Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2109/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 103 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Nadleśnictwo G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lipca 1997 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 roku nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 1966 roku, Nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w A. uznało nieruchomość rolną o powierzchni 20.7232 ha z zabudowaniami (dom mieszkalny i obora częściowo zawalona) położoną we wsi O., gromada W., powiat [...], stanowiącą własność spadkobierców J. S. za opuszczoną i przejęło tę nieruchomość na własność Państwa.

W uzasadnieniu decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej stwierdziło, że wymieniona wyżej nieruchomość została opuszczona przez właścicieli, którzy nie opiekują się tą nieruchomością przez co budynki znajdujące się na niej są w kompletnej ruinie. Grunty są częściowo użytkowane na dziko i nikt nie płaci podatków ani świadczeń. W tym stanie rzeczy, zdaniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nieruchomość jako opuszczoną należy przejąć na własność Państwa.

Decyzją z dnia [...] października 1993 roku, Nr [...] Wojewoda [...] po rozpoznaniu wniosku I. C., D. C. i P. C. stwierdził nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w A. z dnia [...] września 1966 roku, Nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że gospodarstwo rolne, którego część o powierzchni 20.7232 ha została przejęta liczyła łącznie 30.6558 ha i stanowiła współwłasność J. S. 3/16 części, J. S. 5/16 części oraz S. i T. małżonków N. 3/16 części, co wynika z zapisów zawartych w księdze wieczystej [...] według stanu w chwili jej założenia w 1956 roku. Na podstawie nieformalnego podziału objęli w posiadanie część gruntów i nieprzerwanie użytkowali je do 1984 roku małżonkowie N. Część gruntów przez nich użytkowana nie została przejęta na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w A.

Jeden ze współwłaścicieli J. C. w dniu [...] października 1962 roku wydzierżawił 24,91 ha na okres 6 lat umową dzierżawy potwierdzoną przez Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w W. R. H. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, a w szczególności z zeznań S. D. oraz G. H. wynika, że dzierżawca uprawiał grunty i poddawał właściwym zabiegom agrotechnicznym.

W tej sytuacji decyzja o przejęciu gospodarstwa została podjęta w warunkach, gdy: część gospodarstwa rolnego była użytkowana przez jednego ze współwłaścicieli; grunty były faktycznie uprawiane (część przez współwłaścicieli, cześć przez dzierżawcę); przejęciem objęto część gospodarstwa co było niedopuszczalne w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 roku (Dz. U. Nr 39, poz. 198). W ocenie Wojewody decyzją o przejęciu naruszony został ewidentnie przepis § 1 tego rozporządzenia.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosło Nadleśnictwo G. Odwołujący się podniósł zarzut, iż organ administracji oparł swoje rozstrzygnięcie prawie wyłącznie na zeznaniach świadka, a nie wziął pod uwagę dokumentów przedstawionych przez A. N. Tymczasem z dokumentów tych wynika, że istnieją poważne wątpliwości co do określenia własności tego gospodarstwa w okresie przed drugą wojną światową. Wiadomo jedynie, że gospodarstwo prowadziła W. S. z dwoma synami. W okresie powojennym częścią tego gospodarstwa bez tytułu prawnego władało kilka różnych osób. Wśród nich był J. S., który zamieszkał w tym gospodarstwie z drugą żoną. Nie była wyjaśniona kwestia własności gospodarstwa przez J. S. Żył również syn W. S. Nie jest również wyjaśnione, czy syn J. S. mógł odziedziczyć gospodarstwo rolne z uwagi na przepisy prawa spadkowego dotyczące dziedziczenia gospodarstw rolnych.

Cały materiał dowodowy powinien być wykorzystany również w celu ustalenia, czy gospodarstwo było poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym. Umowa dzierżawy nie mogła dotyczyć całości gospodarstwa w sytuacji, gdy jego część znajduje się we władaniu Nadleśnictwa G.

Odwołujący się stwierdził również, że należy brać pod uwagę ustawę z dnia 26 września 1991 roku o lasach (Dz. U. Nr 101, poz. 444 z późn. zm.) oraz ustawę z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464 z późn. zm.).

Decyzją z dnia [...] lipca 1997 roku, Nr [...] Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 roku podzielając stanowisko organu pierwszej instancji.

Minister stwierdził nadto, że brak jest podstaw do zastosowania art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw. Decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w A. nie została bowiem wydana na podstawie wymienionej w tym artykule przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 175 roku Dz. U. Nr 16, poz. 91).

Sprawowanie przez Lasy Państwowe zarządu nad częścią spornych gruntów nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. W związku ze sprawowaniem zarządu nie zaistniały bowiem nieodwracalne skutki prawne. Dokonanie na cudzej rzeczy nakładów jest działaniem faktycznym, nie stwarzającym ex lege praw rzeczowych do rzeczy. Rodzi to jedynie możliwość wystąpienia do właściciela rzeczy o zwrot nakładów.

W tej sytuacji, zdaniem Ministra, brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Nadleśnictwo G. Skarżący podniósł zarzut, że w toku postępowania należało ustalić jaki obszar miało gospodarstwo rolne J. S. Z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości wynika, że gospodarstwo miało powierzchnię 30.6558 ha i było współwłasnością kilku osób. Oznacza to, że nieruchomość ta mogła wchodzić w skład dwóch lub więcej gospodarstw rolnych. W rzeczywistości J. S. mogła być właścicielką bądź posiadaczem gospodarstwa rolnego o pow. 20.7332 ha. Tym samym zarzut, iż przejęto jedynie część gospodarstwa może nie być trafny.

Nadto należało ustalić, kto ze spadkobierców J. S. był uprawniony do dziedziczenia gospodarstwa rolnego.

Skarżący wskazał, że przedmiotem przejęcia było gospodarstwo rolne o pow. 20.7232 ha, natomiast umowa dzierżawy zawarta przez J. C. z R. H. dotyczy nieruchomości o powierzchni 24,91 ha. Należałoby więc ustalić, czy chodzi o te same nieruchomości.

Nie ma też zdaniem skarżącego żadnych podstaw do przyjęcia, że przedmiotem dzierżawy były także działki leśne, którymi zarządza Nadleśnictwo. Nadleśnictwo włada nieruchomością od początku 1970 roku w dobrej wierze i ponosi na tę nieruchomość nakłady zgodnie z planem urządzenia lasu.

Uchylenie decyzji o przejęciu nieruchomości, zdaniem skarżącego, powinno być poprzedzone bardzo wnikliwym postępowaniem wyjaśniającym.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to w dacie jego wydania. Wykonując powyższy obowiązek, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do treści art. 19 k.p.a., organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Wydanie decyzji administracyjnej z naruszeniem przepisów o właściwości jest przesłanką stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.).

Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdzono nieważność decyzji Prezydium Powiatrowej Rady Narodowej w A. z dnia [...] września 1966 r. w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa. Prawną podstawą wydania decyzji z dnia [...] września 1966 r. był art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmiennie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 15 lipca 1961 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 161) o zmianie wskazanej ustawy.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest jednolity pogląd, że organem właściwym do weryfikacji ostatecznych decyzji wydanych na podstawie art. 2 powołanej ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., w brzmieniu nadanym nowelą dnia 15 lipca 1961 r. jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (por. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2004 r., sygn. akt OW 98/04; z dnia 29 listopada 2005 r., sygn. akt I OW 226/05 i sygn. akt I OW 236/05; z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt I OW 57/06, z dnia 26 września 2007 r. sygn. akt I OW 51/07 i inne). Z uzasadnień tych postanowień wynika, że skoro od 1992 r. sprawy związane z przejęciem gospodarstw rolnych przeszły do właściwości Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych), to organem wyższego stopnia w stosunku do Agencji jest właściwy minister, czyli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela to stanowisko i stwierdza, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co stanowi podstawę stwierdzenia jej nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Ponieważ jednak w świetle art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a jak wynika z akt postępowania administracyjnego, decyzję Wojewody doręczono stronom postępowania w listopadzie 1993 r., niedopuszczalne było stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa., w zw. z art. art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r., a także utrzymującą ją w mocy decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lipca 1997 r. wydane zostały jednakże z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji służy usunięciu z obrotu prawnego ostatecznych i niestatecznych decyzji oraz postanowień dotkniętych najpoważniejszymi wadami, dotyczącymi przede wszystkim naruszenia prawa materialnego. Decyzja dotknięta taką wadą nie może być konwalidowana ("naprawiona", "uzdrowiona"), a wymogi pewności obrotu prawnego nakazują stwierdzenie jej wadliwości z mocą wsteczną, od chwili wydania (ex tunc). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych ustawodawca umieścił w art. 156 § 1 pkt 1 – 6 k.p.a. oraz w licznych przepisach szczególnych, do których odsyła art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.

Istotą postępowania prowadzonego przez organ nadzoru jest badanie decyzji administracyjnej i wywoływanych przez nią skutków prawnych mające na celu ustalenie istnienia lub nieistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w przepisach odrębnych. Ewentualne ustalenie, że decyzja obarczona jest jedną z wad, o których mowa, obliguje organ nadzoru do stwierdzenia jej nieważności, o ile nie zachodzą okoliczności określone w przepisie art. 156 § 2 k.p.a. lub w odrębnych przepisach, które stanowią tak zwane negatywne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

Należy podkreślić, że organ prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wiążą wszystkie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące obowiązków w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Wobec tego obowiązkiem organu prowadzącego to postępowanie jest dostosować jego ramy do treści art. 77 k.p.a., umożliwić stronom czynny udział w postępowaniu dowodowym zgodnie z art. 10, art. 78 i 79 k.p.a. oraz zapewnić możliwość wypowiedzenia się co do dowodów (art. 81 k.p.a.). Obowiązkiem organu nadzoru jest również należyte uzasadnienie wydanej decyzji, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Powołana w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r. przesłanka rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) odnosi się do sytuacji, gdy wprawdzie istnieje prawna podstawa wydania decyzji, to jednak rozstrzygnięcie zawarte w tej decyzji w sposób oczywisty odbiega od obiektywnie istniejącego i możliwego do zastosowania stanu prawnego. Zatem z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy decyzja jest ewidentnie, w sposób niebudzący wątpliwości sprzeczna z wyraźnym przepisem prawa, co na podstawie jego brzmienia od razu "rzuca się w oczy" (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 1992 r. sygn. akt V SA 86/92 i 436-466/92. ONSA 1993 r. z. 1 poz. 23).

Zdaniem Sądu organy obu instancji nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy w sposób wystarczający dla ustalenia, że zakwestionowana decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w A. rażąco narusza prawo. Ustalając, że sporna nieruchomość nie spełniała warunków wymaganych przez przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198 ze zm.) uchybiły przede wszystkim obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), co następnie znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach zaskarżonej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...]. Uzasadnienia te nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności dlatego, że nie podają przyczyn, z powodu których organ nie uwzględnił, znajdujących się w aktach sprawy, dokumentów istotnych dla oceny decyzji z dnia [...] września 1966 r. w kontekście zakwalifikowania jej jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

Z zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lipca 1997 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r. wynika, że organy obu instancji ustaliły, iż sporna nieruchomość była wydzierżawiona na sześć lat przez J. C. - jednego ze spadkobierców J. S. – R. H. mocą umowy z dnia [...] października 1962 r. Na podstawie dowodów z zeznań świadków (S. D. i G. H.) organy ustaliły, że dzierżawca uprawiał grunty.

W aktach postępowania administracyjnego znajdują się jednak także oświadczenia, oznaczone jako "zeznania": H. D. z dnia 1 sierpnia 1993 r., B. B. z dnia 2 sierpnia 1993 r. i A. N. z dnia 5 sierpnia 1993 r. Do dokumentów tych nie ustosunkował się ani organ pierwszej instancji, ani organ odwoławczy. Z oświadczenia B. B. wynika tymczasem, że w okresie, w którym R. H. "interesował się" gospodarstwem, jego stan się nie poprawił. Plony były małe, a ziemia nigdy nie nawożona. R. H. rozebrał budynki gospodarcze i dom. Jak nadto wskazał B. B., po śmierci J. S. w 1962 r. ziemia była opuszczona, a plony zbierał praktycznie, kto chciał. Podobne okoliczności przytoczono w oświadczeniu H. D., który wskazał także, iż R. H. opuścił ziemię po trzech latach. Z kolei w oświadczeniu A. N. wskazano, że R. H. "zrezygnował z ziemi" i opuścił ją po przegranej sprawie sądowej. W czasie, kiedy wymieniony "interesował się" gospodarstwem, rozebrał budynki gospodarcze i dom.

Ustalenie stanu faktycznego w zakresie okoliczności uprawy sporego gospodarstwa oraz poddawania go właściwym zabiegom agrotechnicznym przez dzierżawcę (R. H.) na podstawie zeznań S. D. i G. H., bez wyjaśnienia kwestii podniesionych w wymienionych oświadczeniach i nieodniesienie się do nich w uzasadnieniach decyzji, stanowi zdaniem Sądu naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę, że instytucja stwierdzenia nieważności stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), należy stwierdzić, że dla należytego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy i wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, niezbędne jest wyjaśnienie przez organ nadzoru okoliczności powołanych w opisanych oświadczeniach z 1, 2 i 5 sierpnia 1993 r.

Dalej należy zauważyć, że w uzasadnieniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r. wskazano, że gospodarstwo, którego część o powierzchni 20.7232 ha przejęto decyzją Prezydium Rady Narodowej w A. z dnia [...] września 1966 r., liczyło łącznie 30.6558 ha, a na bazie przepisów powołanego rozporządzenia Rady Ministrów niedopuszczalne było przejęcie gospodarstwa w części. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Wojewody w tej kwestii.

Odnosząc do powyższego należy wskazać, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w A. ([...] września 1966 r.) gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. O przejęciu gospodarstwa rolnego lub działki na własność Państwa oraz o utrzymaniu ciążących na tym gospodarstwie rolnym lub działce służebności gruntowych orzekał właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej (rady narodowej miasta stanowiącego powiat miejski, dzielnicowej rady narodowej miasta wyłączonego z województwa) (art. 2 ust. 2 powołanej ustawy).

Z kolei stosownie do treści § 1 ust. 1, wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 2 ust. 3 powołanej ustawy, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, za gospodarstwo rolne opuszczone uważało się gospodarstwo, na którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. W świetle zaś § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, ostateczna decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa stanowiła podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej na wniosek właściwego do spraw rolnych organu prezydium powiatowej rady narodowej przejścia na rzecz Państwa własności nieruchomości wchodzących w skład tego gospodarstwa.

Zdaniem Sądu treść powołanych przepisów rozporządzenia wykonawczego Rady Ministrów nie pozwala zakwalifikować jako rażącego naruszenia prawa, objęcia zakwestionowaną decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w A. tylko części spornego gospodarstwa rolnego. Żaden przepis tego rozporządzenia, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości nie przesądza bowiem o tym, że - jak wskazał w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy - na własność Skarbu Państwa przejmowano gospodarstwa rolne w całości.

Ustalenie, że nieruchomość objęta decyzją Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] września 1966 r. stanowiła tylko część gospodarstwa, którego ogólna powierzchnia wynosiła 30.6558 ha nie może zatem skutkować stwierdzeniem nieważności tej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem przepisów powoływanego aktu wykonawczego. Organy obu instancji w żaden sposób nie wyjaśniły, dlaczego w ich ocenie objęcie decyzją Prezydium Rady tylko części gospodarstwa stanowi takie właśnie, kwalifikowane uchybienie organu administracji, który stwierdził przejęcie.

W tym miejscu przypomnieć należy, że rażące naruszenie prawa musi mieć ewidentny charakter. Decyzja dotknięta taką wadą w oczywisty, niebudzący wątpliwości sposób musi stać w sprzeczności z przepisem powszechnie obowiązującego prawa. Tymczasem już treść, stanowiącego podstawę wydania rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r., art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., zgodnie z którym Rada Ministrów m.in. ustali warunki, w jakich gospodarstwa rolne (działki) uważane są za opuszczone przez właściciela i tryb ujawniania w księgach wieczystych przejęcia tych nieruchomości na własność Państwa (pkt 1) świadczy o tym, że intencją ustawodawcy było jedynie "wyposażenie" Rady Ministrów w kompetencję do określenia przesłanek uznania gospodarstw za opuszczone przez właściciela oraz procedury ujawniania przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa w księgach wieczystych, a także - nieistotnych dla rozpoznania niniejszej sprawy - kwestii wskazanych w art. 2 ust. 3 pkt 2 i 3 powoływanej ustawy.

Konkludując, delegacja ustawowa zawarta w art. 2 ust. 3, a także treść poszczególnych przepisów rozporządzenia w sprawie gospodarstw rolnych nie pozwala na ustalenie, że objęcie decyzją o przejęciu gospodarstwa rolnego tylko części tego gospodarstwa w rażący (ewidentny, niebudzący wątpliwości) sposób narusza prawo. To, że ustawodawca w powołanym art. 2 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., upoważniając Radę Ministrów do ustalenia warunków, w jakich gospodarstwa rolne (działki) uważane będą za opuszczone przez właściciela, jednocześnie zawarł upoważnienie dla Rady Ministrów do ustalenia trybu ujawniania w księgach wieczystych przejęcia "tych" nieruchomości na własność Państwa, zdaniem Sądu świadczy o tym, że nie wykluczył on dopuszczalności wydawania przez właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej decyzji orzekających o przejęciu na własność Państwa nie wszystkich nieruchomości, wchodzących w skład danego gospodarstwa rolnego.

Wobec poczynionych ustaleń należy wskazać, że po zwrocie akt postępowania administracyjnego wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi winien on - działając jako organ pierwszej instancji - ponownie rozpatrzyć wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w A. z dnia [...] września 1966 r. Prowadząc postępowanie organ nadzoru winien ustalić, czy żyją H. D., który złożył oświadczenie z dnia 1 sierpnia 1993 r. oraz B. B., który złożył oświadczenie z dnia 2 sierpnia 1993 r. i ewentualnie przeprowadzić dowody z zeznań wymienionych, a następnie odnieść się do nich w uzasadnieniu nowo podjętej decyzji. W razie braku możliwości przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków Minister winien odnieść się do wskazanych w oświadczeniach H. D. i B. B., opisanych wyżej okoliczności. Powinien również ustosunkować się do kwestii podniesionych w oświadczeniu A. N.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sądu Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.