Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 360/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 23 ust. 1 w zw. z  art. 2 pkt 7 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 489
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane oraz nałożenie obowiązku jego zwrotu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2018 r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania E. B. (dalej: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...].z [...].stycznia 2018 r., znak: [...], ustalającą, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. w łącznej kwocie [...]zł, na mocy decyzji Prezydenta Miasta [...]znak: [...] z dnia [...] września 2014 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi oraz nakładającej obowiązek ich zwrotu.

Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych

i dokonanej ocenie prawnej.

W dniu [...] sierpnia 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa

do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2014/2015 na rzecz córki (ur. [...] sierpnia 1998r.). We wniosku podała, że w skład jej rodziny wchodzą: wnioskodawczyni oraz jej córka. Decyzją z dnia [...] września 2014 r. przyznane zostało świadczenie alimentacyjne w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. Wówczas na podstawie złożonych dokumentów ustalono, że w 2013 r. rodzina uzyskała dochód w wysokości [...] zł, miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł, miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę to kwota [...] zł, która nie przekraczała kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania przedmiotowego świadczenia.

W dniu [...] listopada 2015 r. wpłynęła do organu I instancji decyzja Rektora [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. przyznająca skarżącej stypendium doktoranckie na okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. W związku z powyższą decyzją organ przeliczył ponownie dochód skarżącej doliczając do kwoty [...] zł otrzymane w 2013 r. stypendium doktoranckie w łącznej kwocie [...] zł. Tym samym rodzina w 2013 r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...] zł, przekraczającą kryterium dochodowe wynoszące [...] zł.

Po wszczęciu z urzędu postępowania mające na celu weryfikację decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2014 r. przyznającej przedmiotowe świadczenie decyzją z [...] stycznia 2016 r. wydaną na podstawie art.2 pkt 7 lit.a) ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 489 ze zm.) orzeczono, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone na rzecz A. B. na mocy decyzji z dnia [...].08.2014 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi i podlegają zwrotowi.

Na skutek odwołania, Kolegium decyzją z dnia [...] marca 2016 r. uchyliło tę decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania wskazując m.in. iż brak było podstaw do zastosowania definicji nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu art.2 pkt 7 lit.a) wymienionej wyżej ustawy.

Kolejna decyzja organu I instancji wydana tym razem w trybie art.2 pkt 7 lit. b) ustawy, w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z dnia 30 sierpnia 2016 r. została również przez Kolegium uchylona w całości decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r, lecz tym razem Kolegium jednocześnie umorzyło postępowanie organu I instancji.

Postanowieniem z [...] lutego 2017 r., wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie prawa do świadczeń

z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. B. w okresie od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r.

Decyzja z [...] kwietnia 2017 r. uchylił decyzję własną z dnia [...] września 2014 r.

w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego i odmówił A. B. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1.10.2013 r. do 30.09.2014 r. (powinno być od 1.10.2014 r. do 30.09.2015 r., co wynika z akt postępowania oraz z uzasadnienia decyzji).

Na skutek złożonego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].05.2017 r. utrzymało w mocy wyżej wskazaną decyzję organu I instancji z dnia [...].04.2017 r., która jest decyzją ostateczną.

Następnie organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nienależnie pobranych świadczeń przez skarżącą, a następnie w dniu [...]sierpnia 2017 r. wydał decyzję ustalającą, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od 1.10.2014 r. do 30.09.2015 r. w łącznej kwocie [...] zł są świadczeniami nienależnie pobranymi i podlegają zwrotowi wraz z odsetkami. Decyzja ta została zaadresowana: "A. B. – reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego E. B.".

Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. Kolegium uchyliło wymienioną wyżej decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzja z dnia [...] stycznia 2018 r. ustalono, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. w łącznej kwocie [...]zł są świadczeniami nienależnie pobranymi.

Od decyzji powyższej skarżąca wniosła odwołanie. Podniosła, że adresatem tej decyzji jest ona ale w orzeczeniu nie wskazano osoby zobowiązanej do zwrotu przedmiotowych świadczeń. Skarżąca podała, że decyzja z dnia [...] września 2014 r. przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od 1.10.2014 r.

do 30.09.2015 r. została skierowana do A. B., reprezentowanej przez nią E. B. jako jej przedstawiciela ustawowego natomiast decyzja z dnia [...] kwietnia 2017 r. (utrzymana w mocy przez Kolegium decyzją z dnia [...] maja 2017 r.) jest skierowana do niej, bez zaznaczenia, że jest przedstawicielem ustawowym córki, natomiast w orzeczeniu podano, że uchylona zostaje decyzja z [...] września 2014 r., w której to występowała jako przedstawiciel ustawowy A. B. i odmówiono A. B. świadczeń alimentacyjnych w okresie od 1.10.2013 r. do 30.09.2014 r. bez żadnego odniesienia do niej. Zdaniem Skarżącej adresat decyzji i jej podmiot - osoba, której dotyczy orzeczenie to dwie różne osoby bez związku prawnego. Zaskarżona decyzja z dnia [...].01.2018 r. została skierowana do niej, bez określenia związku z A. B.. Decyzja ta wyraźnie odmawia świadczeń z funduszu alimentacyjnego A. B. bez wymieniania jej osoby.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2018 r., utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu organ podtrzymał argumentacje prezentowaną przez organ I instancji. Wskazał, że podstawą do uznania przez organ pobranych przez E. B. świadczeń za nienależne, był fakt wyeliminowania w trybie wznowienia postępowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej świadczenie oraz związana z tym odmowa przyznania Skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia. Decyzja w tym zakresie podjęta została przez organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2017r. i utrzymana w mocy decyzją Kolegium z dnia [...].05.2017 r. Decyzja Kolegium jest ostateczna. Organ podniósł, że osoba otrzymująca świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie może pobierać tych świadczeń, gdy w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, a zaistnienie takiej sytuacji powoduje, że środki finansowe otrzymane z funduszu stają się świadczeniem nienależnie pobranym. Zatem sytuacja, w której prawomocnie uchylono decyzję przyznającą świadczenia, obliguje organ do podjęcia decyzji uznającej za nienależnie pobrane świadczenie i zobowiązującej do ich zwrotu.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wskazał, iż ustawodawca na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów posługuje się pojęciem "osoby uprawnionej", zdefiniowanym w art. 2 pkt 11 ustawy, według którego oznacza to osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Natomiast

w art. 23 ust. 1 ustawy używa pojęcia "osoba, która pobrała nienależnie świadczenia". W kontekście art. 23 ust. 1 ustawy zgodzić należy się, że ustanowiony w tym przepisie obowiązek zwrotu niewątpliwie odnosi się do osoby, która pobrała nienależnie świadczenia, a nie do osoby uprawnionej. W przypadku uprawnionego małoletniego osobą pobierającą świadczenie będzie zazwyczaj jego przedstawiciel ustawowy,

na którego można nakładać obowiązek zwrotu. Nie zmienia tej sytuacji nawet okoliczność uzyskania przez osobę uprawnioną pełnoletniości - jeżeli z wnioskiem

o przyznanie świadczeń występował jej przedstawiciel ustawowy, który następnie pobierał te świadczenia w czasie małoletniości osoby uprawnionej.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z 10 kwietnia 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu odwoławczego.

Uzasadniając skargę podniosła, iż decyzja z dnia [...] kwietnia 2017 r. uchyla decyzję przyznającą świadczenie z funduszu alimentacyjnego ale nie odmawia przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. Odmowa zawarta w tej decyzji odnosi się do okresu poprzedzającego okres za który organ I instancji nakłada obowiązek zwrotu świadczenia, czyli odmowa dotyczy okresu od 1października 2013 r. do 30 września 2014 r. natomiast żąda się ode mnie zwrotu zaliczki za okres

od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wnosząc o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności

z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w [...], tak jak decyzji pierwszej instancji jest orzeczenie o charakterze pobranego przez skarżącą w okresie od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego oznaczające, że skarżąca pobrała w ww. okresie nienależnie świadczenie w rozumieniu przepisu art. 2 pkt. 7 lit.c) ustawy z dnia

7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 489, ze zm.; dalej: "ustawa").

Zgodnie z art. 2 pkt 7 ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego:

a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części,

b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia,

c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa

do świadczenia,

d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty,

do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

Okolicznością bezsporną w realiach przedmiotowej sprawy pozostaje,

że skarżącej decyzją z dnia [...] września 2014 r. przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. B. na okres od dnia 1 października 2014 r.

do dnia 30 września 2015 r. Powyższa decyzja zawierała jednocześnie pouczenie,

w którym wskazano, iż w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu, albo innych zmian mających wpływ na prawo

do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, osoba która wystąpiła z wnioskiem

o przyznanie tych świadczeń zobowiązana jest do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. Zresztą podobnej treści pouczenie skarżąca otrzymała w momencie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jak również skarżąca została pouczona kiedy świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie przysługuje oraz co stanowi nienależnie pobrane świadczenie

z tego funduszu – co skarżąca potwierdziła osobistym podpisem oświadczenia zawartego we wniosku.

Tym samym bezsporne jest również to, skarżąca nie dopełniła wynikającego

z art. 19 ust. 1 ustawy obowiązku poinformowania organu o przyznanym stypendium doktoranckim wysokości [...] zł, które podwyższyło dochód na osobę w rodzinie do kwoty [...]zł.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. Prezydent Miasta [...] uchylił decyzję

z dnia [...] września 2014 r., przyznającą skarżącej prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. i odmówił przyznania tego świadczenia w okresie od 1 października 2010 r. Wskazana decyzja pozostaje w obrocie prawnym, poddana była kontroli instancyjnej i tak Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2017 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Tak więc nie może budzić żadnych wątpliwości,

że zaistniała podstawa do wydania decyzji o jakiej mowa w art. 23 w związku z art. 2 pkt 7 lit.c) ustawy.

Stosownie do treści art. 23 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 7 lit.c) ustawy konsekwencją uprawomocnienia się decyzji uchylającej w wyniku wznowienia postępowania decyzji przyznającej świadczenie jest uznanie świadczeń za nienależnie pobrane i ich zwrot. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie podjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2018 r. orzekającej o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1.10.2014 r. do 30.09.2015 r. jest prawidłowe. Należy również podkreślić, że wymienione w art. 2 pkt 7 lit.d) ustawy przesłanki są obiektywnie istniejące, niezależne od wiedzy i woli osoby uprawnionej do świadczenia, z tym, że jak już wskazano, w sprawie i tak bezsprzecznie nie można przypisać skarżącej dobrej woli, gdyż znała obowiązujące zasady.

W aktualnym stanie prawnym nie ma przeszkód by w jednym akcie indywidualnym, jakim jest decyzja, orzekać o wysokości nienależnie pobranego świadczenia, jak i o obowiązku jego zwrotu, co znajduje umocowanie w treści ustępów 2 i 4 art. 23, w których jest mowa o "decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń", przez co należy rozumieć jedną decyzję.

Odnosząc się do zarzutu, iż Prezydent Miasta [...] w decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r., a nie na okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r., stwierdzić należy, iż uchybienie to (sentencja przedmiotowej decyzji), stanowi jedynie omyłkę pisarską, niemającą wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Omyłka ta wystąpiła tylko jednokrotnie w treści przedmiotowej decyzji, natomiast z pozostałej części uzasadnienia decyzji oraz całości akt sprawy wynika wprost, iż przedmiotem postępowania był okres od 1 października 2014 r.

do 30 września 2015 r.

Reasumując, zdaniem Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zgromadziły materiał dowodowy i w oparciu o jego analizę ustaliły stan faktyczny

i prawny rozpatrzonych spraw, który nie budzi zastrzeżeń, a następnie wydały rozstrzygnięcia, zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) skargę oddalił.