 2 pkt 7 ustawy, który w podpunkcie oznaczonym lit. d) istotnym dla potrzeb niniejszej sprawy określa, iż jest to "świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowane zostało stanowisko, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że sformułowanie "w okresie ich pobierania otrzymała alimenty" oznacza, że uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł: z instytucji wypłacającej świadczenie w trybie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz od dłużnika (komornika lub innego organu egzekwującego alimenty). Przy czym obydwa te świadczenia muszą być wypłacone za ten sam okres. Świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi, przyznawanymi i płatnymi najczęściej miesięcznie, podobnie świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy wypłacane są w okresach miesięcznych (art. 20 ust. 1). Jednoczesność pobierania obu świadczeń ma miejsce wówczas, gdy uprawniony otrzyma równocześnie obydwa świadczenia przy jednoczesności okresu, za który obydwa świadczenia wypłacono. Tak więc świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty. W przypadku gdy kwota otrzymanych alimentów nie zaspokaja wszystkich zaległych alimentów, a tym samym nie można jej zaliczyć na bieżące zaspokojenie potrzeb (równoległych do wypłacanych zaliczek alimentacyjnych z funduszu), to nie sposób uznać, że mamy do czynienia z jednoczesnym otrzymaniem świadczeń z tego samego tytułu. W judykaturze podkreśla się również, iż odmienna interpretacja wyrażenia niweczyłaby cel ustawy, jakim było zapewnienie niezbędnych środków na bieżące utrzymanie osobom uprawnionym do alimentów, gdyż nawet jednorazowe dobrowolne wypłacenie przez dłużnika alimentacyjnego uprawnionemu niewielkiej części zaległych alimentów w trakcie pobierania świadczenia z ustawy skutkowałoby utratą tego świadczenia w okresie świadczeniowym (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 14.05.2010 r., II SA/Łd 325/10 czy wyrok NSA z 28.07.2010 r., I OSK 597/10).

Reasumując tę część rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego będzie można uznać za nienależnie pobrane wówczas, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Sformułowanie "w okresie ich pobierania otrzymała alimenty" oznacza natomiast, że uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że w punkcie pierwszym wyroku z dnia 5 sierpnia 2009 r., [...] Sąd Rejonowy w B. III Wydział Rodzinny i Nieletnich, obniżając alimenty od P. J. na rzecz M. J. z kwoty 500 zł do kwoty 300 zł, wskazał, iż płatne są one do rąk M. J. Zatem już od dnia 27 sierpnia 2009 r., tj. daty uprawomocnienia wyroku alimenty winny być przekazywane do rąk wierzyciela - M. J., a nie jego matki B. M. Ponadto z oświadczenia M. J. z dnia 20 września 2011 r. wynika, że po ukończeniu 18 lat zwracał się do ojca o przekazywania zasądzonych alimentów na jego nazwisko przez pocztę lub przez komornika, jednak nie dostosował się on do jego prośby. Z kolei z pisma B. M. z dnia 13 października 2011 r. wynika, że P. J. przesyłał na jej osobiste konto "różne kwoty", które według niej stanowiły zaległe alimenty. Nie można jednak wykluczyć, iż były to zaległe alimenty należne B. M., bowiem jak wskazała w piśmie alimenty na rzecz M. J. dłużnik winien przesyłać na jego nazwisko, do rąk własnych albo przez komornika. W kolejnym oświadczeniu z dnia 30 stycznia 2012 r. B. M. wskazała tylko, że kwoty wymienione w zestawieniu, otrzymane od P. Ja. traktowała jako zaległe alimenty, ale nie wskazała, czy były to alimenty płatne do jej rąk, za okres kiedy pozostawała przedstawicielem ustawowym syna, czy może już alimenty płatne do rąk syna, a przekazywane jedynie na jej konto, mimo że alimenty m.in. na rzecz skarżącego winny trafiać bezpośrednio do jego rąk.

Reasumując należy stwierdzić, że w świetle zgromadzonych materiałów dowodowych nie sposób jednoznacznie przyjąć, iż kwoty wpłacane na rachunek bankowy B. M. były alimentami dla M. J., skoro jak twierdzi skarżący żadnych pieniędzy bezpośrednio od ojca nie otrzymywał, a do płatności alimentów do rąk skarżącego ojciec był zobligowany wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 5 sierpnia 2009 r. Z akt sprawy nie wynika również, aby skarżący wyraził wolę wpłacania przez ojca alimentów na konto matki. Wobec tego brak podstaw do jednoznacznego uznania, że pieniądze przekazywane na konto B. M. były alimentami na rzecz M. J. z okresu, w którym skarżący pobierał zaliczkę alimentacyjną czy tez alimentami które winna pobierać B. M., jako opiekun prawny dziecka, przed uzyskaniem przez nie pełnoletniości.

W tej sytuacji należy stwierdzić, iż orzekające w niniejszej sprawie organy administracji publicznej uchybiły wynikającemu z art. 7 i 77 kpa obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, a także oceny tego materiału w sposób przewidziany w art. 80 kpa, bowiem z rozważań organów nie wynika jednoznacznie, na poczet którego długu, którego wierzyciela, za który konkretnie okres (miesiąc), uiszczona przez P. J. kwota winna zostać zaliczona. Brak tych danych z kolei uniemożliwia dokonanie oceny, czy M. J. otrzymywał bieżące alimenty w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji ustalą charakter wpłat dokonywanych przez P. J. Kwestia ta jest w rozpoznawanej sprawie o tyle istotna, że jeżeli dobrowolnie wpłacona przez dłużnika kwota nie została przez niego zaliczona na poczet należności alimentacyjnych przypadających w okresie objętym decyzją przyznającą świadczenie, to prawnie skuteczne byłoby oświadczenie osoby uprawnionej o zaliczeniu otrzymanej kwoty na poczet długu bieżącego lub zaległego, obejmującego konkretnie wskazany miesiąc.

Niezależnie od powyższego warto zauważyć, iż zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy, organ właściwy wierzyciela może bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia. Decyzja przyznająca stronie świadczenie jest decyzją konstytutywną, tworzącą określony stan prawny. Uchylenie lub zamiana decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, prowadzi do pozbawienia strony tego prawa, ma zatem również charakter konstytutywny. Uchylenie lub zmiana decyzji administracyjnej, w trybie art. 24 ust. 1 ustawy, na mocy której strona nabyła prawo, następuje w określonym celu. Celem tym jest zmiana - ukształtowanego decyzją przyznającą świadczenie, stanu prawnego. Zmiana lub uchylenie decyzji prowadzą zatem do pozbawienia strony nabytego prawa do świadczeń. Pozbawienie strony przyznanego jej decyzją prawa z mocą wsteczną nastąpić może wyjątkowo, jedynie w sytuacji gdy wyraźnie przewiduje to przepis prawa, a art. 24 ust. 1 ustawy takiej sytuacji nie reguluje. Wobec powyższego uznać należy, iż postępowanie administracyjne w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego może dotyczyć jedynie aktu administracyjnego, który nadal reguluje sytuację prawną osoby otrzymującej bieżące świadczenia z funduszu, a rozstrzygnięcie wydane w tym postępowaniu może dotyczyć jedynie praw strony do świadczeń dotąd przez nią nie otrzymanych. Celem takiego postępowania jest bowiem wyeliminowanie decyzji (lub jej części), wywołującej określone skutki prawne (tworzącej określony stan prawny). Nie chodzi tu o usunięcie konsekwencji prawnych wywołanych przez rozstrzygnięcie, na podstawie którego wypłacono już świadczenia. Przewidziana w powołanym przepisie decyzja weryfikująca jest bowiem aktem administracyjnym, którego cechą jest to, że wywołuje skutek prawny od momentu wydania. Co za tym idzie, rozstrzygnięcie w niej zawarte może odnosić skutek jedynie na przyszłość. W sytuacji zatem, gdy upłynął już miesiąc, na jaki świadczenie zostało przyznane, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do uchylenia lub zmiany w trybie art. 24 ust. 1 ustawy decyzji przyznającej świadczenie za ten okres. Zastosowanie znaleźć tu może jedynie materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji w dniu [...] zmienił własną decyzję z dnia [...], którą przyznano skarżącemu świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 sierpnia 2011 r. i od dnia 1 września 2011 r. do 31 września 2011 r. pod warunkiem dostarczenia zaświadczenia potwierdzającego kontynuację nauki w szkole i orzekł o przyznaniu w/w świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres do dnia 31 sierpnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze to rozstrzygnięcie zaakceptowało, mimo iż w części dotyczącej świadczeń za okres od dnia 1 września 2011 r. do dnia 30 września 2011 r. niewątpliwie zmieniało ono decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] z mocą wsteczną. Taki stan rzeczy uznać należy za niedopuszczalny. W sytuacji, gdy upłynął już okres, na jaki świadczenie zostało przyznane, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany w trybie art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie. W takim wypadku zastosowanie znajduje już tylko materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

LS