Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2163/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Katarzyna Golat (sprawozdawca), Protokolant specjalista Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. M. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz M. M. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest interpretacja indywidualna wydana przez działającego w imieniu Ministra Finansów Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] uznająca za nieprawidłowe stanowisko M. M. (dalej powoływanego jako "Skarżący") w zakresie uznania, czy podatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu pomocy prawnej z urzędu jest indywidualnie określony radca prawny, czy też spółka, której wspólnikiem jest radca prawny.

Stan sprawy według posiadanych przez Sąd akt sprawy przedstawiał się następująco.

Wnioskiem z dnia 1 marca 2010 r. Skarżący wystąpił do ww. organu o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług. Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynikało, że Skarżący, zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10 poz. 65 dalej "ustawa o radcach prawnych"), wykonuje zawód radcy prawnego jako wspólnik (komplementariusz) spółki komandytowej M. M. i Partnerzy (dalej "spółka"). Jako radca prawny Skarżący bywa sporadycznie wyznaczany do prowadzenia spraw sądowych z urzędu. Sprawy sądowe z urzędu prowadzone są przez Skarżącego wyłącznie w ramach struktury organizacyjnej spółki. Zaznaczył przy tym, że nie świadczy on natomiast żadnych usług na podstawie np. umów cywilnoprawnych bądź też w ramach kancelarii radcy prawnego. Zgodnie z art. 22 (3) ustawy o radcach prawnych koszty pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ponosi Skarb Państwa na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Skarb Państwa za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zobowiązany jest do wypłaty wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W celu wypłaty wynagrodzenia przesłany został Skarżącemu przez WSA formularz oświadczenia dla pobrania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, w związku z art. 13 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 ze zm.). Ponadto Skarżący został wezwany do nadesłania faktury VAT wystawionej przez niego jako osoby fizycznej prowadzącej samodzielną działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54 poz. 535 ze zm. dalej "ustawa").

W związku z powyższym Skarżący zadał pytanie, kto powinien wystawić fakturę VAT i opodatkować podatkiem od towarów i usług ww. wynagrodzenie za prowadzenie spraw sądowych z urzędu – on sam czy spółka.

Skarżący wskazał, że jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej nie jest podatnikiem VAT. Podkreślił, że zawód radcy prawnego wykonuje wyłącznie jako wspólnik (komplementariusz) spółki komandytowej, a zatem spółka jako przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. W rezultacie to Spółka powinna wystawić faktury VAT za pomoc prawną z urzędu. Ponadto zdaniem Skarżącego nie można dla potrzeb VAT uznawać, że jego świadczenia mają charakter działalności gospodarczej, a dla potrzeb podatku dochodowego przyjmować, że nie jest to działalność gospodarcza.

W interpretacji indywidualnej z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] działający w imieniu Ministra Finansów Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe.

Organ argumentował, że przychody radców prawnych z tytułu świadczenia z urzędu, na zlecenie sądu, pomocy prawnej, należy kwalifikować do przychodów z działalności wykonywanej osobiście. Zdaniem organu ocena stosowania przepisów ustawy w odniesieniu do czynności wykonywanych na zlecenie sądu przez radców prawnych należy dokonywać w świetle uregulowań zwartych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy pod kątem kryterium decydującym o uznaniu tych osób za podatników VAT. W przypadku świadczenia przez radców pomocy prawnej z urzędu, w ocenie organu, nie można mówić o łącznym spełnieniu warunków, o których stanowi w art. 15 ust. 3 ustawy, jako że radca prawny zachowuje pełną samodzielność organizacyjną, ponosi ryzyko ekonomiczne oraz pełną odpowiedzialność z tytułu wykonania przedmiotowych czynności. Radca prawny świadczący pomoc prawną z urzędu nie przestaje być podmiotem podlegającym rygorom wykonywanego zawodu. W związku z powyższym, jeśli odpowiedzialność z tytułu wykonywania czynności ponosi jej bezpośredni wykonawca – w tym przypadku radca prawny – art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy nie znajduje zastosowania, a w konsekwencji czynności radcy prawnego podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Tym samym podatnikami VAT z tytułu świadczonych usług w ramach zastępstwa procesowego z urzędu są radcowie prawni, a nie spółka, której są wspólnikami, w konsekwencji radca prawny jako indywidualny podmiot ma obowiązek wystawienia faktury VAT.

Nie zgadzając się z powyższą interpretacją Skarżący pismem z dnia 31 maja 2010 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 7 lipca 2010 r. organ stwierdził brak podstaw do zmiany swojego stanowiska.

W skardze na przedmiotową interpretację indywidualną Skarżący zarzucił naruszenie art. 8 w zw. z art. 60 pkt 8a ustawy o radcach prawnych. Zarzucił również naruszenie art. 10 i 13 ustawy, a nadto art. 15 ustawy.

Uzasadniając skargę z treści art. 8 ustawy o radcach prawnych oraz § 2 załącznika Nr 1 do uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych w sprawie wyznaczania radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu Skarżący wywodził, że do wykonywania czynności pomocy prawnej z urzędu wyznaczany jest radca prawny wykonujący zawód w przypisanej prawem formule. Zatem jeśli radca prawny wykonuje zawód w spółce komandytowej, to pomoc prawną z urzędu udziela radca prawny działający i rozliczający się w formie tej właśnie spółki. Skarżący powtórzył, że gdyby przyjąć, że wynagrodzenie za pomoc świadczoną z urzędu jest należne Skarżącemu osobiście, to należałoby uznać, że uzyskał on wynagrodzenie poza spółką, a zatem poza nią wykonywał zawód radcy prawnego, co byłoby niezgodne z ustawą o radcach prawnych. Zdaniem Skarżącego art. 8 ustawy o radcach prawnych stanowi lex specialis wobec uregulowania zawartego w art. 13 ustawy. Skoro bowiem radca prawny decyduje się na wykonywanie zawodu w formie spółki, to również pomoc prawną musi świadczyć właśnie w tej formie. W konsekwencji należności uzyskiwane przez spółkę komandytową za świadczenie przez wykonującego w tej formie zawód radcę prawnego pomocy prawnej z urzędu nie można uznać za pochodzące z działalności wykonywanej osobiście w rozumieniu art. 13 pkt 6 ustawy.

Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych Skarżący wywodził, że brak jest jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia, iż pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego wykonującego swój zawód w spółce stanowi odrębną działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy obok działalności gospodarczej prowadzonej w spółce. W konsekwencji brak jest także podstaw do nałożenia na takiego radcę obowiązku rejestracji samodzielnej działalności gospodarczej, gdy wybrał formę wykonywania zawodu w spółce.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Kognicję sądu administracyjnego wyznaczają przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), kontrola wykonywana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zdaniem Sądu, rację ma Skarżący twierdząc, iż dokonana przez organy podatkowe kwalifikacja prawna przedstawionego w niniejszej sprawie stanu faktycznego jest wadliwa.

Pojęcie działalności gospodarczej na potrzeby podatku od towarów i usług zdefiniowane zostało w art. 15 ust. 2 ustawy. Obejmuje ona wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje ponadto czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Przepisy ustawy na swój własny użytek definiują pojęcie działalności gospodarczej prowadzonej przez podatnika VAT, a zatem nie jest uprawnione utożsamianie działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z działalnością gospodarczą, o której mowa w prawie działalności gospodarczej. Nie będzie także na gruncie VAT znajdować zastosowania definicja działalności gospodarczej sformułowana w Ordynacji podatkowej, ani tym bardziej zawarta w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podatnikiem może być w zasadzie każdy samodzielny podmiot prawny, niezależnie od jego formy organizacyjno-prawnej. Jest to zatem ujęcie analogiczne do obowiązującego w poprzedniej ustawie z 1993 r. Należy również dodać, że ustawa zgodnie z wymogami prawa wspólnotowego, kładzie nacisk przede wszystkim na ekonomiczne aspekty czynności, odrywając ją od jej skutków konwencjonalnych na gruncie prawa cywilnego (por. Komentarz do art.15 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U.04.54.535), [w:] A. Bartosiewicz, R. Kubacki, VAT. Komentarz, Lex, 2010, wyd. IV). Poza sporem pozostaje zatem okoliczność, że świadczenie przez radcę prawnego usług przypisanych temu zawodowi (art. 4 ust. 1 u.r.p.) jest działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług.

Spór w sprawie ogniskuje się wokół interpretacji art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy. U podstaw tego sporu legło bowiem stanowisko Ministra Finansów, iż wynagrodzenie wypłacone z tytułu pomocy prawnej z urzędu, świadczonej przez radcę prawnego wykonującego ten zawód jako wspólnik spółki komandytowej, należy kwalifikować jako wynagrodzenie uzyskiwane przez radcę prawnego traktowanego jako podatnik, w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy. Zgodnie z przepisem tego artykułu oraz art. 15 ust. 3 pkt 3 podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

W przypadku świadczenia przez radców pomocy prawnej z urzędu, w ocenie organu, nie można mówić o łącznym spełnieniu warunków, o których stanowi w art. 15 ust. 3 ustawy, jako że radca prawny zachowuje pełną samodzielność organizacyjną, ponosi ryzyko ekonomiczne oraz pełną odpowiedzialność z tytułu wykonania przedmiotowych czynności. Radca prawny świadczący pomoc prawną z urzędu nie przestaje być podmiotem podlegającym rygorom wykonywanego zawodu. W związku z powyższym, jeśli odpowiedzialność z tytułu wykonywania czynności ponosi jej bezpośredni wykonawca – w tym przypadku radca prawny – art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy nie znajduje zastosowania, a w konsekwencji czynności radcy prawnego podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Tym samym podatnikami VAT z tytułu świadczonych usług w ramach zastępstwa procesowego z urzędu są radcowie prawni, a nie spółka, której są wspólnikami, w konsekwencji radca prawny jako indywidualny podmiot ma obowiązek wystawienia faktury VAT.

Z taką argumentacją nie sposób się zgodzić, bowiem okoliczność działania przez radcę prawnego w ramach pomocy prawnej świadczonej z urzędu nie stanowi samodzielnej przesłanki dla prawnopodatkowej dystynkcji w zakresie statusu podatnika, w porównaniu z sytuacją świadczenia usług prawnych w ramach spółki.

W przypadku świadczenia pomocy prawnej z urzędu przez radcę prawnego sąd nie zleca wykonania określonych czynności ani w cywilistycznym rozumieniu zlecenia, ani zlecenia rozumianego jako nakaz, polecenie. Sąd w celu realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (45 ust. 1 Konstytucji RP), w ramach przyznanej pomocy prawnej umożliwia stronie postępowania, która nie ma środków finansowych na opłacenie fachowej pomocy prawnej, skorzystanie z takiej pomocy. Ustanowienie przez sąd radcy prawnego powoduje powstanie obowiązków i uprawnień okręgowej izby radców prawnych w zakresie wyznaczenia konkretnej osoby pełnomocnika z urzędu. Sąd zwraca się do okręgowej izby radców prawnych przez doręczenie odpisu postanowienia o ustanowieniu radcy prawnego. Taką możliwość daje sądowi ustawowe ukształtowanie (na podstawie art. 17 ust. 1 Konstytucji) samorządu zawodu zaufania publicznego. Ustawodawca, dając możliwość kreowania samorządów zawodowych, wyznacza im określoną rolę publiczną. Z treści art. 17 Konstytucji można wnosić o pewnych obowiązkach publicznoprawnych ciążących na członkach korporacji radców prawnych i istotnej roli zawodów prawniczych w procesie wymiaru sprawiedliwości (por. wyrok TK z 22 listopada 2004 r., sygn. SK 64/03, OTK ZU nr 10/A/2004).

Członkowie korporacji, świadcząc pomoc prawną z urzędu, wypełniają obowiązek o charakterze publicznoprawnym. Z charakteru zastępstwa procesowego z urzędu wynika odmienny, aniżeli w przypadku zastępstwa umownego, sposób regulowania przez państwo zasad wynagradzania pełnomocnika. Koszty pomocy prawnej z urzędu ponosi bowiem Skarb Państwa. Państwo uznając za celowe zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia ciężarów związanych z określonym postępowaniem czy dokonaniem czynności, przejęło na siebie ryzyko pokrycia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zapewniając stosowanie stawek minimalnych takich samych, jakie obowiązują w przypadku zasądzania opłat za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 sierpnia 2006 r., sygn. SK 23/05, OTK-A 2006/8/94). Sąd orzekając o przyznaniu pomocy prawnej poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika przyznaje prawo do nieodpłatnej pomocy prawnej, nie wskazując z imienia i nazwiska pełnomocnika, który pomoc tę będzie świadczył. Wskazanie konkretnego pełnomocnika następuje w kolejnym etapie, tj. na podstawie odrębnych i niezależnych od sądu decyzji organów samorządu zawodowego (w przypadku radców prawnych – okręgowej izby radców prawnych).

Jakie czynności podejmie ustanowiony z urzędu pełnomocnik nie wynika z samego faktu jego ustanowienia, czy wyznaczenia, czyli nie z decyzji sądu, lecz z woli osoby, na rzecz której ma być świadczona pomoc prawna, stanu sprawy, przepisów procesowych itd. Trafnie zauważył WSA w Lublinie w wyroku z dnia 9 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 779/06, iż pomiędzy pełnomocnikiem (obrońcą) wyznaczonym z urzędu a sądem nie powstaje żaden stosunek prawny - ani cywilnoprawny, ani o charakterze publicznoprawnym, sąd nie ponosi odpowiedzialności za działania lub zaniechania adwokata lub radcy prawnego, oni zaś nie ponoszą odpowiedzialności wobec sądu.

Powyższe wskazuje na samodzielność działania radcy prawnego w powyższym zakresie, na co słusznie zwrócił uwagę organ. Również w orzecznictwie za ugruntowany należy uznać pogląd, zgodnie z którym nieopłacona pomoc prawna udzielona przez adwokata lub radcę prawnego ustanowionego z urzędu jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy i nie dotyczy jej zastrzeżenie, o którym mowa w art. 15 ust. 3 pkt 3 tej ustawy. Takie stanowisko wynika z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 października 2007 r., sygn. akt I FSK 1265/07, 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I FSK 1475/08, oraz z 11 grudnia 2008 r., sygn. akt I FSK 1570/08 (wszystkie dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym niemniej nie można tracić z pola widzenia okoliczności, że ustawodawca przyznał radcom prawnym prawo wyboru formy wykonywania zawodu, jednocześnie formy te reglamentując. Znaczenie tej okoliczności jest – w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie – decydujące dla prawnopodatkowej kwalifikacji usługi radcy prawnego w zakresie podatku od towarów usług.

Okoliczność, że określonego z imienia i nazwiska radcę prawnego wskazuje samorząd radcowski jest kwestią techniczną, stanowiąc racjonalne rozwiązanie, pozwalające na wybór konkretnego radcy prawnego przez podmiot działający niejako w imieniu radców prawnych, będący ich zrzeszeniem, a zatem dysponujący wiedzą niezbędną do wyznaczenia osoby właściwej w danej sprawie. W konsekwencji to nie osobistemu charakterowi pełnomocnictwa należy przyznać znaczenie z punktu widzenia ustawy, lecz formie wykonywania zawodu. Sąd w składzie orzekającym zgadza się z poglądem wyrażonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 981/07, który w uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że nałożenie przez sąd na radcę prawnego obowiązku prowadzenia sprawy z urzędu nie determinuje zmiany wybranego przez tego radcę sposobu wykonywania zawodu. Radca prawny zarówno świadcząc pomoc prawną z wyboru, jak i z urzędu wykonuje zawód polegający na świadczeniu takiej pomocy. Skoro zatem skarżący wykonuje zawód radcy prawnego w spółce, to brak jest jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia, że świadczona przez niego pomoc prawna z urzędu na zlecenie sądu stanowi odrębną działalność obok działalności gospodarczej prowadzonej w tej spółce.

Słusznie zatem Skarżący wskazywał, iż dla potrzeb kwalifikacji na gruncie ustawy przychodów z tytułu pomocy prawnej świadczonej z urzędu istotne znaczenie ma forma wykonywania zawodu radcy prawnego. W art. 8 ust. 1 powoływanej wyżej ustawy o radach prawnych ustawodawca wskazał formy organizacyjne w jakich radcowie prawni mogą wykonywać zawód. Przepis ten zarówno w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku, jak i wydania zaskarżonej interpretacji dopuszczał wykonywanie zawodu radcy prawnego w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy cywilnoprawnej, w kancelarii radcy prawnego oraz w spółkach, m.in. cywilnej, jawnej, partnerskiej lub komandytowej. Formy wykonywania zawodu określają sposób, w jaki radca prawny funkcjonuje na rynku usług prawniczych. Gwarantując swobodę wyboru tej formy spośród uznanych za dopuszczalne, ustawodawca zgodził się, że tym samym radca prawny będzie miał wpływ na swój status w sferze prawnopodatkowej. W niniejszej sprawie Skarżący we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wskazał, że zawód radcy prawnego wykonuje jedynie w ramach spółki komandytowej (jako wspólnik), nie wyłączając pomocy prawnej z urzędu. Jeżeli pomoc prawną świadczy radca prawny wykonujący zawód w ramach spółki komandytowej podatnikiem nie jest radca prawny, z uwagi na uprzednio dokonany wybór formy działalności. W takiej sytuacji bez znaczenia pozostaje, czy pomoc jest świadczona na podstawie umowy z klientem, czy też jest świadczona z urzędu.

Również przypisane zawodowi radcy prawnego "osobiste" wykonywanie zawodowych czynności nie może przesądzać o jego statusie jako podatnika. Przyjęcie bowiem interpretacji Ministra Finansów prowadziłoby do sytuacji, gdy w zakresie tego samego podatku, takie same czynności, wykonywane przez tę samą osobę w ramach jednego zawodu (tj. świadczenie pomocy prawnej na zlecenie udzielone w związku ze świadczeniem pomocy prawnej z urzędu i świadczenie pomocy prawnej poza formułą działania z urzędu) są opodatkowane jako działalność gospodarcza dwóch różnych podmiotów.

Powyższe pozwala na sformułowanie tezy, że świadczenie usług przez radcę prawnego będącego wspólnikiem spółki komandytowej i świadczącego usługi wyłączenie w jej ramach, w tym w zakresie pomocy prawnej udzielanej z urzędu, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a podatnikiem jest spółka. Ta konstatacja oznacza, że zaskarżoną interpretację należy uznać za wadliwą.

Należy dodać, że pogląd, iż w sytuacji gdy pomoc prawną z urzędu na zlecenie sądu świadczy radca prawny wykonujący zawód w spółce, podatnikiem podatku od towarów i usług zobowiązanym do wystawienia faktury VAT z tytułu wykonanej usługi jest spółka zyskał aprobatę w orzecznictwie – por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 1312/10 oraz w piśmiennictwie – por. Małgorzata Militz, Prawnicy a VAT – istotne orzeczenia sądów administracyjnych, Przegląd podatkowy, Nr 9/2010, s. 20-26.

Odnośnie zaś do zarzutów skargi w zakresie dotyczącym naruszenia art. 8, w związku z art. 60 pkt 8 a ustawy o radcach prawnych, to biorąc pod uwagę cel i zakres instytucji interpretacji prawa podatkowego, należy wskazać, że Minister Finansów nie mógł dokonywać interpretacji przepisów innych niż podatkowe, w tym ustawy o radcach prawnych, będąc uprawnionym jedynie do uwzględnienia regulacji zawartych w tych ustawach w zakresie niezbędnym dla zidentyfikowania zagadnień związanych z wykonywaniem tych zawodów. Prawo podatkowe nie działa bowiem "w próżni" legislacyjnej, zaś odwoływanie się do innych dziedzin prawa jest niejednokrotnie konieczne dla potrzeb właściwego ujęcia problemu, który występuje na gruncie prawa podatkowego. Stąd Sąd odwołał się powyżej do argumentacji dotyczącej ustawy o radcach prawnych.

W tym miejscu przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 powoływanej wyżej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że rola sądu administracyjnego sprowadza się do sprawowania kontroli, a nie zastępowania organów w załatwianiu spraw. Organ ponownie analizując sprawę powinien wziąć pod uwagę, że świadczenie pomocy prawnej (niezależnie czy z wyboru czy z urzędu), jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Radca prawny może wykonywać działalność gospodarczą osobiście, może również prowadzić ją spółka spełniająca kryteria określone w art. 8 ust. 1 u.r.p. Fakt wyznaczenia konkretnego radcy prawnego na pełnomocnika z urzędu nie czyni z niego automatycznie podmiotu podatku od towarów i usług. Podatnikiem tym jest spółka (art. 15 ust. 1 ustawy), a faktu tego nie zmienia wyznaczenie konkretnego radcy prawnego do świadczenia usługi prawnej z urzędu. W takim przypadku, z przyczyn procesowych, faktycznie usługodawcą będzie wyznaczony radca prawny, a podatnikiem podatku od towarów i usług pozostanie spółka.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Zakres, w jakim uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana, określono zgodnie z art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.