Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 569/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Ł. D. na postanowienie Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia Starosty S. z dnia [...] maja 2021 r. numer[...]; 2. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącej Ł. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Ł. D. w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2021r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Starosty S. z dnia [...] maja 2021r., znak: [...] o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej w B., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0078 ha oraz części działki nr [...] o pow. 0,0223 ha.

U podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne:

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. H. O. i Ł. D. wystąpiły o zwrot nieruchomości, położonej w B., oznaczonej na dzień przejęcia nr geod. [...], obręb [...], wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa na mocy Uchwały nr [...] Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] maja 1985 r. Prezydent Miasta B., działający jako starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...], na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał przedmiotową sprawę Wojewodzie P.

Wojewoda P., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...], wyznaczył Starostę S., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, do załatwienia przedmiotowej sprawy.

Starosta S. pismem z dnia [...] września 2017 r., na podstawie art. 61 § 1 i 4 k.p.a., zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. W toku prowadzonego postępowania, dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził natomiast rozbieżności w danych personalnych występujących m.in. w akcie notarialnym Rep. A. nr [...] z dnia [...] lutego 1971 r. w którym, jako nabywca udziału ½ w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie nr [...], wymieniona została L. Z. Natomiast, w pozostałych dokumentach, wskazana została Ł. D.

W związku z powyższym, organ I instancji, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił postępowanie w przedmiotowej, do czasu dostarczenia przez Ł. D. wyjaśnień i sprostowania aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1971 r.. Rep. A. nr [...].

Ł. D. w dniu [...] kwietnia 2021 r. złożyła wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego wskazując, że nie ma możliwości wywiązania się z postawionych jej przez Starostę S. warunków, tj. sprostowania imienia w akcie notarialnym z 1971 r.

Starosta S., postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r., wydanym na podstawie art. 123 § 1 i 2 k.p.a., art. 101 § 1 w zw. z art. 125 § 1 i art. 101 § 3 k.p.a., odmówił podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej części nieruchomości, stwierdzając, że nie ustąpiły przesłanki będące przyczyną zawieszenia przedmiotowego postępowania, albowiem Ł. D. nie przedstawiła organowi sprostowanego aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1971 r., Rep. [...]

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Ł. D.. Żaląca w uzasadnieniu wskazała, że nie ma możliwości sprostowania rozbieżności imienia L.-Ł. w akcie notarialnym z dnia [...] lutego 1971 r., Rep. [...]. Podniosła, iż w domu nazywana była imieniem L., jako zdrobnienie od imienia Ł. i dlatego w akcie notarialnym jej rodzice podali imię L. Ich zdaniem było to, te same imię.

Wojewoda P. zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2021r. o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej w B., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0078 ha oraz części działki nr [...] o pow. 0,0223 ha.

Skargę na to postanowienie Wojewody P. wniosła Ł. D., wskazując na okoliczności dotyczące sprostowania swojego imienia "L.", /wymienionego w akcie notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] lutego 1971 r./, na "Ł.". Ponadto, Skarżąca poinformowała w skardze o śmierci w dniu [...] kwietnia 2021 r. siostry H. O., będącej stroną ww. postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wskazując na powyższe wniosła o uwzględnienie skargi oraz pomoc w sprostowaniu imienia, co umożliwi jej kontynuowanie postępowania o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości.

Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2021 r. w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. argumentując, że skarżone postanowienie zostało skierowane do osoby zmarłej. Zgodnie bowiem z otrzymanym odpisem skróconego aktu zgonu z dnia [...] lipca 2021 r. H. O. zmarła w dniu [...] kwietnia 2021r., tj. przed wydaniem skarżonego postanowienia. Wojewoda podkreślił jednocześnie, że nie może stwierdzić nieważności własnego postanowienia, bowiem organem właściwym do jego stwierdzenia jest właściwy minister. Skoro zaś Skarżąca w skardze poinformowała organ zażaleniowy, o śmierci strony postępowania, to należy uznać, że właściwym do zweryfikowania przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest sąd rozpatrujący skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Rozważania w sprawie należy poprzedzić wyjaśnieniem, że będąca przedmiotem skargi sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takiej kategorii rozstrzygnięć należy zaliczyć zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2021r.

Dalej należy też wskazać, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z kolei z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W tym miejscu przypomnieć warto, że przymiot strony osoby fizycznej w postępowaniu administracyjnym jest ściśle związany z kategorią zdolności prawnej. Wprawdzie kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera przepisu, który stwierdzałby, że osoba zmarła nie może być stroną w sprawie, jednak wynika to z samej konstrukcji pojęcia strony i jej zdolności prawnej. Stosownie do art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Zdolność prawną każdy człowiek ma od chwili urodzenia (art. 8 k.c.). Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletniości (art. 11 k.c.). Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych kończy się z chwilą śmierci. Konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, prowadzić postępowania administracyjnego i wydać decyzji. Prowadzenie zaś postępowania w stosunku do osoby zmarłej i wydanie wobec takiej osoby decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2020r., sygn. akt I OSK 251/19 oraz z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1389/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Powyższe znajduje zastosowanie również w odniesieniu do postanowień.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy poza sporem jest, że H. O. była stroną postępowania przed organami obu instancji i postanowienia były wydane w stosunku do niej jako do strony tego postępowania. Nie budzi też wątpliwości, że zarówno postanowienie Starosty S. z dnia [...] maja 2021r., jak i postanowienie Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2021r. zostały skierowane do H. O. w momencie kiedy strona ta już nie żyła, o czym organy nie zostały powiadomione. Z treści skróconego odpisu aktu zgonu nr [...], pozyskanego przez Wojewodę P. z Urzędu Stanu Cywilnego w B. i załączonego do akt postępowania administracyjnego, wynika, że H. O. zmarła w dniu [...] kwietnia 2021 r. Oznacza to, że zarówno postanowienie Starosty S. z dnia [...] maja 2021r., jak i zaskarżone postanowienie z dnia [...] czerwca 2021r., zostały skierowane do osoby zmarłej i z tego względu dotknięte jest wadą nieważności.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy zachodzi zatem bezsprzecznie podstawa do zastosowania przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jak trafnie wskazał bowiem WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 25 czerwca 2020 r. (sygn. akt II SA/Po 560/19, CBOSA), skierowanie decyzji (postanowienia) do zmarłej strony, tj. osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji (postanowienia), która nie podlega konwalidacji. Dotyczy to zarówno postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji, jak postępowania przed organem odwoławczym. Zakres postępowania przed organem odwoławczym, zgodnie z wynikającą z art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, jest bowiem taki sam, jako że organ odwoławczy rozpatruje i rozstrzyga tą samą sprawę administracyjną. Jeżeli zatem organ administracji wydał decyzję (postanowienie) z naruszeniem przepisu art. 30 § 4 k.p.a., czy też skierował decyzję (postanowienie) do osoby zmarłej, to wadliwość takiego rozstrzygnięcia pozwala na ewentualne jego uchylenie, jeżeli jest ono badane w trybie odwoławczym, zaś sądowi administracyjnemu dokonującemu kontroli legalności pozwala na stwierdzenie jego nieważności.

Ze wskazanych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia Starosty S. z dnia [...] maja 2021r. O powyższym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.