Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 830/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3  ust. 4 i 3, 3 ust. 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2017 poz 1785
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Radom, sędzia WSA Marta Semiczek, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Połaczewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 lutego 2019 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. uchyla zaskarżoną decyzję w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej jako SKO, Organ II instancji) z [...] marca 2018 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Burmistrza Miasta i Gminy P. (dalej jako Burmistrz, Organ I instancji) z [...] stycznia 2018 r. nr [...] w sprawie wymiaru pani K. P. (dalej jako Strona skarżąca, Skarżąca, Podatnik), pani E. B., panu J. P., panu M. P. i pani A. P. podatku od nieruchomości na 2018 r. w kwocie 204,00 zł, na którą to kwotę składają się:

– podatek od budynków mieszkalnych lub ich części o wysokości pomieszczeń do 2,20 m. w wysokości 76,80 zł;

– podatek od pozostałych gruntów w wysokości 127,16 zł

Wymienione osoby zostały wskazane w decyzji jako współwłaściciele przedmiotów opodatkowania w P. przy ul. [...]. Decyzja została wydana w oparciu o znajdujące się w aktach: złożoną w 2016 r. przez Stronę skarżącą Informację w sprawie podatku od nieruchomości na rok 2016, w której wskazano powierzchnię budynków lub ich części o wysokości do 2,20 m o metrażu 120 m2,, informację z rejestru gruntów wskazującą na powierzchnię działki w wysokości 0,0578 ha o klaso użytku B, prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w D. z 23 czerwca 2009 r., sygn. akt I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po P. P., wydruk treści Księgi Wieczystej obejmującej opodatkowany grunt i budynek.

Od rozstrzygnięcie Burmistrza Strona skarżąca wniosła odwołanie, w którym zakwestionowała okoliczność, iż współwłaścicielami przedmiotu opodatkowania oprócz Podatnika są również E. B., J. P., M. P. i A. P. Osoby te zdaniem Skarżącej nie zamieszkują, nie władają i nie są współwłaścicielami przedmiotu opodatkowania.

W zaskarżonej decyzji SKO wyjaśniło zasady opodatkowania podatkiem od nieruchomości w przypadku, gdy przedmiot opodatkowania pozostaje we władaniu na zasadach współwłasności - wydaje się wtedy jedną decyzję obejmującą wszystkich współwłaścicieli, bowiem obowiązek podatkowy ciąży na nich solidarnie. Organ II instancji wskazał również, iż decyzja Organu I instancji została wydana w oparciu o art. 165 § 5 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) - dalej jako o.p., wobec braku zmian stanu faktycznego, który ustalono przy opodatkowaniu okresu poprzedniego tj. rok 2017. W oparciu o wspomniany art. 165 § 5 pkt 1 o.p. jak wskazało SKO organ zwolniony był od wydania postanowienia o wszczęciu postępowania. Wskazał Organ II instancji, iż zgodnie z Księgą Wieczystą przedmiot opodatkowania objęty jest współwłasnością Strony skarżącej, a także E.B., J. P., M. P. i A. P., tym samym zasadnym było wydanie jednej decyzji zawierającej wymiar podatku od nieruchomości wobec wszystkich współwłaścicieli. Odnośnie J. P., który również ujęty jest w Księdze Wieczystej jako współwłaściciel, SKO wskazało, że sobą ta zmarła 14 grudnia 2007 r. i wobec tej osoby nie ustalono obowiązku podatkowego.

Nie godząc się ze stanowiskiem organów w skardze na rozstrzygnięcie SKO, Strona skarżąca zarzuciła decyzji Organu II instancji bezprawność i obejście przepisów prawa domagając się stwierdzenia nieważności lub uchylenia decyzji SKO jak i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza. Zdaniem Strony skarżącej decyzja została skierowana do osób nie będących stronami w sprawie tj. E. B., J. P., M. P. i A. P., bowiem nieprawidłowym było orzeczenie przez Sąd w D. o nabyciu spadku po zmarłym P. P. przez wymienione osoby. Strona skarżąca powołuje, że posiada tytuł prawny do nieruchomości w P. przy ul. [...], bowiem nieruchomość tą wybudowała i tam zamieszkuje, zaś pozostałe osoby - adresaci decyzji nie maja prawa do władania nieruchomością.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o odrzucenie skargi jako wniesionej po terminie, bowiem skargę Strona skarżąca skierowała bezpośrednio do sądu administracyjnego, mimo zawarcia w zaskarżonej decyzji pouczenia o trybie wniesienia za pośrednictwem organu, a Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przekazała skargę organowi już po upływie terminu do wniesienia skargi. Ewentualnie w przypadku przywrócenia terminu do wniesienia skargi Organ II instancji wniósł o jej oddalenie wskazując, że podtrzymuje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Strona skarżąca odniosła się do odpowiedzi na skargę pismem, w którym utrzymuje, że skarga została wniesiona w terminie, do pisma dołączono potwierdzenie nadania skargi w placówce pocztowej.

UZASADNIENIE

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 2107 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm.) – dalej jako: p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., który nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

Skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku SKO o odrzucenie skargi z uwagi na przekroczenie terminu do jej wniesienia. Istotnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. wynika 30 dniowy termin wniesienia skargi liczony od dnia doręczenia skarżonego aktu, a art. 54 § 1 p.p.s.a. wskazuje pośredni tryb wnoszenia skargi tzn. skargę kieruję się do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu wydającego skarżony akt. Z akt wynika również zgodnie z twierdzeniem Organu II instancji, iż ostatnim dniem 30 dniowego terminu do wniesienia skargi był 23 lipca 2018 r., a Skarżąca nadała skargę w dniu 19 lipca 2018 r. kierując, adresując ją bezpośrednio do tut. Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z kolei przekazał skargę do SKO po upływie terminu na wniesienie skargi. Należy również przyznać, iż w orzecznictwie i piśmiennictwie wyrażony został pogląd, że w sytuacji wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania tej skargi przez sąd na adres właściwego organu administracji publicznej. Dopiero bowiem w momencie złożenia skargi do organu następuje wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego. Wszystko to prawda, jednakże SKO nie zauważyło, przepisu art. 54 § 4 p.p.s.a zgodnie z którym 30 dniowy termin na wniesienie skargi uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi. Taka sytuacja jak w przytoczonym przepisie miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Wspomniane rozwiązanie obowiązuje od 1 czerwca 2017 r. i zdezaktualizowało pogląd, na który powołuje się SKO. Tym samym należało uznać skargę za wniesioną w terminie.

Przechodząc do analizy merytorycznej zaskarżonego orzeczenia to Sąd zauważa, iż w aktach sprawy znajdują się następujące dowody:

– kopia prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w D. z 23 czerwca 2009 r. o sygn. akt I NS [...] stwierdzającego po zmarłym P. P. – mężu Strony skarżącej nabycie spadku przez Stronę skarżącą oraz jego dzieci tj.: J. P., J. P., A. P., M. P., E. B.,

– wypis z księgi wieczystej w którym w oparciu o wspomniane postanowienie jako użytkownicy wieczyści gruntu położonego przy ul. [...] w P. oraz właściciele budynku posadowionego na tym gruncie zostali wykazani wszyscy wymienieni,

– a także akt zgonu J. P.

Stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1785 ze zm.) – dalej jako u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne którym przysługuje prawo własności i prawo użytkowania wieczystego. Z kolei art. 3 ust. 4 u.p.o.l. wskazuje że obowiązek podatkowy od całej nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Zasadnie zatem z jednej strony było założenie SKO, że organ dokonując wymiaru podatku od nieruchomości objętej współwłasnością wielu osób wydaje jedną decyzję dotyczącą całej nieruchomości na wszystkich współwłaścicieli. Solidarny obowiązek podatkowy wszystkich współwłaścicieli, będącej przedmiotem opodatkowania nieruchomości, określony w art. 3 ust. 4 u.p.o.l., zobowiązuje organ do objęcia postępowaniem podatkowym wszystkich współwłaścicieli (posiadaczy) i skierowania do nich decyzji. Tak więc organ podatkowy przed ustaleniem zobowiązania podatkowego konkretnym osobom, winien dołożyć wszelkich starań w celu ustalenia tożsamości wszystkich właścicieli nieruchomości, na których ciąży obowiązek podatkowy, a w miarę możliwości przeprowadzić postępowanie podatkowe z udziałem wszystkich współwłaścicieli. Jednakże SKO określając krąg współwłaścicieli, podatników i adresatów – z tytułu podatku od nieruchomości w P. przy ul. [...] naruszyło ww. art. 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 u.p.o.l. w związku z art. 122 o.p. nie ustalając co stało się z udziałem w przedmiocie opodatkowania po zmarłym J. P. (na ten temat brak jakiejkolwiek informacji w aktach). Tymczasem stosownie od art. 97 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) co do zasady spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Z akt sprawy nie wynika, by SKO/Burmistrz podejmowali próby ustalenia, czy po śmierci J. P. zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe oraz czy znani byli jego spadkobiercy. Tym samym w sprawie krąg podatników nie został w sposób prawidłowy ustalony, tu dodatkowo Sąd zaznacza, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu po ustaleniu kręgu podmiotowego wszystkich współwłaścicieli należy również rozważyć, czy nie zachodzi przypadek samoistnego posiadania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.p.o.l. - na co może wskazywać stanowisko Strony skarżącej.

Co do twierdzeń Strony skarżącej o braku poza nią samą praw innych osób do gruntu i budynku, to nie przedstawiła Ona żadnych dowodów potwierdzających Jej twierdzenia, a stoją one w sprzeczności wobec prawomocnego orzeczenia sądu oraz danych Księgi Wieczystej korzystającej w oparciu o art. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. 1007 ze zm.) – dalej jako u.k.w.h. z domniemania zgodności wpisu ze stanem faktycznym. Zauważyć przy tym należy, że art. 10 u.k.w.h. przewiduje roszczenie o usunięcie niezgodności między wpisem w księdze wieczystej, a stanem faktycznym z którego Strona skarżąca mogła skorzystać twierdząc ze jest jedynym użytkownikiem wieczystym/właścicielem opodatkowanego gruntu/budynku, co wyłączałoby wspomniane domniemanie. Skarżąca, jednakże nie powołuje się na takie jak i inne działania zmierzające do podważenia danych Księgi Wieczystej. Z podanych względów, jako że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowym od całej nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach zasadnym jest wydanie jednej decyzji na wszystkich użytkowników wieczystych i właścicieli nieruchomości przy ul. [...] w P. z jednym wszak zastrzeżeniem przypadku ewentualnego ujawnienia, samoistnego posiadacza, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. i ciążącego na nim obowiązku podatkowego (art. 3 ust. 3 u.p.o.l.)

Wobec braku ustaleń i rozważań SKO w przedmiocie konsekwencji śmierci ujawnionego w Księdze Wieczystej J. P. oraz ewentualnego samoistnego posiadania przez Stronę skarżącą przedmiotów opodatkowania Sąd obowiązany był w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję. W ponownie prowadzonym postepowaniu należy dokonać ustaleń w zakresie kręgu podmiotowego podatników w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 - 3 u.p.o.l. zgodnie z zasadami postępowania, w tym w szczególności zasadą prawdy obiektywnej z art. 122 o.p., a następnie wydać stosowne rozstrzygnięcie.

O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeknie odrębnym postanowieniem referendarz sądowy.