Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1077/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel spr. Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Tadeusz Wołek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 23 lipca 2004 r. Nr : [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 1998 roku, znak: [...], Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u M. W. choroby zawodowej wymienionej pod pozycją 15 wg wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu podał, iż orzeczeniem Przychodni Chorób Zawodowych z dnia [...] 1997 r. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] z dnia [...] 1998 r. nie rozpoznano u wnioskodawcy choroby zawodowej.

W odwołaniu od tej decyzji M. W. podniósł, iż organ I instancji nie uzasadnił prawnie swojego stanowiska, nie ustosunkował się do jego zarzutów, nie przeprowadził dochodzenia epidemiologicznego, zaś wydane w sprawie opinie nie są wystarczające dowodowo. Wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...] 1998 roku, znak: [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] na podstawie art.138 § 1pkt 1K.p.a. oraz w związku z § 10 ust. 1i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, póz. 294), po rozpatrzeniu odwołania M.W. dnia [...] 1998r., od decyzji Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 1998 r., znak: [...] ., niestwierdzającej choroby zawodowej: uszkodzenie słuchu (póz.15 wykazu chorób zawodowych) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając swoją decyzję podał, iż zgodnie z przepisami rozporządzenia z 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie choroby przez właściwą jednostkę służby zdrowia i ustalenie jej związku z wykonywaną pracą. W tym przypadku brak jest rozpoznania choroby zawodowej. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono bowiem, że M. W. pracował w okresie od [...] 1953 r. do [...] 1962 r. w "1" [...], od [...] 1962 r. do [...] 1987 r. w 2 [...] od [...]1987 r. do [...] 1991 r. w 3 [...], od [...] 1991 r. do [...] 1992 r. w 2 [...] od [...] 1992 r. do [...] 1993 r. w 4 " sp.z o.o. W okresie od [...] 1962 r. do [...] 1994 r., tj. do chwili przejścia na emeryturę, zatrudniony był na stanowisku montera-spawacza. Z karty informacyjnej pracownika narażonego na działanie hałasu, podpisanej przez starszego inspektora do spraw bhp E. Z. wynika, iż M. W. pracował w hałasie o natężeniu 77...85 dB, tj. w warunkach zgodnych z obowiązującymi normatywami higienicznymi.

Wnioskodawca był badany przez Przychodnię Chorób Zawodowych Centrum Medycyny Profilaktycznej w [...], ul. [...] W wyniku badań wydano w dniu [...] 1997 r. orzeczenie lekarskie, w którym stwierdzono ubytek słuchu w uchu prawym - 31 dB, w uchu lewym - 28 dB, co zostało ocenione jako pogorszenie zdrowia nieuzasadniające rozpoznania choroby zawodowej.

Strona nie zgodziła się z powyższą opinią i wystąpiła w dniu [...] 1997 r. o badanie konsultacyjne do Instytutu Medycyny Pracy w [...]. Badanie laryngologiczne przeprowadzone w Instytucie w [...] w okresie od [...] 1998 r. do [...] 1998 r. wykazało niedosłuch obustronnie typu mieszanego, średnie ubytki słuchu po odliczeniu poprawki na wiek wynoszą w uchu prawym - 35 dB i w uchu lewym - 19 dB. Wielkość ubytku słuchu w uchu lepiej słyszącym (lewym) oraz charakter niedosłuchu, nie dają podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu (orzeczenie z dnia [...] 98 r., znak: [...]).

W ocenie organu II instancji, podnoszony w odwołaniu zarzut o nie przeprowadzeniu dochodzenia epidemiologicznego jest bezzasadny, ponieważ ustalenia takie zostały poczynione przez organ I instancji w dniu [...] 1998 r. Zachowana została dwuinstancyjność orzekania o chorobie zawodowej (§ 9 rozporządzenia z 1983 r. w sprawie chorób zawodowych).

Wyrokiem z dnia 16 lutego 2000 r., II SA/Kr 2308/98 NSA po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2000 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 1998 r., nr: [...] uchylił decyzje obu instancji. W uzasadnieniu organ wskazał na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracyjne nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art.7 K.p.a.) oraz nie zebrały w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego (art.77 K.p.a.).

Orzeczenie Przychodni Chorób Zawodowych CMP w [...] z [...] 1997 r. (k. [...]) stanowi, iż stwierdzony ubytek słuchu w uchu prawym 31 dB, a w uchu lewym 28 dB nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. Z kolei w orzeczeniu Instytutu w [...] z [...] 1998 r. (a zatem późniejszym) stwierdzono u M. W. niedosłuch obustronnie typu mieszanego. Średnie ubytki słuchu po odliczeniu poprawki na wiek wynoszą dla ucha prawego 35 dB, dla ucha lewego 19 dB. (k. [...]). Sąd podkreślił, że w toku postępowania administracyjnego nie wyjaśniono przyczyn tak znacznej rozbieżności w wynikach badania słuchu u M. W., tym bardziej, że we wcześniejszych badaniach w 1997 r. miał on większy ubytek słuchu w uchu lewym (28 dB), a w 1998 r. w badaniach późniejszych - słuch mu się poprawił (19 dB).

Zgodnie z linią orzecznictwa NSA brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, ze względu na stopień tego uszkodzenia. Również rozbieżność w wynikach badań lekarskich wymaga wyjaśnienia poprzez skierowanie skarżącego na badania do IMP w [...]. Wymaga też wyjaśnienia charakter choroby narządu słuchu, na którą cierpi M. W., gdyż materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy jest nadzwyczaj lakoniczny, pobieżny i wyrywkowy. Na przykład z jednej strony znajduje się (na k. [...]) wynik badania lekarskiego z [...] 1988 r. -"słuch nieco obniżony, symetryczny; bez zmian; może pracować na wysokości". Z drugiej zaś strony w orzeczeniu z [...] 1997 r. (k. [...]) jest mowa o braku wyników badania wstępnego i okresowych słuchu w czasie pracy, co pozostaje w sprzeczności z owym badaniem z 1988 r. (kiedy to M. W. jeszcze pracował) i rodzi obawy o niekompletność dokumentacji lekarskiej.

Niekompletne są też i wyrywkowe wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy. M. W. pracował bowiem jako monter - spawacz w kilku zakładach pracy, tj. w "1" [...], 2 [...], "3" [...] w "4" sp.z o.o. a w aktach sprawy są jedynie wyniki dochodzenia epidemiologicznego z "4" (k. [...] i k. [...]). Co więcej z orzeczenia Instytutu w [...] z [...]1998 r. (k. [...]) wynika, iż Instytut ten nie miał pełnej dokumentacji, skoro mylnie podaje w treści orzeczenia, że M. W. pracował w latach 1962-1993 r. w 2 [...] podczas gdy sam skarżący podaje, iż najbardziej hałaśliwa była praca w "3" (pismo z dnia [...] 1998 r.).

Sąd wskazał, iż jednostki służby zdrowia wydają swoje orzeczenia zgodnie z § 7 ust.4 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 września 1983r w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 póz.294 ze zm.) na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. Należy stwierdzić, że tak skąpy materiał dowodowy jaki został dostarczony do IMP w [...] mógł się przyczynić do takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Można sądzić, że przy "mieszanym charakterze niedosłuchu" bardzo istotne znaczenie dla wyjaśnienia czy występuje również uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu ma solidnie zebrana i przedłożona do oceny orzekającym lekarzom dokumentacja dotycząca przebiegu zatrudnienia i warunków pracy w środowisku.

NSA wskazał, iż przed skierowaniem skarżącego na badania do IMP w [...] organy inspekcji sanitarnej winny przeprowadzić gruntowe dochodzenia epidemiologiczne we wszystkich miejscach pracy M. W .i całą dokumentację wraz z pełną dokumentacją lekarską przekazać do tegoż Instytutu.

Decyzją z dnia [...] 2001 roku, znak: [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] nie stwierdził u M. W. żadnej z chorób zawodowych wymienionych w póz.2, 4, 6, 14, 16 załącznika do rozporządzenia. Powołano orzeczenie [...] Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] 2001 roku, stwierdzające brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W odwołaniu od tej decyzji M. W. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji celem uzupełnienia postępowania dowodowego. Skierowano go na ponowne uzupełniające badania do [...] Ośrodka Medycyny Pracy, zamiast do Instytutu Medycyny Pracy w [...]

Decyzją z dnia [...] 2001 roku, znak: [...][...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu podał, iż organ I instancji swoją decyzję wydał przedwcześnie, nie dopełniając obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne jest bowiem niekompletne, ponieważ nie zostało przeprowadzone we wszystkich miejscach zatrudnienia M. W., tj. w "3" w [...], gdzie pracował w latach 1987 - 1991, jak również brak jest pełnej dokumentacji dotyczącej warunków pracy. Na podstawie analizy zebranego materiału dowodowego nie

można wykluczyć narażenia M. W., zatrudnionego na stanowisku montera - spawacza, na działanie czynników szkodliwych w stężeniach i natężeniach przekraczających normatywy higieniczne, tj. pyłów przemysłowych, gazów spawalniczych oraz hałasu. Brak wyników pomiarów czynników szkodliwych nie może być dowodem braku narażenia pracownika na czynniki szkodliwe dla zdrowia. Ustalenie narażenia ma zasadnicze znaczenie w sprawie choroby zawodowej, bowiem ocenie podlegać będą wszystkie przesłanki, od których uzależnione jest uznanie rozpoznanych schorzeń za zawodowe.

Organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji, rozpatrując po raz drugi sprawę choroby zawodowej strony, nie dostosował się do wskazań zawartych w wyroku sądu. Nie uwzględnił bowiem choroby wymienionej w póz. 15 wykazu chorób zawodowych. W tej sprawie wiążący jest wyrok NSA z dnia 16 lutego 2000 r., II SA/Kr 2308/98, uchylający decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w [...] - z dnia [...] 1998 r. oraz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 1998 r., niestwierdzających choroby zawodowej (uszkodzenia słuchu). Mając na względzie wskazówki zawarte w wyroku, dochodzenie epidemiologiczne jest niekompletne. W postępowaniu pominięto bowiem ustalenie ekspozycji M. W. na hałas w latach 1987 - 1991. Zdaniem skarżącego natężenie dźwięku na stanowisku pracy w tym okresie przekraczało 100 dB. Wymaga też wyjaśnienia występująca rozbieżność wyników badań lekarskich.

[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy wystąpić do jednostek służby zdrowia, które wydawały orzeczenia lekarskie, o weryfikację tych orzeczeń w świetle zebranego nowego materiału dowodowego o narażeniu pacjenta na działanie czynników, przekraczających obowiązujące normatywy higieniczne.

Decyzją z dnia [...] 2001 roku, znak: [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] nie stwierdził u M. W. istnienia choroby zawodowej wymienionej pod pozycją 2, 4, 6, 14, 15, 16 w załączniku do rozporządzenia. [...] Ośrodek Medycyny Pracy w [...] po zapoznaniu się z uzupełniającymi materiałami dotyczącymi narażenia zawodowego nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska, utrzymując, że rozpoznane schorzenia nie spełniaj ą kryteriów do uznania ich zawodowej etiologii, w związku z czym brak jest podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych.

W odwołaniu od tej decyzji M. W. podał, iż z uzasadnienia kolejnej decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego wydanej na skutek przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, nie wynika, iż przeprowadzone zostało uzupełniające badanie epidemiologiczne. Nie ma również dowodu wytłumaczenia rozbieżności w wynikach badań. Przeprowadzenie dodatkowego postępowania, jak również wyjaśnienie rozbieżności w wynikach badań było konieczne dla prawidłowości ustaleń organu I instancji. Brak takich ustaleń w zaskarżonej decyzji powoduje, iż należy uznać ją co najmniej za przedwczesną.

Decyzją z dnia [...] 2002 roku, znak: [...][...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ I instancji rozpatrując po raz kolejny sprawę choroby zawodowej M. W., nie dopełnił obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz nie zastosował się do wskazówek zawartych w wyroku NSA. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji przed wydaniem nowej decyzji winien: 1) uzyskać od M. W. pisemną informację, czy będzie korzystał z przysługującego mu prawa do badania konsultacyjnego w Instytucie Medycyny Pracy, 2) przesłuchać go w charakterze strony w celu uzyskania informacji dot. zakresu wykonywanych czynności, miejsca i czasu ich wykonywania, występowania ewentualnych zagrożeń zawartych w okresie zatrudnienia w "2" i "3". (należy przy tym uwzględnić fakt wynikający z przedłożonych dokumentów, że w latach 1981 - 1986 wnioskodawca, jako pracownik "2", wykonywał pracę na terenie "3"), 3) wystąpić do 4- Oddział [...] o przedstawienie posiadanych wyników badań substancji toksycznych oraz zapylenia w "3" z lat 1981 - 1991 (w przypadku występowania przekroczeń największych dopuszczalnych stężeń tych czynników należy ustalić, czy dotyczyły one prac wykonywanych przez M. W. lub też miejsc, w których przebywał), 4) z formularza postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonego w "2" w dniu [...] 2001 r. wynika, iż nie przeprowadzano pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia (tj. hałasu, zapylenia, substancji toksycznych ) na stanowisku zajmowanym przez M. W. - w związku z powyższym należy ustalić, czy były przeprowadzane badania środowiskowe w pomieszczeniach lub halach produkcyjnych, w których M. W. wykonywał pracę i czy ewentualnie mogą być brane pod uwagę przy ocenie jego narażenia zawodowego lub też przeprowadzić badania środowiskowe na stanowisku montera i spawacza w "2". Po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego należy wystąpić do [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] o weryfikację wydanych orzeczeń lekarskich w kontekście ostatecznych danych dotyczących narażenia zawodowego M. W. oraz o ustosunkowanie się z medycznego punktu widzenia do zarzutów zawartych w wyroku NSA. Należy też wystąpić do Instytutu w [...] o weryfikację orzeczenia lekarskiego z dnia [...]1998 r., w kontekście ostatecznych danych dotyczących narażenia M. W. na hałas oraz o ustosunkowanie się z medycznego punktu widzenia do zarzutów zawartych w wyroku NSA.

Decyzją z dnia [...] 2003 roku, znak: [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u M. W. choroby zawodowej wskazanej pod pozycją 15 w załączniku do rozporządzenia. Wskazał, iż po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego wystąpił do [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] i do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] o weryfikację wydanych orzeczeń lekarskich oraz o ustosunkowanie się z medycznego punktu widzenia do zarzutów zawartych w wyroku NSA z dnia 16 lutego 2000 roku.

Obydwie jednostki służby zdrowia pomimo przedstawionej dokumentacji dotyczącej wieloletniej pracy w warunkach stwarzających ryzyko wystąpienia uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu nie znalazły podstaw do rozpoznania uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu i rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Inspektor Sanitarny nie ma uprawnień do stwierdzania choroby zawodowej, jeżeli właściwe placówki służby zdrowia nie dokonały pozytywnego rozpoznania.

W odwołaniu od tej decyzji M. W. wniósł, aby Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Stanowisko organu I instancji jest bowiem powtórzeniem poprzednio zajmowanego. Błędem zaś organu I instancji było zwrócenie się do tych samych placówek służby zdrowia, które w przedmiotowej sprawie przedstawiały już swoje opinie. Celem przeprowadzenia stosownych badań i opracowania opinii należało zwrócić się do innej placówki służby zdrowia. Takiego działania wymagało postulowane przez Naczelny Sąd Administracyjny dążenie do ustalenia prawdy, nawet gdyby inne względy przeciwko temu przemawiały.

Decyzją z dnia [...] 2004 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 2003 r., znak: [...]. Organ II instancji powołał się na art.138 § l pkt l K.p.a. w związku z art.5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. r. 1998, nr 90, poz.575 z późn. zm.) oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, póz. 1115). W postępowaniu odwoławczym Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wystąpił pismem z dnia [...] 2003 r. do Instytutu Medycyny Pracy w [...] z prośbą o konsultację i wydanie orzeczenia lekarskiego w przedmiotowej sprawie. W dniu [...] 2004 r. Instytut Medycyny Pracy w [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Instytut wskazał, że jakkolwiek dochodzenie epidemiologiczne Powiatowego Inspektora Sanitarnego potwierdza, że na stanowiskach pracy w latach 1978 - 1993 miało miejsce narażenie na hałas o poziomach powyżej NDN (najwyższego dopuszczalnego natężenia), stwierdzone zmiany w narządzie słuchu nie przedstawiaj ą klinicznych cech uszkodzenia spowodowanego hałasem. Nie chodzi tu przy tym o wielkość ubytku słuchu, która nie przesądza o rozpoznaniu zawodowego uszkodzenia słuchu, ale o mieszany charakter ubytku (z przewagą komponentu przewodzeniowego), który nigdy nie występuje w następstwie oddziaływania hałasu. Przeprowadzone kompleksowe badania audiologiczne nie wykazały typowego dla przewlekłego urazu akustycznego odbiorczego uszkodzenia słuchu, natomiast zmiany spotykane w niektórych samoistnych schorzeniach ucha środkowego. Instytut podkreśla, że podobne wyniki uzyskano wcześniej w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...] ([...]1997 r.) oraz w Instytucie Medycyny Pracy w [...] ([...]1998 r.). Ponadto Instytut w [...] wyjaśnił, że rozbieżności w ocenie stopnia ubytku słuchu przez obydwie orzekające placówki podnoszone w wyroku NSA mogą być spowodowane różnicami w technice badań, złą współpracą badanego w czasie wykonywania testu, a przede wszystkim subiektywnym charakterem badania audiometrycznego tonalnego.

Organ odwoławczy wskazał również, iż zgodnie z § 10 ust. l rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do jej stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego jednostki służby zdrowia właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. W przedmiotowej sprawie orzekały trzy jednostki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych tj. [...] Ośrodek Medycyny Pracy w [...], Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] oraz Instytut Medycyny Pracy w [...] Zgodnie z sugestiami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenia lekarskie MOMP w [...] oraz IMPiZS w [...] zostały zweryfikowane po uprzednim uzupełnieniu dochodzenia epidemiologicznego. Orzeczenia obu jednostek są jasno i wyczerpująco uzasadnione. Stosownie do zaleceń NSA M. W. został skierowany na badania do Instytutu Medycyny Pracy w [...], a w orzeczenia lekarskim Instytutu zostały wyjaśnione przyczyny rozbieżności w wynikach badań lekarskich MOMP w [...] i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] oraz charakter choroby narządu słuchu wnioskodawcy. Badania w IMP w [...] potwierdziły istnienie u niego ubytku słuchu typu mieszanego, który nigdy nie występuje w następstwie oddziaływania hałasu.

Na powyższą decyzję skargę wywiódł M. W., zarzucając jej naruszenie art.7 i 77 K.p.a., wnosząc o jej zmianę i uznanie występującego u niego niedosłuchu jako choroby zawodowej lub też uchylenie decyzji organu I i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Mimo długo trwającego postępowania ani organ I, ani - II instancji nie zrealizowały w całości wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2000 r., II SA/Kr 2308/98. Wprawdzie w sprawie orzekały trzy jednostki służby zdrowia, jednakże posługiwały się one jeśli nie takimi samymi, to podobnymi metodami poznawczo - badawczymi. W tej sytuacji zaistniała potrzeba i konieczność dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z badania stanu słuchu wnioskodawcy przez niezależną placówkę medyczną lub badawczą, taką jak Wydział Laryngologii [...] w [...] lub Instytut Ekspertyz Sądowych.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wniósł o odrzucenie skargi.

Postanowieniem z dnia 24 listopada 2004 r., III SA/Kr 926/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę, ale zostało ono uchylone postanowieniem NSA z dnia 21 lipca 2005 r., IIOSK 453/05.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do § l ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, póz. 294) chorobami zawodowymi są choroby określone w wykazie chorób zawodowych (załącznik do rozporządzenia), jeżeli ich przyczyną było działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

W ocenie Sądu, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wydał zaskarżoną decyzję po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego (art. [...] k.p.a.) oraz w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (art.77 § l k.p.a.). Bezsporną jest w niniejszej sprawie okoliczność istnienia w środowisku pracy skarżącego czynników szkodliwych (np. nadmiernego hałasu), stwarzających zagrożenie spowodowania choroby zawodowej. W toku postępowania ustalono przebieg pracy zawodowej strony. Od dnia [...] 1994 r. przebywa na emeryturze. W dochodzeniu epidemiologicznym ustalono, że wnioskodawca na zajmowanych stanowiskach pracy był narażony na hałas do 120 dB.

W sprawie przeprowadzono szereg niezbędnych badań lekarskich. W orzeczeniu z dnia [...] 1997 r. lekarz Przychodni Chorób Zawodowych w [...] nie rozpoznał u M. W. choroby zawodowej, wskazując na obniżenie ostrości słuchu typu mieszanego. Następnie orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] z dnia [...]1998 r. również nie rozpoznano u niego choroby zawodowej narządu słuchu (póz. 15), podając, iż u wnioskodawcy istnieje niedosłuch obustronnie typu mieszanego.

[...] Ośrodek Medycyny Pracy orzeczeniem z dnia [...] 2001 r. orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wskazano na obustronny niedosłuch typu mieszanego znacznego stopnia niezawodowy. Stwierdzono, że brak jest związku przyczynowego między stopniem i charakterem niedosłuchu - z jednej strony oraz narażeniem na hałas - z drugiej.

[...] Ośrodek Medycyny Pracy wyjaśnił, że hałas powoduje uszkodzenie słuchu w okresie narażenia na jego działanie, a więc badania w kierunku zawodowego uszkodzenia słuchu powinny być wykonywane w okresie zatrudnienia lub w możliwie krótkim czasie po jego zakończeniu. Zaznaczono, że uszkodzenie słuchu może wynikać ze zmian chorobowych w aparacie odbiorczym ucha i jest to niedosłuch typu odbiorczego, w aparacie przewodzeniowym ucha - co daje niedosłuch typu przewodzeniowego, może też dochodzić do uszkodzenia zarówno aparatu odbiorczego jak i przewodzeniowego i tego typu niedosłuch określa się mianem niedosłuchu mieszanego. Należy zaznaczyć, że określenie niedosłuch mieszany oznacza rodzaj uszkodzenia słuchu, a nie - mieszaną przyczynę wywołującą schorzenie. Budząca wątpliwości Sądu różnica stopnia obniżenia słuchu dla ucha lewego w badaniach wykonanych przez Przychodnię Chorób Zawodowych Centrum Medycyny Profilaktycznej w 1997 r.- z jednej strony oraz przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] w 1998 r. z drugiej, może być spowodowana różnymi czynnikami, w tym także zależeć może od stopnia współpracy pacjenta podczas badania, które jest oparte na zgłaszaniu przez badanego momentu usłyszenia bodźca dźwiękowego. W przypadku M. W. stopień uszkodzenia słuchu nie ma znaczenia, gdyż sam charakter uszkodzenia słuchu typu mieszanego stanowi o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Pacjent został ponownie poddany badaniom słuchu w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w 2000 r. Trzykrotnie wykonane badanie audiometryczne przez Przychodnię Chorób Zawodowych Centrum Medycyny Profilaktycznej w 1997 r., Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] w 1998 r. oraz [...] Ośrodek Medycyny Pracy w 2000 r.) wskazują na uszkodzenie słuchu typu mieszanego. U M. W. stwierdzono ubytek słuchu typu mieszanego. Ponieważ w punkcie 15 wykazu chorób zawodowych figuruje uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, a skutkiem biologicznym narażenia na wieloletnie działanie hałasu ponadnormatywnego może być (gdyż nie u wszystkich narażonych dochodzi do uszkodzenia słuchu hałasem) obustronne, symetryczne uszkodzenie słuchu typu odbiorczego, odzwierciedlające się w wykonanych badaniach audiometrii tonalnej charakterystycznym j wykresem. Tylko uszkodzenie słuchu typu odbiorczego, z lokalizacją zmian w narządzie ślimaka ucha wewnętrznego, udokumentowane wykresem audiometrycznym o przedstawionych cechach, stwierdzone w okresie narażenia na hałas lub krótko po jego ustaniu, może być rozpatrzone jako choroba zawodowa. W świetle powyższego, stwierdzenie u M. W. uszkodzenia słuchu typu mieszanego, które nie powstaje w wyniku działania hałasu, nie może być zakwalifikowane do zawodowego uszkodzenia słuchu, pomimo udokumentowanego narażenia na hałas ponadnormatywny w okresie zatrudnienia.

Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] wydał opinię, że przeprowadzona diagnostyka audiologiczna (tj. badanie audiometrią tonalną oraz audiometrią impedancyjną) wykazała u badanego występowanie nie-dosłuchu mieszanego obustronnie. Przedstawione wyniki uzyskane w badaniach nie przedstawiają wątpliwości co do rozpoznania charakteru niedosłuchu występującego u M. W. Stwierdzone różnice dotyczące wielkości niedosłuchu mogą wynikać zarówno z subiektywnej metody badania (audiometrią tonalna) jak i zmiennej wielkości komponentu przewodzeniowego w obserwowanym niedosłuchu. Stwierdzony w 1998 i 2003 r. przez IMPiZŚ w [...] mieszany charakter niedosłuchu wyklucza jego powstanie na skutek działania hałasu. Nie jest zatem możliwe stwierdzenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia (hałasu) występujących w środowisku pracy.

Instytut Medycyny Pracy w [...] w dniu [...] 2004 r. nie rozpoznał u M. W. choroby zawodowej, wskazując na istniejący u niego obu-stronny ubytek słuchu typu mieszanego z przewagą komponentu przewodzenio-wego. Jakkolwiek na stanowiskach pracy w latach 1978-1993 miało miejsce narażenie na hałas o poziomach powyżej NDN, ale stwierdzone zmiany w narządzie słuchu nie przedstawiają klinicznych cech uszkodzenia spowodowanego hałasem. Lekarze zaakcentowali, że nie chodzi tu przy tym o wielkość ubytku słuchu, która nie przesądza o rozpoznaniu zawodowego uszkodzenia słuchu, ale o mieszany charakter ubytku (z przewagą komponentu przewodzeniowego), który nigdy nie występuje w następstwie oddziaływania hałasu. Przeprowadzone kompleksowe badania audiologiczne z użyciem m.in. obiektywnych metod oceny słuchu (au-diometria impedancyjna, pomiary słuchowych potencjałów wywołanych, elektrony stagmografia) nie wykazały bowiem typowego dla przewlekłego urazu akustycznego odbiorczego uszkodzenia słuchu, natomiast zmiany spotykane w niektórych samoistnych schorzeniach ucha środkowego. Podobne wyniki badań uzyskane zostały wcześniej w WOMP w [...] ([...]1997) oraz w Instytucie Medycyny Pracy w [...] ([...]1998). Rozbieżności w ocenie stopnia ubytku słuchu przez obydwie placówki podnoszone w wyroku NSA spowodowane mogą być różnicami w technice badań, złą współpracą badanego w czasie wykonywania testu, a przede wszystkim subiektywnym charakterem badania audiome-trycznego tonalnego.

W ocenie Sądu orzekający w sprawie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] odmawiając uznania rozpoznanego u skarżącego schorzenia za chorobę zawodową, prawidłowo uznał te orzeczenia lekarskie za wiarygodne, opierając na nich swoje rozstrzygnięcie o braku u skarżącego choroby zawodowej. Nie każde bowiem stwierdzone u pacjenta schorzenie jest chorobą zawodową, przepisy wymagają dodatkowo, by było ono spowodowane czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy. Tymczasem w niniejszej sprawie charakter stwierdzonych u skarżącego zmian w narządzie słuchu wskazuje na inną niż hałas etiologię schorzenia słuchu. Należy zatem przyjąć, że wydane w niniejszej sprawie decyzje zarówno organu II instancji, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały zgodnie z prawem materialnym.

W ocenie Sądu także przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo. Zgodnie z treścią § 10 po wołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Organy administracyjne otrzymały orzeczenia lekarskie wzajemnie uzupełniające się, a poprzednie rozbieżności i wątpliwości zostały wyjaśnione. Orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art.84 § l K.p.a. (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001 r., sygn. akt I SA 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SA 1931/98; z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Wydane w niniejszej sprawie opinie biegłych są jednoznaczne - wskazują na brak u skarżącego choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu.

Decyzje wydaje wprawdzie inspektor sanitarny, ale konieczna przesłanką pozytywnej dla strony decyzji jest zidentyfikowanie u strony choroby zawodowej. Organ nie jest zobowiązany do bezwzględnego posłuszeństwa opinii lekarza, ale -inspektor nie może ustalić chorobę zawodową u strony, u której takie choroby nie stwierdzili lekarze specjaliści.

Dlatego też uznać należy, że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji administracyjnych zostało przeprowadzone prawidłowo, a decyzje oparte zostały na opiniach lekarskich zawierających przekonywujące uzasadnienie. W szczególności podkreślić należy, iż trzy niezależne od siebie ośrodki rozpoznały u skarżącego niedosłuch, wskazując jednakże, iż nie ma on charakteru zawodowego, tzn.

iż brak związku przyczynowego między hałasem w miejscu pracy - z jednej strony oraz niedosłuchem - z drugiej. Ewentualny brak dokumentacji dotyczącej zatrudnienia skarżącego nie może wpływać na ocenę tych opinii, skoro nie był kwestionowany sam fakt narażenia M. W. na działanie hałasu.

Biorąc powyższe pod uwagę nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, iż przedwcześnie zakończono postępowanie jurysdykcyjne. Skoro lekarze z trzech ośrodków specjalistycznych nie stwierdzają choroby spowodowanej hałasem, to dalsze badania mogły być uznane za niecelowe.

Niezasadny jest zarzutu, że organy administracyjne nie zrealizowały w całości wytycznych zapisanych w wyroku NSA z dnia 16 lutego 2000 r., II SA/Kr 2308/98. Wskazana przez Sąd rozbieżność w wynikach badań lekarskich została wyjaśniona w orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] 2004 roku. W efekcie przeprowadzonych w sprawie wszechstronnych konsultacji specjalistycznych szczegółowo ustalony też został charakter choroby skarżącego.

Zaskarżona decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] odpowiada w pełni wymogom zawartym w art.107 § 3 k.p.a. W myśl tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ II instancji wskazał, iż swoją decyzję wydał w oparciu o orzeczenia trzech jednostek służby zdrowia upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...], Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy w [...]. Powołał się na uzupełnione dochodzenie epidemiologiczne.

Decyzja wskazuje też prawidłową podstawę prawną, tj. art.138 § l pkt l K.p.a. w związku z art.5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r., nr 90, póz.575 z późn. zm.) oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, póz. 1115).

Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty zawarte w skardze na uwzględnienie nie zasługują. Mając to na uwadze należało skargę oddalić za zasadzie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, póz. 1270, zm.: Dz.U. 2004, nr 162, póz. 1692 oraz 2005, nr 94, poz.788 i nr 169, póz. 1417 i nr 250, póz. 2118 oraz 2006, nr 38, póz. 268).