Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 668/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2, art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 5 i 5a
journal: Dz.U. 2021 poz 2233
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2022 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Katowicach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 7 marca 2022 r. nr GL.ZUO.2.4700.616.1.2022.AS w przedmiocie opłaty za usługi wodne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w Katowicach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 marca 2022 r. nr GL.ZUO.2.4700.616.1.2022.AS Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w Katowicach Państwowego Gospodarstwo Wodnego Wody Polskie określił I.T. i M.T, (adresaci decyzji, strony) opłatę stałą w wysokości 191,00 zł za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód potoku [...], za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2, art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 5 i 5a ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2233 ze zm., dalej w skrócie PrWod) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.)

W uzasadnieniu tej decyzji podano, że wcześniej tj. w dniu 26 stycznia 2022 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Katowicach, działając na podstawie art. 271 ust. 1 PrWod ustalił stronom, w formie informacji rocznej nr [...]. , [...], opłatę stałą w wysokości 191,00 zł za odprowadzanie do wód potoku [...] - wód opadowych lub roztopowych, za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. Zgodnie z treścią tamtej informacji opłatę należało uiścić w czterech równych, kwartalnych ratach (po 47,75 zł każda), w podanych w informacji terminach. Informacja została doręczona jej adresatom w dniu 9 lutego 2022 r.

Organ podał także, że wskazani powyżej adresaci informacji wnieśli reklamację, w której nie zgodzili się z naliczeniem opłaty stałej, z uwagi na ustalenie jej w niewłaściwy sposób i w nieprawidłowej wysokości.

Przybliżając treść wniesionej reklamacji organ wskazał, że według stron z powodu zmian, z inicjatywy miasta B., w numeracji działek i ich powierzchni (zmian geodezyjnych dokonano w 2017 lub 2018 r.) nie są oni w stanie podać rzeczywistych wartości odprowadzanych wód. Z powodu powyższych zmian oraz dołączenia kolejnych nieruchomości do systemu istniejącej kanalizacji deszczowej nie powinni ponosić przedmiotowych opłat na zasadzie wyłączności i to do zadań organu ustalającego opłaty należy przeprowadzenie właściwego dochodzenia w sprawie przed ustaleniem jakichkolwiek opłat. Strony przedstawiły ponadto własne wyliczenia rzeczywistych ilości odprowadzonych wód opadowych lub roztopowych. Skarżący poddali również w wątpliwość konieczność ponoszenia opłat, opierając się na art. 298 PrWod, gdyż są osobami fizycznymi a nie podmiotami gospodarczymi.

Organ nie uznał jednak powyższej reklamacji.

Według organu art. 298 PrWod dotyczy również osób fizycznych, korzystających z usług wodnych, a nie tylko "podmiotu gospodarczego". Organ przytoczył także definicję usług wodnych zawartą w art. 35 ust. 1 i 2 PrWod, a także wskazał, że wśród usług wodnych znajdujący się w katalogu zawartym w art. 35 ust. 3 PrWod ustawodawca zamieścił m.in. "odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych — wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Organ zaakcentował konieczność rozróżnienia pomiędzy opłatą stałą i opłatą zmienną. Wskazał przy tym organ, że opłata stała stanowi ustalany abstrakcyjnie, według określonego wzoru, ekwiwalent za gotowość środowiska do świadczenia usług określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Jest ona naliczana niejako ryczałtowo w taki sam sposób w stosunku do wszystkich podmiotów korzystających z określonych usług wodnych. Zgodnie z art 271 ust. 4 PrWod wysokość opłaty stałej oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód tj. wartości niezależnej od faktycznej (rzeczywistej) ilości wód odprowadzanych. Nie uwzględnia się przy tym rzeczywistej ilości odprowadzonych wód, ponieważ to zmieniłoby charakter opłaty stałej.

Organ wyjaśnił także, że podstawę wyliczenia ustalonej w sprawie opłaty stanowi ostateczne pozwolenie wodnoprawne wydane przez Prezydenta Miasta B. w dniu 15 stycznia 2014 r. z datą obowiązywania do 31 stycznia 2024 r. Zostało ono wydane na wniosek złożony w dniu 30 listopada 2013 r., do którego załączono operat wodnoprawny. Żadna ze stron nie wniosła od niego odwołania i stało się ono ostateczne. Organ wskazał także, że pozwolenie to obejmuje odprowadzanie wód opadowych z dachów i nawierzchni utwardzonych z terenu działek nr 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10. obręb K. do potoku [...] w km 1-500 w B..

Organ podniósł także, że pozwolenia wodnoprawne, które były wydane na podstawie poprzedniej ustawy, zgodnie z art. 545 ust. 7 PrWod nadal obowiązują. Wprawdzie powyższe pozwolenie zostało wydane w oparciu o ustawę Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r., w której nie funkcjonowało określenie usługa wodna, a szczególne korzystanie z wód obejmowało odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód. Jednak nowelizacja prawa wodnego wyodrębniła spośród katalogu form podlegającym szczególnemu korzystaniu z wód usługi wodne, które podlegają opłatom.

Organ podniósł także, że skarżący mają prawo do złożenia wniosku o wygaszenie obowiązującej decyzji i wydanie nowej, czego jednak nie uczynili.

Uzasadniając wysokość ustalonej opłaty stałej organ wskazał, że została ona ustalona w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 4 pkt 1 PrWod oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych i stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2502 ze zm.). Została ona obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 2,50 zł czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód w ilości 752,94 m3/1h i wynoszącym po przeliczeniu 0,20915 m3/s. Przeliczenia zaś dokonano zgodnie z dodanym do PrWod art. 552a, który obowiązuje od 1 stycznia 2020 r.

Skargę na powyższą decyzję wniósł M.T. (skarżący). Zarzucił automatyczne odrzucenie reklamacji bez wzięcia pod uwagę zarzutów w niej podniesionych.

Według skarżącego organ nie uwzględnił zmiany sytuacji faktycznej (zmiany właścicieli, numeracji i powierzchni działek po przymusowym wywłaszczeniu na skutek specustawy drogowej) i ograniczył się wyłącznie do ustalenia opłaty na podstawie wartości podanych w pozwoleniu wodnoprawnym, podczas gdy pozwolenie to dotyczy nie tylko działki skarżącego ale i działek sąsiednich.

Ponadto zarzucono nieuwzględnienie przez organ rzeczywistych wartości wyliczonych w reklamacji.

Skarżący zaakcentował, że zmiana stanu faktycznego była skutkiem działań innych organów. Wygaszenie przez niego dotychczasowego pozwolenia wodnoprawnego i uzyskanie nowego generuje zaś znaczne koszty, których nie powinien ponosić, skoro zmiany wynikają z działań organów państwowych.

W związku z podniesionymi zarzutami skarżący domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2022 r., poz. 329) dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sprawowanej w oparciu o przedstawione powyżej kryteria kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu wydana w odpowiedzi na reklamację wniesioną przez skarżącego (oraz drugiego adresata wskazanego powyżej pozwolenia wodnoprawnego) w odniesieniu do informacji organu z dniu 26 stycznia 2022 r. wydanej na podstawie art. 271 ust. 1 PrWod, w której ustalono stronom opłatę stałą za odprowadzanie do wód potoku [...] - wód opadowych lub roztopowych, za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.

Okolicznością bezsporną jest to, że wskazane powyżej pozwolenie wodnoprawne zostało wydane oraz, że w dacie wydania powyższej decyzji pozostawało nadal w obrocie prawnym.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanego obecnie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm., dalej w skrócie jak dotychczas PrWod).

W związku z tym należy przypomnieć, że wejście w życie PrWod było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego Dyrektywy nr 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, ze zm. – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275, dalej jako: "Dyrektywa ramowa"). Zgodnie z art. 9 ust. 1 Dyrektywy ramowej, państwa członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci". Na państwa członkowskie nałożono obowiązek kształtowania polityki opłat za wodę, która przewiduje działania zachęcające użytkowników do wykorzystywania zasobów wodnych efektywnie oraz przyczynia się do osiągnięcia celów środowiskowych Dyrektywy, a także zapewnia odpowiedni wkład różnych użytkowników wody, podzielonych przynajmniej na przemysł, gospodarstwa domowe i rolnictwo, do zwrotu kosztów usług wodnych, oparty na analizie ekonomicznej wykonanej zgodnie z załącznikiem III i przy uwzględnieniu zasady "zanieczyszczający płaci". Państwa członkowskie mogą przy tym uwzględniać skutki społeczne, ekologiczne i ekonomiczne zwrotu kosztów, jak również warunki geograficzne i klimatyczne określonego regionu lub regionów. Zgodnie zaś z Załącznikiem III do Dyrektywy ramowej, analiza ekonomiczna zawiera informacje w celu wykonania odpowiednich obliczeń niezbędnych dla uwzględnienia określonej w art. 9 Dyrektywy ramowej zasady zwrotu kosztów za usługi wodne. W związku z tymi postanowieniami, wprowadzono katalog instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami, który ma się przyczynić do efektywnego i sprawnego gospodarowania zasobami wodnymi oraz do wydatkowania środków na działania związane z zapewnieniem dostępności wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości.

Wskazać jednocześnie należy, że zgodnie z ogólną definicją usług wodnych zawartą w art. 35 ust. 1 PrWod, usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. W art. 35 ust. 3 PrWod ustawodawca zawarł katalog usług wodnych. Obejmuje on m.in. odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 35 ust. 3 pkt 7). Do ich uiszczania zobowiązane są podmioty korzystające z usług wodnych (art. 298 pkt 1 PrWod).

W realiach rozpoznawanej sprawy podstawę ustalenia wysokości opłaty stałej stanowił art. 271 ust. 4 pkt 1 PrWod oraz § 6 Rozporządzenia. Zgodnie z art. 271 ust. 4 pkt 1 PrWod., wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód, wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m³/s, odprowadzanych do wód.

W kontekście przywołanych tutaj przepisów PrWod zwrócić należy uwagę na to, że w art. 35 ust. 3 pkt 7 PrWod, definiując usługę wodną określono, że w odniesieniu do wód opadowych i roztopowych obejmuje ona odprowadzanie do wód lub urządzeń wodnych wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Z kolei z art. 268 ust. 1 pkt 3 PrWod wynika, że obowiązek poniesienia opłat za usługi wodne wiąże się z odprowadzaniem do wód - wód opadowych lub roztopowych uprzednio ujętych w oznaczone rodzaje urządzeń wodnych, tzn. w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej. Przez systemy kanalizacji deszczowej rozumie natomiast się zbiór urządzeń wodnych, takich jak kanały, rowy, rury, kolektory, przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych.

Ze względu na brzmienie przytoczonych tutaj przepisów PrWod, zdaniem Sądu, należy przyjąć, że ustawodawca wyraźnie ograniczył zakres obowiązku opłat do odprowadzania do wód – wód opadowych lub roztopowych wcześniej już ujętych w określone urządzenia wodne: kanalizacji deszczowej bądź systemy kanalizacji zbiorczej. Urządzenia te bowiem służą przechwytywaniu wód odpadowych lub roztopowych i ich dalszemu odprowadzaniu do wód. Warunkiem zaś uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest potwierdzenie, że zostały one wybudowane i oddane do użytku oraz, że funkcjonują, realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 września 2018 r. sygn. akt I SA/Op 230/18).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 czerwca 2022 r. sygn. III OSK 734/21, nie można przyjąć, że sama potencjalna możliwość korzystania ze środowiska poprzez wprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód stanowi podstawę do wymierzania opłaty za tę usługę wodną, w sytuacji w której nie istnieje faktyczna możliwość "zanieczyszczania" środowiska ze względu na brak urządzeń wodnych, za pomocą których wody opadowe i roztopowe miałyby być odprowadzane do wód.

Mając na względzie dotychczasowe rozważania w realiach rozpoznawanej sprawy nie można zaakceptować podejścia organu, które poprzestał wyłącznie na fakcie uzyskania przez skarżącego (oraz drugiego adresata decyzji) ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych oraz ograniczył się do ustalenia, czy pozwolenie to pozostawało w obrocie prawnym w okresie, w odniesieniu do którego nałożono sporną opłatę stałą. Zaniechał zarazem organ poczynienia jakichkolwiek ustaleń dotyczących tego, czy wskazane w pozwoleniu wodnoprawnym urządzenie wodne zostało faktycznie przebudowane i dalej funkcjonuje. Należy przy zaakcentować, że jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta B. w dniu 15 stycznia 2014 r. pozwolenia wodnoprawnego udzielono na przebudowę urządzenia wodnego – wylotu kanalizacji deszczowej na działce nr 1.. Z decyzji tej wynika także, że pod przebudowanym wylotem miała zostać wykonana kineta o pod kątem 45 stopni w stosunku do osi potoku. Skarpy potoku [...] miały zostać umocnione brukiem kamiennym na zaprawie cementowej, na długości 3 m powyżej oraz 7 m poniżej wylotu. Dno potoku na tym odcinku miało zostać zabezpieczone narzutem kamiennym. Pomimo takiej treści pozwolenia wodnoprawnego organ nie poczynił żadnych ustaleń dotyczących tego, czy opisana w nim przebudowa urządzenia wodnego została zrealizowana. Co prawda skarżący nie sformułował w tym zakresie wyraźnych zarzutów, jednak nie zwalniało to organu z poczynienia powyższych ustaleń. Z treści reklamacji wynika, że wcześniej w obrocie funkcjonowało inne pozwolenie wodnoprawne, zaś obecnie funkcjonujące pozwolenie wodnoprawne zostało wydane w związku z przyłączeniem domu skarżącego do istniejącej kanalizacji deszczowej. O ile nie budzi sporu, że dom skarżących został przyłączony do kanalizacji deszczowej, to jednak znikąd nie wynika, że prowadzi ona do urządzenia wodnego, które zostało przebudowane zgodnie z tym, co wynika z przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego. Innym słowy nie wiadomo, czy urządzenie wodne – wylot kanalizacji na działce 1. został poddany przebudowie, o której mowa w tym pozwoleniu wodnoprawnym. Dopiero zaś realizacja takiej przebudowy otwiera możliwość oparcia się na treści tego pozwolenia w celu ustalenia opłaty stałej. Choć zastrzec od razu należy, że spełnione muszą zostać także inne wymagania, o których mowa w dalszej części uzasadnienia.

Zgodzić się należy z organem, że opłata stała ma charakter ryczałtowy i jest niezależna od tego ile wód opadowych, czy roztopowych, zostało odprowadzone faktycznie w danym okresie do danego urządzenia wskazanego w pozwoleniu wodnoprawnym. Jednak dla opłaty stałej istotne jest, aby urządzenie wodne wskazane w pozwoleniu wodnoprawnym istniało, a w realiach rozpoznawanej sprawy aby zostało przebudowane zgodnie z tym co wynika ze wskazanego powyżej pozwolenia wodnoprawnego. Bez tego ustalenia nie wiadomo bowiem czy wskazana w przedmiotowym pozwoleniu wodnoprawnym ilość wód opadowych z dachów i nawierzchni działek w nim wskazanych może być w ogóle odprowadzona do wód (gdyż przykładowo niewykonanie określonej w pozwoleniu wodnoprawnym przebudowy wylotu wyklucza odprowadzenie za jego pomocą wód aż w takiej ilości, jaka wynika z pozwolenia wodnoprawnego). Dopiero po ustaleniu, że urządzenie wodne zostało przebudowane zgodnie z treścią pozwolenia wodnoprawnego, podane w tym pozwoleniu ilości odprowadzanych wód mogą stanowić podstawę do ustalenia opłaty stałej.

W zaskarżonej decyzji organ nie wziął również pod uwagę okoliczności, że skarżący, zgodnie z tym, co wynika z treści reklamacji, jest właścicielem wyłącznie jednej z działek, których dotyczy wskazane powyżej pozwolenie wodnoprawne. Z reklamacji wynika, że jest to działka oznaczona nr 11.. Działka o tym numerze nie została wskazana w treści pozwolenia wodnoprawnego, do czego organ w żaden sposób się nie odniósł. Można zakładać, że stanowiąca obecnie własność skarżącego działka powstała z innej działki, wskazanej wprost w treści pozwolenia wodnoprawnego. Ze względu na treść twierdzeń podnoszonych w reklamacji nie stanowi przedmiotu sporu, że skarżący jest właścicielem przynajmniej jednej działek wskazanych w pozwoleniu. Jednak, zdaniem Sądu, nie można było pominąć okoliczności, że pozostałe 9 działek wymienionych w pozwoleniu wodnoprawnym nie stanowi własności skarżącego.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje za własne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w wyroku z dnia 31 marca 2022 r. sygn. akt III OSK 943/21, w którym zwrócono uwagę na to, że podmiot będący adresatem pozwolenia wodnoprawnego może na skutek różnych okoliczności utracić możliwość korzystania z uprawnień wodnoprawnych. Wówczas zobowiązany jest do uiszczenia opłaty stałej podmiot korzystający z usług wodnych. Ustawodawca powiązał bowiem obowiązek ponoszenia opłat za usługi wodne z faktem korzystania ze środowiska. Zgodnie z art. 9 ust. 3 PrWod, gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną. W konsekwencji brak jest uzasadnienia dla pobierania opłat za usługi wodne, które z przyczyn obiektywnych nie mogą być świadczone na rzecz danego podmiotu.

W realiach rozpoznawanej sprawy okoliczność, że skarżący jest właścicielem wyłącznie jednej działki z 10 wymienionych w pozwoleniu wodnoprawnym działek oznacza, że na jego rzecz może być świadczona jedynie część usługi wodnej, za którą naliczono opłatę stałą. Skarżący, nie będąc właścicielem pozostałych 9 działek, których dotyczy pozwolenie wodnoprawne nie ma możliwości korzystania z odprowadzania wód opadowych i roztopowych z tych działek. Wskazana w pozwoleniu wodnoprawnym ilość wód opadowych, jedynie w części przypada na skarżącego (i drugiego adresata zaskarżonej decyzji). Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że w dacie wydania pozwolenia wodnoprawnego skarżący nie był właścicielem pozostałych działek. O wydanie pozwolenia wodnoprawnego skarżący występował w stanie prawnym, w którym nie funkcjonowała obecnie kwestionowana przez niego opłata stała. Nie sposób więc zakładać, że skoro złożył wniosek o pozwolenie wodnoprawne, dające możliwość odprowadzania wód opadowych z terenów działek stanowiących własność innych osób, to tym samym zaakceptował, że będzie płacił opłaty stałe za usługi wodne udostępnione, poprzez wydanie pozwolenia wodnoprawnego, na rzecz właścicieli innych działek. Z tych samych względów nie można oczekiwać, że wraz z wprowadzeniem opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych ujętych we wskazane w PrWod systemy kanalizacji wyjściem z zaistniałej sytuacji miałoby być złożenie wniosku o wygaszenie pozwolenia wodnoprawnego i uzyskanie nowego pozwolenia dotyczącego wyłącznie działki stanowiącej własność skarżącego (zwłaszcza w sytuacji, w której koszty takich działań miałby ponosić skarżący). Zasadnicza zmiana stanu prawnego związana z wejściem w życie PrWod nakazuje, aby przy ustaleniu opłaty stałej za usługę wodną przewidzianą pozwoleniem wodnoprawnym wydanym na gruncie poprzedniego prawa wodnego brać pod uwagę to, czy adresat dotychczasowego pozwolenia wodnoprawnego jest obecnie właścicielem całości terenu, którego dane pozwolenie dotyczy. W przypadku zaś ustalenia, że jest właścicielem tylko części tego terenu, to oprócz wskazanej wyżej konieczności ustalenia, czy urządzenie wodne zostało wybudowane, opłatę stałą należy naliczać wyłącznie od stanowiącej jego własność części terenu objętego pozwoleniem wodnoprawnym. Tylko w odniesieniu do tej części terenu taki podmiot ma bowiem możliwość korzystania z usługi wodnej. Ryczałtowy, czy quasi abonamentowy charakter opłaty stałej nie oznacza bowiem, że stanowić ma ona ekwiwalent za gotowość do przyjęcia wód opadowych i roztopowych, w sytuacji w której z góry wiadomo, że z gotowości tej, w okresie objętym opłatą stałą, adresat tej opłaty skorzystać nie może w pełnym zakresie w jakim wynikałoby to z pozwolenia wodnoprawnego.

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ wskazał także art. 271 pkt 5a PrWod. W uzasadnieniu decyzji organ nie nawiązał jednak do treści tego przepisu i nie wyjaśnił, jakie znaczenie dla wydanego rozstrzygnięcia w ustalonym stanie faktycznym miała norma prawna wynikająca z tego przepisu. Pomijając nawet te braki, wskazać należy, że art. 271 pkt 5a PrWod został dodany do PrWod w drodze ustawy z dnia z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2170). Zmiany wprowadzone w drodze tej nowelizacji weszły w życie 23 listopada 2019 r., a zatem już po wydaniu pozwolenia wodnoprawnego, w oparciu o które organ ustalił sporną opłatę stałą. Okoliczność ta powoduje, że art. 271 pkt 5a PrWod nie powinien znajdować zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Sąd podziela stanowisko przyjęte m.in. przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 4809/21, zgodnie z którym przepis art. 271 ust. 5a PrWod ma zastosowanie do spraw, w których pozwolenie wodnoprawne zostało wydane po wejściu w życie tego przepisu tj. po 23 listopada 2019 r.

Posiłkując się argumentacją przestawioną w powyższym wyroku NSA wskazać należy, że w realiach rozpoznawanej sprawy wydanie pozwolenia wodnoprawnego na rzecz skarżącego i uzyskanie przez nie przymiotu ostateczności nastąpiło przed dniem wejścia w życie unormowania art. 271 ust. 5a PrWod. Okoliczność ta stanowi zdarzenie zamknięte, nie ma w szczególności charakteru otwartego lub ciągłego, zaś skutki wydania przedmiotowej decyzji nie mogą być oceniane przez pryzmat przepisów nieistniejących w tym dniu. Doniosłe znaczenie z punktu widzenia obowiązującego art. 271 ust. 5a PrWod ma wydanie pozwolenia wodnoprawnego i uzyskanie przez nie waloru ostateczności, a nie jego posiadanie, czy istnienie w obrocie prawnym. Okoliczność ta powinna być brana pod uwagę przy ocenie, czy znajdzie tu zastosowanie zasada retrospekcji, czyli zastosowania nowych przepisów do zdarzeń powstałych w przeszłości i mających charakter ciągły.

Za przywołanym powyżej wyrokiem NSA zaakcentować także należy, że opłaty za usługi wodne stanowią daninę publiczną. Tym samym przepisy nakładające te opłaty i określające sposób ich wyliczenia powinny być jasne, precyzyjne i nienasuwające żadnych wątpliwości, co do zakresu nałożonego obowiązku. Opłaty stałe za usługi wodne są nowymi środkami prawnofinansowymi w polskim prawie wodnym. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organów stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.). Zasada ta nabiera szczególnego znaczenia w przypadku, kiedy pozwolenie wodnoprawne zostało wydane nie tylko przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, wprowadzającej do porządku prawnego przepis art. 271 ust. 5a PrWod ale także przed wejściem w życie PrWod.

W świetle dotychczasowych rozważań stwierdzić należy, że zdaniem Sądu organ, wydając zaskarżoną decyzję na skutek ograniczenia ustaleń faktycznych wyłącznie do istnienia pozwolenia wodnoprawnego, nie rozpoznał istoty sprawy, naruszając tym samym przepisy prawa procesowego: art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ponadto organ nie zastosował art. 7a § 1 k.p.a. Jednocześnie doszło do naruszenia 273 ust. 6 PrWod przez jego przedwczesne zastosowanie, a także art. 271 ust. 5a PrWod poprzez zastosowanie tego przepisu w odniesieniu do pozwolenia wodnoprawnego wydanego przed wejściem w życie w tej przepisu. Wskazane powyższej naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego miały istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania tj. kwotę uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego od skargi

W ponownie prowadzonym postępowaniu stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. organ kierować się będzie wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Organ w pierwszej kolejności powinien ustalić, czy przeprowadzono przebudowę urządzenia wodnego, zgodnie z tym co wskazano w treści pozwolenia wodnoprawnego z dnia 15 stycznia 2014 r. W przypadku zaś jej przeprowadzenia, organ ustali jaka część z ustalonej w tym pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzonych do wód – tj. jaka część z ilości 752.94 m3/h przypada na teren działki stanowiącej własność skarżącego (oraz drugiego z adresatów zaskarżonej decyzji) i objętej tym pozwoleniem wodnoprawnym. Dopiero w oparciu o tak ustaloną ilość wód i po przeliczeniu zgodnym z art. 552a PrWod organ ustali wysokość opłaty stałej ciążącej na skarżącym oraz na drugim adresacie zaskarżonej decyzji.