Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 980/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 33 pkt 1 i 2, art. 34 par 1, art. 27 par 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 14 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2018 roku sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. W. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł., ul. A 19 kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej R. M. z urzędu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia (...), nr (...), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 33 § 1 i art. 34 § 4 w zw. art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1201 ze zm.), dalej u.p.e.a. - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia R. M. od postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...), nr (...) w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 15 lutego 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił wobec R. M. tytuły wykonawcze o nr (...) i (...), obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za maj i czerwiec 2016r. Odpisy ww. tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu 3 marca 2017r. wraz z zawiadomieniami z dnia 15 lutego 2017r. o nr (...) i (...) o zajęciu świadczenia z tytułu zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Pismem z dnia 28 marca 2017r. dłużnik zajętej wierzytelności potwierdził skuteczność środka egzekucyjnego.

Pismem z dnia 10 marca 2017r. R. M. złożył do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych, wskazując na:

-nieistnienie obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych lub brak wymagalności tego obowiązku z innego powodu;

-brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;

- brak dowodu doręczenia upomnienia, zgodnie z art. 27 § 3 u.p.e.a.;

- niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 i 11 u.p.e.a.

W uzasadnieniu zobowiązany stwierdził, że otrzymane tytuły wykonawcze nie powinny stanowić podstawy do egzekucji należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Podniósł, że jest zaskoczony wszczętym postępowaniem egzekucyjnym, gdyż nie posiada wiedzy, aby był dłużnikiem wobec ZUS. Podał, że w dniu 6 marca 2017r. złożył wniosek o rozliczenie konta płatnika składek i dopiero po otrzymaniu rozliczenia ZUS będzie mógł się odnieść do ewentualnych zaległości. Wyjaśnił, że po wypadku w 2011 roku systematycznie leczy się w poradniach specjalistycznych i ze względu na stan zdrowia nie może pracować. Z tego względu wniósł o wstrzymanie i zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozpatrzenia zarzutów. Wskazał, że z treści otrzymanych odpisów tytułów wykonawczych wynika, że podstawą egzekwowanego obowiązku jest decyzja z dnia (...) nr (...), której nie otrzymał i nie zgadza się z zadłużeniem względem ZUS, co oznacza, że nie istnieje obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych, a jeśli istnieje, to nie jest wymagalny z uwagi na niedoręczenie płatnikowi ww. orzeczenia i braku możliwości ustosunkowania się do jego treści. Ponadto zauważył, że nie zostało doręczone mu wymagane upomnienie i to w sytuacji niedoręczenia orzeczenia określającego nieopłacone należności. Wierzyciel nie dołączył dowodu doręczenia upomnienia, a z tytułów wykonawczych nie wynika, aby zostało wydane jakiekolwiek ostateczne orzeczenie w jego sprawie.

W tytułach wykonawczych nie wskazano rodzaju i stawki odsetek za zwłokę, a także nie podano środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Tym samym tytuły wykonawcze są wadliwe i nie mogą stanowić podstawy do prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Postanowieniem z dnia 16 marca 2017r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł., na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne, a postanowieniem z dnia (...) odmówił uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 15 lutego 2017r. o nr (...) i (...). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wyjaśnił, że w dniu (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję obejmującą zadłużenie R. M. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja do czerwca 2016r. Decyzja została doręczona w dniu 27 grudnia 2016r., a jej odbiór pokwitowała M. M.. W dniu 28 stycznia 2017r. orzeczenie stało się prawomocne. W związku z nieuregulowaniem zaległości, określonej ww. orzeczeniem wierzyciel wystawił w dniu 15 lutego 2017r. tytuły wykonawcze.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez zobowiązanego organ stwierdził, że ww. decyzja została skutecznie doręczona stronie w trybie art. 43 K.p.a., tj. pełnoletniemu domownikowi – M. M., a zatem mogła stanowić podstawę wszczęcia egzekucji administracyjnej. Okoliczność nieodebrania decyzji osobiście przez stronę, nie może stanowić podstawy do uznania zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. R. M. prowadząc działalność gospodarczą, jako płatnik składek, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 963 ze zm.), miał ustawowy obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie - społeczne i zdrowotne, a niewywiązywanie się z powyższego obowiązku spowodowało wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Ponadto z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS wynika, że zobowiązany zgłosił się do ubezpieczenia jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia 1 lipca 2014r., a wyrejestrował od dnia 1 lipca 2016r. W związku z powyższym argumentacja strony, że po wypadku w 2011 r. ze względu na stan zdrowia nie może pracować nie znajduje potwierdzenia. Ponadto organ egzekucyjny (będący jednocześnie wierzycielem) zauważył, że opierał się na składanych przez płatnika – R. M. dokumentach, a w toku postępowania dotyczącego podleganiu ubezpieczeniom z tytułu prowadzonej przez zobowiązanego działalności nie zostały złożone żadne wyjaśnienia, pomimo doręczenia zawiadomienia o jego wszczęciu (w dniu 21 października 2016r.), a następnie o jego zakończeniu (w dniu 22 listopada 2016 r.).

Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wskazując na treść § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 131) wyjaśnił, że o podstawie prawnej odstąpienia od doręczenia upomnienia zobowiązany został pouczony w decyzji z dnia (...) oraz w części E poz. 9 tytułów wykonawczych o nr (...) i (...).

W kwestii natomiast dotyczącej niezałączenia dowodu doręczenia upomnienia przez wierzyciela do ww. tytułów wykonawczych, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że powołany przez zobowiązanego art. 27 § 3 u.p.e.a. został z dniem 21 listopada 2013r. uchylony ustawą z dnia 11 października 2013r. zmieniającą ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2013r., poz. 1289). Z uwagi, iż na dzień wszczęcia wobec zobowiązanego egzekucji przepis ten nie obowiązywał, wierzyciel nie miał podstaw dołączania do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia.

Zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów, o których art. 27 § 1 pkt 3 i 11 u.p.e.a., zdaniem organu egzekucyjnego także nie zasługiwał na uwzględnienie. Z treści tytułów wykonawczych wyraźnie wynika, że dotyczą należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, wynikających z decyzji z dnia (...) W części E tytułów wykonawczych bloku E.1 (E.2) poz. 1-2 wskazano wysokość dochodzonej należności oraz datę, od której nalicza się odsetki za zwłokę, a rodzaj i stawkę odsetek wskazano odpowiednio w części E poz. 6 i 7 tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny wskazał przy tym na pouczenie, w którym zostały wymienione środki egzekucyjne stosowane w egzekucji należności pieniężnych.

Na powyższe rozstrzygnięcie R. M. złożył zażalenie, w którym podtrzymał zarzuty wynikające z art. 33 § 1 pkt 1, 2, 7 i 10 u.p.e.a. oraz ponowił argumentację zawartą w piśmie z dnia 10 marca 2017r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy wskazał, że tryb rozpatrywania zarzutów został uregulowany w art. 34 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zgodnie z art. 34 § 4 cytowanej ustawy, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Z uwagi na istniejącą w rozpatrywanej sprawie tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego nie jest wymagane odrębne stanowisko wierzyciela określone w art. 34 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 83 c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym jest dyrektor izby administracji skarbowej. Natomiast w myśl art. 83c ust. 2 tej ustawy, od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje.

Postanowienie w sprawie zarzutów, wydane przez organ egzekucyjny, tj. Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych który - wydając rozstrzygnięcie - jednocześnie wypowiada się jako wierzyciel, w części dotyczącej zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. jest wiążące dla Dyrektora Izby Administracji Skarbowej jako organu nadzoru, będącego jednocześnie organem odwoławczym. Oznacza to, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - na etapie postępowania wszczętego zażaleniem na postanowienie Dyrektora Oddziału II Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie zarzutów zobowiązanego wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. - nie ma możliwości merytorycznej oceny zasadności stanowiska wierzyciela wyrażonego w tym postanowieniu.

Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W kwestii zarzutu nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. organ wskazał, że - wbrew argumentacji strony - zarzut ten dotyczyć mógł wyłącznie sytuacji, kiedy nieistnienie obowiązku było następstwem okoliczności, które nastąpiły po wystawieniu tytułów wykonawczych. Oznacza to, iż ww. zarzuty powinny być poparte dowodami potwierdzającymi, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku) lub że obowiązek jest niewymagalny (np. z uwagi na rozłożenie należności na raty lub odroczenie terminu płatności przez wierzyciela).

Nie ulega wątpliwości, że analizowanie prawidłowości doręczenia decyzji określającej zobowiązanie oraz zasadności jej treści stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego oznaczałoby w konsekwencji badanie tego, czy weszła ona skutecznie do obrotu prawnego, a tym samym, czy zobowiązanie w kwocie określonej w decyzji stało się wymagalne. Badanie tej okoliczności w ramach zarzutu opartego na twierdzeniu o nieistnieniu obowiązku, czy braku wymagalności obowiązku stanowiłoby w rzeczywistości kontrolę zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, czego zabrania art. 29 § 1 u.p.e.a. Kwestia prawidłowego doręczenia decyzji oraz jej treści nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym.

Badając zarzut nieistnienia obowiązku organ egzekucyjny, a już na pewno organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem, obowiązany jest zbadać formalną stronę doręczenia, a mianowicie, czy decyzja została wyekspediowana z organu, czy są dowody jej doręczenia. Skoro bowiem istnienie obowiązku wykreowanego decyzją administracyjną zależy od tego, czy decyzja taka zostanie wprowadzona do obrotu prawnego, to bez tego nie sposób mówić o istnieniu decyzji. Organ egzekucyjny, czy wierzyciel nie ma natomiast uprawnienia do merytorycznej oceny prawidłowości doręczenia (skuteczności doręczenia), tj. czy osoba która odebrała decyzję była do tego upoważniona, czy spełniała przesłanki, czy zastosowany tryb doręczenia był prawidłowy, czy pełnomocnik był umocowany do jej odbioru itp. W świetle powyższego zarówno organ egzekucyjny, jak i wierzyciel na etapie rozpatrywania zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie może analizować prawidłowości doręczenia decyzji, ale rozpatrując te zarzuty winien ocenić, czy istnieje formalna podstawa do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na zarzut wynikający z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny powołał się na § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014r., w myśl którego egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu, wskazując przy tym, że ww. podstawa prawna została zawarta w części E poz. 9 tytułów wykonawczych, a także zawarto stosowne pouczenie w wydanej decyzji.

Analizując przedmiotowe tytuły pod kątem zgodności z art. 27 § 1 u.p.e.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. nie stwierdził uchybień, w szczególności pkt 3 i 11 tego przepisu. Tytuły wykonawcze zawierają obligatoryjne elementy wymienione w ww. przepisie, na które szczegółowo wskazał także organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do naruszenia art. 27 § 3 u.p.e.a., jak słusznie zauważył wierzyciel przepis ten został uchylony ustawą z dnia 11 października 2013r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych i na dzień wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych nie obowiązywał. Ponadto w przedmiotowej sprawie, jak już wcześniej zostało wskazane, wierzyciel nie miał obowiązku doręczenia upomnienia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego pierwszej instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podtrzymując argumentację zawartą w zażaleniu dodatkowo podkreślił, że M. M. nie mogła odebrać decyzji z dnia (...), ponieważ pod wskazanym adresem nie mieszka i nigdy nie mieszkała. Skarżący nadmienił, że M. M. to jego była żona. Na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 15 grudnia 2011r. małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 34 § 1 u.p.e.a., wskazując, że ostatni zarzut dotyczył art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., a więc nie spełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 i 11 u.p.e.a.- i w tym zakresie organ egzekucyjny nie był związany stanowiskiem wierzyciela i powinien sam rozpatrzyć wniesiony zarzut, czego nie uczynił, tymczasem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy wadliwe postanowienie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 14 lutego 2018 r. pełnomocnik skarżącego wnosił o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w Ł. pod sygn. akt [...] w sprawie odwołania od decyzji z dnia (...).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia (...) utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) w przedmiocie odmowy uwzględnienie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 15 lutego 2017r. o numerach (...) i (...) wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie nie narusza prawa.

Spór dotyczy zasadności prowadzonej egzekucji z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od 5 maja 2016 r. do 6 czerwca 2016 r.

Na wstępie wskazać należy, że postępowanie egzekucyjne nie jest procedurą, w ramach której mają zostać skonkretyzowane prawa lub obowiązki strony, wynikające z przepisów prawa materialnego. Taka konkretyzacja ma bowiem miejsce na etapie wcześniejszym, określanym jako postępowanie jurysdykcyjne. Postępowanie egzekucyjne jest fazą następną, a jego celem jest doprowadzenie do wykonania aktu administracyjnego, który został wydany na zakończenie etapu jurysdykcyjnego. Organ egzekucyjny ma ograniczone możliwości badania sprawy, jego kognicja ogranicza się tylko i wyłącznie do zagadnień związanych z samym wykonaniem aktu administracyjnego albo brakiem możliwości jego wykonania. Nie może zatem odnosić się do zagadnień związanych z ustaleniami faktycznymi i zastosowaniem do nich przepisów prawa materialnego.

Stosownie do treści art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze pieniężnym może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) (...);

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 (...).

Jak o tym zaś stanowi art. 34 § 1 powołanej wyżej ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W rozpoznawanej sprawie skarżący zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku lub braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a.) kwestionując fakt ostateczności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) określającej skarżącemu wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od 5 maja 2016 r. do 6 czerwca 2016 roku, z uwagi na to, że w ocenie skarżącego, decyzja ta nie została mu doręczona.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (wyrok z dnia 24 maja 2016 r Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (II FSK 1138/14).

W postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego (por. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2016 r., sygn. akt dnia II FSK 1032/14; z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1576/12; z dnia 14 stycznia 2010 roku, sygn. akt II FSK1378/08; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://.orzeczenia. nsa.gov.pl, (CBOSA).

Zauważyć jednak należy, że stwierdzając bezzasadność zarzutu nieistnienia obowiązku lub braku wymagalności tego obowiązku organ egzekucyjny, szczegółowo wyjaśnił, że podstawą wystawienia przez wierzyciela tytułów wykonawczych z dnia 15 lutego 2016 r. była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) Decyzja ta została doręczona skarżącemu na adres Ax 81/2, (...) Ł. (taki sam adres skarżący wskazał w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi). Korespondencję odebrała w dniu 27 grudnia 2016 roku M. M. (domownik, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru), która zobowiązała się oddać przesyłkę adresatowi. Decyzja ta stała się ostateczna, gdyż w ustawowym terminie skarżący nie złożył od niej odwołania. Tym samym decyzja ta w dniu wystawienia tytułu wykonawczego jako decyzja ostateczna uprawniała organ do wszczęcia egzekucji.

Odnosząc się zatem do zarzutu skarżącego braku wymagalności decyzji z uwagi na brak prawidłowego doręczenia mu decyzji określającej wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, wskazać należy, że kwestia prawidłowości doręczenia decyzji nie może być badana przez organ egzekucyjny. Analizowanie prawidłowości doręczenia tej decyzji, stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, oznacza w konsekwencji badanie tego, czy weszła ona skutecznie do obrotu prawnego, a tym samym czy zobowiązanie stało się wymagalne. Badanie tej okoliczności w ramach zarzutu stanowiłoby w istocie kontrolę "wymagalności obowiązku" objętego tytułem wykonawczym, czego bezspornie zabrania art. 29 § 1 u.p.e.a. W związku z powyższym kwestia prawidłowego doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego nie mogła zostać zweryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym. Dlatego też zarzut dotyczący naruszenia art. 33 § pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. należy, uznać za niezasadny.

Skarżący podniósł także zarzut braku doręczenia mu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § pkt 1 u.p.e.a.

W tym miejscu wskazać należy, że ustawodawca w art. 27 § 1 u.p.e.a. określił elementy, które powinien zawierać każdy tytuł wykonawczy. I tak w myśl pkt 12 cytowanego przepisu, tytuł wykonawczy zawiera datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku. W rozpoznawanej sprawie w tytułach wykonawczych z dnia 15 lutego 2017r. o numerach (...) i (...) wierzyciel w rubryce dotyczącej podstawy prawnej braku obowiązku doręczenia upomnienia (część E. poz. 9) wskazał w § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Zgodnie bowiem z ww. przepisem egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu.

Skoro w rozpoznawanej sprawie wysokość należności została określona w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) określającej skarżącemu wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od 5 maja 2016 r. do 6 czerwca 2016 r., to ma zastosowanie § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014r.

Skoro, zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej, w tytule wykonawczym w części E. poz. 9 należy wskazać podstawę prawną braku obowiązku doręczenia upomnienia, zaś w tej części tytułu wierzyciel wpisał rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 października 2014r., to tym samym wskazano wymaganą podstawę prawną.

Jednocześnie wskazać należy, że w pozostałych rubrykach tytułu wykonawczego określono rodzaj należności pieniężnej (składka na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne), podstawę prawną obowiązku – decyzja z dnia (...) oraz kwotę należności pieniężnej. Nadto, w tym tytule wykonawczym, w rubryce "podstawa prawna obowiązku" zaznaczone zostało pole nr 3 - orzeczenie, natomiast w rubryce "identyfikacja podstawy prawnej obowiązku" wskazano oznaczenie numeru stosowanej decyzji organu, w kolejnej zaś rubryce wskazano również dzień wydania tego orzeczenia.

W ocenie Sądu, art. 27 u.p.e.a. wymienia wymogi formalne tytułu wykonawczego, które - co oczywiste - nie są przewidziane same dla siebie, ale w określonym celu. Tym celem jest zagwarantowanie zobowiązanemu, że zostanie wyegzekwowana kwota, do zapłaty której rzeczywiście jest zobowiązany na podstawie decyzji organu. Dlatego, zdaniem Sądu, naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego musi przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania kwoty, która nie obciąża zobowiązanego, by można było zasadnie rozważać instytucję umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dopiero taki brak formalny tytułu wykonawczego, który tę gwarancję istotnie narusza, należy postrzegać w kategorii przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd oceniając ww. tytuły wykonawcze nie stwierdził żadnych nieprawidłowości. Ww. tytuły wykonawcze spełniają wymogi formalne przewidziane przez ustawę.

Podkreslic przy tym należy, że stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. (a więc w zakresie zarzutów podnoszonych przez skarżącego), jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Tym samym - co słusznie zostało podniesione w zaskarżonym postanowieniu - organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. wyrok z dnia 25 sierpnia 2016 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (II FSK 2162/14).

Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia stwierdzić należy, że organy prawidłowo wyjaśniły, iż art. 27 § 3 u.p.e.a. został uchylony przez art. 111 pkt 14 lit. b) ustawy z dnia 11 października 2013 r. (Dz.U.2013.1289) zmieniającej nin. ustawę z dniem 21 listopada 2013 r. Ponadto jak wyżej wyjaśniono w rozpoznawanej sprawie nie było obowiązku doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji administracyjnej.

Sąd oddalił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w Ł. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...] w sprawie odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) określającej skarżącemu wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od 5 maja 2016 r. do 6 czerwca 2016 r.

Stosownie do treści art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Zależność pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania innego ‒ tzw. prejudycjalnego ‒ polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Kwestia wstępna istnieje tylko wtedy, gdy orzeczenie sądu nie może zaistnieć bez uprzedniego rozstrzygnięcia innej sprawy przez organ lub sąd.

Przesłankę zawieszenia należy badać pod kątem celowości, ekonomiki procesowej i sprawiedliwości. Celowość zawieszenia postępowania przez sąd administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem. Kwestią priorytetową jest konieczność rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Zatem przesłanka określona w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zachodzi wówczas, gdy występuje zagadnienie prejudycjalne pozostające w bezpośrednim wniosku z rozpoznawaną sprawą, a sąd nie jest władny samodzielnie tego zagadnienia rozstrzygnąć (por. postanowienie NSA z 16 września 2012 r., sygn. akt II FZ 822/12).

Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną będzie wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi o tym, czy zakwestionowany w skardze akt zgodny jest z prawem materialnym, albo czy przed wydaniem tego aktu nie doszło do takich uchybień formalnych, które mogłyby mieć wpływ na jego treść (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2004 r., sygn. akt I FSK 845/05, Lex nr 212145).

Celowość podjęcia decyzji o zawieszeniu postępowania pozostawiona została ocenie sądu.

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zdaniem sądu w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła kwestia wstępna w opisanym powyżej znaczeniu. Postępowanie, na które powołuje się skarżący, dotyczy wprawdzie decyzji, która była podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, jednak przedmiotem oceny sądu są postanowienia wydane w ramach odrębnego postępowania egzekucyjnego, w którym sąd ocenia zarzuty strony w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Uchylenie zaś decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych będzie stanowić w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania egzekucyjnego, zakończonego zaskarżonym postanowieniem.

Dlatego też odmowa zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w omawianym przypadku ani nie mogła naruszyć art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ani nie mogła mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1715).

B.K.