Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 29/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 - 3, art. 7 ust. 1 pkt 1  3
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 17
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 79 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 14 lutego 2019r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 oddala skargę


UZASADNIENIE

S.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w dniu 12 maja 2014r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z tytułu jednolitej płatności obszarowej (dalej jako: "JPO"), w którym wykazano działki rolne o łącznej powierzchni 582,57 ha. We wniosku podano numer identyfikacyjny gospodarstwa rolnego prowadzonego przez J.L., lecz wniosek został podpisany przez S.D., który postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia "[...]", od dnia 1 stycznia 2014 r. wyznaczony został zarządcą gospodarstwa rolnego w R.

Decyzją z "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał S.D. płatność JPO na 2014 r. w łącznej wysokości 497.651,99 zł, wraz z kwotą z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 10.467,26 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej w dniu 24 października 2014r. kontroli w gospodarstwie rolnym stwierdzono stosowanie do uprawy pszenżyta ozimego środków ochrony roślin, niezgodne z zaleceniami do tego typu uprawy, tj.: "[...]". W związku z powyższym stwierdzono następujące nieprawidłowości w obszarze B - Zdrowie publiczne, zdrowie roślin:

- W.9.1.2 - stosowanie środków ochrony roślin niezgodne z etykietą lub w sposób zagrażający zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku,

- W.11.5.3 - rolnik zastosował środki ochrony roślin niezgodne z oznakowaniem lub etykietą - instrukcją stosowania.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" powołał przepisy art. 3 ust. 3 oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 – 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.). Wskazał też na brzmienie art. 17 rozporządzenia z dnia 19 stycznia 2009 r. Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) Nr 1290/2005, (WE) Nr 247/2006, (WE) Nr 378/207 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009r., str. 16, ze zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem Nr 73/2009. Powołał ponadto przepis art. 79 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2.12.2009r., str. 1, ze zm.), dalej "rozporządzenie Nr 1122/2009".

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy podniósł, że w wyniku kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym stwierdzono nieprawidłowości w obszarze: Zdrowie publiczne, zdrowie roślin, które skutkowały zmniejszeniem kwoty płatności o 5%, stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. Nr 67, poz. 434 ze zm.).

W kwestii zarzutów odwołania organ podał, że na skutek weryfikacji wyników, kontroli Biuro Kontroli na Miejscu uznało, iż wyjaśnienia zarządcy gospodarstwa dotyczące okoliczności zastosowania środków ochrony roślin pozostają bez wpływu na wyniki kontroli. Uwagi i zastrzeżenia do raportu z kontroli zgłoszone przez zarządcę dotyczyły nierzetelnej informacji wpisanej przez inspektorów terenowych w polu Nr 163 na stronie 12.

Zdaniem organu, w toku postępowania nie doszło również do naruszenia art. 429 Kodeksu cywilnego. W ramach sprawowania zarządu w gospodarstwie zarządca złożył wniosek o przyznanie płatności i tym samym zobowiązał się do utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Strona może więc dochodzić swoich praw jedynie od Spółki A (świadczącej usługi doradcze z zakresu uprawy i ochrony roślin), na drodze postępowania cywilnego. Nie doszło także do naruszenia art. 2 Konstytucji RP, poprzez dwukrotne ukaranie strony za jeden czyn. ARiMR i Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa (dalej WIORiN) są dwiema różnymi jednostkami organizacyjnymi działającymi na podstawie odrębnych przepisów prawa. Podstawy kontroli WIORiN, zalecenia pokontrolne i nałożona kara grzywny zostały określone w protokole z dnia "[...]", natomiast zastosowana w decyzji organu I instancji sankcja wynika z niespełnienia przez producenta rolnego wymogów oraz norm wzajemnej zgodności, określonych w przepisach prawa unijnego i krajowego regulujących przyznanie płatności.

Jak podał organ, niezasadny był także zarzut odwołania dotyczący naruszenia art. 73 ust. 1 rozporządzenia Nr 1122/2009, poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do zmniejszenia płatności. We wniosku zarządca oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności, przy czym nie dołożył należytej staranności do spełnienia jej warunków. Przedstawiona kopia internetowego wydruku dotyczącego Spółki A informuje jedynie o zakresie jej działalności. Producent rolny powinien zaś stosować środki ochrony roślin zgodnie z zaleceniami na etykietach/instrukcjach ich stosowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S.D. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie:

1) art. 7 k.p.a. i art. 8, k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012r., poz. 1164, ze zm.), polegające na nieuwzględnieniu, że współwłaściciele gospodarstwa, w szczególności J.L., zostali na mocy prawomocnego postanowienia sądu odsunięci od zarządu i w gospodarstwie został ustanowiony zarządca sądowy, a tym samym J.L. w 2014 r. nie miał wpływu na przestrzeganie norm i wymogów w gospodarstwie rolnym,

2) art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w zw. z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Nr 1122/2009, polegające na przyznaniu płatności w pomniejszonej kwocie z uwagi na nieprzestrzeganie norm i wymogów, pomimo, że nie wynikają one z winy strony,

3) art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach polegające na wydaniu decyzji bez wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności pominięciu umowy z dnia "[...]" zawartej ze Spółką A, jak również błędnym rozpatrzeniem dowodu w postaci wydruku ze strony internetowej wymienionej firmy i uznaniem, że stanowi jedynie informacje o zakresie działalności firmy,

4) art. 429 Kodeksu cywilnego, poprzez pominięcie, co doprowadziło do uznania, że pomimo umowy ze Spółką A, który profesjonalnie trudni się świadczeniem usług doradczych z zakresu uprawy i ochrony roślin, zarządca ponosi odpowiedzialność za błędne zastosowanie w gospodarstwie środków ochrony roślin,

5) art. 7 k.p.a. i art. 8, k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, polegające na wydaniu decyzji z pominięciem dowodów dołączonych do zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych z dnia "[...]" w postaci zeznań M.S., H.S. oraz E.Ż. złożonych na rozprawie przed Sądem Rejonowym w dniu "[...]", które wskazują, że środki ochrony roślin zostały użyte bez poinformowania zarządcy gospodarstwa rolnego,

6) art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, polegające na wydaniu decyzji bez wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności pominięciu zeznań świadków M.S. oraz H.S., pomimo wniosku zawartego w odwołaniu,

7) art. 73 ust. 1 rozporządzenia Nr 1122/2009, polegające na niezastosowaniu, co w konsekwencji doprowadziło do zmniejszenia płatności,

8) art. 2 Konstytucji RP, poprzez dokonanie pomniejszenia w ramach za niezgodne z prawem stosowanie środka pomimo, że w sierpniu 2014r. za te same czyny zarządca został ukarany mandatem przez WIORiN,

9) art. 10 § 1 k.p.a., polegające na niezapewnieniu stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 681/15, oddalił opisaną wyżej skargę J.L. na ww. decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]".

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 758/18, uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że z akt sądowych wynika, iż skargę w sprawie wniósł S.D., tj. zarządca gospodarstwa rolnego w R., który podał m.in., że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia "[...]", sygn. akt "[...]", prawomocnego z dniem "[...]" (sygn. akt "[...]"), na podstawie art. 203 k.c. został ustanowiony zarządcą gospodarstwa rolnego w R. Wyjaśnił też, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego (sygn. akt "[...]", a obecnie "[...]") wszyscy współwłaściciele zostali odsunięci od zarządzania gospodarstwem. Pomimo to w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego I Wydziału WSA w Olsztynie z dnia 16 października 2015 r. wezwano J.L. (jednego ze współwłaścicieli gospodarstwa rolnego w R., któremu nadany został numer producenta gospodarstwa), do uzupełnienia skargi przez jej osobiste podpisanie lub złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego oraz do uiszczenia wpisu sądowego od tej skargi, pod rygorem odrzucenia w przypadku nieusunięcia tychże braków formalnych. J.L. w odpowiedzi na ww. wezwanie przedłożył osobiście podpisaną skargę z dnia 14 września 2015 r. wraz z dowodem uiszczenia wpisu sądowego. Tak wniesioną skargę Sąd I instancji rozpoznał na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r., o terminie której nie został zawiadomiony zarządca sądowy S.D.

Rozpoznając wniesioną przez J.L. skargę kasacyjną od powyższego wyroku, NSA uznał, że jego interes prawny do wniesienia skargi kasacyjnej miał źródło w przepisach postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż Sąd I instancji swymi działaniami procesowymi przyznał mu status skarżącego. Jednocześnie NSA stwierdził, że Sąd I instancji uchybił w sposób oczywisty art. 91 § 2 p.p.s.a., gdyż sądowy zarządca gospodarstwa rolnego wniósł skargę, lecz nie został powiadomiony o terminie rozprawy, która odbyła się bez jego udziału, a po jej zamknięciu został wydany wyrok. W konsekwencji zachodziła nieważność postępowania na skutek pozbawienia sądowego zarządcy gospodarstwa rolnego możliwości obrony swoich praw stosownie do art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a..

Jednocześnie powołując wyrok NSA z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 260/06 (opubl. ONSAiWSA 2008 nr 6, poz. 100), NSA wskazał, że w postępowaniu administracyjnym o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, wchodzących w skład nieruchomości zajętych w trybie egzekucyjnym, objętych zarządem ustanowionym na podstawie art. 931 § 2 k.p.c., zarządcę tych nieruchomości, jako podmiotu podstawionego w miejsce dłużnika, tj. zastępcę pośredniego, występującego zamiast dłużnika we własnym imieniu, należy uznać za stronę tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a..

Mając powyższe na uwadze, wobec stwierdzenia, że w sprawie zaistniała przesłanka nieważności postępowania sądowego, NSA za przedwczesne uznał odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących meritum sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako p.p.s.a., Sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu I instancji, który obowiązany jest uwzględnić wskazania do dalszego postępowania, zawarte w wyroku sądu wyższej instancji.

W związku z uchyleniem wyroku tut. Sądu z dnia 9 grudnia 2015 r., o sygn. akt I SA/Ol 681/15, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził pozbawienie strony przez Sąd I instancji, możności obrony swych praw, poprzez nie powiadomienie zarządcy gospodarstwa rolnego, który wniósł skargę, o terminie rozprawy. To zaś stanowiło o nieważności postępowania, stosownie do art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. i braku podstaw odniesienia się przez NSA do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących meritum sprawy.

W wyniku kontroli zaskarżonej w sprawie decyzji, z uwzględnieniem powyższych wskazań procesowych oraz z punktu widzenia zgodności tego rozstrzygnięcia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Mając na uwadze powołane przez organy jako podstawa prawna decyzji, przepisy prawa krajowego oraz unijnego określające wymogi przyznawania płatności bezpośrednich, jak również zebrany w sprawie materiał dowodowy, Sąd zbadał, czy w związku z przyznaniem rolnikowi spornej płatności w obniżonej kwocie nie doszło do naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego i procesowego.

Odnosząc się zatem do meritum sprawy, podnieść należy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2) i 2a) powołanej wyżej ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi, któremu nadano numer identyfikacji w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów (...) przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, grunty rolne, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością, zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Nr 73/2009, jeżeli wszystkie grunty rolne utrzymywane są zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy oraz przestrzegane są wymogi (w zakresie zarządzania i dobrej kultury rolnej).

Stosownie do treści art. 7 ust. 4 tej ustawy, wysokość płatności bezpośredniej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających z zastosowania modulacji (...) oraz zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Natomiast w myśl art. 7 ust. 7 w przypadku, gdy działka (...) w dniu 31 maja danego roku jest przedmiotem współposiadania, płatności obszarowe przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę.

W myśl art. 2 pkt 36 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, "niezgodność" oznacza wszelką niezgodność z wymogami oraz normami, natomiast "wymóg" to w świetle art. 2 pkt 35 tego rozporządzenia "każdy z wymogów w zakresie zarządzania wynikający z jakiegokolwiek artykułu, o którym mowa w załączniku II do rozporządzenia (WE) Nr 73/2009 w ramach danego aktu i którego charakter różni się od innych wymogów określonych w tym samym akcie".

Odnosząc się do zasadniczej kwestii spornej związanej z określeniem beneficjentowi, na podstawie tych przepisów, kwoty płatności w pomniejszonej kwocie, podkreślić należy, że decydujące znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji mają wnioski płynące z ustalonego przez organy podatkowe stanu faktycznego w wymienionym zakresie. Kwestionując prawidłowość zastosowania w okolicznościach sprawy prawa krajowego i unijnego strona zarzuciła bowiem między innymi naruszenie przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej w skrócie Agencją) przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej k.p.a.).

W związku z tymi zarzutami wskazać należy, że stosownie do treści art. 7 k.p.a., obowiązkiem organów administracji publicznej prowadzących postępowanie jest podejmowanie wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wskazać jednak należy, że nie wszystkie zasady i reguły k.p.a. są stosowane przy rozpoznawaniu wniosków o płatności ze środków Unii Europejskiej. W myśl bowiem art. 3 ust.1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W świetle treści art. 3 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących m.in. płatności bezpośredniej, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności,

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy,

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania,

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 w/w ustawy).

Zasada postępowania wyrażona w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy jest powtórzeniem zasady praworządności wymienionej w art. 6 k.p.a., jednak zasada - określona w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi już odejście od zasady prawdy obiektywnej wymienionej w art. 7 k.p.a.. Organy ARiMR zostały bowiem zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w miejsce wynikającego z KPA obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Również zasada czynnego udziału strony w postępowaniu i prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań określone w art. 10 § 1 k.p.a., w ustawie o płatnościach zostały wyraźnie ograniczone. W art. 3 ust. 2 pkt 4 tej ustawy określono, iż organ prowadzący postępowanie zapewnia stronom na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, przy czym nie stosuje się art. 81 kpa (wyłączono stosowanie tzw. domniemania faktycznego). Tym samym organ został zwolniony z obowiązku zapewnienia stronie, która nie składa takiego żądania, czynnego udziału w sprawie, w tym możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

Zdaniem Sądu, w związku z postępowaniem w niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie naruszył ww. przepisów i zasad postępowania administracyjnego. Wyjaśnił bowiem wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne, wskazał właściwe przepisy prawa materialnego i nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów wydał decyzję zasadnie wysokość należnej skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok. Ograniczenie stosowania pewnych zasad określonych przepisami k.p.a. wiąże się natomiast z tym, że zasadnicze kwestie związane ze składaniem wniosków, wymogów, jakie muszą być spełnione przez wnioskodawców, terminy ich składania i tryb załatwiania przez Agencję regulowane są przez powołane wyżej rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009 i częściowo przez ustawę o płatnościach bezpośrednich. W szczególności rozporządzenie stanowi o obowiązku przeprowadzania kontroli wniosków i określa tryb oraz zasady kontroli. Uzupełniająco - kontroli dotyczą przepisy art. 30-35 ustawy.

Stosownie do treści art. 26 ust. 1 cyt. rozporządzenia, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrole na miejscu mają na celu: a) ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, b) zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw/uprawy na danej działce rolnej, c) sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej.

W świetle poczynionych przez organy ustaleń faktycznych nie budzi wątpliwości, że podczas kontroli na miejscu, przeprowadzonej w dniu 24 października 2014r. w gospodarstwie rolnym, którego skarżący jest zarządcą, stwierdzono niezgodności w zakresie stosowania środków ochrony roślin. Niezgodności te wskazano w sprawozdaniu z kontroli, sporządzonym zgodnie z wymogami określonymi w art. 54 rozporządzenia Nr 1122/2009, którego kopię przekazano zarządcy listem poleconym w dniu 13 stycznia 2015r.

Z materiałów sprawy wynika również, że wcześniej, w dniach od 15 do 17 lipca 2014r. w wymienionym gospodarstwie została przeprowadzona przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa kontrola, podczas której stwierdzono nieprawidłowe zastosowanie środków ochrony roślin "[...]". W dniu 21 lipca 2014r. na zarządcę nałożono zaś mandat karny w kwocie 200 zł, który został opłacony.

W powyższych okolicznościach faktycznych, zastosowanie przez organ przepisów art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej (...), było prawidłowe.

Zauważenia wymaga, że art. 23 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawia podstawową zasadę, iż w przypadku niezastosowania się do wymogów podstawowych w zakresie zarządzania lub zasad kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego, kwoty płatności przysługujące danemu rolnikowi zmniejsza się lub wyklucza, zgodnie z zasadami określonymi w art. 24, wówczas, "gdy taka niezgodność jest wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać rolnikowi składającemu wniosek". Z treści art. 24 ust. 1 i ust. 2 wynika natomiast, że szczegółowe zasady zmniejszeń i wykluczeń ustanawia się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 141 ust. 2. Uwzględnia się rozmiar, zasięg, trwałość i powtarzanie się stwierdzonej niezgodności. W przypadku zaniedbania wielkość procentowa zmniejszenia nie przekracza 5%, a w przypadku powtarzających się niezgodności -15%.

Podkreślić należy, że w art. 2 lit. a rozporządzenie Nr 73/2009 stanowi, iż: "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terenie wspólnoty (...) oraz która prowadzi działalność rolniczą".

Prawo do płatności przysługujące rolnikom ma charakter publicznoprawny. Służy realizacji określonych celów, dotyczących gospodarstwa rolnego i według przepisów krajowych, przysługuje posiadaczowi tego gospodarstwa, który spełnia określone wymagania, przede wszystkim o charakterze przedmiotowym.

Przepisy przewidujące zmniejszenia płatności w przypadku, gdy rolnikowi składającemu wniosek można przypisać zaniedbania, w sposób oczywisty dotyczą rolnika w wyżej podanym znaczeniu, a więc takich sytuacji, w których rolnik składający wniosek o płatność jest zarówno posiadaczem, jak i zarządzającym gospodarstwem rolnym. Przepisy te nie mogą być natomiast interpretowane w ten sposób, że nie stosuje się zmniejszenia płatności, gdy stwierdzono nieprzestrzeganie wymogów dobrej kultury rolnej w gospodarstwie, którego współposiadacz, występujący o płatności, nie zarządza nim. Sprzeczne z celowościową wykładnią przepisów art. 23 i art. 24 rozporządzenia Nr 73/2009 byłoby przyjęcie, że współposiadacz gospodarstwa rolnego, któremu nadano numer identyfikacyjny, po wyrażeniu zgody przez pozostałych współposiadaczy, by to on wnioskował o płatności odnośnie tego gospodarstwa, może domagać się pełnej płatności z uwagi na to, że "niezgodności" nie są wynikiem jego działań. Gdy gospodarstwo jest przedmiotem współwłasności (współposiadania) i ze względu na stosunki między współwłaścicielami (brak porozumienia), zarząd tego gospodarstwa sprawowany jest przez zarządcę ustanowionego przez Sąd na podstawie art. 203 k.c., wszelkie działania i zaniechania zarządcy wywołują takie same skutki, jak działania czy zaniechania rolnika. Zarządca jest dzierżycielem, który faktycznie włada gospodarstwem rolnym za współwłaścicieli (współposiadaczy), dla nich i w ich interesie.

Nieuzasadnione jest odwoływanie się przez skarżącego do art. 429 kodeksu cywilnego do argumentacji, że powinien być wzięty pod uwagę fakt zawarcia umowy z przedsiębiorstwem A, które profesjonalnie trudni się świadczeniem usług doradczych z zakresu uprawy i ochrony roślin. Na podstawie tego przepisu mogłaby być rozpatrywana ewentualnie kwestia odpowiedzialności zarządcy względem współwłaścicieli gospodarstwa. Ten przepis prawa cywilnego nie ma jednak żadnego znaczenia w postępowaniu administracyjnym dotyczącym płatności.

Mając na uwadze powyższe, zarzuty naruszenia zasad procesowych wyrażonych w art. 7, art. 8 i art. 80 K.p.a., tj. prawdy obiektywnej, prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów, oraz swobodnej oceny dowodów nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew argumentacji strony skarżącej, organy nie pominęły jej wyjaśnień i przedkładanych w toku postępowania dokumentów, lecz dokonały oceny tych dowodów w sposób odmienny od oczekiwanego przez stronę.

Wskazać należy, że decyzje w sprawie przyznania jednolitych płatności obszarowych wydawane są w oparciu o dane zamieszczone we wniosku beneficjenta oraz ustalenia poczynione w trakcie kontroli tych wniosków. Raport z czynności kontrolnych jest co do zasady, dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.) i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Przeciwwagi dla stwierdzenia określonych wprost w przepisach prawa materialnego skutków zastosowania środków ochrony roślin: "[...]", niezgodnie z przeznaczeniem dla pszenżyta, nie mogły stanowić wyjaśnienia przedstawiciela firmy sprzedającej te środki, że ich skład uzasadniał takie zastosowanie do zwalczania stwierdzonego szkodnika. Również wyjaśnienia zarządcy, że zastosowano je bez jego wiedzy i zgody nie mogły doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia. Za bezpośrednio przypisane producentowi składającemu wniosek o płatności, "niezgodności" z wymogami dobrej kultury rolnej, należy uznać również takie, które wynikają z działań lub zaniechań pracowników lub osób trzecich działających w interesie i na rzecz rolnika.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi odnośnie naruszenia art. 2 Konstytucji, w związku z ukaraniem zarządcy mandatem za to samo uchybienie, z powodu którego zastosowano zmniejszenie płatności, w sytuacji, gdy zasady i wysokość przyznawanych producentom rolnym płatności wynika z przepisów rozporządzeń unijnych, których bezpośrednie stosowanie ma pierwszeństwo przed przepisami prawa krajowego.

Podkreślenia wymaga, że szczegółowe kwestie w zakresie ustaleń w odniesieniu do wzajemnej zgodności, stosowania zmniejszeń w przypadku zaniedbania, stosowania zmniejszeń w przypadkach celowej niezgodności, regulują art. 70, art. 71 i art. 72 Rozdziału III, Tytułu IV rozporządzenia Nr 1122/2009. Do zmniejszeń i wykluczeń dokonanych na mocy powołanych przepisów ma zastosowanie art. 77 akapit pierwszy lit. b) tego rozporządzenia, stanowiący, iż zmniejszenia i wykluczenia na mocy tytułu IV rozdziału III stosuje się do całkowitej kwoty płatności przyznawanych w ramach systemu płatności jednolitej, systemu płatności obszarowej i wszelkich systemów pomocy, które nie podlegają zmniejszeniom i wykluczeniom, o których mowa w lit. a). Akapit drugi art. 77 stanowi, że "zmniejszenia lub wykluczenia, o których mowa w akapicie pierwszym, stosuje się zgodnie z art. 78 ust. 2 bez uszczerbku dla dodatkowych kar na mocy innych przepisów prawodawstwa wspólnotowego lub krajowego".

Powołany w skardze, jako naruszony poprzez niezastosowanie, art. 73 rozporządzenia Nr 1122/2009 odnosi się do "nieprawidłowości", w odniesieniu do których zasady zmniejszeń i wykluczeń zostały uregulowane w Rozdziałach I i II Tytułu IV. W rozpoznawanej sprawie przepis ten nie mógł mieć zastosowania, skoro organy nie zastosowały zmniejszeń z powodu przedeklarowania powierzchni kwalifikujących się do płatności, lecz z uwagi na stosowanie środków ochrony roślin niezgodne z etykietą lub w sposób zagrażający zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku, niezgodne z oznakowaniem lub etykietą - instrukcją stosowania. Wprawdzie organy obu instancji powołując się na ten przepis nie dostrzegły, że nie mógł on stanowić podstawy do rozważania kwestii odstąpienia od zastosowania zmniejszeń płatności, jednak to uchybienie pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należało, że kwestionowanie rozstrzygnięcia organu odwoławczego, było bezzasadne. W rozpoznawanej sprawie nie doszło bowiem do naruszenia prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji, z obrotu prawnego.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.