Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2243/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 8a
journal: Dz.U. 1994 nr 53 poz 214
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lutego 2022 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał w dniu [...] kwietnia 2021 r. decyzję nr [...], którą na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, i Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723), zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową" lub "ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym", odmówił wyłączenia stosowania wobec H. C. art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ nadmienił, iż wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r. H. C. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym. Strona wskazała, że służbę w resorcie spraw wewnętrznych rozpoczęła [...] stycznia 1976 r., jako [...]. Z dniem [...] listopada 1979 r. została przeniesiona służbowo do Wydziału [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...], gdzie pracowała jako [...] do dnia [...] grudnia 1981 r. Przez kolejne 11 lat wnioskodawczym pełniła służbę na stanowisku [...] Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...]. Wymieniona zaznaczyła, że w 1990 r. nie podlegała weryfikacji, ponieważ od kilku lat pełniła służbę w pionie kryminalnym. Od dnia [...] lutego 1992 r. strona zajmowała stanowisko [...] Samodzielnej Sekcji [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...]. Podkreśliła, że w okresie służby w Policji rzetelnie wykonywała powierzone jej obowiązki, o czym świadczą przyznawane jej wielokrotnie nagrody pieniężne, odznaczenia oraz awanse w stopniu i stanowisku służbowym. Podkreśliła, że podczas służby nie była karana dyscyplinarnie, ani nie dopuściła się naruszenia prawa. Służbę pełniła z poświęceniem oraz narażeniem życia i zdrowia, co potwierdza fakt, że komisja lekarska uznała ją za inwalidę II grupy, wskazując, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą. Zaakcentowała, że w trakcie 2-letniego okresu służby w organach bezpieczeństwa, zajmując stanowisko [...], nie prowadziła działalności skierowanej przeciwko wolnościowym dążeniom narodu polskiego.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Strona wniosła skargę na wymienioną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 9 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2702/19 uchylił ww. decyzję.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że z akt sprawy wynika, że H. C. została zwolniona ze służby w Policji w dniu [...] lutego 2006 r. i ma ustalone prawo do emerytury oraz do renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze.

Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie zainteresowanej uznał za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy, okres służby od dnia [...] listopada 1979 r. do dnia [...] grudnia 1981 r. Całkowity okres służby ww. wynosi 30 lat i 18 dni. Kopie kompletnych akt osobowych nie zawierały dokumentów wskazujących, aby strona nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby.

Ponadto z pisma Komendy Głównej Policji z dnia [...] listopada 2017 r. znak [...] wynika, że strona rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Wskazują na to informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Wymieniona wielokrotnie otrzymała zwiększony dodatek służbowy do uposażenia oraz była wyróżniana nagrodami pieniężnymi. Za wzorową służbę została uhonorowana Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant". W analizowanych materiałach nie odnaleziono informacji o wymierzonych wobec wnioskującej karach dyscyplinarnych oraz prowadzonych postępowaniach karnych lub karno-skarbowych. Jednocześnie poinformowano, że brak jest dokumentów potwierdzających udział strony w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jednak charakter zadań wykonywanych w jednostkach organizacyjnych Policji może wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na możliwość zaistnienia takich sytuacji. Organ podniósł, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Przedmiotowy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego. Analizując pierwszą z przesłanek formalnych, organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa.

Krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak oparłszy się na wykładni językowej należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

Przy rozpatrywaniu sprawy w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, po dokonaniu wykładni językowej, zasadne jest również odwołanie się do wykładni celowościowej (funkcjonalnej), zgodnie z którą przepis ma być tłumaczony tak, aby był najbardziej przydatny do osiągnięcia celu ustawy.

Organ nadmienił, że na etapie prac komisji sejmowych (posiedzenie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych nr 76, w dniu 15 grudnia 2016 r.), kiedy przedstawiona została propozycja wprowadzenia ww. przepisu, sygnalizowano, iż wprowadzenie do ustawy tak nieostrego pojęcia jakim jest "krótkotrwałość", może napotkać problemy interpretacyjne. W konsekwencji powyższego zgłoszono propozycję uwzględnienia w prowadzanym przepisie jednoznacznego progu procentowego wynoszącego 20% całego okresu służby, po przekroczeniu którego w sposób niebudzący wątpliwości można byłoby stwierdzić brak zaistnienia owej krótkotrwałości. Jednakże przedmiotowa poprawka nie zyskała akceptacji komisji sejmowej, stąd też ostatecznie uchwalono przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zawierający określenie "krótkotrwała służba". Rzeczywistą wolą projektodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru ww. przepisu, pozwalającego w wyjątkowych sytuacjach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.

Analizując drugą z przesłanek formalnych, organ wskazał, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie.

W oparciu o wykładnię językową pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy – przyjętych na siebie obowiązków. Ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Dlatego też stwierdzić należy, że postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy zarówno w zakresie takich właśnie zadań, jak i poprzez gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych.

Zawarty w tym warunku zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" ocenić, zdaniem organu należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Minister jednak wskazał, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Zagrożenie nie może być normalnym następstwem służby, czy też mieć charakter hipotetyczny, winno być rzeczywiste, dowiedzione i mieć charakter wyjątkowy.

Podsumowując, zadaniem organu jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Prawidłowość powyższego wywodu wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Organ przytoczył fragment wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, w którym NSA stwierdził, że: "(...) ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określającej treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę »szczególnie uzasadnionych przypadków«, którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w prawomocnym wyroku z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 147/19, wskazał, że: "(...) użycie w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zwrotu niedookreślonego »w szczególnie uzasadnionych przypadkach« stanowi środek uelastycznienia tekstu przez stworzenie swoistego luzu decyzyjnego, wynikającego z faktu, że wyłączenie, o którym mowa w tym przepisie, ze swej istoty ma charakter wyjątkowy. Chodzi bowiem o wyłączenie spod ogólnie przyjętej w art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej prawidłowości, osób, które poza tym, że ich służba przed dniem 31 lipca 1990 r. była krótkotrwała, odznaczają się wybitnymi, indywidualnymi, także w znaczeniu »niepowtarzalnymi«, zasługami i osiągnięciami w dziedzinie aktywności zawodowej w służbie po 12 września 1989 r. Ocena tego typu zasług ze względu na ich różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność, jak również krótkotrwałości służby została powierzona ocenie organu w ramach uznania administracyjnego. Zatem, samo wykonywanie służby w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem nie wypełnia tej przesłanki, gdyż z istoty każdej służby wynika konieczność wykonywania przez funkcjonariusza powierzonych mu zadań z najwyższą gotowością i starannością. Sam fakt otrzymywania przez funkcjonariusza awansów, wyróżnień, nagród motywacyjnych, odznaczeń nie świadczy jeszcze o zaistnieniu szczególnie uzasadnionego przypadku, o jakim mowa w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu."

Przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu nie należy pominąć rezultatów przeprowadzonej przez NSA wykładni systemowej ustawy zaopatrzeniowej. W przywołanym powyżej wyroku NSA wskazano bowiem, że: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem »służby na rzecz totalitarnego państwa« jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego."

Organ wskazał, że całkowity okres służby H. C. wynosi 30 lat i 18 dni, zaś okres służby na rzecz totalitarnego państwa wynosi 2 lata, 1 miesiąc i 15 dni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w prawomocnym wyroku 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2702/19, wskazał, że w przypadku H. C. mylnie: "przyjęto orzekając w sprawie, jakoby służba na rzecz totalitarnego państwa – gdy trwała nieco ponad 2 lata, przy pełnieniu obowiązków ponad 30 lat – nie należało określić jako krótkotrwałej." W świetle ww. orzeczenia, organ stwierdził, że całkowicie zbytecznym było podejmowanie przez organ powtórnej analizy w obszarze krótkotrwałości pełnienia przez wnioskodawczynię służby na rzecz totalitarnego państwa oraz rzetelnego wykonywania przez nią zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., bowiem ocena prawna wyrażona przez Sąd jest dla organu wiążąca, zaś sformułowanie poglądu sprzecznego z ową oceną, stanowiłoby naruszenie prawa, jak również byłoby działaniem nieuwzględniającym szeroko rozumianej ekonomiki procesowej. Minister stwierdził, że w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Organ podniósł, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez H. C. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. W opinii Komendanta Głównego Policji wymieniona rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Z zebranej dokumentacji wynika, iż ww. w toku pełnionej służby w Policji posiadała pozytywne opinie służbowe, awansowała w stopniu, a także podwyższano jej dodatki służbowe do uposażenia. Jakkolwiek w otrzymanej dokumentacji wskazano, iż brak jest dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia, jednak charakter wykonywanych przez stronę zadań może wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na możliwość zaistnienia takich sytuacji. Powyższe nie daje podstaw do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, bowiem jak już zostało wskazane powyżej, zwrot "szczególnie z narażeniem życia i zdrowia" jest dodatkowym czynnikiem, który wpływa na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Tym samym uznano, że spełniona została przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Analizując okoliczność występowania szczególnie uzasadnionego przypadku, organ stwierdził, iż wnioskodawczym była świadoma przyjęcia jej do służby w Służbie Bezpieczeństwa, o czym świadczy wniosek personalny z dnia [...] września 1979 r., w którym stwierdzono, że: "W przeprowadzonej rozmowie wyraziła zgodę na przeniesienie do Wydziału [...] Służby Bezpieczeństwa Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...]."

Organ podkreślił, że w czasie służby na rzecz totalitarnego państwa wnioskodawczym została awansowana na stopień służbowy sierżanta, co wskazywało na to, że była zaangażowana w realizację powierzonych zadań (wniosek personalny z dnia [...] sierpnia 1981 r.). W wymienionym wniosku wskazane zostało, że: "[...] H. C. jest funkcjonariuszką zdyscyplinowaną, należycie wykonującą obowiązki służbowe. Jej materialistyczny światopogląd i strona etyczno-moralna nie budzą zastrzeżeń." Wnikliwa analiza materiału dowodowego pozwala, zdaniem organu, domniemywać, iż zainteresowana utożsamiała się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawczym stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niej ww. przepisu. Na potwierdzenie powyższej tezy można przytoczyć sformułowanie umieszczone w uzasadnieniu do wniosku o nadanie stopnia Milicji Obywatelskiej z dnia [...] września 1982 r., w którym to stwierdzono, że ww.: "Jest oddanym funkcjonariuszem resortu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych."

Postawa polegająca na pełnej świadomości aktywnego uczestnictwa w strukturach państwa totalitarnego, w ocenie organu, nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadnionego przypadku.

Zawarte w uzasadnieniu strony argumenty dotyczące zaangażowania w realizowanie zadań i obowiązków podczas pełnienia służby w Policji, a także wskazanie na otrzymanie nagród, wyróżnień oraz awansów, nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie w kontekście braku zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku.

Organ mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, stwierdził, że całokształt służby ww., w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., a także przyjęta przez zainteresowaną określona postawa wobec ówczesnego sytemu państwowego i zaangażowanie na rzecz Służby Bezpieczeństwa, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, nie kwalifikują przedmiotowej sprawy jako szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawczym art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

H. C. wniosła Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...].

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia art. 8a ust. 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej oraz o uznanie w wyroku jej uprawnienia do świadczenia emerytalno-rentowego w nieobniżonej wysokości. Zażądała zobowiązania Ministra do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy emerytalnej wyłączającej stosowanie art. 15c i art. 22a ww. ustawy.

Skarżąca stwierdziła, że spełnia wszystkie przesłanki do wyłączenia stosowania represyjnych przepisów art. 15c i art. 22a ustawy. Jej służba była krótkotrwała przed dniem 31 lipca 1990 r. natomiast po dniu 12 września 1989 r. rzetelne wykonywała zadania i obowiązki, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Podkreśliła, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydając zaskarżoną decyzję, nie wskazał nowych argumentów, a jej treść merytorycznie nie różni się od decyzji z dnia [...] października 2019 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zaskarżona przez H. C. decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji została wydana w związku z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2709/19.

Należy przypomnieć, że w powołanym wyroku Sąd uznał, że Minister naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) P.p.s.a., ponieważ nie ustalił i nie ocenił wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zgodził się z organem, że nieco ponad dwuletnia służba skarżącej na rzecz tzw. totalitarnego państwa nie była krótkotrwała i stwierdził, że rozwiązania przyjęte w Noweli z 2016 r. nie mogą w pełni "niweczyć uprawnień wynikających z pełnienia na rzecz niepodległej Rzeczypospolitej służby wedle rygorów określonych przez pracodawcę (...), po uprzedniej kilkuletniej służbie w Milicji Obywatelskiej, a tylko okresowo w organach bezpieczeństwa państwa. Wolą prawodawcy było niewątpliwie wykluczenie sytuacji prowadzących do pokrzywdzenia takich osób (...).

Ponadto Sąd zwrócił uwagę na to, iż "W kontekście danego warunku nie mogą pozostawać a priori bez znaczenia faktyczne okoliczności pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa, jeżeli możliwe są one obecne do ustalenia na podstawie zachowanych dokumentów – np. podnoszona we wniosku o wyłączenie reguł ogólnych, a potem podkreślana na rozprawie okoliczność okresowego przeniesienia Wnioskodawcy do organów bezpieczeństwa państwa służbowo". Jak zatem wynika z powyższych wywodów, Sąd uznał za konieczne poczynienie ustaleń faktycznych co do okoliczności pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego, a więc rodzaju wykonywanych zadań i czynności służbowych mogących mieć mniej lub bardziej bezpośredni związek z okolicznościami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego.

W ponownym postępowaniu natomiast Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej z uwagi na fakt świadomego podjęcia służby w Służbie Bezpieczeństwa, awansowania skarżącej na stopień służbowy sierżanta w czasie służby na rzecz totalitarnego państwa, domniemanie, iż zainteresowana utożsamiała się z ustrojem totalitarnym, a także postawą wnioskodawczyni "polegającej na pewnej świadomości aktywnego uczestnictwa w strukturach państwa totalitarnego". W tym zakresie organ powołał się na następujące dokumenty:

- wniosek personalny z dnia [...] września 1979 r.,

- wniosek personalny z dnia [...] sierpnia 1981 r. oraz

- wniosek personalny z dnia [...] września 1982 r.

Sąd stwierdza, iż – wbrew oczywistym obowiązkom organu wynikającym z art. 80 k.p.a. – w aktach sprawy brak jest przywołanych przez organ dokumentów. Do akt sprawy nie dołączono też kopii akt osobowych skarżącej o sygnaturze [...], na które to akta organ powołuje się w zaskarżonej decyzji. Już chociażby ta wada prawna, uniemożliwiająca orzekającemu w sprawie Sądowi kontrolę prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Sąd zauważa jednocześnie, iż z pisma przewodniego IPN z dnia [...] lipca 2017 r. (k. 43 akt administracyjnych) wynika, że kopia akt osobowych o sygnaturze [...] zawiera jedną kartę. Karta ta jest zatytułowana "Przebieg służby (pracy)". Brak jest natomiast wydruków materiałów zarejestrowanych na płycie DVD nadesłanych organowi przy piśmie z dnia [...] października 2020 r.

W rozpatrywanej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej i wytycznych zawartych w uzasadnieniu ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 września 2020 r. W ten sposób naruszył art. 153 P.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie Minister, związany wskazaniami Sądu co do dalszego postępowania, nie tylko nie poczynił jakichkolwiek ustaleń odnośnie charakteru służby H. C. w okresie od [...] listopada 1979 r. do [...] grudnia 1981 (z akt sprawy wynika, że była [...] w Wydziale [...] WUSW w [...]), ale również nie wykazał przekonująco, że skarżąca była zaangażowana w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Twierdzenia organu, co do "świadomego, aktywnego uczestnictwa w strukturach państwa totalitarnego" skarżącej, nie znajdują uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy (z wniosku o nadanie skarżącej stopnia sierżanta Milicji Obywatelskiej z [...] sierpnia 1981 r., na które powołał się organ w uzasadnieniu decyzji, wynika jedynie, że skarżąca zdyscyplinowanie wykonywała obowiązki służbowe i ma "materialistyczny światopogląd"). Jeżeli zatem twierdzenia organu nie są prawdziwe, nie mogą być przesłanką odmowy wyłączenia stosowania wobec skarżącej przepisów ustawy zaopatrzeniowej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w kontrolowanej decyzji poza zakresem swoich rozważań pozostawił ponadto służbę skarżącego, którą pełniła po przemianach ustrojowych, a także fakt zaliczenia skarżącej do II grupy inwalidów i uznanie, że inwalidztwo pozostało w związku ze służbą (k. 3 akt administracyjnych sprawy).

Z tych wszystkich względów skarga jest uzasadniona. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wykonał bowiem należycie wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w uzasadnieniu ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 września 2020 r. i w ten sposób naruszył art. 153 P.p.s.a.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie sposób przyjąć, że wolą ustawodawcy było wyłączenie stosowania przepisu art. 8a ustawy wobec funkcjonariuszy, którzy krótko, epizodycznie na początku swojej kariery zawodowej, pełnili służbę w instytucjach i formacjach wymienionych w art. 13b tej ustawy, a następnie, po przemianach ustrojowych, długotrwale i rzetelnie wykonywali obowiązki służbowe i którzy za osiągnięcia w służbie byli wyróżniani, nagradzani oraz odznaczani medalami. Byłoby to niezgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP.

Organ ponownie rozpatrując sprawę, powinien wykonać wytyczne zawarte w poprzednim wyroku wydanym w tej sprawie (z 9 września 2020 r.) i dokonać oceny prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy z punktu widzenia przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, o której mowa w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, kierując się wykładnią tego przepisu przyjętą przez Sąd w tym wyroku.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.