Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 859/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Spółki z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1034/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Spółki z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 24 września 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1034/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił B. Spółce z o.o. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi wniesionej przez tę spółkę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2014 r., którą nałożono na nią karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Sąd I instancji stwierdził w uzasadnieniu, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za ubiegły rok obrotowy w wysokości 206.720,83 zł oraz aktualny stan jej rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie 448,06 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych to 0 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie 206.720,83 zł. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy Sąd stwierdził, że z historii transakcji dokonywanych na jej rachunku bankowym wynika, że regularnych wpłat na ten rachunek dokonuje I.N. (będący Prezesem Zarządu skarżącej Spółki), co sugerowałoby, że wszelkie przychody Spółki pochodzące ze świadczonych usług wpłacane są na jego konto, ewentualnie przekazywane są mu przez pracowników Spółki w formie gotówkowej. Powyższe czyni niejasnym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez Spółkę. Sąd ustalił też, że z wyciągów z rachunków bankowych – z dnia: 28 lutego 2014 r., 31 marca 2014 r. oraz 30 kwietnia 2014 r. wynika, że powtarzającą się wielokrotnie transakcją wyszczególnioną w tychże dokumentach są przelewy dokonywane z konta Spółki na rzecz komorników sądowych. Przyczyny, dla których strona musi takie przelewy dokonywać nie zostały wytłumaczone w żadnym z pism nadesłanych do Sądu. Oznacza to tylko, że wcześniej skarżąca musiała uwikłać się w szereg procesów, których następstwem są postępowania egzekucyjne. Nierozstrzygnięta pozostała też wątpliwość Sądu, co do rzeczywistego wpływu kosztów poniesionych przez Spółkę (których wysokości strona nie podała) na zakup kas w ilości 273, na jej kondycję finansową, w sytuacji, gdy aktywa na dzień 31 grudnia 2012 r. wyniosły 54.378,00 złotych. Jak zaznaczyła skarżąca transakcja zakupu miała miejsce w 2012 r. Strona nie wyjaśniła też w jakim celu zakupiła tak dużą liczbę kas fiskalnych, mając na uwadze profil działalności Spółki. Pomimo sugerowanych problemów Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, prowadzi działalność gospodarczą, odprowadzając świadczenia na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz należności na rzecz Urzędu Skarbowego (wyciągi z rachunków). Brak jest informacji o zaciąganych przez Spółkę kredytach na pokrycie kosztów przychodów. Spółka nie wskazała na trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. Przeciwnie, co podniesiono powyżej, konto Spółki zasilane jest wpłatami dokonywanymi przez obecnego Prezesa. Z przedstawionych dokumentów wynika, że na koniec 2013 r. zwiększyła przychód, w porównaniu z 2012 r., o kwotę 360 tysięcy złotych. W konkluzji Sąd I instancji uznał, że skarżąca dysponuje środkami i zamierza kontynuować swoją działalność, a koszty sądowe, które jest obowiązana ponieść w zainicjowanych sprawach winny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami Spółki, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej.

W zażaleniu na to postanowienie Sądu I instancji skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Spółka zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., polegające na stwierdzeniu, że nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków finansowych, pozwalających na stwierdzenie zaistnienia przesłanek prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym wpis sądowy od skargi. W uzasadnieniu zażalenia wskazała m.in., że ocena jej wydolności finansowej została dokonana "na wyrost", bazując na domniemaniach związanych z funkcjonowaniem i dochodami spółki, a nie na rzeczywistym jej położeniu. Skarżąca podkreśliła, że spółce funkcjonującej od niedawna trudno jest zaistnieć i utrzymać się na rynku, zaś osiągnięte dochody są równoważone wydatkami. Skarżąca podniosła, że aby dalej funkcjonować musi otrzymywać pomoc finansową "z zewnątrz", a wpłat dokonywanych na jej konto przez jedynego udziałowca nie można kwalifikować jako dodatkowego dochodu spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Jego przyznanie jest uwarunkowane wykazaniem przez wnioskodawcę, że jego sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze nie są wystarczające dla poniesienia pełnych kosztów postępowania przed sądem. W przypadku osoby prawnej oznaczać to będzie wykazanie sytuacji uniemożliwiającej jej realne wygospodarowanie środków finansowych niezbędnych na pokrycie pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, mimo generalnej zasady ponoszenia przez strony postępowania kosztów swojego uczestnictwa w procesie (art. 199 p.p.s.a.).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, podzielić należy ocenę, jakiej dokonał Sąd I instancji w związku z wnioskiem skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Zauważyć w pierwszej kolejności należy, że jedyne koszty, jakie skarżąca jest zobowiązana ponieść w niniejszym postępowaniu na obecnym etapie to wpis od wniesionej skargi. Jak słusznie podniósł Sąd I instancji z historii transakcji dokonywanych na jej rachunku bankowym wynika, że rachunek ten jest zasilany wyłącznie wpłatami dokonywanymi przez Prezesa skarżącej Spółki, natomiast nie są na nim gromadzone żadne przychody skarżącej pochodzące ze sprzedaży towarów i usług. Ta okoliczność uniemożliwiła Sądowi oszacowanie rzeczywistych wpływów skarżącej, pochodzących z zapłat ze strony klientów za wykonane przez nią usługi, co w konsekwencji czyni niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez skarżącą. Tym samym Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że nie wystąpiła przesłanka określona w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. warunkująca udzielenie skarżącej spółce prawa we wnioskowanym zakresie.

Niezasadne jest stanowisko skarżącej zawarte w uzasadnieniu zażalenia, dotyczące oparcia się przez Sąd I instancji przy rozpoznawaniu wniosku o domniemane, prognozowane dochody spółki. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji swoją ocenę zdolności do poniesienia kosztów sądowych skarżącej oparł o informacje zawarte we wniosku i dokumentach do niego dołączonych, zatem ocena ta obejmowała wyłącznie analizę rzeczywistego stanu majątkowego i finansowego spółki przedstawionego przez samą skarżącą.

Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem powstaje ona wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem, powstanie straty, nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Innymi słowy, wykazanie jedynie straty w bilansie nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że WSA zbadał sytuację materialną strony. Zarządzeniem z dnia 21 maja 2014 r. (wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a.) spółka została wezwana m.in. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy. Wykonując to wezwanie, spółka nadesłała wyciągi z jednego rachunku bankowego za okres od lutego do kwietnia 2014 r. Z wyciągów tych wynika, że przeważające operacje na rachunku polegały na dokonywaniu przelewów na rzecz komorników sądowych, urzędu skarbowego i ZUS, a wpłat na ten rachunek (na ogół po kilka tysięcy złotych) dokonywał Prezes Zarządu skarżącej Spółki. Konfrontując okoliczność prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej z informacjami o obrocie wynikającymi z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego spółki należy uznać za prawidłowe stanowisko Sądu I instancji, wskazujące na brak możliwości oszacowania wpływów spółki uzyskiwanych od klientów z tytułu świadczonych usług. Z oświadczeń spółki nie wynika, jaki osiąga przychód z aktualnie prowadzonej działalności i jaka jest wysokość i źródło ponoszonych kosztów. Z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego w ogóle nie wynika, że spółka - prowadząc działalność gospodarczą - ponosi jakiekolwiek inne koszty niż związane z płatnościami na rzecz urzędu skarbowego, ZUS, komorników. Może to sugerować, że spółka posiada również inne (nieujawnione Sądowi) rachunki bankowe, a w każdym razie świadczy o niespójności między składanymi oświadczeniami o sytuacji majątkowej strony a dokumentami źródłowymi, które tę sytuację mają potwierdzać. W konsekwencji za trafną należy uznać ocenę Sądu I instancji, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, w wyniku czego prawidłowo odmówiono przyznania spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Wskazać ponadto należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.