Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1255/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 44, 45
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.) WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi T. Sp.z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] sierpnia 2018 Nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia 21 czerwca 2018 r., [...] uznał za nieuzasadnione zarzuty T. sp. z o.o. w K. , wniesione na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

Organ wskazał, że zarzuty zostały wniesione na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 7 i pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Omówił stanowisko wierzyciela (Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego), który uznał zarzuty za bezzasadne oraz wskazał, że postanowienie wierzyciela zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Dalej Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wskazał, że bieg terminu przedawnienia egzekwowanego zobowiązania uległ zawieszeniu z dniem 4 grudnia 2012 r. z uwagi na fakt wszczęcia dochodzenia w sprawie o przestępstwo karno-skarbowe, o czym spółka została zawiadomiona. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, a postanowienie w tym przedmiocie doręczono spółce. Zdaniem organu, wystawiony tytuł egzekucyjny zawierał wszystkie wymagane prawem elementy, m. in. wskazane zostały środki egzekucyjne. Dalej organ wskazał, że brak było obowiązku doręczenia spółce upomnienia, natomiast tytuł wykonawczy doręczono prawidłowo, a odwołanie zarządu i prokury samoistnej nie spowodowało, że spółka nie mogła prowadzić swoich spraw.

We wniesionym w terminie zażaleniu T. sp. z o.o. w K. zarzuciła naruszenie:

- art. 27 ust. 1 pkt 11 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie, że tytuł wykonawczy zawiera wszystkie przewidziane prawem elementy, podczas gdy nie zawierał on wskazania środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;

- art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie zarzutów za nieuzasadnione, nieumorzenie postępowania, nie zastosowanie mniej uciążliwego środka;

- art. 70 § 1 O.p. przez jego niezastosowanie i uznanie, że zobowiązanie nie uległo przedawnieniu;

- art. 44 § 1 pkt 2 k.p.a. przez niezasadne zastosowanie i przyjęcie, że korespondencja została spółce doręczona w sposób prawidłowy, podczas gdy organ nie dokonał skutecznego doręczenia tytułu wykonawczego;

- art. 45 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez uznanie, że dokonanie doręczenia korespondencji mimo braku organu i osoby upoważnionej w spółce do jej odbioru było działaniem prawidłowym.

W oparciu o powyższe zarzuty spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i uwzględnienie zarzutów.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2018 r., [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy zaznaczył, że środki egzekucyjne zostały wskazane w tytule wykonawczym, zauważył też, że brak jest obowiązku wskazywania wyłącznie tych środków, które zostaną zastosowane faktycznie. Podzielił stanowisko organu pierwszej instancji odnośnie zawieszenia biegu terminu przedawnienia, dodatkowo zauważył, że doręczenie zawiadomienia o czynności egzekucyjnej bieg tego terminu przerwało. Uznał, że przesyłka, zawierająca tytuł wykonawczy i zawiadomienie o zajęciu została skutecznie doręczona w trybie zastępczym.

We wniesionej w terminie skardze T. sp. z o.o. w K. powieliła zarzuty zażalenia (z wyjątkiem zarzutu, dotyczącego naruszenia art. 70 § 1 O.p.), nadto zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia, które powinno zostać uchylone oraz art. 15 k.p.a. przez powielenie przez organ odwoławczy argumentacji i ustaleń organu pierwszej instancji bez dokonania szerszej i bardziej szczegółowej analizy przedmiotu sprawy, w szczególności co do kwestii związanych z doręczeniem korespondencji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity : Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm. – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). W myśl art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Najdalej idącym zespołem zarzutów, podniesionych w skardze, są zarzuty, dotyczące braku prawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego (zarzuty dotyczące naruszenia art. 44 § 1 pkt 2 i art. 45 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 70 § 1 O.p.). Brak skutecznego doręczenia powyższej korespondencji przed dniem 1 stycznia 2018 r. oznaczałby, że nie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia i zobowiązanie podatkowe nie może być już egzekwowane, a postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu.

Zasadą, przewidzianą w postępowaniu administracyjnym jest doręczanie korespondencji osobiście adresatowi - osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, względnie w lokalu organu administracji publicznej a nawet w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 42 § 1 - § 3 k.p.a.), natomiast jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism, przy czym art. 44 stosuje się odpowiednio (art. 45 k.p.a.). W braku możliwości doręczenia adresatowi osobiście wskutek jego nieobecności (osobiście osobie upoważnionej w przypadku jednostek organizacyjnych) pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.). Jeżeli ani doręczenie bezpośrednie, ani doręczenie w trybie art. 43 nie jest możliwe, pismo przechowywane jest przez czternaście dni w placówce pocztowej – gdy doręcza operator pocztowy (art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a.) albo w urzędzie właściwej gminy (miasta) – gdy doręcza pracownik urzędu, upoważniona osoba albo organ (art. 44 § 1 pkt 2 k.p.a.). W obu wypadkach zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata, co wynika z art. 44 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 44 § 3 k.p.a., w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Jak wynika z art. 44 § 4 k.p.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Jak wynika z przedłożonych przez organ akt, pracownik tego organu podjął dwukrotnie próbę doręczenia przesyłki, zawierającej tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności, pod adresem spółki, wskazanym w Krajowym Rejestrze Sądowym. Ustalił, że spółka T. sp. z o.o. nie prowadzi pod wskazanym adresem działalności, nie odnalazł żadnej osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w siedzibie urzędu miasta zostało pozostawione przed wejściem do lokalu przy domofonie, na którym – co utrwalono na zdjęciach – brak było oznaczenia siedziby spółki, nie było tam także żadnej innej informacji, w jaki sposób można się ze spółką skontaktować, z dokumentacji fotograficznej nie wynika też, aby znajdowała się tam skrzynka pocztowa spółki.

W ocenie Sądu taki sposób doręczenia był prawidłowy i wywarł skutek, o którym mowa w art. 44 § 4 k.p.a. Dokonano go pod adresem, figurującym w Krajowym Rejestrze Sądowym. Umieszczenie w skrzynce pocztowej nie było możliwe, podobnie jak na drzwiach adresata, wobec czego umieszczenie przy domofonie należy uznać za odpowiadające wymogowi pozostawienia w widocznym miejscu, przy wejściu na posesje (art. 44 § 2 k.p.a.). Korespondencja, zgodnie z wymogami prawa, została złożona w urzędzie właściwej gminy (Urzędzie Miasta K.).

Na przeszkodzie uznaniu doręczenia za skuteczne nie stoi również fakt, że w momencie jego dokonywania spółka nie posiadała ani organu, uprawnionego do jej reprezentacji ani pracownika, upoważnionego do odbioru korespondencji. Wskazać należy, że informacja o braku zarządu nie figurowała w Krajowym Rejestrze Sądowym. Co jednak najbardziej istotne, czynność odbioru pisma nie stanowi oświadczenia woli (zob. postanowienie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2018 r., II OZ [...] oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 grudnia 2013 r., II SA/Op [...]). Dla skuteczności doręczenia nie ma znaczenia, czy w danym momencie strona postępowania posiadała możliwość działania w związku z brakiem organu, upoważnionego do jej reprezentacji. Podobnie, brak pracownika upoważnionego do odbioru korespondencji nie może powodować, że korespondencji nie da się w ogóle doręczyć. To rzeczą spółki jest tak zorganizować swoją strukturę, aby móc działać, w tym odbierać korespondencję, zapoznawać się z nią i realizować wynikające z przepisów prawa uprawnienia. K.p.a. nie stawia wymogu, by w chwili doręczania korespondencji jednostka organizacyjna posiadała pełną zdolność działania. Natomiast wymóg doręczenia osobie upoważnionej do odbioru korespondencji ma znaczenie wyłącznie wówczas, kiedy pisma doręcza się takiej osobie bezpośrednio. Jeśli osoby takiej nie ma w lokalu siedziby jednostki organizacyjnej – niezależnie od przyczyn nieobecności, czy jest ona chwilowa, czy też w ogóle takiej osoby nie wyznaczono – odpowiednie zastosowanie znajdzie art. 44 k.p.a., co wyraźnie wynika z brzmienia art. 45 k.p.a. Nie można zaakceptować sytuacji, w której za pomocą zaniechania ustanowienia zarządu lub zaniechania wyznaczenia osoby, upoważnionej do odbioru korespondencji dany podmiot mógłby się uchronić od skutków prawnych doręczenia pism, takich jak np. w niniejszej sprawie przed zawieszeniem biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Przepisy k.p.a. zostały tak skonstruowane, aby nawet w takiej sytuacji doszło do prawnie skutecznego doręczenia.

Wobec powyższego należy uznać, że tytuł wykonawczy został spółce doręczony skutecznie. Pierwsze zawiadomienie zostało pozostawione w dniu 12 grudnia 2017 r., wobec czego skutek, o którym mowa w art. 44 § 4 k.p.a. nastąpił z dniem 28 grudnia 2017 r. Na gruncie prawa materialnego doręczenie zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym doprowadziło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania (art. 70 § 6 O.p.).

Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi Sąd stwierdza, że tytuł wykonawczy odpowiada wymogowi, wskazanemu w art. 27 § 1 pkt 11 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie do tego przepisu, tytuł wykonawczy winien zawierać wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że użyte w tym przepisie sformułowanie "środki egzekucyjne stosowane w egzekucji" oznacza wszystkie środki, jakie mogą być stosowane w egzekucji należności pieniężnych. Nieuzasadnione jest stanowisko, że w tytuł wykonawczy powinien wskazywać jakie środki będą stosowane w danej, konkretnej egzekucji. Stanowisko to nie ma bowiem oparcia zarówno w art. 27 ustawy, jak i w pozostałych przepisach regulujących administracyjne postępowanie egzekucyjne (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 sierpnia 2018 r., II FSK [...]; z dnia 24 lipca 2018 r., II FSK [...]; z dnia 6 kwietnia 2017 r.; II GSK [...]; z dnia 24 stycznia 2017 r., II FSK [...] oraz z dnia 3 czerwca 2016 r., II FSK [...]). Tytuł, w którym określono ogólny katalog dopuszczalnych na gruncie postępowania egzekucyjnego środków egzekucyjnych nie może zostać zatem uznany za wadliwy. Wręcz przeciwnie, gdyby organ wskazał w tytule wykonawczym tylko niektóre z możliwych środków, tytuł taki zostałby wystawiony z naruszeniem art. 27 § 1 pkt 11 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 15 k.p.a. Organ drugiej instancji dokonał kontroli postanowienia, wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], odniósł się do zarzutów zażalenia oraz omówił kwestię prawidłowości doręczenia. W rozważaniach organu drugiej instancji zabrakło co prawda argumentacji w zakresie możliwości doręczenia pisma podmiotowi, nie posiadającemu zarządu ani osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. Mimo braku rozważenia tej kwestii Dyrektor Izby Administracji Skarbowej słusznie uznał, że doręczenie było skuteczne. Zarzut w tym zakresie, mimo pewnych braków uzasadnienia postanowienia, nie mógł zatem prowadzić do uwzględnienia skargi, albowiem brak odniesienia się przez organ odwoławczy do wskazanej kwestii nie mógł w żaden sposób wpłynąć na treść rozstrzygnięcia.

Do zarzutu niezastosowania mniej uciążliwego "środka zaskarżenia" (zapewne autor skargi miał na myśli środek egzekucyjny) nie sposób się odnieść, nie został on bowiem w żaden sposób rozwinięty w uzasadnieniu skargi. Należy jedynie zauważyć, że zajęcie rachunku bankowego nie stanowi najbardziej dotkliwego środka egzekucyjnego spośród wymienionych w dziale II ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Powyższe rozważania stanowią odpowiedź na zasadniczą część zarzutów skargi. Przesądzają także o bezpodstawności pozostałych, dotyczących naruszenia art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione, zaniechanie umorzenia postępowania oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.