Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3446/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 97 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Joanna Skiba Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia[...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2014r. nr [...]Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...]z dnia [..] sierpnia 2014r. nr [...] o zawieszeniu postępowania administracyjnego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Wnioskiem z dnia 16 października 2012r. W. S. wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. [...] z dnia [...] września 1950r. orzekającego o przejęciu na własność Państwa nieruchomości o pow. [...] ha położonej w L. pow. [...]. Wniosek ten został sprecyzowany w piśmie z dnia 14 marca 2014r. poprzez podanie numeru wykazu hipotecznego i numerów katastralnych parcel gruntowych wchodzących w skład przedmiotowego gospodarstwa rolnego.

Z karty B Liczby wykazu hipotecznego nr [...] gm. Kat. [...] wynika, że współwłaścicielem w [...] cz. parcel nr nr [...] położonych we wsi L., na podstawie umowy sprzedaży z [...] listopada 1938r. został J. S.. Pozostałymi współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli I. S., I. S., T. S. (zamężna G.) i L. S. Według Wojewody [...] ww liczba wykazu hipotecznego potwierdza udział w [..] części poprzednika prawnego W. S. w prawie własności przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej we wsi L. Fakt współwłasności przedmiotowego gospodarstwa potwierdza również protokół badania ksiąg gruntowych sporządzony dnia 19 maja 2014r. przez geodetę uprawnionego. Z odpisu skróconego aktu zgonu Nr [...] wynika, że J. S. zmarł dnia [...] lutego 1945r. w miejscowości L.. Był on ojcem W. S.

Wojewoda [...] pismami z 1 lipca 2014r. i 24 lipca 2014r. wzywał W. S. do dostarczenia prawomocnego postanowienia spadkowego po J. S., który odmawiał jego dostarczenia twierdząc, że przejęta nieruchomość była własnością jego poprzedników prawnych J. i P. (A.) S.i on jako spadkobierca po matce ma interes prawny w niniejszym postępowaniu.

W związku z powyższym organ I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uzasadniająca zawieszenie postępowania i postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] Wojewoda [...] zawiesił z urzędu wszczęte wnioskiem W. S. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...]września 1950r., wezwał W. S. do dostarczenia w terminie do 31 grudnia 2014r. prawomocnego postanowienia spadkowego po J. S. oraz do dostarczenia w ww terminie informacji o pozostałych współwłaścicielach nieruchomości objętej wnioskiem lub ewentualnie ich następców prawnych ze wskazaniem ich adresów do korespondencji.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. S..

Rozpatrując sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że w świetle obowiązującego prawa samo wskazanie skarżącego, że jest spadkobiercą po poprzednikach prawnych nieruchomości w L. nie zwalnia go od udokumentowania następstwa prawnego po J. S..

Organ II instancji podniósł, że powyższa okoliczność dotycząca braku wystąpienia do właściwego sądu o przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym, bądź notariusza o poświadczenie dziedziczenia stanowi podstawę zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 100 § 1 k.p.a. do zawieszenia postępowania oraz wyznaczenia terminu do wystąpienia przez W. S. do właściwego sądu, bądź do notariusza o ustalenie następstwa prawnego po J. S.

Skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. S. zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania poprzez błędne uznanie, iż nie jest on uprawniony do występowania w charakterze strony i że w sprawie nie występują wszystkie uprawnione osoby. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi podniósł, że posiada interes prawny w niniejszym postępowaniu, ponieważ jego matka P. K. testamentem z dnia [...] września 1994r. powołała go do spadku, w skład którego wchodziło roszczenie o odszkodowanie za mienie przesiedleńcze pozostawione w miejscowości L. Jak wynika zaś z postanowienia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. nr [...] matka skarżącego P. (A.) K. była właścicielem przedmiotowej nieruchomości, a postanowienie to stanowi na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Dokument ten zdaniem skarżącego korzysta z domniemania prawdziwości, a dowód zaprzeczający jego prawdziwości powinien zostać przeprowadzony przez stronę. Organ administracji publicznej nie wykazał w ocenie skarżącego dostatecznie, iż dokument ten jest pozbawiony waloru autentyczności, a zatem uznać należy, ze fakty w nim stwierdzone są prawdziwe, co w konsekwencji oznacza, że skarżący jako jedyny spadkobierca jest uprawniony do występowania w niniejszej sprawie w charakterze strony i brak jest innych osób mogących występować w niniejszym postępowaniu. Zdaniem skarżącego organ nie może dokonywać ustaleń dotyczących własności przedmiotowej nieruchomości, a jedynie rozpatrzyć sprawę pod katem ważności kwestionowanego orzeczenia. Skarżący dodał, ze po śmierci ojca 27 lutego 1945r. samodzielnie zajmował się gospodarstwem i domem, a jego ojczym C. K.nie zajmował się rolnictwem. O ekwiwalent za przejęte gospodarstwo wystąpiła jego matka A. (P.) K.będąca następcą prawnym po zmarłym wcześniej J. S.. Przedmiotowa nieruchomość nie została objęta wspólnością małżeńską majątkową A. i C. K., a stanowiła majątek odrębny A. K. jako przedmiot nabyty przed zawarciem związku małżeńskiego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia 28 stycznia 2015r. W.S. zakwestionował właściwość Wojewody [...] do rozpatrzenia jego wniosku podnosząc, że zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2011r. sygn. akt I OW 1/11 właściwym organem jest samorządowe kolegium odwoławcze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2014r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. w przedmiocie zawieszenia na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...] września 1950r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości ziemskich na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947r. i dekretu z dnia 28 września 1949r. oraz dekretu z dnia 27 lipca 1949r.

W pierwszej kolejności odnosząc się do zarzutu skarżącego w kwestii właściwości organu do rozpoznania jego wniosku o stwierdzenie nieważności ww orzeczenia należy zauważyć, ze powołane w piśmie skarżącego z dnia 28 stycznia 2015r. postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2011r. sygn. akt I OW 1/11 nie znajduje odniesienia do stanu faktycznego w niniejszej sprawie, ponieważ w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w obrocie prawnym pozostawał prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2009r. sygn. akt IV SA/Wa 1295/08 wskazujący na właściwość w tego rodzaju sprawach samorządowego kolegium odwoławczego. Wyrok ten zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże w tej sprawie zarówno sąd jak i organy administracji publicznej, ale w tej konkretnej sprawie. Nie ma on mocy wiążącej natomiast w rozpatrywanej sprawie.

Sąd w składzie orzekającym podziela natomiast stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 21 maja 2009 sygn. akt I OW 28/09, że do stwierdzenia nieważności orzeczeń wydanych na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSSR (Dz.U. Nr 59, poz. 318 ze zm.) w brzmieniu nadanym dekretem zmieniającym z dnia 28 września 1949 r. (Dz.U. Nr 53, poz. 404) oraz w trybie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. Nr 46, poz. 339) właściwym organem jest wojewoda.

Sąd wskazał, że powołane akty normatywne nie zawierają żadnych uregulowań, które przesądziłyby o właściwości organów prowadzących postępowanie nadzorcze w odniesieniu do orzeczeń wydawanych na podstawie wskazanych powyżej dekretów, a w obowiązującym systemie prawnym nie ma unormowań podobnych regulujących nieodpłatne przejmowanie z urzędu nieruchomości pozostających własnością osób fizycznych na rzecz Skarbu Państwa. W związku z przeprowadzonymi reformami strukturalnymi w systemie organów administracji publicznej nie ma też prezydiów wojewódzkich rad narodowych, ani prezydiów powiatowych rad narodowych. Ten stan prawny stwarza trudności w ustaleniu organu właściwego do stwierdzenia nieważności orzeczeń wydanych na podstawie dekretów z dnia 5 września 1947 r. i z dnia 27 lipca 1949 r.

Jednakże w dniu 1 lipca 1982 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79). Ustawa ta w art. 44 ust. 1 przewidywała przejęcie na własność Państwa gruntów rolnych odłogowanych na nieruchomościach opuszczonych przez właścicieli, natomiast w art. 39 ust. 4 - wydanie decyzji o pozbawieniu prawa użytkowania nieruchomości stanowiących własność Państwa lub nakazanie zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, a w przypadku odmowy przejęcia gruntów przez właściciela grunty te mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania na podstawie art. 39 ust. 6 tej ustawy. Przepis art. 45 ust. 1 tej ustawy upoważniał naczelnika gminy do orzekania w sprawach, o których mowa w art. 39 ust. 6 i w art. 44 ust. 1 tej ustawy.

Z tych regulacji wynikało, że instytucja przejmowania nieruchomości rolnych na podstawie powołanych dekretów z dnia 5 września 1947 r. i z dnia 27 lipca 1949 r. oparta na podstawowej przesłance braku faktycznego władania nieruchomościami przez ich właścicieli, to jest tak zwanego faktycznego opuszczenia nieruchomości, była najbardziej zbliżona do przejmowania gruntów rolnych na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 44 ust. 1 i art. 39 ust. 6 powołanej ustawy z dnia 26 marca 1982 r.

Dokonując reformy administracji państwowej w 1990 r. w ustawie z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm., zwanej dalej ustawą kompetencyjną), sprawy określone w art. 39 ust. 4, a także w art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zostały przekazane do organów gminy jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej na podstawie art. 3 pkt 14 ustawy kompetencyjnej.

Przepisy art. 44 i art. 45 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zostały skreślone z dniem 1 stycznia 1992 r. ustawą z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 114, poz. 494). W tym dniu przestała zatem istnieć kompetencja organów gminy do wydawania decyzji w tych sprawach. Ogólne domniemanie właściwości tych organów z art. 1 ustawy kompetencyjnej z 1990 r. nie mogło dotyczyć tych spraw. Po pierwsze dlatego, że przestała istnieć w ogóle podstawa prawna do wydawania decyzji administracyjnych w tych sprawach, także przez organy administracji rządowej. Po drugie zaś oczywistym jest, że przejmowanie nieruchomości na własność Państwa nie było i nie jest zadaniem własnym gminy - właściwość organów gminy (jednostek samorządu terytorialnego) mogła i może obejmować takie sprawy tylko jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Skoro z dniem 1 stycznia 1992 r. zostały skreślone art. 44 i art. 45 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, to tym samym wygasło z tym dniem zlecenie organom gminy właściwości w tych sprawach, o jakim była mowa w art. 3 pkt 14 ustawy kompetencyjnej.

Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych została uchylona przez ustawę z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 16, poz. 78) z dniem 25 marca 1995 r. Ustawa ta nie zawierała nowych regulacji pozwalających na przymusowe, nieodpłatne (w drodze decyzji administracyjnej) przejmowanie gruntów rolnych na własność Państwa z powodu ich opuszczenia, degradacji itp. W reformie administracji publicznej przeprowadzonej w 1999 i 2000 r., w drodze ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668) oraz ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1126), ustawodawca nie uregulował kwestii właściwości organów w sprawach weryfikacji decyzji ostatecznych wydanych przed 1 stycznia 1992 r. o przejęciu gruntów rolnych na własność Państwa na podstawie wymienionych wyżej ustaw i taki stan prawny w tym zakresie istnieje nadal.

Jeżeli zatem od dnia 1 stycznia 1992 r. nie istnieje w prawie materialnym kategoria spraw dotyczących przymusowego, nieodpłatnego przejmowania przez państwo, mocą decyzji administracyjnej, opuszczonych gospodarstw rolnych i nie istnieją już naczelnicy miast i gmin, a ustawodawca po tej dacie, także dokonując reformy administracyjnej na podstawie ustawy z 1998 r. nie określił organów właściwych do weryfikowania decyzji ostatecznych wydanych w tych nieistniejących już rodzajach spraw z zakresu administracji rządowej, to nie można domniemywać właściwości organów gminy, skoro nie została ona wprost ustalona przepisami prawa, a jest oczywiste, że sprawy dotyczące przejmowania nieruchomości rolnych na własność Państwa nie należały i nie należą do zadań własnych gminy. W tym miejscu wspomnieć również należy, że na podstawie powołanych wcześniej dekretów i ustaw nieruchomości rolne przejmowane były na rzecz Państwa i stawały się jego własnością, nieruchomości te nie stanowiły własności komunalnej i nie wchodziły do gminnego zasobu nieruchomości. W związku z powyższym błędny jest zatem pogląd, iż organem wyższego stopnia właściwym do prowadzenia postępowań weryfikacyjnych, w tym o stwierdzenie nieważności decyzji, w przedmiotowych sprawach jest na podstawie art. 17 k.p.a. samorządowe kolegium odwoławcze, jako organ wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego. Zasada, że samorządowe kolegia odwoławcze są organem wyższego stopnia także w sprawach decyzji z zakresu administracji rządowej, wprowadzona została dopiero z dniem 1 stycznia 1999 r. Jak wskazano wyżej w dacie tej, bo już od dnia 1 stycznia 1992 r., nie istniał omawiany rodzaj spraw, które dopóki istniały były sprawami z zakresu administracji rządowej i organy tej administracji były organami wyższego stopnia w tych sprawach. Nie można zatem mówić o domniemaniu kompetencji samorządowych kolegiów odwoławczych w tych sprawach z zakresu administracji rządowej na podstawie art. 17 pkt 1 k.p.a., jako organów wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego.

Z powyższych względów organami właściwymi w postępowaniach weryfikacyjnych w tych sprawach są organy administracji rządowej.

Naczelny Sąd Administracyjny przypomniał, że sprawy zakończone wydaniem decyzji o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości opuszczonych na podstawie dekretów z dnia 5 września 1947 r. i z dnia 27 lipca 1949 r., wtedy gdy istniały należały do kategorii spraw z zakresu administracji rządowej. W ocenie Sądu odnieść się należy do najnowszej regulacji, a mianowicie do ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 31, poz. 206), która weszła w życie w dniu 1 kwietnia 2009 r. Ustawa ta stanowi element reformy administracji publicznej, w ramach których przewiduje się wzmocnienie pozycji wojewody. Według art. 3 ust. 1 pkt 5 tej ustawy do właściwości wojewody jako organu administracji rządowej w województwie należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie, niezastrzeżone w odrębnych ustawach na rzecz innych organów tej administracji tj. organów administracji rządowej oraz według art. 3 ust. 1 pkt 7 tej ustawy wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. Jeżeli zatem z odrębnych ustaw nie wynika, który z organów administracji rządowej jest właściwy w określonej sprawie z zakresu administracji rządowej, to organem właściwym w takiej sprawie także jako organ wyższego stopnia, jest wojewoda.

Przechodząc do kwestii prawidłowości zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że jest ono zasadne .

Zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie przewidzianej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ma miejsce w sytuacji, gdy w toku sprawy administracyjnej pojawia się zagadnienie wstępne, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe załatwienie istoty sprawy administracyjnej, przy czym właściwym do rozstrzygnięcia tego zagadnienia wstępnego jest inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne to kwestia materialnoprawna, zazwyczaj obejmująca ustalenie stanu prawnego w określonym zakresie sprawy rozpoznawanej przez organ administracji, kiedy w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia innego organu lub sądu. Nie ulega wątpliwości, że pojęcie strony jest kategorią materialnoprawną, posiadanie przymiotu strony oceniane jest bowiem w oparciu o treść normy prawa materialnego, z której dla danego podmiotu wynikają określone uprawnienia lub obowiązki prawne.

Z kolei z art. 10 § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji publicznej "zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania" prowadzonego przez ten organ. Rzeczywista treść art. 10 § 1 k.p.a. wskazuje na gwarancyjny charakter tego przepisu, zapewniający stronie dwa podstawowe prawa procesowe: prawo do czynnego udziału w postępowaniu oraz prawo do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Te podstawowe prawa procesowe strony organ administracji ma obowiązek zapewnić w toku prowadzonego postępowania.

Wcześniej jednak, we wstępnej fazie postępowania, obowiązkiem organu jest ustalenie stron tego postępowania. Pominięcie bowiem osoby, której interesu prawnego dotyczy sprawa będąca przedmiotem postępowania, skutkuje wadliwością dającą podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Nie ulega wątpliwości, że skutki stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu nieruchomości na własność Państwa dotykają sfery praw podmiotowych byłych właścicieli bądź ich następców prawnych, z tych względów ustalenie kręgu osób, których interesu prawnego dotyczy takie postępowanie, musi być nacechowane starannością dającą gwarancję nie pominięcia kogokolwiek z tego kręgu.

Obowiązek ustalenia stron postępowania administracyjnego spoczywa na organie administracji. Trzeba jednak odróżnić obowiązek organu administracji ustalenia stron postępowania, tj. kręgu osób, których interesu prawnego dotyczy sprawa administracyjna będąca przedmiotem prowadzonego przez ten organ postępowania administracyjnego, od obowiązku podjęcia stosownych, prawem przewidzianych działań w celu uzyskania dowodów potwierdzających istnienie interesu prawnego w danej sprawie.

Ustaleniu kręgu podmiotów będących stronami postępowania służyć mają wszelkie dostępne organowi środki dowodowe, przy czym – co trzeba podkreślić – Kodeks postępowania administracyjnego nie ogranicza inicjatywy w zakresie przeprowadzenia dowodów wyłącznie do działań organu prowadzącego postępowanie (art. 77-79 k.p.a.).

W przypadku konieczności ustalenia stron postępowania będących następcami prawnymi nieżyjących osób fizycznych dowodem istnienia tego następstwa prawnego jest dowód w postaci postanowienia właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzony przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia. Brak postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia co do którejś ze stron postępowania powoduje, że nie można ustalić bezspornie kręgu osób, które mają prawo uczestniczyć w postępowaniu w charakterze stron.

Należy podkreślić, że śmierć strony powoduje obligatoryjne zawieszenie postępowania administracyjnego, o ile wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a. Jednak działania, o jakich mowa w art. 30 § 4 i 5 k.p.a., dotyczą sytuacji śmierci strony w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, a nie sytuacji ustalania przez organ administracji we wstępnej fazie postępowania administracyjnego, kręgu osób, których udział w postępowaniu jest konieczny ze względu na ich interes prawny.

W przedstawionym stanie rzeczy nie można mieć wątpliwości, że ustalenie spadkobierców właściciela przejętej na rzecz państwa nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne, od którego rozstrzygnięcia uzależnione jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji o przejęciu nieruchomości i wydanie w jego wyniku stosownej decyzji przez organ nadzorczy.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że jak wynika z wykazu synchronizacyjnego z dnia 16 czerwca 2014r. sporządzonego przez uprawnionego geodetę K. D. na podstawie badania ksiąg wieczystych i ksiąg gruntowych (karta 184-197 akt administracyjnych) współwłaścicielami przejętego kwestionowanym orzeczeniem gospodarstwa rolnego położonego w L. był J. S. – ojciec skarżącego w 1/5 części. Pozostałymi współwłaścicielami byli I. S., I.S., T. S. i L. S.. W skardze skarżący przyznaje, że jego matka A. (P.) K. była następcą prawnym J. S., nie przedstawia jednak żadnego dowodu na poparcie swoich twierdzeń. Nie wystarczające jest przedstawienie w takiej sytuacji wyłącznie postanowienia o stwierdzeniu praw do spadu po matce, ponieważ jak wynika z opinii biegłego geodety to nie ona była właścicielką przejętej nieruchomości a jej mąż J.S.. W dacie przejęcia gospodarstwa J. S. nie żył, więc zachodzi konieczność ustalenia jego spadkobierców. Dodać należy, ze organy orzekające w niniejszej sprawie nie kwestionują na obecnym etapie postępowania legitymacji skarżącego do występowania w nim w charakterze strony, ale zasadnie żądają jej potwierdzenia, jak też wskazania danych dotyczących pozostałych współwłaścicieli, co jest niezbędne w celu ustalenia stron postępowania zainicjowanego przez skarżącego.

Wskazać należy, że w świetle art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Organ ocenia opinię biegłego swobodnie na podstawie zasad wiedzy. Może ją przyjąć, jeśli uzna ją za trafną, ale może ją całkowicie lub częściowo zdyskwalifikować i przyjąć odmienną, własną, opartą na nauce lub doświadczeniu. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że ww opinia biegłego geodety, bo tak należy zakwalifikować sporządzenie przez uprawnionego geodetę wykazu synchronizacyjnego, stanowi podstawę do ustalenia właścicieli przejętej nieruchomości. Wbrew stanowisku skarżącego w niniejszym postępowaniu takie ustalenia były niezbędne w celu ustalenia kręgu stron postępowania, do czego organ administracji publicznej prowadzący postępowanie , jak wskazano wyżej jest zobligowany. Ani z kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] września 1950r., ani też z postanowienia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...] sierpnia 1966r. wyjaśniającego to orzeczenie nie wynika kto był właścicielem przejętej przez Skarb Państwa nieruchomości. Zasadnie więc organ I instancji podjął działania i dopuścił dowód z opinii geodety, który posiadając wiedzę specjalistyczną m.in. w zakresie badania ksiąg wieczystych, ksiąg gruntowych, odczytywania map jest w stanie tego rodzaju ustalenia poczynić, co też uczynił. Brak jest przy tym jakichkolwiek podstaw do kwestionowania prawidłowości poczynionych przez geodetę ustaleń.

Przepis art. 77 k.p.a. jednoznacznie wskazuje, że to organy rozpoznające sprawę gromadzą materiał dowodowy i oceniają jego wartość dla sprawy, również w świetle zebranych dowodów. Wprawdzie w postępowaniu nadzorczym organ nadzoru co do zasady nie przeprowadza postępowania dowodowego jak w postępowaniu zwykłym, jednakże wyjątkowo, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie organ zmuszony został do przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia przedmiotu kontrolowanego rozstrzygnięcia z dnia [...]września 1950r., które w tej kwestii nie zawiera wystarczających danych, a ponadto nie zawiera danych dotyczących poprzednich właścicieli przejętej nieruchomości, posługując się ogólnikowymi stwierdzeniami.

Dodać należy, że podstawę prawną postanowienia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...] sierpnia 1966r. stanowiły przepisy art. 105 § 1 i 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie jego wydania, zgodnie z którym organ administracji państwowej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. (§ 1). Organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego lub strony wątpliwości co do treści decyzji.(§2).

Dokonana w powyższym trybie wykładnia decyzji wywołuje ten skutek, że decyzja już od daty jej wydania posiada treść nadaną jej przez organ dokonujący wykładni. Nie można wiec traktować postanowienia z dnia [...] sierpnia 1966r. jako dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a. na co wskazuje skarżący, gdyż stanowi ono całość z kwestionowanym orzeczeniem z dnia [...] września 1950r., które jak wskazano wyżej nie precyzuje przedmiotu przejęcia i nie wskazuje właściciela nieruchomości, posługując się jedynie ogólnikowymi stwierdzeniami o przejęciu gruntu o pow. [..] ha i budynków, które pozostawiła A. K. w L. po jej przesiedleniu w 1947r. Z powyższego nie wynika w żaden sposób by to ona była właścicielką przejętego gospodarstwa, a ponadto ustalenia w tym przedmiocie poczynione przez organ nadzoru wykazały, że współwłaścicielami jego byli: J.S., I. S., I. S., T. S. (zamężna G.) i L. S.

Zawieszenie zatem postępowania administracyjnego przez Wojewodę [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. było konieczne w celu ustalenia kręgu stron niniejszego postępowania i wykazania przez skarżącego następstwa prawnego po ojcu J. S..

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.