Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3370/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak /spr./ po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 962/19 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 962/19, oddalił skargę [...]na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych.

Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego i prawnego.

We wniosku z dnia 24 lipca 2018 r. [...] (dalej także jako "wnioskodawca", "skarżący", lub "skarżący kasacyjnie") zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej także jako "Minister" lub "organ") o udostępnienie z rejestru PESEL adresu i daty zameldowania na pobyt stały oraz adresu i daty zameldowania na pobyt czasowy [...]. Wnioskodawca wskazał, że żądane informacje są mu niezbędne celem wystąpienia przeciwko osobie poszukiwanej z powództwem o ochronę dóbr osobistych i poprzedzającym jej wezwaniem do zapłaty.

W piśmie z dnia 7 września 2018 r. Minister wezwał skarżącego do przedłożenia kopii pozwu o naruszenie dóbr osobistych przeciwko [...], z potwierdzeniem jego złożenia w sądzie, lub alternatywnie kopii aktualnego wezwania sądowego, obligującego do wskazania adresu osoby poszukiwanej.

W wykonaniu wezwania skarżący, przy piśmie z dnia 27 września 2018 r., przedłożył kopię zawiadomienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy I Wydział Cywilny, z dnia [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...], o rozprawie z wniosku [...] o zawezwanie do próby ugodowej, kopię pisma jej profesjonalnego pełnomocnika z dnia 23 marca 2018 r. do Sądu Rejonowego w Bydgoszczy I Wydział Cywilny o zawezwanie skarżącego do próby ugodowej wraz z załącznikami

w postaci: kserokopii pełnomocnictwa procesowego, udzielonego przez [...], kserokopii uchwały nr XlX/307/15 Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 28 października 2015 r., w sprawie zaopiniowania lokalizacji kasyna gry, kserokopii opinii psychologa [...] z dnia 14 grudnia 2017 r. nt. [...], kserokopii wezwania przedsądowego z dnia 15 lutego 2018 r. skierowanego do skarżącego przez pełnomocnika procesowego osoby poszukiwanej wraz z dowodem nadania pisma do adresata, kserokopii dowodu uiszczenia opłaty od zawezwania do próby ugodowej przeciwko skarżącemu oraz kserokopii dowodu wniesienia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Skarżący zawnioskował przy tym o wystąpienie do Sądu Rejonowego w Bydgoszczy I Wydziału Cywilnego o fotokopię akt sprawy prowadzonej pod sygnaturą [...] i przeprowadzenie dowodu na okoliczności wskazane w toku postępowania.

Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...]Minister odmówił skarżącemu udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych osoby poszukiwanej. Następnie, po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...]organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję własną. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, iż skarżący nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu danych dotyczących [...], powołując się na zamiar wytoczenia przeciwko tej osobie powództwa o ochronę dóbr osobistych. Organ podniósł, że nie jest uprawniony do badania zasadności roszczeń o ochronę dóbr osobistych, ponieważ należy to do wyłącznej kompetencji sądu powszechnego, natomiast jest zobowiązany do badania interesu prawnego strony w oparciu o obiektywne dokumenty, z których wynikać będzie wprost potrzeba uzyskania danych osoby poszukiwanej, zgodnie z uzasadnieniem wniosku. W ocenie Ministra, w rozpatrywanej sprawie dokumentami tego rodzaju mogłyby być wyłącznie dokumenty potwierdzające wszczęcie sporu sądowego przez skarżącego. Co więcej, celem wykazania interesu prawnego w uzyskaniu danych osoby poszukiwanej, skarżący powinien przedłożyć kopię pozwu wraz z potwierdzeniem, że pismo to zostało skierowane do sądu. Minister nie mógł więc podjąć się zbadania dokumentów, które świadczyły o wszczętym sporze z powództwa osoby poszukiwanej przeciwko skarżącemu.

[...], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, polegające na:

1) błędnej wykładni art. 27 § 1 k.p.c., poprzez przyjęcie, że pozew w procedurze cywilnej może zostać wniesiony do dowolnego sądu niezależnie od miejsca zamieszkania pozwanego, stanowiące naruszenie art. 6 k.p.a.;

2) błędnej wykładni art. 126 § 2 w zw. z art. 130 k.p.c., polegającej na przyjęciu, że niewskazanie adresu zamieszkania pozwanego nie stanowi braku formalnego pierwszego pisma procesowego, powodującego jego zwrot, stanowiącego naruszenie art. 6 k.p.a.;

3) naruszeniu art. 45 ust 1 Konstytucji RP w zw. z art. 27 § 1, art. 126 § 2, art 130 k.p.c., poprzez bezpodstawną odmowę udzielenia danych z rejestru PESEL uniemożliwiającą skarżącemu prowadzenie postępowania sądowego dla ochrony swoich naruszonych dóbr osobistych;

4) naruszeniu art 77 w zw. z art 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i przyjęciu, że po stronie skarżącego nie występuje interes prawny w pozyskaniu danych w zakresie: adresu i daty zameldowania na pobyt stały i czasowy [...];

5) naruszeniu art. 6 k.p.a. w zw. z art 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, poprzez odmowę udostępnienia danych z rejestru PESEL

w sytuacji, kiedy przesłanki wydania danych zostały spełnione przez skarżącego;

6) naruszeniu art. 7 w zw. z art 77 i art 78 k.p.a., poprzez pominięcie wniosku skarżącego o wystąpienie przez Ministra o odpis akt sprawy prowadzonej pod sygnaturą [...] przez Sąd Rejonowy w Bydgoszczy I Wydział Cywilny

w sytuacji kiedy przedmiotem dowodu była okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (istnienie sporu sądowego pomiędzy skarżącym a [...] oraz interesu prawnego po stronie skarżącego);

7) naruszeniu art. 7 w zw. z art 77 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie przez Ministra wszystkich istotnych okoliczności składających się na stan faktyczny sprawy,

w szczególności zaś przedmiotu sporu pomiędzy skarżącym a [...], w tym jej działań w toku postępowania sądowego;

8) naruszeniu art. 7a k.p.a., poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do przesłanek występowania interesu prawnego na korzyść skarżącego;

9) naruszeniu art. 8 w zw. z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji

o odmowie udostępnienia danych z rejestru PESEL, mimo tego, że wszystkie wskazane w uzasadnieniu decyzji przesłanki udostępnienia danych zostały spełnione, a ich istnienie zostało udowodnione przez skarżącego;

10) naruszeniu art. 75 w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez uznanie, że przeprowadzenie dowodu z odpisu akt sprawy prowadzonej pod sygnaturą [...] przez Sąd Rejonowy w Bydgoszczy I Wydział Cywilny było niezgodne z wykładnią przepisów cyt. ustawy ;

11) naruszeniu art. 127 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nierozpoznanie sprawy w sposób ponowny, a jedynie powielenie uprzednio wydanej decyzji.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na:

1) niewłaściwym zastosowaniu art. 47 ust. 3 cyt. ustawy, polegające na przyjęciu, że osoba, której przysługuje roszczenie z art. 24 k.c., w związku z naruszeniem jej dóbr osobistych chronionych, nie dysponuje interesem prawnym w rozumieniu cyt. ustawy, skutkujące bezpodstawną odmową udzielenia wnioskowanych danych;

2) błędnej wykładni art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, poprzez przyjęcie, że źródłem interesu prawnego, którym ma legitymować się osoba wnosząca o udostępnienie danych z rejestru PESEL, nie mogą być przepisy art. 23 i 24 k.c.;

3) błędnej wykładni art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, poprzez przyjęcie, że źródłem interesu prawnego, którym ma legitymować się osoba wnosząca o udostępnienie danych, jest sprawa sądowa pomiędzy skarżącym a osobą poszukiwaną;

4) błędnej wykładni art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, poprzez przyjęcie, że źródłem interesu prawnego, którym ma legitymować się osoba wnosząca o udostępnienie danych z rejestru PESEL, mogą być wyłącznie przepisy prawa materialnego, a nie przepisy formalnoprawne, w tym przepisy art. 27 § 1 lub art. 126 § 2 k.p.c.;

5) błędnej wykładni art. 24 k.c., poprzez przyjęcie, że roszczenie o zaniechanie naruszeń dóbr osobistych, jak również inne roszczenia wyliczone w art. 24 k.c., powstają dopiero z chwilą wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub zawisłości sporu.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Powołanym we wstępie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] uznając, że podniesione w niej argumenty nie zasługiwały na uwzględnienie. Jednocześnie Sąd podkreślił, że działając z urzędu, nie stwierdził istnienia wad postępowania administracyjnego, które powinny skutkować wyeliminowaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Sąd przyjął przy tym za własne ustalenia faktyczne poczynione przez organ, wobec czego za zbędne uznał ich ponowne przytaczanie.

Sąd wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Stosowanie do art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, dane z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców, w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań, mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Zgodnie zaś z art. 47 ust. 3 cyt. ustawy, organ rozpatrujący wniosek o udostępnienie danych odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46. Istota sporu w sprawie sprawdzała się zatem do oceny, czy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zasadnie odmówił skarżącemu udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych, celem wystąpienia przeciwko osobie poszukiwanej z powództwem o ochronę dóbr osobistych oraz poprzedzającym jej wezwaniem do zapłaty, uznając, że skarżący nie wykazał (nie udokumentował) interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych.

Sąd wyjaśnił, że posiadanie interesu prawnego w postępowaniu jest równoznaczne z ustaleniem przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Gdy chodzi o postępowanie

w sprawie o udostępnienie danych z ewidencji ludności, to o interesie prawnym strony mogą świadczyć tylko takie okoliczności, w których sytuacja prawna strony byłaby zależna od danych uzyskanych z ewidencji, a więc gdyby te dane były potrzebne wnioskodawcy do zrealizowania jego uprawnień lub poddania się obowiązkom. Przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że wykazanie interesu prawnego w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy jest tożsame

z udowodnieniem (por. wyrok NSA z 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16). Najistotniejszą kwestią jest zatem posiadanie owego interes, aby w dalszej kolejności czy to go wykazać czy udowadniać.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie podzielił pogląd, że organ, badając interes prawny w sytuacji, gdy strona powołuje się na zamiar sądowego dochodzenia roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, powinien ograniczyć swoje działania do ustalenia istnienia sporu sądowego pomiędzy wnioskodawcą a osobą poszukiwaną. Podmiot zainteresowany uzyskaniem danych adresowych z rejestru PESEL ma bowiem interes prawny w uzyskaniu danych osoby przeciwko której wytoczył powództwo przed sądem powszechnym, gdy sąd ten zobowiąże go, jako powoda, do podania adresu zamieszkania pozwanego (por. wyrok NSA z 29 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 417/11).

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności sprawy Sąd podniósł, że skarżący, pomimo wezwania Ministra, nie przedstawił kopii pozwu o naruszenie dóbr osobistych przeciwko osobie poszukiwanej, z potwierdzeniem jego złożenia w sądzie lub alternatywnie kopii aktualnego wezwania sądowego, obligującego do wskazania adresu osoby poszukiwanej. Z wniosku inicjującego postępowanie wynikał zaś dopiero zamiar wytoczenia powództwa cywilnego przeciwko tej osobie. Sąd uznał zatem, że w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego, jak również w toku rozpatrywania sprawy przez Ministra, nie istniał obowiązek wskazania przez skarżącego danych adresowych osoby poszukiwanej w postępowaniu sądowym.

W ocenie Sądu, dążenie do ochrony dóbr osobistych przez wytoczenia powództwa przeciwko innej osobie nie dowodzi samodzielnie istnienia interesu prawnego po stronie skarżącego. Interes prawny musi bowiem mieć charakter realny, a więc musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Co więcej, nie może mieć on charakteru hipotetycznego. Interes prawny nie może być uzasadniony zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości, do których wnioskodawca dąży lub zamierza podjąć w przyszłości. Nie można zatem uznać legitymacji prawnej podmiotu, który odwołuje się do zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego, czyli okoliczności niepewnej.

Sąd uznał, że w kontrolowanym postępowaniu skarżący nie wykazał w sposób obiektywnie sprawdzalny, tj. nie przedstawił dokumentu, z którego jednoznacznie wynikałoby to, że kwestia naruszenia jego dóbr osobistych przez osobę poszukiwaną jest badana przez sąd powszechny. Nie udowodnił zatem, że Minister był uprawniony do przekazania żądanych danych na potrzeby toczącego się postępowania sądowego w tym przedmiocie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego [...], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z 6 k.p.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo istniejących podstaw do jej uwzględnienia, co wyrażało się w błędnej - zbyt powierzchownej - ocenie zgromadzonego materiału dowodowego i przyjęciu, iż po stronie skarżącego nie występuje interes prawny w pozyskaniu danych w zakresie: adresu i daty zameldowania na pobyt stały i czasowy [...], podczas gdy skarżący wykazał przesłanki wynikające z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, a tym samym zachodziły podstawy do udzielenia skarżącemu danych, o które zwrócił się wnioskiem z dnia 24 lipca 2018 r.;

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo istniejących podstaw do jej uwzględnienia, co wyrażało się w ograniczeniu oceny wyłącznie co do istnienia sporu sądowego pomiędzy skarżącym a osobą poszukiwaną; art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo istniejących podstaw do jej uwzględnienia i przyjęcie, że skarżący może wykazać interes prawny w żądaniu udostępnienia mu danych osoby poszukiwanej poprzez wykazanie, że pomiędzy stronami toczy się spór przed sądem powszechnym, podczas gdy istnienie sporu na dzień wydania decyzji jest de facto niemożliwe, albowiem skarżący wytaczając powództwo przeciwko [...] i nie podając jej miejsca zamieszkania (stosownie do treści art. 126 § 2 k.p.c.) zostałby wezwany do uzupełniania braku formalnego pozwu w trybie art. 130 § 1 k.p.c. w terminie 7 dni pod rygorem zwrotu pozwu, zaś w tak krótkim czasie niemożliwe byłoby zwrócenie się do organu o udzielenie stosownych informacji i ich uzyskanie, a tym samym na dzień rozpoznawania stosownego wniosku spór między stronami postępowania przed sądem powszechnym już by nie istniał, gdyż pozew zostałby zwrócony we wskazanym trybie art. 130 § 1 i 2 k.p.c.;

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 126 § 2, art. 130 § 1 i 2 k.p.c., poprzez oddalenie skargi pomimo istniejących podstaw do jej uwzględnienia, wyrażające się w nieuwzględnieniu przepisów postępowania cywilnego i wynikających z nich rygorów w kontekście istnienia możliwości po stronie skarżącego skutecznego zainicjowania postępowania przed sądem powszechnym przeciwko osobie poszukiwanej;

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z naruszeniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 27 § 1, art. 126 § 2, art. 130 § 1 i 2 k.p.c., poprzez oddalenie skargi pomimo istniejących podstaw do jej uwzględnienia, wyrażające się w bezpodstawnej odmowie udzielenia danych

z rejestru PESEL uniemożliwiającej skarżącemu prowadzenie postępowania sądowego dla ochrony swoich naruszonych dóbr osobistych ograniczając tym samym Skarżącemu możliwość skorzystania z prawa do sądu;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, polegające na błędnej - zbyt wąskiej - wykładni art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, polegającej na przyjęciu, iż źródłem interesu prawnego, którym ma legitymować się osoba wnosząca o udostępnienie danych z rejestru PESEL jest istnienie sprawy sądowej pomiędzy skarżącym, a osobą poszukiwaną, co stanowi naruszenie przepisu art. 151 w z w. z art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 46 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł

o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik [...] zakwestionował stanowisko Sądu I instancji, że skarżący może wykazać interes prawny w żądaniu udostępnienia danych osoby poszukiwanej poprzez wykazanie, że pomiędzy stronami toczy się spór przed sądem powszechnym. W ocenie skarżącego legitymowanie się zwisłym sporem pomiędzy nim a osobą poszukiwaną, w realiach przepisów postępowania cywilnego, jest de facto niemożliwe. Zgodnie bowiem z art. 126 § 2 k.p.c. powód (skarżący) zobowiązany jest do wskazania w pozwie miejsca zamieszkania pozwanego (osoby poszukiwanej - [...]). Niepodanie w pozwie adresu zamieszkania pozwanego uniemożliwia nadanie mu prawidłowego biegu, a zatem stanowi podstawę zwrotu pozwu. Z uwagi na brak znajomości jakiegokolwiek, choćby nieaktualnego, miejsca zamieszkania [...] skarżący składając pozew nie mógłby w żaden sposób wskazać jej miejsca zamieszkania. Wskutek takiego działania powód (skarżący) zostałby wezwany do uzupełnienia braków formalnych pozwu poprzez wskazanie, w terminie 7 dni, miejsca zamieszkania pozwanego pod rygorem zwrotu pozwu, w trybie art. 130 § 1 k.p.c. Skarżący podkreślił, że tygodniowy termin, określony w ww. przepisie, jest terminem ustawowym, a co za tym idzie - nie może być on przedłużany ani skracany. W ciągu 7 dni powód (skarżący) musiałby zatem przygotować wniosek

o udostępnienie danych, wysłać go do organu i oczekiwać na odpowiedź. Organ natomiast w tymże terminie musiałby przygotować odpowiedzieć na ten wniosek, odesłać do powoda (skarżącego) stosowną informację, zaś powód (skarżący) musiałby jeszcze zdążyć wysłać pismo do sądu. W przedstawionym układzie czynności niezbędnych do wykonania przez skarżącego jak i organ, zdaniem autora skargi kasacyjnej, z dużą dozą prawdopodobieństwa, graniczącą wręcz z pewnością, stwierdzić należy, że powód (skarżący) nie miałby żadnej możliwości wykonania nałożonego na niego obowiązku przez sąd powszechny. Realia sprawy oraz przepisy procedury cywilnej oraz administracyjnej nie pozwalają bowiem na wykonanie szeregu czynności, które umożliwiłyby skarżącemu na skuteczne wniesienie pozwu przeciwko [...] w opisywanej sytuacji, co stanowi ewidentny przejaw ograniczenia prawa skarżącego do sądu i w pełni uzasadnia zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z naruszeniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 27 § 1, art. 126 § 2, art. 130 § 1 i 2 k.p.c.

W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd I instalacji pominął całkowicie treść przepisów art. 126 § 2, art. 130 § 1 i 2 k.p.c., które powinny były skłonić go do uwzględnienia skargi, albowiem rygory wynikające z treści wskazanych przepisów nie pozwoliłyby skarżącemu na skuteczne zainicjowanie postępowania przeciwko osobie poszukiwanej przed sądem powszechnym. W takiej konfiguracji powód (skarżący) nigdy nie mógłby uzyskać informacji dotyczących osoby poszukiwanej, albowiem, jak zostało wskazane powyżej, Organy administracyjne orzekają według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania przez nie decyzji. Stąd zarzut naruszenia art. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. należy uznać za zasadny.

Za niezasadne, w ocenie autora skargi kasacyjnej, należy uznać zapatrywania Sądu I instancji, iż o istnieniu interesu prawnego można mówić wyłącznie w sytuacji gdy podmiot przedstawi dowód złożenia pozwu w sądzie lub kopii aktualnego wezwania sądowego, obligującego do wskazania adresu osoby poszukiwanej. Takie rozumienie przepisu art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności jest, zdaniem skarżącego, zbyt wąskie, co uzasadnia zarzut naruszenia przepisu art. 151 w zw.

z art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności. Skarżący podkreślił, że ma świadomość odnośnie treści wyroku z dnia 29 maja 2012 r. (II OSK 417/11), przytoczonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, niemniej jednak uznaje to rozstrzygnięcie za kontrowersyjne, które nie uwzględnia terminów procesowych wynikających z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

Skarżący kasacyjnie podniósł, że Sąd – niezależnie od zbyt wąskiej wykładni art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności – dokonując oceny materiału dowodowego błędnie przyjął, że skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego

w udzieleniu mu stosownych informacji przez organ. Skarżący stwierdził, że zdołał

w sposób jednoznaczny wykazać, że [...] dopuściła się naruszenia jego dóbr osobistych, co zaktualizowało po jego stronie roszczenia określone w art. 24 k.c. Sąd I instancji dokonał zatem powierzchownej oceny materiału dowodowego

i nie uchylił zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a pomimo sprzeniewierzenia się przez organ zasadom wynikającym z treści art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. Ponadto, zawężając ocenę materiału dowodowego wyłącznie do badania istnienia zawisłego sporu przed sądem powszechnym pomiędzy skarżącym a [...], dokonał oceny dowolnej, bez uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy, co w pełni uzasadnia zarzut naruszenia art. art. 151 p.p.s.a.

w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z 6 k.p.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77

w zw. z art. 80 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Spraw Wewnętrznych

i Administracji wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przede wszystkim chybiony jest zarzut dotyczący dokonania przez Sąd

I instancji wadliwej (zbyt wąskiej wykładni) art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, wyrażającej się w uznaniu, że o istnieniu interesu prawnego osoby żądającej udostępnienia danych adresowych z ewidencji PESEL ze względu na roszczenie wobec tej osoby o naruszenie dóbr osobistych, można mówić wyłącznie w sytuacji wnioskodawca dowód złożenia pozwu w sądzie lub kopii aktualnego wezwania sądowego, obligującego do wskazania adresu osoby poszukiwanej.

Przypomnieć trzeba, że zgodnie z powyższym przepisem dane z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców udostępnia się w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań podmiotom wskazanym w ust. 1, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "wykaże" oznacza, iż legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym musi zostać udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione. Zatem to na stronie (wnioskodawcy) spoczywa ciężar udowodnienia istnienia interesu prawnego oraz udokumentowania, że uprawnienie to odnosi się do konkretnej osoby. Organy nie są bowiem zobowiązane do prowadzenia własnego postępowania dowodowego w przedmiocie koniecznej indywidualizacji osób wskazanych we wniosku, albowiem uwiarygodnienie interesu, którego elementem jest wspomniana indywidualizacja, spoczywa na osobie, która udostępnienia danych się domaga.

Pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy

o ewidencji ludności. W zakresie rozumienia tego pojęcia zasadne jest zatem odesłanie do poglądów wypracowanych w doktrynie i orzecznictwie. W tym miejscu należy wskazać, że w doktrynie, jak i orzecznictwie sadów administracyjnych podkreśla się, że interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, a także aktualny (por.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 9/17; z dnia 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16 oraz z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2644/14 i II OSK 2863/14). Wskazane powyżej cechy interesu prawnego prowadzą do wniosku, że powinien on być interesem rzeczywistym, a nie hipotetycznym. Tylko bowiem interes rzeczywisty jest interesem indywidualnym, aktualnym i konkretnym,

a także nadaje się do obiektywnego sprawdzenia.

Jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1214/10, nie można zatem uznać legitymacji prawnej podmiotu, który uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami

i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości, do których dąży lub zamierza podjąć w przyszłości. Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie niepewne, nie mogą stanowić o interesie prawnym, ponieważ ten powinien być aktualny.

Uwzględniając opisaną wyżej specyfiką interesu prawnego należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że powołany przez skarżącego zamiar wytoczenia powództwa cywilnego o naruszenie dóbr osobistych przeciwko [...], nie dowodzi istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego

w uzyskaniu z ewidencji PESEL danych o adresie zameldowania tej osoby. Zamiar posłużenia się tymi danymi ma w postępowaniu przed sądem powszechnym ma bowiem charakter wyłącznie hipotetyczny, a zatem interes wykazywany przez skarżącego nie ma niezbędnej cechy umożliwiającej uznanie go za interes prawny,

o którym mowa w art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności. Interes prawny musi mieć bowiem charakter realny, a więc musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie można uznać legitymacji prawnej podmiotu, który uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości, do których dąży lub zamierza podjąć w przyszłości (por. wyroki NSA z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00, LEX nr 81670 oraz z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1214/10, LEX nr 969447).

Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 417/11, że wnioskodawca ubiegający się o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych ma interes prawny w uzyskaniu danych ze zbiorów meldunkowych (adres zameldowania) dopiero po wytoczeniu powództwa przed sądem powszechnym, i to dodatkowo w sytuacji, gdy sąd powszechny zobowiązał powoda do podania aktualnego adresu zamieszkania pozwanego. Dopiero wówczas dochodzi bowiem do konkretyzacji, aktualizacji

i urealnienia się interesu prawnego w pozyskaniu danych z rejestru PESEL.

Niezasadne jest twierdzenie skarżącego, że powyższe stanowisko prowadzi do ograniczenia jego prawa do sądu, albowiem w razie wniesienia powództwa

o naruszenie dóbr osobistych bez wskazania adresu pozwanego, zostanie on w trybie art. 130 § 1 k.p.c. wezwany do usunięcia braku formalnego pozwu w tym zakresie w terminie 7 dni, zaś zachowanie tego terminu nie będzie możliwe ze względu na czas oczekiwania na rozpoznanie wniosku o udostępnienie danych ze zbirów meldunkowych, co w konsekwencji prowadzić będzie do zwrotu pozwu. Wskazać bowiem należy, że termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku jest terminem procesowym, który – w razie jego uchybienia z przyczyn niezależnych (niezawinionych) przez powoda, podlega przywrócenia na jego wniosek stosownie do art. 168 § 1 k.p.c.

W związku z powyższym prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że skarżący, pomimo wystosowanego przez organ wezwania, nie przedstawił dowodów wskazujących na istnienie interesu prawnego w uzyskaniu danych meldunkowych dotyczących [...], a zatem nie wykazał tego interesu, przez co nie spełnił warunku udostępnienia przedmiotowych informacji z rejestru PESEL. Wobec powyższego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo też uznał, że organ wydając decyzję o odmowie udostępnienia danych, nie naruszył obowiązujących przepisów, a skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że Sąd I instancji nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Wobec tego, że skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony,

w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.