Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 845/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

SENTENCJA

Dnia 15 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska, Sędzia WSA Czesława Nowak – Kolczyńska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2011 roku przy udziale - sprawy ze skargi A. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uprawnienia do świadczenia pieniężnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. B., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpoznaniu wniosku A. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję z dnia [...] roku, Nr [...].

Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ mocą decyzji z dnia [...] roku uchylił własne wcześniejsze decyzje z dnia [...] roku, Nr [...], z dnia [...] roku, Nr [...], z dnia [...] roku, Nr [...] oraz z dnia [...] roku, Nr [...] i orzekł o przyznaniu stronie świadczenia pieniężnego w maksymalnym wymiarze. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 2 pkt 2 lit. "a", art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.).

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. P. wskazała, że wnosi o zadośćuczynienie i wypłatę dodatku od dnia, w którym pierwszy raz wystąpiła o jego przyznanie, tj. od dnia 9 stycznia 1998 roku. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że ustawa z dnia 31 maja 1996 roku była błędnie interpretowana, przez co strona pozbawiona była świadczenia przez okres 12 lat. Strona dopełniła ze swojej strony wszelkich starań i kilkakrotnie występowała o przyznanie świadczenia.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że zgodnie z treścią art. art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku, uprawnienie do świadczenia przyznawane jest decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych, i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji. Z kolei art. 5 ust. 1 tejże ustawy stanowi, iż świadczenie wypłaca właściwy organ emerytalno-rentowy, na wniosek osoby uprawnionej złożony w tymże organie wraz z decyzją stwierdzającą uprawnienie do tego świadczenia. Wypłata świadczenia następuje za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc zgłoszenia wniosku (art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku).

W konkluzji uzasadnienia organ wskazał, że zgodnie z treścią zacytowanych przepisów ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, nie przewiduje się przyznania uprawnienia za okres wsteczny.

W treści skargi do sądu administracyjnego A. P. zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie, tj. art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, wniosła o uchylenie decyzji II instancji w całości. W uzasadnieniu skargi strona opisała dotychczasowy przebieg postępowania od roku 1997 do momentu wydania kwestionowanej w sprawie decyzji. Ze względu na błędną interpretację przepisów ustawy świadczenie przysługujące skarżącej od stycznia 1998 roku jest wypłacane dopiero od marca 2011 roku. Błędna interpretacja przepisów ustawy została potwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, do kompetencji sądu administracyjnego należy ocena, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd badając w tak zakreślonych granicach legalność decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, doszedł do przekonania, że przy wydaniu kwestionowanej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów, które w myśl art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkować winno jej uchyleniem.

Na wstępie wskazać należy, iż zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do ustalenia początkowej daty wypłaty świadczenia pieniężnego. Zdaniem strony skarżącej, świadczenie powinna otrzymać z datą wsteczną od momentu wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego, co miało miejsce w dniu 9 stycznia 1998 roku.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 2 ust. 2 lit. "a" i art. 4 ust. 1, 2, 4 i art. 5 ust. 1 ustawy z 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Szczególne znaczenie dla zakreślonej istoty sporu w sprawie ma treść art. 5 ust. 1 i 2 w/w ustawy. Przepis ustępu 1 stanowi, iż świadczenie wypłaca właściwy organ emerytalno – rentowy, na wniosek osoby uprawnionej złożony w tym organie wraz z decyzją stwierdzającą uprawnienie do tego świadczenia osobie pobierającej emeryturę lub rentę - wraz z tą emeryturą lub rentą, bądź osobie mającej ustalone prawo do emerytury lub renty, której wypłata została zawieszona – kwartalnie, w trzecim miesiącu kwartału. Wypłata świadczenia, zgodnie z regulacją art. 5 ust. 2 ustawy, następuje za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc zgłoszenia wniosku.

Wobec brzmienia powołanych powyżej przepisów wskazać należy, że tryb postępowania związany z ustaleniem i wypłatą świadczeń pieniężnych jest dwuetapowy. Zwrócić przy tym należy uwagę, że pierwszy etap związany jest z przyznaniem samego uprawnienia do świadczenia, a drugi etap związany jest z wypłatą świadczenia. Przedmiot sprawy i podmioty załatwiające sprawę są rożne.

Na etapie przyznania świadczenia właściwy jest Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Organ ten, na podstawie zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych wniosku zainteresowanej osoby, a także w oparciu o dokumenty oraz dowody potwierdzające rodzaj i okres represji przyznaje uprawnienie do świadczenia. W niniejszej sprawie, stosownie do swoich kompetencji, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kwestionowaną w skardze decyzją przyznał skarżącej uprawnienie do świadczenia pieniężnego. Fakt ten pozostaje bezsporny.

Drugi etap to wypłata świadczenia. Do wypłaty świadczenia, w myśl § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 1996 roku w sprawie trybu wypłacania świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 107, poz. 505), nie jest właściwy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ale organ emerytalno – rentowy. Podkreślenia przy tym wymaga, że wypłata świadczeń nie następuje z urzędu, ale na wniosek zgłoszony do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). Do wniosku należy dołączyć decyzję stwierdzającą uprawnienie do tego świadczenia (art. 5 ust 1 ustawy). Stosownie natomiast do treści przepisu art. 5 ust. 2 ustawy, wypłata świadczenia następuje za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc zgłoszenia stosownego wniosku organowi emerytalno – rentowemu.

W świetle obowiązujących przepisów prawa nie powinno budzić wątpliwości skarżącej, że jakkolwiek Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych był organem właściwym do rozpoznania jej wniosku dotyczącego przyznania samego uprawnienia do świadczenia, to do wypłaty tego świadczenia właściwy jest organ emerytalno – rentowy, który stosownie do treści przepisu art. 5 ust. 2 ustawy zobowiązany jest do dokonania wypłaty świadczenia za okres – nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe – poprzedzające miesiąc zgłoszenia wniosku.

Ustosunkowując się do zasadniczego zarzutu skargi wyjaśnić należy, że na Kierowniku Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ciąży wynikający z art. 7 Konstytucji RP oraz z przepisu art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, obowiązek postępowania w myśl zasady praworządności. Oznacza to, że organ działać może wyłącznie na podstawie przepisów prawa. Przepisy te dokładnie precyzują, jakie elementy musi zawierać każda decyzja. Tak zwane elementy obligatoryjne decyzji administracyjnej, a więc takie składniki jej treści, które każda decyzja mieć musi wymienione zostały w przepisie art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Obydwie, kontrolowane na gruncie niniejszej sprawy decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazane elementy obligatoryjne posiadają. Nadto wskazać należy, iż przepisy prawa nie nakładają na Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych obowiązku określenia terminu (daty) dotyczącego okresu za który powinna nastąpić wypłata przez organ rentowy kwoty należnej z tytuły przyznania skarżącej prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR. W przepisach ustawy mowa jest jedynie o samym fakcie przyznania świadczenia, a nie o dacie od której się ono należy (por. wyrok WSA z dnia 21 kwietnia 2005 roku, sygn. II SA/Łd 1053/04, Lex Nr 825639 utrzymany w mocy wyrokiem NSA z dnia 27 czerwca 2006 roku, sygn. II OSK 943/05, Lex Nr 265937; wyrok WSA z dnia 3 listopada 2005 roku, sygn. II SA/Bd 497/05, Lex Nr 866106). Skoro zatem w wymienionym przepisie nie określono obowiązku wskazania daty od której przysługuje świadczenie, to w decyzji II instancji słusznie nie wskazano dnia, od którego skarżąca nabyła uprawnienie do tego świadczenia. W świetle powyższego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie sposób Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie postawić zarzutu naruszenia prawa.

Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.

k.o.