Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 204/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-11-08 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 260 par. 1, 2, 3, art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 4 października 2018 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

E. S. reprezentowana przez radcę prawnego O. Ł. złożyła w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z [...] 2018 r. w przedmiocie podatków od towarów i usług za grudzień 2013 r. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach wynika, że wnioskodawczyni pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z córką w wieku 25 lat (córka studiuje) oraz z synem w wieku 20 lat. (syn jest uczniem technikum). Wnioskodawczyni wykazała, że uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 500 zł miesięcznie netto, syn uzyskuje rentę rodzinną w kwocie 450 zł netto miesięcznie, córka uzyskuje rentę rodzinną w kwocie 450 zł oraz wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.700 zł netto miesięcznie. Jako posiadany majątek skarżąca wykazała dom drewniany wielkości 121 m² wartości 50.000 zł oraz gospodarstwo rolne wielkości 5,33 ha (współwłasność

z dziećmi). Jako zobowiązania i stałe wydatki wskazała ratę kredytu w kwocie 270 zł miesięcznie, ubezpieczenie 304 zł rata, podatek rolny 1.064 zł rocznie, energia elektryczna – 150zł miesięcznie, gaz – 100 zł, woda 50 zł, ścieki 30 zł, śmieci 20 zł, leki 1.000zł.

Stosownie do art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) dalej: ustawa p.p.s.a. starszy referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma sądowego pod rygorem ujemnych skutków procesowych. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedłożyła część wymaganych dokumentów i zwróciła się o przedłużenie terminu do przedstawienia pozostałych dokumentów. Starszy referendarz sądowy zarządzeniem z 5 września 2018 r. przedłużył termin sądowy do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych

o 7 dni licząc od dnia doręczenia zarządzenia. Zarządzenie doręczono prawidłowo

17 września 2018 r. W wyznaczonym terminie skarżąca nie uzupełniła braków złożonego wniosku.

Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 4 października 2018 r. oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że nie można uznać,

aby skarżąca udokumentowała czy uprawdopodobniła w sposób wyczerpujący

i jednoznaczny swoją sytuację majątkową. Skarżąca wezwana do przedstawienia oświadczeń i dokumentów pozwalających na pozbawioną wątpliwości ocenę, obowiązek ten wykonała jedynie częściowo i w taki sposób, który nie ujawnia jej rzeczywistej kondycji majątkowej. Skarżąca nie uzupełniła braków wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nawet pomimo przedłużenia na jej wniosek terminu sądowego do dokonania czynności. Starszy referendarz podniósł, że takie działanie uniemożliwia orzekającemu ocenę,

czy istotnie - w świetle przedstawionych dokumentów i oświadczeń - skarżąca jest osobą, nie mogącą ponieść kosztów postępowania.

Skarżąca wywiodła sprzeciw od niniejszego postanowienia. Wniosła o zmianę

w.w. postanowienia i zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie skarżącej, na wadliwość rozstrzygnięcia wskazuje fakt, że orzekający nie dostrzega skali problemu finansowego ciążącego na skarżącej. Skarżąca wskazała, że ma zablokowane konta bankowe

oraz otrzymuje minimalne środki na życie, a głównie jest na utrzymaniu dzieci otrzymujących rentę rodzinną i próbujących podejmować pracę i ucząc się równocześnie. Ponadto skarżąca regularnie się leczy ze względu na poważne problemy zdrowotne. Skarżąca podkreśliła, ze niezwolnienie jej od kosztów sądowych stanowi nadmierny formalizm, a brak zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych uniemożliwi jej obronę swoich praw. Działanie Sądu narusza konstytucyjną zasadę prawa do sądu i umożliwienia ludziom ubogim prawa do dochodzenia swoich praw w postępowaniu sądowym.

Do sprzeciwu dołączyła: kopię zaświadczenia o nieprowadzeniu działalności gospodarczej z 1.10.2018 r., kopię historii rachunków bankowych za okres 3.12.2017 r. -3.10.2018r. oraz za okres 1.07.2018 r. - 3.10.2018 r. oraz kopię informacji o numerze

i właścicielu rachunku bankowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw

od postanowień i zarządzeń referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie,

w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia

lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

W ocenie Sądu, prawidłowe jest postanowienie referendarza sądowego. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa

do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone

w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie

od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast

w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości

lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym służy osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym służy natomiast osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny

(art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności winny pozwolić sądowi dokonać analizy sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek

o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca winien należycie udowodnić

oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W niniejszej sprawie skarżąca nie wywiązała się z obowiązku udokumentowania okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem wezwanie, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., skarżąca wykonała w ograniczonym zakresie. Skarżąca pomimo wezwania, a następnie przedłużenia na jej wniosek terminu sądowego do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych nie przedłożyła zaświadczeń właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o zarejestrowanych na nazwisko skarżącej, jej córki i syna – jako właściciela lub współwłaściciela samochodach i pojazdach, nie przedłożyła własnego zeznania podatkowego za 2017 r. ani informacji z właściwego urzędu skarbowego o nieskładaniu zeznania podatkowego

za 2017 r., nie przedłożyła wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącą

oraz jej syna rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy, nie udokumentowała czy jej syn i córka uzyskują dopłaty do wykazanej we wniosku nieruchomości rolnej, nie udokumentowała ponoszenia wydatków na leki w wykazanej we wniosku wysokości; nie przedłożyła dokumentów wskazujących wysokość kosztów związanych z opłaceniem usług pełnomocnika

w sprawie, a w przypadku świadczenia tych usług nieodpłatnie nie przedłożyła pisemnego oświadczenia pełnomocnika na okoliczność, że w sprawie niniejszej reprezentuje skarżącą nieodpłatnie wraz z informacją, że okoliczność ta jest znana organom właściwego samorządu zawodowego.

Przekazane w odpowiedzi na wezwanie referendarza cząstkowe informacje niewątpliwie nie stanowiły realizacji wskazywanego wezwania. Nie może być bowiem tak,

że to strona wnioskująca o przyznanie jej prawa pomocy, a zatem oczekująca, iż to Skarb Państwa pokryje za nią koszty sądowe, decyduje jakie informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i rodzinnej przekaże na żądanie rozstrzygającego jej wniosek.

Brak precyzyjnych i pełnych informacji o stanie majątkowym strony skarżącej może zatem

w takiej sytuacji stanowić o odmowie przyznania jej prawa pomocy, na co wskazywał wielokrotnie NSA w swoim orzecznictwie. Niedopełnienie w całości lub choćby w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. m.in. postanowienie NSA z 28 lipca 2009 r.,

I OZ 744/09). W niniejszej sprawie wystąpiła taka właśnie sytuacja.

Z uwagi więc na nieprzedstawienie żądanych przez orzekającego dokumentów obrazujących sytuację finansową skarżącej i jej rodziny, nie istniała możliwość ustalenia jej rzeczywistej sytuacji materialnej, a zatem dokonania oceny przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Zdaniem Sądu uwzględniając powołane wyżej okoliczności negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego, bowiem możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest

w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego, o czym orzekł w sentencji postanowienia.