Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2163/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: na podstawie 140aa, art. 140ab i art. 140ac
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi "A." S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2018 r.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej "A." S.A. z siedzibą w [...] kwotę 1 100 (jeden tysiąc sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie 140aa, art. 140ab i art. 140ac ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 110) – zwanej dalej "p.r.d." utrzymało w mocy zaskarżoną odwołaniem przez [...] S. A. w Z. decyzję Prezydenta W. z [...] września 2018 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5 000 złotych.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach. W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2018 r., na drodze powiatowej – ulicy [...] w rejonie numeru [...] przez kontrolerów Prezydenta W. kontroli zespołu pojazdów dwuosiowego marki R. wraz z przyczepą ustalono – po przeprowadzeniu czynności pomiaru długości pojazdu – przekroczenie dopuszczalnej długości. Ustalono, że zespół pojazdów mierzył 19,40 metrów. Stwierdzono, że za pomocą wymienionego pojazdu, w imieniu skarżącego wykonywany był transport drogowy bez zezwolenia kategorii IV, o którym mowa w art. 64c p.r.d.

Ustalenia powyższe legły u podstaw wydania decyzji Prezydenta W. z [...] września 2018 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 5 000 złotych za poruszanie się po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Organ przyjmując, że długość zespołu pojazdów nie może przekraczać 18,75 metrów, zastosował sankcję przewidzianą w art. 140ab ust. 1 pkt 2 lit. c p.r.d.

W odwołaniu skarżący kwestionował – powołując się na treść art. 62 ust. 4a i art. 61 ust. 6 pkt 2 p.r.d. przyjętą przez organ maksymalną dopuszczalną długość zespołu pojazdów, wskazując że wynosi ona 20,75 metrów, bo należy uwzględnić wysuwaną hydraulicznie szufladę służącą do bezpiecznego zamocowania wystającego ładunku (w tym przypadku samochodu). Strona powołała się na stanowisko Ministra Infrastruktury wskazujące na to, że tego rodzaju system zabezpieczający nie wchodzi w zakres określonych administracyjnie parametrów pojazdu.

Decyzja powyższa została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] sierpnia 2020 r., w której uzasadnieniu organ poczynił tożsame ustalenia z tymi, które dokonano w toku postępowania pierwszoinstancyjnego. Ocenił, że wysunięcie platformy nie może być uznane za zabezpieczenie ładunku, bo na nim spoczywał przewożony samochód. Organ uznał, że odwoływanie się do stanowiska Ministra Infrastruktury nie jest uzasadnione.

Na tę decyzję wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, powołując się na naruszenie treść art. 62 ust. 4a i art. 61 ust. 6 pkt 2 p.r.d. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325).

W postępowaniu administracyjnym reguły determinujące czynności ustalania stanu faktycznego, zwane zbiorczo postępowaniem wyjaśniającym, wytyczone są przede wszystkim przez uregulowane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k. p. a. zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności, zasadę ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału. Treścią zasady prawdy obiektywnej jest powinność organu procesowego dokonania ustaleń co do faktów zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem. Tylko takie fakty mogą stanowić podstawę załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Za zgodne z prawdą przyjmuje się w orzecznictwie takie ustalenia faktyczne, które prowadzą do konkluzji, że "w świetle przeprowadzonych dowodów fakt przeciwny dowodzeniu jest niemożliwy lub wysoce nieprawdopodobny" (zob. postanowienie SN z 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt V KK 13/13, LEX nr 1312594; wyrok SA w K. z [...] czerwca 2013 r., sygn. akt [...], LEX nr [...]). Wniosek o zaistnieniu określonego przebiegu zdarzeń może stanowić także rezultat uwzględniającego wiedzę wynikającą z zasad doświadczenia życiowego i obserwacji życia społecznego oraz logicznego rozumowania o faktach wykazanych określonymi dowodami (zob. postanowienie SN z 23 maja 2002 r., sygn. akt V KKN 426/00, OSNKW 2002/9–10, s. 81).

Ustanowiona w kodeksie zasada oficjalności obciąża organ administracji publicznej obowiązkiem zebrania, a następnie rozważenia całego materiału dowodowego z urzędu. Koresponduje z nim przyjęta w postępowaniu administracyjnym koncepcja spoczywającego na organach administracji ciężaru dowodu, która nabiera szczególnego znaczenia w postępowaniu, którego przedmiotem jest nałożenie sankcji administracyjnej, a więc obowiązku o quasi karnym charakterze. Obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność karno-administracyjną.

W tej sprawie organy przyjęły, że w imieniu skarżącego wykonywany był transport pojazdem nienormatywnym. Ustalenie to jednak nie koresponduje ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Biorąc pod uwagę kryterium długości, za nienormatywny uznany być może jedynie taki zespół pojazdów, którego parametr ten – zgodnie z art. 62 ust. 4a p.r.d. i § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r., poz. 2022) – przekracza 18,75 metrów. Dodatkowo, przepis art. 61 ust. 1 pkt 2 p.r.d. dopuszcza to, by ładunek wystawał od tylnej płaszczyzny pojazdu lub zespołu pojazdów poza wskazaną długość maksymalną aż o 2 metry. Ustawodawca nie sprecyzował ponadto przesłanek, od których spełnienia uzależnione jest umieszczenie ładunku poza jego obrysem. W szczególności nie ograniczył tego, by poza obrysem zespołu pojazdu znalazła się istotna część ładunku, nie zaś np. wyłącznie określone elementy akcesoryjne przewożonej rzeczy.

Z kolei art. 61 ust. 3 p.r.d. zobowiązuje przewoźnika do tego, by przewożony ładunek był zabezpieczany przed zmianą położenia lub wywoływaniem nadmiernego hałasu. Ustawodawca zakłada ponadto stosowanie specjalnych urządzeń do mocowania ładunku, zastrzegając że powinny być one zabezpieczone przed rozluźnieniem się, swobodnym zwisaniem lub spadnięciem podczas jazdy. Szczegółowe reguły posługiwania się poszczególnymi zabezpieczeniami przewidziano w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 25 stycznia 2018 r. w sprawie sposobu przewozu ładunku (Dz. U. z 2018 r., poz. 361). Należy przyjąć, że samo w sobie korzystanie z niezbędnych do przewozu ładunku urządzeń zabezpieczających nie może wiązać się z zakwalifikowaniem pojazdu do nienormatywnych. Skoro ustawodawca dopuścił przewożenie ładunków poza obrysem pojazdu, to konsekwentnie należy przyjąć, że wystająca część ładunku powinna być należycie zabezpieczona. Stosowanie koniecznego zabezpieczenia nie może automatycznie skutkować przyjęciem, że doszło do przekroczenia norm, o ile urządzenie tego rodzaju wykorzystywane jest zgodnie z jego celem. Po myśli § 1 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r., poz. 2022) tylny obrys pojazdu "oznacza pionową płaszczyznę prostopadłą do podłużnej płaszczyzny symetrii pojazdu, przechodzącą przez najdalej wysunięty odpowiednio do przodu lub do tyłu punkt pojazdu.".

W tej sprawie ustalono, że skarżący korzystał z urządzenia zabezpieczającego wystającego poza obrys pojazdu. W ocenie Sądu trudno przyjąć, by czynił to w innym celu niż dla zagwarantowania prawidłowego przewozu ładunku wystającego poza obrys zespołu pojazdów. Wyrażona w tej sprawie ocena, że wysuwane urządzenie zabezpieczające należy wliczać do długości pojazdu, a więc przyjęcie że mieści się w jego obrysie pozostaje sprzeczne z charakterem tego urządzenia. Ten zaś wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych dokumentu homologacji przyczepy. Wskazano, że nadwozie przyczepy jest otwarte, służy do przewozu samochodów, a górny poziom podnoszony jest za pomocą układu śrubowego z wysuwanymi szufladami, zaś na dolnym poziomie znajduje się wysuwana szuflada 900 mm.

Przeznaczenie przyczepy wskazano w części II dokumentu homologacji, określając ją jako pojazd kategorii 04 według punktu 1.3.4 Części A Załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 678/2011 z 14 lipca 2011 r. zastępującego załącznik II i zmieniające załączniki IV, IX i XI do dyrektywy 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej ramy dla homologacji pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, części i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów (Dz.U.UE.L.2011.185.30). Tego rodzaju pojazd opisano jako przyczepę zaprojektowaną i skonstruowaną do przewozu ładunków lub osób (...). W tym samym dokumencie podano również na dozwolone kompletacje wariantów i wersji, wskazując że pojazd można zestawiać z przyczepą dwuosiową 14 000 kg i ciągnikiem 3 osiowym 2600 kg lub z taką przyczepą i ciągnikiem 2 osiowym 1800 kg. Nasuwa się uwaga, że przyjmując argumentację organu za trafną, należałoby konsekwentnie zakwestionować zawarte w homologacji, skoro ta dopuszcza łączenie przyczepy z samochodem ciężarowym (ciągnikiem) o podobnych parametrach, jak ten który skontrolowano w tej sprawie.

Wobec tego Sąd uznał, że organy dokonały oceny kluczowego dla wyniku tego postępowania charakterystyki przyczepy wbrew wskazanemu dokumentowi homologacji. Wysuwane urządzenie zabezpieczające uznały za stały element przyczepy, determinujący jej długość, bo wchodzący w obrys pojazdu. Stanowiska tego nie wspiera nie tylko materiał dowodowy tej sprawy, ale także konsekwentne stanowisko innego organu – Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Zarówno w aktach administracyjnych, jak i załącznikach skargi znajdują się dokumenty, z których wynika że organ ten nie tylko dopuszcza korzystanie z tego rodzaju ruchomych mechanizmów, wykluczając wliczanie ich długości do obrysu pojazdu, ale uznaje je za najbezpieczniejszą formę wystającego poza ów obrys ładunku.

Wyrażona w tej sprawie ocena odmienna, bez racjonalnego i przekonującego uzasadnienia, narusza nie tylko unormowane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. reguły weryfikacji materiału dowodowego, ale także skodyfikowaną w art. 8 § 1 k.p.a. zasadę zaufania jednostki do organu, jak również obowiązującą od niedawna zasadę konsekwencji, o której mowa w art. 8 § 2 k.p.a. Unormowania te stanowią, że bez dostatecznego motywu, organy administracji nie mogą odstępować od utrwalonej praktyki oceny prawnej określonych, podobnych faktów. Wydając zaskarżoną decyzję tak właśnie uczyniono. Skarżący prowadząc działalność gospodarczą z wykorzystaniem wytworzonej przez siebie przyczepy, na podstawie dokumentu homologacji i znając stanowisko Głównego Inspektora Transportu Drogowego miał prawo sądzić, że działa zgodnie z przepisami prawa. Zresztą obowiązujące przepisy Prawa o ruchu drogowym oraz wymienionych wcześniej aktów wykonawczych i przepisów prawa unijnego nie stwarzają podstaw do poczynienia innych konkluzji.

Załatwiając tę sprawę ponownie należy dokonać rzetelnej oceny całego materiału dowodowego, w tym zwłaszcza złożonych przez stronę dokumentów – homologacji oraz stanowiska Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Dopiero na tej podstawie, uwzględniając przytoczone wyżej unormowania zweryfikować można charakter wysuwanego urządzenia zamieszczonego z tyłu przyczepy. Formułując w tej sprawie wnioski organy nie pominą obowiązku respektowania zasady zaufania oraz zasady konsekwencji i zrezygnują od przyjmowania innej, niekorzystnej dla strony wykładni przepisów prawa, o ile nie wykażą że zachodzą ku temu uzasadnione powody.

Z tych wszystkich przyczyn, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 135 tego aktu Sąd uchylił także decyzję organu pierwszej instancji. Dostrzeżone uchybienia tkwiły bowiem w aktach obu instancji.

O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 tej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800), na które złożyły się: 200 złotych tytułem wpisu od skargi, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości 900 złotych.