Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt II SA/Ka 1553/01
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 2003-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 632  Pomoc społeczna
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 1998 nr 102 poz. 651
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 maja 1998 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyjnych.
Teza: Ustawodawca uzależnił prawo do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego przez osobę o której mowa w art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych /t.j. Dz.U. 1998 nr 102 poz. 651 ze zm./ jedynie od warunku powstania niepełnosprawności w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego. Nie uzależnił natomiast tego prawa od daty ustalenia stopnia tej niepełnosprawności.

W wyniku zastosowania wykładni gramatycznej można wyrazić pogląd, że określenie "powstała w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego" odnosi się do czasu powstania niepełnosprawności, a nie do jej rozmiaru /stopnia/.

TEZY

Ustawodawca uzależnił prawo do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego przez osobę o której mowa w art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych /t.j. Dz.U. 1998 nr 102 poz. 651 ze zm./ jedynie od warunku powstania niepełnosprawności w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego. Nie uzależnił natomiast tego prawa od daty ustalenia stopnia tej niepełnosprawności.

W wyniku zastosowania wykładni gramatycznej można wyrazić pogląd, że określenie "powstała w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego" odnosi się do czasu powstania niepełnosprawności, a nie do jej rozmiaru /stopnia/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Andrzeja G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia 18 kwietnia 2001 r. (...) w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego - uchyla zaskarżoną decyzję; (...)


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 marca 2001 r. (...) działając na podstawie Uchwały (...) Rady Miejskiej w Cz. - Dz. z dnia 27 czerwca 1995 w sprawie upoważniania Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Cz.-Dz. do wydawania decyzji administracyjnych w zakresie pomocy społecznej oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych oraz zgodnie z art. 104 Kpa, art. 14 ust. 3 pkt 2, art. 20 ust. 1 pkt 10 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych /Dz.U. 1998 nr 102 poz. 651/ Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Cz.-Dz. postanowił odmówić Andrzejowi G. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli jest niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym, a niepełnosprawność ta powstała w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego.

W związku z powyższym podniesiono, że skoro orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności zainteresowanego datuje się od 13 lipca 2000 r., a więc po ukończeniu przez niego 21 roku życia, to brak było podstaw do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

W odwołaniu od tej decyzji Andrzej G. domagał się jej zmiany, wskazując, iż jego niepełnosprawność istnieje od jego urodzenia.

Decyzją z dnia 18 kwietnia 2001 r. (...) działając na podstawie art. 1-2 i art. 17, art. 18, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 122 poz. 593 ze zm./, art. 8 ust. 1, art. 14 ust. 1 i 3 pkt 2, art. 20 ust. 1 pkt 10 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych /t.j. Dz.U. 1998 nr 102 poz. 651 ze zm./ oraz art. 138 par. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z dnia 24 stycznia 2001 r. Andrzej G. wystąpił do organu pomocy społecznej o ustalenie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego, załączając do wniosku orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Z przedmiotowego orzeczenia wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B.-B. w dniu 7 września 2000 r. wynika, iż Andrzej G. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, które ma charakter trwały i zostało wydane na stałe, a ponadto określono, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 13 lipca 2000 r.

Podniesiono, że przepis art. 14 ust. 3 pkt 2 omawianej ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych stanowi, że osobie w wieku powyżej 16 lat przysługuje zasiłek pielęgnacyjny, jeżeli jest niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym, a niepełnosprawność ta powstała w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego.

Zaznaczono, że pojęcie "w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego" ustawodawca określa w art. 8 ust. 1 cyt. ustawy. Powyższy przepis stanowi bowiem, że zasiłek rodzinny na dziecko przysługuje do ukończenia 16 roku życia, a jeżeli dziecko ukończyło 16 lat, zasiłek rodzinny przysługuje do ukończenia 20 lat, pod warunkiem, że dziecko kształci się w szkole. W razie zaś, gdy ukończenie 20 lat przypada na ostatni lub przedostatni rok nauki w szkole, zasiłek rodzinny przysługuje odpowiednio do zakończenia bieżącego lub następnego roku szkolnego.

Wobec powyższego wskazano, iż niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym powstanie w wieku uprawniającym do zasiłku, jeżeli orzeczona zostanie:

-przed ukończeniem 16 roku życia,

-po ukończeniu 16 roku życia, a przed ukończeniem 20 lat, jeżeli dziecko w tym czasie kontynuowało naukę, oraz po ukończeniu 20 lat, jeżeli ukończenie 20 lat przypada na ostatni lub przedostatni rok nauki w szkole. Reasumując zauważono, iż skoro orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności Andrzeja G. /urodzony 7.11.1971 r./ datuje się od 13 lipca 2000 r., a więc nie w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego, wnioskowany zasiłek pielęgnacyjnym ww. nie przysługuje.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Andrzej G. nie sprecyzował swojego żądania. Ponownie podkreślił, że jego niepełnosprawność istnieje od jego urodzenia, a zasiłek pielęgnacyjny otrzymują wszyscy pozostali członkowie jego rodziny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. wniosło o jej oddalenie, przytaczając na uzasadnienie argumenty wywody zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia art. 22 ust. 1 i 2 tej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. - B. z dnia 07 września 2000 r. wynika, że skarżący Andrzej G.:

- zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności,

- że jest niepełnosprawny od urodzenia,

- niepełnosprawność ma charakter trwały,

- ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 13 lipca 2000 r.

Zgodnie z treścią art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych /t.j. Dz.U. 1998 nr 102 poz. 651 ze zm./ zasiłek pielęgnacyjny przysługuje, osobie w wieku powyżej 16 lat, jeżeli jest niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym, a niepełnosprawność ta powstała w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego.

Wprawdzie sposób sformułowania niniejszego przepisu nie jest jednoznaczny, to jednak już w wyniku zastosowania wykładni gramatycznej można wyrazić pogląd, że określenie "powstała w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego" odnosi się do czasu powstania niepełnosprawności, a nie do jej rozmiaru /stopnia/.

Zdaniem Sądu przepis ten nie daje podstaw do wnioskowania, że ze względu na jego treść wyklucza się możliwość przyznania zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej już w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego /od urodzenia - jak to jest w przypadku skarżącego/, u której dopiero w okresie po upływie "wieku uprawniającego do zasiłku rodzinnego" stwierdzono w drodze orzeczenia umiarkowany stopień niepełnosprawności.

Celem omawianego przepisu ustawy jest bowiem - zdaniem Sądu - zapewnienie danej osobie niepełnosprawnej świadczenia socjalnego, jeżeli niepełnosprawność danej osoby powstała w wieku uprawniającym do otrzymania zasiłku rodzinnego.

Z tego też punktu widzenia nieracjonalnym jawiłoby się wyłączanie z kręgu uprawnionych do zasiłku pielęgnacyjnego osób u których niepełnosprawność powstała w wieku uprawniającym do otrzymania zasiłku rodzinnego, a stopień tej niepełnosprawności został ustalony dopiero po ukończeniu tego wieku.

Powyższe zatem przemawia za przyjęciem poglądu że ustawodawca uzależnił prawo do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego przez osobę o której mowa w art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych /t.j. Dz.U. 1998 nr 102 poz. 651 ze zm./ jedynie od warunku powstania niepełnosprawności w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego. Nie uzależnił natomiast tego prawa od daty ustalenia stopnia tej niepełnosprawności.

Konkludując powyższe należy więc wskazać, iż skarżący wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez organy orzekające w sprawie jest osobą uprawnioną do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego w myśl przepisu art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 01 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych.

Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego, zaś w zakresie kosztów postępowania orzekł - na mocy art. 55 ust. 1 tej ustawy.