Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1835/98
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1999-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 48
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: art. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 7, art. 8
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Jeżeli w okresie podjęcia i zakończenia robót inwestor legitymował się tytułem prawnym - decyzją organu pierwszej instancji /z dnia 3 kwietnia 1997 r./ w sprawie pozwolenia na budowę zaopatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności, to mógł on uznać, że decyzja ta została wydana zgodnie z prawem, co znajduje potwierdzenie w art. 7 i art. 8 Kpa o domniemaniu legalności decyzji znajdujących się w obrocie prawnym. Stwierdzenie wyrokiem Sądu /z dnia 23 kwietnia 1998 r./ nieważności powyższej decyzji w części objętej rygorem natychmiastowej wykonalności wywołało wprawdzie skutek ex tunc, ale nie przesądziło o braku legalności działania inwestora w czasie podjęcia i realizacji przez niego budowy.

TEZY

Jeżeli w okresie podjęcia i zakończenia robót inwestor legitymował się tytułem prawnym - decyzją organu pierwszej instancji /z dnia 3 kwietnia 1997 r./ w sprawie pozwolenia na budowę zaopatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności, to mógł on uznać, że decyzja ta została wydana zgodnie z prawem, co znajduje potwierdzenie w art. 7 i art. 8 Kpa o domniemaniu legalności decyzji znajdujących się w obrocie prawnym. Stwierdzenie wyrokiem Sądu /z dnia 23 kwietnia 1998 r./ nieważności powyższej decyzji w części objętej rygorem natychmiastowej wykonalności wywołało wprawdzie skutek ex tunc, ale nie przesądziło o braku legalności działania inwestora w czasie podjęcia i realizacji przez niego budowy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Janusza W. na decyzję Wojewody G. z dnia 9 października 1998 r. (...) w przedmiocie odmowy nakazania rozbiórki obiektu budowlanego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu Rejonowego w M. decyzją z dnia 27 sierpnia 1998 r. (...), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, wszczętego wnioskiem Janusza W. z dnia 11.06.1997 r., odmówił wydania nakazu rozbiórki kabla światłowodowego umieszczonego na działce nr 57116 w D. gmina S.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że inwestor wybudował kablową linię światłowodową na działce Janusza W. w oparciu o decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w M., która chociaż nie ostateczna, zaopatrzona była rygorem natychmiastowej wykonalności. Fakt, że rygor ten nadano w sposób sprzeczny z prawem i sama decyzja następnie została uchylona, a postępowanie w sprawie umorzono, nie wpływa negatywnie na ocenę, że dysponując wyżej wymienioną decyzją, inwestor mógł zrealizować inwestycję objętą decyzją. Zdaniem organu I instancji na legalność postępowania inwestora, to czasie realizacji robót, nie może mieć również wpływu, późniejsze unieważnienie decyzji, w zakresie rygoru natychmiastowej wykonalności, bowiem inwestor dysponował wymagalnym pozwoleniem, które upoważniało go do wykonania robót i położenia kabla w dacie realizacji robót. Z tych względów w ocenie organu I instancji, nie zostały spełnione przesłanki z art. 48 prawa budowlanego i brak podstaw do uwzględnienia wniosku Janusza W.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji Janusz W. zarzucił, że stwierdzenie nieważności decyzji pozwolenia na budowę kabla światłowodowego z dnia 3 kwietnia 1997 r. w części dotyczącej nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, przez Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 23 kwietnia 1998 r. odniosło ten skutek, że rygor natychmiastowej wykonalności nie istniał w dniu jego wydania tj. 3 kwietnia 1997 r.

Wojewoda G. decyzją z dnia 9.10.1998 r. (...) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia 27.08. 1998 r.

Podkreślając argumentację organu I instancji, organ odwoławczy uznał, że konkretny przypadek wybudowania linii światłowodowej, nie może być traktowany jako samowola budowlana w rozumieniu art. 48 prawa budowlanego, bowiem artykuł ten ma zastosowanie dla obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 prawa budowlanego, lub jego części, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.

Z taką oceną nie spotkało się działanie inwestora, który w dacie realizacji robót dysponował pozwoleniem na budowę. Wojewoda w swej decyzji podkreślił, że zgodnie z art. 160 par. 1 Kpa, stronie która poniosła szkodę, na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 par. 1 Kpa, albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, za wyrządzenie której, skarżący może żądać odszkodowania.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Janusz W. podniósł podobne argumenty jak w odwołaniu od decyzji I instancji, zarzucając obu decyzjom naruszenie prawa i w konkluzji wnosił o ich uchylenie.

Wojewoda G. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Również o oddalenie skargi wnosiła strona zainteresowana - System Gazociągów Tranzytowych EuRoPoL Gaz S.A. w W.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Przypadki łamania prawa w budownictwie, powinny być rozpatrywane przy uwzględnieniu okoliczności, które doprowadziły do naruszenia porządku prawnego, a wynikające z tego wnioski powinny być kształtowane przy uwzględnieniu słusznego interesu obywateli, nie kolidującego z interesem ogółu. W niniejszej sprawie inwestor położył kabel światłowodowy dysponując decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia 3 kwietnia 1997 r. (...) o pozwoleniu na budowę, zaopatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 Kpa. Decyzję tę w wyniku odwołania Romana i Janusza W. utrzymał w mocy Wojewoda G. Dopiero Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II SA/Po 881/97 wyrokiem z dnia 23 kwietnia 1998 r. stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji dotyczących obu skarżących w części w jakiej dotyczyły rygoru natychmiastowej wykonalności. Fakt, że organom administracyjnym wytknięto w wyroku błąd w stosowaniu prawa w szczególności art. 108 par. 1 Kpa, nie może powodować negatywnych wobec inwestora skutków, w postaci rygoryzmu z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz. nr 89 poz. 414 ze zm./. Naruszenie prawa, polegające na dopuszczeniu się przez obywatela samowoli budowlanej, nie może być rozpatrywane w oderwaniu od wszelkich okoliczności, jakie wiążą się ze stosunkiem obywatel - państwo, środki zaś przewidziane do wyeliminowania tego niekorzystnego społecznie zjawiska muszą być ustalane z zachowaniem zasady proporcjonalności - stosownie do treści zasady zawartej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z której wynika, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

W świetle okoliczności związanych z wydaniem pozwolenia na budowę nie można przyjąć, że inwestor w sposób samowolny wybudował na nieruchomości skarżących kabel światłowodowy. W okresie podjęcia i zakończenia robót inwestor legitymował się tytułem prawnym - decyzją organu pierwszej instancji z dnia 3 kwietnia 1997 r. w sprawie pozwolenia na budowę zaopatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności. Mógł on zatem uznać, że decyzja ta została wydana zgodnie z prawem, co zresztą znajdowało potwierdzenie w zasadach wynikających z przepisów ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego między innymi art. 7 i art. 8 Kpa o domniemaniu legalności wydanych decyzji znajdujących się w obrocie prawnym. Stwierdzenie wyrokiem Sądu z dnia 23 kwietnia 1998 r. w sprawie II SA/Po 881/97 - nieważności decyzji z dnia 3 kwietnia 1997 r. w części objętej rygorem natychmiastowej wykonalności wywołało wprawdzie skutek ex tunc, ale nie może to przesądzić o braku legalności działania inwestora w czasie podjęcia i realizacji przez niego budowy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stosowanie rygoryzmu wobec inwestora z art. 48 prawa budowlanego, byłoby nieuzasadnione, przy czym w wyjątkowych sytuacjach odstąpienia od stosowania cytowanego wyżej przepisu orzekał również Naczelny Sąd Administracyjny /vide orzeczenie NSA z dnia 12 grudnia 1996 r. II SA/Kr 236/96/.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nie można pominąć argumentu uczestnika - Systemu Gazociągów Tranzytowych "EuRoPoL" Gaz SA, że "inwestor, jako przedsiębiorstwo energetyczne w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne /Dz.U. nr 54 poz. 348/, jest obowiązany do utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji dostaw gazu w sposób ciągły i niezawodny /art. 4 prawa energetycznego/, a rozbiórka jednego tylko odcinka światłowodu spowoduje wstrzymanie pracy całego systemu".

Z tych względów uznając, że w niniejszej sprawie nie występuje "klasyczny" przypadek samowoli budowlanej Naczelny Sąd Administracyjny, nie podzielając zarzutów skarżącego na zasadzie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.