Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 982/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka – Medek, Sędzia NSA Juliusz Antosik (sprawozdawca), Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 548/06 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 27 października 2005 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

1. Wyrokiem tym (z dnia 10 stycznia 2007 r., III SA/Gl 548/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną przez J. W. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 27 października 2005 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.

2. Stan sprawy przedstawiony przez Sąd I instancji:

2.1. Decyzją z 2 maja 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. orzekł o odpowiedzialności podatkowej J. W. – jako osoby trzeciej – za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 1999 r. Spółki z o.o. Producent Konstrukcji Stalowych F., powołując się na art. 116 Ordynacji podatkowej. Organ wskazał, że Spółka w niewłaściwym czasie zgłosiła wniosek o ogłoszenie upadłości, bowiem z analizy wyników finansowych na 30 listopada 1999 r. i listy zobowiązań na ten dzień wynikało, że zaprzestała płacenia długów najpóźniej w listopadzie 1999 r. Zatem zgłoszenie wniosku o upadłość 3 lutego 2000 r. nastąpiło z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (DzU z 1991 r. nr 118, poz. 512 ze zm.). Strona zaś nie wykazała, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jej winy. Organ podał, że 31 sierpnia 1999 r. zarząd Spółki, w którego składzie nie było J. W., złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, ale wniosek ten został wycofany. Strona nie wskazała również mienia Spółki, z którego egzekucja mogłaby zaspokoić zaległości podatkowe w znacznej części; wszczęte postępowanie egzekucyjne stało się bezskuteczne. Organ stwierdził też nieudowodnienie zaistnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność strony za zaległości podatkowe Spółki.

2.2. W odwołaniu J. W. zarzucił pominięcie istotnych okoliczności, jakimi było: zgłoszenie 31 sierpnia 1999 r. pierwszego wniosku o upadłość, wycofanie tego wniosku przez ówczesny zarząd z uwagi na wdrożenie działań rokujących spłatę długów, dalsze pogorszenie sytuacji finansowej Spółki na skutek niewywiązanie się z zobowiązań przez A. SA, co spowodowało rezygnację zarządu, podjęcie uchwały przez wspólników Spółki o kontynuacji programu naprawczego i wybór nowego zarządu, w którego skład został powołany J. W., rozpoczęcie działań w celu intensyfikacji programu naprawczego i wobec braku możliwości dalszej działalności zgłoszenie kolejnego wniosku o upadłość. Ponadto podniósł, że wskazał mienie Spółki umożliwiające egzekucję oraz że organ podatkowy nie podjął podobnych działań w stosunku do pozostałych członków zarządu.

2.3. Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Po przytoczeniu treści art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej podał, że J. W. był członkiem zarządu Spółki F. w czasie, w którym powstała wymieniona zaległość podatkowa, a wdrożone postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Zatem zaistniały przesłanki do przeniesienia odpowiedzialności za zaległość podatkową. Zdaniem organu odwoławczego, J. W. nie wykazał też zaistnienia okoliczności uwalniających go od tej odpowiedzialności. W kwestii terminowości zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości organ po przywołaniu przepisów art. 1 i 5 Prawa upadłościowego zauważył, że Spółka F. pierwszy wniosek zgłosiła 31 sierpnia 1999 r., a następnie wycofała go. Ponowny wniosek został złożony 3 lutego 2000 r. przez kolejny zarząd Spółki; w uzasadnieniu tego wniosku podniesiono m.in., że majątek Spółki w chwili składania wniosku nie wystarczał na zaspokojenie jej długów. Z analizy finansowej dokonanej na dzień 30 listopada 1999 r. wynikało, że Spółka zaprzestała płacenia długów już w listopadzie 1999 r., a zatem – zdaniem organu – w tym okresie wystąpił stan trwałego niepłacenia długów. Ponadto majątek Spółki nie wystarczał na pokrycie zaciągniętych zobowiązań. Co prawda, postanowieniem z 9 maja 2000 r. ogłoszono upadłość Spółki, uznając, że majątek Spółki umożliwi zaspokojenie części wierzytelności i pokryje koszty postępowania upadłościowego, jednak postanowieniem z 3 grudnia 2003 r. umorzono postępowanie upadłościowe z uwagi na brak środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania. W konsekwencji organ stwierdził, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym czasie, tj. w terminie przewidzianym w art. 5 Prawa upadłościowego. Natomiast, odnosząc się do zarzutu strony o wskazaniu majątku Spółki umożliwiającego egzekucję, organ stwierdził, że egzekucja z kont bankowych była niemożliwa z uwagi na brak środków finansowych, egzekucja z majątku ruchomego stała się niemożliwa z chwilą ogłoszenia upadłości, a faktury nie zostały uznane przez dłużnika. Na koniec organ odwołała się do wyroku NSA z 5 grudnia 2002 r., I SA/Ka 2054-2055/01, oddalającego skargę J. W. na decyzję o odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego, podkreślając, że wyrok ten zapadł w tożsamym stanie faktycznym, a Sąd uznał, że zgłoszenie wniosku o upadłość Spółki nastąpiło po czasie właściwym do dokonania tej czynności. Organ wyjaśnił też, że 30 września 2005 r. została wydana decyzja w stosunku do innego członka zarządu – J. S., a w toku jest postępowanie w stosunku do prezesa zarządu B. S.

2.4. W skardze J. W. wniósł o zbadanie z urzędu zarzutu przedawnienia, a także dopuszczenie dowodu z zeznań syndyka R. K. oraz B. S. i dołączenie akt spraw upadłościowych Spółki F. W uzasadnieniu ponowił argumentację zaprezentowaną w odwołaniu, akcentując niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych co do momentu zaprzestania płacenia długów przez Spółkę i rzekomego niewykazania majątku umożliwiającego egzekucję. Podniósł, że organy podatkowe dopasowały rzeczywistość do treści art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej oraz pominęły aspekt solidarnej odpowiedzialności członków zarządu.

2.5. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że o wypełnieniu dyspozycji solidarnej odpowiedzialności członków zarządu świadczy fakt wydania decyzji o odpowiedzialności za zaległości Spółki w stosunku do J. Snopka (decyzja z 30 września 2005 r.) i B. S. (decyzja z 29 grudnia 2005 r.). Wskazał też, że nie nastąpiło przedawnienie, bowiem zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 1999 r. powstała 25 stycznia 2000 r., a zatem pięcioletni okres z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej upływał z dniem 31 grudnia 2005 r.

3. Rozważania Sądu I instancji:

3.1. Sąd po przywołaniu treści art. 116 Ordynacji podatkowej stwierdził, że z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że skarżący był członkiem zarządu spółki w czasie, w którym powstało wymienione zobowiązanie podatkowe. Ponadto wdrożone przeciwko spółce postępowanie egzekucyjne stało się nieskuteczne. W tym stanie zaistniały przesłanki do przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności za zaległości spółki. Jednakże odpowiedzialność członka zarządu może zostać wyłączona – gdy wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość spółki.

3.2. Zdaniem Sądu, organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że przesłanki do złożenia wniosku o upadłość spółki zaistniały w listopadzie 1999 r.; okoliczność ta nie jest kwestionowana przez skarżącego. Jednak podnosi on, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony we właściwym czasie, bowiem Spółka F. zgłosiła pierwszy wniosek o ogłoszenie upadłości już 31 sierpnia 1999 r. Co prawda, skarżący nie był w tym czasie członkiem zarządu, jednak ponownie taki wniosek został złożony 3 lutego 2000 r. przez kolejny zarząd Spółki, w skład którego wchodził już skarżący. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, trzeba uznać, że wniosek o upadłość został wniesiony w odpowiednim czasie, bowiem dla wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie ma znaczenia – gdyż nie wynika to z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej – kto zgłosił żądanie ogłoszenia upadłości (wszczęcia postępowania układowego), byleby tylko uczynił to w terminie (por. wyrok NSA z 19 listopada 2001 r., I SA/Ka 1734/00). Wykładnia gramatyczna spornego przepisu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej prowadzi do jednoznacznego wniosku, że wystarczającą przesłanką niezbędną do wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe). Zamieszczenie w niniejszym przepisie określenia "zgłoszono" wniosek o ogłoszenie upadłości prowadzi do konstatacji, że chodzi tu o zgłoszenie przedmiotowego wniosku przez każdego uprawnionego do złożenia takiego wniosku.

3.3. Sąd uznał, że skuteczny jest też zarzut pominięcia przez organy podatkowe aspektu solidarnej odpowiedzialności członków zarządu, który wynika wprost z treści art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Decyzja (wydana na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej) orzekająca o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, musi wyraźnie wskazywać, że jest to odpowiedzialność solidarna. Zasada ta dotyczy wszystkich członków zarządu. Wniosek taki wynika przede wszystkim z literalnego brzmienia art. 116 Ordynacji podatkowej. Natomiast zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy decyzję I instancji, która orzeka o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług Spółki z o.o. F. i w swej treści nawet nie wspomina, że jest to odpowiedzialność solidarna z pozostałymi członkami zarządu. Nie czyni też tego decyzja organu I instancji.

3.4. W ocenie Sądu, w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności solidarnej winni brać udział wszyscy członkowie zarządu, a to oznacza, że współodpowiedzialny członek zarządu powinien być zawiadomiony o toczącym się postępowaniu, gdyż postępowanie to dotyczy jego interesu prawnego (art. 133 Ordynacji podatkowej). Sąd nie zaakceptował tym samym poglądu Dyrektora Izby Skarbowej, że o wypełnieniu dyspozycji solidarnej odpowiedzialności członków zarządu świadczy fakt wydania decyzji o odpowiedzialności za zaległości Spółki w stosunku do J. S. i B. S.

Skarga kasacyjna

4. Dyrektor Izby Skarbowej w K., wnosząc o uchylenie wymienionego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub rozpoznanie skargi oraz o przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego, zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego:

- przez błędną wykładnię art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, polegającą na przyjęciu, że jeśli przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wystąpiły w listopadzie 1999 r., to właściwy czas do zgłoszenia tego wniosku jest w sierpniu 1999 r. i w lutym 2000 r.,

- przez niewłaściwe zastosowanie rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe przez pominięcie w wykładni pojęcia "we właściwym czasie", zawartego w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, terminów do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości przewidzianych w art. 5 Prawa upadłościowego,

2) przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 133 i 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU nr 153, poz. 1270 ze zm.) przez błędne przyjęcie w uzasadnieniu wyroku, że zaskarżona decyzja w swej treści nawet nie wspomina, że jest to odpowiedzialność solidarna z pozostałymi członkami zarządu,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ tej ustawy poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z powodu naruszenia prawa materialnego w postaci art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej i przepisów postępowania w postaci art. 133 Ordynacji podatkowej, mimo że takiego naruszenia nie było.

5. W uzasadnieniu podniesiono, że WSA, wskazując na obydwa wnioski o ogłoszenie upadłości (z 31 sierpnia 1999 r. i z 3 lutego 2000 r.), zapomniał wyraźnie wskazać, który z nich był zgłoszony we właściwym czasie. Dlatego autor skargi kasacyjnej z ostrożności procesowej musiał postawić zarzut błędnej wykładni "czasu właściwego" złożenia dwóch wniosków o upadłość. I tak, co do pierwszego wniosku, wycofanego przez zarząd, to – z uwagi na podstawową funkcję postępowania upadłościowego, jaką jest ochrona praw i interesów wierzyciela – trudno uznać, że wniosek wycofany, który nie wywołał skutków prawnych wypełnił znamiona przesłanki egzoneracyjnej. Sąd w ogóle nie odniósł się do okoliczności wycofania tego wniosku i do faktu, że w stosunku do przesłanek upadłości, które zaszły dopiero w listopadzie 1999 r., był to także wniosek przedwczesny. Co do drugiego wniosku (z 3 lutego 2000 r.) Sąd, chociaż pominął treść art. 5 Prawa upadłościowego, to jednoznacznie przyjął, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zaistniały w listopadzie 1999 r. W takiej sytuacji – w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej – Sąd nie miał prawa uznać, że "czas właściwy" od końca listopada 1999 r., to akurat 3 lutego 2002 r., czyli 65 dnia od wystąpienia przesłanek do zgłoszenia upadłości.

6. Podatkowy organ odwoławczy nie zgodził się też z twierdzeniem Sądu, że zaskarżona decyzja w swej treści nie wspomina, że odpowiedzialność J. W. za zaległości podatkowe Spółki F. jest odpowiedzialnością solidarną z pozostałymi członkami zarządu. Podniósł, że na str. 9 w trzecim akapicie wyraźnie zostało to wskazane. Ponadto organ podatkowy może wszcząć postępowanie przeciwko jednemu członkowi zarządu i wydać w stosunku do niego decyzję, jeśli zachodzą przesłanki z art. 116 Ordynacji podatkowej.

7. J. W., odpowiadając na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie oraz o nieobciążanie ewentualnymi kosztami postępowania.

Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

8. Przystępując do rozpatrzenia skargi kasacyjnej, skład orzekający powziął wątpliwości w kwestii, czy postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej, przewidzianej w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, powinno być prowadzone z udziałem wszystkich osób będących w danym okresie członkami zarządu spółki wymienionej w tym przepisie. W związku z powyższym postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2008 r. przedstawił w tym zakresie zagadnienie prawne składowi siedmiu sędziów NSA.

9. Po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2009 r. przedstawionego zagadnienia prawnego skład siedmiu sędziów podjął następującą uchwałę (I FPS 4/08): Przepis art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm.) nakłada obowiązek na organ podatkowy do prowadzenia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. wobec wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność (ONSAiWSA 2009, nr 3, poz. 47). Jednocześnie w uzasadnieniu tej uchwały skład siedmiu sędziów uznał, że – aczkolwiek byłoby pożądane prowadzenie jednego postępowania przeciwko wszystkim zobowiązanym osobom, do czego podstawy dostarcza art. 166 § 1 Ordynacji podatkowej – to w świetle regulacji procesowych nie może być poczytywane za błąd prowadzenie odrębnych postępowań pod warunkiem, że postępowania te obejmą wskazany krąg osób (tj. wszystkich zobowiązanych).

10. Rozpoznając skargę kasacyjną po wydaniu powyższej uchwały składu siedmiu sędziów, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10.1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

10.2. W świetle stanowiska zwartego w powołanej uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 9 marca 2009 r., I FSK 4/08, która jest wiążąca w rozpatrywanej sprawie (art. 187 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), za niezasadne należy uznać stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku, jakoby w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności J. W. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w której pełnił funkcję członka zarządu, musieli brać udział pozostali współodpowiedzialni członkowie zarządu. A zatem wystarczające jest, że w stosunku do pozostałych dwóch członków zarządu tej spółki (J. S. i B. S.) toczyły się odrębne postępowania w przedmiocie orzeczenia ich odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki (zakończone decyzjami odpowiednio z 30 września i 29 grudnia 2005 r.).Wobec tego za zasadny należy uznać postawiony w tym kontekście zarzut naruszenia art. 133 oraz art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.

10.3. Zasadny jest także zarzut odnoszący się do braku wyraźnego wskazania w decyzjach organów podatkowych, że orzeczona odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki jest odpowiedzialnością solidarną z pozostałymi członkami tego zarządu. Otóż należy zauważyć, że solidarność ta wynika z mocy samego prawa, a mianowicie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, stanowiącego, że: Za zaległości podatkowe spółki (...) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu (...). Należy przy tym zauważyć, że ten sam reżim odpowiedzialności odnosi się także do relacji członka zarządu ze spółką, stosownie do art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej. Mamy bowiem tutaj do czynienia z podwójną solidarnością – po pierwsze, między podatnikiem (w tym wypadku spółką z o.o.) a zobowiązanymi osobami trzecimi (członkami zarządu spółki), a po drugie, między samymi członkami zarządu; por. uzasadnienie powołanej uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 9 marca 2009 r. Skoro zatem solidarność wynika wyraźnie z przepisu prawa, to wskazanie jej w decyzji orzekającej o odpowiedzialności członka zarządu spółki, o której mowa w art. 116 Ordynacji podatkowej, ma wyłącznie charakter informacyjny. Dlatego brak wyraźnego stwierdzenia w rozstrzygnięciu decyzji, że dany członek zarządu spółki odpowiada solidarnie z pozostałymi członkami tego zarządu (i ze spółką) za zaległości spółki nie może stanowić wystarczającej podstawy uchylenia tej decyzji.

Rację ma ponadto Dyrektor Izby Skarbowej, że w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji znajduje się informacja o solidarnej odpowiedzialności J. W. za zaległości podatkowe spółki z pozostałymi członkami zarządu, co świadczy również o naruszeniu przez sąd pierwszej instancji przepisu art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewłaściwe przedstawienie stanu sprawy.

10.4. Zasadny jest także zarzut naruszenia art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przez błędne rozumienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny użytego w tym przepisie pojęcia "we właściwym czasie" w kontekście dokonanej przez ten Sąd oceny pierwszego wniosku zarządu Spółki F. o ogłoszenie upadłości (z dnia 31 sierpnia 1999 r.). Otóż z niezbyt klarownych w tym zakresie rozważań zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd uznał, że wymieniony wniosek został złożony we właściwym czasie. Jednakże pominął okoliczność, że wniosek ten został skutecznie cofnięty w dniu 25 października 1999 r. przez zarząd Spółki. Zaś cofnięcie wniosku oznacza, że zniweczony został jego efekt w postaci możliwości doprowadzenia do ogłoszenia upadłości.

A przecież funkcja omawianego przepisu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w części, w jakiej przewiduje przesłankę uwalniającą członka zarządu spółki z odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe w postaci zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, polega na ochronie interesów wierzycieli w sytuacji, gdy jest już wiadome, że dłużnik nie będzie w stanie wszystkich wierzycieli zaspokoić w całości. Przesłanka ta sprowadza się zatem do wykazania należytej staranności w działaniach zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego. Nie spełnia tego wymogu podjęcie stosownych czynności w warunkach niweczących cały sens postępowania upadłościowego, co wynika wprost z treści omawianego przepisu, w którym mowa o zgłoszeniu wniosku we właściwym czasie. Nie budzi żadnych wątpliwości, że cofnięcie wniosku o ogłoszenie upadłości uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenie tego wniosku przez sąd upadłościowy, a w konsekwencji ogłoszenie upadłości, której celem jest ochrona prawna interesów wierzycieli, a zatem złożenie takiego wniosku nie może stanowić przesłanki uwalniającej członków zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Dla jej spełnienia nie wystarcza bowiem samo wystąpienie o ogłoszenie upadłości, ale także konieczne jest kontynuowanie postępowania wszczętego tym wnioskiem, aż do jego merytorycznego rozpatrzenia przez sąd upadłościowy. Sytuacja, w której wniosek o ogłoszenie upadłości został cofnięty przez wnioskodawcę jest zatem równoznaczna z brakiem tego wniosku, co wyklucza możliwość uwolnienia się przez członka zarządu spółki od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe z powołaniem się na zgłoszenie wniosku we właściwym czasie. Jest to sytuacja analogiczna, jak w wypadku zwrotu tego rodzaju wniosku z powodu nieuzupełnienia braków formalnych; w tej kwestii por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2007 r., UK 349/06 (OSNP 2008 r., nr 9 -10, poz. 149), a także wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 stycznia 2009 r., I SA/Gd 666/08 (LEX nr 483120), w którym zasadnie zwrócono uwagę na to, że wniosek o ogłoszenie upadłości musi być rozpoznany przez sąd, co oznacza, że w istocie rzeczy nie chodzi tu o jego złożenie, ale – jak stanowi art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej – o zgłoszenie.

Ponadto złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, a następnie jego cofnięcie np. z powodu uznania przez wnioskodawcę, że ustały przyczyny jego złożenia, nie oznacza przecież, że przyczyny te nie mogą znowu powstać w czasie późniejszym. Skoro więc Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przesłanki do złożenia ponownego wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki z o.o. F. zaistniały w listopadzie 1999 r., to zgłoszenie tego wniosku dopiero 3 lutego 2000 r. nie może być – w świetle przepisów art. 116 § 1 w związku z art. 5 Prawa upadłościowego – uznane za dokonane w odpowiednim czasie.

10.5. Na koniec należy wyjaśnić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny ma rację, twierdząc, że wystarczającą przesłanką wyłączenia odpowiedzialności członków zarządu spółki jest wykazanie zgłoszenia w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości przez każdego uprawnionego, czyli nie tylko przez określonego członka zarządu spółki. Jednakże dotyczy to wyłącznie wniosku, który podlegał merytorycznemu rozpoznaniu przez sąd, czyli nie został cofnięty przez wnioskodawcę ani nie zwrócony przez sąd.

11. Z powyższych względów na podstawie art. 185 § 1 Prawa postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

12. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego stosownie do art. 207 § 2 wymienionej ustawy, z uwagi na trudną sytuację J. W., co wynika z postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o przyznaniu mu prawa pomocy.