Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 509/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-10-14 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 w zw. z art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwarcińska po rozpoznaniu w dniu 14 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. L. – O. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 kwietnia 2009 r. w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 30 lipca 2009 r. złożonym na formularzu PPF I. L. – O. zwróciła się do tutejszego Sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni oświadczyła, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z urodzoną [...] r. córką- M. A. O., która pobiera naukę na Uniwersytecie [...].

Uzasadniając zasadność swojego wniosku I. L. – O. wyjaśniła że jedynym źródłem utrzymania jest dla niej i dla córki otrzymywana w wysokości 1224,10 zł emerytura, która nie wystarczy na pokrycie opłaty sądowej i skorzystanie z usług adwokata.

Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych, bądź wartościowych przedmiotów, zaś jej córka nie osiąga żadnych dochodów.

W ocenie referendarza zawarte we wniosku oświadczenie nie było wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, dlatego zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2009 r. została ona zobowiązana do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów i oświadczeń: (1) odpisu zeznania podatkowego złożonego za rok 2008, bądź też stosownego zaświadczenia o dochodach uzyskanych za ten rok z właściwego urzędu skarbowego, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą i jej córkę rachunków i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z ww. osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (3) oświadczenia złożonego przez córkę w przedmiocie nieosiągania jakichkolwiek dochodów, w tym z tytułu stypendiów, alimentów, umowy zlecenia (o dzieło); jeżeli zaś osiąga ona dochody – podania ich źródła oraz miesięcznej wysokości brutto i netto wraz z dowodami okoliczności te potwierdzającymi, (4) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem (opłaty za mieszkanie, gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, inne), (5) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącą, jej córkę pojazdów mechanicznych wraz z podaniem ich rodzaju, marki, roku produkcji oraz wartości.

W odpowiedzi, pismem z dnia 17 sierpnia 2009 r., wnioskodawczyni wyjaśniła, że posiada jedynie konto w banku [...] oraz wniosła o wydłużenie terminu na złożenie jego wyciągu do 21 sierpnia 2009 r. Ponadto do pisma złożono kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2008 (PIT-37) I. L. – O., jej oświadczenie w przedmiocie ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem i posiadanym przez nią samochodzie osobowym, oświadczenie córki o nie posiadaniu kont, lokat, a także samochodu i nie osiąganiu przez nią dochodów.

Następnie pismem z dnia 31 sierpnia 2009 r. uzupełniono materiał dowodowy o wspominany wyżej wyciąg z konta nr [...] za ostatnie 3 miesiące.

Postanowieniem z dnia 8 września 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, które wobec wniesienia sprzeciwu utraciło moc.

W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu skarżąca zarzuciła jednostronną ocenę zebranego w toku materiału, która jej zdaniem graniczy z uprzedzeniem. Referendarz niesłusznie uznał bowiem zwrócone przez Urząd Skarbowy środki pieniężne oraz dokonywane na własne konto wpłaty za dochód, zaś z braku udokumentowania ponoszonych kosztów wywiódł, że mogą być one ponoszone przez inną osobę.

Wnioskująca wyjaśniła, iż uzyskiwane przez nią z Urzędu Skarbowego kwoty stanowią zwrot niesłusznie wyegzekwowanych od niej zobowiązań spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, zaś zakwalifikowanie ich jako dochód uznała za krzywdzące.

Odnośnie wpłat dokonywanych przez siebie w okresie ostatnich trzech miesięcy na swoje konto w [...] I. L. – O. oznajmiła, że w okresie od maja do lipca przebywała u niej starsza córka wraz z dzieckiem. W związku z jej stałym przebywaniem w Norwegii nie posiada ona konta w polskim banku. Dlatego właśnie w tym okresie korzystała z konta matki, na którym przetrzymywała swoje środki.

Wnioskująca przyznała, że koszty, które ponosi są rzeczywiście fakturowane na inne nazwisko i dlatego nie mogła ich przedstawić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej p.p.s.a), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Rozpatrując ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa.

Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie

i rodziny.

Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia.

Przytoczone powyżej przepisy stanowią jednak odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Tutejszy Sąd podziela stanowisko zajęte przez Naczelny Sad Administracyjny

w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (GZ 64/04), zgodnie z którym udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków,

w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Podkreślić należy, że to rzeczą wnoszącego o przyznanie prawa pomocy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Dlatego to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

W niniejszej sprawie Sąd ustalił, że wnosząca wniosek wraz ze studiującą córką utrzymuje się z emerytury w wysokości 1 224,10 zł, posiada samochód osobowy marki Ford Fiesta o wartości około 7 000 zł. W okresie, za który przedstawiła wyciąg ze swojego konta oprócz wspomnianej emerytury wpłynęła na nie łączna kwota 8 460,56 zł.

Kwota ta, niewątpliwie wysoka, daje skarżącej możliwość uiszczenia wpisu w pełnej wysokości, jak również zadbanie o własny interes w postaci ustanowienia w niniejszej sprawie profesjonalnego pełnomocnika.

W sprzeciwie wniesionym na postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy z dnia 8 września 2009 r. wyjaśniła, iż kwoty środków wpłacanych przez nią na swoje konto w łącznej wysokości 6 785 zł nie stanowiły jej środków, a córki, która ją odwiedziła. Na powyższe nie przedstawiono jednak żadnych dowodów. Nawet gdyby uznać jej twierdzenia za prawdziwe to w dalszym ciągu do jej dyspozycji pozostawały środki otrzymane z Urzędu Skarbowego w łącznej kwocie 1 675,56. Sąd pragnie zauważyć, że bez znaczenia jest tytuł jakim skarżącej środki te zwrócono. Istotne jest natomiast to, że skarżąca miała środki pieniężne, zaś wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powinna była je zabezpieczyć na pokrycie wydatków związanych ze swoim udziałem w postępowaniu pamiętając o cytowanej wcześniej zasadzie ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego przez strony (art. 199 p.p.s.a.). Skoro więc strona posiadała dodatkowe środki oprócz uzyskiwanych z emerytury powinna je była przeznaczyć w pierwszej kolejności na uregulowanie swoich zobowiązań względem Skarbu Państwa w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, nie zaś jak to wynika z wyciągu na cele o charakterze konsumpcyjnym.

Osobnego wyjaśnienia wynika kwestia oświadczenia skarżącej złożonego w przedmiocie ponoszenia miesięcznych wydatków w wysokości 500 zł. Wobec lakonicznego stwierdzenia, nie popartego żadnymi dokumentami, Sąd nie może przyjąć ich za udowodnione. Tym bardziej sama skarżąca w złożonym sprzeciwie podała, iż wszelkie rachunki wystawiane są na nazwisko innej osoby, co budzi wątpliwość Sądu odnośnie ich rzeczywistego ponoszenia przez wnioskującą o przyznanie prawa pomocy.

W takiej sytuacji ustalenie wysokości ponoszonych przez nią wydatków niezbędnych do utrzymania siebie i córki nie jest możliwe. Zgodnie zaś z tezą wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 4 października 2006 r. (III SA/Wa 604/06) brak danych dotyczących bieżących wydatków, uniemożliwia ustalenie, czy poniesienie przez stronę kosztów postępowania uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy, nawet jeśli znany jest poziom osiągniętych przez stronę dochodów. Tutejszy Sąd w pełni popiera to stanowisko.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.