Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2536/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 1, 63 par. 2, 64 par. 2, art. 7, art. 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Jacek Fronczyk, Protokolant ref. staż. Eliza Kusy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2011 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 oraz 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415, z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżone przez A. Z. postanowienie Prezydenta [...] znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. orzekające o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2004 r., znak: [...], orzekającą o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] zł w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu podano, iż A. Z. został zarejestrowany w Urzędzie Pracy [...] w dniu 6 stycznia 2004 r. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od dnia [...] stycznia 2004 r., w wysokości [...] zł miesięcznie, na mocy decyzji Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. W dniu [...] lutego 2004 r. wymieniony rozpoczął szkolenie, które miało trwać do [...] marca 2004 r. W dniu [...] lutego 2004 r. strona złożyła oświadczenie, że w związku z rozpoczęciem kursu, przygotowującym do pracy agenta ubezpieczeniowego, przerywa szkolenie organizowane przez Urząd Pracy. W związku z tym, iż w dniu 18 marca 2004 r. A. Z. oświadczył, iż nie jest zainteresowany pracą agenta ubezpieczeniowego, Prezydent [...] decyzją, znak: [...] z dnia [...] marca 2004 r., orzekł o obowiązku zwrotu przez ww. nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] zł.

W związku z brakiem spłaty powyższej kwoty, w dniu [...] lipca 2005 r., został wystawiony tytuł wykonawczy do Urzędu Skarbowego [...]. W dniu 16 lutego 2011 r. do Urzędu Skarbowego [...] wpłynęło pismo skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], w którym A. Z. wniósł o "uchylenie decyzji o obciążeniu kosztami szkolenia z 2004 r." Naczelnik Urzędu Skarbowego, pismem z dnia [...] marca 2011 r., przekazał pismo strony, zgodnie z właściwością do Urzędu Pracy [...]. Pismo zostało potraktowane przez organ I instancji jako żądanie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. W dniu [...] kwietnia 2011 r. Prezydent [...] wydał decyzję Nr [...], w której odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2004 r., znak: [...] orzekającą o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] zł.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Wojewody [...]. Organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, iż organ I instancji nie określił daty jaką przyjął za dzień, w którym strona dowiedziała się o decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2004 r. orzekającej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji w kwocie [...] zł.

Prezydent [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak: [...], odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2004 r., znak: [...], orzekającą o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] zł.

Wojewoda [...] rozpoznając odwołanie strony od powyższego postanowienia zauważył, że w niniejszej sprawie A. Z. podnosi, iż o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania dowiedział się w styczniu 2011 r., tj. w momencie zajęcia wynagrodzenia przez Urząd Skarbowy na podstawie tytułu wykonawczego [...] r. z dnia [...] lipca 2005 r. Tymczasem organ I instancji w zaskarżonym postanowieniu wskazał, iż z pisma Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] marca 2011 r., wynika, że na podstawie tego samego tytułu wykonawczego ([...] z dnia [...] lipca 2005 r.) dokonano zajęcia wierzytelności nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w dniu [...] lipca 2008 r. jak również w dniu [...] lipca 2009 r., co dowodzi, że informację o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania strona powzięła już w 2008 r.

W związku z powyższym uznał, iż wniosek nie został złożony w terminie zgodnym z art. 148 § 1 k.p.a., tj. w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Postanowienie Wojewody [...] stało się przedmiotem skargi A. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił, iż postanowienie zostało wydane bez należytej staranności przy ustalaniu stanu faktycznego oraz z naruszeniem art. 145 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje badanie zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, w tym ocenę, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa, w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny.

Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami skargi oraz powołaną postawą prawną.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 8 lutego 2011 r. skierowanym w toku postępowania egzekucyjnego do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], przekazanym przez organ egzekucyjny, na podstawie art. 65 k.p.a., do Urzędu Pracy [...]. Organy orzekające w sprawie przyjęły, że pismo to stanowi wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2004 r. orzekającą o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

W ocenie Sądu, treść pisma, jak również fakt skierowania go do organu egzekucyjnego, nie wskazywały w sposób jednoznaczny, że zamiarem składającego pismo było wznowienie postępowania. W piśmie do Naczelnika Urzędu Skarbowego skarżący stwierdził "w związku z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą wnoszę o uchylenie powyższej sprawy". Swoje pismo zakończył wnioskiem o uchylenie decyzji o obciążeniu kosztami szkolenia w 2004 r.

W tym miejscu wymaga zaznaczenia, iż wszczęcie postępowania na wniosek wiąże organ administracji publicznej. Żądanie wszczęcia postępowania określa przedmiot tego postępowania i tryb, w jakim strona pragnie dochodzić swoich praw. Organ nie ma żadnych uprawnień, aby ingerować w wolę strony. Nie może ani narzucać, ani sugerować przedmiotu sprawy, czy sposobu jej załatwienia w określonym trybie. Nie należy to do sfery ocennej organu administracji i organ nie może dokonywać za osobę wnioskującą żadnych wyborów w tym zakresie.

Zatem, dla prawidłowości prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego na wniosek strony (art. 61 § 1 k.p.a.). ogromne znaczenie odgrywa prawidłowe odczytanie jej żądania. W sytuacji więc, gdy organ orzekający ma wątpliwości co do charakteru pisma (z uwagi na sposób jego zredagowania, czy użyte nieprecyzyjne sformułowania), jego obowiązkiem jest zwrócenie się do strony o sprecyzowanie złożonego przez nią podania w trybie przewidzianym w art. 64 § 2 k.p.a. W takim bowiem przypadku należy przyjąć, iż występują braki formalne pisma w zakresie sformułowania żądania (art. 63 § 2 k.p.a.). uniemożliwiające prawidłową jego kwalifikację, a poprzez to nadanie pismu właściwego biegu i rozpoznanie go we właściwym trybie. Istnienie zaś takich braków podania obliguje organ do podjęcia czynności określonych w ww. przepisie art. 64 k.p.a. Prawo do określenia charakteru pisma i zinterpretowania jego treści - w przypadku wątpliwości - przyznane zostało bowiem wyłącznie podmiotowi wnoszącemu pismo (podanie), a nie organowi. Zgodnie natomiast z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej oraz zasadą udzielania informacji, o której mowa w art. 9 k.p.a., wątpliwości co do treści żądania zobowiązują organ do wyjaśnienia rzeczywistej woli strony oraz do należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

Organ, z naruszeniem powyższych reguł, przyjął treść pisma jako żądanie wznowienia postępowania pomimo, że skarżący nie wskazywał, że wnosi o wznowienie postępowania, nie powoływał się na żadną z przesłanek wznowieniowych uregulowanych w art. 145 § 1 k.p.a.

Organ nie wezwał skarżącego do sprecyzowania żądania, lecz, z naruszeniem wyżej wskazanych zasad, sam zadecydował o jego charakterze, tj. w jakim trybie pismo to należy załatwić. Tym samym organ naruszył w stopniu istotnym przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 9 i art. 64 § 2 k.p.a., przez ich niezastosowanie, w sytuacji pisma wywołującego wątpliwości co do zakresu żądania strony.

W wyroku z dnia 16 maja 2008 r. (sygn. akt II OSK 510/07, Lex nr 505314). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż narzucanie stronie trybu postępowania, którego zastosowanie wiąże się ze spełnieniem ostrzejszych wymogów formalnych (zob. art. 148 § 1 k.p.a.), stanowiłoby nieuprawnione wkroczenie w uprawnienia procesowe strony. W tym samym wyroku NSA zauważył także, że żądanie wznowienia postępowania złożone przez stronę powinno odpowiadać nie tylko wymogom z art. 63 § 2 k.p.a., ale z podania tego powinno dodatkowo wynikać żądanie wznowienia postępowania oraz okoliczności wskazujące na zachowanie terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.

Wadliwe czynności orzecznicze podjęte w rozpoznawanej sprawie przez organy obu instancji obligowały Sąd do uchylenia wydanych w niej postanowień. Organ rozpozna sprawę ponownie z uwzględnieniem powyższych uwag, a także zbada zasadność podnoszonych przez skarżącego wątpliwości dotyczących skuteczności doręczenia mu kwestionowanej decyzji z dnia 26 marca 2004 r.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.