Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 781/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1  pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 250 par. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.

SENTENCJA

Dnia 8 lutego 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Mirella Ławniczak ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłacenia odsetek od kwot zwracanych należności celnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] w punkcie 2, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącej Spółki kwotę 757,- (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 roku nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] działając na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej i art. 85 § 1, art. 246 § 2 i § 4, art. 250 § 1, § 2 i § 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny ( t. j. : Dz. U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm. ) w zw. z pkt. 14 załącznika IV Traktatu Akcesyjnego, podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. ( Dz. U. Nr 90 z 2004 r., poz. 864 ) i art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne ( Dz. U. Nr 68 z 2004 r., poz. 623 ) zwrócił A sp. z o. o. z siedzibą w [...] należność celną w łącznej kwocie 418.291,53 PLN uiszczoną w związku z objęciem procedurą uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych towarów o nazwie "Baza gumowa do produkcji gumy do żucia" i kodzie PCN 3824 90 99 0 (zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] wrześni 2010 roku) w oparciu o 5 zgłoszeń celnych SAD z okresu od 23 stycznia do 13 maja 2002 roku. Jednocześnie w punkcie drugim decyzji organ odmówił wypłacenia odsetek od kwoty zwracanej należności celnej.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż decyzją z dnia 08 września 2010 roku Naczelnik Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe pięć zgłoszeń celnych z 2002 roku w części dotyczącej określenia kodu PCN, obniżonej stawki celnej i kwoty długu celnego. W efekcie uiszczone dotychczas kwoty z tytułu długu celnego (według stawki 20% zamiast stawki w wysokości 0%) należało uznać za nienależne już w chwili uiszczenia. Korekta w zakresie właściwej stawki celnej odnosi skutek już od dnia powstania długu celnego. Po uwzględnieniu należności zwróconych w związku z wywozem towarów objętych wskazanymi powyżej zgłoszeniami celnymi do zwrotu pozostała jeszcze kwota w wysokości 418.291,53 PLN. Natomiast kwota 652.182,80 PLN wpisana w formularzu wniosku o zwrot należności dotyczyła całości uiszczonego cła, czyli nie uwzględniała już zrealizowanych zwrotów z tytułu rozliczenia stosowanej procedury uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych.

Mając na uwadze treść art. 246 §3 Kodeksu celnego Dyrektor Izby Celnej uznał, że w badanym przypadku zapłacenie kwot prawnie nienależnych nie było wynikiem świadomego działania Spółki A. Organ uwzględnił powołaną przez stronę argumentację, że roku 2002 w obrocie prawnym pozostawały ostateczne decyzje organów celnych, które klasyfikowały importowaną przez nią bazę gumową do kodu PCN 2106 90 92 0 (stawka celna 20%), a Spółka zaczęła stosować klasyfikację taryfową towaru zgodną ze stanowiskiem organów celnych.

Stwierdzając, iż sporne zobowiązania celne były nienależne w rozumieniu art. 246 §2 i §3 Kodeksu celnego, Dyrektor Izby Celnej uznał jednocześnie, że nie wystąpiły przesłanki do wypłacenia odsetek na podstawie art. 250 § 3 Kodeksu celnego, gdyż od zwracanych należności celnych nie płaci się odsetek, chyba, że niewłaściwe ustalenie kwoty należności celnych było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu (art. 250 § 3 Kodeksu celnego).

W tym zakresie Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że strona sama zgłaszała do procedury uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych bazę gumową o kodzie 2106 90 92 0 ze stawką celną 20 %. W trakcie weryfikacji zgłoszenia pracownicy organu uznawali je (bezzasadnie) za prawidłowe, popełniając błąd w ustaleniu właściwej kwoty należności celnych, jednakże zdaniem organu dłużnik przyczynił się do powstania tego błędu w istotny sposób – decydując samodzielnie o zastosowaniu błędnego kodu 2106 i podwyższonej stawki celnej 20 %.

Organ zaznaczył, że wydanie w zakresie innych zgłoszeń celnych decyzji nakazujących kwalifikowanie spornej gumy do kodu 2106 nie jest równoznaczne z koniecznością zastosowania przez stronę tego kodu w innych przypadkach importu tego samego towaru. W razie obawy przed utratą uprawnienia do stosowania procedury uproszczonej, ze względu na stosowanie błędnej klasyfikacji taryfowej, importer mógł wystąpić do organu o wydanie, na podstawie art. 5 Kodeksu celnego, wiążącej informacji taryfowej (WIT). Strona nie skorzystała z tego uprawnienia. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż błędne określenie kwoty należności celnej było wywołane także działaniem samego dłużnika

Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji w części odmawiającej zwrotu odsetek od nienależnie uiszczonego cła.

Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 roku nr [...] utrzymał w mocy zakwestionowaną odwołaniem decyzję.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, że Strona nie wniosła jakichkolwiek zastrzeżeń dotyczących zwrotu należności celnych w kwocie 418.291,53zł. W konsekwencji to zagadnienie uznane zostało za dostatecznie wyjaśnione i niewymagające dalszych rozważań.

Odnosząc się do przedmiotu sporu Dyrektor Izby Celnej podniósł, że w niniejszej sprawie nie występują okoliczności uzasadniające wydanie rozstrzygnięcia o wypłacie odsetek.

To, że pobranie należności celnych okazało się nie mieć podstawy prawnej nie przesądza jeszcze o zasadności wypłaty odsetek. Granice prawa do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej (art. 77 ust. 1 Konstytucji) określają przepisy regulujące dana dziedzinę prawa, co podkreśla Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt K 20/02 z 23 września 2003r.

W prawie celnym formą rekompensaty szkód powstałych w związku z uiszczeniem pranie nienależnego świadczenia pieniężnego jest uprawnienie do odsetek wyliczonych za okres czasu, w którym danym podmiot bezprawnie pozbawiony był części swojego majątku.

W świetle treści art. 250 §3 Kodeksu celnego wypłata odsetek jest dopuszczalna na zasadzie wyjątku. Pierwszym warunkiem stosowania tego wyjątku jest niewłaściwe ustalenie kwoty należności wskutek błędu organu celnego. Organ celny musi niewłaściwie określić kwotę cła albo też inna osoba, lecz miało to miejsce wskutek nieprawidłowego działania lub zaniechania organu celnego. Przy czym w przypadku działania innej osoby, musi istnieć bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy ustaleniem kwoty cła, a błędem organu celnego.

Dyrektor Izby Celnej uznał, że Skarżąca słusznie wywodzi, że zwrot odsetek jest możliwy w każdej sytuacji, gdy organy celne wbrew przepisom prawa zobowiązały stronę do zapłaty wyższego cła niż należne. Organ zaznaczył jednak, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych brak jest przyzwolenia na to, aby strona mogła powoływać się na interpretację przepisów prawa, zaprezentowaną przez organy celne w innych (odrębnych) sprawach, nawet przy założeniu analogicznego ich charakteru. Z tego powodu, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, oceny popełnione przez funkcjonariuszy Inspekcji Celnej w trakcie kontroli prowadzonej w dniach od 07 czerwca do 31 sierpnia 2000 roku, a także decyzje Dyrektora Urzędu Celnego, w których uznał on za nieprawidłowe wcześniejsze zgłoszenia celne dotyczące bazy gumowej, nie mogą świadczyć o zaistnieniu błędu organu w rozpatrywanej sprawie.

Organ podkreślił, że Spółka dobrowolnie zgłosiła partię przedmiotowego towaru do kodu 2106 90 92 0 ze stawką celną 20 %. Jednocześnie zaznaczył, że zgłoszenia były weryfikowane przez funkcjonariuszy celnych i nie wzbudziły zastrzeżeń, a więc funkcjonariusze postąpili niewłaściwie. Jednakże nie należy zapominać o drugim kryterium przewidzianym w art. 250 §3 Kodeksu celnego. Mianowicie dłużnik w żaden sposób nie powinien przyczynić się do powstania błędu.

Tymczasem Spółka samodzielnie zdecydowała o zasadności zastosowania kodu taryfowego 2106 90 92 0 i stawki celnej 20%. W niniejszej sprawie funkcjonariusze nie zmienili w sposób władczy zapisów zgłoszenia celnego. Po zwolnieniu towaru Spółka zmieniła swoje stanowisko żądając wydania decyzji uznającej konieczność zastosowania kodu PCN 3824 90 99 0. Organy nie zakwestionowały tego stanowiska i uznały zgłoszenia celne za nieprawidłowe w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej towarów oraz określenia kwoty długu celnego. Rozstrzygnięcie organu celnego skorygowało błąd popełniony przez zgłaszającego.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej czynny udział Spółki w powstaniu nieprawidłowości jest niewątpliwy, gdyż działania funkcjonariuszy celnych, po przyjęciu zgłoszenia celnego, polegały jedynie na niekwestionowaniu stanowiska zgłaszającego towary. Importer zrezygnował z wystąpienia z wnioskiem o wydanie WIT, a to, w ocenie organu, w przypadku wydania decyzji z błędnym kodem celnym, przesądzałoby o zasadności zwrotu należności celnych wraz z odsetkami. Organ II instancji wskazał ponadto na niekonsekwencję Spółki, która w latach 2001 – 2004 broniła swojego stanowiska poprzez zaskarżanie decyzji celnych do sądu administracyjnego, a jednocześnie w innych sprawach zgłaszała dobrowolnie sporny towar do kodu 2106, płacąc przy tym odpowiednie cło.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka zarzuciła organom celnym naruszenie :

- art. 122, 187 §1 i 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 i 250 § 3 Kodeksu celnego poprzez niezasadne stwierdzenie, że błędne ustalenie należności nie było wynikiem błędu organu tylko stanowiło skutek działania strony,

- art. 120, 121, 123 i 124 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego poprzez naruszenie zasady praworządności, zasady zaufania do organów państwa i zasady przekonywania

- art. 250 § 3 Kodeksu celnego poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż zastosowanie się przez stronę do kodu wskazywanego w ostatecznych decyzjach organu celnego nie przesądza o istnieniu błędu organu i nieprzyczynieniu się importera do powstania tego błędu.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji w części odmawiającej wypłacenia odsetek od zwracanych należności celnych.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż zmiana praktyki Spółki dokonana w zakresie klasyfikacji importowanej gumy wynikała wyłącznie z faktu konsekwentnego odmawiania przez organy celne uznania za prawidłową stosowaną wcześniej klasyfikację taryfową do kodu PCN 3824 90 95 0. O działaniu organu w błędzie świadczyć może sam fakt orzeczenia o zwrocie należności celnych jako pobranych niezasadnie i niezgodnie z prawem. Zgodnie z art. 246 § 3 Kodeksu celnego zwrot nienależnie uiszczonej kwoty długu celnego jest możliwy jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące podstawę do zapłacenia cła nie były wynikiem świadomego działania osoby zainteresowanej. Spółka nie występowała o wydanie WIT, gdyż praktyka organów wskazywała, iż sporny towar zostałby zaklasyfikowany do kodu 2106 90 92 0.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty.

Na rozprawie w dniu 08 lutego 2012 roku strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska oraz argumentację powołaną na ich poparcie. Pełnomocnik Skarżącej wskazał, że przed tutejszym Sądem zapadły już wyroki w sprawach z udziałem tych samych stron o podobnych stanach faktycznych. Z kolei pełnomocnik organu podkreślił, że wydane orzeczenia są nieprawomocne, zaś Dyrektor Izby Celnej wniósł skargi kasacyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Z niespornych ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym wynika, że skarżąca A sp. z o. o. z siedzibą w [...] wystąpiła o zwrot należności celnych uiszczonych w związku z objęciem procedurą uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych towaru o nazwie "Baza gumowa do produkcji gumy do żucia" w oparciu pięć zgłoszeń celnych SAD z okresu od 23 stycznia do 13 maja 2002 roku. Skarżąca zgłosiła towar do kodu 2106 90 92 0 ze stawką celną 20 %.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 roku, na wniosek Skarżącej, organ celny uznał zgłoszenia celne za nieprawidłowe w zakresie klasyfikacji towarowej, wskazując jako prawidłowy kod PCN 3824 90 99 0 z zerową stawką celną.

Niemniej w świetle oceny popełnionej przez funkcjonariuszy celnych w trakcie kontroli prowadzonej w dniach 07.06-31.08.2000 roku oraz w świetle treści decyzji Dyrektora Urzędu Celnego o uznaniu za nieprawidłowe wcześniejszych zgłoszeń celnych Spółki, organy zakwestionowały dotychczasową praktykę Skarżącej i przyjęły, że towar o nazwie handlowej "Baza gumowa do produkcji gumy do żucia" należało klasyfikować do kodu 2106 90 92 0 ze stawką celną 20 %.

Kwestią sporną między organami celnymi a stroną skarżąca jest zasadność roszczenia o wypłatę odsetek od zwróconych należności celnych (art. 250 §3 Kodeksu celnego).

Zdaniem skarżącej Spółki w sprawie zaszły przesłanki uzasadniające zwrot cła wraz z odsetkami. Natomiast organy celne zajęły stanowisko, iż nieprawidłowe ustalenie kwoty cła w przypadku zgłoszeń celnych z okresu od 23 stycznia do 13 maja 2002 roku nie było skutkiem ich błędu, a dłużnik przyczynił się do błędnego pobrania cła, gdyż dobrowolnie zadeklarował towar do kodu 2106 90 92 0.

W świetle złożonych do Sądu akt administracyjnych przedstawione powyższej okoliczności faktyczne sprawy nie budzą żadnych wątpliwości. Z tych względów, Sąd przyjmuje je jako własne.

Organy celne prawidłowo przyjęły, iż ocena zasadności żądań skarżącej Spółki winna zostać przeprowadzona na gruncie przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. – Kodeks celny (tj. Dz. U. z 2001r. nr 75, poz. 802 ze zm.).

Materialnoprawne warunki i zasady wypłaty odsetek od zwracanych należności celnych zostały określone w art. 250 §3 powołanej ustawy. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu obowiązek wypłaty odsetek od zwracanych należności celnych aktualizuje się, gdy niewłaściwe ustalenie kwoty należności celnych było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu.

Prawidłowa wykładnia art. 250 §3 Kodeksu celnego winna uwzględniać, że obowiązek zapłaty należności celnych (dług celny) powstaje z mocy prawa (art. 3 § 1 pkt 2 oraz art. 209 §1 i §2 Kodeksu celnego) z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego. Zgłoszenie celne, o którym jest mowa w art. 64 §1 Kodeksu celnego jest czynnością materialno-techniczną. Skutek prawny określenia kwoty długu celnego powstaje z mocy prawa poprzez złożenie i przyjęcie zgłoszenia celnego, chyba że w sprawie zostanie wydana decyzja rozstrzygająca inaczej o kwocie wynikającej z długu celnego (art. 65 §3 pkt 3 Kodeksu celnego).

Z powyższego należy wyprowadzić wniosek, że przyjęcie zgłoszenia celnego oraz władcze rozstrzygnięcie o kwocie wynikającej z długu celnego to dwie równoważne, z punktu widzenia prawa do odsetek, formy ustalania należności celnych.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznaje, że językowa wykładnia art. 250 §3 Kodeksu celnego nie zawęża roszczenia o wypłatę odsetek jedynie do sytuacji, gdy niewłaściwe ustalenie kwoty należności celnych jest wynikiem błędu organu, który przybrał formę władczego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony (w szczególności formę decyzji o uznaniu za nieprawidłowe zgłoszenia celnego). Czym innym jest bowiem odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną władczym działaniem władzy publicznej (art. 417 §1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny, Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), a czym innym prawo do należności ubocznych, prawo do odsetek, w tym prawo do odsetek od zwracanych należności celnych.

W ocenie Sądu brak jest podstaw prawnych uzasadniających tezę, że wypłata odsetek w trybie art. 250 §3 Kodeksu celnego jest formą zastępczą, która wyczerpuje i unicestwia prawo dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną władczym działaniem władzy publicznej. Stąd w ocenie Sądu chybiony byłby pogląd, że warunkiem nabycia prawa odsetek od zwracanych należności celnych jest to, aby błąd organu uzewnętrzniał się w prawnej formie działania jaką jest decyzja administracyjna.

Treści art. 250 §3 Kodeksu celnego nie uzasadnia stanowiska, że błąd organu musi zaistnieć w postępowaniu celnym prowadzonym w celu określenia zwracanych należności celnych. Niewłaściwe ustalenie kwoty należności celnych może być także skutkiem błędów popełnionych przez organ celny na etapie innym niż ustalanie należności celnych, a wypłata odsetek nie jest wykluczona, gdy błąd został popełniony przez organ inny niż ten, który ustalił należności celne (porównaj wyrok NSA z dnia 08 lipca 2008 roku wydany w sprawie o sygn. akt I GSK 789/07).

Warunkiem nabycia prawa do wypłaty należności ubocznych (odsetek) od zwracanych należności celnych nie jest złożenie wniosku o wydanie wiążącej informacji taryfowej. Ponadto wymóg, aby strona legitymowała się decyzją w sprawie wiążącej informacji taryfowej w wielu przypadkach może okazać się warunkiem niemożliwym do spełnienia. Skutki prawne decyzji w sprawie wiążącej informacji taryfowej ograniczone są czasowo, powstają z chwilą wydania decyzji na okres do sześciu lat (art. 5 §2 i §5 Kodeksu celnego). Taka decyzja nie wywołuje skutków prawnych z mocą wsteczną i już z tego względu wykluczone jest, aby generalnie mogła ona stanowić konieczny warunek nabycia prawa do odsetek w rozumieniu art. 250 §3 Kodeksu celnego.

Celem wiążącej informacji taryfowej jest zapewnienie importerowi na przyszłość pewności sytuacji prawnej w sferze handlu zagranicznego, a nie ograniczanie odpowiedzialności władzy publicznej za błędy skutkujące niewłaściwym określeniem należności celnych. Wiążąca informacja taryfowa wydawana jest na wniosek strony. Stąd uzyskanie takiej decyzji jest prawem, a nie obowiązkiem importera.

Z powyższych względów Sąd uznaje, że niewłaściwe określenie należności celnych może być skutkiem błędu organu celnego w zakresie klasyfikacji taryfowej towaru, także wówczas, gdy strona nie legitymuje się decyzją w sprawie wiążącej informacji taryfowej.

Kwestią oczywistą i bezsporną jest, że ostateczne decyzje o uznaniu innych zgłoszeń celnych Skarżącej za nieprawidłowe w zakresie klasyfikacji taryfowej, stawki celnej oraz określenia kwoty długu celnego, co do takiego samego towaru (Bazy gumowej do produkcji gumy do żucia), nie wywołują skutku prawnego w postaci uznania za nieprawidłowe zgłoszeń celnych Skarżącej objętych zakresem kontrolowanej sprawy.

Sąd w całej rozciągłości podziela pogląd, że rozstrzygnięcie w postaci decyzji wiąże tylko w tej sprawie, w której zostało wydane. Jednak, jak to już wyżej wskazano, warunkiem prawnym nabycia prawa do odsetek od zwracanych należności celnych nie jest to, aby błąd organu uzewnętrzniał się w formie decyzji administracyjnej, w formie aktu bezpośrednio kształtującego sytuację prawną importera. Stąd odmowa wypłaty odsetek wsparta argumentacją o braku związania decyzjami wydanymi w sprawach innych zgłoszeń celnych dokonanych przez Skarżącą nie wykazuje bezzasadności żądania zgłoszonego w trybie art. 250 §3 Kodeksu celnego.

Prawo do odsetek od zwracanych należności celnych jest niezależne od uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w tym sensie, że jest to warunek wstępny aktualizujący jedynie zwrot należności celnych, a nie wypłatę odsetek. To, że zgłoszenie celne było nieprawidłowe ma dla nabycia prawa do odsetek tak samo indyferentne znaczenie jak to, że zgłoszenie celne było prawidłowe. Zasada jest bowiem taka, że nawet wówczas, gdy zgłoszenie celne było nieprawidłowe, to od zwracanych należności celnych przywozowych lub wywozowych nie płaci się odsetek.

Prawo do odsetek warunkują okoliczności towarzyszące ustalaniu kwoty długu celnego (przyczyny niewłaściwego określenia kwoty należności celnych). Prawo do odsetek jest uzależnione od tego czy niewłaściwe ustalanie należności celnych jest wynikiem błędu oraz czyjego błędu (porównaj wyrok NSA z dnia 09 lutego 2006 roku w sprawie o sygn. akt I GSK1512/2005, Lex Polonica nr 411073, ONSAiWSA 2006/4 poz. 120).

Zwrot cła wraz z odsetkami na podstawie art. 250 §3 Kodeksu celnego jest uzasadniony w każdej sytuacji, w której organy celne wbrew przepisom prawa zobowiązały stronę do zapłaty wyższego cła aniżeli należne (porównaj wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2003 roku wydany w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 36/02, opublikowany w ONSA 2004, z. 2, poz. 77, Lex nr 83366).

Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie uznaje, że zalecenia pokontrolne skierowane do indywidualnie określonego adresata, które następnie zostały potwierdzone praktyką orzeczniczą organów celnych w postaci kwestionowania stosowanej przez tego importera klasyfikacji taryfowej i stawki celnej, co do tego samego towaru, spełniają kryteria sytuacji skłaniania strony do przyjęcia określonego postępowania. W tym kontekście Skarżąca trafnie wskazuje na obawy przed utratą prawa do korzystania z procedury celnej uszlachetniania czynnego w ramach systemu ceł zwrotnych.

Jeśli zatem importer dostosowuje swoje zachowanie do wytycznych kontroli celnej i praktyki orzeczniczej organów celnych ujawnionej wobec jego osoby i konkretnego towaru, a następnie okazuje się, że uiszczona w ten sposób kwota należności nie była prawnie należna, to jest to sytuacja, o której mowa w art. 250 §3 Kodeksu celnego.

Bezsporny stan faktyczny sprawy uzasadnia stanowisko, że pomiędzy błędem organu celnego, a niewłaściwym ustaleniem kwoty należności celnej (przyjęciem zgłoszenia celnego) zachodzi bezpośredni i normalny związek przyczynowy. Z kolei legalność zachowania Skarżącej jest usankcjonowana pożądaną przez system prawny postawą legalizmu (art. 120 i art. 124 Ordynacji podatkowej) oraz wspierającą tę postawę zasadą zaufania do praworządności działań podejmowanych przez organy władzy publicznej (art. 121 w związku z art. 120 Ordynacji podatkowej oraz art. 2 w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku, Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.).

Stąd w ocenie Sądu przyjęcie zgłoszenia celnego o treści wymuszonej w powyżej zaprezentowany sposób uzasadnia kwalifikację prawną według, której niewłaściwe ustalenie kwoty należności celnej było wynikiem działań organów celnych. Jednocześnie w uzasadnieniu kwestionowanych decyzji nie zostały powołane żadne okoliczności, które pozwalałyby przyjąć, że w sprawie nie mamy do czynienia z błędem, czy też błędem organu celnego w rozumieniu art. 250 §3 Kodeksu celnego.

Odrębnej analizy wymaga kwestia przyczynienia się Skarżącej do powstania błędu, który doprowadził do niewłaściwego ustalenia kwoty należności celnej.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że jest to przesłanka uchylająca uprawnienie do odsetek od zwracanych należności celnych. Skoro jest to przesłanka wyłączająca odpowiedzialność organu celnego, to ciężar dowodu w całej rozciągłości spoczywa na organie władzy publicznej.

W niniejszej sprawie okolicznościami świadczącymi o przyczynieniu się Skarżącej do powstania błędu nie może być złożenie zgłoszenia celnego klasyfikującego importowany towar do kodu 2106 90 92 0 ze stawką celną 20 %. Organy celne, wbrew prezentowanemu stanowisku, nie wykazały, że klasyfikowanie gumy bazowej do kodu 2106 90 92 0 ze stawką celną 20 % było suwerenną decyzją Skarżącej. Taka teza nie znajduje potwierdzenia w tym, że kontrola celna przeprowadzona u Skarżącej zaleciła stosowanie powyższej klasyfikacji, a zgłoszenia celne Skarżącej sprzeczne z tymi zaleceniami były uznawane za nieprawidłowe.

W ocenie Sądu niedopuszczalne jest stosowanie przepisów prawa w sposób, który akceptowane i pożądane przez system prawa zachowanie strony postępowania (dostosowanie się do wykładni przepisów prawa prezentowanej przez organy celne) uznaje jednocześnie za działanie, które wywołuje niekorzystne dla strony skutki prawne w postaci pozbawienia prawa do odsetek od zwracanych należności celnych. Nie może być bowiem tak, że to samo zachowanie adresata normy oceniane jest jednocześnie jako nakazane (pożądane) i zabronione (rodzące niekorzystne skutki prawne) przez system prawa. Takie stosowanie prawa burzy założenie o niesprzeczności systemu norm prawnych.

Z tych samych względów Sąd nie podziela argumentacji organów celnych, że dowodem przyczynienia się Skarżącej do błędu w zakresie ustalenia kwoty należności celnej miałoby być to, że Skarżąca zaakceptowała klasyfikację celną zalecaną przez kompetentne organy władzy publicznej i nie wdała się w spór z organami celnymi.

Okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają twierdzenie, że błąd stosowania wadliwego kodu PCN 2106 został od początku i w całości wykreowany przez organy celne.

W aktach kontrolowanej sprawy brak jest dowodów wskazujących na to, że poprzez wdanie się w spór organy celne (a nie dopiero sąd administracyjny) zaaprobowałyby klasyfikację wcześniej stosowaną przez Skarżącą. Uchylenie decyzji wyrokiem sądu jako niezgodnej z prawem rodzi prawo do odszkodowania w trybie art. 417 Kodeksu cywilnego i, co najwyżej, może potwierdzać, że niewłaściwe ustalenie kwoty należności celnej było wynikiem błędu organu celnego. Organy celne przyjmowały zgłoszenia celne z zalecaną Skarżącej błędną klasyfikacją taryfową oraz ostatecznie orzekały o nieprawidłowości zgłoszeń celnych, które nie uwzględniały takiego stanowiska.

Z akt sprawy nie wynika także to, że Skarżąca świadomie nie wdawała się w spór, aby uzyskać korzyści w postaci odsetek od zwracanych należności celnych. Domniemania takich działań i zamiarów nie dowodzi tylko fakt, że Skarżąca nie korzystała z posiadanych uprawnień. Organy celne nie wykazały, że brak wdawania się w spór nie może korzystać z ochrony zasady zaufania do legalności działań podejmowanych przez organy władzy publicznej

Akta sprawy wskazują, że prawidłową praktykę Spółki, co do sposobu klasyfikacji towaru do pozycji 3824 90 99 0 taryfy celnej zmieniły organy celne, wskazując jako jedynie prawidłową pozycję 2106 90 92 0.

Z powyższych względów zgodzić należy się z twierdzeniami Skarżącej, iż zmiana praktyki w zakresie klasyfikowania importowanych baz gumowych wynikała z tego, że organy celne konsekwentnie kwestionowały wcześniej stosowaną klasyfikację identycznych towarów do kodu PCN 3824. Spółka zastosowała się do praktyki orzeczniczej organów celnych dotyczącej klasyfikacji taryfowej jednakowych produktów spożywczych, działając przy tym w zaufaniu do legalności i racjonalności działania organów administracji publicznej.

W świetle powyższego należało uznać, że decyzja Dyrektora Izby Celnej w zakresie odmawiającym zwrotu odsetek od cła oraz decyzja tego organu z dnia 27 kwietnia 2011 roku zostały wydane z naruszeniem art. 250 §3 Kodeksu celnego przez jego błędną wykładnię i zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy. Prowadzi to do uchylenia wydanych rozstrzygnięć, w zaskarżonej części, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).

O wstrzymaniu wykonania decyzji oraz zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 152 i art. 200 powyższej ustawy.

Rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor Izby Celnej uwzględni przedstawioną powyżej wykładnię przepisu art. 250 §3 Kodeksu celnego. Przeprowadzając postępowanie wyjaśniające organ będzie miał na uwadze, że przyczynienie się dłużnika do niewłaściwego ustalenia należności celnych dotyczy zachowań, które łączy normalny związek przyczynowy ze zdarzeniami prowadzącymi do ustalenia kwoty należności celnych. Natomiast brak zwalczania błędnej praktyki organów celnych (brak korzystania z uprawnień materialnych i procesowych, brak wdawania się w spór z organami celnymi) nosi cechy przyczynienia się do błędu tylko wówczas, gdy świadome zachowanie osoby zainteresowanej (importera) jest obliczone na uzyskanie korzyści w postaci odsetek.