Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 44/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania
Powołane przepisy: article: art. 53 § 2b, art. 149
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 12, art. 36, art. 37 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 109 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2020 poz 35
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 lipca 2022 r. sprawy ze skargi O. I. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. stwierdza, że Wojewoda [...] przewlekle prowadził postępowanie; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wojewody [...] na rzecz O. I. sumę pieniężną w wysokości 1.000 (tysiąca) złotych; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz O. I. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 26 stycznia 2022 r. (nadanym w dniu 28 stycznia 2022 r.) O. I. (zwany dalej także jako: "skarżący" lub "wnioskodawca"), reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w sprawie udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 w zw. z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej jako: "k.p.a.").

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o: 1/ stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2/ przyznanie mu od organu, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), kwoty 10.000 zł; 3/ zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu 11 lutego 2021 r. złożono wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy. Zgodnie z przepisami sprawa ta powinna zostać załatwiona niezwłocznie, ale nie później niż w ciągu miesiąca , tj. do 11 marca 2021 r., ponieważ sprawa nie jest szczególnie skomplikowana. Można przy tym zrozumieć, że do okresu tego można doliczyć miesiąc oczekiwania na informację ze Straży Granicznej (jednakże nic nie stało na przeszkodzie, by organ wystąpił o tę informację równolegle z prowadzeniem innych działań), co skutkowałoby, że ostateczny termin załatwienia sprawy mógłby być w skrajnym wypadku ustalony na koniec września 2021 r. Wskazano, że do dzisiaj sprawa nie została załatwiona i nie został też wyznaczony termin jej załatwienia pomimo upływu niemal roku od złożenia wniosku, a zatem nie budzi wątpliwości, że sprawa prowadzona jest w sposób przewlekły.

Jednocześnie dodano, że brak decyzji o pobycie czasowym w sposób istotny narusza prawa skarżącego, pogarszając jego sytuację na rynku pracy, utrudniając opuszczanie miejsca zamieszkania (tak jeśli chodzi o opuszczenie granicy RP, jak i nawet na urlop - w związku z możliwością otrzymania zobowiązania do uzupełnienia wniosku lub otrzymania decyzji odmownej, przy czym podkreślić należy, iż stan ten trwa ponad 2 lata).

Zdaniem pełnomocnika skarżącego, wobec długości okresu zwłoki, zasadne jest uznanie, że doszło do rażącego naruszenia prawa, co powinno skutkować zasądzeniem wskazanej w petitum kwoty.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Organ odnosząc się do zarzutów skargi zaznaczył, że czas rozpatrzenia wniosku O. l. wynikał ze złożoności samej procedury udzielenia tego rodzaju zezwolenia pobytowego, ściśle określonej w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, jak i złożoności okoliczności mogących stanowić podstawę do udzielenia cudzoziemcowi tego zezwolenia.

Przedstawiając przebieg postępowania organ wskazał, że w dniu 11 lutego 2021 r. obywatel Ukrainy - O. l. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach tj. w celu wykonywania pracy.

W dniu 8 września 2021 r. wpłynęło do Wojewody [...] ponaglenie na niezałatwienie w terminie sprawy o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Stosownie do treści art. 109 ustawy o cudzoziemcach, pismem z dnia 14 września 2021 r., Wojewoda [...] zwrócił się do Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w G., Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej oraz Naczelnika Wydziału [...] Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w G. o udzielenie informacji czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium RP stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Pismem z dnia 14 września 2019 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. zawiadomił O. l. o przedłużeniu z przyczyn niezależnych od organu terminu do wydania decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia 15 lutego 2022 r.

Następnie, w dniu 17 stycznia 2022 r. Wojewoda [...] - na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 114 ust. 1 w zw. z art. 98, art. 104 ust. 1, art. 109, art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - wydał decyzję o udzieleniu skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę z terminem ważności do 27 czerwca 2024 r.

Organ dodał, że nie zamierza używać argumentów usprawiedliwiających przedłużający się czas załatwiania spraw. Chciałby jedynie podkreślić, że czyni starania oraz podejmuje działania organizacyjne, które w przyszłości skrócą czas rozpatrywania wniosków. Jako przykład takich działań można podać chociażby uruchomienie specjalnej platformy internetowej Portal Klienta, na której każdy klient lub jego pełnomocnik ma założone swoje indywidualne konto. W trakcie postępowania przynajmniej dwukrotnie (raz przy wezwaniu do osobistego stawiennictwa lub podczas składania wniosku, drugi - wraz z wysłaniem zawiadomienia o przesunięciu terminu rozpatrzenia sprawy) organ przekazuje każdemu klientowi dane w postaci loginu i hasła umożliwiające zalogowanie się do wskazanego wyżej portalu. Pozwala to klientom na bieżące monitorowanie stanu sprawy, jak również daje im możliwość wysłania wiadomości do osoby prowadzącej postępowanie. Zwrócić należy również uwagę na to, że system wysyła automatycznie, po każdej aktualizacji etapu postępowania wiadomości do klienta na wskazany numer telefonu. Innym przykładem jest również nawiązanie współpracy z [...] Urzędem Pracy i pozyskanie pracowników w celu poprawy sytuacji kadrowej komórki organizacyjnej zajmującej się legalizacją pobytu cudzoziemców. Wzmocnienie kadrowe tej komórki pozwoliło na wydłużenie godzin bezpośredniej obsługi klientów codziennie do godz. 18.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., tj. mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Stosownie do przepisu art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Wojewodzie [...] przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie rozpoznania jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że co do zasady warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest - jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. - wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Poza sporem było, że skarżący spełnił formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedził ją wniesieniem ponaglenia do właściwego organu. Tym samym przesłanka do wniesienia skargi w niniejszej sprawie została spełniona.

Ponadto mając na uwadze przedmiot niniejszego postępowania Sąd zwraca uwagę, że w dniu 7 marca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę (sygn. akt II OPS 1/21), w której stwierdził, że: "Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".

Odnosząc treść powyższej uchwały do okoliczności niniejszej sprawy należy zauważyć, że decyzją z dnia 17 stycznia 2022 r. ([...]) Wojewoda [...] zakończył postępowanie prowadzone z wniosku skarżącego udzielając mu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP do dnia 27 czerwca 2024 r. Natomiast skarga skarżącego na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w przedmiocie rozpoznania jego wniosku została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, za pośrednictwem organu, w dniu 28 stycznia 2022 r. (data stempla pocztowego), a więc już po ostatecznym zakończeniu postępowania. Jednakże uznać należy, że skoro skarżący w dniu wniesienia do sądu administracyjnego skargi nie mógł wiedzieć o decyzji organu, bowiem decyzja ta została skutecznie doręczona mu dopiero w dniu 22 lutego 2022 r., to wspomniana uchwała nie będzie miała zastosowania.

Stanowisko Sądu w tym zakresie potwierdza uzasadnienie wspomnianej uchwały, w której Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ (...). Za rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji należy przy tym uznać nie tyle samo wydanie aktu administracyjnego, ale jego uzewnętrznienie wobec stron postępowania w postaci jego doręczenia stronom ze skutkiem prawnym ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego. Samo wydanie aktu przez organ jest bowiem czynnością techniczną, która nabiera doniosłości prawnej w postaci rozstrzygnięcia sprawy dopiero w chwili, gdy zostanie skutecznie oświadczona stronom postępowania, jako kończąca tok postępowania".

Przechodząc natomiast do oceny zasadności zarzutu skargi wskazać należy, że z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (pozorowania prowadzenia efektywnego postępowania w sprawie). Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad czas konieczny dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia sprawy.

Ocena, czy postępowanie jest prowadzone dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy (zob. art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.), dokonywana być musi na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. W judykaturze wskazuje się, że – oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej – nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie, w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne – co nie oznacza zawsze, że szybkie – prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2013 r. (sygn. akt II OSK 34/13), stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Można zatem stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.

Mając powyższe na uwadze sąd kontrolujący legalność działań organu administracji zobowiązany jest przy ocenie zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania rozważyć czy możliwe było szybsze i efektywniejsze prowadzenie postępowania w danej sprawie.

Sąd zwraca uwagę w tym miejscu, że aby ocenić zasadność zarzutów niniejszej skargi należy także uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ administracji, którego postępowanie jest przedmiotem skargi. W tym zakresie wskazać należy, że z dniem 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91 – dalej zwana "ustawą nowelizacyjną"). Na mocy art. 1 pkt 13 ustawy nowelizacyjnej dodany został art. 112a ustawy o cudzoziemcach. W ust. 1 tego artykułu wskazano, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, przy czym w myśl ust. 2 termin ten biegnie dopiero od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń wymienionych w tym przepisie. W przepisie art. 13 ustawy nowelizacyjnej przewidziano przepisy intertemporalne. W myśl art. 13 ust. 1 tej ustawy wskazano, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 [tj. ustawy o cudzoziemcach] w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Stosownie zaś do art. 13 ust. 3 ustawy nowelizacyjnej, jeżeli terminy załatwienia spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

W niniejszej sprawie postępowanie prowadzone wobec skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy zakończone zostało wydaniem w dniu 17 stycznia 2022 r. decyzji, co miało miejsce przed wejściem w życie powyższej nowelizacji. Oznacza to, że przepis art. 112a ustawy o cudzoziemcach nie miał zastosowania, co wynika wprost z art. 13 ust. 1 nowelizacji. W związku z powyższym kontrola prowadzonego przez Wojewodę [...] postępowania pod kątem zarzucanej mu przewlekłości musi nastąpić na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie przedmiotowej nowelizacji. W tym zaś stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j: Dz. U. z 2020 r., poz. 35 ze zm.) nie określały terminu w jakim powinna zostać wydana decyzja o zezwoleniu na pobyt czasowy cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W tej materii należy zatem odwołać się do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, mając również na uwadze treść regulacji zawartych w art. 109 ust. 1-3 ustawy o cudzoziemcach, które przewidują zwrócenie się do określonych organów o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organy te przekazują stosowną informację w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku. Termin ten może być przedłużony do 60 dni w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zaś jeżeli organ obowiązany do przekazania informacji, o której mowa w ust. 1, nie przekaże informacji w ustawowych terminach uznaje się, że wymóg uzyskania informacji został spełniony.

Natomiast na gruncie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z powołanym przepisem, niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Mając na uwadze przywołane powyżej regulacje Sąd doszedł do przekonania, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy.

Wniosek skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do Wojewody [...] w dniu 11 lutego 2021 r. i to od tego już dnia na organie ciążył obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku.

Pierwszą czynnością organu wobec skarżącego, znajdującą materialne odzwierciedlenie w przekazanych Sądowi aktach administracyjnych, było wezwanie skarżącego do dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku, zgodnie z art. 105 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Podkreślić należy, że czynności tej dokonano dopiero w dniu 28 czerwca 2021 r., po pisemnej interwencji skarżącego (w dniu 12 kwietnia 2021 r. do organu wpłynęło pierwsze ponaglenie skarżącego), czyli po ponad 4 miesiącach od wpływu wniosku, co już samo w sobie stanowi rażące przekroczenie wynikających z powołanych powyżej przepisów reguł dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych. Po osobistym złożeniu przez skarżącego wniosku, co miało miejsce w dniu 8 lipca 2021 r., organ dopiero w dniu 14 września 2021 r., po ponownej pisemnej interwencji skarżącego (w dniu 10 września 2021 r. do organu wpłynęło kolejne ponaglenie), zwrócił się do odpowiednich służb na podstawie art. 109 ustawy o cudzoziemcach, choć zasady ekonomiki procesowej nakazywały dokonanie tej czynności niezwłocznie. Ponadto, po wystosowaniu tego pisma, organ przez ponad 4 miesiące nie dokonywał w sprawie żadnych czynności. Dopiero bowiem w dniu 17 stycznia 2022 r. Wojewoda [...] ostatecznie rozpatrzył wniosek skarżącego udzielając mu decyzją o nr [...] zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP do dnia 27 czerwca 2024 r.

Niezależnie od powyższego zwrócić należy uwagę, że organ nie dopełniał ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a., gdyż pierwsze zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie sporządzone zostało dopiero w dniu 14 września 2021 r.

Konkludując, wynikająca z akt sprawy i przedstawiona powyżej chronologia zdarzeń pozwala - w ocenie Sądu - na postawienie Wojewodzie [...] zasadnego zarzutu przewlekłości, bowiem czynności w sprawie były podejmowane w dużym i nieuzasadnionym odstępie czasowym, zaś zwłoka w terminowym ich dokonywaniu nie znajdowała uzasadnienia ani w charakterze, ani w stanie faktycznym sprawy. Wpływu na taką ocenę zachowania organu nie może mieć podnoszony przez argument złożoności procedury udzielania zezwolenia na pobyt czasowy. Analiza akt sprawy wskazuje bowiem, że powodem przewlekłości były duże odstępy czasu między poszczególnymi czynnościami organu. Wskazać tu należy choćby na upływ 4 miesięcy między datą złożenia wniosku a podjęciem pierwszej czynności w sprawie. Obowiązkiem organu nie jest tylko rejestracja wniosku, ale również jego weryfikacja pod kątem wymogów formalnych, w tym ocena kompletności załączonych dokumentów. Organ nie może czekać biernie, aż strona postępowania z własnej inicjatywy uzupełni braki wniosku. Co więcej, odnotować również należy, że czynność wynikająca z art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach jest czynnością podejmowaną każdorazowo w przypadku prowadzenia postępowania w przedmiocie wydania cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Jest to więc czynność standardowa (rutynowa), konieczna i niezależna od innych czynności podejmowanych w toku postępowania. Zatem nie było przeszkód w sprawie, aby wezwanie do stosownych organów (służb) wystosować niezwłocznie po osobistym złożeniu wniosku przez skarżącego, co nastąpiło w lipcu 2021 r. (wystąpienie z zapytaniem do odnośnych służb nastąpiło zaś dopiero we wrześniu 2021 r.). Długotrwałość postępowania nie była zatem spowodowana złożonością procedury, lecz nieuzasadnionymi przerwami pomiędzy poszczególnymi czynnościami organu, trwającymi po kilka miesięcy.

Powyższe uzasadnia wniosek, że Wojewoda [...] postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadził przewlekle, naruszając zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (o czym orzekł w punkcie 1. sentencji wyroku).

Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd - na podstawie art.149 § 1a p.p.s.a. – stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (o czym orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku).

W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać przy tym pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja miała w ocenie Sądu miejsce, gdyż załatwienie nieskomplikowanej sprawy wielokrotnie przekroczyło zastrzeżony przepisami termin, a organ nie wskazał niezależnych od niego przyczyn takiego stanu rzeczy.

Bezprawne i nieuzasadnione przedłużenie postępowania przez organ administracji uczyniło zasadnym, w ocenie Sądu, przyznanie skarżącemu z tego tytułu sumy pieniężnej na podstawie art.149 § 2 p.p.s.a. (o czym orzeczono w punkcie 3. sentencji wyroku).

W tym miejscu zaznaczyć należy, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych ani nie ma waloru odszkodowania, tak jak rozumiane jest ono na gruncie prawa cywilnego. Stanowi ona natomiast swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zaś jej przyznanie powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego, jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania (por. wyroki NSA: z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1442/20 oraz z dnia 24 września 2020 r., sygn. akt I GSK 1172/20). Suma pieniężna powinna wynagrodzić stronie niedogodności związane z opieszałym, a co za tym idzie wadliwym działaniem organu. W okolicznościach sprawy przyznanie sumy pieniężnej ma zatem na celu zwalczenie wadliwego działania organu oraz jego zdyscyplinowane na przyszłość.

Mając na uwadze z jednej strony argumentację skargi wskazującą na negatywne przeżycia związane z brakiem pewności i stabilizacji w życiu osobistym (utrudnienia w opuszczeniu miejsca zamieszkania) a także zawodowym, a z drugiej strony czas trwania postępowania, Sąd uznał, że kwota 1.000 zł będzie kwotą adekwatną, stanowiącą dla strony rodzaj rekompensaty za związane z tym niedogodności oraz zdyscyplinuje organ na przyszłość. Sąd uznał przy tym, że żądana przez stronę skarżącą w skardze kwota 10.000 zł jest nazbyt wygórowana. Należy w tym miejscu tez wyjaśnić, że zasądzenie na rzecz strony sumy pieniężnej nie wyklucza dochodzenia od organu odszkodowania na drodze cywilnej.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (punkt 4. sentencji wyroku), uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego (480 zł).

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).