Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 674/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 - ust. 4, art. 20 ust. 1, art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 7, art. 9, art. 77 par. 1, art. 80, art. 105 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 2, par. 3, par. 21 ust. 1 pkt 1c
journal: Dz.U. 2016 poz 1714
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu

SENTENCJA

Dnia 18 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2019 roku sprawy ze skargi N. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrot świadczenia wychowawczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku Nr [...]; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi K. B., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. A. P.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. i, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "k.p.a." – oraz art. 2 pkt 20, art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 3, art. 18 ust. 6, art. art. 25 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "p.p.w.d." – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...], w sprawie nienależnie pobranych przez N.K. świadczeń wychowawczych i ich zwrotu.

Kolegium wyjaśniło, że powyższą decyzją organ I instancji orzekł w pkt 1 o uznaniu za nienależnie pobrane przez N.K. świadczenie wychowawcze pobrane na dziecko M.J. za okres od 1 marca 2017 r. do 30 września 2017 r., wysokości 500,00 zł miesięcznie; w pkt 2 o zwrocie ww. świadczenia, w łącznej wysokości 3.500,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi do 14 lutego 2018 r. w kwocie 153,42 zł, co łącznie stanowi kwotę 3.653,42 zł.

Dalej organ II instancji wskazał, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji N.K. stwierdziła, że wraz z córką znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Wskazała, że jest po udarze mózgu z niedowładem lewej strony ciała i posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. Jej dochód stanowi obecnie renta z ZUS (652 zł), świadczenie wypłacane z funduszu alimentacyjnego (330zł), świadczenie wychowawcze (500 zł) oraz kwota alimentów płacona przez byłego męża (200 zł). Strona dodała, że po odliczeniu stałych wydatków miesięcznych, związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego zostaje jej kwota 169 zł, z których musi wyżywić siebie i dziecko.

Kolegium, w oparciu o treść art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 p.p.w.d. wyjaśniło, jakie świadczenia stanowią świadczenia nienależnie pobrane oraz zasady ich zwrotu, a następnie wskazało, że na podstawie art. 5 ust. 3 p.p.w.d. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł o przyznaniu N.K. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M.J. w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Jak wynika z akt sprawy, 2 stycznia 2017 r. strona podjęła zatrudnienie w A Spółdzielni i w lutym 2017 r., tj. w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, otrzymała wynagrodzenie w wysokości 1.459,48 zł netto.

Dalej organ odwoławczy przytoczył treść art. 7 ust. 3 oraz art. 2 pkt 20 lit. c) p.p.w.d. i stwierdził, że organ I instancji dokonał ponownego przeliczenia dochodu na jednego członka rodziny strony w sposób prawidłowy. Dochód N.K. aktualnie (tj. po uwzględnieniu okoliczności podjęcia pracy od 1 stycznia 2017 r.) wynosi bowiem 1.237,70 zł miesięcznie na jednego członka jej rodziny (składającej się z 2 osób). Na dochód ten składają się kwoty: 2.970 zł (świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego) + 2.400 zł (alimenty) + 6821,02 zł (renta z ZUS) = 12.191,02 zł (roczny dochód netto strony osiągnięty w roku bazowym 2014 r. po uwzględnieniu dochodu utraconego): 12 miesięcy = 1015,92 zł (miesięczny dochód netto strony osiągnięty w roku bazowym 2014). Do tego dochodu, w ocenie organu II instancji, należało doliczyć kwotę 1.459,48 zł (dochód netto uzyskany przez N.K. w lutym 2017 r. z tytułu podjęcia zatrudnienia w A Spółdzielnia ), co łącznie stanowi 2.475,40 zł. Następnie kwotę tę należało podzielić przez 2 (liczba członków rodziny), co spowodowało, że miesięczny dochód netto rodziny strony w przeliczeniu na jedną osobę wyniósł 1.237,70 zł. Dochód ten przekracza zatem kwotę wskazaną w art. 5 ust. 3 p.p.w.d. uprawniającą do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rozumieniu ustawy - córkę M.J..

Kolegium wyjaśniło następnie, że zgodnie z treścią art. 18 ust. 6 p.p.w.d., świadczenia wypłacone od 1 marca 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. są, w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d., świadczeniami nienależnie pobranymi i w konsekwencji na podstawie art. 25 ust. 1 p.p.w.d. podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, o których mowa w ust. 3 powołanej normy, obliczonymi na podstawie jej ust. 9. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, wydana zaś w sprawie decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.

Kolegium poinformowało jednocześnie stronę, że na podstawie art. 25 ust. 10 p.p.w.d., organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Wniosek w tym zakresie może więc strona złożyć w organie I instancji po zakończeniu postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła N.K., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz z art. 78 k.p.a. w ten sposób, że nie uwzględniono wniosku dowodowego - wszystkich dokumentów i załączników, które obrazują aktualny stan faktyczny i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Ponadto skarżąca zarzuciła nieprawidłowości w zakresie braku zgodności decyzji z art.30, art. 32, art. 68 pkt 5, art. 69 i art. 71 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła stan faktyczny sprawy oraz wskazała swą trudną sytuację rodzinną, spowodowaną zwłaszcza złym stanem zdrowia. Wskazała również, że bieżący dochód nie wystarcza w pełni na wydatki ponoszone na utrzymanie rodziny. Skarżąca dodała przy tym, że w dniu 11 czerwca 2018 r. złożyła w organie I instancji podanie o umorzenie w całości kwoty 3.653,42 zł, motywując je swoją sytuacją materialną i zdrowotną.

Zdaniem skarżącej Kolegium, rozpatrując odwołanie, w ogóle nie wzięło pod uwagę dowodów w postaci potwierdzenia faktycznych dokumentów mających wpływ na aktualną sytuację materialną, które przedłożyła w trakcie postępowania przed organem I instancji. Organ wyższej instancji decyzję swoją wydał opierając się wyłącznie na ustaleniach przyjętych przez organ I instancji. Tym samym organ wyższego stopnia naruszył powyższą zasadę, z której wynika, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Regulacja art. 7 k.p.a. implikuje twierdzenie, że trafność rozstrzygnięcia w każdej indywidualnej sprawie wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia argumentów, które stanowiłyby podstawę do podjęcia konkretnego rozstrzygnięcia. Wydając rozstrzygnięcie (decyzję) organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z powyższym z przepisem oraz do uzasadnienia decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wyjaśnić, jaka jest aktualnie sytuacja zdrowotna, rodzinna i majątkowa skarżącej i następnie powinien ustalić, w jaki sposób zwrot świadczeń będzie miał wpływ na sytuację życiową, w szczególności, że pozbawienie tej kwoty nie spowoduje takiego pogorszenia sytuacji materialnej, iż będzie ona zmuszona ubiegać się o dodatkowe świadczenia z pomocy społecznej.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Jednocześnie Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obowiązane było uwzględnić regulację określoną w art. 25 w związku z art. 5 ust. 3 i art. 7 ust. 3 p.p.w.d., co zdaniem organu, w konsekwencji stanowi, że zarzut skarżącej w zakresie braku zgodności wydanego rozstrzygnięcia z Konstytucją jest chybiony. Normy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji, obowiązują, co w konsekwencji powoduje, iż przysługuje im domniemanie zgodności z Konstytucją. Przepisy te po pierwsze, uniemożliwiają zastosowanie wprost norm zawartych w Konstytucja RP, w tym powołanych przez skarżącą art. 32, art. 68 pkt 5, art. 69 czy też art. 71, a po drugie, pozostają bez wpływu na ustawowy obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja nie narusza żadnej z ww. norm konstytucyjnych: - nie narusza art. 32, bowiem obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nie powoduje żadnej dyskryminacji - kiedy pobrano świadczenie, które nie przysługiwało zachodzi konieczność jego zwrotu (tak jak w niniejszej sprawie); - zwrot nienależnie pobranych świadczeń nie koliduje w żaden sposób z art. 68, czy art.69 Konstytucji RP, bowiem popieranie przez organ administracji rozwoju, czy udzielanie pomocy osobom niepełnosprawnym, nie oznacza automatycznego odstąpienia od żądania zwrotu, gdy świadczenie stronie nie przysługiwało (a z taką sytuacją również mamy do czynienie w przedmiotowej sprawie).

Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2019 r. pełnomocnik skarżącej w osobie adwokata, ustanowiony z urzędu, poparł skargę i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącej z urzędu, oświadczając, iż nie zostały one pokryte w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art.151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w sposób określony w powołanych przepisach, co uzasadnia ich uchylenie w całości.

W rozpoznawanej sprawie decyzje organów administracji zapadły na gruncie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm.), powoływanej również jako: "p.p.w.d.". Stosownie do art. 25 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. W myśl zaś art. 25 ust. 2 pkt 1 tej ustawy za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania.

W świetle powołanej regulacji uznanie świadczenia za nienależnie pobrane wymaga zaistnienia dwu przesłanek: po pierwsze – świadczenie zostało wypłacone; po drugie: - zaistniały okoliczności powodujące ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia albo wstrzymania wypłaty, przy czym jednocześnie osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Zwrócić przy tym należy uwagę na treść art. 20 ust. 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego osoba otrzymująca świadczenie wychowawcze jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego to świadczenie.

Przechodząc do kontroli zaskarżonej w sprawie decyzji z perspektywy powołanych regulacji Sąd stwierdził, że organy wydały tę decyzję przedwcześnie bez wyjaśnienia kluczowej dla niniejszej sprawy kwestii. Tą zaś winno być ustalenie, czy skarżąca w sposób dla niej zrozumiały została zapoznana z pouczeniem zawartym w formularzu wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego i konsekwencjami wynikającymi z faktu podjęciu zatrudniania, w tym zwłaszcza zatrudnienia w warunkach pracy chronionej (zatrudnienie w A Spółdzielni - Dział Rehabilitacyjno-Pracowniczy, Zakład Pracy Chronionej), które niewątpliwie było działaniem podjętym w kierunku poprawienia we własnym zakresie, w ramach własnych możliwości, trudnej sytuacji dochodowej rodziny, nie zaś jej pogorszenia.

W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na stwiedzone u skarżącej schorzenia dopiero jednoznaczne pozytywne zweryfikowanie powyższej okoliczności uprawniało organ do zastosowania wobec skarżącej regulacji art. 25 p.p.w.d. skutkującej wydaniem zaskarżonej decyzji. Jednocześnie w tym kontekście Sąd w pełni podziela ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że skuteczne pouczenie to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że – zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego – można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia. Pouczenie nie może być uznane za należyte, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia – winno być ono jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Nie może ono odnosić się do wszystkich hipotetycznych okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Oznacza to, że pouczenia zamieszczane standardowo na drukach wniosków o przyznanie konkretnego rodzaju pomocy, z którym świadczeniobiorca ma możliwość zapoznania się jedynie w momencie składania wniosku, a które następnie pozostawione są w aktach administracyjnych sprawy lub pouczenia zawarte w decyzjach, lecz dotyczące wszystkich możliwych sytuacji, w odniesieniu do konkretnego świadczenia, nie mogą być uznane za należyte, w szczególności, gdy przytaczają one jedynie przepis ustawy, bez nawet jakiejkolwiek próby jego wyjaśnienia. Takie sformułowania są bowiem dla większości osób nieposiadających wykształcenia prawniczego zupełnie nieczytelne i nie mogą być traktowane jako pouczenie o tym, kiedy i jakie okoliczności osoba taka winna wziąć pod uwagę w toku pobierania świadczenia. Ponieważ prawidłowe pouczenie stanowi warunek sine qua non żądania zwrotu nienależnie zrealizowanych kwot świadczenia, uznać należy, że brak prawidłowego pouczenia powoduje, że świadczeniobiorca nie ma obowiązku zwrotu pobranych kwot, choćby nawet z innych źródeł mógł powziąć wiadomość o tychże okolicznościach (vide: np. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1701/12, dostępny pod adresem: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela również stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle którego celem pouczenia nie jest tylko wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej zainteresowanego, lecz pouczenie o konsekwencjach prawnych niezastosowania się świadczeniobiorcy do dyspozycji normy prawnej. Dlatego też pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w przyszłości spowoduje brak prawa do świadczeń, musi odnosić się indywidualnie do pobierającego świadczenie, a nie zawierać jedynie normy ogólne, nieodnoszące się w danym momencie w ogóle do konkretnej sytuacji świadczeniobiorcy (vide: np. wyrok NSA z dnia 4 października 2011r., sygn. akt I OSK 762/11; wyrok WSA w Kielcach z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 329/12, wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 556/17, dostępne pod adresem: http//orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, to jest, czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, z równoczesnym wskazaniem grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1529/13, dostępny pod adresem: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że istotnie na wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, który skarżąca wypełniła i podpisała w dniu 4 kwietnia 2016 r., w części II wniosku wskazano, że: "w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, w szczególności zaistnienia okoliczności wymienionych prawo do świadczenia wychowawczego, w tym związanych z koniecznością ponownego ustalenia prawa do tego świadczenia na podstawie art. 7 ust. 1-4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, osoba ubiegająca się jest obowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot realizujący świadczenie wychowawcze". Zwraca przy tym uwagę fakt, że prawidłowego pouczenia w rozważanym względzie nie zawiera również decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] o przyznaniu świadczenia wychowawczego na córkę M. W istocie organ ograniczył się w niej do powołania treści art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., przywołując uprzednio i to nie w pełni pouczenie zawarte w części II wniosku skarżącej bez jakiegokolwiek choćby przykładowego wskazania, o jakiego rodzaju zmiany chodzi i jakiego rodzaju konsekwencje wynikają z niepowiadomienia organu o tych zmianach. Organ nie uwzględnił przy tym faktu, że skarżąca nie tylko nie posiada wykształcenia prawniczego, ale cierpi na szereg schorzeń (przebyty udar pnia mózgu i móżdżku, choroba afektywna dwubiegunowa, padaczka), które mogą wpływać na kwestię właściwego zrozumienia tak ogólnie wskazanych pouczeń.

W tej sytuacji oceniając wymogi, jakim powinno odpowiadać prawidłowe pouczenie, wskazać jeszcze raz należy, że organ nie sprostał temu obowiązkowi w przedmiotowej sprawie. Nie tylko nie wyjaśnił skarżącej w przystępny sposób, że podjęcie pracy zarobkowej, w tym także podjęcie zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, spowoduje doliczenie jej zarobków do dochodu rodziny, a w konsekwencji może wpłynąć na dochód rodziny, ale nawet nie powołał treści art. 7 ust. 1-4 u.p.p.w., ograniczając się jedynie do wskazania art. 7 ust. 1-4 ustawy.

Wprawdzie z akt sprawy wynika, że skarżąca poświadczyła, że zapoznała się z pouczeniem, które znajduje się we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, jednak wskazać należy, że nawet gdyby pouczenie to było prawidłowe, a jak wykazano powyżej - nie jest, to pouczenie to jest bardzo obszerne, zawiera bardzo dużo powołanych przepisów prawnych i po podpisaniu przez skarżącej pozostawione zostało w aktach sprawy. Zatem skarżąca z całą pewnością nie miała możliwości, żeby właściwie zapoznać się z tak skomplikowanym pouczeniem, a tym bardziej odnieść to pouczenie w sposób prawidłowy do przyszłej sytuacji życiowej, tak by należycie ocenić skutki związane z podjęciem wskazanego zatrudnienia.

Na kanwie powyższych rozważań należało stwierdzić, że w realiach niniejszej sprawy organy nieprawidłowo przyjęły, że zostały spełnione przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w., uzasadniające wydanie decyzji ustalającej, że świadczenie wychowawcze pobrane we wskazanym okresie nie przysługuje skarżącej i stało się świadczeniem nienależnie pobranym, a skarżąca zobowiązana jest do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami, z uwagi na brak prawidłowego pouczenia, co tym samym przesądza o naruszeniu także przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art.80 k.p.a., mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany uwzględnić stanowisko Sądu przedstawione w niniejszym wyroku i wyda stosowne do dokonanych ustaleń rozstrzygnięcie, z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a., rozważając przy tym zwłaszcza kwestię zasadności prowadzonego postępowania w kontekście przesłanek określonych w art. 105 § 1 k.p.a.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 i § 3 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714) – pkt 2 sentencji wyroku.

IB