Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 806/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-10-06 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych w części
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 6 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej, w części przekraczającej kwotę 200 (dwieście) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na decyzje Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] P. L. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Wniosek swój uzasadnił skarżący tym, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, która nie pozwala mu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Zatrudniony jest jedynie na umowę o prace w spółce "A" z wynagrodzeniem wynoszącym 1317 zł.. Przedmiotowa sprawa jest jedną z kilkunastu toczących się przed tutejszym Sądem.

Skarżący oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Na jego majątek składa się nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha (jest to współwłasność), poza tym, nie posiada on żadnego innego majątku. Jego dochód miesięczny stanowi wspomniane wynagrodzenie.

Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że przedłożony przez stronę materiał dowodowy oraz podane przez niego okoliczności faktyczne nie były wystarczające do uwzględnienia złożonego przez niego wniosku.

W sprzeciwie od tego postanowienia pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił temu postanowieniu pominięcie podstawowej kwestii w przedmiotowej sprawie, tj. tego, że uiszczenie opłaty sądowej od skargi byłoby ewidentnie nadmiernym obciążeniem finansowym dla skarżącego i pociągnęłoby za sobą znaczny uszczerbek utrzymania koniecznego. Jest to o tyle istotne, że jednocześnie toczy się przed tutejszym Sądem kilkanaście spraw skarżącego. Zwrócono również uwagę na to, ze w innych sprawach toczących się przed tut. Sadem zwolniono skarżącego w części od uiszczenia wpisu prz zaistnieniu tych samych przesłanek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.).

W zakresie całkowitym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej winno nastąpić wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast częściowe przyznanie prawa pomocy następuje w przypadku, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

W tym miejscu należy podkreślić, że P. L. składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Miesięczne zarobki strony wynoszą 1.317 zł. Sama ta okoliczność powoduje, że powinien on jednak, chociażby częściowo partycypować w kosztach prowadzonego postępowania.

Nie należy tracić z pola widzenia tego, że w skład majątku strony skarżącej wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Nieruchomość ta nie jest obciążona prawami osób trzecich, a grunt ten może przecież stanowić zabezpieczenie dla ewentualnego kredytu lub pożyczki może także przynosić pożytki fizyczne lub prawne.

Nadto w rozpoznawanej sprawie skarżący przedstawiając swoją sytuację finansową ograniczył się jedynie do przywołania takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że ta jest trudna. Pominął natomiast istotne informacje dotyczące stanu cywilnego, podczas gdy z korespondencji sądowej ze skarżącym prowadzonej w aktach o sygn. III SA/Gl 1402/10 ustalono, że pod adresem wskazanym jako adres do korespondencji, tj. ul. [...] w C. (vide: rubryka nr 2.2 formularza), przebywa również jego żona A. S.-L.. Dlatego też referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia podanych we wniosku danych wskazując jednocześnie jakie dokumenty źródłowe należy w tym zakresie nadesłać. Jednakże przedłożona w odpowiedzi na powyższe dokumentacja źródłowa okazała się niepełna. Nie zawierała bowiem odpowiednich dokumentów obrazujących wysokość osiąganych przez żonę skarżącego dochodów z podaniem źródeł, z których te są uzyskiwane. W tej sytuacji brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. W judykaturze ugruntowany został bowiem pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego ii możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej czy pozostawanie w separacji faktycznej (por. postanowienia NSA z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, LEX nr 612561, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113/09, LEX nr 546385, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125/09, LEX nr 574754, z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 243/09, LEX nr 554620, z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 336/09, LEX nr 554656, z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08, LEX nr 565693 oraz z dnia 7 czerwca 2011 r. sygn. akt II FZ 272/11 – niepubl.). Wobec powyższego podniesione przez skarżącego okoliczności jakoby z uwagi na fakt odrębnego zamieszkiwania nie był w stanie przedłożyć dokumentów finansowych dotyczących jego małżonki (vide: treść pisma procesowego z dnia 25 sierpnia 2011 r.), nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że z informacji znanych rozpoznającemu sprawę z urzędu (vide: akta o sygn. III SA/Gl 1693/10) do 12 czerwca 2011 r. wspólnie z nią zamieszkiwał i zarządzał wspólnym majątkiem (vide: polecenie przelewu dokonane z konta żony tytułem należnego wpisu od skargi k-39), a nadto posiadał też wspólne konto bankowe (vide: wyciąg za kwiecień 2011 r.). Ta pokrywała też koszty jego mieszkania. Dlatego też niezbędne było poznanie źródeł i wysokości jej dochodu, należących do niej nieruchomości oraz przedmiotów wartościowych, jako że tylko na tej podstawie można w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ocenić na ile małżonka będzie w stanie pomóc skarżącemu biorąc pod uwagę ilość spraw zawisłych w tut. Sądzie. Z uwagi jednak na fakt, iż skarżący uchylił się od podania powyższych danych, nawet w sposób przybliżony, jego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Podobnie fakt, iż korzysta z użyczonego mu przez dzieci mieszkania ma istotne znaczenie w sprawie, albowiem obowiązek wzajemnego wspierania się i alimentacji dotyczy nie tylko małżonków ale i dzieci (por.: art. 23, 27, 87 i 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.). Dlatego też możliwość pozyskania przy pomocy rodziny środków na opłacenie kosztów postępowania musi zostać uwzględniona przy ocenie sytuacji finansowej strony skarżącej (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II FZ 146/08, LEX nr 527887). Należy bowiem oczekiwać, iż niezbędnej pomocy i wsparcia wnioskodawca poszukiwać będzie w pierwszej kolejności u członków swojej najbliższej rodziny. Trudno przecież wymagać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy chcą i mogą im pomóc. Tym bardziej, że nie wykazano w żaden sposób jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Wręcz przeciwnie fakt posiadania przez dzieci kilku nieruchomości, z których tylko jedna służy zaspokojeniu ich potrzeb mieszkaniowych wskazuje, iż skarżący winien we własnym zakresie poczynić niezbędne starania celem pozyskania stosownych środków na opłacenie kosztów sądowych. Co więcej ma jeszcze własny gabinet [...], który stanowić może źródło dodatkowego dochodu.

Należy jednak uwzględnić to, że uiszczenie przez stronę wpisu sądowego od skargi w pełnej wysokości rzeczywiście byłoby dla niego nadmiernym obciążeniem finansowym i pociągnęłoby za sobą dla niego znaczny uszczerbek utrzymania koniecznego. Jednak należy stwierdzić, że przesłanka zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. W ocenie sadu skarżący jest w stanie uiścić każdorazowo opłatę w wysokości 200 zł.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.