Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 989/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 44b, art. 52a
journal: Dz.U. 2018 poz 1030
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 989/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 marca 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Janusz Bociąga, Sędziowie: WSA Bożenna Blitek, WSA Barbara Pasternak (spr.), , Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r., ze skargi D. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. K. - Kancelaria Adwokacka K ul. T tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2 lipca 2018 r. ([...]) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 44 b, art.44 c i art. 52 a oraz art. 4 pkt 11 a, pkt 27, pkt 34 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U.2018.1030) Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2018 r. nr [...], wymierzającą D. S. karę pieniężną w wysokości 20 000,-zł w związku ze stwierdzonym wprowadzaniem do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej produktów (wyrobów), posiadających w swoim składzie substancje wskazane w rozstrzygnięciu, spełniające definicję środka zastępczego i nowej substancji psychoaktywnej w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. 2017. 783 ze zm.) a także rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2017.1582.), wydaną na podstawie art. art. 12 ust. 1, 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. 2017.1261 ze zm.), oraz art. art. 4 pkt. 11a, pkt. 27 i pkt. 34, art. 44b, 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz podał, co następuje:

W dniu 9 września 2015 r. w lokalu A w K, przy ul. K została przeprowadzona kontrola w zakresie przestrzegania przez przedsiębiorcę przepisów regulujących zakaz wprowadzania do obrotu na terytorium RP środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych, w którym obecny był w charakterze sprzedawcy D. S. Podczas kontroli stwierdzono, że w obrocie znajdują się produkty w opakowaniach jednostkowych o nazwach i w ilościach wymienionych w uzasadnieniu. Z uwagi na fakt, że oferowane w sprzedaży produkty posiadały znamiona środków zastępczych, za czym przemawiała ich forma handlowa, brak prawidłowego oznakowania (składu, przeznaczenia i pochodzenia produktu), w trakcie kontroli zabezpieczono te produkty zgodnie z protokołem poboru prób nr [...] z dnia 9 września 2015 r. oraz postanowieniem o zabezpieczeniu produktu z dnia 9 września 2015 r. organ wydał decyzję z dnia [...] 2015 r. nr [...], mocą której wycofał z obrotu produkty z punktu sprzedaży A w K, na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa, nie dłuższy niż 18 miesięcy od dnia zabezpieczenia. Po rozpoznaniu odwołania D. S. Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy ww. decyzję, decyzja z dnia [...] 2015 r. znak [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 października 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 216/16 oddalił skargę D. S. na ww. decyzję (wyrok ten jest prawomocny).

Powiatowy Inspektor Sanitarny przekazał zebrany w sprawie materiał dowodowy do badań laboratoryjnych Pracowni Toksykologii Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu.

W dniu 11 grudnia 2017 r. organ otrzymał sprawozdanie Sądowo-Lekarskie z przeprowadzonych badań toksykologicznych z dnia 5 grudnia 2017 r., znak: [...]. W przesłanej opinii wskazano, iż w wyniku analizy toksykologicznej stwierdzono, iż produkt o nazwie:

1. SIL (biała substancja) zawiera w swoim składzie PV8, substancję spełniającą definicję nowej substancji psychoaktywnej w rozumieniu u.o.p.n. oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych;

2. GSTD zawiera w swoim składzie alfa-PVT, substancję spełniającą definicję środka zastępczego w rozumieniu u.o.p.n.;

3. ASTP zawiera w swoim składzie MDMB-CHMICA, substancję spełniającą definicję nowej substancji psychoaktywnej w rozumieniu u.o.p.n. oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych;

MES - uzyskano ujemny wynik analizy;

MSTF zawiera w swoim składzie NM2201, substancję spełniającą definicję nowej substancji psychoaktywnej w rozumieniu u.o.p.n. oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych;

LSTL w postaci suszu roślinnego zawiera w swoim składzie AB-CHMINACA, substancję spełniającą definicję nowej substancji psychoaktywnej w rozumieniu u.o.p.n. oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych.

Badania chemiczno-toksykologiczne produktu o nazwie MES, dały wynik ujemny. W związku z tym, że produkt ten nie stwarzał zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego zasadnym było uchylenie zabezpieczenia tego produktu (Zarządzenie zwolnienia zabezpieczenia nr [...] o zabezpieczeniu produktu z dnia 20 marca 2018 r.).

Na podstawie powyższych wyników badań organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] 2018 r., znak: [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia na D. S. kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych 00/100) za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W odwołaniu od powyższej decyzji D. S. podniósł, że decyzje i postanowienia nie powinny być kierowane do niego tylko do właściwego podmiotu, który prowadził działalność w lokalu, tj. C Sp. z o.o.

Zarzut, że decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie jest nieuzasadniony. Jak wynika z protokołu kontroli i akt postępowania, jedynym podmiotem wprowadzającym do obrotu środki zastępcze był skarżący. W toku postępowania ustalono, że żaden inny podmiot tego nie czynił. W szczególności ani właściciel lokalu, w którym odbywała się sprzedaż, ani najemca nie prowadzili tej sprzedaży. Jedyną więc osobą wprowadzającą do obrotu był skarżący. Tym samym wobec treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2015 r. II OSK 975/14, nie ulega wątpliwości, iż stroną niniejszego postępowania winien być skarżący.

Odwołujący się zakwestionował też zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych, które weszło w życie po dacie kontroli tj. po 9 września 2015 r. Zarzut ten w ocenie organu II instancji nie zasługuje na uznanie. Należy bowiem wyjaśnić, że organ administracji publicznej w sytuacji braku przepisów intertemporalnych, co miało miejsce w niniejszej sprawie, powinien uwzględnić stan prawny istniejący w dniu wydawania decyzji. W przeciwnym razie doszłoby do nieakceptowanej z punktu widzenia obowiązywania zasady praworządności sytuacji, w której organ orzekałby na podstawie nieobowiązujących przepisów już prawa. Wynika to z przepisu art. 6 ustawy k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (tak też stwierdził NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1443/14). Na marginesie należy wskazać, iż brak wymienienia z załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych substancji nie oznacza, że substancje te na dzień przeprowadzenia kontroli były substancjami dozwolonymi. Ze względu na profil działania zabezpieczonych substancji, niezależnie od umieszczenia ich w wykazie nowych substancji psychoaktywnych, jednocześnie wypełniają one definicję środka zastępczego zgodnie z art. 4 pkt 27 u.o.p.n. Niezależnie od tego, czy skarżący wprowadzał do obrotu środek zastępczy czy nową substancję psychoaktywną konsekwencje prawne są dokładnie takie same. Dwie postacie nowych narkotyków są objęte zakazem wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wynikającym z art. 44b u.o.p.n.

Środek zastępczy jest pojęciem szerszym w stosunku do pojęcia nowej substancji psychoaktywnej. Pierwszą ustawowo wyróżnioną postacią nowych narkotyków jest nowa substancja psychoaktywną, która zgodnie z art. 4 pkt 11 a u.o.p.n. jest substancją pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym, o działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, określona w przepisach wydanych na podstawie art. 44b ust. 2. Drugą ustawowo wyróżnioną postacią nowych narkotyków jest środek zastępczy - którym zgodnie z art. 4 pkt 27 u.o.p.n. jest produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że D. S. oświadczył do protokołu, że w dniu kontroli sprzedał kilka produktów, natomiast nie pamięta ich ilości i nazw. Dodatkowo poinformował, że w sklepie pracuje od kilku tygodniu na stanowisku sprzedawcy, co zostało zanotowane w protokole kontroli. W toku kontroli podawał, że nie wie kto go zatrudnił, nie wie kto jest właścicielem i nie wie kto mu dał klucze, a nawet nie przypomina sobie jak wszedł w ich posiadanie, w związku z tym przyjęto, że osobą odpowiedzialną za wprowadzanie do obrotu w tym dniu zatrzymanych produktów jest D. S. W związku z powyższym zasadnym było przyjęcie stanowiska, że wprowadzającym do obrotu jest D. S.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny wezwaniem z dnia 29 października 2015 r. wezwał F Sp. z o.o., która wynajmowała lokal przy ul. K w K w celu złożenia wyjaśnień przez przedstawiciela upoważnionego do reprezentacji spółki w charakterze świadka na okoliczność zatrudnienia D. S., w związku z jego obecnością w lokalu pod wskazanym adresem w dniu 9 września 2015 r. i prowadzoną tam sprzedażą. Wezwanie zostało doręczone w dniu 4 listopada 2015 r. Świadek nie złożył wyjaśnień osobiście ani nie przesłał oświadczenia w tej sprawie. W związku z brakiem potwierdzenia, iż D. S. był zatrudniony przez spółkę wynajmującą w tym czasie przedmiotowy lokal a zarazem brakiem wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej na dzień 16 października 2015 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego, iż D. S. był wprowadzającym do obrotu środki zastępcze oraz prowadził niezarejestrowaną działalność w lokalu przy ul. K w K w dniu kontroli.

Zgodnie z art. 601 § 1 i 2 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeksu Wykroczeń (Dz.U. z 2015 r. poz. 1094), kto wykonuje działalność gospodarczą bez wymaganego zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej, wpisu do rejestru działalności regulowanej lub bez wymaganej koncesji albo zezwolenia, podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny. Tej samej karze podlega, kto nie dopełnia obowiązku zgłaszania do ewidencji działalności gospodarczej zmian danych objętych wpisem.

W dniu kontroli D. S. twierdził, że nie wie kto go zatrudnił, a w odwołaniu twierdził, że działalność w tym okresie prowadziła spółka C, na co nie przedstawił żadnego dowodu. Na dzień przeprowadzonej kontroli Wojewódzki Inspektor Sanitarny podjął próbę wyjaśnienia jaka spółka prowadziła działalność w przedmiotowym punkcie oraz przez kogo mógł być zatrudniony D. S. Na dzień kontroli tj. 9 września 2015 r. podmiotem wynajmującym lokal była spółka F, a nie C. Spółka F nie potwierdziła faktu jakoby miałaby zatrudniać D. S., równocześnie WIS nie posiadał informacji na dzień kontroli jakoby to spółka C prowadziła działalność w przedmiotowym sklepie i zatrudniała D. S.

Organ podał, że wobec D. S. prowadzi kilka postępowań administracyjnych w związku z łamaniem zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych. D. S. oprócz sprzedaży w sklepie w K przy ul. K był również sprzedawcą w sklepie o nazwie "G" w Z przy ul. N, wobec którego toczą się odrębne postępowania. Podczas kontroli w obydwu punktach sprzedaży tj. w K jak i w Z za każdym razem zeznawał to samo, a mianowicie, że nie wie kto go zatrudnia w charakterze sprzedawcy, jak wszedł w posiadanie kluczy itp. Z działań operacyjnych Policji wynika, o czym inspekcje sanitarne są informowane, że pracownicy sklepów są specjalnie szkoleni jak zachowywać się i sprzedawać dopalacze, by podczas ewentualnej kontroli nie dać się zdemaskować.

Nie budzi żadnych wątpliwości fakt, że odwołujący się w dniu kontroli był obecny i sprzedawał "dopalacze" w punkcie sprzedaży przy ul. K w K, czemu nie zaprzeczył. Na żadnym etapie postępowania, jak również w toku przeprowadzonej kontroli w tymże obiekcie, odwołujący się nie podnosił, by produkty znajdujące się w sklepie które zostały zabezpieczone, a następnie przekazane do badania, nie były sprzedawane, czy też nie były przeznaczone do sprzedaży. Powyższe dowodzi, że produkty zabezpieczone podczas kontroli były sprzedawane przez odwołującego się. Powyższe dowodzi także i tego, że D. S. wprowadzał do obrotu środki zastępcze i nowe substancje psychoaktywne, jak dowiodły badania laboratoryjne. Otrzymane wyniki badań produktów zabezpieczonych podczas kontroli (sprawozdanie Sądowo-Lekarskie z przeprowadzonych badań toksykologicznych z dnia 5 grudnia 2017 r., znak: [...]) są ważnym dowodem skutkującym wydaniem łącznie czterech decyzji administracyjnych, od których D. S. złożył odwołanie.

Zgodnie z art. 4 pkt 34 u.o.p.n. wprowadzanie do obrotu oznacza udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych. Definicja ta, w zw. z art. 52 a ust. 1 u.o.p.n., obejmuje zatem każdą postać udostępniania środków zastępczych innej osobie - niezależnie od tego, czy odbiorca tych środków jest ich konsumentem, czy też wyłącznie pośrednikiem w drodze do konsumenta; niezależnie również od tego czy chodzi o pierwotne udostępnianie produktu innym osobom, czy też o następcze (wtórne) jego udostępnianie. Zatem, "kto wytwarza lub wprowadza na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20 000 zł do 1 000 000 zł".

Prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej, organ I instancji ustala i ocenia, czy doszło do udostępnienia w jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie środka zastępczego. Odnosząc się do kwestii trafności ustaleń faktycznych stwierdzić należy, iż Organ I instancji trafnie przyjął, iż strona wprowadzała do obrotu nowe substancje psychoaktywne i środki zastępcze, czemu sama nie zaprzeczyła a co zostało odnotowane w aktach sprawy.

Tym samym karze pieniężnej podlega zarówno prowadzący sklep, jak i zatrudniony w nim sprzedawca, dokonujący bezpośrednio udostępnienia środka zastępczego osobie trzeciej. Rola i status poszczególnych osób może mieć natomiast znaczenie przy ustalaniu wysokości kary. Zaznaczyć należy wyraźnie, że nie ma żadnych powodów do zastosowania jakiejś ścieśniającej wykładni w powyższym zakresie. Przeciwnie - wyklucza ją szczególna szkodliwość obrotu środkami zastępczymi, których używanie przeważnie przez młodych ludzi, rujnuje ich zdrowie i funkcjonowanie w społeczeństwie, a nawet prowadzi do tragedii, o których często informują media. Tak więc bezskuteczne jest powoływanie się przez skarżącego na to, że dokonywał sprzedaży przedmiotowych środków zastępczych jako pracownik zatrudniony przez przedsiębiorcę. Odpowiedzialności sprzedawcy nie różnicuje też miejsce dokonywania transakcji handlowych. Można przykładowo przedstawić hipotetyczną sytuację, w której diler handluje "dopalaczami" na bazarze, czy też w innym miejscu poza placówką handlową, i w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej przedstawia umowę o pracę lub umowę zlecenia podnosząc, że działał jedynie w ramach tego zatrudnienia. Raczej trudno sobie wyobrazić, by tego rodzaju linia obrony mogła zostać zaaprobowana. W stosunku do skarżącego można dopowiedzieć, że był w pełni świadomy co do sprzedaży "dopalaczy", co wynika z akt sprawy.

Powyższe okoliczności wskazują, że organ I instancji prawidłowo uznał D. S. za wprowadzającego do obrotu nowe substancje psychoaktywne wbrew zakazowi, co stanowi naruszenie art. 44b w związku z art. 4 pkt 11 a, pkt 34 w rozumieniu u.o.p.n., który zakazuje wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych. Ustalając wysokość kary pieniężnej organ I Instancji uwzględnił w szczególności ilość wprowadzonej do obrotu nowej substancji psychoaktywnej oraz wziął pod uwagę powyżej przytoczony stan faktyczny, rodzaj zabezpieczonych substancji. Dlatego wymierzona na podstawie art. 52a u.o.p.n. kara pieniężna w kwocie 20 000 zł (dwadzieścia tysięcy złotych) jest adekwatna do zakresu wprowadzania do obrotu, ilości wprowadzonych do obrotu środków zastępczych, stopnia zawinienia stopnia szkodliwości czynu. Należy nadmienić, że organ I Instancji nałożył na D. S. najniższą przewidzianą karę pieniężną. Na podstawie art. 52a u.o.p.n. zaskarżonej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Z dyspozycji przepisu art. 52a ust. ust. 2 u.o.p.n. wynika obowiązek natychmiastowego wykonania decyzji wydanej w oparciu o ten przepis. Istotą natychmiastowej wykonalności decyzji administracyjnej jest to, że staje się ona wykonalna i stanowi tytuł egzekucyjny, mimo że nie jest ostateczna. Zagrożenie dla zdrowia stwarzane przez środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne jest bowiem zjawiskiem powszechnie znanym, mającym potwierdzenie w szeroko podawanych do publicznej wiadomości przypadkach zatruć po zażyciu produktów stanowiących środki zastępcze.

W ocenie Organu II instancji postępowanie prowadzone przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego zostało przeprowadzone zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w m.in. w art. 7 k.p.a. Zasada ta bowiem wymaga, by organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Zaskarżona decyzja została wydana w sposób prawidłowy pod względem prawnym i merytorycznym, nienaruszający zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów Państwa, wynikającej z art. 8 k.p.a. Dokonana ocena stanu faktycznego sprawy znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7 i 77 k.p.a. Została ona w sposób spójny, logiczny i zgodny z wiedzą wywiedzioną w uzasadnieniu decyzji Organu I instancji. Dokonana ocena mieści się również w granicach swobodnej oceny dowodów.

Przeprowadzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego postępowanie administracyjne w związku z uzasadnionym podejrzeniem wprowadzania do obrotu produktów, które mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi było prawidłowe, a wydana w jego wyniku zaskarżona decyzja ma cechy ważności o których mowa w art. 107 k.p.a. Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do jej uchylenia.

Na powyższą decyzję D. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów:

- art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 136 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 19 kpa poprzez niepodjęcie przez Organy I oraz II instancji niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało brakiem jego prawidłowego ustalenia i błędnym ustaleniem, że w dniu 9 września 2015 r. prowadził działalność w lokalu (punkcie sprzedaży) o nazwie "A" w K przy ul. K i wprowadzał w nim do obrotu środki zastępcze, a poprzez brak właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanych w sprawie decyzji oraz brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi Organy obu instancji kierowały załatwiając przedmiotową sprawę;

- art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 6 oraz 8 k.p.a., poprzez niedziałanie przez Organy I oraz II instancji w granicach prawa i w formach wskazanych przez prawo w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej, w tym podjęcie czynności zmierzających do dokładnego ustalenia, jaki podmiot rzeczywiście prowadził działalność handlową w lokalu (punkcie sprzedaży) o nazwie "A" K przy ul. K;

- art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie mnie o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalanie praw i obowiązków, w tym o możliwości przypisania skarżącemu odpowiedzialności za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji, pomimo, że wydana została ona z naruszeniem przepisów prawa zarówno procesowego, jak i materialnego;

- art. 44c ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez dokonanie przez Organy obu instancji błędnej wykładni pojęcia "wprowadzenie do obrotu środków zastępczych", tj. przyjmującej, iż dotyczy ono udostępnienia ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim, zarówno będącym, jak i niebędącym ich konsumentami, podczas gdy prawidłowa wykładania tego pojęcia nakazuje przyjąć, że nie będzie wprowadzaniem obrotu, sprzedaż środków zastępczych klientom nabywającym je na własny użytek.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156k.p.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Kontrola sądowa przeprowadzona w niniejszej sprawie skutkowała uznaniem, że skarga jest nieuzasadniona.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. 2018. 1030), dalej u.p.n. Zgodnie z art. 44b u.p.n. zakazuje się wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: 1) środków zastępczych; 2) nowych substancji psychoaktywnych. Zgodnie natomiast z art. 52a ust. 1 u.p.n., kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 zł do 1.000.0000 zł. Przedmiotową karę pieniężną wymierza, w drodze decyzji, właściwy państwowy inspektor sanitarny. Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (art. 52a ust. 2). Ustalając wysokość kary pieniężnej właściwy inspektor sanitarny uwzględnia w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego (art. 52a ust. 3).

W przepisie art. 4 pkt. 27 u.p.n. ustawodawca zdefiniował pojęcie środka zastępczego, którym jest produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych (definicja według stanu prawnego na datę wydania zaskarżonej decyzji). Natomiast w art. 4 pkt. 34 ustawy zawarł definicję pojęcia "wprowadzania do obrotu", którym jest udostepnienie osobom trzecim odpłatnie lub nieodpłatnie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych. I tak stosownie do

Skarżący nie kwestionuje w skardze że produkty, które znajdowały się w ofercie lokalu "A", w którym jak sam wskazał pracował na stanowisku sprzedawcy i w dniu kontroli sprzedał kilka z tych produktów, spełniały definicję środka zastępczego. Stwierdzenie powyższej okoliczności nastąpiło w toku postępowań prowadzonych przez organy w sprawach mających za przedmiot wycofanie z obrotu i wstrzymanie wprowadzenia do obrotu substancji oferowanych w sklepie, w którym skarżący był sprzedawcą, a także zakazu wprowadzania do obrotu tych substancji. Przebieg tych postępowań, oraz w szczególności wyniki badań toksykologicznych uzyskane przez organy inspekcji sanitarnej w wyniku badań przeprowadzonych w Pracowni Toksykologii Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej zostały szczegółowo opisane w zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji. Należało więc uznać, że ustalenia faktyczne organu w powyższym zakresie są prawidłowe i stanowią podstawę do uznania, że produkty sprzedawane przez skarżącego spełniają definicję z art. 4 pkt. 27 u.p.n. Produkty te zostały wyszczególnione w uzasadnieniach kwestionowanych w niniejszej sprawie decyzji.

Skarżący kwestionuje natomiast ustalenie, że wprowadzał do obrotu środki zastępcze. Zdaniem skarżącego nie jest wprowadzaniem do obrotu sprzedaż środków zastępczych klientom nabywającym je na własny użytek, tj. ich konsumentom. Na uzasadnienie tego zarzutu przytoczono w skardze stanowisko Sądu Najwyższego przyjęte w sprawie III KK 36/08, oraz wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, w których uznano, że osobą trzecią w rozumieniu art. 4 pkt. 34 u.p.n. nie jest konsument, a zatem osoba nabywająca środki psychoaktywne w celu ich użycia. Zarzut powyższy jak i jego argumentacja są całkowicie chybione. Pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 u.p.n. obejmuje wszystkie wymienione w nim formy działania skierowane i odnoszące się zarówno do osób niebędących konsumentami, jak i będących konsumentami tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. Zarzut sformułowany w tym przedmiocie, zatem kwestia dopuszczalności na gruncie u.p.n. udostępniania środków zastępczych ich konsumentom bez konsekwencji w postaci kary administracyjnej przewidzianej w art. 52a u.p.n. była wielokrotnie przedmiotem rozważań i oceny w orzecznictwie sądów administracyjnych, które wypracowało pogląd całkowicie odmienny od prezentowanego w skardze. Cytowany wyrok WSA w Opolu, II SA/Op 269/13 został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt II OSK 77/14 (Lex nr 2092003), w którym NSA uznał, że : "Pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 u.p.n., oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącym ich konsumentami, jak i będącym ich konsumentami, tj. nabywającym je w celu własnego spożycia.(teza nr 1). Identycznie, w wyroku z dnia 15 lutego 2019 r., II OSK 768/17 (Lex nr 2629569) NSA uznał, że: "Pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ustawy z 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącymi ich konsumentami, jak i będącymi ich konsumentami, tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. W konsekwencji prowadząc postępowanie organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do "wprowadzania do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego. Wykładnia językowa tego przepisu nie daje podstaw do przyjęcia, że przez osoby trzecie rozumieć należy wyłącznie konsumentów wymienionych w tym przepisie substancji." Także w wyroku z dnia 2 czerwca 2015 r., II OSK 2684/13 (Lex nr 1780531) NSA uznał, że nie można się zgodzić ze stanowiskiem (Sądu pierwszej instancji), że na gruncie postanowień art. 52a ust. 1-3 u.p.n, pojęcie normatywne "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o których mowa w art. 4 pkt. 34 u.p.n. oznacza udostępnianie ich odpłatnie lub nieodpłatnie tylko osobom trzecim, które nie są konsumentami tychże środków (por. także wyroki NSA: z dnia 14 listopada 2015 r., II OSK 703/14, Lex nr 2002227; z dnia 2 czerwca 2015 r., II OSK 2684/13,Lex nr 1780531; II OSK 1287/16 z 14 marca 2018 r. , Lex nr 2495512, WSA w Gliwicach z dnia 27 lutego 2017 r., IV SA/Gl 674/16, Lex nr 2256738; WSA w Szczecinie z dnia 26 października 2016 r., II SA/Sz 821/16, Lex nr 2165572, WSA w Krakowie z dnia 21 marca 2018 r. III SA/Kr 1336/17, Lex nr 2495307). Nie mógł także uzyskać akceptacji Sądu kolejny argument przytoczony na uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 4 pkt. 34 u.p.n., poparty stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku III KK 36/08 z dnia 8 lipca 2008 r. Stanowisko wynikające z przytoczonych orzeczeń Sąd w całości akceptuje.

W związku z argumentacją skargi wskazać należy, że art. 52a u.p.n. został dodany do u.p.d. wraz z art. 44b ustawą z dnia 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. 2010.1396). Ustawa ta weszła w życie z dniem 27 listopada 2010 r. W art. 44b u.p.n. został wprowadzony zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terenie naszego kraju środków zastępczych. Zakaz ten ma charakter bezwzględny. Sankcją za jego złamanie zakazu jest kara pieniężna, którą wymierza właściwy państwowy inspektor sanitarny, w formie decyzji administracyjnej, na podstawie art. 52a u.p.n. Nie jest to jednak odpowiedzialność karna, lecz administracyjna." Do kary, o której mowa w ust.1 stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, a organowi inspekcji sanitarnej przysługują uprawnienia organu podatkowego, a wyegzekwowana kara pieniężna stanowi dochód budżetu państwa (art. 52a ust. 4 u.p.n.).

Tym samym postanowienia u.p.n. przewidują zarówno odpowiedzialność karną (rozdział 7 ustawy) jak i odpowiedzialność administracyjną (rozdział 6a u.p.n.). Celem powyższej zmiany było przeciwdziałanie rozwojowi zjawiska wprowadzania do legalnego obrotu nowych substancji posiadających działanie psychoaktywne, nazywanych potocznie "dopalaczami". Przepisy ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w art. 52a ust. 4 wskazują, że do kary, o której mowa w ust.1 stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, a organowi inspekcji sanitarnej przysługują uprawnienia organu podatkowego, a wyegzekwowana kara pieniężna stanowi dochód budżetu państwa. Z uwagi na ratio legis wprowadzenia do u.p.n. przepisów przewidujących bezwzględny zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terenie naszego kraju środków zastępczych oraz zasadnicze różnice dotyczące istoty kary administracyjnej i istoty odpowiedzialności karnej, po wprowadzeniu w 2010 r. zmiany w u.p.n. ukształtował się jednolity pogląd, zgodnie z którym w procesie ustalania treści normatywnej art. 52a u.p.n., nie powinno się odwoływać do poglądów doktryny i judykatury ukształtowanych na gruncie przepisów karnych zawartych w rozdziale 7 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a zwłaszcza tych ukształtowanych przed wejściem w życie noweli ustawy z dnia 8 października 2010 r., ponieważ ugruntowały się one na tle innego reżimu normatywnego, penalizującego wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, czyli narkotyków (por. przywołany wyżej wyrok WSA w Gliwicach IV SA/Gl 674/16).

W tym przedmiocie wypowiadał się w licznych (także powołanych wyżej) wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny. Dla przykładu należy przytoczyć pogląd NSA wyrażony w cyt. wyżej wyroku z dnia 9 września 2015 r. II OSK 77/14 formułując następujące tezy : "Nie ma podstaw do przenoszenia na grunt rozdziału 6a u.p.n. niedotyczących go orzeczeń odnoszących się do przestępstw i wykroczeń zawartych w rozdziale 7 ustawy. Ocena, w ramach odpowiedzialności administracyjnej podmiotu, który wprowadza do obrotu środki zastępcze, w oparciu o reguły i zasady prawa karnego, jest nie do pogodzenia z ratio legis nowelizacji ustawy z 2010 roku", "Wykładnia art. 52a ust. 1-3 u.p.n. powinna uwzględniać cel wprowadzenia tej regulacji oraz jej miejsce w systematyce ustawy, a także związek normatywny z postanowieniami art. 44b i 44c ustawy. W konsekwencji, w procesie ustalania treści normatywnej art. 52a u.p.n., nie powinno się odwoływać do poglądów doktryny i judykatury ukształtowanych na gruncie przepisów karnych zawartych w rozdziale 7 u.p.n., a zwłaszcza tych ukształtowanych przed wejściem w życie noweli ustawy z 2010 roku" (teza nr 3 i 4). Wobec istnienia takiej treści regulacji nie można się więc zgodzić z argumentem skargi popartym wyrokiem SN z 2008 r. W razie ustalenia przez organ inspekcji sanitarnej, że doszło do wprowadzenia do obrotu czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego, organ ten obowiązany jest nałożyć administracyjną karę pieniężną w wysokości uwzględniającej w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego. W kontrolowanej sprawie organy ustaliły, że skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze, zatem wymierzono skarżącemu administracyjną karę pieniężną. Kara ta została wymierzona w najniższej, przewidzianej prawem wysokości.

Bez znaczenia pozostaje również okoliczność podnoszona w skardze, że skarżący nie prowadził w lokalu A w K "żadnej działalności", przy czym należy zarzut ten rozumieć, że skarżący nie prowadził w tym lokalu działalności gospodarczej. Decyzja wydana na podstawie art. 52a u.p.n. czyli wymierzenie kary pieniężnej może być skierowana do każdego podmiotu wprowadzającego do obrotu środki zastępcze, niekoniecznie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i bez względu na to czy taką działalność prowadzi. Adresatem takiej decyzji nie musi być wyłącznie przedsiębiorca, ale każdy, kto prowadzi jakąkolwiek działalność w pomieszczeniach, w których środki takie są wytwarzane albo wprowadzane do obrotu. Wobec tego bezzasadne są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W świetle brzmienia omawianych przepisów organy nie miały żadnego obowiązku kontynuowania postępowania dowodowego celem prowadzenia dalszych ustaleń, czy skarżący wprowadzał do obrotu dopalacze z własnej inicjatywy, czy też na podstawie jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej czy też umowy o pracę. Wbrew także twierdzeniom skargi (str. 6) organy nie przyjęły, że skarżący był osobą "prowadzącą działalność" w przedmiotowym lokalu, ale że jego działania naruszyły zakaz, o którym mowa w art. 44b u.p.n. Od wymierzenia kary administracyjnej przewidzianej przepisem art. 52a u.p.n. nie może też zwolnić okoliczność, że - jak skarżący podawał - został zatrudniony na podstawie ustnej umowy o pracę.

Wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla zastosowania przez organ wobec skarżącego przepisu art. 52a u.p.n. zostały ustalone w sposób prawidłowy i niezbędny a zarazem wystarczający do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej a skarżący brał aktywny udział w postępowaniu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom stawianym przepisem art. 107 § 3 kpa.

Skoro zarzuty skargi nie zostały uwzględnione a Sąd nie stwierdził innych wad zaskarżonej decyzji skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić, o czym orzeczono w pkt. I sentencji wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., ustalając jego wysokość na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. 2016.1714 z późn. zm.) – jak w pkt II sentencji wyroku.