Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 938/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 75  ust. 3 i  art. 104  ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik ( spr. ) Protokolant Rafał Opioła po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w [...] z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia związanego z przywróceniem do zawodowej służby wojskowej. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2008r. Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w [...] na rzecz skarżącego 2417,00 (dwa tysiące czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego, 4. zarządza zwrot od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy – 1103,00 (jeden tysiąc sto trzy) złote tytułem nienależnie uiszczonego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...], na podstawie art. 8 ust. 1. art. 74 ust. 1, art. 75 ust. 1 i 3 oraz art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), odmówił L. S. wypłacenia odsetek ustawowych od uposażenia i innych należności pieniężnych wypłaconych mu po przywróceniu go do zawodowej służby wojskowej, tj. za okres od 1 lipca 2003 r. do 31 maja 2006 r. oraz orzekł o braku obowiązku wyrównania części uposażenia wypłaconego mu za wskazany okres i zaliczeniu na poczet dochodzonej części uposażenia kwoty odprawy łącznie z ekwiwalentem za niewykorzystany urlop i odszkodowaniem za skrócony okres wypowiedzenia w ogólnej wysokości 19.731,67 zł. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż st. chor. szt. L. S. na skutek decyzji z dnia [...] r. Nr [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w [...] wypowiadającej mu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, został zwolniony z wymienionej służby w dniu 30 czerwca 2003 r. i z tego tytułu wypłacono mu odprawę w wysokości 9.903,34 zł, ekwiwalent za niewykorzystany urlop w kwocie 2.625.89 zł oraz odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia w wysokości 9.003,04 (netto 7.202,44 zł). W następstwie stwierdzenia decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych w [...] nieważności decyzji Nr [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w [...] dotyczącej wypowiedzenia L. S. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] rozkazem dziennym Nr [...] z dnia [...] r. przyjął L. S. na stan ewidencyjny Komendy Uzupełnień z dniem przybycia, tj. 10 maja 2006 r. oraz stwierdził, że przysługują mu należności pieniężne z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej za okres nieskutecznego zwolnienia z tej służby. Organ l instancji odmówił wyżej wymienionemu wypłacenia żądnych odsetek od uposażenia i innych należności pieniężnych za okres od 1 lipca 2003 r. do 31 maja 2006 r., stwierdzając iż zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przesłanką zapłaty odsetek ustawowych jest zwłoka w wypłacie świadczenia pieniężnego, a zatem świadczenie to musi być wymagalne. Tymczasem w przedmiotowej sprawie, roszczenie o wypłatę należnych świadczeń pieniężnych za wskazany okres, stało się wymagalne dopiero w dniu przystąpienia przez L. S. do wykonywania obowiązków służbowych, czyli po uprawomocnieniu się decyzji Dowódcy [...] w Warszawie Nr [...] z dnia [...] r. i po wydaniu wskazanego rozkazu Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] w przedmiocie ponownego przejęcia L. S. na stan ewidencyjny Komendy Uzupełnień. Skoro świadczenia za okres od 1 lipca 2003 r. do 31 maja 2006 r. zostały wypłacone L. S. w dniu 7 czerwca 2006 r. nie można mówić w przedmiotowej sprawie o zwłoce. Ponadto według organu l instancji nie bez znaczenia w sprawie jest fakt, iż w okresie od 1 lipca 2003 r. do 30 czerwca 2004 r. [...] Biuro Emerytalne w [...] wypłaciło L. S. uposażenie w łącznej wysokości 27.009,12 zł w oparciu o art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (t.j. Dz. U. z 2002 r, Nr 76, póz. 693 z późn. zm.). Z uwagi na to, że za powyższy okres przysługiwało mu prawo tylko do jednego uposażenia, czy to z tytułu pełnienia służby wojskowej, czy też z tytułu zwolnienia z tej służby i je otrzymał w ustawowym terminie, to tym samym nie może być mowy o obowiązku naliczenia odsetek za opóźnienie w wypłacie uposażenia.

Organ l instancji wskazał nadto, iż nawet zakładając, że stronie należą się odsetki, to przysługiwałyby jej tylko za okres od dnia 25 lipca 2005 r. skoro zważy się, iż obowiązek uiszczenia odsetek powstaje z każdym dniem opóźnienia płatności poszczególnych uposażeń miesięcznych oraz, że roszczenia z tytułu należności pieniężnych przedawniają się z upływem 3 lat od dnia wymagalności, a także - iż wniosek o przyznanie świadczenia przerywający bieg przedawnienia złożony został 25 lipca 2008r.

Natomiast orzeczenie o braku obowiązku wyrównania części uposażenia za okres od 1 lipca 2003 r. do 31 maja 2006 r., którego domagał się L. S. kwestionując zaliczenie na poczet dochodzonej części uposażenia wypłaconej mu w związku ze zwolnieniem ze służby odprawy, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop i odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia organ uzasadnił okolicznością, iż świadczenia te z powodu stwierdzenia nieważności decyzji wypowiadającej mu stosunek służbowy, stały się świadczeniami nienależnymi. W myśl bowiem art. 94 ust. 1 i art. 95 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych odprawa i ekwiwalent za urlop wypoczynkowy oraz inne należności pieniężne przysługują wyłącznie żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, w przedmiotowej zaś sprawie została zachowana ciągłość służby wojskowej w wyniku przywrócenia skarżącego do tej służby, w następstwie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. nr [...]. Organ wskazał przy tym, że odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia stanowiło uposażenie żołnierza, przysługujące mu w okresie wypowiedzenia.

Od powyższej decyzji L. S. wniósł odwołanie, domagając się uwzględnienia w całości jego roszczeń.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Dowódca [...] Okręgu Wojskowego w [...] wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji podzielił stanowisko i argumentację zawartą w decyzji organu l instancji co do odmowy wypłaty odwołującemu się odsetek. Decyzja Dowódcy [...] w Warszawie z dnia [...] r. Nr [...] stwierdzająca nieważność decyzji Nr [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w [...] stworzyła bowiem, zdaniem organu odwoławczego, stan faktyczny i prawny wcześniej nie istniejący, dopiero zatem po uprawomocnieniu się decyzji Dowódcy [...] powstało roszczenie o wypłatę uposażeń za okres "niewykonywania obowiązków służbowych." Do tego czasu decyzja w przedmiocie wypowiedzenia L. S. stosunku służbowego była dla Szefa [...] Sztabu Wojskowego w [...] wiążąca i dopiero po jej usunięciu z obrotu prawnego powstał po stronie tego organu wojskowego obowiązek wypłaty skarżącemu uposażeń za okres od dnia 1 lipca 2003 r. do 31 maja 2006 r.

Organ II instancji uznał także za prawidłowe stanowisko organu l instancji, iż wypłacone kwoty odprawy i ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop są świadczeniami nienależnymi z powodu stwierdzenia nieważności decyzji, na mocy których je przyznano. Możliwość potrącenia tych kwot z należnego skarżącemu uposażenia wynika według organu odwoławczego, z treści art. 104 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Skoro bowiem w myśl tego przepisu organy w nim wymienione posiadają kompetencję do decydowania w sprawie uposażenia i innych należności, czyli mogą orzekać o przyznaniu lub odmowie ich przyznania, to są one również uprawnione do żądania ich zwrotu z powodu nieważności decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję organu II instancji L. S. wniósł o jej uchylenie zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 75 ust. 3, art. 103 oraz art. 104 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Skarżący podniósł, że istotny w sprawie jest fakt, iż rozkaz o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej został wycofany z obrotu prawnego wskutek stwierdzenia jego nieważności, a to oznacza, że w obrocie prawnym w ogóle nie istniała decyzja uzasadniająca niewypłacenie skarżącemu uposażeń i innych należności pieniężnych. W konsekwencji stały się one wymagalne w terminach określonych w art. 81 ww. ustawy, a to z kolei powoduje powstanie po stronie skarżącego uprawnienia do żądania wypłaty odsetek za czas zwłoki w wypłacie tych świadczeń. Skoro opóźnienie w wypłacie uposażenia było spowodowane wydaniem decyzji z naruszeniem prawa, to - zdaniem skarżącego - nie może on ponosić związanych z tym negatywnych konsekwencji finansowych.

W kwestii potrącenia z uposażenia należności w łącznej kwocie 19.731,67 zł skarżący stwierdził, że jego podstawy nie mógł stanowić, jak to przyjęły organy obydwu instytucji, przepis art. 104 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż dotyczy on jedynie wypłaty uposażeń i innych należności pieniężnych przyznawanych w oparciu o tę ustawę. Jego zdaniem powyższa ustawa nie zawiera również, podobnie jak i ustawa z 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, uregulowań przewidujących obowiązek zwrotu świadczeń wypłaconych w związku ze zwolnieniem ze służby, a następnie stwierdzeniem nieważności decyzji dotyczącej tego zwolnienia. W związku z tym, wg skarżącego uprawniony jest pogląd, że żaden przepis, który w niniejszej sprawie mógłby mieć zastosowanie, prawa do zachowania przez żołnierza wskazanych świadczeń go nie pozbawia.

Nadto, jak podniósł skarżący, świadczenie wypłacone mu związku ze zwolnieniem ze służby było w dniu jego otrzymania świadczeniem należnym, gdyż decyzja o wypowiedzeniu stosunku służbowego korzystała do dnia stwierdzenia jej nieważności z domniemania prawidłowości i wywołała określone skutki materialnoprawne.

Wyżej wymieniony zarzucił, że orzekające w sprawie organy nie odniosły się do mającego w niej znaczenie art. 103 ustawy pragmatycznej, z którego wynikają zasady i granice potrąceń, jakie mogą być dokonywane z uposażenia żołnierza zawodowego. W świetle tego przepisu dokonane przez organ potrącenie nie zostało oparte na podstawie prawnej. W przypadku roszczenia o zwrot przedmiotowego świadczenia związanego z wypowiedzeniem stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nie mogą również mieć zastosowania, jak stwierdzono w skardze, przepisy ogólne prawa cywilnego, gdyż ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi w stosunku do nich lex specialis.

W odpowiedzi na skargę Dowódca [...] Okręgu Wojskowego w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, albowiem odmowa wypłacenia skarżącemu części zaległego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami oraz ustawowych odsetek nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa.

Zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych określone zostały w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w przepisach art. 71 - 104 (Rozdział 5 ustawy). Zgodnie z art. 71 ust. 1 oraz art. 76 ust. 1 i 4 cyt. ustawy żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne określone w ustawie, przy czym prawo do uposażenia żołnierza powstaje z dniem rozpoczęcia pełnienia przez niego zawodowej służby wojskowej, a wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, zaginął lub zmarł. Wypłaty uposażenia dokonuje jednostka wojskowa, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje (art. 74), a organami właściwymi w tych w sprawach są dowódcy jednostek wojskowych (art. 104).

Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze, że decyzją z dnia [...] r. Dowódca [...] stwierdził nieważność decyzji nr[...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w [...] z dnia [...] r. wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, a nie orzekł o jej uchyleniu. Stwierdzając nieważność decyzji organ wskazuje na ciężką wadliwość decyzji obarczającą ją z mocy prawa od dnia wydania, to jest ze skutkiem ex tunc. Decyzja dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 kpa korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obwiązującą, dopóki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Stwierdzenie to, mające charakter deklaratoryjny, posiada moc wsteczną - eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta. Decyzja o stwierdzeniu nieważności uchyla zatem skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia nieważnej decyzji, a organ nadzoru wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności jedynie potwierdza ten fakt swoim rozstrzygnięciem. Została zatem wykreowana nowa sytuacja prawna pozbawiająca wadliwą decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej zdolności wywoływania skutków prawnych ex tunc. Usunięcie tej decyzji z obrotu prawnego nie tylko przywróciło stan poprzedni, lecz również zniosło jej skutki prawne. W następstwie powyższego stosunek zawodowej służby wojskowej skarżącego został reaktywowany. W tej sytuacji została spełniona przesłanka wymagana do wypłaty zaległego uposażenia i innych należności wynikająca z art. 71 ust. 1 omawianej ustawy.

Zatem stwierdzenie nieważności decyzji, której następstwem było ustanie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oznacza, że skarżący nie został skutecznie zwolniony, co jest równoważne z pełnieniem przez niego po 30 czerwca 2003 r. (data zwolnienia ze służby) przez cały czas służby. Aktualnie stało się tym samym prawo do uposażenia zasadniczego z dodatkami i pozostałymi należnościami przysługujące skarżącemu na dzień zwolnienia.

Stosownie do art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, póz. 1750 ze zm.), w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inne należności pieniężne stały się wymagalne. Tak więc dla ustalenia, czy nastąpiło opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego zasadnicze znaczenie ma data wymagalności tego świadczenia. Ze względu na to, iż w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji wypowiadającej L. S. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, od 1 lipca 2003 r. przysługiwały mu wszelkie należności wynikające z pełnienia zawodowej służby wojskowej i mu je wypłacono do 7 czerwca 2006 r., tym samym, w ocenie Sądu, uposażenie skarżącego oraz dodatki do niego były wymagalne już w lipcu 2003 r. (w dniach wynikających z art. 81 ustawy).

W konsekwencji wadliwe jest stanowisko Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego, że w sytuacji stwierdzenia nieważności jego decyzji z dnia [...] r. o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, brak było podstaw do wypłacenia mu, obok uposażenia wraz z dodatkami za okres od 1 lipca 2003 r. do 31 maja 2006 r., odsetek od tejże należności wobec nie pełnienia przez niego w tym czasie służby, a tym samym - braku wymagalności wskazanych należności.

Także chybione jest powoływanie się przez organ odwoławczy, w kontekście zaistnienia wymagalności uposażenia, na unormowania ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych określające moment powstania prawa do uposażenia w nawiązaniu do pełnionej przezeń służby - w niniejszym przypadku do ponownego przystąpienia przez skarżącego do wykonywania obowiązków służbowych i przyjęcia go na stan ewidencyjny Wojskowej Komendy Uzupełnień w wyniku rozkazu z dnia [...] r. Argumentacja ta byłaby prawidłowa, gdyby doszło do uchylenia (w następstwie wznowienia postępowania), a nie stwierdzenia nieważności decyzji skutkującej zwolnieniem skarżącego ze służby. Decyzja uchylająca bowiem wywiera skutki "ex nunc", czyli na przyszłość. Podkreślenia wymaga, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie odsetek ma fakt wypłacenia należności głównej, gdyż właśnie data wypłaty tej należności w zestawieniu z datą jej wymagalności, czyni zasadnymi podnoszone w skardze zarzuty dotyczące błędnej oceny (interpretacji) zaistniałych w niniejszej sprawie faktów na gruncie art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Sąd podziela poza tym stanowisko skarżącego, że w niniejszej sprawie o odsetki bez znaczenia pozostaje okoliczność otrzymywania przez niego świadczenia z [...] Biura Emerytalnego w [...] przez część okresu faktycznego pozostawania przezeń poza służbą, to jest od 1 lipca 2003 r. do 30 czerwca 2004 r. (z uwagi na odrębną podstawę prawną przyznania i inny organ kompetentny w tym zakresie), skoro jeszcze się zważy, że przy ustalaniu kwoty należnych skarżącemu odsetek konieczne będzie uwzględnienie treści art. 75 ust. 1 i 2 ustawy pragmatycznej (3 letniego okresu przedawnienia roszczenia w nawiązaniu do daty wypływu wniosku skarżącego w przedmiocie odsetek przerywającego bieg przedawnienia).

Jak wynika z decyzji Szefa [...] Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] r., na poczet wypłaconego w związku z przywróceniem do służby uposażenia za okres od 1 lipca 2003 r. do 31 maja 2006 r. organ ten zaliczył otrzymane przez skarżącego należności z tytułu zwolnienia go w 2003 r. z zawodowej służby wojskowej w łącznej kwocie 19.731,67 zł orzekając jednocześnie o braku obowiązku wyrównania tej części uposażenia. Tym samym organ dokonał potrącenia z przysługujących mu od 1 lipca 2003 r. należności. Potrącona kwota obejmowała odprawę oraz ekwiwalent za niewykorzystany urlop, a także odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia.

W myśl art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73 pobrane przez żołnierza zawodowego przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Powyższy przepis nie mógł jednak mieć - wbrew stwierdzeniu organu l instancji - w niniejszym przypadku zastosowania. Z art. 94 i 95 ustawy z dnia 11 września 2003 r. jasno bowiem wynika, że zarówno odprawa, jak i ekwiwalent za urlop wypoczynkowy oraz inne należności pieniężne przysługują żołnierzowi zwalnianemu ze służby. Wyżej zaś, interpretując skutki stwierdzenia nieważności decyzji wskazano, że konsekwencją tego rozstrzygnięcia jest przyjęcie, iż do zwolnienia skarżącego w dniu 30 czerwca 2003 r. w ogóle nie doszło. Uznanie, że istnieje kontynuacja nawiązanego stosunku służbowego miało zaś dwojakie skutki - z jednej strony stwarzało podstawę do wypłacenia skarżącemu zaległego (za okres od 1 lipca 2003 r.) uposażenia zasadniczego z dodatkami i pozostałymi należnościami przysługującymi skarżącemu na dzień zwolnienia (prawo to nie wygasło), z drugiej natomiast strony oznaczało, iż skarżący nie nabył prawa do odprawy i ekwiwalentu oraz innych należności pieniężnych, które mu w 2003 r. wypłacono, a więc świadczenia te mu nie przysługiwały. Nie były zatem świadczeniami "przysługującymi w dniu ich wypłaty" w rozumieniu art. 77 ustawy. Należności w postaci odprawy w kwocie 9.903,34 zł i ekwiwalentu za urlop w kwocie 2.625,89 zł oraz odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia w wysokości 9.003,04 (netto 7.202,44 zł) skoro odpadła podstawa ich wypłaty, stały się świadczeniami nienależnymi w rozumieniu art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego. Tak więc wydana w sprawie administracyjnej w oparciu o przepisy prawa administracyjnego decyzja nieważnościowa wywołała skutki w sferze prawa cywilnego umożliwiając korzystanie w tej sferze z uprawnień podmiotom uprzedniego postępowania administracyjnego.

Nienależne świadczenia jako szczególny rodzaj bezpodstawnego wzbogacenia podlegają zwrotowi na zasadach określonych w art. 405 i następnych Kodeksu cywilnego (art. 410 § 1 Kc). W uchwale nr III CzP 46/95 z dnia 27 kwietnia 1995 r. (OSNC 1995 z 7-8, poz. 114) Sąd Najwyższy wskazał, iż przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu należy stosować m.in. wtedy, gdy nie ma innego środka prawnego, przy wykorzystaniu którego możliwe byłoby przywrócenie równowagi majątkowej naruszonej bez prawnego uzasadnienia.

W ustawie o służbie zawodowej żołnierzy zawodowych brak jest przepisu przewidującego bezpośrednio lub pośrednio możliwość orzekania w kwestii zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Podstawy w tym zakresie nie może między innymi stanowić powoływany przez organy obydwu instancji art. 104 cyt. ustawy. Jak trafnie zauważył skarżący, przepis ten służy jedynie wypłacie uposażeń i innych należności pieniężnych przysługujących na mocy tej ustawy.

W ustawie z dnia 11 września 2003 r. (Dz. U. Nr 127, poz. 1750 ze zm.) statuuje się wydawanie w formie decyzji rozstrzygnięć tylko wówczas, gdy źródłem roszczeń jest stosunek służbowy łączący żołnierza z organem wojskowym, a nie tak, jak w przedmiotowej sprawie - gdy roszczenie jedynie powstaje w związku ze stosunkiem służbowym, który stanowił podstawę przyznania świadczeń.

Ustosunkowując się do wywodów skarżącego, iż przepisy wymienionej ustawy stanowią lex specialis w stosunku do uregulowań prawa cywilnego dotyczących potrąceń, wobec czego przepisy ogólne prawa cywilnego nie mają w przedmiotowej sprawie zastosowania, zwrócić uwagę należy, że dla załatwienia sprawy w formie decyzji administracyjnej, jak to w niniejszym przypadku miało miejsce, musiałby istnieć w tej ustawie przepis prawa, który wyraźnie taką możliwość przewiduje. Skoro zaś ani w tej ustawie, ani innym akcie prawnym dotyczącym zawodowej służby wojskowej takiego przepisu nie ma, to aktualne w tym momencie staje się zacytowane wyżej stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 27 kwietnia 1995 r.

Dochodzenie zwrotu nienależnego świadczenia wymaga zatem, w razie negatywnego stanowiska bezpodstawnie wzbogaconego, uzyskania wyroku sądu powszechnego uwzględniającego wniesione w tym zakresie powództwo. Tylko tytuł wykonawczy w postaci prawomocnego wyroku sądowego może stanowić podstawę do dokonania potrącenia z uposażenia skarżącego, w sytuacji gdy na takie potrącenie nie wyraża zgody. Stosownie bowiem do art. 103 ustawy pragmatycznej, potrąceń z uposażenia żołnierza zawodowego dokonuje się w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, tj. ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. 1998 r., Nr 21. póz. 94 ze zm.), zaś z art. 87 § 1 pkt 2 tego kodeksu wynika konieczność posiadania tytułu wykonawczego w celu potrącenia z wynagrodzenia sum egzekwowanych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne, o ile pracownik nie wyrazi pisemnej zgody na potrącenie (art. 91 §1 Kodeks pracy).

Z przedmiotowych wyżej względów uznając, że odmowa przyznania skarżącemu uprawnienia do odsetek od należności wypłaconych w związku z przywróceniem go do służby oraz decyzyjne rozstrzygnięcie w przedmiocie potrącenia z uposażenia przez organ l instancji, a także utrzymanie w mocy przez Dowódcę [...] Okręgu Wojskowego decyzji tego organu są następstwem niewłaściwej interpretacji przepisów prawa materialnego, orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono, stosownie do art. 200 ppsa oraz § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), biorąc pod uwagę niekwestionowaną przez organ wysokość wartości przedmiotu sporu oraz wysokość opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Sąd zarządził nadto zwrot uiszczonego przez skarżącego wpisu mając na uwadze, iż w przedmiotowej sprawie kwestionowano działanie organu w sprawie ze stosunku służbowego, w której to sprawie, zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. d) ppsa nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.

G. Malinowska – Wasik E. Piechowiak G. Saniewski