Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 665/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA -Dorota Mydłowska, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... stycznia 2008 r. nr ... w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy; uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 10 lutego 2008 r. (data nadania), uzupełnionej pismem z 13 marca 2008 r. i wniesionej przez A. S. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2008 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2007 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, wraz z odsetkami za zwłokę, w łącznej kwocie [...] zł, wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 29 grudnia 2006 r. A. S. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek. Uzasadniając wniosek wskazał na swoją trudną sytuację materialną związaną z brakiem zatrudnienia, która to uniemożliwia mu spłatę zadłużenia. W załączonej do wniosku informacji o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych płatnika składek zainteresowany wskazał, iż w okresie od [...] marca 2006 r. do [...] grudnia 2006 r. prowadził działalność gospodarczą, a obecnie pozostaje bez pracy, nie uzyskuje żadnego dochodu. W gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, która pobiera świadczenie przedemerytalne w kwocie [...] zł netto miesięcznie. W punkcie dotyczącym zobowiązań wnioskodawca wskazał, iż posiada wraz z małżonką zadłużenie z tytułu podatków i zaciągniętych kredytów oraz w opłatach za media i wobec osób fizycznych. Podał, że nie posiada żadnych nieruchomości, a koszty miesięcznego utrzymania określił na około [...] zł. W dodatkowym oświadczeniu załączonym do wniosku zainteresowany wskazał, że posiada samochód osobowy z 1988 r. zakupiony za [...] zł.

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ przeprowadził wywiad o możliwościach płatniczych dłużnika. Z czynności tej sporządzono sprawozdanie, w którym m.in. wskazano, iż wnioskodawca oświadczył, że zamieszkuje w nieruchomości wynajmowanej, przy czym nie ponosi żadnych kosztów związanych z wynajmem nieruchomości w zamian za konserwację i remonty. Miesięczne koszty utrzymania zobowiązany określił na około [...] zł miesięcznie. Wyjaśnił, że koszty te należy powiększyć o koszty na zakup opału na okres grzewczy, w granicach 800-1000 zł.

Decyzją z [...] sierpnia 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek za okres od września 2001 r. do grudnia 2006 r., w łącznej kwocie [...] zł, w tym na ubezpieczenia społeczne,

ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, wraz z odsetkami za zwłokę. W sentencji decyzji organ powołał przepis art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, 2, 3 i 3a oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił ustalenia faktyczne, wskazując m.in., iż wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą w zakresie handlu od [...] czerwca 2001 r. do [...] grudnia 2006 r. na podstawie wpisu do ewidencji gospodarczej pod numerem 29994/2005. Nie zatrudniał pracowników. Obecnej pozostaje bez pracy, bez stałego źródła utrzymania. Żona zainteresowanego pobiera świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł miesięcznie. Poza zaległościami składkowymi wnioskodawca posiada zadłużenie w: Energetyce [...],[...] Spółce [...], Wodociągach [...] oraz [...] Banku S.A. na ogólną kwotę około [...] zł. W odniesieniu do należności składkowych egzekucja prowadzona przez organ podatkowy okazała się nieskuteczna. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z [...] października 2004 r. umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na brak składników majątkowych podlegających zajęciu oraz innych źródeł utrzymania. Następnie, organ zaznaczył, iż nie odmówił żadnemu z zebranych dowodów wiarygodności oraz mocy dowodowej. Wszystkie dowody złożone przez stronę oraz zebrane z urzędu uznał za wiarygodne. Dalej wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności lub w uzasadnionych przypadkach pomimo braku ich całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej biorąc przy tym pod uwagę stan finansów ubezpieczeń społecznych. Oceniając całokształt materiału dowodowego Zakład stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności. Obecnie rodzina wnioskodawcy osiąga określony dochód. Nadto, zainteresowany posiada majątek ruchomy, do którego można skierować postępowanie egzekucyjne. Nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna a to niewątpliwie świadczy o tym, że nie poszukuje innego zatrudnienia. Zakład stwierdził też, że dodatkowo przeanalizował sprawę również pod kątem umorzenia zadłużenia ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej, mając na uwadze art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych

zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Analizując sprawę w kontekście przesłanek wynikających z powyższych regulacji prawnych, Zakład uznał, że wnioskodawca nie wykazał okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Podał w tym miejscu, że obecnie rodzina wnioskodawcy osiąga określony dochód umożliwiający spłatę przedmiotowego zadłużenia. Pogorszenie sytuacji materialnej nie może stanowić samodzielnej podstawy do umorzenia należności składkowych. Ostatecznie organ stwierdził, iż umorzenie wnioskowanych należności w obecnym stanie faktycznym byłoby przedwczesne i działałoby na niekorzyść finansów ubezpieczeń społecznych.

We wniosku z 10 września 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zainteresowany podtrzymał swoje żądanie dotyczące zastosowania ulgi w postaci umorzenia zadłużenia. Nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem, uznał je za krzywdzące. Podał, że żona otrzymuje świadczenie w kwocie [...] zł netto miesięczne, ale jest ono pomniejszane przez ZUS i do wypłaty pozostaje kwota [...] zł, a w konsekwencji na utrzymanie dwóch osób pozostaje z tej kwoty jedynie [...] zł (tj. już po dokonaniu miesięcznych opłat stałych). Odnośnie posiadanego majątku ruchomego -samochodu, zainteresowany wyjaśnił, iż jest to samochód marki Opel, składak z 1988 r., zgłoszony do rejestracji w 1994 r. Na koniec wskazał, że z uwagi na wiek w jakim się znajduje trudno mu znaleźć pracę.

Decyzją z [...] stycznia 2008 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję z [...] sierpnia 2007 r.

Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu sprawy i podstaw faktycznych oraz przepisów prawa materialnego regulujących umarzanie należności z tytułu składek, organ stwierdził, iż przedstawiony w decyzji przez organ I instancji stan faktyczny i prawny nie uległ zmianie. W złożonym odwołaniu strona nie wniosła żadnych nowych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na decyzję Prezesa ZUS w przedmiocie umorzenia zaległych składek, mającą charakter uznaniowy. Następnie, organ wskazał, że w sprawie nie występuje całkowita nieściągalność należności, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż obecnie żona

wnioskodawcy pobiera świadczenie emerytalne, z którego prowadzona jest egzekucja. Miesięczna kwota potrąceń wynosi [...] zł. Nadto, strona posiada majątek w postaci samochodu osobowego, do którego to majątku można również skierować postępowanie egzekucyjne. Rozpatrując zaś sprawę w kontekście art. 28 ust. 3a ww. ustawy Prezes ZUS stwierdził, iż ciężar dowodu w tym zakresie leży po stronie zobowiązanego, który musi wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Uznał, że takie dowody w postępowaniu nie zostały przedstawione. We wniosku zainteresowany poinformował, że rodzina nie posiada środków finansowych na spłatę zobowiązań, jednakże okoliczność ta nie wyczerpuje znamion określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Dalej organ stwierdził, iż trudna sytuacja materialna strony nie ma charakteru trwałego, a wynika jedynie z faktu pozostawiania zainteresowanego bez pracy.

W skardze na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący - A. S. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i umorzenie zadłużenia, przede wszystkim ze względu na brak możliwości finansowych. Oświadczył, że wraz z żoną utrzymują się z pobieranego przez nią świadczenia emerytalnego wynoszącego [...] zł miesięcznie, tj. po potrąceniu przez ZUS kwoty [...] zł na poczet zaległości. Stałe opłaty określił na kwotę [...] zł miesięcznie. Wskazał, iż do tej kwoty należy jeszcze dodać około 50 zł na środki czystości i około 20-30 zł na raty na rzecz banków z tytułu zaciągniętych kredytów. Skarżący wskazał przy tym na tzw. "minimum socjalne", którego on nie osiąga. Następnie odniósł się do posiadanego przez siebie majątku w postaci samochodu osobowego. Wskazał, że jest to 20-letni samochód osobowy, którego komornik sądowy nie zajął, albowiem nie przedstawia żadnej wartości rynkowej. Na koniec skarżący ponownie wniósł o umorzenie, chociaż w części, ciążącego na nim zadłużenia wobec ZUS.

W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153

poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). p.p.s.a.

Jednocześnie Sąd zaznacza, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, dlatego też uwzględniając niniejszą skargę, nie mógł uwzględnić wniosku w niej zawartego o umorzenie (nawet w części) zadłużenia wobec ZUS. Był natomiast uprawniony do zbadania skarżonej decyzji pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie, i stwierdzając, iż decyzja Prezesa Zakładu jest wadliwa, orzekł o wyeliminowaniu jej z obrotu prawnego. Tym samym sprawa "wróci" do organu administracyjnego celem ponownego jej rozpatrzenia.

Przed wskazaniem przyczyn uchylenia zaskarżonego orzeczenia Sąd zauważa, iż wobec treści wniosku skarżącego, wszczynającego kontrolowane postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miały przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej powoływanej jako u.s.u.s., w szczególności przepis art. 28. Stosownie natomiast do treści art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy

ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach.

Sąd zauważa również, iż z uwagi na podniesione przez stronę w toku postępowania okoliczności, szczególne znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego o umorzenie zadłużenia miał przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., umożliwiający umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przytoczona regulacja prawna, posługująca się sformułowaniem: "może umorzyć", należy do sfery uznania administracyjnego, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2 lutego 1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III SA 7900/98, LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "W celu

wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". W wyroku z 20 marca 2007 r. (sygn. akt GSK 345/06) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął zaś, iż "ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał dowodowy będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Uznaniowy charakter przepisu nie może zatem prowadzić do wydania rozstrzygnięcia dowolnego, tj. bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie i bez odniesienia się do wszystkich okoliczności w niej występujących a mogących mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie. Fakultatywny charakter art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust. 1 powyżej cytowanego rozporządzenia nie zwalnia bowiem organu z obowiązku wnikliwej oceny wystąpienia przesłanek umorzenia i jednoznacznego wskazania, czy i która przesłanka wystąpiła w konkretnej sprawie.

W ocenie Sądu, przywoływane przez skarżącego okoliczności i złożone dowody wskazywały na to, iż niezbędny zakres postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie określał w znacznej mierze przepis § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Skoro zaś przepis ten jako przesłankę umorzenia składek wskazuje okoliczność negatywnego wpływu zapłaty zaległych składek na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych ubezpieczonego i jego rodziny, to organ orzekający w sprawie miał obowiązek

szczególnie wnikliwego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego i ustalenia, czy zapłata składek wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia rzeczywiście może zagrozić jego egzystencji.

Wynik postępowania organu prowadzonego w tym zakresie winien zaś znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie, jako jeden z elementów decyzji, winno bowiem zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Kierując się powyższym Sąd uznał, iż skarżona decyzja nie odnosi się do wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, mających znaczenie w kontekście ww. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i cytowanego rozporządzenia. Nie zawiera prawidłowego uzasadnienia faktycznego w tym zakresie. Uzasadnia to -zdaniem Sądu- ocenę, iż skarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Powyższe czyniło zaś zasadnym uchylenie tej decyzji.

Omawiając wady kontrolowanego orzeczenia, przede wszystkim należy podnieść, że z jego uzasadnienia nie wynika, aby organ przeprowadził w sprawie postępowanie wyjaśniające w stopniu umożliwiającym prawidłowe zastosowanie ww. przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Organ ograniczył się do stwierdzenia, że strona nie wyczerpuje znamion określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r., jednakże swojego stanowiska w tym zakresie w sposób prawidłowy, tj. z odniesieniem się do okoliczności i dowodów sprawy, nie uzasadnił.

W tym miejscu Sąd jeszcze raz wyjaśnia, iż w świetle przepisów powyżej cytowanego rozporządzenia oraz z uwagi na okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę w toku prowadzonego postępowania administracyjnego (począwszy od pierwotnego wniosku), obowiązkiem organu orzekającego było w szczególności zbadanie sytuacji finansowej zobowiązanego, a więc tak jego dochodów jak i niezbędnych wydatków. Postępowanie to powinno bowiem w efekcie pozwolić na ustalenie, czy opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi płatnika oraz jego najbliższych, pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (małżonki), możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Uzasadnienie skarżonej decyzji nie wskazuje na to, aby Prezes ZUS postępowanie dowodowe w takim zakresie przeprowadził.

W szczególności organ nie skonfrontował sytuacji materialnej skarżącego z wysokością zaległej należności i nie wskazał dochodów wnioskodawcy, które -jego zdaniem- byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia, którego wniosek o umorzenie dotyczy. Organ nie porównał również miesięcznego dochodu wnioskodawcy oraz jego małżonki z ich miesięcznymi i podstawowymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie gospodarstwa domowego. Nie ustalił tym samym możliwości płatniczych zobowiązanego.

Prezes ZUS wskazał co prawda, iż wspólny dochód rodziny skarżącego wynosi [...] zł, a koszty miesięcznego utrzymania zobowiązany określił na kwotę około [...] zł. Jednakże organ poprzestał na wskazaniu tych okoliczności i odstąpił od ich analizy. Nie dostrzegł więc, że kwota [...] zł, stanowiąca jedyny dochód rodziny, jest pomniejszana o [...] zł na poczet zadłużenia i w efekcie na utrzymanie dwóch osób pozostaje około [...] zł miesięcznie. Organ nie dostrzegł także, iż koszty określone w wysokości [...] zł nie są to jedyne koszty, które wiążą się z utrzymaniem rodziny skarżącego. Nie może budzić żadnych wątpliwości, że osoby te muszą ponosić choćby wydatki na wyżywienie i ubranie. Brak zaś należytych ustaleń w tym względzie stoi w oczywistej sprzeczności z określonym w art. 7 k.p.a. obowiązkiem prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego w zakresie stanu faktycznego mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nadto, organ nie zauważył, iż oprócz zadłużenia wobec ZUS skarżący posiada też inne zobowiązania, w kwocie około [...] zł. W aktach sprawy znajduje się m.in. wezwanie do zapłaty wystawione na nazwisko S. A. przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółkę z o.o. w K., opiewające na kwotę [...] zł. Organ nie określił znaczenia tych okoliczności w sprawie i ich wpływu na jej wynik. Natomiast okoliczności te z pewnością świadczą o trudnej sytuacji rodziny skarżącego, a także o tym, iż trudna sytuacja tej rodziny ma miejsce od dłuższego czasu.

W konsekwencji Sąd stwierdza, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie dokonano należytej analizy dochodów rodziny skarżącego oraz wydatków, jakie są oni zmuszeni ponosić. Nie ustalono tym samym możliwości płatniczych wnioskodawcy, a efekcie, czy prowadzone postępowanie egzekucyjne ze świadczenia emerytalnego żony skarżącego nie prowadzi do pozbawienia tej rodziny środków do życia.

Zdaniem Sądu, kierując się doświadczeniem życiowym, trudno przyjąć, aby kwota ok. [...] zł miesięcznie była wystarczająca na zaspokojenie niezbędnych, podstawowych potrzeb życiowych dwóch osób.

Reasumując, z uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika aby organ w sposób kompleksowy i zgodny z zasadami postępowania dowodowego rozważył wszystkie okoliczności i dowody występujące w sprawie a mogące mieć znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, i wyciągnął następnie na tej podstawie prawidłowe -zgodne z doświadczeniem życiowym- wnioski kierując się przy tym przesłankami wynikającymi z przepisów prawa materialnego znajdujących tu zastosowanie.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, uwzględniając poczynione przez Sąd uwagi, ocena zebranych w sprawie dowodów powinna odbyć się stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji winno natomiast odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia. Zaznaczyć przy tym trzeba, iż Prezes ZUS swoją decyzję winien oprzeć na aktualnych okolicznościach dotyczących sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego.

Na koniec Sąd zauważa, iż ustawodawca przewidział również częściowe umarzanie należności, zarówno co do poszczególnych składek, jak i samych odsetek. Zatem ponownie podejmując decyzję w sprawie należy także i taką ewentualność rozważyć, szczegółowo ją uzasadniając.

Z wymienionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.