Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 506/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.31 zq ust.7, art.31 zo ust.2 i ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art.145 par.1 pkt.1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 maja 2022 r. nr 390000/71/349767/2020/RDZ w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 maja 2022 r. nr 390000/71/349767/2020/RDZ, wydaną po ponownym rozpoznaniu wniosku M. D. w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 580/20, Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Decyzję wydano w przedstawionych poniżej okolicznościach sprawy.

Wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2020 r. wnioskodawca zwrócił się do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.); dalej: "ustawa o COVID-19".

Decyzją z dnia 3 czerwca 2020 r., wydaną na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy o COVID-19 w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.): dalej: "u.s.u.s.", ZUS odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe i ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ przywołał brzmienie art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID-19 oraz wyjaśnił, że zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, a tym samym może być udzielone wyłącznie przedsiębiorcy, który na dzień 31 grudnia 2019 r. nie znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu przepisów unijnych (tj. na 31 grudnia 2019 r. nie zalegał z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy), ale który później, z powodu epidemii COVID-19, napotkał trudności lub znalazł się w trudnej sytuacji. Nadto, organ wskazał, że wnioskodawca na 31 grudnia 2019 r. zalegał z opłacaniem składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy, wobec czego nie przysługuje jemu prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Wyrokiem z dnia 4 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 580/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił ww. decyzję organu z dnia 3 czerwca 2020 r.

Sąd stwierdził, że organ w uzasadnieniu decyzji - poza powołaniem się na art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID-19, który nie zawiera wskazania, iż udzielana pomoc jest pomocą publiczną, ani nie definiuje pojęcia przedsiębiorcy znajdującego się w trudnej sytuacji, wiążąc to z zaległościami w opłacaniu składek oraz uzależnia udzielenie pomocy od spełnienia innych przesłanek - nie wskazał ani jednego przepisu prawa, który miałby uzasadnić wydane rozstrzygnięcie i zasadność dokonanych stwierdzeń skutkujących odmową wsparcia.

Ponadto, sąd zauważył, że dopiero w odpowiedzi na skargę organ wskazał na podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia i wyjaśnił, że w odpowiedzi na skargę organ nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji. Stwierdził dodatkowo, że organ wskazał w odpowiedzi na skargę, iż - na podstawie art. 15zzzh ust. 1 pkt 1 w związku z art. 31 zo ustawy o COVID-19 - zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 91 I z dnia 20 marca 2020). Organ zauważył, iż Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r., uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L187 z dnia 26 czerwca 2014) w dniu 31 grudnia 2019 r. Organ wskazał, iż definicja przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji została zawarta w art. 2 pkt 18 a-e rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, w związku z czym organ wyjaśnił, że przez przedsiębiorcę w trudnej sytuacji ekonomicznej należy rozumieć przedsiębiorcę, który w szczególności: posiada nadmierne zdolności produkcyjne, następuje wzrost strat, zapasów lub zadłużenia, maleje obrót, zmniejsza się płynność finansowa, maleje wartość aktywów netto albo osiąga wartość zerową. Zdaniem organu, oceny spełnienia przesłanek trudnej sytuacji na podstawie ww. przepisu dokonuje m in. się na podstawie danych zawartych na koncie płatnika składek. Analizując powyższe przepisy, sąd zauważył, że art. 2 pkt 18 a-e rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 istotnie definiuje "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji", jednak żadna z liter a-e powołanego przez organ art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 nie definiuje "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" w sposób opisany przez organ w decyzji ani w odpowiedzi na skargę. Organ nie wskazał nadto, która z jednostek redakcyjnych (liter) wskazanego przepisu odnosi się do sytuacji skarżącego i stanowi podstawę takiego uznania.

Sąd zalecił, aby organ, ponownie rozpatrując sprawę rozważył, czy skarżącemu przysługuje wsparcie z art. 31zo ustawy o COVID-19, stanowiące pomoc publiczną, zgodnie z art. 15zzzh ustawy o COVID-19, a w razie ponownego uznania, że skarżącemu nie może być udzielona pomoc publiczna, organ wyda decyzję zawierającą niezbędne uzasadnienie faktyczne i prawne. Organ w takiej sytuacji wyjaśni - ze wskazaniem dokładnej podstawy prawnej odwołującej się do konkretnych jednostek redakcyjnych konkretnego przepisu prawnego (artykuł, ustęp, punkt, litera) określonego aktu prawnego - dlaczego uznał, że przedsiębiorstwo skarżącego znajduje się w sytuacji, która uzasadnia odmowę przyznania pomocy publicznej. W szczególności, jeśli zaś ponownie uzna, że świadczy o tym okoliczność, iż przedsiębiorca na 31 grudnia 2019 r. zalegał z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy, to powinien szczegółowo przeprowadzić wywód prawny prowadzący do takiego uznania, ze wskazaniem konkretnych jednostek redakcyjnych przepisów prawnych stanowiących podstawę takiego rozstrzygnięcia. W przypadku bowiem braku wskazania takich przepisów i wyjaśnienia podstaw zastosowania tych przepisów odmowa przyznania pomocy w związku ze wskazaną okolicznością nie może mieć miejsca.

Organ wniósł od ww. wyroku skargę kasacyjną, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 września 2021 r. sygn. akt I GSK 259/21 oddalił ją.

Zaskarżoną obecnie do sądu decyzją z dnia 18 maja 2022 r. organ ponownie odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Jako podstawę prawną wydania decyzji organ wskazał przepis art. 31zq ust. 7 ustawy o COVID-19 w związku z art. 83 ust. 1 u.s.u.s. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał art. 31 zo ust. 1 oraz ust. 4 ustawy o COVID-19. Wyjaśnił, że - na podstawie art. 15 zzzh ust. 1 pkt 1 w związku z art. 31 zo ustawy o COVID-19 - zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19, zatem wsparcie może być udzielone wyłącznie osobie prowadzącej działalność, która na 31 grudnia 2019 r. nie znajdowała się w trudnej sytuacji, w rozumieniu przepisów unijnych, ale która później, z powodu epidemii COVID-19, napotkała trudności lub znalazła się w trudnej sytuacji.

Wskazano dalej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołując art. 2 pkt 18 a-e rozporządzenia Komisji UE nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r., że organ przyjął, iż ze zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, których dotyczy Tarcza Antykryzysowa, będą mogli skorzystać tylko ci przedsiębiorcy, którzy na 31 grudnia 2019 r. nie zalegali z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy.

Organ wyjaśnił, że w wyniku weryfikacji oraz rozliczenia konta płatnika składek ustalono, iż zadłużenie wnioskodawcy na 31 grudnia 2019 r. przewyższa sumę przypisów składek za cały rok 2019. Suma przypisanych składek za 2019 r. wynosił kwotę [...]zł, natomiast nieopłacone przez wnioskodawcę jako płatnika składek należności na 31 grudnia 2019 r. wynoszą łączną kwotę [...]zł. Nieopłacone należności z tytułu składek nie zostały objęte ulgą w spłacie poprzez rozłożenie ich na raty, na 31 grudnia 2019 r. oraz nie złożono również wniosku o układ ratalny.

W skierowanej do sądu skardze na ww. decyzję skarżący zarzucił, mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 31zo ust. 2 ustawy o COVID-19 poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji - odmowę przyznania wnioskowanego zwolnienia, pomimo spełnienia przez skarżącego niezbędnych warunków;

2) art. 31zo ust. 4 ustawy o COVID-19 poprzez jego niezastosowanie w sprawie oraz odmowę zwolnienia z obowiązku opłacania składek ustalonych od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składki;

3) art. 31zq ust. 7 w zw. z art. 31zo ust. 2 ustawy o COVID-19 poprzez jego zastosowanie, mimo iż brak było ku temu podstaw prawnych, a co za tym idzie odmowę zwolnienia skarżącego z opłacania składek ubezpieczeniowych za marzec-maj 2020 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację na poparcie stawianych zarzutów, wskazując, że spełnił wszystkie warunki wynikające z art. 31zo ust. 2 ustawy o COVID-19, a organ - w związku z użyciem w przywołanym przepisie zwrotu "zwalnia się" - był zobligowany do przyznania wnioskowanego zwolnienia. Skarżący zaakcentował także okoliczność, że wyłączną podstawą odmowy zwolnienia z obowiązku płatności składek za marzec-maj 2020 r. było przyjęcie przez organ, iż zwolnienie przysługuje tylko przedsiębiorcom zalegającym z płatnością składek za okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, oraz że założenie to nie zostało podparte żadnym przepisem prawa, w tym zawartym w przepisach ustawy o COVID-19, u.s.u.s. lub innych i stoi w całkowitej i oczywistej sprzeczności z art. 31zo ust. 2 ustawy o COVID-19. To zaś narusza zasadę, wedle której organy administracji publicznej działają tylko i wyłącznie na podstawie przepisów prawa oraz w jego granicach.

Ponadto skarżący podniósł, że według organu prawidłowa jest sytuacja, w której podmioty niemające zaległości w opłacaniu składek lub mające zaległości za okres krótszy niż 12 miesięcy zwalniane są z obowiązku ich płacenia za marzec-maj 2020 r., zaś podmioty mające trudności finansowe nie są zwalniane z obowiązku ich opłacania, co tylko prowadzi do pogłębienia ich problemów finansowych. Skarżący zwrócił uwagę, że w okresie marzec-maj 2020 r. był całkowicie pozbawiony możliwości jakiegokolwiek zarobku. Działalność skarżącego jest bowiem ściśle uzależniona od funkcjonowania sądów, które we wskazanym okresie pozostawały zamknięte dla interesantów i pełnomocników zawodowych, w szczególności nie odbywały się rozprawy. Dochód skarżącego pochodzi zaś w 100% ze stawiennictwa na rozprawach przed sądami. Przyjmowanie zatem przez organ, że skarżący powinien był uiścić składki za marzec-maj 2020 r., tj. w czasie gdy nie z własnej winy nie miał żadnych dochodów, jest sytuacją nie do przyjęcia i godzi w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I, wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), gdyż strony pouczone o możliwości rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym lub na rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku nie zajęły stanowiska w tej kwestii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja ZUS w przedmiocie odmowy zwolnienia skarżącego z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do maja 2020 r.

Jak już wyżej wskazano, rozpoznawana sprawa była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 4 listopada 2020 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 580/20, uchylił decyzję ZUS z dnia 3 czerwca 2020 r.

Zgodnie z przepisem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329); dalej: "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że określone w art. 153 p.p.s.a. wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci, np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Na podstawie art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez sąd wiążą organy administracji publicznej i sąd w tej samej sprawie, tj. w sprawie tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. W szczególności, o tożsamości sprawy decyduje podstawa powstania danego stosunku prawnego, tj. podstawa prawna i okoliczności faktyczne. Istotna zmiana któregoś z tych elementów powoduje, że mamy do czynienia z nową sprawą. Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (zob.: wyrok NSA z dnia 5 lutego 2020 r. sygn. akt I GSK 2107/19; wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 911/18; wyrok NSA z dnia 26 lipca 2018 r. sygn. akt II FSK 1959/16).

Jak też wyżej wskazano w uzasadnieniu ww. wyroku z dnia 4 listopada 2020 r., sąd stwierdził, że organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, iż - na podstawie art. 15zzzh ust. 1 pkt 1 w związku z art. 31 zo ustawy o COVID-19 - zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19. Organ zauważył w odpowiedzi, iż Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L187 z dnia 26 czerwca 2014) w dniu 31 grudnia 2019 r. Organ wskazał też, że definicja przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji została zawarta w art. 2 pkt 18 a-e rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. W związku z tym, organ wyjaśnił, że przez przedsiębiorcę w trudnej sytuacji ekonomicznej należy rozumieć przedsiębiorcę, który w szczególności: posiada nadmierne zdolności produkcyjne, następuje wzrost strat, zapasów lub zadłużenia, maleje obrót, zmniejsza się płynność finansowa, maleje wartość aktywów netto albo osiąga wartość zerową. Zdaniem organu, oceny spełnienia przesłanek trudnej sytuacji na podstawie ww. przepisu dokonuje m in. się na podstawie danych zawartych na koncie płatnika składek.

Sąd w powołanym wyroku zauważył również - analizując powyższe przepisy - że art. 2 pkt 18 a-e rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 istotnie definiuje "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji", jednak żadna z liter a-e powołanego przez organ art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 nie definiuje "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" w sposób opisany przez organ w decyzji ani w odpowiedzi na skargę. Organ nie wskazał nadto, która z jednostek redakcyjnych (liter) wskazanego przepisu odnosi się do sytuacji skarżącego i stanowi podstawę takiego uznania.

Stwierdzając ww. wady kontrolowanej decyzji, sąd zalecił, aby organ ponownie rozpatrując sprawę rozważył, czy skarżącemu przysługuje wsparcie na podstawie art. 31zo ustawy o COVID-19, stanowiące pomoc publiczną zgodnie z art. 15zzzh ustawy o COVID-19. W razie natomiast ponownego uznania, że skarżącemu nie może być udzielona pomoc publiczna, organ wyda decyzję zawierającą niezbędne uzasadnienie faktyczne i prawne. Organ w takiej sytuacji wyjaśni "ze wskazaniem dokładnej podstawy prawnej, odwołującej się do konkretnych jednostek redakcyjnych konkretnego przepisu prawnego (artykuł, ustęp, punkt, litera) określonego aktu prawnego", dlaczego uznał, że przedsiębiorstwo skarżącego znajduje się w sytuacji, która uzasadnia odmowę przyznania pomocy publicznej. W szczególności, jeśli zaś ponownie uzna, że świadczy o tym okoliczność, iż przedsiębiorca na 31 grudnia 2019 r. zalegał z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy, to powinien szczegółowo przeprowadzić wywód prawny prowadzący do takiego uznania, ze wskazaniem konkretnych jednostek redakcyjnych przepisów prawnych stanowiących podstawę takiego rozstrzygnięcia. W przypadku bowiem braku wskazania takich przepisów i wyjaśnienia podstaw zastosowania tych przepisów odmowa przyznania pomocy w związku ze wskazaną okolicznością nie może mieć miejsca.

W uzasadnieniu zaskarżonej obecnie decyzji, organ - powołując się na art. 2 pkt 18 a-e rozporządzenia Komisji UE nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. - przyjął, że ze zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, których dotyczy Tarcza Antykryzysowa, będą mogli skorzystać tylko ci przedsiębiorcy, którzy na 31 grudnia 2019 r. nie zalegali z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy. Skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., gdyż - w wyniku weryfikacji oraz rozliczenia konta płatnika składek - ustalono, iż zadłużenie skarżącego na 31 grudnia 2019 r. przewyższa sumę przypisów składek za cały rok 2019. Suma przypisanych składek za 2019 r. wynosił kwotę [...]zł, natomiast nieopłacone przez skarżącego jako płatnika składek należności na 31 grudnia 2019 r. wynoszą łączną kwotę [...]zł. Nadto, nieopłacone należności z tytułu składek nie zostały objęte ulgą w spłacie poprzez rozłożenie ich na raty oraz na 31 grudnia 2019 r. nie złożono również wniosku o układ ratalny.

W ocenie składu orzekającego obecnie w sprawie, organ ponownie rozstrzygając sprawę skarżącego nie uwzględnił oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w ww. wyroku.

W szczególności, organ nie wyjaśnił "ze wskazaniem dokładnej podstawy prawnej, odwołującej się do konkretnych jednostek redakcyjnych konkretnego przepisu prawnego (artykuł, ustęp, punkt, litera) określonego aktu prawnego", dlaczego uznał, że przedsiębiorstwo skarżącego znajduje się w sytuacji, która uzasadnia odmowę przyznania pomocy publicznej. Powołanie (w nawiasie) podstawy prawnej, tj. art. 2 pkt 18 a-e rozporządzenia Komisji UE nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r., nie realizuje zaleceń zamieszczonych w ww. wyroku.

Nadto, chociaż organ ponownie uznał, że przedsiębiorstwo skarżącego znajduje się w sytuacji, która uzasadnia odmowę przyznania pomocy publicznej, o czym świadczy okoliczność, iż przedsiębiorca na 31 grudnia 2019 r. zalegał z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy, to ponownie - wbrew zaleceniom zawartym w ww. wyroku - nie przeprowadził szczegółowego wywodu prawnego prowadzącego do takiego uznania, ze wskazaniem konkretnych jednostek redakcyjnych przepisów prawnych stanowiących podstawę takiego rozstrzygnięcia.

Wskazana okoliczność oznacza, że dokonana przez organ ponowna ocena, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji (w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r.) była arbitralna i w sposób niedostateczny uzasadniona. Tym samym, została wydana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. i art. 107 § 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji nie realizuje zaleceń i wskazań zawartych w wyroku z dnia 4 listopada 2020 r. o sygn. akt I SA/Sz 580/20 oraz nie wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Skład obecnie orzekający w sprawie - ponad zalecenia i wskazania zamieszczone w ww. wyroku - wskazuje, aby organ ponownie rozpoznając sprawę rozważył, czy skarżącemu przysługuje wsparcie, dokonując oceny złożonego wniosku z uwzględnieniem okoliczności, że pkt 3.1. ppkt 22 lit. ca Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID (Dz. Urz. UE C 91 I z dnia 20 marca 2020), który stanowi, że "w drodze odstępstwa pomoc można przyznać mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji, pod warunkiem że nie są one objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz nie otrzymały pomocy na ratowanie ani pomocy na restrukturyzację", gdyż dotychczasowe badanie przez organ sytuacji finansowej skarżącego na 31 grudnia 2019 r. nie było zgodne z oceną prawną wyrażoną w ww. wyroku oraz pomijało przesłankę opartą na ww. Komunikacie Komisji wskazującym, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji 31 grudnia 2019 r.

Dodatkowo należy wskazać, że Komisja Europejska Komunikatem Komisji wprowadziła m. in. "Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19" z dnia 29 czerwca 2020 r. C(2020) 4509 (Dz. U. C 218 z 2 lipca 2020, s.3). W punkcie 6 wprowadzenia ww. Komunikatu wskazano, iż Komisja uważa, że należy rozszerzyć tymczasowe ramy środków pomocy państwa na wszystkie mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa, nawet jeśli 31 grudnia 2019 r. zaliczałyby się one do kategorii przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, zgodnie z definicją zawartą w ogólnym rozporządzeniu w sprawie wyłączeń grupowych, tj. w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. U. L 187 z 26.6.2014, s. 1), pod warunkiem że nie są objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz że nie otrzymały pomocy na ratowanie (która nie została spłacona) ani pomocy na restrukturyzację (i nadal podlegają planowi restrukturyzacji). Zdaniem Komisji, w przypadku pomocy państwa dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, z uwagi na ich ograniczoną wielkość i ograniczony udział w transakcjach transgranicznych, istnieje mniejsze prawdopodobieństwo, że taka pomoc wywoła zakłócenia konkurencji na rynku wewnętrznym i wpłynie na wewnątrzunijną wymianę handlową niż w przypadku pomocy państwa dla średnich i dużych przedsiębiorstw.

Ponadto, w punkcie 8 wprowadzenia ww. Komunikatu zaznaczono, że państwa członkowskie mogą zdecydować o wprowadzeniu zmian w istniejących programach zatwierdzonych przez Komisję na podstawie tymczasowych ram, aby beneficjentami programów objętych zakresem tych ram mogły być także mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa, które znajdowały się w trudnej sytuacji już w dniu 31 grudnia 2019 r., o ile spełniają one warunki opisane w pkt 6 i 7. Państwa członkowskie, które planują to uczynić, proszone są o zgłoszenie wykazu wszystkich istniejących programów, w przypadku których przewidują modyfikacje, oraz dostarczenie niezbędnych informacji wskazanych w załączniku do niniejszego komunikatu. Pozwoli to Komisji na przyjęcie jednej decyzji obejmującej programy zamieszczone w wykazie.

Jednak, w ocenie sądu, w rozpoznawanej sprawie Komunikat Komisji z dnia 29 czerwca 2020 r. nie ma znaczenia, z uwagi na fakt, iż zatwierdzone przez Komisję po dniu 29 czerwca 2020 r. zmiany w programie pomocowym SA.56922 (2020/N) - Polska. Polskie środki antykryzysowe - dotacje bezpośrednie, zaliczki zwrotne, ulgi w podatkach i płatnościach, odroczenia podatkowe oraz programy subsydiów płacowych związane z COVID-19, który został zatwierdzony Decyzją Komisji C(2020) 2686 wersja ostateczna z dnia 23 kwietnia 2020 r., nie dotyczyły zatwierdzonego w ww. programie środka pomocy nr 10, polegającego na zwolnieniu z opłacania nieopłaconych składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne należnych za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r., dla którego podstawę prawną w przepisach prawa krajowego stanowi art. 31zo ustawy COVID-19. Tym samym zmiana Komunikatu nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie (ma znaczenie jedynie dla środka pomocy nr 3 "niskooprocentowana pożyczka - w formie zaliczki zwrotnej - na pokrycie kosztów prowadzenia działalności gospodarczej dla mikroprzedsiębiorstwa" oraz środka pomocy nr 5 "zwolnienia z podatku od nieruchomości" (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 czerwca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 171/21 wydany w analogicznym stanie prawnym i faktycznym).

Rozpatrując ponownie sprawę, organ będzie zobowiązany uwzględnić stanowisko sądu przedstawione w ww. wyroku oraz w ww. Komunikacie Komisji wskazującym, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w dniu 31 grudnia 2019 r. i wydać stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Z ww. względów, sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję.

Wszystkie przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są

w internetowej bazie orzeczeń NSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.