Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 366/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2 i art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art.344 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 3 par. 1, arty. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca) Sędziowie : Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. z 2000 r. Dz. U. nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwana dalej k.p.a., i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. z 2006 r. Dz. U. nr 139, poz. 993 ze zm.) - zwana dalej ustawą, Wojewoda D. - po rozpatrzeniu odwołania A. K. – zwanej dalej skarżącą, od decyzji Burmistrza O. Ś. z dnia [...] 2012 r. nr [...[ orzekającej o wymeldowaniu skarżącej z miejsca pobytu stałego w lokalu, przy ul. [...] w O. Ś.- utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że postępowanie w sprawie wymeldowania A. K. wraz z małoletnią córką M. K. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w O. Ś., w trybie art. 15 ust. 2 ustawy wszczęte zostało przez Burmistrza O. Ś. w dniu [...] 2011 r. Fakt niezamieszkiwania przez skarżącą w spornym lokalu wskazany został przez byłego męża skarżącej P. K. – zwanego dalej uczestnikiem, który wskazał, że skarżąca wraz z córką opuściła miejsce stałego zameldowania w dniu [...] czerwca 2010 r., po niesłusznym oskarżeniu go o znęcanie się fizyczne. Dodał, że obecnie skarżąca przebywa u swoich rodziców, w miejscowości S. przy ul. [...]. Ponadto w okresie od czerwca 2010 r. do listopada 2010 r. skarżąca miała wywieźć ze wskazanej nieruchomości wszystkie rzeczy osobiste, jak również nadać nowemu miejscu pobytu miano adresu korespondencyjnego. Uczestnik podniósł również, że córka skarżącej od września 2010 r. uczęszcza do Szkoły Podstawowej w S. Do akt sprawy uczestnik przedłożył kopię wyroku Sądu Rejonowego w T. II Wydział Karny, mocą którego uczestnik został uznany za winnego przestępstwa znieważania skarżącej słowami wulgarnymi, tj. o czyn z art. 216 § 1 Kodeksu karnego. Natomiast uczestnik został uniewinniony od zarzutu znęcania się fizycznego i psychicznego nad skarżącą – art. 207 § 1 Kodeksu karnego. Z uzasadnienia wyroku wynika ponadto, że podniesione przez skarżącą okoliczności znęcania się fizycznego nad nią przez uczestnika w całości zostały zanegowane.

W dniu [...] 2011 r. uczestnik złożył zeznania do protokołu. Podniósł wówczas, że skarżąca oznajmiła mu, że nie wróci do wskazanego mieszkania w O. Ś., ale zależy jej na podziale nieruchomości lub zamianie spornego mieszkania na dwa mniejsze.

W trakcie postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji oświadczenie do protokołu złożyła M. C. stwierdzając, że skarżąca wraz z córką dobrowolnie opuściły przedmiotowy lokal. Jak dodała, była obecna na sprawie rozwodowej stron, gdzie poruszano kwestie zamieszkiwania pod danym adresem. Z relacji sąsiadki wynika ze skarżąca opuściła miejsce zameldowania jeszcze przed rozwodem, a później sukcesywnie zabierała rzeczy z mieszkania. W tym też dniu zeznanie złożyła Z. Z., która również potwierdziła dobrowolny charakter opuszczenia przez skarżącą rzeczonej nieruchomości.

W dniu [...] 2011 r. organ I instancji przesłuchał skarżącą, która zeznała że, miejsce zameldowania opuściła pod przymusem, z uwagi na znęcanie się psychiczne i fizycznie nad nią przez uczestnika. Dodała, że nie jest prawdą, że zabrała wszystkie rzeczy osobiste, bowiem w mieszkaniu pozostała odzież zimowa i część odzieży letniej oraz kosmetyki. Potwierdziła, że przebywa u rodziców w lokalu przy ul. [...] w miejscowości S., gdzie jej córka uczęszcza do szkoły podstawowej. Dodała, że nie zamierza wymeldować się z przedmiotowego lokalu, gdyż nosi się z zamiarem powrotu. Do dnia 21 czerwca 2011 r. była w posiadaniu kluczy do przedmiotowego lokalu, lecz syn stron P. K. przebywając u niej, wykradł klucze do mieszkania, by następnie uczestnik mógł wymienić zamki. Dodała, że z uwagi na wymianę zamków w drzwiach wejściowych doszło do interwencji Policji.

Pismem z dnia 21 grudnia 2011 r. uczestnik cofnął wniosek o wymeldowanie córki – M. K. z przedmiotowego lokalu, wskazując, że córka stron przebywa w tym lokalu, w co drugi weekend w każdym miesiącu. Wyjaśnił, że nadal podtrzymuje swój wniosek w sprawie wymeldowania skarżącej, podnosząc, że nie mieszka w tym lokalu od ponad 1,5 roku. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] Burmistrz O. Ś. umorzył postępowanie w sprawie wymeldowania córki stron – M. K. z miejsca pobytu stałego.

Następnie w dniu [...] grudnia 2011 r. do organu I instancji wpłynęło pismo lokatorów nieruchomości położonej w O. Ś., przy ul. [...], w którym zwrócili się z prośbą o pozytywne rozpatrzenie wniosku uczestnika w sprawie wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego we wskazanym lokalu. Wskazali, że skarżąca nie mieszka pod tym adresem od 1,5 roku, co więcej nie jest zainteresowana sprawami dotyczącymi sprzedaży mieszkań, co utrudnia im dokonywanie stosownych działań.

Organ l instancji wskazał, że przeprowadził oględziny spornej nieruchomości, które wykazały, że w mieszkaniu nie ma żadnych rzeczy należących do skarżącej.

W dniu [...] stycznia 2012 r. do protokołu przesłuchano P. K., który zeznał, że skarżąca dobrowolnie wyprowadziła się z mieszkania i zabrała wszystkie rzeczy osobiste.

Pismem z dnia 20 stycznia 2012 r. skarżąca zwróciła się do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z wnioskiem o przywrócenie naruszonego posiadania.

Decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] Burmistrz O. Ś. orzekł o wymeldowaniu skarżącej z miejsca pobytu stałego w lokalu, przy ul. [...] w O. Ś.

Po rozpatrzeniu odwołania, złożonego przez skarżącą, organ II instancji ustalił, co następuje.

W sprawie o wymeldowanie obowiązkiem organów jest ustalenie, istnienia bądź nieistnienia przesłanek do wymeldowania określonych w art. 15 ust. 2 ustawy. Wynika on z zasady dążenia do prawdy obiektywnej zapisanej w art. 7 k.p.a. nakazującym organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Przepisem gwarantującym realizację tej zasady jest art. 77 ust. 1 k.p.a., który nakłada na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz art. 80 k.p.a., który z kolei obliguje organ do dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego (wyrok WSA z dnia 14 stycznia 2009 r., nr II SA/Sz 788/08).

Organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

W pojęciu "miejsca pobytu" zawarty jest zarówno element fizyczny polegający na faktycznym przebywaniu w określonym miejscu, jak i element psychiczny, który polega na zamiarze określonego zachowania. Stosownie bowiem do treści art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Sam zamiar stałego pobytu w określonym miejscu nie stanowi jednak o zamieszkiwaniu tam osoby. Miejsce, w którym osoba ma zamiar stale zamieszkiwać stanowić powinno centrum jej życiowej działalności. Muszą, zatem istnieć obiektywne okoliczności faktyczne umożliwiające zrealizowanie tego zamiaru poprzez rzeczywiste przebywanie w tym miejscu. Zameldowanie na pobyt stały w oznaczonej miejscowości pod wskazanym adresem ma odpowiadać faktycznemu przebywaniu osoby w oznaczonym miejscu. W ten sposób zameldowanie spełnia funkcję ewidencyjną, gdyż potwierdza przebywanie osoby pod oznaczonym adresem. Z faktu, że zameldowanie ma tylko walor ewidencyjny wynika, że organy meldunkowe są zobowiązane utrzymywać ewidencję w stanie, który odpowiada rzeczywistości. Konsekwencją takiego rozumienia ewidencji ludności i zameldowania jako potwierdzenia danych ewidencyjnych jest również to, że organy mają obowiązek wymeldowania z pobytu stałego każdego, kto z jakichkolwiek powodów nie przebywa w miejscu zameldowania przez czas określony w art. 15 ust. 2 ustawy. Koniecznym i wystarczającym warunkiem wymeldowania z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie lokalu.

Organ odwoławczy wskazał, że w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. sygn. akt V SA 2323/02, Lex nr 159183, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 302/05, Lex nr 159183, wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 561/05, Lex nr 194344). O opuszczeniu miejsca stałego pobytu w rozumieniu powołanego art. 15 ust. 2 ustawy można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, kiedy osoba dobrowolnie wyprowadziła się z lokalu jak też w sytuacji, kiedy dochodzi do wyprowadzenia się z lokalu bez woli osoby, jednak nie podejmuje ona prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania (wyrok NSA z 10 lutego 2010 r. II OSK 281/09, LEX nr 597521, wyrok WSA we Wrocławiu z 16 grudnia 2009 r. IV SA/Wr 512/09, LEX nr 583460). Istotnie nie może być uznane za dobrowolne opuszczenie lokalu, takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, ale tylko pod warunkiem, że strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3078/00, Lex nr 78937, wyrok WSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. II SA/Bd 1251/11).

Organ odwoławczy wskazał, że należy mieć oczywiście na uwadze, że o ocenie charakteru pobytu, czy też opuszczenia lokalu decyduje nie tyle werbalna treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Samo jedynie wyrażenie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, bez jednoczesnego zobiektywizowania tej woli i przejawienia jej przez wykorzystanie instytucji prawnych umożliwiających dopuszczenie do współposiadania lokalu, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Nieskorzystanie z prawnych środków umożliwiających powrót do lokalu czy uzyskania kluczy powoduje, że brak jest podstaw prawych do utrzymywania fikcji meldunkowej. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany według kryteriów obiektywnych (wyrok WSA z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 99/10).

Odnosząc się z kolei do kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu, organ odwoławczy podkreślił, że jedynie skuteczne skorzystanie z tych środków może skutkować odmową wymeldowania. Na równi bowiem z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się sytuację, w której wprawdzie opuszczenie mieszkania następuje pod przymusem lub w wyniku bezprawnego usunięcia, niemniej jednak dana osoba nie korzysta ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu w postaci powództwa

cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania.

Organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżąca opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały w 2010 r. Fakt ten potwierdziły zarówno zeznania świadków, jak i oświadczenia składane przez samą skarżącą. Kwestią do ustalenia stało się więc, czy opuszczenie spornej nieruchomości nastąpiło w sposób trwały i dobrowolny. Oceniając fakty, organ odwoławczy zwrócił uwagę na kilka zasadniczych kwestii. Wskazał, że skarżąca podnosi, że mieszkanie opuściła niedobrowolnie, pod przymusem ze strony uczestnika. Podniosła, że zgłaszała na policję fakt uniemożliwiania jej powrotu pod wskazany adres, co więcej, w dniu 20 stycznia 2012 r. wystąpiła do Sądu Rejonowego z pozwem o ochronę naruszonego posiadania. W ocenie organu odwoławczego niedobrowolność podnoszona przez skarżącą nie ma faktycznego uzasadnienia. Skoro bowiem opuściła lokal już w 2010 r. dlaczego tak długi okres czasu czekała ze złożeniem pozwu do Sądu. Ponadto, skoro, jak twierdzi w jej mieszkaniu pozostały jej rzeczy osobiste, dlaczego tuż po wyprowadzce nie była zainteresowana ich odpowiednim zabezpieczeniem. Dalej organ odwoławczy zwrócił uwagę, że kluczowy podnoszony przez skarżącą argument, jakoby uczestnik miał się znęcać nad nią fizycznie, również został zanegowany, bowiem z uzasadnienia wyroku z dnia [...] 2010 r. bezsprzecznie wynika, że odstąpiono od uznania winy uczestnika, z uwagi na zachowanie samej skarżącej.

Organ odwoławczy wskazał, że dla oceny przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu istotny jest czas, w jakim zostało wytoczone powództwo posesoryjne. Jeżeli bowiem dana osoba, pomimo usunięcia jej z lokalu wbrew jej woli, przez długi okres czasu nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia jej posiadania tego lokalu, świadczyć to może o opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wystąpiła z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania, ale uczyniła to dopiero po upływie ponad roku od chwili opuszczenia lokalu. Ochrona posiadania jako stanu faktycznego jest krótkotrwała, gdyż roszczenie posesoryjne ograniczone jest terminem zawitym i wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili dokonania naruszenia (art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego). Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego powinien być oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet bowiem jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta, wbrew jej woli, ale nie podejmie we właściwym czasie przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji meldunkowej, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności (wyrok NSA z dnia 21 listopada 2008r. sygn. akt II OSK 1426/07 - Lex nr 489261, wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 października 2008r. sygn. akt III SA/Lu 174/08 - Lex nr 518467, wyrok WSA w Opolu z dnia 17 lipca 2008r. sygn. akt II SA/Op 173/08 - Lex nr 563035, wyrok WSA z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. III SA/Łd 230/10).

Organ odwoławczy odnosząc się natomiast do tymczasowego charakteru pobytu skarżącej w lokalu przy ul. [...] w miejscowości S., wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Jak wskazuje powyższe ustawodawca przewidział sytuacje, w których osoba zmuszona jest tymczasowo opuścić miejsce stałego zameldowania, lecz nie utraciła zamiaru dalszego w nim zamieszkiwania w przyszłości. Zdaniem organu odwoławczego zameldowanie się przez skarżącą na pobyt czasowy w miejscu aktualnego pobytu zaświadczyłoby o chęci powrotu do miejsca dotychczasowego pobytu, jak również byłoby potwierdzeniem dopełnienia nałożonych przepisami obowiązków meldunkowych. Deklarowany, tymczasowy charakter pobytu skarżącej we wskazanym lokalu budzi wątpliwości z kilku przyczyn. Po pierwsze, niemożliwym jest do uznania, że od czasu opuszczenia nieruchomości przez skarżącą nadal przechowywałaby rzeczy codziennego użytku w miejscu zameldowania na pobyt stały. Oznacza to, że nawet przyjmując, że niektóre rzeczy skarżącej zostały przez uczestnika wyniesione nie można uznać, ze były to rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania. Skoro dopiero ponad rok po wyprowadzeniu się skarżąca wniosła pozew o ochronę naruszonego posiadania, należy domniemać, że rzeczy pozostawione w lokalu nie stanowiły dla skarżącej większej wartości, a przynajmniej nie były niezastąpione. Po wtóre, w momencie wyprowadzenia się pod nowy adres zamieszkania, właśnie w jego okolicy skarżąca zapisała córkę do szkoły podstawowej. Działanie to również podkreśla właściwy charakter nowego miejsca pobytu.

Organ odwoławczy wskazał, że z orzecznictwa sądowo-administracyjnego, a przede wszystkim z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 wynika, że ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, zaś czynność meldunkowa nie posiada żadnego związku z prawem do lokalu. Zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania, bądź nieprzebywania w lokalu winno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, natomiast podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu, a opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny (wyrok NSA z 1 lipca 2008 r. sygn. akt OSK 739/07, wyrok NSA z 3 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 485/08, wyrok z 25 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 402/08, wyrok NSA z 14 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1189/07). Ewidencja ma stanowić urzędowy rejestr potwierdzający stan faktyczny pobytu w określonym lokalu, a nie stan prawny. Kwestie praw do lokalu mają co do zasady charakter cywilnoprawny i do ich rozstrzygania kompetentne są wyłącznie sądy powszechne, a nie organy administracji publicznej orzekające w sprawach meldunkowych. Dodać wypada również, że sprawy meldunkowe należące do kategorii zagadnień ze sfery prawa administracyjnego służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie mają wobec tego żadnego związku z ustaleniem uprawnień (prawa) do lokalu, czy też ewentualnymi roszczeniami byłych małżonków.

Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że skarżąca opuściła miejsce stałego zameldowania w sposób trwały i dobrowolny, w związku z czym należało wydać przedmiotową decyzję. Zdaniem organu II instancji nie można uznać wyjaśnień skarżącej, że do opuszczenia lokalu doszło pod wpływem przymusu oraz że zamierza pod wskazany adres powrócić w przyszłości. Materiał dowodowy wskazuje, że skarżąca nie podjęła żadnych skutecznych prób umożliwienia jej ponownego zamieszkania w lokalu, a zarzut wobec uczestnika dotyczący znęcania się został odpowiednio zanegowany już w postępowaniu przed Sądem Rejonowym. Co więcej, opuszczając miejsce pobytu stałego skarżąca zabrała wszystkie rzeczy osobiste, a w okolicy nowego miejsca zamieszkania zapisała córkę do szkoły. Dodać można, że pozew o ochronę naruszonego posiadania złożyła po upływie ponad roku, od momentu opuszczenia nieruchomości. O fakcie dobrowolnego opuszczenia zaświadczają również zeznania powołanych w sprawie świadków.

Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca załączyła do odwołania kserokopię decyzji organu odwoławczego z dnia [....] 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza O. Ś. z dnia [...] 2011 r. odmawiającą wymeldowania ze wskazanego miejsca pobytu stałego. Organ II instancji zatem wyjaśnił, że poprzednio prowadzone postępowanie opierało się na innych dowodach, aniżeli obecne. Dodał, że rozstrzygnięcie w konkretnej sprawie zawsze poprzedzone jest zgromadzeniem materiału dowodowego, który uzasadnia wydanie decyzji w sprawie. W poprzednio prowadzonej sprawie organy administracji nie dysponowały dowodami, które w trakcie obecnego postępowania już były im znane.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi wywiedzionej przez pełnomocnika skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł, że wbrew stanowisku organów obu instancji skarżąca nie opuściła przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny i trwały.

Wskazał, że w sprawie błędne jest przyjęcie, że opuszczenie lokalu mieszkalnego przez skarżącą nosi cechy dobrowolności, bowiem w związku z coraz ostrzejszymi przypadkami agresji słownej i znęcania się psychicznego nad skarżącą przez byłego męża – uczestnika postępowania, zmuszona była opuścić przedmiotowy lokal mieszkalny, ponieważ taka sytuacja nie tylko w sposób negatywny wpływała na kondycję psychiczną skarżącej, ale przede wszystkim wywoływała obawy o bezpieczeństwo własne oraz córki. Dodał, że agresywne zachowania uczestnika potwierdza wyrok Sądu Rejonowego w T., II Wydział Karny z dnia [...] 2010 r. sygn. akt [...], którym został on skazany za znieważanie słowami wulgarnymi skarżącej. Pełnomocnik skarżącej powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym "z brakiem dobrowolności opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy mamy do czynienia wówczas, gdy w wyniku z reguły bezprawnych działań osób trzecich dana osoba nie przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana" (wyrok NSA z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 521/06, LEX nr 338851). Dodał, że w innym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "przymusowe opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną nie może stanowić przesłanki wymeldowania jedynie wówczas, gdy było wynikiem bezprawnych działań innych osób" (wyrok NSA z 18 września 2009 r., II OSK 1396/08, LEX nr 59724). Dodał, że takie stanowisko znajduje potwierdzenie w piśmie z dnia 19 października 2010 r. Komisariatu Policji w O. Ś., które potwierdza, że skarżąca opuściła miejsce dotychczasowego pobytu w związku ze znęcaniem się przez uczestnika nad nią i jej małoletnią córką. W tych okolicznościach nie można dziwić się skarżącej, że opuściła mieszkanie zajmowane z byłym mężem, bowiem warunki tam panujące w zasadzie wyłączały jej i córce możliwość prowadzenia normalnej i ustabilizowanej egzystencji. Bezspornym pozostaje, że chciała ona w ten sposób uniknąć agresywnych zachowań uczestnika.

Pełnomocnik skarżącej dodał, że brak stwierdzenia wyrokiem sądowym faktu znęcania się fizycznego nad skarżącą, nie może stanowić argumentu podkreślającego przyjęte przez organ stanowisko wskazujące dobrowolność opuszczenia lokalu mieszkalnego, a taka tendencja wyraźnie zarysowuje się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie można bowiem wymagać od skarżącej, żeby na opuszczenie lokalu zajmowanego z byłym mężem zdecydowała się dopiero po dopuszczeniu się przez niego przemocy fizycznej.

Pełnomocnik skarżącej wskazał, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynika, że nie ma charakteru dobrowolnego opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli podjęła ona przewidziane prawem środki w celu obrony swoich praw do przebywania w tym lokalu albo jeżeli fakt zmuszania do opuszczania lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony postępowaniem karnym (wyrok NSA z 22 sierpnia 2000 r. sygn. akt V SA 108/00, Lex nr 49954). Podkreślił, że w dniu 20 stycznia 2012 r. skarżąca wystąpiła z pozwem o ochronę naruszonego posiadania. Nadto już wcześniej zgłaszała na policję fakt uniemożliwienia jej powrotu do wskazanej nieruchomości. Nie można więc czynić skarżącej zarzutu, że nie próbowała wykorzystać dostępnych jej środków prawnych w celu obrony przysługujących jej praw.

Podkreślił, że zasadnicze znaczenie ma fakt wystąpienia przez skarżącą z roszczeniem o przywrócenie naruszonego posiadania, co w niniejszej sprawie oznacza zamiar powrotu do spornej nieruchomości. Ocena, czy okres czasu jaki upłynął od chwili opuszczenia lokalu do wystąpienia z roszczeniem jest długi nie ma charakteru bezwzględnego i zawsze winna być dokonywana w oparciu o dokładną analizę zaistniałych okoliczności. Powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że samo "przebywanie przez stronę postępowania w innym lokalu nie świadczy o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego" (wyrok WSA z 20 maja 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 172/09, LEX nr 562870). O zamiarze trwałego opuszczenia lokalu można mówić dopiero wówczas, gdy strona opuszcza go z zamiarem przeniesienia centrum swoich interesów życiowych w inne miejsce (wyrok WSA z 16 grudnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 1417/08, LEX nr 555261). Tymczasem skarżąca nigdy nie zamierzała uczynić swoim ośrodkiem życiowym miejscowości, w której leży nieruchomość należąca do jej rodziców, w której, jak sama twierdzi, jest bardzo mało miejsca dla niej i dla córki, a przede wszystkim do której wprowadziła się będąc zmuszona do opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania. Nie można więc czynić jej zarzutu ewentualnego braku woli powrotu w dotychczasowe miejsce zameldowania. Jak podkreśla orzecznictwo sądów administracyjnych, "sama wola określonej osoby dalszego zamieszkiwania w lokalu, niezależnie od okoliczności faktycznych czy prawnych, stanowi bezwzględną przeszkodę dla konstatacji, iż nastąpiło opuszczenie lokalu, nawet pomimo obiektywnego trwałego braku możliwości z niego korzystania" (wyrok WSA z dnia 10 stycznia 2011, sygn. akt IV SA/Wa 2172/10, LEX nr 704822). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest przebywanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Elementy te - tj. fizyczne przebywanie jak i zamiar opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu - muszą przy tym wystąpić łącznie. Skarżąca zaś niejednokrotnie podkreślała, że pragnie powrócić do wskazanej nieruchomości, a tym samym nie można przypisać jej zamiaru stałego zamieszkiwania w nieruchomości położonej w miejscowości S. W tym celu wystąpiła z roszczeniem posesoryjnym, jak też zgłaszała na policję fakt uniemożliwienia jej powrotu do rzeczonego lokalu. Nadto wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, fakt pozostawienia przez skarżącą już po przeprowadzce rzeczy osobistych w mieszkaniu zdecydowanie potwierdza okoliczność, że zamierzała do tego mieszkania powrócić, a jego opuszczenie traktowała jako tymczasowe. Skarżąca nie zamierzała zrywać związków łączących ją z dotychczasowym lokalem, co jest elementem konstytutywnym oceny opuszczenia jako "dobrowolnego" (wyrok WSA z 30 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1524/09, LEX nr 589451). Jednak ze względu na niemożność spokojnego współżycia z uczestnikiem, który nawet po opuszczeniu przez skarżącą mieszkania nękał ją telefonicznie oraz wyzywał przy każdej możliwej okazji (przede wszystkim w trakcie widzeń z córką) stopniowo zaczęła te rzeczy wynosić. Przy czym fakt ten nie może również być traktowany jako świadczący o tym, jakoby opuściła ona przedmiotowy lokal z trwałym zamiarem. Jako przedmioty użytku osobistego, były one skarżącej niezbędne do codziennego funkcjonowania, a nie można przecież wymagać, ażeby dokonywała ona ponownego zakupu takich przedmiotów. Jeszcze bardziej wątpliwy jest argument zawarty w uzasadnieniu decyzji, iż o zamiarze trwałego opuszczenia przedmiotowego lokalu i uczynienia swoim ośrodkiem życiowym miejscowości S. świadczy zapisanie córki przez skarżącą do miejscowej szkoły podstawowej. Zapisanie dziecka do szkoły w pobliżu miejsca zamieszkania opiekującego się nim rodzica jest zjawiskiem powszechnym, oszczędza dziecku dodatkowych trudności związanych z długimi dojazdami do innych placówek edukacyjnych i umożliwia sprawowanie stałej nad nim pieczy. Nadto nie można w kategoriach okoliczności świadczących o trwałości opuszczenia lokalu mieszkalnego traktować również faktu, że skarżąca, jak sama wyjaśniła, uiszcza odpowiednią część opłat tytułem utrzymania zajmowanego uprzednio lokalu.

Pełnomocnik skarżącej podważył wiarygodności świadków - lokatorów, którzy chcieli dokonać wykupu lokali, wskazując, że są oni zainteresowani pozbawieniem skarżącej praw do lokalu. Jego zdaniem, nie jest zaskoczeniem, że treść ich zeznań nie jest korzystna dla skarżącej. Wyjaśnił, że ze względu na swoją sytuację, skarżąca nie chciała podejmować decyzji o wykupieniu przysługującego jej lokalu - tym samym uniemożliwiając dokonanie takiego wykupu innym mieszkańcom nieruchomości. Dodał również, że wątpliwości budzi okoliczność, iż świadkowie ci są bardzo dobrze zorientowani w realiach współżycia małżeńskiego, jak i stosunków pomiędzy stronami po orzeczeniu rozwodu, pomimo, że skarżąca oraz jej były mąż nie utrzymywali z nimi szczególnie zażyłych kontaktów. Musieli oni zatem wykazywać szczególnie wzmożoną i ciągłą czujność, skoro mieli możliwość systematycznego obserwowania skarżącej udającej się do spornego mieszkania, czy też kategorycznego stwierdzenia, co jest z tego mieszkania wynoszone. Tym bardziej, iż mało prawdopodobnym jest, by skarżąca wynosiła przedmioty osobistego użytku w sposób umożliwiający szczegółowe zapoznanie się z zawartością pakunków. W tym miejscu dodał, że skarżąca, pomimo swojej sytuacji, mając na względzie interes pozostałych mieszkańców, na dzień sporządzenia mniejszej skargi złożyła oświadczenie o zamiarze wykupu przedmiotowego lokalu mieszkalnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Natomiast w odpowiedzi na skargę uczestnik postępowania wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Wskazał, że organy administracyjne prawidłowo przeprowadziły ustalenia w sprawie, z których wynika, że skarżąca uznaje za swoje miejsce stałego pobytu miejscowość S., przy ul. [...], w której stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, przyjmuje i nadaje korespondencję etc. Te okoliczności świadczą, że skarżąca opuściła w czerwcu 2010 r. lokal położony w O. Ś. przy ul. [...] i że opuszczenie to ma charakter trwały (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 269/10).

W przekonaniu uczestnika postępowania dokonana przez organy obu instancji ocena zgromadzonego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, co do faktu niezamieszkiwania skarżącej na stałe w spornym lokalu oraz dobrowolności opuszczenia tego lokalu jest prawidłowa. Trafnie argumentują organy, że dowody z przesłuchań świadków, protokół z przeprowadzonej wizji lokalnej oraz pozostałe dokumenty, jak również wyjaśnienia złożone przez samą skarżącą, jak również jej dotychczasowe postępowanie, w szczególności całkowita bierność w podjęciu prób powrotu do spornego lokalu, potwierdzają, że zasadnym i zgodnym z przepisami prawa było dokonanie wymeldowania skarżącej z miejsca stałego pobytu.

Uczestnik w całości zaprzecza, że utrudniał skarżącej zamieszkiwanie w spornym lokalu. Wszystkie okoliczności podane przez skarżącą w skardze, w szczególności rzekome dopuszczanie się przez uczestnika znęcania się fizycznego i psychicznego nad nią, są nieprawdziwe, co potwierdzają: prawomocny wyrok Sądu Okręgowego we W. Wydział XIII Cywilny - Rodzinny z dnia [...] 2010 r., w sprawie o sygn. akt [...], w którym rozwiązane zostało małżeństwo stron z winy obu stron oraz prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w T. Wydział II Karny z dnia [...] 2010 r., w sprawie o sygn. akt [...], w którym uczestnik uniewinniony został od zarzutu znęcania się nad skarżącą.

Zdaniem uczestnika postępowania zeznania świadków, jak również przeprowadzona wizja lokalna w miejscu zameldowania stron w dniu [...] 2012 r. wykazała, że w pomieszczeniach, które zostały przyznane skarżącej do korzystania w wyroku rozwodowym, nie znajdują się żadne jej rzeczy osobiste. Dodał, że komisja, w trakcie przeprowadzania wizji, namawiała skarżącą do podjęcia choćby próby ponownego zamieszkania w lokalu, jednakże wówczas wskazała, że nie widzi takiej możliwości, z uwagi na "brak odpowiednich warunków" w tym lokalu. Dodał, że do chwili obecnej skarżąca nie podjęła żadnej próby powrotu do domu, jak również nigdy nie skontaktowała się z uczestnikiem w celu wyrobienia kluczy do przedmiotowego lokalu. Skarżąca w trakcie dwóch lat od opuszczenia domu mieszka w miejscowości S. i tam znajduje się jej centrum życiowe.

Dodał, że do chwili zgubienia przez syna stron kluczy do mieszkania, skarżąca cały czas miała dostęp do mieszkania, ale nigdy w nim nie przebywała, poza tymi sytuacjami, w których przyjeżdżała zabrać pozostałe w nim przedmioty. Dodał, że taka sytuacja ma miejsce do chwili obecnej. Uczestnik wskazał, że minęły już prawie dwa lata od opuszczenia przez skarżącą mieszkania. Wskazał, że w przedmiotowym mieszkaniu nie znajdują się żadne rzeczy czy przedmioty do niej należące. Podniósł, że skarżąca nie przedsięwzięła żadnych środków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu. W szczególności, przez okres dwóch lat nie podjęła żadnej próby wprowadzenia się do mieszkania oraz pomimo zapowiedzi, nie wniosła w ustawowym terminie powództwa posesoryjnego na podstawie art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego (pozew został złożony 1,5 roku po opuszczeniu lokalu, a zatem roszczenie skarżącej jest przedawnione).

W tej sytuacji, zdaniem uczestnika, nie można podważyć zasadności wymeldowania skarżącej z mieszkania. W przedstawionych okolicznościach, słusznie organy administracji obu instancji uznały, że opuszczenie mieszkania przez skarżącą miało charakter dobrowolny i posiada cechy trwałości. Tym samym nie sposób uznać za trafny zarzutu niewłaściwej wykładni i zastosowania art. 6 ust. 1 i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - zwana dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. z 2006 r. Dz. U. nr 139, poz. 993 ze zm.).

Stosownie do treści art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy czym przez pojęcie "pobytu stałego" należy rozumieć zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, o czym stanowi art. 6 ust. 1 ustawy. Dla zaistnienia przesłanek pobytu stałego konieczne jest zatem fizyczne przebywanie osoby w miejscu pobytu stałego i skupienie tam centrum życiowego.

Na tle brzmienia cytowanej normy prawnej należy jednocześnie nadmienić, że źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Nie ma przy tym znaczenia to, czy strona posiadała, czy też nadal posiada uprawnienie do przebywania w tym miejscu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., sygn. akt V SA 3089/03, LEX nr 16072; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02, LEX nr 159189).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona w wypadku, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Należy przy tym podkreślić, iż tak rozumianym opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Przedstawiony w ten sposób zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być jednakże oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie treści ujętych w oświadczeniach zainteresowanej osoby (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 133/06, LEX 327831).

O opuszczeniu miejsca stałego pobytu w rozumieniu powołanego art. 15 ust. 2 ustawy można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, kiedy osoba dobrowolnie wyprowadziła się z lokalu, jak też w sytuacji, kiedy dochodzi do wyprowadzenia się z lokalu bez woli osoby, jednak nie podejmuje ona prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania (wyrok NSA z 10 lutego 2010 r. II OSK 281/09, LEX nr 597521, wyrok WSA we Wrocławiu z 16 grudnia 2009 r. IV SA/Wr 512/09, LEX nr 583460). Istotnie nie może być uznane za dobrowolne opuszczenie lokalu, takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, ale tylko pod warunkiem, że strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3078/00, Lex nr 78937, wyrok WSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. II SA/Bd 1251/11, Lex nr 1107602).

Jednocześnie nurt orzeczniczy, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie prezentuje pogląd, że wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego powinien być oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet bowiem jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta, wbrew jej woli, ale nie podejmie we właściwym czasie przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji meldunkowej, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2005 r. sygn. II OSK 127/99, LEX nr 201427; z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3078/00, LEX nr 78937; z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. V SA 1424/99, LEX nr 79243).

Biorąc pod uwagę powyższe, rozpoznanie sprawy wymeldowania skarżącej wymagało ustalenia przez organy administracyjne obu instancji, czy skarżąca opuściła miejsce dotychczasowego pobytu i czy opuszczenie to miało w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy charakter trwały i dobrowolny. Wskazać należy, że ustalenia powyższe winny były zostać poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i 3 k.p.a. decyzja organu powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne.

Odnosząc wskazane reguły procesowe do rozpatrywanej sprawy Sąd przyjął, że organy meldunkowe wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, który następnie oceniony został w granicach prawem przewidzianej swobody, co w efekcie doprowadziło do prawidłowych ustaleń stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji. Opierając się na prawidłowo dokonanych ustaleniach uznać należało spełnienie wymaganej prawem przesłanki do wymeldowania skarżącej z miejsca stałego zameldowania - w postaci niewątpliwego ustania jej pobytu w przedmiotowym lokalu. Zresztą sam fakt opuszczenia lokalu nie był przez skarżącą kwestionowany. Kwestią sporną było natomiast ustalenie, czy opuszczenie przez skarżącą lokalu miało charakter dobrowolny i trwały.

Z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżąca opuściła miejsce stałego zameldowania przy ul. [...] w O. Ś., w którym nie przebywa od dnia 25 czerwca 2010 r. Obecnie skarżąca mieszka u swoich rodziców, w miejscowości S., przy ul. [...], gdzie jej córka uczęszcza do szkoły podstawowej. Skarżąca nie zamierza wymeldować się z przedmiotowego lokalu, gdyż nosi się z zamiarem powrotu. Do dnia [...] czerwca 2011 r. była w posiadaniu kluczy do przedmiotowego lokalu. Zdaniem skarżącej, nie opuściła przedmiotowego lokalu w O. Ś. w sposób trwały oraz podnosiła, że opuszczenie przez nią lokalu w O. Ś. nie nosi cech dobrowolności, bowiem w związku z coraz ostrzejszymi przypadkami agresji słownej i znęcania się psychicznego nad nią przez byłego męża – uczestnika postępowania, zmuszona była opuścić przedmiotowy lokal, ponieważ taka sytuacja nie tylko w sposób negatywny wpływała na jej kondycję psychiczną, ale przede wszystkim wywoływała obawy o bezpieczeństwo własne oraz córki. Pismem z dnia 20 stycznia 2012 r. skarżąca zwróciła się do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z wnioskiem o przewrócenie naruszonego posiadania.

W tej sytuacji Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. W prowadzonym postępowaniu nie zostało potwierdzone, by opuszczenie mieszkania przez skarżącą spowodowane było bezprawnym działaniem innych osób – w szczególności zachowaniem uczestnika. Natomiast ponad wszelką wątpliwość ustalono, że skarżąca opuściła lokal przy ul. [...] w O. Ś., w którym nie przebywa od dnia 25 czerwca 2010 r. Okoliczności podane przez skarżącą, w szczególności dopuszczanie się przez uczestnika znęcania się fizycznego i psychicznego nad nią i w związku z tym konieczność opuszczenia przez nią miejsca stałego pobytu nie zostały potwierdzone w postępowaniu przed sądem powszechnym. W tym miejscu należy wskazać, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w T. Wydział II Karny z dnia [...] 2010 r. w sprawie o sygn. akt [...] uczestnik został uniewinniony od zarzutu znęcania się nad skarżącą. Sąd zauważa, że uczestnik tym samym wyrokiem Sądu został uznany za winnego przestępstwa wynikającego z art. 216 § 1 Kodeksu karnego – tj. znieważania słowami wulgarnymi skarżącej, lecz okoliczność ta nie jest wystarczająca dla uznania, że opuszczenie mieszkania przez skarżącą spowodowane było bezprawnym działaniem uczestnika, bowiem fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu nie jest oczywisty i nie został stwierdzony w postępowaniu karnym. Należy również wskazać, że w wyroku z dnia 26 maja 2011 r. (sygn. akt II OSK 922/10) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż na wynik sprawy w przedmiocie wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego nie mają wpływu przyczyny, z powodu których dana osoba nie przebywa w miejscu zameldowania. Organy administracji publicznej mogą jedynie - przy ocenie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu - rozważać charakter i czas podjęcia środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do niego. Zamiar powrotu do przedmiotowego domu w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może mieć żadnego wpływu na wynik sprawy.

Sąd podkreśla, że nawet jeśli skarżąca została wbrew własnej woli przymuszona do opuszczenia miejsca zamieszkania brak było podstaw do podjęcia innego rozstrzygnięcia niż wymeldowanie. Brak jest w aktach sprawy dowodów, które świadczą, że skarżąca, skutecznie podejmowała środki prawne umożliwiające jej powrót do lokalu. Za takie działanie nie można bowiem uznać wniosku skarżącej z dnia 20 stycznia 2012 r., którym zwróciła się do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilnego o przewrócenie naruszonego posiadania, bowiem nie wystąpiła z nim w ciągu roku od chwili dokonania naruszenia. Należy wyjaśnić, że skorzystanie przez stronę ze wskazanych środków prawnych nie oznacza wyłącznie formalnego wystąpienia przez stronę o stosowną ochronę prawną do właściwych organów, ale oznacza uzasadnione prawnie wystąpienie, w wyniku którego właściwe organy uznały możliwość powrotu tej osoby do lokalu i uznały za bezprawne działanie dysponenta lokalu polegające na usunięciu z niego osoby zameldowanej. I tak wskazuje się, że prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu osobie bezprawnie z niego usuniętej, oznacza brak przesłanki "opuszczenia". Nieskorzystanie z tych środków, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymywania fikcji meldunkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 922/10, LEX nr 1081952). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem, że nieskorzystanie we wskazanym czasie z tego środka prawnego świadczy o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez daną osobę (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243; z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954; z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937). Również nieskuteczne skorzystanie z powyższego środka prawnego należy uznać za brak woli zamieszkiwania w miejscu zameldowania na pobyt stały. Podkreślenia jednak wymaga, że ochrona posiadania jako stanu faktycznego jest krótkotrwała, gdyż roszczenie posesoryjne ograniczone jest terminem zawitym i wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili dokonania naruszenia (art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego).

Poza sporem pozostaje też okoliczność, że opuszczenie przez skarżącą miejsca zamieszkania miało charakter trwały. Skoro skarżąca nie przebywa od czerwca 2010 r. pod adresem zameldowania na pobyt stały, to brak jest uzasadnienia do dalszego utrzymywania fikcji meldunkowej w tym przedmiocie. Centrum życiowe skarżącej nie jest ulokowane w przedmiotowej nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że skarżąca przybywa u swoich rodziców w miejscowości S., przy ul. [...], gdzie jej córka uczęszcza do szkoły podstawowej i gdzie realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. Także zeznania świadków potwierdzają fakt opuszczenia przedmiotowego lokalu w którym była zameldowana na pobyt stały. Przeprowadzona w dniu [...] 2012 r. wizja lokalna w miejscu zameldowania stron wykazała, że w pomieszczeniach, które zostały przyznane skarżącej do korzystania w wyroku rozwodowym, nie znajdują się żadne jej rzeczy osobiste. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, nie można opierać się wyłącznie na oświadczeniach skarżącej o chęci stałego pobytu w przedmiotowym lokalu, które nie mają potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd stwierdza, że zeznania świadków – lokatorów nie budziły wątpliwości. W niniejszej sprawie wyjaśnienia skarżącej i zeznania świadków nie wykluczają się wzajemnie – bezsporne jest, że skarżąca w 2010 r. opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały, a różni je jedynie prezentowana ocena skutków zaistniałych zdarzeń, tj. czy opuszczenie miało charakter dobrowolny i trwały. Bez znaczenia pozostają okoliczności dotyczące decyzji lokatorów o wykupie przysługujących im lokali, bowiem sprawy meldunkowe, służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie mają wobec tego żadnego związku z ustalaniem prawa do lokalu, ani tym bardziej nie dotyczą uprawnień w zakresie ich przyznawania tudzież pozbawiania (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K. 20/01, OTK ZU A 2002/3/34).

Zdaniem Sądu, organy meldunkowe dokonując ustaleń odnoszących się do charakteru opuszczenia przez skarżącą miejsca zameldowania i jej woli w tym zakresie nie uchybiły wymaganiom procedury dowodowej omówionym w uzasadnieniu wyroku. Jednocześnie organy orzekające zapewniły skarżącej aktywny udział w postępowaniu. Tym samym, zarzuty skargi nie znajdują żadnego uzasadnienia.

Z podanych wyżej względów - skoro podniesione zarzuty są niezasadne, a zaskarżona decyzja nie uchybia prawu – skarga, na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji wyroku.