Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 360/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 215, art. 220, art. 121,
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi B.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz B.K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (Dyrektor) postanowieniem z [...] nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (Naczelnik) z [...] nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania decyzji Naczelnika z [...] nr [...] .

Organ ustalił, że postanowieniem Sądu Rejonowego z [...] sygn. akt [...] S.K. i jego żona B.K. nabyli przez zasiedzenie na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej z dniem 1 stycznia 2012 r. własność nieruchomości zabudowanej, położonej w K. o powierzchni 0,4079 ha. W dniu 17 stycznia 2019 r. B.K. złożyła zeznanie podatkowe SD-3, w którym wykazała nabytą nieruchomość wyceniając jej wartość na 50.000 zł. Wartość nieruchomości przypadająca na podatniczkę wyniosła 25.000 zł. Naczelnik nie wniósł zastrzeżeń do wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości i decyzją z [...] nr [...] ustalił B.K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w wysokości 1.750 zł.

Pismem z 4 marca 2019 r. podatniczka zwróciła się o umorzenie naliczonego podatku z tytułu zasiedzenia. W odpowiedzi na wezwanie organu w piśmie z 18 marca 2019 r. wyjaśniła, że wnosi o sprostowanie treści decyzji wraz z umorzeniem w całości postępowań włącznie z podatkiem należnym.

Postanowieniem z [...] Naczelnik odmówił sprostowania decyzji organu pierwszej instancji z 8 lutego 2019 r. Na powyższe postanowienie B.K. wniosła zażalenie w którym stwierdziła, że "zaskarża decyzję z dnia [...] r., wnosi o jej uchylenie również w całości wraz z przekazaniem do ponownego rozpatrzenia wraz ze stwierdzeniem nieważności ww. decyzji zgodnie z art. 156 k.p.a". Domagała się aby w decyzji wymiarowej sprostowane zostały słowa "w podatku od spadku i darowizn" na "zobowiązanie podatkowe w podatku od zasiedzenia". Argumentowała, że pomiędzy zasiedzeniem nieruchomości a spadkiem i darowizną jest duża różnica, gdyż są to trzy różne sposoby, na podstawie których można stać się właścicielem nieruchomości. Zakwestionowała przyjętą wartość nieruchomości wskazując okoliczności złożenia zeznania podatkowego.

Rozpatrując zażalenie Dyrektor przywołał art. 215 §1 Ordynacji podatkowej oraz art. 1 ust. 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn i stwierdził, że ww. podatkowi podlega nabycie substancji majątkowej w sposób nieodpłatny, w tym przez zasiedzenie. Chociaż ustawa nosi nazwę "od spadków i darowizn", to zakres tytułów w niej wymienionych powodujących powstanie zobowiązania podatkowego jest szerszy niż spadek i darowizna. Dlatego bezpodstawne jest żądanie podatniczki sprostowania decyzji w ww. zakresie.

Organ podkreślił, że postępowanie dotyczy zażalenia na postanowienie odmawiające sprostowania decyzji i w związku z tym nie podlegają rozpatrzeniu zarzuty merytoryczne dotyczące decyzji wymiarowej jako wykraczające poza zakres sprawy, tj. zarzuty naruszenia art. 172, 175 i 176 Kodeksu cywilnego oraz nieuwzględnienia przy wymiarze podatku faktu poniesienia znacznych nakładów przez małżonków na przedmiot zasiedzenia. Stwierdził, że wskazany przez podatniczkę art. 156 k.p.a. nie znajduje zastosowania do postanowienia, które nie ma przymiotu ostateczności.

Dyrektor wskazał, że zgodnie z art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. B.K. w złożonym 30 stycznia 2019 r. zeznaniu PIT-37 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2018 wpisała adres zamieszkania K., ul. [...] i dlatego Naczelnik w ww. postanowieniu z [...] wskazał ten adres podatniczki. Doręczenie postanowienia było wadliwe, ale skuteczne. Było skuteczne od momentu kiedy dotarło do B. K. i mogła się z nim zapoznać, o czym świadczy fakt terminowego złożenia przez nią zażalenia na to postanowienie.

Na powyższe postanowienie z 1 sierpnia 2019 r. B. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła, że wbrew treści postanowienia wartość nabytej przez zasiedzenie nieruchomości została przez nią oszacowana na 15.000 zł, a nie 50.000 zł. Wskazała, że deklaracja podatkowa została 17 stycznia 2019 r. przyjęta w organie podatkowym bez zastrzeżeń, jednakże po kilkunastu dniach B. K. została wezwana do zwiększenia wartości nieruchomości na deklaracji SD-3 z 15.000 zł do 50.000 zł z zastrzeżeniem, że brak zmiany spowoduje niewydanie przez organ decyzji wymiarowej w zakresie podatku od spadków i darowizn. Nadto przy wymiarze podatku nie uwzględniono nakładów ponoszonych na nieruchomość przez małżonków K. od 1973 r. oraz faktu, że droga wjazdowa do nieruchomości prowadzi przez działkę sąsiadki, opłacania podatków. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów i materiałów.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.

Postanowieniem wydanym na rozprawie 23 stycznia 2020 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. odmówił przeprowadzenia dowodów wnioskowanych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2019.2167 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz.U.2018.1302 ze zm.), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że postanowienie jest dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego uchylenie, a tym samym przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie odmawiające sprostowania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] r. ustalającej B. K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości zabudowanej.

Analiza akt sprawy pozwala na stwierdzenie, że organy wydając zaskarżone postanowienie dokonały błędnej kwalifikacji żądania skarżącej, zgłoszonego pismem z 4 marca 2019 r., sprecyzowanego pismem z 18 marca 2019 r. W konsekwencji naruszyły przepis 215 Ordynacji podatkowej i art. 220 Ordynacji podatkowej przez błędne zastosowanie w sytuacji, gdy złożone pismo stanowiło środek zaskarżenia - odwołanie od decyzji ustalającej podatek od spadków i darowizn.

Należy wskazać, że skarżąca pismem z 4 marca 2019 r. zgłosiła zastrzeżenia do wartości nieruchomości przyjętej w decyzji jako podstawa opodatkowania, podnosząc fakt poniesienia nakładów na nieruchomość, usytuowanie budynku, wyrażając pogląd, że podatek nie powinien być naliczony. Odwołała się także do swojej sytuacji materialnej, zdrowotnej. Precyzując na żądanie organu charakter pisma wniosła o sprostowanie decyzji, przez zamianę słów "w podatku od spadków i darowizn" na słowa "w podatku od zasiedzenia", umorzenie w całości postępowania oraz nienależnego podatku. Wyraziła pogląd, że skoro wraz z mężem nie nabyła nieruchomości w drodze darowizny, spadku, lecz w drodze zasiedzenia, postępowanie wraz z wyliczonym podatkiem winno być umorzone na podstawie art. 208 Ordynacji podatkowej jako bezprzedmiotowe. Podtrzymała twierdzenie, że uwzględniając nakłady poniesione na nieruchomość podatek nie jest należny.

Tak sformułowane twierdzenia, nakazywały w ocenie Sądu, potraktować pismo z dnia 4 marca 2019 r. nie jako wniosek o sprostowanie decyzji ustalającej podatek od spadków i darowizn, lecz jako odwołanie od tej decyzji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem organy przy rozpatrywaniu sprawy, żądania i wnioski stron powinny odczytywać zgodnie z ich treścią, a nie według nazw nadanych przez strony postępowania (por. wyrok NSA z 2 marca 1987 r., sygn. akt III SA 92/87, postanowienie z 28 września 2016 r. sygn. akt II GZ 911/16, z 24 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1502/15 dostępne jak i pozostałe orzeczenia na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Obowiązkiem organu jest zbadać i ocenić jaka jest rzeczywista intencja strony mimo, że nie zawsze ma postać procesowo poprawnie sformułowanych wniosków. Wystarczy jeśli z pisma wynika, że strona daje w nim jednoznaczny wyraz temu, iż nie zgadza się z treścią rozstrzygnięcia i wola jego zaskarżenia. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 12 grudnia 2001 r. I SA/Ka 2058/00 w orzecznictwie przyjęty został pogląd, że pismo złożone przez stronę w organie podatkowym I instancji w terminie przewidzianym do złożenia odwołania, w którym to piśmie kwestionuje ona zasadność rozstrzygnięcia w doręczonej jej decyzji podatkowej I instancji, należy - zgodnie z art. 7 i art. 9 k.p.a. - uznać za odwołanie od tej decyzji.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że pismo skarżącej złożone w terminie otwartym dla zaskarżenia decyzji zawierało elementy odwołania. Skarżąca, wnosząc o umorzenie postępowanie w sprawie nienależnego podatku zgłosiła zastrzeżenia do podstawy prawnej wydanej decyzji, błędnie przyjętej wartości nieruchomości. W ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości, że użyte w piśmie sformułowanie "wnosimy o sprostowanie decyzji" winno być oceniane w kontekście argumentacji zawartej w całym piśmie, podnoszonych zastrzeżeń w stosunku do wydanej decyzji a nie jak przyjął organ, wolą strony było zainicjowanie nowego postępowania w przedmiocie sprostowania decyzji. Wniosek organu mógłby być uznany z prawidłowy tylko w sytuacji nie zgłaszania przez skarżącą innych zarzutów stosunku do decyzji wymiarowej. Należy zwrócić uwagę, iż strona nie posiadająca fachowego pełnomocnika, nie musi znać przepisów prawa w zakresie niezbędnym do prawidłowego nazwania poszczególnych instytucji prawa. Wystarczy, że wyartykułowała swoje żądanie w sposób, który wskazuje na jej intencje, szczególnie, gdy dała w nim jednoznaczny wyraz temu, iż nie zgadza się z treścią rozstrzygnięcia. Potrzeba dogłębnej analizy treści każdego pisma w celu ustalenia jego charakteru, a następnie właściwego ukierunkowania postępowania w sprawie podyktowana jest przez treść art. 121 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią art. 121 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe winno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, organy w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających, w związku z przedmiotem tego postępowania. Zauważyć należy, że wątpliwość organu co do pisma z 4 marca 2019 r. z uwagi na zawartą treść dotyczyła zakwalifikowania go jako odwołania czy wniosku o ulgę. Samo użycie pojęcia "sprostowanie", przy konsekwentnym zgłaszaniu w zastrzeżeń co do decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe nie mogło mieć decydującego wpływu na kwalifikacje pisma.

Podsumowując, w rozpoznawanej sprawie organ I instancji, mimo, że pismo skarżącej z 4 marca 2019 r. sprecyzowane pismem z 18 marca 2019 r. zawierało elementy odwołania, nie postąpił według podanych wyżej zasad. Traktując je jako wniosek o sprostowanie decyzji pozbawił skarżącą prawa do rozpoznania wskazanego pisma jako odwołania. Czyniąc tak, naruszył zasadę wynikającą z art. 220 Ordynacji podatkowej. Uchybień tych nie usunięto w toku postępowania odwoławczego, mimo, że argumentację w zakresie wadliwości decyzji skarżąca podtrzymała w odwołaniu. Na marginesie należy podkreślić, że w złożonej skardze B. K. podtrzymała formułowane w toku postępowania zarzuty skierowane w stosunku do decyzji wymiarowej.

Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni przedstawione stanowisko i kwalifikując pismo skarżącej jako odwołanie podejmie czynności związane z jego rozpoznaniem.

Z tych względów zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające postanowienie podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i 135 ustawy p.p.s.a.

Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy p.p.s.a.