Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 1128/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 44b, art. 4 pkt 27i 34, art. 44c ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 124
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jednolity
article: art. 27c ust. 1-2
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.
article: art. 79 ust. 1 i 2 pkt 2 i 5, art. 79a ust. 1, art. 77 ust. 6
journal: Dz.U. 2013 poz 672
law: Ustwa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. 10 par. 1-2, art. 81, art. 108 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015r. sprawy ze skargi K. Sp. z o. o. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 października 2014r. znak: [...] w przedmiocie nadzoru sanitarnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 października 2014 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny , utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) w S. z dnia 1 lipca 2014 r. nr [...], którą:

1. wstrzymano wprowadzanie do obrotu w sklepie H. w S., ul. I. 49 podejrzanych produktów pod nazwą:

– Cząstka Boga Sakti 0,3 g Z nad indyjskich gór i doliny Gangesu;

– Cząstka Boga Sakti 1 0,3 g Z nad indyjskich gór i doliny Gangesu;

– Cząstka Boga Ratri 0,5 g Z nad indyjskich gór i doliny Gangesu;

– Cząstka Boga Himawanti 1 g Z nad indyjskich gór i doliny Gangesu;

na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa na okres nie dłuższy niż 18 miesięcy od dnia kontroli

2. zatrzymano podejrzane produkty, co do których istnieje podejrzenie, że stwarzają zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, w ilości ogółem 11 saszetek produktów, z których pobrano próbki do badań w Narodowym Instytucie Leków w Warszawie w ilości ogółem 7 sztuk

3. nakazano firmie K. Sp. z o.o. z siedzibą w P. zaprzestanie prowadzenia działalności w pomieszczeniach sklepu H., ul. I. 49 w S. na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia, nie dłuższy niż 3 miesiące licząc od dnia kontroli, tj. 1 lipca 2014 r. do dnia 1 października 2014 r.,

a z uwagi na konieczność ochrony życia i zdrowia ludzkiego decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W dniu 1 lipca 2014 r. PPIS w S. przeprowadził kontrolę w sklepie H. w S., ul. I. 49, podczas której ujawnił podejrzane produkty o nazwie "Cząstka Boga". Z uwagi na uzasadnione podejrzenie zagrożenia życia i zdrowia ludzi kontrolę przeprowadzono bez uprzedzenia, zgodnie z art. 79 ust. 2 pkt 2 i 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Na podstawie art. 10 § 2 k.p.a. organ odstąpił od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Oferowane do sprzedaży w sklepie H. produkty o nazwie "Cząstka Boga" wprowadzane były do obrotu przez firmę K. Sp. z o.o. z/s w P.. Wszystkie opakowane były w czarne foliowe saszetki, oznakowane z jednej strony białą etykietą z nazwą produktu oraz informacją, że należy je umiejscowić w ceglanych naczyniach i rozłożyć w czterech kątach pokoju, nie wysypywać, chronić przed dziećmi oraz ostrzeżeniem: "Produkt nie do spożycia!". Z drugiej strony opakowania umieszczono czerwony nadruk z informacją: "Produkt nie do spożycia!, Chronić przed dziećmi!, Tylko dla osób pełnoletnich! Używać zgodnie z instrukcją obsługi. W razie nieprawidłowego użycia natychmiast skontaktować się z lekarzem!". Na oznakowaniu opakowań nie podano informacji dotyczących opisu produktu, tj. składu chemicznego, przeznaczenia oraz jednoznacznego określenia, czy firma K. jest producentem czy dystrybutorem produktów, a przede wszystkim informacji o ewentualnych zagrożeniach zdrowotnych związanych z nieprawidłowym użyciem produktu, co zdaniem organu stanowi naruszenie obowiązków wynikających z przepisów ustawy z dna 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów oraz ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (art. 20).

Na podstawie art. 27c ust 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, kontrolujący pobrali ze sklepu 7 saszetek produktu o nazwie "Cząstka Boga", w celu przeprowadzenia badań w laboratorium Narodowego Instytutu Leków w Warszawie. Pozostałe na stanie sklepu 4 saszetki ww. produktu zostały w obecności sprzedawczyni P. P. przeliczone, zabezpieczone, zatrzymane i przekazane do depozytu w Komendzie Powiatowej Policji w S.. Sprzedawczyni odmówiła podpisania protokołu kontroli. W dniu kontroli organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję, powołując w podstawie prawnej art. 12 ust. 1, art. 37 ust. 1 , art. 27c ust. 1 i ust. 3 pkt 1 i 2, art. 29 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zw. z art. 4 pkt 27, art. 44b i art. 44c ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. Sp. z o.o. z/s w P. zarzuciła organowi I instancji naruszenie: art. 107 § 3 w zw. z art. 80, art. 77 § 1, art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a.; art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a.; art. 108 k.p.a.; art. 77 ust. 6, art. 79, art. 79a i art. 79b ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, tej ustawy; art. 27c ust. 1 i 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej; art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy uznał, że wobec uzasadnionego podejrzenia wprowadzania do obrotu środków zastępczych mogących stwarzać realne zagrożenie zdrowia i życia ludzi, organ I instancji prawidłowo skorzystał z ustawowych kompetencji określonych w art. 27 ust. 1 i 3 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Odpowiadając na zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego stwierdził, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie ustalonego stanu faktycznego, szczegółowo opisanego w protokole kontroli, w związku z uzasadnionym podejrzeniem, że produkty o nazwie "Cząstka Boga" są środkami zastępczymi, tzw. dopalaczami, o czym świadczyła forma handlowa tych produktów, brak prawidłowego oznakowania, tj. składu chemicznego, i pochodzenia produktów, a informacje zawarte na etykietach mogły sugerować używanie ich jako środków zastępczych. Odstąpienie od wymogu dokonywania czynności kontrolnych w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej, uzasadniono wystąpieniem bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia lub środowiska naturalnego (art. 79 ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Tymi samymi względami, z uwagi na treść art. 27 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, uzasadniono nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, przywołując stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 15.07.2010r. w sprawie II OSK 1134/09.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej organ stwierdził, że przeprowadzenie kontroli w sklepie H. w związku z uzasadnionym podejrzeniem, iż sprzedawane w nim produkty są środkami zastępczymi, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu jest ustawowo zakazane, było niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia opisanego normą art. 79 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy. W sytuacji podejrzenia bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia organ nie tylko miał prawo, ale i obowiązek szybkiej interwencji bez powiadomienia przedsiębiorcy, co daje również podstawy do odstąpienia od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, zgodnie z art. 10 § 2 k.p.a.

Organ odwoławczy za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 27c ust. 1 i 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej wskazując, iż produkty, których dotyczy ten przepis nie muszą faktycznie "stwarzać zagrożenia życia lub zdrowia", a tylko w momencie wydawania decyzji wzbudzać podejrzenie (uzasadnione), że takie zagrożenie stwarzają. Potwierdzeniem, że w niniejszej sprawie zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi było realne, są wyniki badań próbek podejrzanych produktów, przeprowadzonych w Narodowym Instytucie Leków w Warszawie. Stwierdzono w nich obecność substancji psychoaktywnych, tj. pentodronu UR-144 i 3-MMC, które zgodnie z przedstawioną ekspertyzą są środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem odwołującego w zakresie naruszenia art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani, organ wyjaśnił, że organy inspekcji sanitarnej nie mają obowiązku udowadniania, iż podejrzane produkty używane były jako środki zastępcze. Zdaniem organu, stosownie do regulacji zawartej w art. 44c ust. 1 tej ustawy, do zastosowania art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej wystarczy stwierdzenie wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym. Ponadto informacje zawarte na etykiecie nie są zgodne z wymogami ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, a także art. 20 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Umieszczenie na oznakowaniu napisu "nie do spożycia" nie oznacza, że przedmiotowe produkty nie mogą być używane w inny sposób, który będzie stwarzał zagrożenie dla życia lub zdrowia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. Sp. z o.o. z siedzibą w P. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj.:

– art. 107 § 3 w zw. z art. 80 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji pod kątem faktycznym oraz prawnym;

– art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, niezawiadomienie strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, bezpodstawne odstąpienie od prawa do czynnego udziału w czynnościach oraz uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione, mimo uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów;

– art. 108 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, mimo braku istnienia do tego podstaw faktycznych i prawnych;

– art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów ustawy, tj. art. 84c, art. 79a i art. 79.

oraz zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj.:

– art. 79, art. 79a i art. 79b ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez przeprowadzenie kontroli w sposób niezgodny z przepisami prawa;

– art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez jego zastosowanie, mimo braku niezbędnych przesłanek oraz bezpodstawne stwierdzenie, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, mimo braku niezbędnych badań i dowodów dla poparcia tych okoliczności;

– art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego błędne zastosowanie i uznane, że wskazane w decyzji środki stanowią środki zastępcze w rozumieniu tej ustawy, mimo braku udowodnienia, że były one w tym celu używane.

W uzasadnieniu skarżąca Spółka, przywołując treść art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zarzuciła organowi brak ustaleń, aby istniało jakiekolwiek zagrożenie życia lub zdrowia ludzi spowodowane przez wymienione w decyzji produkty. W uzasadnieniu swej decyzji organ nie wskazał żadnych dowodów, na których mógłby oprzeć swoje wnioski. Nie wskazał na żaden fakt, okoliczność czy zdarzenie, które potwierdzałoby istnienie bezpośredniego zagrożenia związanego z działalnością spółki. Nie odniósł się również do tego, że zatrzymane produkty nie są przeznaczone do spożycia i zawierają ostrzeżenia i wskazówki ich zastosowania. Zdaniem skarżącej, organ w sposób arbitralny i całkowicie bezpodstawny uznał za bezsporne, że Spółka wprowadzała do obrotu produkty, co do których zachodzi uzasadnione podejrzenie, że są one środkami zastępczymi. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przywołała wyroki WSA w Poznaniu w sprawie III SA/Po 499/10 oraz WSA w Gdańsku w sprawie II SA/Gd 783/11.

W ocenie skarżącej wymienione w zaskarżonej decyzji produkty nie są środkami zastępczymi, o jakich mowa w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii. Do uznania danej substancji za środek zastępczy niezbędne jest wykazanie, iż substancja ta jest używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, co w żadnym razie nie zostało w niniejszej sprawie wykazane. Samo posiadanie substancji o wskazanym w decyzji składzie nie jest bowiem zabronione. Konieczną przesłanką do zastosowania tego przepisu jest zatem ustalenie, czy produkty te były używane jako środki zastępcze i czy wykazują właściwości odurzające lub psychoaktywne. Skarżąca zarzuciła organom brak wskazania, na jakiej podstawie przyjęto, że wymienione w decyzji środki wykazują jakiekolwiek działanie psychoaktywne. W tym zakresie nie przeprowadzono bowiem żadnych badań. Wyniki badań dotyczące składu zatrzymanych produktów nie mogą bowiem być dowodem w żadnej sprawie, a zatem analiza tych wyników jest także z punktu legalności niemożliwa.

Przywołując treść art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, skarżąca stwierdziła, że żadne z ustaleń przeprowadzonej kontroli nie może stać się dowodem w sprawie, a zatem sama okoliczność przeprowadzania badań na zajętych produktach była bezcelowa, a ich wyniki nie mogą posłużyć w żadnym postępowaniu. Ponadto, wbrew treści art. 81 k.p.a. skarżącej nie umożliwiono wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, stanowiąc tym samym przesłankę do uchylenia zaskarżonej decyzji, bez względu na to, czy naruszenie zasady udziału strony w postępowaniu miało, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy.

Zdaniem skarżącej, organ w sposób niezgodny z przepisami prawa, nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Nadanie tego rygoru stanowi bowiem dodatkowy składnik decyzji – element merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, wymagający umotywowania w uzasadnieniu. Interes strony, jako przesłanka nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, jest kwalifikowany przez określenie jego rangi, ma to być wyjątkowo ważny interes. Ocena rangi interesu należy zarówno do strony, która uznaje go za wyjątkowo ważny dla niej (ocena subiektywna), jak i do organu, który poddaje ją weryfikacji, mając na uwadze interes innych stron oraz konsekwencje materialne i niematerialne natychmiastowego wykonania decyzji. Taki tryb realizacji decyzji ma charakter wyjątkowy i organy administracji publicznej powinny z niego korzystać ze szczególną rozwagą. Przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Ponadto, odwołując się do pojęcia "niezbędności" niezwłocznego działania, ustawodawca uznaje, że może to nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 k.p.a. Zagrożenie to musi mieć realny charakter i nie może być tylko prawdopodobne, a okoliczność ta musi być uwidoczniona w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Na poparcie tego stanowiska skarżąca przywołała wyrok NSA w sprawie II OSK 1134/09.

W kwestii zarzutów dotyczących uzasadnienia zaskarżonej decyzji, skarżąca stwierdziła, że poza zwięzłym przedstawieniem stanu faktycznego niczego więcej nie można w nim dostrzec. Przede wszystkich organ nie wskazał, jakie dowody legły u podstawy takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Organ ponadto nie wskazuje w ogóle dowodów, które zakwestionował, a w konsekwencji, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Powoływanie się jedynie na dokumenty bliżej ich nie precyzując jest lekceważeniem strony i wskazuje jedynie na dość pobieżne, powierzchowne, a nie wszechstronne rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego. Takie zachowanie organu stanowi naruszenie art. 80 k.p.a. Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie organ I instancji przytoczył w decyzji jedynie treść przepisów prawa. Taki sposób budowania uzasadnienia prawnego nie wyczerpuje zaś idei ustawodawcy odnoszącej się do uzasadnienia prawnego. Uzasadnienie prawne powinno polegać na wytłumaczeniu, dlaczego właśnie określone przepisy są ową podstawą i jaką wykładnię przyjął organ rozstrzygając niniejszą sprawę. W konsekwencji, skoro organ nienależycie sporządził uzasadnienie zarówno pod względem faktycznym jak i prawnym, to nie tylko naruszył art. 107 § 3 i art. 77 § 1 k.p.a., ale również zawartą w art. 7 k.p.a. zasadę praworządności. Wobec tak wielu naruszeń nie sposób też przyjąć, że organ "wzbudzał zaufania do jego uczestników, a zatem naruszył art. 8 k.p.a."

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżone decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 ze zm.) dalej "ustawy o PIS" oraz ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r., poz. 124), dalej "u.p.n."

W art. 44b u.p.n. zawarty został zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków odurzających i zastępczych. Zgodnie z art. 4 pkt 27 tej ustawy, środkami zastępczymi są substancje pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Wprowadzaniem do obrotu, stosownie do pkt 34 art. 4 u.p.n. jest natomiast udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych. Natomiast w myśl art. 44c ust. 1 u.p.n., w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy o PIS.

W art. 27c ust. 1 ustawy o PIS przewidziano, że w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy. W przypadku wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, właściwy państwowy inspektor sanitarny: zatrzymuje produkt i nakazuje zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach lub obiektach służących wytwarzaniu lub wprowadzaniu produktu do obrotu na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia, nie dłuższy niż 3 miesiące (ust. 2).

Z treści cytowanych przepisów wynika, że wydanie decyzji, o której mowa w art. 27c ustawy o PIS, uzależnione jest od stwierdzenia, że istnieje uzasadnione podejrzenie, że określone produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Powyższa przesłanka w okolicznościach niniejszej sprawy wystąpiła. Z protokołu z kontroli sanitarnej przeprowadzonej w dniu 1 lipca 2014 r. w sklepie H. przy ul. Iłżeckiej 49 w S., w którym skarżąca Spółka prowadzi działalność handlową, stwierdzono, że są tam sprzedawane produkty o nazwie "Cząstka Boga Sakti", "Cząstka Boga Ratri", "Cząstka Boga Himawanti". W trakcie kontroli ustalono, że oferowane do sprzedaży produkty zawierają nieznane, bo nieujawnione na opakowaniach substancje chemiczne, które mogły stanowić środki zastępcze. Na produktach znajdowały się ostrzeżenia "nie do spożycia", "chronić przed dziećmi", "w razie nieprawidłowego użycia natychmiast skontaktować się z lekarzem". Prawidłowo zatem przyjął organ, kierując się doświadczeniem i znajomością dostępnych produktów chemicznych, że brak wskazania składu produktów oznakowanych jako "Cząstki Boga", oraz zalecenie, aby umieścić je w ceglanych naczyniach i rozłożyć w czterech kątach pokoju, uzasadnia podejrzenie, że chodzi w rzeczywistości o tzw. "dopalacze". Podejrzenie to uzasadniała dodatkowo wysoka cena saszetek (od 20 do 40 zł) w stosunku do niewielkiej ilość produktu (od 0,3 do 1 g). Z tych powodów organ I instancji był zobowiązany nie tylko do przeprowadzenia kontroli, ale i wstrzymania wprowadzania do obrotu produktów o nazwach podanych w decyzji, na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa. Podejrzenie zmieniło się w pewność, gdy organ w dniu 11.08.2014r. otrzymał wyniki badania pobranych próbek przez Narodowy Instytut Leków w Warszawie, z których wynika, że zawierały one substancje psychoaktywne, tj. pentodron UR-144 i 3-MMC, będące środkami zastępczymi w rozumieniu u.p.n. Skarżąca ze swej strony nie przedstawiła żadnych dowodów, które obaliłyby wyniki powyższych badań.

Przed wydaniem decyzji organ nie miał obowiązku udowadniania, że zatrzymywane produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Ustawodawca bowiem wprost wskazuje przesłanki, wymienione w art. 27c ustawy o PIS, których istnienie pozwala na wydanie decyzji. Organ zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie przesłanka "uzasadnionego podejrzenia, że określone produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi", wystąpiła w niniejszej sprawie. Dopiero bowiem badania tych produktów i ocena ich bezpieczeństwa wykaże, czy faktycznie stwarzają one zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Stanowiska tego nie zmienia fakt, iż na opakowaniach znajdowały się napisy "nie do spożycia", "chronić przed dziećmi". Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii w art. 4 pkt 27 przy definicji środków zastępczych posługuje się terminem "używane". Pojęcia: "spożycie" i "użycie" nie są tożsame w swym znaczeniu. Znajdujący się na opakowaniach zakwestionowanych produktów zakaz ich spożycia, nie oznacza, że nie powinny być używane w inny sposób, stwarzający zagrożenie życia lub zdrowia. Powszechnie wiadomo, że używanie środków odurzających lub substancji psychotropowych, czy środków zastępczych może odbywać się także poprzez drogi oddechowe. Tym samym, niezależnie od uwag i napisów znajdujących się na opakowaniach tych środków, w świetle poczynionych ustaleń przez organy sanitarne, nie powinno budzić wątpliwości, że mogły być one używane (a nie spożywane). Informacje zawarte na opakowaniach nie były więc skuteczne i nie powstrzymywały przed używaniem zakwestionowanych produktów.

Bezzasadne są powołane w skardze zarzuty naruszenia art. 79, art. 79a i art. 79b ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2013r., poz. 672 ze zm.), dalej jako "u.s.d.g." Stosownie do art. 79 ust. 1 u.s.d.g. organy kontroli zawiadamiają przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli, jednakże w myśl ust. 2 pkt 2 i 5 tego przepisu, zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się, w przypadku gdy jest to niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia a także, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego.

Podkreślić należy, że ustawodawca dostrzegł społeczny problem narkomanii w Polsce oraz szkodliwego używania substancji psychoaktywnych przez szerokie grupy społeczne, w tym zwłaszcza młodzież, czemu dał wyraz w ustawie z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Uwzględniając fakty znane urzędowo dotyczące tak oferowanych do sprzedaży produktów jak i skutków ich używania w istniejącym stanie faktycznym organ mógł uznać, że wprowadzane przez skarżącego do obrotu produkty o nazwie "Cząstka Boga" nie mogą znajdować się w obrocie, jako stwarzające bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, co uzasadniało natychmiastowe podjęcie działań.

W art. 79a ust. 1 u.s.d.g. przewidziano, że czynności kontrolne mogą być wykonywane przez pracowników organów kontroli po okazaniu przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej legitymacji służbowej upoważniającej do wykonywania takich czynności oraz po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, chyba że przepisy szczególne przewidują możliwość podjęcia kontroli po okazaniu legitymacji. W takim przypadku upoważnienie doręcza się przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej w terminie określonym w tych przepisach, lecz nie później niż trzeciego dnia od wszczęcia kontroli.

Ze zgromadzonego materiału w sprawie wynika, że czynności kontrolne w sklepie H. były podjęte przez odpowiednio upoważnionych pracowników, po okazaniu legitymacji służbowych i wręczeniu pracownicy przedsiębiorcy prawidłowo wystawionego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. W protokole kontroli wskazano na brak zawiadomienia o kontroli z podaniem podstawy prawnej uzasadniającej brak uprzedzenia (art. 79 ust. 2 pkt 2 i 5 u.s.d.g.). Zaznaczono ponadto, że przedsiębiorca nie dopełnił wynikającego z art. 80 ust. 3 u.s.d.g. obowiązku pisemnego wskazania osoby upoważnionej do reprezentowania go w trakcie kontroli, w szczególności podczas jego nieobecności. Kontrolę przeprowadzono więc w obecności sprzedawczyni, stosownie do treści art. 80 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy. Pracownica przedsiębiorcy odmówiła podpisania i przyjęcia protokołu kontroli, a zatem nie istniała możliwość poinformowania przedsiębiorcy lub pełnomocnika o jego prawach i obowiązkach w trakcie prowadzonej kontroli. Z tego powodu niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów u.s.d.g. dotyczące kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 77 ust. 6 u.s.d.g., wyłączający możliwość uznania za dowód, w jakimkolwiek postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy, dowodów przeprowadzonych w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, albowiem, jak wyżej wykazano, organ inspekcji sanitarnej nie naruszył przepisów tej ustawy. Należy również zauważyć, że tylko naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik kontroli, powoduje, że dowody przeprowadzone w toku kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym zgodnie z art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Takiego wpływu skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała.

Sąd nie podziela także zarzutu naruszenia art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a.

Możliwość odstąpienia od wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału stron w postępowaniu stwarza ust. 2 powołanego przepisu, w przypadku gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego. Taka sytuacja, jak już wcześniej podniesiono wystąpiła w niniejszej sprawie. W tym przypadku ograniczony zostaje również obowiązek organu zaznajomienia strony z wynikiem procesu dowodzenia, zawarty w art. 81 k.p.a. Skoro w okolicznościach niniejszej sprawy organ I instancji powziął uzasadnione podejrzenie, że wprowadzane przez skarżącą do obrotu produkty stwarzają zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego, to zasadnie zastosował art. 10 § 2 k.p.a., gdyż załatwienie sprawy wymagało podjęcia szybkich działań ze względu na niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia ludzkiego. Ponadto, zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wtedy, jeżeli strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest bowiem wykazanie, że takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r. sygn. FPS 6/04; wyroki NSA: z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. II OSK 1098/10; z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt OSK 831/05). Skarżąca nie wykazała, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych.

Zarzut naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji również nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, organy administracji w sposób wystarczający uzasadniły wydane przez siebie decyzje, przedstawiając stan faktyczny sprawy, w tym okoliczności, które wzbudziły uzasadnione podejrzenie co do szkodliwości zabezpieczonych produktów oraz przywołując i dokonując wykładni stosowanych przepisów prawa.

Odnosząc się do zarzutu w zakresie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności stwierdzić trzeba, że jako podstawę rygoru wskazano potrzebę ochrony zdrowia i życia ludzkiego, co w okolicznościach faktycznych i prawnych należy uznać za zasadne. Stosownie bowiem do art. 108 § 1 K.p.a., decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, również wtedy, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego. Taka konieczność ochrony zaistniała w kontrolowanej sprawie.

Na zakończenie podkreślić należy, że na organach inspekcji sanitarnej ciąży obowiązek ochrony fundamentalnych wartości, takich jak życie i zdrowie ludzkie. Wymaga to często podejmowania szybkich i adekwatnych czynności do zaistniałych sytuacji, które mają służyć realizacji ustawowego celu. Państwowa Inspekcja Sanitarna jest nie tylko uprawniona, ale wręcz zobowiązana do ochrony życia i zdrowia obywateli i może stosować środki przewidziane prawem, niejednokrotnie bardzo uciążliwe dla adresatów takich decyzji. Takie działanie organów prawie zawsze będzie wiązać się z wkroczeniem w autonomię i w sferę wolności jednostki, w tym także swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Podyktowane to jest jednak realizacją nadrzędnego celu, a równocześnie podstawowego obowiązku państwa jakim jest ochrona zdrowia i życia obywatela (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. II OSK 295/12).

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.