Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 704/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję tego organu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie WSA Stanisław Grzeszek (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję z dnia 23 lutego 2021 r. II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę 497 zł ( czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 11 lutego 2021 r. R. W. złożył wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Oddział w K.) decyzją z dnia 23 lutego 2021 r. nr [...] odmówił wnioskodawcy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za ww. okres.

R. W. nie zgodził się z rozstrzygnięciem ZUS i w dniu 2 marca 2021 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 14 kwietnia 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia 23 lutego 2021 r.

W uzasadnieniu ZUS wskazał na treść § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 i wyjaśnił, że wnioskodawca we wniosku z dnia 12 lutego 2021 r. oświadczył, że na 30 listopada 2020 r. prowadził działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności PKD 55.10.Z. i przychód z działalności uzyskany w miesiącu grudniu 2020 r. był niższy o co najmniej 40 % w porównaniu do przychodu uzyskanego w miesiącu grudniu 2019 r.

W grudniu 2019 r. nie prowadził on natomiast działalności oznaczonej kodem PKD 55.10.Z. Zmiana kodu przeważającej działalności nastąpiła 27 października 2020 r. z PKD 55.20.Z (Transport morski i przybrzeżny towarów) na PKD 50.10.Z (Transport morski i przybrzeżny pasażerski). Z uwagi na inne kody przeważającej działalności w miesiącu grudniu 2019 r. i grudniu 2020 r. brak jest zatem, zdaniem organu, możliwości porównania spadku przychodu, gdyż była to inna działalność.

W związku z powyższym ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia 23 lutego 2021 r. odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie R. W. zarzucił naruszenie § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 poprzez jego błędna wykładnię, polegającą na uznaniu przez organ, iż aby nabyć prawo do zwolnienia musiał on zarówno w grudniu 2019 r. jak i w grudniu 2020 r. prowadzić działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności PKD 55.10.Z.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji z dnia 23 lutego 2021 r.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był przepis art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., powoływanej dalej jako "ustawa COVID-19") i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 152, powoływanego dalej jako "rozporządzenie COVID-19").

Zgodnie z art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określić inne okresy zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.

Stosownie do treści § 10 ust. 1 rozporządzenia COVID-19, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r. (ust. 2).

Brzmienie powyższego przepisu wskazuje na to, że zwolnieniem od opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy składek prowadzący wskazane w przepisie rodzaje działalności według stanu na dzień 30 listopada 2020 r.

Istotne zatem jest ustalenie, jaką przedsiębiorca faktycznie prowadził w tym dniu działalność.

W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że na dzień 30 listopada 2020 r. skarżący w bazie REGON miał ujawnioną jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 55.10.Z. Płatnik prowadzący przeważającą działalność gospodarczą oznaczony takim kodem PKD był uprawniony do otrzymania pomocy w postaci zwolnienia składek za okres od dnia 1 stycznia 2021 r do dnia 31 stycznia 2021 r. na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia COVID-19.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS) tych okoliczności faktycznych nie zakwestionował, natomiast zarzucił, że skarżący w grudniu 2019 r. nie prowadził działalności oznaczonej podanym we wniosku kodem PKD 55.10.Z

Według ZUS warunkiem niezbędnym do uzyskania zwolnienia z opłacania składek jest wykazanie spadku przychodów z tej samej działalności w grudniu 2020 r. w stosunku do grudnia 2019 r.

Uzasadnienie decyzji w tym zakresie jest bardzo lakoniczne i niezrozumiałe w kontekście brzmienia § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia COVID-19. Nie zawiera wskazania w oparciu o jakie dokumenty ZUS ustalił powyższe okoliczności faktyczne jak również nie zawiera argumentacji, która doprowadziła ZUS do wniosków przedstawionych w swoich decyzjach.

Z analizy treści znajdującego się w aktach sprawy dokumentów w tym wydruk CEIDG na dzień 28 października 2020 r. wynika, że skarżący jako przeważającą ujawnił działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 55.10.Z.

Według ZUS, który oparł swoje stanowisko wyłącznie na zapisach w bazie REGON i CEIDG, w grudniu 2019 r. (w aktach sprawy brak jest odpowiednich wydruków z tych dokumentów), skarżący nie prowadził działalności objętej kodem PKD 55.10.Z, w związku z tym przychód uzyskany w pierwszym miesiącu kalendarzowym, za który składał wniosek nie jest niższy o co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2020 r.

Przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia 23 lutego 2021 r. uzasadnienie wskazuje, że w istocie powodem odmowy przyznania zwolnienia de facto był brak możliwości porównania przychodów z działalności strony skarżącej w grudniu 2019 r. z przychodami uzyskanymi w grudniu 2020 r., skoro wówczas skarżący nie prowadził działalności pod przeważającym kodem PKD 55.10.Z

Treść powołanego przepisu § 10 ust. 1 rozporządzenia COVID-19 wskazuje, że jednym z warunków zwolnienia z obowiązku opłacania należności składkowych jest to, aby przychód z działalności - oznaczonej kodami wymienionymi w tym przepisie - uzyskany w grudniu 2020 r. był niższy o co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w grudniu 2019 r.

Niewątpliwie dla oceny spełnienia tego warunku konieczne jest zatem porównanie przychodów osiągniętych w tych okresach. Wbrew jednak twierdzeniom ZUS, z powołanego przepisu nie wynika w sposób jednoznaczny, aby warunkiem przyznania zwolnienia było również to, żeby w grudniu 2019 r. w rejestrze REGON był wpisany ten sam rodzaj przeważającej działalności, co w listopadzie 2020 r.

Jak już zasygnalizowano w aktach brak jest odpisu rejestru REGON i CEIDG aktualnego na grudzień 2019 r., który stanowiłby bazę porównawczą dla zapisów w rejestrze REGON i CEIDEG na dzień 30 listopada 2020 r. (znajduje się jedynie wyciąg - Dokonane zmiany).

Skoro z założenia racjonalny ustawodawca wymaga, aby płatnik składek prowadził na dzień 30 listopada 2020 r. określony rodzaj działalności i ten wymóg - zgodnie z § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 – weryfikuje się w oparciu o dane z rejestru REGON, a nie ustanawia takiego obowiązku na inny dzień, to nie można od wnioskodawców wymagać spełnienia dodatkowych, pozaustawowych kryteriów.

Jednocześnie należy zauważyć, że kod PKD 55.20.Z, który ujawniony był w rejestrach jako przeważającą działalność przez zmianą w dniu 27 października 2020 r. również uprawniał do zwolnienia z opłacania składek na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia COVID-19.

W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepis § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia COVID-19, przez jego błędną wykładnię.

Ponadto ZUS ewidentnie naruszył przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a.")., wobec braku należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza co do rodzaju faktycznie wykonywanej przez skarżącego działalności w grudniu 2019 r. i grudniu 2020 r. (wynikającej z urzędowych rejestrów) oraz zbyt lakonicznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a tym bardziej decyzji z dnia 23 lutego 2021 r.

O pobieżnym potraktowaniu spraw świadczy chociażby fakt, że w zaskarżonej decyzji ZUS zidentyfikował kod PKD 55.20.Z jako "Transport morski i przybrzeżny towarów", a kod PKD 55.10.Z jako "Transport morski i przybrzeżny pasażerski", podczas gdy w rzeczywistości pod kodem PKD 55.20.Z ujawniono "Obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania", a pod kodem PKD 55.10.Z ujawniono "Hotele i podobne obiekty zakwaterowania".

Skarżący w toku postępowania prowadzonego przed ZUS, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 24 lutego 2021 r. przedstawił swoje argumenty w sprawie oraz dołączył dowód w postaci dokumentu o zmianie kodu PKD z dniem 28 października 2020 r. co miało potwierdzać, że na dzień 30 listopada 2020 r. spełniał warunki do przyznania zwolnienia. Wskazał również, że poprzedni kod PKD (55.20.Z) również uprawniał go do zwolnienia z opłacania składek.

Podkreślić także należy, że ZUS w postępowaniach prowadzonych w sprawach wniosków o zwolnienie z opłacania składek, poprzez stosowne zawiadomienie (w tym przypadku pismo z dnia 8 marca 2021 r.) dopuszcza możliwość przedstawienia przez wnioskodawcę dowodów potwierdzających zapisy we wniosku w tym, w zakresie prowadzonej przeważającej działalności gospodarczej, to tym bardziej obowiązkiem ZUS było szczegółowe odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do dowodów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i argumentacji wnioskodawcy, a nie koncentrowanie się wyłącznie na zapisach w rejestrach REGON i CEIDG.

Zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko ZUS, czyni bezprzedmiotowym i pozornym umożliwienie wnioskodawcy składanie dodatkowych dowodów i wyjaśnień w wyznaczonym terminie, skoro w wydanej później decyzji, dowody te są de facto całkowicie ignorowane i nie mają żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

W ponownym postępowaniu obowiązkiem ZUS będzie zebranie wszystkich istotnych dokumentów w sprawie, przeprowadzenie analizy tych dokumentów, a następnie dokonanie ponownej oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek zwolnienia. Wydana ponownie decyzja powinna zawierać wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 w związku z art. 209 p.p.s.a.