Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 121/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 9
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Z.W. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy policji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Komendant Miejski Policji w K. rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] r. zwolnił sierż. szt. Z. W. ze służby w Policji z dniem 15 listopada 2012 r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 45 ust. 3 i art. 32 ust. 1 ustawy o Policji (z uwagi na upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, przy jednoczesnym nieustaniu przyczyn będących podstawą zawieszenia).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na trwające od ponad 2 lat zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych, a także toczące się przeciwko niemu przed Sądem Rejonowym [...] w K. postępowanie w sprawie sygn. akt [...] o popełnienie przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, określonego w art. 228 § 3 k.k. oraz brak możliwości określenia terminu orzeczenia prawomocnego wyroku. Organ I instancji podkreślił ponadto, że długotrwałe zawieszenie w czynnościach służbowych sierż. szt. Z.W. rodzi negatywne skutki dla właściwego funkcjonowania komórki organizacyjnej, w której usytuowane jest jego stanowisko, bowiem powoduje konieczność wprowadzania zmian w organizacji pracy wydziału, generuje nadgodziny dla innych funkcjonariuszy i blokuje etat. Przez wzgląd na powyższe, Komendant Miejski Policji w K. uznał zwolnienie ze służby w Policji sierż. szt. Z.W. za uzasadnione.

Od tego orzeczenia strona złożyła odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie materialnego prawa o służbie funkcjonariuszy Policji (poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 41 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy o Policji i niewłaściwe zastosowanie podstawowych zasad krajowego i wspólnotowego prawa administracyjnego oraz naruszenie przepisów rozdziału 4 k.p.a. i zasad ogólnych postępowania poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości i wniosła o jej uchylenie w całości. Ponadto, sierż. szt. Z.W., w piśmie z dnia 05 listopada 2012 r., adresowanym do [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji wyraził swoje stanowisko w sprawie, wnosząc o uwzględnienie przez organ odwoławczy argumentów przemawiających za pozostawieniem go w służbie do czasu ukończenia postępowania karnego i uchylenie decyzji organu I instancji.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) [...] Komendant Wojewódzki Policji uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty zwolnienia Z. W. ze służby w Policji i ustalił datę zwolnienia ze służby w Policji na dzień 15 grudnia 2012 roku, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwolawczy wskazał, że sierż. szt. Z.W. do służby w Policji został przyjęty z dniem 20 lutego 1996 r., od 01 czerwca 2003 r. pełnił ją w pionie ruchu drogowego. W dniu 28 maja 2010 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w B. przedstawił policjantowi zarzut popełnienia czynu z art. 228 § 3 kodeksu karnego, polegającego na tym, że w dniu 26 maja 2010 r. w K. wspólnie i w porozumieniu z inną osobą w związku z wykonywaniem czynności służbowych jako funkcjonariusz Komendy Miejskiej Policji w K. przyjął od właściciela pojazdu marki [...] o nr rej. [...] korzyść majątkową w kwocie 500 zł. w zamian za naruszenie przepisów prawa polegające na odstąpieniu w dniu 19 maja 2010 r. w trakcie kontroli drogowej od wykonania czynności służbowej pomimo stwierdzenia, że pojazd zagraża porządkowi ruchu, tj.

o przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z pełnieniem funkcji publicznej.

Organ odwoławczy podniósł, że realizując dyspozycję z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 06 kwietnia o Policji Komendant Miejski Policji w K. rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] r. zawiesił policjanta w czynnościach służbowych od dnia 21 czerwca 2010 r. do dnia 20 września 2010 r. Następnie, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] r., okres zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych został przedłużony do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego. Na skutek rozpatrzenia odwołania, Komendant Wojewódzki Policji w K., ostateczną decyzją nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W dniu 10 października 2011 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w B. wniósł do Sądu Rejonowego [...] w K. akt oskarżenia przeciwko Z. W. i innemu policjantowi, oskarżając go o popełnienie dwóch czynów, o których mowa w art. 228 § 3 k.k., tj. obok wskazanego powyżej, także czynu polegającego na tym, że w nieustalonych dniach na przełomie miesiąca kwietnia i maja 2010 r. w K., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą w związku z wykonywaniem czynności służbowych jako funkcjonariusz Komendy Miejskiej Policji w K. przyjął od użytkownika pojazdu marki [...] o nr rej. [...] korzyść majątkową w kwocie 40,- zł. w zamian za naruszenie przepisów prawa polegające na odstąpieniu od wykonania czynności służbowej ukarania mandatem karnym bądź zainicjowania wystąpienia do właściwego Sądu Rejonowego z wnioskiem o ukaranie sprawcy wykroczenia, pomimo przekroczenia przez kierującą prędkości jazdy oraz kierowania pojazdem bez dowodu rejestracyjnego i ubezpieczenia OC samochodu oraz uzyskał od niej numer telefonu i ustalił, że prowadzi ona "[...]", po czym złożył telefonicznie zamówienie na zestaw obiadowy "na wynos" wartości 150 zł., który uzyskał i na który nie uiścił należności, przyjmując w ten sposób korzyść majątkową w łącznej kwocie 190 zł.

Organ odwoławczy podniósł, że z uwagi na przedłużającą się, nieuregulowaną sytuacją prawną policjanta, Komendant Miejski Policji w K. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia sierż. szt. Z.W. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, podejmując w jego wyniku rozstrzygnięcie będące przedmiotem odwołania.

Rozpoznając merytorycznie sprawę stanowiącą przedmiot postępowania – Komendant Wojewódzki - zauważył, że podstawę materialnoprawną zawartego w niej rozstrzygnięcia stanowi art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Wskazał, iż w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 414/09 przyjęto, że zastosowanie powołanego przepisu prawa jest możliwe w przypadku kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek - upływu 12 miesięcy od momentu zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych oraz nieustania przyczyny zawieszenia. Stąd też w opinii organu odwoławczego, słusznie organ I instancji przyjął, że w niniejszej sprawie przesłanki wynikające z treści art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, zostały spełnione. W dniu zwolnienia ze służby skarżący pozostawał zawieszony w czynnościach służbowych powyżej 12 - to miesięcznego okresu wskazanego w przepisie art. 41 ust. 2 pkt 9 cyt. ustawy. W dniu podejmowania decyzji w sprawie nie ustały także przyczyny, będące podstawą zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych, albowiem zawieszenie nastąpiło w związku z nadal toczącym się postępowaniem karnym prowadzonym przeciwko skarżącemu przez Sąd Rejonowy.

W opinii organu odwoławczego, w postępowaniu dotyczącym zwolnienia ze służby w trybie wskazanym w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji nie mieści się obowiązek badania okoliczności związanych z postępowaniem karnym. Wynika to bezpośrednio z dyspozycji przywołanego przepisu.

Organ odwoławczy zaakcentował, że w analizowanej sprawie Komendant Miejski Policji w K., uzasadniając decyzję o zwolnieniu sierż. szt. Z.W. ze służby w Policji wyraźnie wskazał okoliczności, które wziął pod uwagę przy jej podejmowaniu. Podkreślił, że postępowanie karne przeciwko policjantowi jest nadal w toku i nie można określić terminu jego zakończenia, że charakter, jak i ciężar gatunkowy zarzucanych policjantowi czynów godzą w interes społeczny wyrażający się szczególnym statusem i zadaniami Policji oraz rzutują ujemnie na wizerunek służby, a także pozbawiają policjanta przymiotu nieposzlakowanej opinii, zaś długotrwałe zawieszenie w czynnościach służbowych rodzi negatywne skutki dla właściwego funkcjonowania komórki organizacyjnej, w której usytuowane jest jego stanowisko, bowiem powoduje konieczność wprowadzania zmian w organizacji pracy wydziału, generuje nadgodziny dla innych funkcjonariuszy i blokuje etat.

Zdaniem organu odwoławczego, Komendant Miejski Policji w K. w niniejszej sprawie podejmując niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie co do dalszego trwania stosunku służbowego, nie przekroczył granic uznania administracyjnego, określonego w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Podkreślił, że stosunek służbowy sierż. szt. Z. W. doznawał ochrony przed rozwiązaniem dłużej, niż tego wymaga cytowany powyżej przepis ustawy o Policji, bo bez mała 2,5 roku. Mimo jednak upływu tak długiego okresu, sytuacja prawna policjanta nie uległa zmianie. Z informacji uzyskanych przez organ odwoławczy w toku prowadzonego postępowania wynika, że w sprawie nie zapadł wyrok, nie można określić terminu ani sposobu zakończenia toczącego się przed Sądem Rejonowym [...] w K. postępowania karnego przeciwko policjantowi. Zaznaczył ponadto, że jest to wciąż postępowanie przed sądem I instancji.

W opinii organu odwoławczego za rozwiązaniem stosunku służbowego z sierż. szt. Z. W. przemawia również charakter zarzucanych mu czynów - są to bowiem przestępstwa o charakterze korupcyjnym popełnione w związku z pełnieniem funkcji publicznej.

Komendant Wojewódzki wskazał na przepis art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, posiadający zdolność psychiczną i fizyczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować. Stąd też w świetle powyższej regulacji bezspornym jest, że policjant, któremu przedstawiono zarzuty obejmujące czyny popełnione w związku z pełnieniem funkcji publicznej, ścigane z oskarżenia publicznego, nie spełnia ustawowego wymogu posiadania nieposzlakowanej opinii. Nie zmienia tego stanu rzeczy fakt, że postępowanie karne nie zostało do chwili obecnej zakończone prawomocnym wyrokiem skazującym, a nadto okoliczność ta nie może pozostawać bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie.

Organ odwoławczy nadto stwierdził, że ustawodawca nie uzależnia rozwiązania stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji od stwierdzenia winy policjanta prawomocnym wyrokiem sądu (w takim przypadku ustawodawca przewidział obligatoryjne zwolnienie ze służby na podstawie art. 41ust. 1 pkt 4 ustawy) ani od zgromadzenia w postępowaniu administracyjnym niezbitych dowodów świadczących o winie policjanta (w takiej sytuacji zwolnienie ze służby może nastąpić na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w/w ustawy, tj. ze względu na tzw. oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa).

Stąd tez w opinii organu odwoławczego, nie można zarzucić organowi I instancji, iż nie orzekł w omawianym wypadku na podstawie i w granicach prawa, albowiem okoliczności faktyczne sprawy, jak również zebrany materiał dowodowy uzasadniały zastosowanie wobec sierż. szt. Z. W. trybu zwolnienia, określonego w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji.

W ocenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji, funkcjonariusze Policji, ze względu na potrzebę zapewnienia bezstronności i rzetelności wykonywania obowiązków służbowych, a także transparentności zawodowej, są poddani - na mocy regulacji zawartych w ustawie o Policji - licznym ograniczeniom, również w zakresie korzystania z praw chronionych konstytucyjnie. Policjant od momentu przyjęcia do służby musi poddać się regułom pełnienia służby, nacechowanej istnieniem specjalnych uprawnień (takich jak korzystniejsze niż w systemie powszechnym zasady nabywania przez policjantów świadczeń emerytalno-rentowych oraz ustalania ich wymiaru), ale też szczególnych obowiązków (można do nich zaliczyć np. pełną dyspozycyjność i zależność od władzy służbowej, wykonywanie zadań w nielimitowanym czasie pracy i trudnych warunkach, związanych nierzadko z bezpośrednim narażeniem życia i zdrowia, dbanie o wysoką sprawność fizyczną i psychiczną, dbanie o nieposzlakowaną opinię). W konsekwencji funkcjonariusz oczekujący nabycia tychże uprawnień nie może pominąć w swych oczekiwaniach ryzyka związanego z ustawowymi warunkami rozwiązania stosunku służbowego. Funkcjonariusz, aby móc pozostawać w szeregach Policji, musi pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o prowadzenie działalności sprzecznej z prawem. Fakt postawienia policjantowi zarzutów popełnienia przestępstw umyślnych, nota bene wiążących się bezpośrednio ze sprawowaniem władztwo państwowego, o charakterze korupcyjnym, dyskwalifikuje go jako funkcjonariusza Policji i jakkolwiek zwolnienie ze służby spowodowane zawieszeniem w czynnościach służbowych z powodu toczącej się sprawy karnej stanowi dla skarżącego dolegliwość, to jednak koniecznym jest w tym przypadku przedłożenie interesu służby nad interes policjanta. Celem pozostawania funkcjonariusza w służbie jest bowiem aktywne pełnienie przez niego tejże służby. Zawieszenie w czynnościach służbowych skutkuje koniecznością obciążenia innych funkcjonariuszy jednostki zadaniami realizowanymi dotychczas przez zawieszonego. Rozwiązanie takie dopuszczalne jest, gdy jest to sytuacja przejściowa, tymczasowa, nie może stać się zasadą, tym bardziej, że zawieszony w czynnościach służbowych funkcjonariusz, który nie realizuje żadnych obowiązków służbowych otrzymuje 50% uposażenia.

Stąd też w opinii Komendanta Wojewódzkiego - w okolicznościach przedmiotowej sprawy - pozostawienie sierż. szt. Z. W. w służbie utrudniałoby organizację pracy jednostki (blokowanie etatu), a biorąc pod uwagę stan etatowy Referatu Kontroli Ruchu Drogowego Wydziału Ruchu Drogowego KMP w K. (66 etatów) i charakter pełnionej tam służby, przy uwzględnieniu, że oprócz w/w w czynnościach służbowych pozostaje zawieszonych sześciu innych funkcjonariuszy tej komórki organizacyjnej, mogłoby negatywnie wpływać na jakość realizowanych zadań. W rezultacie, w rozpoznawanej sprawie, koniecznym i zasadnym było rozwiązanie z zawieszonym w czynnościach służbowych funkcjonariuszem stosunku służbowego.

Nadto organ odwoławczy zaznaczył, że w przedmiotowym postępowaniu organ nie badał prawidłowości czy zasadności zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych, względnie przedłużenia okresu zawieszenia w czynnościach, wynikającego z art. 39 ust. 1 ustawy o Policji, albowiem powyższe nie stanowiło przedmiotu postępowania; z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotnym jest sam fakt zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych przez określony okres czasu.

Na marginesie organ odwoławczy zaznaczył, że w sytuacji, gdy zarzuty stawiane policjantowi okażą się niezasadne, a postępowanie karne zakończy się wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstw, to wówczas na mocy art. 42 ust. 1 w zw. z art. 42 ust. 7 ustawy o Policji, funkcjonariusz może być przywrócony do służby na stanowisko równorzędne. W konsekwencji przepis ten zabezpiecza prawo policjanta do powrotu do służby w sytuacji wykazania jego niewinności.

Na zakończenie swoich rozważań Komendant Wojewódzki wskazał na fakt niewykonalności decyzji organu I instancji w terminie w niej wskazanym, albowiem zgodnie z przepisem art. 130 k.p.a. decyzja nie podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, a wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje jej wykonanie. Przedmiotowej decyzji nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, który umożliwiłby zwolnienie policjanta ze służby w Policji w terminie ustalonym przez Komendanta Miejskiego Policji w K. i w związku z tym organ odwoławczy wyznaczył nowy termin wykonania zaskarżonego rozkazu. Konkludując organ odwoławczy podniósł, iż jakkolwiek słuszny interes sierż. szt. Z.W. przemawia za pozostawieniem go w służbie, to jednak - wobec nadrzędności interesu społecznego, jakim jest skuteczność wypełniania ustawowych zadań Policji - sprawa nie mogła zostać załatwiona w sposób zgodny z tymże interesem.

W skardze na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K.Z. W., wniósł o jej uchylenie, a także o uchylenie poprzedzającego ją rozkazu personalnego organu I instancji. Orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, zwłaszcza niedopuszczalną rozszerzającą wykładnię przesłanek fakultatywnego zwolnienia i uznania administracyjnego, a także niewłaściwe zastosowanie podstawowych zasad krajowego i wspólnotowego prawa administracyjnego, w szczególności przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 15, art. 75, art. 76, art. 77, art. 80 i art. 81 k.p.a. Dodatkowo w skardze podniesiono, że organ nieprawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia przesłanek będących podstawą zawieszenia w czynnościach służbowych oraz zaniechał właściwego rozpoznania sprawy i oceny przedstawionych w odwołaniu zarzutów. Zdaniem skarżącego, wykładnia art. 41 ust. 2 pkt. 9 ustawy o Policji dokonana przez organy Policji w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją prowadzi do naruszenia zasady domniemania niewinności zapisanej w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP naruszając jednocześnie art. 31 ust. 2 i 3 ustawy zasadniczej, a także do naruszenia zasady wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz dostępu do służby cywilnej gwarantowanych w treści art. 65 ust. 1 i 60 Konstytucji RP. Przywołując kilka wyroków Trybunału Konstytucyjnego, wydanych w związku z kontrolą konstytucyjności poszczególnych uregulowań zawartych w ustawie o Policji skarżący dowodził, iż interes służby i jej organizacji nie są wystarczającymi przesłankami do zwolnienia ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, a postępowanie poprzedzające wydanie takiej decyzji powinno obejmować badanie okoliczności objętych dyspozycją art. 39 ust. 3 ustawy o Policji. W ocenie skarżącego, na każdym etapie i w każdym czasie, kiedy organ czyni użytek z przesłanki zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych, winien badać jej istnienie w zakresie określonym art. 39 ust. 3 ustawy o Policji, a więc pod względem istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku. Odnosząc się do oceny uznania administracyjnego skarżący wskazał, iż "swoboda" nie oznacza dowolności, a użycie pojęć nieostrych, takich, jak "interes społeczny", "bezpieczeństwo i porządek publiczny", "przymiot nieposzlakowanej opinii" wymaga szczególnej staranności w okolicznościach, gdy skutkiem ich stosowania jest godzenie nie tylko w prawa jednostki, ale i w dobro służby. Zdaniem skarżącego postępujący zgodnie z Zasadami etyki zawodowej policjanta (Dz. Urz. KGP Nr 1 poz. 3 z 2004r.) przełożony nie powinien nadużywać stanowiska, a oceniając policjantów powinien kierować się jasno określonymi i znanymi policjantom kryteriami oraz sprawiedliwością i obiektywizmem. Stosowanie powyższych powinności winno znaleźć potwierdzenie w uzasadnieniu tej części decyzji, która odwołuje się do pojęć nieostrych i dotyczy uznania administracyjnego. Faktu popełnienia przestępstwa i naruszenia z tego powodu ważnego interesu służby nie można ustalać na podstawie prowadzonego postępowania karnego nie zakończonego prawomocnym wyrokiem. Nadto, powołał się na argumentację odnoszącą się do zmian w zakresie ustawy o Służbie Celnej wywodząc w sposób tożsamy, co w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji, iż fakultatywna przesłanka zwolnienia ze służby nie jest tożsama z faktem prowadzenia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał wcześniej zaprezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych.

Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji (Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.), zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą jego zawieszenia. Unormowanie to uwzględnia przede wszystkim specyfikę pracy i status policjantów jako funkcjonariuszy publicznych. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w każdym praworządnym i demokratycznym państwie służba w policji jest bezpośrednio związana ze szczególnie wysokimi wymaganiami w stosunku do policjantów, tak aby ich postawa moralna i nieposzlakowany charakter chroniły interes społeczny i podkreślały autorytet władzy państwowe. Ma to związek z podstawowymi zadaniami Policji, którymi zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o Policji, są m.in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców, współdziałanie z policjami innych państw oraz ich organizacjami międzynarodowymi, gromadzenie, przetwarzanie i przekazywanie informacji kryminalnych. Zakres obowiązków Policji powoduje, że w istotnym stopniu jej działania, a przede wszystkim postawa jej funkcjonariuszy, kształtują wizerunek organów państwa i zaufanie do nich. Zatem wymogi w stosunku do funkcjonariuszy publicznych Policji muszą być tak wysokie, aby dawały rękojmię prawidłowego wykonywania powierzonych czynności.

Jednocześnie wypełnianie przez policjanta swoich obowiązków zgodnie z powyższymi zasadami należy rozumieć jako działania podejmowane w interesie służby, który jest tożsamy w tym zakresie z interesem publicznym. Natomiast ewentualne naruszenie tych zasad może skutkować zawieszeniem w czynnościach służbowych, zwłaszcza zawieszenie trwające ponad 12 miesięcy może negatywnie wpływać na wypełnianie przez jednostkę, w której funkcjonariusz pełnił służbę, zadań należących do Policji. Celem art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji jest zminimalizowanie strat dla służby, jakie mogą wiązać się z długotrwałą nieobecnością funkcjonariusza.

Prawidłowa analiza normy zawartej w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, prowadzi do wniosku, że ma ona charakter częściowo uznaniowy. Należy bowiem zwrócić uwagę, że rozstrzygnięcie dotyczące zwolnienia ze służby funkcjonariusza ustawodawca pozostawia uznaniu organom Policji (wskazuje na to użycie zwrotu "może zwolnić"), jednakże jednocześnie w tym samym przepisie wskazuje przesłanki, które muszą być spełnione, aby organ mógł rozważać jego zastosowanie (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1410/10 dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA). Nakłada to na organ administracji obowiązek dokładnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy i należytego uzasadnienia wydawanej decyzji. Powołując się tu na stanowisko judykatury (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 1999r. sygn. akt III SA 7900/98 Lex nr 47243) należy stwierdzić, iż obowiązki organu administracyjnego w przypadku decyzji uznaniowych w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym związaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę zgodności takiej decyzji z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela uwidocznionym w treści art. 7 k.p.a. Sądowa kontrola legalności decyzji o charakterze uznania administracyjnego sprowadza się natomiast do oceny zgodności postępowania organu z przepisami postępowania administracyjnego. Przede wszystkim kontroli podlegają takie kwestie, jak wyjaśnienie i wzięcie pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności sprawy, czy ustalony stan faktyczny został oceniony zgodnie z przepisami prawa materialnego, czy ustalenie tego stanu pozostaje w zgodności z wynikami postępowania dowodowego, a także czy stronie zapewniono należyty udział w postępowaniu umożliwiając jej wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów.

Przechodząc do dalszej analizy kwestii zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji należy podkreślić, że w tym zakresie decydujący jest okres zawieszenia w czynnościach służbowych, który musi przekraczać 12 miesięcy i konieczność trwania przesłanki powodującej jego zawieszenie. Wobec tego w obowiązkiem organu jest ustalenie długości trwającego zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusza, a w sytuacji wskazania, iż doszło do obligatoryjnego zawieszenia w czynnościach służbowych ze względu na wszczęcie przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, ustalenie, czy postępowanie to zostało zakończone prawomocnie, czy też nadal jest kontynuowane. Natomiast wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze organ nie ma obowiązku zbadania, czy istnieją szczególnie uzasadnione powody stosowania instytucji zawieszenia w czynnościach służbowych, gdyż analiza ta jest dokonywana na etapie toczącego się postępowania w sprawie zawieszenia w czynnościach służbowych, które w niniejszej sprawie zostało prawomocnie zakończone. Podzielić należy także twierdzenia organu odwoławczego, że nie jest on także uprawniony do badania zasadności wszczętego postępowania karnego, ani prognozowania jego ostatecznego wyniku.

Sąd oceniając niniejszą sprawę według określonych wyżej kryteriów doszedł do wniosku, że organu obu instancji nie uchybiły przepisom dotyczącym zwolnienia funkcjonariusza i działając w zakresie uznania administracyjnego miały podstawy do podjęcia decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby.

Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że Komendant Miejski Policji w K. rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] r. zawiesił policjanta w czynnościach służbowych od dnia 21 czerwca 2010 r. do dnia 20 września 2010 r. Następnie, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] r., okres zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych został przedłużony do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego. Na skutek rozpatrzenia odwołania, Komendant Wojewódzki Policji w K., ostateczną decyzją nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Zatem bezsprzecznie w dniu zwolnienia ze służby skarżący pozostawał zawieszony w czynnościach służbowych powyżej 12 miesięcznego okresu wskazanego w tym przepisie. Dodatkowo w dniu podejmowania decyzji w sprawie nie ustały także przyczyny będące podstawą zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, albowiem zawieszenie nastąpiło w związku z nadal toczącym się postępowaniem karnym prowadzonym przeciwko skarżącemu przez Sąd Rejonowy [...] w K.

Konsekwencja tego stanu rzeczy jest to, że nie ulega tym samym wątpliwości, że została spełniona podstawowa przesłanka określona w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, która pozwalała organom na zwolnienie skarżącego ze służby. Jednocześnie Sąd stoi na stanowisku, że wobec uznaniowego charakteru decyzji, oprócz wykazania, iż minął okres dwunastomiesięcznego zawieszenia w czynnościach służbowych i postępowanie karne, będące przyczyną zastosowania tej instytucji nadal trwa, organ obowiązany jest także uzasadnić, w czym przejawia się interes społeczny i słuszny interes strony, a nadto z jakich względów sprawa nie mogła zostać załatwiona w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela. Ustalenia te nie mogą być dokonywane w wyniku abstrakcyjnej wykładni obu pojęć - interesu społecznego i słusznego interesu strony, lecz powinny przede wszystkim uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, IV SA/Gl 331/10, Lex nr 758363).

Należy zaakcentować, że organ odwoławczy dokonując oceny powyższych przesłanek wskazał, iż nieprzerwanie utrzymywany stan zawieszenia w czynnościach służbowych powoduje konieczność oddelegowania innych funkcjonariuszy do pełnienia służby na zajmowanym przez skarżącego stanowisku, co skutkuje obniżeniem efektywności służby, a z drugiej zaś strony dodatkowym obciążeniem pozostałych funkcjonariuszy obowiązkami należącymi uprzednio do skarżącego. Takie osłabienie komórki ruchu drogowego jest następstwem braku możliwości dokonania jakichkolwiek ruchów kadrowych w obrębie ogniwa i powoduje konieczność realizacji zadań służbowych w osłabionym składzie. Stan taki utrudnia właściwy proces organizacji służby oraz niekorzystnie wpływa na stopień bezpieczeństwa osób zamieszkałych na terenie działania Komendy Miejskiej Policji w K. Interes skarżącego niewątpliwie przejawia się w pozostawieniu funkcjonariusza w służbie, jednakże należy go skonfrontować z nadrzędnością interesu społecznego, wyrażającego się w konieczności realizowania ustawowych zadań Policji. W ocenie Sądu funkcjonariusz policji, na którym ciąży zarzut popełnienia przestępstwa nie powinien nadal wykonywać dotychczasowych czynności, gdyż nie wzbudza społecznego zaufania i podważa autorytet Policji. Skarżący zgłaszając się do służby musiał mieć świadomość nie tylko szczególnego charakteru pracy, ale i ciążącego na nim obowiązku wyróżniania się nieskazitelną postawą moralną oraz posiadania przymiotu "niekaralności". Ewentualna utrata jednego z tych walorów winna prowadzić do zawieszenia w czynnościach, a następnie w razie utrzymywania się tego stanu do wykluczenia funkcjonariusza ze służby. Organ odwoławczy, w związku z tym dokonał prawidłowej oceny powyższych aspektów sprawy i należycie wyjaśnił przyczyny, które przemawiały za zwolnieniem skarżącego ze służby. Stanowisko organu zostało wyczerpująco i przekonująco uzasadnione, ma logiczne podstawy, jest zgodne z zasadami doświadczenia życiowego. Godzi się zauważyć, że pozostanie skarżącego w służbie w Policji stoi w sprzeczności z zarówno interesem publicznym, jak i związanym z nim bezpośrednio interesem służby. Skarżący zajmuje bowiem etat nie wykonując jednocześnie swoich obowiązków, co dezorganizuje i obciąża pracę jednostki. Natomiast zakres powierzonych jednostce czynności nie uległ zmianie i nie może ona usprawiedliwiać ewentualnych zaniedbań, czy opóźnień w wypełnianiu ustawowych zadań, brakami osobowymi. Wymagane jest zatem objęcie stanowiska skarżącego przez inną osobę, która wspomoże pracę jednostki.

W całości należy podzielić pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2009 r. sygn. I OSK 1506/08 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA), w którym wskazano, że zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji jest uprawnieniem pracodawcy związanym z przedłużającą się niemożnością świadczenia pracy przez policjanta. Zwolnienie ze służby spowodowane zawieszeniem w czynnościach służbowych z powodu toczącej się sprawy karnej stanowi dla skarżącego dolegliwość, należy mieć jednakże na uwadze, iż art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji jest kompromisem między uprawnieniami pracodawcy i uprawnieniami pracownika. Celem zatrudnienia pracownika jest świadczenie przez niego pracy, można wobec tego wymagać od pracodawcy, by tolerował niemożność wykonywania przez pracownika pracy przez pewien okres czasu, jednakże pracodawca musi mieć też możliwość zwolnienia pracownika, jeżeli stan ten się przedłuża. Dodatkowo, wbrew stanowisku skarżącego, sposób wykonywania przez policjanta obowiązków służbowych (np. dotychczasowa niekaralność, czy przestrzeganie dyscypliny pracy) oraz zachowanie w życiu prywatnym nie mogą być brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu. Ustawodawca nie przewiduje bowiem żadnych okoliczności łagodzących lub wpływających na zastosowanie w rozpatrywanej sprawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji.

Wobec powyższego w ocenie Sądu organowi nie można postawić zarzutu naruszenia prawa, skoro w sprawie zaistniały przesłanki zwolnienia skarżącego ze służby. Organy Policji prawidłowo uznały, że niewątpliwe wobec braku pełnienia przez skarżącego służby przez okres ponad 12 miesięcy, w związku z trwającym postępowaniem karnym, interes służby, tożsamy z interesem społecznym, uzasadnia konieczność niezwłocznego rozwiązania z nim stosunku służbowego.

Sąd nie podzielił w rezultacie zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia prawa materialnego, a w tym art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, naruszenia prawa procesowego, w tym art. 107 § 3 kpa., ani też art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. Co do tego ostatniego zarzutu przyjdzie zauważyć, że organ nie rozstrzygał w żadnym wypadku o winie skarżącego bądź jej braku, a jedynie wskazał, że decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby była następstwem spełnienia przesłanek z art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, który był przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z dnia 23 lutego 2010 r. o sygn. akt K 1/08. Trybunał orzekł, iż przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP. Z treści uzasadnienia wyroku Trybunału wynika wprost, iż przepis art. 42 ust. 3 Konstytucji nie jest adekwatnym wzorcem kontroli konstytucyjności art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Z przepisu nie wynikają bowiem następstwa natury ściśle jurydycznej dla statusu prawnego osób korzystających z domniemania niewinności, gwarantowanego przez art. 42 ust. 3 Konstytucji. Zdaniem Trybunału, skoro art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji przewiduje możliwość fakultatywnego zwolnienia policjanta ze służby przez jego przełożonego w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia policjanta, zgodnie z art. 39 ustawy o Policji, do której dochodzi na skutek prowadzenia postępowania karnego lub karnego skarbowego, to aktualna pozostaje zarówno ocena konstytucyjności, jak i argumentacja Trybunału przedstawiona w tym zakresie w sprawie o sygn. K 35/06, gdzie stwierdzono stanowczo, iż zasadniczą rolą konstytucyjnej zasady domniemania niewinności jest stworzenie oskarżonemu konkretnych gwarancji w toku procesu karnego, wykluczających uznanie winy i odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem karnym. Zasada ta nie może być rozumiana w sposób wykluczający jakiekolwiek konsekwencje prawne oddziałujące na sytuację podejrzanego lub oskarżonego z samym faktem toczącego się postępowania karnego.

Reasumując te rozważania godzi się zauważyć, że postępowaniu prowadzonym w trybie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji nie jest w ogóle możliwe powoływanie się przez stronę na zasadę domniemania niewinności. Wprawdzie zawieszenie, czy zwolnienie policjanta ma bezpośredni związek ze wszczętym postępowaniem karnym i jest niejako jego konsekwencją (jak to zauważył Trybunał w wyżej cytowanym wyroku), jednakże toczy się według odmiennych procedur. Zwolnienie ze służby jest dokonywane w toku postępowania administracyjnego, a nie karnego. Rozstrzygnięcie to nie jest w żadnym wypadku sankcją karną, zatem nieuprawnione jest odnoszenie w tym zakresie się do zasad postępowania karnego. Pojęcie winy jest kategorią prawa karnego i związana z nim zasada domniemania niewinności dotyczy wyłącznie statusu podejrzanego lub oskarżonego w procesie karnym. Co więcej zwolnienie funkcjonariusza nie przesądza o jego winie, która może być przypisana wyłącznie w postępowaniu karnym. Tym samym trzeba dostrzec różnice w trybie i zasadach postępowania karnego, którego instytucje nie mogą być wprost stosowane w toku postępowania administracyjnego.

Sąd nie stwierdził nadto naruszenia przez organy innych przepisów Konstytucji RP, na które powołano się w skardze. Skarżący na uzasadnienie zarzutów powołał się przy tym na wyroki Trybunału Konstytucyjnego, które nie miały bezpośredniego zastosowania w niniejszej sprawie i dotyczyły przed wszystkim szczególnego statusu funkcjonariuszy Policji. Należy zważyć, że skarżący pominął wcześniej wskazane w uzasadnieniu wyroki Trybunału Konstytucyjnego dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt K 1/08 i dnia 2 września 2008 r. sygn. akt K 35/06, które dotyczyły kwestii konstytucyjność art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, a zatem miały pierwszorzędne znaczenie dla oceny zasadności skargi. Z urzędu Sąd również nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa wspólnotowego, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie miało oparcie wyłącznie na przepisach prawa krajowego, a więc ustawy o Policji i Kodeksu postępowania administracyjnego. Nadto, skarżący nie wskazał jakie konkretne przepisy unijnego zostały naruszone, ani na czym dokładnie to naruszenie miało polegać.

Na marginesie powyższych rozważań przyjdzie zauważyć, że w sytuacji gdy zarzuty stawiane policjantowi okażą się niezasadne, postępowanie karne zakończy się wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa, to wówczas na mocy art. 42 ust. 1 i 5 ustawy o Policji, funkcjonariusz może być przywrócony na stanowisko równorzędne z wypłatą świadczenia pieniężnego odpowiadającemu uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem. W konsekwencji przepis ten zabezpiecza prawa funkcjonariusza do powrotu do służby, w sytuacji wykazania jego niewinności.

Godzi się zaznaczyć, że tożsame stanowisko tut. Sąd prezentował już w innych sprawach w zakresie przedmiotowego problemu, jak np. w prawomocnym wyroku z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 455/11 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń CBOSA).

Reasumując powyższe, godzi się stwierdzić, iż organy obu instancji dokonały wyczerpujących ustaleń, prawidłowo oceniając że w przypadku skarżącego zachodzi przesłanka uzasadniająca zwolnienie go ze służby w Policji. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, czy procesowego uzasadniającego przyjęcie odmiennego stanowiska.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.