Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA 3516/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Jagiełło, Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.), Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o zwrot nadpłaty w opłacie targowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. kwotę 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...]. Przedmiotową decyzją Prezydent W. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu S. K. nadpłaty w opłacie targowej stwierdzonej ostateczną decyzją z dnia [...]stycznia 2000 r.

Z treści decyzji organu I instancji wynika, iż w dniu [...] stycznia 2000 r. S. K., w wykonaniu ugody zawartej z Gminą C., złożył wniosek o dokonanie kompensaty nadpłaty opłaty targowej za okres do 31 grudnia 1999 r. z uznanym przez niego roszczeniem Gminy C. o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z terenu na targowisku "P." w W. Wniosek złożony przez S. K. o dokonanie kompensaty został przyjęty przez Zarząd Dzielnicy S. i w dniu [...] stycznia 2000 r. na podstawie podpisanej kompensaty dokonano potrącenia nadpłaty opłaty targowej z roszczeniem Gminy C. z tytułu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z terenu targowiska. Dokonana kompensata spowodowała umorzenie wzajemnych należności.

Od decyzji Prezydenta W. umarzającej postępowanie w sprawie zwrotu nadpłaty, pełnomocnik strony złożył odwołanie, w którym podniósł, iż strona cofnęła swoje oświadczenie o kompensacie, w związku z tym kompensata nie miała miejsca. Z uwagi na powyższe pełnomocnik strony wniósł o wydanie decyzji merytorycznej rozstrzygającej sprawę co do istoty.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta W. Organ II instancji wskazał, iż przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa, nie zabraniały dokonania, na wniosek strony, kompensaty nadpłaty w opłacie targowej z należnościami cywilnoprawnymi Gminy C. Samo potrącenie wzajemnych należności było, w cenie organu II instancji, czynnością techniczną dokonaną w związku z zawartym w dniu [...] października 1999 r. porozumieniem oraz wnioskiem strony z dnia [...] stycznia 2000 r.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ I instancji akceptując wniosek podatnika o dokonanie kompensaty dokonał jedynie czynności materialno-technicznej, dlatego też niecelowe było jej dodatkowe potwierdzanie w drodze decyzji, czy też postanowienia. Ponadto, co do twierdzeń pełnomocnika strony, iż kompensata należności nie miała miejsca a podatnik nie otrzymał nadpłaty, organ odwoławczy wskazał, iż nie jest w stanie na podstawie przekazanych akt sprawy ustalić, czy między organem a podatnikiem nastąpiło rzeczywiste rozliczenie przedmiotowej nadpłaty. Organ II instancji wskazał również, iż niezgodne z prawem byłoby wydawanie kolejnej decyzji ustalającej nadpłatę w opłacie targowej, ponieważ ustaleń takich już dokonano. Organ odwoławczy podniósł również, że jeśli strona jest przekonana, iż kompensata nie miała miejsca, wówczas może podjąć stosowne działania zmierzające do wyegzekwowania należności określonej decyzją Prezydenta W. z [...] stycznia 2000 r.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. pełnomocnik strony wniósł skargę skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzuca naruszenie:

- art. 75 §l, art. 76 §l pkt. l lit. e i § 2 oraz art. art. 77 §l i §2 pkt. 2 lit a i b Ordynacji podatkowej, przez niedokonanie zwrotu nadpłaty podatnikowi mimo braku przesłanek negatywnych oraz mimo jednoczesnego zaistnienia przestanek pozytywnych determinujących obowiązek dokonania zwrotu nadpłaty,

- art. 210 §l pkt 4 i §4 Ordynacji podatkowej - poprzez niepodanie i niewyjaśnienie podstawy prawnej potrącenia, wskazanego jako przyczyna umorzenia postępowania,

- art. 207 §l Ordynacji podatkowej - poprzez nierozpatrzenie istoty sprawy,

- art. 273 §l pkt 2 lit. a oraz §2 Ordynacji podatkowej, przez stwierdzenie, że do zaliczenia nadpłaty nie było celowe wydawanie postanowienia,

- art. 7 Konstytucji RP oraz art. 120 Ordynacji, poprzez przyjęcie, iż organy podatkowe mogą działać wedle zasady "co nie jest zabronione, jest dozwolone",

- art. 2 §4 Ordynacji podatkowej – poprzez przyjęcie, iż w sprawie o zwrot nadpłaty stwierdzonej ostateczną decyzją można stosować przepisy prawa cywilnego skoro w Ordynacji takiej możliwości nie ma,

- art. 187 §l Ordynacji podatkowej, poprzez nierozpatrzenie całokształtu materiału, dowodowego i stanu faktycznego sprawy.

Pełnomocnik skarżącego wnosi o uchylenie w całości decyzji organu II instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozstrzygnięcia w celu zobowiązania organu podatkowego do zwrotu należnej podatnikowi nadpłaty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. powtórzyło argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Z mocy art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie narusza prawo w stopniu powodującym jego uchylenie.

W świetle zasady ogólnej postępowania podatkowego, wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art. 122 ordynacji podatkowej (art. 7 K.p.a.) jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1982 roku, sygn. akt I SA 258/82, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 1982, nr 1, poz. 54; por. również J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne, Warszawa 1993, str. 126). Wykładnia ta, dotycząca art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, bez wątpienia zachowuje swoją aktualność także w świetle regulacji zawartej w art. 122 Ordynacji podatkowej.

Jest poza sporem, że wymieniony przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Dążąc do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, organy podatkowe powinny w pierwszej kolejności ustalić, jakie fakty są istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, mogących mieć w sprawie zastosowanie. W dalszej kolejności rzeczą organów jest rozważenie, jakie dowody będą pomocne w ustaleniu wspomnianych faktów. Kolejny etap to przeprowadzenie tych dowodów z urzędu oraz innych dowodów, o ile zostały zawnioskowane przez stronę (por. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Komentarz do Ordynacji podatkowej, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 415).

Odnosząc dotychczasowe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organ podatkowy drugiej instancji nie uczynił zadość obowiązkom ciążącym na nim z mocy powołanego wyżej przepisu. W szczególności nie wyjaśnił on w sposób niebudzący wątpliwości kluczowej kwestii sprowadzającej się do odpowiedzi na pytanie, czy w sprawie rzeczywiście doszło do kompensaty. Świadczy o tym dobitnie uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w którym to Kolegium stwierdza, że nie jest w stanie na podstawie przekazanych akt sprawy ustalić, czy między organem, a podatnikiem nastąpiło rzeczywiste rozliczenie ustalonej nadpłaty w opłacie targowej stwierdzonej ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2000r. o nr [...], co oznacza, iż organ drugiej instancji podejmując zaskarżoną decyzję nie wiedział, czy w niniejszej sprawie doszło do potrącenia.

Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej, stan faktyczny powinien być wyjaśniony dokładnie, a organ rozstrzygający sprawę musi mieć pewność, co do ustalonych faktów w takim stopniu, który pozwoli na prawidłową ich ocenę w myśl art. 191 Ordynacji podatkowej. Jeżeli zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie pełnego obrazu sprawy, wtedy obowiązkiem organu jest poszerzenie zakresu zebranych dowodów, doprowadzając ustalone fakty do stanu niebudzącego wątpliwości. W przypadku wystąpienia wątpliwości, co do faktu kompensaty nadpłaty w opłacie targowej, przysługującej skarżącemu z wzajemną wierzytelnością Gminy C. z tytułu bezumownego korzystania przez niego z terenu targowiska, obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę było wyjaśnienie rzeczywistego charakteru tego stosunku prawnego, a przede wszystkim, – co jest najważniejsze – jego skutków prawnych, bowiem one mają decydujące znaczenie w zakresie tego, czy faktycznie nie było przedmiotu sprawy, co implikowało umorzenie postępowania podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2003r., I SA/Wr 2427/00). Bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ustalenia, czy rzeczywiście doszło do kompensaty nie można było umorzyć postępowania jako bezprzedmiotowego. W takiej sytuacji nie wiadomo, czy postępowanie było istotnie bezprzedmiotowe.

Nadmienić w tym miejscu należy, że podatnik nie złożył wniosku o stwierdzenie nadpłaty, a o zwrot nadpłaty stwierdzonej decyzją. W takim przypadku nieuprawniony jest argument, że stwierdzenie nadpłaty już raz nastąpiło w formie decyzji z sugestią, iż byłaby to druga decyzja w tej samej sprawie.

Reasumując stwierdzić należy, że w sprawie istotne jest to, czy doszło do kompensaty, dlatego też niezbędne jest przeprowadzenie ponownego postępowania podatkowego w tym właśnie zakresie.

Dlatego też zaistniały podstawy do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Stosownie do treści art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, przy czym rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.