Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 13/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant referent stażysta Martyna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi C. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2016r. nr [...].


UZASADNIENIE

C. P. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2016r. nr [...], odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na córkę J. P.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Prezydenta W. decyzją nr [...] z dnia [...] września 2016r. odmówił C. P. przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko J. P.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że rodzina w 2014r. uzyskała dochód w wysokości [...]. W związku z czym dochód rodziny wyniósł [...] zł miesięcznie czyli [...] zł na osobę w dwuosobowej rodzinie. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ust.. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, na kwotę 800, 00 zł miesięcznie.

C. P. złożył odwołanie w którym m.in. podał, że kwota 500, 00 zł stypendium jakie otrzymuje jego córka w prywatnej Szkole Podstawowej im. [...] nie powinno być wliczane do dochodu rodziny

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając odwołanie C. P. wskazało, że ustalenia dokonane przez organ I instancji są prawidłowe i uzasadniają wydanie przedmiotowej decyzji. Artykuł 4 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r, poz. 195) stanowi, że świadczenie wychowawcze przysługuje do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Zgodnie z art. 5 ust. 3 cyt. ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. W myśl art. 2 pkt 4 ustawy dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w związku z art. 3 pkt 1c ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 1518 ze zm.) do dochodu rodziny zalicza się inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym m.in. - pomoc materialną o charakterze socjalnym określoną w art. 90c ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.). Natomiast, zgodnie z art. 90c ust.2 pkt 1 tej ustawy świadczeniem pomocy materialnej o charakterze socjalnym jest stypendium szkolne. Ustawa nie rozróżnia charakteru stypendium, stąd dla ustalenia dochodu nie ma znaczenia czy jest to stypendium otrzymywane ze szkoły publicznej czy niepublicznej.

Organ podkreślił, że przyznawanie świadczeń wychowawczych nie zależy od uznania organu, organ w takim przypadku sprawdza jedynie czy spełnione są warunki ustawowe do przyznania świadczenia, w przypadku pozytywnej konstatacji przyznane świadczenie wychowawcze, a w przypadku gdy jednoznacznie stwierdzi, że nie są spełnione warunki ustawowe ma obowiązek orzec o odmowie przyznania świadczenia uzasadniając wydane orzeczenie. W niniejszym przypadku organ wywiązał się z tego obowiązku.

C. P. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2016r. nr [...], odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na córkę J. P.

Powyższym decyzjom skarżący zarzucał:

Naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 90b ust. 1 z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty poprzez jego niezastosowanie;

- art. 3 pkt 1c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną Interpretację;

- art.2 i art.5 ustawy z dnia 11 lutego 2016 o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, przez błędną ich Interpretację.

Naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 7 i 15 z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - poprzez nieodniesienie się przez organ odwoławczy do zarzutów zawartych w odwołaniu i nieprzeprowadzenie ponownego postępowania w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego;

- art. 8, 10 i 11 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie w sposób pełny przyczyn utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji pierwszej instancji, jak też nieumożliwienie złożenia stronie dodatkowych dokumentów i wyjaśnień w sprawie.

Skarżący podkreślał, że do dochodu rodziny doliczono zwolnienie z czesnego, do jakiego jego córka była uprawniona w prywatnej Szkole Podstawowej im. [...]. Powołując się na art. 3 pkt 1c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych wskazywał, że przepis ten odnosi się do art. 90 c ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, który mówi o prawie ucznia do stypendium socjalnego. Stypendium to, zgodnie z art. 90b ust. 1 jest świadczeniem ze środków państwowych lub samorządowych. Skarżący wskazywał, że w przypadku jego córki nie doszło do takiej sytuacji, co potwierdza pismo Szkoły z dnia [...] września 2015 r. ( nr[...]), gdzie zaznaczono, że całe świadczenie jest pokryte ze środków niepublicznych. Tak więc nie można uznać zwolnienia z czesnego za dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Organ błędnie uznał, że ustawa o systemie oświaty nie rozróżnia charakteru stypendium, gdyż wprost art. 90b ust. 1 ustawy mówi o źródle finansowania stypendium, a art. 90c o ich rodzajach. W art. 90b nie znajduje się świadczenie ze źródeł niepublicznych, w tym prywatnych darowizn na rzecz organu prowadzącego szkołę niepubliczną. Oczywiście pozostałe zapisy tego przepisu mówią o tym, że pomoc materialna przysługuje równorzędnie uczniom szkół publicznych i niepublicznych, jednak we wszystkich wypadkach chodzi o pomoc państwa, w tym organów rządowych i samorządowych, a nie z prywatnych źródeł.

Zdaniem skarżącego zarówno Prezydent jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie przyjęło, że kwota 500 zł miesięcznie czyli 6000 tys. zł rocznie - stanowiąca zwolnienie z opłaty czesnego, jest stypendium i stanowi dochód rodziny. Wskazywał, że żadnego stypendium jego córka nie otrzymywała. Natomiast szkoła podstawowa ze względu na niski dochód rodziny zwolniła ją z czesnego.

Skarżący wskazywał, że zarówno urzędnicy Prezydent W. jak i Kolegium popełnili rażące błędy rachunkowe przy wyliczeniu "dochodu". Nie wiadomo skąd bierze się dochód w wysokości [...] zł miesięcznie. Podnosił, że w 2014 r. był osobą bezrobotną zarejestrowaną w UP bez prawa do zasiłku. Wskazywał, że sumując kwotę [...]zł z zarobkiem z grudnia 2015r., tj. kwotą [...]zł, suma wyniesie [...] zł na rok czyli miesięcznie [...] zł a nie jak podają organy [...]zł. Podnosił, że w roku 2014 nie osiągnął żadnego dochodu oprócz wskazanej kwoty [...]zł z tyt. praw autorskich, a w roku 2015, dochód wyniósł [;...](PIT-36 za 2015). Obecnie (2016r.) osiąga dochód z zatrudnienia w wysokości [...] zł miesięcznie.

Podkreślał, że z uzasadnienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie wynika, aby organ umożliwił wypowiedzenie się stronie, zgodnie z art. 10 k.p.a., jak też aby dogłębnie zbadało stan faktyczny i prawny, czym naruszyło art. 7, 8, 11 i 15 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga rozpoznawana według powyższych kryteriów okazała się zasadna, co skutkowało uchyleniem decyzji obu organów.

Kwestią kluczową dla prawidłowego rozpoznania przedmiotowej sprawy jest ustalenie charakteru pomocy jaką otrzymała córka wnioskodawcy J. P. w trakcie nauki w prywatnej Szkole Podstawowej im. [...]. Zgodnie z pismem z dnia [...] września 2015r. wystosowanym przez ww. Szkołę, J. P. była zwolniona z czesnego w roku 2013 i 2014. Czesne zostało sfinansowane ze środków niepublicznych.

Przywołując przepisy mające w sprawie zastosowanie należy wskazać, że zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r, poz. 195) świadczenie wychowawcze przysługuje do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Zgodnie z art. 5 ust. 3 cyt. ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. W myśl art. 2 pkt 4 ustawy dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w związku z art. 3 pkt ust. 1 lit. ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2016. 1569 ze zm.) do dochodu rodziny zalicza się inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym m.in. - pomoc materialną o charakterze socjalnym określoną w art. 90c ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 ze zm.).

Zgodnie z art. 90c ust. 2 pkt 1 ustawy świadczeniem pomocy materialnej o charakterze socjalnym jest stypendium szkolne.

W ocenie Sądu zwolnienie z czesnego nie stanowi stypendium szkolnego w rozumieniu ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Zgodnie z art. 90c ust. 2 ww. ustawy świadczeniem pomocy o charakterze socjalnym są stypendia szkolne i zasiłek szkolny. Stanowią one pomoc materialną o charakterze socjalnym (art. 90c ust. 1 ustawy). Nie sposób przy tym nie odnieść się do treści art. 90b ust. 1 ustawy, który stanowi, że uczniowi przysługuje prawo do pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa lub budżecie właściwej jednostki samorządu terytorialnego.

Należy zatem przyznać rację skarżącemu, że na tle ustawy o systemie oświaty istotne znaczenie ma to czy stypendium szkolne pochodzi z finansów budżetu państwa lub samorządu terytorialnego. Forma tej pomocy, jeśli środki nie pochodzą ze wskazanych źródeł nie może być uznana jako stypendium szkolne czy zasiłek szkolny w rozumieniu ustawy o systemie oświaty. Natomiast, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w związku z art. 3 pkt ust. 1 lit. ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2016. 1569 ze zm.) do dochodu rodziny zalicza się inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym m.in. - pomoc materialną o charakterze socjalnym określoną w art. 90c ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 ze zm.). Ustawy z dnia 11 lutego 2016r. odwołuje się zatem do regulacji zawartych w ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz do konstrukcji stypendium szkolnego, którego występowanie jest na mocy tej ustawy uzależnione od źródeł finasowania (art. 90b ust.1 i 4). Oczywiście Szkoła może przyznać stypendium finansowane ze środków niepublicznych (nie wskazanych w ustawie o systemie oświaty), nie jest to jednak wówczas stypendium szkolne w rozumieniu ustawy z dnia 7 września 1991r. i pozostaje poza regulacją art. 90c ust. 2 ww. ustawy, do którego to przepisu odwołuje się art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Wykładnia przepisów przedstawiona przez organy okazała się więc całkowicie błędna, co musiało skutkować uchyleniem obu decyzji. Doszło bowiem do naruszenia prawa materialnego (wskazanych wyżej przepisów), które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1a p.p.s.a.). Przy ponowny rozpoznaniu sprawy organy będą jednocześnie związane wykładnią przedstawioną przez Sąd (art. 153 p.p.s.a.).

Skarżący wskazywał, że organy popełniły rażące błędy rachunkowe przy wyliczeniu dochodu. Zdaniem skarżącego nie wiadomo skąd bierze się dochód w wysokości [...] zł miesięcznie. Podnosił, że w 2014 r. był osobą bezrobotną zarejestrowaną w UP bez prawa do zasiłku. Podkreślał, że sumując kwotę [...] zł z zarobkiem z grudnia 2015r., tj. kwotą [...] zł, suma wyniesie [...] zł na rok czyli miesięcznie [...] zł a nie jak podają organy [...] zł. Podnosił, że w roku 2014 nie osiągnął żadnego dochodu oprócz wskazanej kwoty [...] zł z tyt. praw autorskich, a w roku 2015, dochód wyniósł [....]zł (PIT-36 za 2015). Obecnie (2016r.) osiąga dochód z zatrudnienia w wysokości [...] zł miesięcznie

Odnosząc się do wskazanych zarzutów należy podkreślić, że organy nie przedstawiły w sposób jasny i czytelny zasad wyliczania kryterium dochodowego. Te braki obu decyzji należy przy ponownym rozpoznaniu sprawy uzupełnić wskazując podstawę prawna i precyzyjny sposób wyliczania kryterium dochodowego wnioskodawcy.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.