Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1104/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono niezgodność z prawem  zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 147 par. 1, art. 134 par. 1, art. 3 par. 2 pkt 2.
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 6
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Iwona Maciejuk, Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi K. M. i K. M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na zawarcie umowy najmu lokalu na czas oznaczony i rozstrzygnięcia o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego 1. stwierdza niezgodność z prawem zaskarżonej uchwały, 2. zasądza na rzecz skarżących K. M. i K. M. od Zarządu Dzielnicy [...] solidarnie kwotę 814 (słownie: osiemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy [...], działając na podstawie § 6 ust.1 pkt 2 i § 45 pkt 5 Statutu Dzielnicy [...] stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy w związku z § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy; § 4 i § 22 ust. 5 w związku z § 22 ust. 2 pkt 5 lit. b oraz § 24 ust. 1 uchwały nr LVI 11/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy, nie wyraził zgody na zawarcie przez K. M. i K. M. umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony oraz rozstrzygnął o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu ww. na liście osób oczekujących na najem lokalu.

W uzasadnieniu uchwały organ zaznaczył, że K. i K. M., zamieszkali przy ul. [...], wystąpili z wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] na czas nieoznaczony. Organ stwierdził, że w dniu [...] marca 2014 r. urodziła się córka wnioskodawców. Zainteresowani występują o pomoc mieszkaniową z lokalu, którego najemcą jest B. M. Przedmiotowy lokal składa się z 2 pokoi i kuchni, jego powierzchnia użytkowa wynosi 30,83 m2, w tym powierzchnia mieszkalna 19,69 m2. W lokalu zamieszkują 4 osoby.

Rozpatrzenie i rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy zostało dokonane w oparciu o przepisy uchwały nr LVIII /1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.

Organ wyjaśnił, iż na podstawie § 22 ust.2 pkt 5 lit. b uchwały, przy rozpatrywaniu wniosków, należy poddać wnikliwej analizie warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że K. M. nie zamieszkuje w lokalu, z którego wraz z mężem ubiega się o najem, natomiast zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] na terenie Dzielnicy [...] i tam jest zgłoszona do opłat czynszowych. Najemcą lokalu jest B. O. (babcia zainteresowanej). Lokal składa się z 2 pokoi i kuchni, jego powierzchnia użytkowa wynosi 77,37 m2, w tym powierzchnia mieszkalna 46,34 m2. W lokalu zamieszkuje 5 osób. W przypadku wspólnego zamieszkania K. M. z żoną i córką, w lokalu nr [...] przy ul.[...] pozostanie zachowana norma metrażowa, o której mowa w § 4 pkt 1 uchwały. Powierzchnia mieszkalna przypadająca na osobę wyniesie wówczas 7,73 m2.

Zdaniem organu, zgodnie z § 22 ust. 5 uchwały, informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić postawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności sprawy organ uznał, iż zasadnym będzie niewyrażenie zgody na zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i rozstrzygnięcie o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu K. M. i K. M. na liście osób oczekujących na najem lokalu.

W dniu 18 marca 2016 r. strony wezwały organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę zaskarżonej uchwały i zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego. Zarząd Dzielnicy podjął uchwałę z dnia [...] kwietnia 2016 r. o uznaniu za bezzasadne ww. wezwania.

K. M. i K. M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...].

Skarżący zaskarżonej uchwale zarzucili:

- naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przedwczesne podjęcie uchwały w oparciu o niekompletny materiał dowodowy oraz pomimo braku ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy, błędną ocenę zgromadzonych dowodów oraz dokonania ustaleń niezgodnych z rzeczywistym stanem faktycznym;

- naruszenie § 22 ust. 5 w zw z § 22 ust. 2 pkt. 5 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy poprzez zaniechanie przez organ przy rozpoznawaniu sprawy wnikliwej analizy warunków mieszkaniowych skarżących i nieuwzględnienie braku możliwości zamieszkania skarżących w innych lokalach;

- naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego w zw. z § 22 ust. 5 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. poprzez ich niezastosowanie polegające na wydaniu uchwały naruszającej, należący do zadań własnych gminy, obowiązek zaspokajania potrzeb mieszkaniowych osób i rodzin o niskich dochodach oraz naruszającej dobro osobiste w postaci "prawa do życia w rodzinie" wyrażone w art. 18, art. 47 i art. 71 Konstytucji RP.

Skarżący wnieśli o stwierdzenie, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu, przekazanie organowi sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zdaniem skarżących przedmiotowa uchwała z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...]została wydana z naruszeniem prawa. Jednakże, z uwagi na upływ terminu rocznego od dnia jej podjęcia, Sąd winien stwierdzić sprzeczność podjętej uchwały z prawem oraz stwierdzić, iż nie podlega ona wykonaniu. W przedmiotowej sprawie organ w oczywisty sposób naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś naruszenie to ma charakter rażący.

Jako podstawę prawną odmowy, organ wskazał na § 22 ust. 5 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.

Przepis ten stanowi, że: "Odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w art. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku".

Oznacza to, że odmowa zakwalifikowania wniosku może nastąpić w czterech sytuacjach, tj. gdy wnioskodawca:

1) odmówi złożenia oświadczeń i dokumentów stosownie do art. 1,

2) potwierdzi w tychże dokumentach nieprawdę,

3) odmówi złożenia dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy stosownie do ust. 2;

4) informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku.

Powołany w wyżej wymienionym przepisie § 22 ust. 2 stanowi w pkt. 5, że: "przy rozpatrywaniu wniosków osób, o których mowa w ust. 1 należy poddać wnikliwej analizie: (...) w przypadku osób ubiegających się o najem na podstawie § 4, § 12 i § 31 (...) warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach".

Przytoczone wyżej przepisy stanowią doprecyzowanie obowiązków, jakie ciążą na organie w ramach postępowania dowodowego w sprawach z wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu z zasobu gminy. W myśl przywołanych przepisów podjęcie uchwały odmawiającej zawarcia umowy o najem lokalu z zasobu gminy musi zostać poprzedzone wnikliwą analizą warunków mieszkaniowych najbliższych współmałżonka wnioskodawcy pod kątem ustalenia możliwości zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach. Taka analiza w niniejszej sprawie nie została przeprowadzona w sposób wyczerpujący, zawiera wewnętrzne sprzeczności, a w konsekwencji doprowadziła do wydania uchwały sprzecznej z prawem.

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Zarząd wskazał m.in., że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że K. M. nie zamieszkuje w lokalu, z którego wraz z mężem ubiega się o najem, natomiast zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] na terenie Dzielnicy [...] i tam jest zgłoszona do opłat czynszowych.

Powyższe ustalenie organu jest niezgodne z prawdą i stanowi nadinterpretację faktów. W rzeczywistości K. M. oświadczyła wyraźnie, iż zamieszkiwała w lokalu przy ul. [...]jedynie w okresie 3 tygodni następujących bezpośrednio po porodzie córki.

Jak wynika z protokołu z wizji w lokalu nr [...] przy ul. [...] podczas wizji w lokalu zastano K. M. z córką oraz jej mamę – M. P. K. M. oświadczyła, że od dnia porodu (po wypisaniu ze szpitala) przez okres około 3 tygodni zamieszkiwała na stałe przy ul. [...]. Obecnie większość czasu z córką spędza przy [...], ale również pomieszkuje u męża przy ul.[...].

Zdaniem skarżących fakt, iż K. M. zarówno mieszkała, jak i mieszka w lokalu przy ul. [...] wynika wprost z dokumentów będących w posiadaniu organu. Z dokumentów tych wynika, że od momentu złożenia przez skarżących wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu z zasobów gminy (tj. w grudniu 2013 roku) do narodzin córki, K. M. zamieszkiwała wraz z mężem w lokalu nr [...] przy ul.[...]. Następnie, w celu umożliwienia lepszej opieki nad sobą oraz dzieckiem w okresie bezpośrednio następującym po porodzie, K. M. przebywała pod okiem swojej matki i babki w lokalu nr [...] przy ul.[...] , po czym z powrotem wróciła do lokalu przy ul.[...], gdzie zamieszkuje do dziś.

Skarżący podkreślili, że organ oparł całość swoich ustaleń faktycznych na wizji lokalnej, z której jasno wynika, iż K. M. jedynie przebywa, a nie zamieszkuje na stałe przy ul. [...]. Nie sposób również zgodzić się ze stwierdzeniem Zarządu, że "potwierdzenie pobytu" danej osoby w konkretnym lokalu stanowi o zamieszkiwaniu w danym lokalu na stałe.

Ustalenie zamieszkiwania osoby w danym lokalu powinno wiązać się z ustaleniem w szczególności, czy dana osoba posiada tam swoje rzeczy osobiste oraz czy dysponuje własnym miejscem noclegowym lub własnym pokojem. Na takie rozumienie terminu "zamieszkanie" wskazuje także definicja legalna miejsca zamieszkania znajdująca się w Kodeksie cywilnym, zgodnie z którą z miejscem zamieszkania wiąże się przebywanie w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu, a nie przebywanie jedynie przez część swojego czasu. Adresem zamieszkania osoby jest adres, pod którym przebywa ona z zamiarem stałego pobytu. Wskazane pojęcie jest konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Przyjmuje się, że te dwa elementy muszą występować łącznie. Przebywanie, w świetle poglądów piśmiennictwa, to czynnik zewnętrzny, fizyczny i trwały, ale niekoniecznie ciągły. Cecha trwałości związana jest z zamiarem stałego pobytu, tj. nietymczasowego, okazyjnego. Decydujące znaczenie ma ustalenie, by przebywanie w danym miejscu nosiło cechy założenia tam ośrodka, centrum osobistych i majątkowych interesów danej osoby.

Zdaniem skarżących bez wątpliwości miejscem zamieszkania K. M. jest mieszkanie, którego lokatorem jest jej mąż, tj. lokal nr [...] przy ul.[...]. Organ w toku niniejszej sprawy dokonał wewnętrznie sprzecznych ustaleń co do stanu faktycznego lokalu przy ul. [...] oraz osób w nim zamieszkujących. Zarząd w treści zaskarżonej uchwały stwierdził, iż: "Najemcą lokalu jest Pani B. O. (babcia zainteresowanej). Lokal składa się z 2 pokoi i kuchni, jego powierzchnia użytkowa wynosi 77,37 m2, w tym powierzchnia mieszkalna 46,34 m2. W lokalu zamieszkuje 5 osób. W przypadku wspólnego zamieszkania Pana K. M. z żoną i córką, w lokalu Nr [...] przy ul. [...] pozostanie zachowana norma metrażowa, o której mowa w § 4 pkt 1 uchwały. Powierzchnia mieszkalna przypadająca na osobę wyniesie wówczas 7,73 m2".

Przywołany fragment uzasadnienia uchwały Zarządu świadczy o niezbadaniu całokształtu okoliczności niniejszej sprawy oraz wewnętrznej sprzeczności ustaleń organu.

Jeżeli Zarząd ustalił, iż w lokalu tym mieszka 5 osób (nie wymieniając ich), a jego powierzchnia mieszkalna wynosi 46,34 m2, to w przypadku zamieszkania w tym lokalu kolejnych 3 osób (tj. małżeństwa państwa M. wraz z dzieckiem) zamieszkiwałoby w nim w sumie 8 osób, a powierzchnia mieszkalna na osobę, wynosiłaby mniej niż 6 m2 na osobę. Należy również podnieść, czego zdaje się nie zauważył organ, iż uprawnionym do zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...] jest również pan S. K., wuj K. M. Tym samym, ustalenia organu są nieprawdziwe i niekompletne.

W dalszej kolejności, zdaniem pełnomocnika, nie można również pominąć faktu, iż prawidłowo prowadzone postępowanie wyjaśniające powinno było wiązać się z przeprowadzeniem również wizji w lokalu nr [...] przy ul. [...] jako lokalu, z którego skarżący wnioskują o pomoc mieszkaniową.

Państwo M. zamieszkiwali i zamieszkują w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Oznacza to, iż w mieszkaniu przy ul. [...], którego łączna powierzchnia mieszkalna wynosi 19,37 m 2, mieszka łącznie 6 osób, nie zaś 4, jak to ustalił Zarząd w zaskarżonej uchwale. Tym samym powierzchnia mieszkalna przypadająca na osobę jest mniejsza niż 6 m2. Na marginesie należy podnieść również, że powierzchnia mieszkalna lokalu przypadająca na jedną osobę byłaby mniejsza niż 6m2 nawet przy założeniu, że K. M. zamieszkiwałaby w jakimkolwiek innym lokalu. W związku z powyższym należy uznać, czego nie przeanalizował jednak Zarząd, iż w takiej sytuacji spełniona byłaby norma metrażowa do zakwalifikowania Państwa M. jako osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu z zasobu gminy.

Zdaniem skarżących samo ustalenie powyższych faktów, dotyczących jedynie warunków mieszkaniowych wnioskodawców, nawet gdyby zostało dokonane rzetelnie i prawidłowo, zgodnie z dyspozycją § 2 ust. 2 pkt. 5 lit. b uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. musi wiązać się z "uwzględnieniem możliwości zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach". Zgodnie bowiem z treścią przywołanego przepisu organ musi zbadać "warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.

Użycie w treści przywołanego przepisu spójnika łącznego "i" oznacza, iż obie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Tym samym, organ zobligowany jest nie tylko do zbadania warunków mieszkaniowych współmałżonka wnioskodawcy, ale także oceny, czy w przedmiotowej sprawie istnieje możliwość zamieszkania wnioskodawców w tych mieszkaniach. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały z dnia [...] czerwca 2014 r. organ nie zbadał tej okoliczności.

Nie można uznać, iż samo ustalenie powierzchni przypadającej na osobę, nie stanowi o obiektywnej możliwości zamieszkania w konkretnym lokalu. Możliwość zamieszkania musi wiązać się z analizą sytuacji życiowej domowników, akceptacją wspólnego zamieszkiwania z innymi osobami oraz wolą zamieszkiwania w konkretnym lokalu samych zainteresowanych. Skarżący wskazywali w toku postępowania, że rodzina K. M. nie akceptuje jej związku małżeńskiego z K. M. i nie zgadza się na wspólne zamieszkiwanie rodziny w lokalu przy ul. [...]

Skarżący podkreślili, że nie mają możliwości zamieszkania w lokalu przy ul. [...] tak ze względów prawnych (niespełniona norma metrażowa), jak i społecznych. Rozstrzygnięcie organu stanowi daleko idąca ingerencję w stosunki rodzinne i osobiste, brak jest bowiem prawnych i realnych oraz moralnych podstaw do zmuszania babci i matki K. M. do wspólnego zamieszkiwania z jej mężem.

Rozstrzygnięcie organu stoi również w sprzeczności z art. 18, art. 47 i art. 71 Konstytucji RP, w myśl których rodzina, jako podstawa komórka społeczna, podlega szczególnej ochronie, zaś Państwo w swojej polityce gospodarczej i społecznej musi uwzględniać dobro rodziny, a w szczególności rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, które to z kolei mają prawo do szczególnej pomocy ze stron władz publicznych.

Zasada nieingerencji Państwa w życie rodzinne wyrażona została również w art. 8 ust. 2 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. Działanie Zarządu Dzielnicy stanowi ewidentne naruszenie przywołanych wyżej przepisów rangi konstytucyjnej i międzynarodowej.

Istotna jest również okoliczność, iż Zarząd podjął zaskarżoną uchwałę dopiero 2 miesiące po dokonaniu wizji lokalnej w mieszkaniu przy ul. [...]. Tymczasem, w chwili podejmowania przez Zarząd zaskarżonej uchwały odnośnie odmowy zawarcia umowy najmu lub zakwalifikowania na liście oczekujących na najem lokalu, państwo M. wraz z córką zamieszkiwali w lokalu nr [...] przy ul.[...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując twierdzenia zawarte w treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W myśl art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Skarga oceniania w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), uchwała zarządu dzielnicy [...] w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Uchwała ta dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej.

Przepis art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.

Skarga oceniania w świetle powyższych kryteriów jest dopuszczalna, bowiem skarżący poprzedzili skargę wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ( t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, publ.: j.w.). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Powołany przepis stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] czerwca 2014 r. Zarząd Dzielnicy [...] nie wyraził zgody na zakwalifikowanie skarżących do umieszczenia na liście osób oczekujących do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego. W podstawie prawnej powołanej uchwały organ powołał § 4 i § 22 ust. 5 w zw. z § 22 ust. 2 pkt 5 lit. b oraz § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.

Zgodnie z § 4 tej uchwały lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom:

1) które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto

2) w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego.

Natomiast zgodnie z § 22 powołanej uchwały, który określa tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu, wnioski osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu (...) wraz z oświadczeniami dotyczącymi stanu majątkowego oraz dokumentacją potwierdzającą posiadane przez te osoby tytuły prawne do lokali, powinny być składane w urzędzie dzielnicy właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy (ust. 1).

Przy rozpatrywaniu wniosków należy poddać wnikliwej analizie: 1) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy, 2) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela, 3) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu, niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1, 4) rozporządzenie, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, pod jakimkolwiek tytułem posiadanym prawem do lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części w okresie ostatnich pięciu lat przed dniem złożenia wniosku, a także fakt dokonania przez te osoby zamiany lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części na lokal kwalifikujący ich do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu, oraz dodatkowo, 5) w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu na podstawie § 4, § 12 i § 31: a) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania, b) warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy oraz osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkiwania wnioskodawcy w tych lokalach (ust. 2).

W myśl § 22 ust. 3 uchwały burmistrz dzielnicy lub osoba przez niego upoważniona może zwrócić się do właściwego ośrodka pomocy społecznej o wydanie opinii na temat sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy oraz osób zgłoszonych przez niego do wspólnego zamieszkiwania. Wnioski, o których mowa w ust. 1, po przeanalizowaniu i weryfikacji, wskazany przez burmistrza dzielnicy pracownik komórki organizacyjnej urzędu dzielnicy właściwej do prowadzenia spraw lokalowych, przedstawia Komisji do zaopiniowania (ust. 4). Odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku (ust. 5).

Wynikający z § 22 ust. 2 ww. uchwały obowiązek poddania wnikliwej analizie wymienionych w tym przepisie okoliczności pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wnikliwa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.

Jak wynika z akt sprawy K. M. wystąpił w dniu 27 grudnia 2013 r. (data wpływu wniosku do Urzędu W.) z wnioskiem o najem na czas nieoznaczony lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał między innymi, iż mieszka z rodzicami i bratem w lokalu składającym się z jednego pokoju, kuchni i toalety o powierzchni użytkowej 33,33 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 19,37 m2. W dniu [...] października 2013 r. zawarł związek małżeński z K. M. Jego żona jest w chwili składania wniosku w siódmym miesiącu ciąży. Wnioskodawca stwierdził, iż z uwagi na wielkość mieszkania jego rodziców nie może zamieszkać w tym mieszkaniu wraz z żoną i dzieckiem, które wkrótce się urodzi.

We wniosku K. M. wskazał też, że jego żona mieszka wraz z matką, babcią i siostrą w mieszkaniu nr [...], położonym w [...] przy ul.[...]. Rodzina żony nie wyraża zgody na jego zamieszkiwanie w ww. lokalu. Wnioskodawca nie ma środków finansowych na wynajęcie lub zakup samodzielnego mieszkania. Wnioskodawca wyjaśnił, iż pracę rozpoczął w czerwcu 2013 r. na podstawie umowy na czas określony, żona jego zaś nie pracuje i zamierza pozostać w domu i opiekować się dzieckiem.

W toku czynności wyjaśniających ustalono, że mieszkanie, w którym zamieszkuje K. M. składa się z dwóch pokoi i kuchni, a jego powierzchnia użytkowa wynosi 77,37 m2 w tym powierzchnia mieszkalna wynosi 46,34 m2. Najemcą lokalu jest B. O. (babcia K. M). W lokalu zamieszkuje 5 osób, tj. matka, babka, siostra zainteresowanej, sama zainteresowana wraz z córką (protokół z wizji lokalnej z dnia [...] kwietnia 2014 r.).

W oświadczeniu załączonym do ww. protokołu K. M. wskazała, że po urodzeniu córki i opuszczeniu szpitala przez okres około 3 tygodni na stałe zamieszkiwała w lokalu przy ul.[...]., ale również pomieszkuje u męża przy ul.[...].

W trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2014 r. w lokalu przy ul. [...] nie stwierdzono rzeczy należących do zainteresowanej, takich jak: ubrania, bielizna czy inne rzeczy osobistego użytku.

Okoliczności te kwestionują skarżący, stwierdzając, iż K. M. po krótkim 3 tygodniowym pobycie w mieszkaniu swojej babki - w okresie bezpośrednio po urodzeniu dziecka - zamieszkała wraz z dzieckiem w mieszkaniu swoich teściów przy ul.[...]. Na dowód tego skarżący powołują się na oświadczenie o liczbie osób zamieszkujących w lokalu przy ul. [...] listopada 2014 r. oraz w lokalu przy ul. [...] z [...] lipca 2014 r.

Ponadto skarżący stwierdzają, że w lokalu przy ul. [...] zamieszkuje wuj K. M. – S. K. Rodzina skarżącej nie wyraża zgody na zamieszkanie K. M. w lokalu przy ul.[...]. Uwzględnienie kolejnej osoby (S. K.) spowoduje, że powierzchnia mieszkalna przypadająca na jedną osobę w tym lokalu będzie mniejsza niż 6 m2.

W przedmiotowej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały oraz z odpowiedzi na skargę, podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku stanowiła okoliczność, że babka skarżącej – B. O. posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...], który zabezpiecza normy mieszkaniowe dla skarżących i ich dziecka.

Odnosząc się do argumentacji organu zawartej w skarżonej uchwale, zdaniem Sądu, nie pozwala ona na uznanie, że jest wynikiem wnikliwej analizy przesłanki

z § 22 ust. 2 pkt 5 lit. b uchwały, tj. "możliwości zamieszkania" skarżących w mieszkaniu babci skarżącej.

W ocenie Sądu przesłanka "możliwości zamieszkania" nie oznacza jedynie nakazu uwzględnienia przy ocenie jej występowania metrażu powierzchni mieszkaniowej, na co wyłącznie powołał się organ w uzasadnieniu, ale również uwarunkowania np. interpersonalne, społeczne. W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżący sygnalizowali, że babka i pozostałe osoby zamieszkujące lokal przy ul. [...] nie wyrażają zgody na ich zamieszkanie w tym lokalu. Kwestie te nie zostały przez organ wyjaśnione. Nie jest wprawdzie tak, że brak takiej zgody automatycznie eliminuje możliwość powołania się na przesłankę z § 22 ust. 2 pkt 5 lit. b ww. uchwały, ale nie do zaakceptowania jest też sytuacja, w której organ nie bada i nie rozważa możliwości realnego zamieszkiwania osób ubiegających się o najem lokalu w mieszkaniu będącym w dyspozycji osób wskazanych w ww. uchwale. Przed wydaniem skarżonej uchwały należało przeprowadzić ocenę możliwości zamieszkania skarżących w mieszkaniu babki poprzez chociażby zwrócenie się do ośrodka pomocy społecznej o wydanie opinii w tej kwestii (§ 22 ust. 3 ww. uchwały), a nie poprzestać na gołosłownym powoływaniu się na taką możliwość (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1347/15, dostępny w CBOSA).

W sprawie nie zostało również w sposób należyty wyjaśnione, gdzie zamieszkuje K. M. Wizja w lokalu przy ul. [...] była przeprowadzona w dniu [...] stycznia 2014 r. Skarżący wyjaśniają zaś, że dopiero po upływie 3 tygodni od wyjścia ze szpitala po urodzeniu córki ([...] marca 2014 r.), K. M. zamieszkała wraz z córką w mieszkaniu swoich teściów. Kwestia ta winna zostać wyjaśniona poprzez ponowne przeprowadzenie wizji lokalnych w obydwu mieszkaniach.

Uwzględniając powyższe, Sąd ocenił, że ustalony w sprawie stan faktyczny niesie w sobie cechy dowolności, co prowadzi do wniosku, że naruszona została zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej.

Konkludując, Sąd stwierdza, iż zaskarżona uchwala została wydana z istotnym naruszeniem przepisów procesowych zawartych w uchwale Nr LVI 11/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Organ bowiem, podejmując rozstrzygnięcie o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu skarżących na liście osób oczekujących na najem lokalu, nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy całego istotnego w sprawie materiału dowodowego, nie czyniąc istotnych dla przyjętej podstawy prawnej ustaleń faktycznych. Przeciwnie, stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazuje na pobieżną i wybiórczą ocenę okoliczności faktycznych, co przeczy dyspozycji zawartej w § 22 ust. 2 ww. uchwały. Powyższy sposób załatwienia sprawy nie spełnia także standardów obowiązujących w państwie prawa. Choć Zarząd Dzielnicy prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie był zobowiązany stosować przepisy procesowe zawarte w ww. uchwale, to jednak organ władzy publicznej nie powinien tracić z pola widzenia zasad prawnych określonych w art. 6 i art. 7 k.p.a. Przepisy te stanowią, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tych zasad, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie respektowano.

W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała nie mogła ostać się w obrocie prawnym.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną. W konsekwencji, mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości ustali, czy skarżący spełniają przesłanki do zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta [...].

Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono w myśl art. 200 P.p.s.a.