Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 303/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 303/05 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 lutego 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Anna Znamiec (spr), Sędziowie: NSA Józef Gach, WSA Maria Zawadzka, Protokolant: Katarzyna Dydaś, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2007r., sprawy ze skargi A. P., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 22 listopada 2004r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od środków transportowych za lata 1998-2001, skargę oddala


UZASADNIENIE

A. P. zwrócił się do Prezydenta Miasta o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za lata 1998 -2003 r. oraz odsetek. Prośbę umotywował trudną sytuacją finansową. Podatnik podaje, że środek transportu -autobus marki [...] rok produkcji 1980 nie został dopuszczony do ruchu w 1999 r. ze względu na stan techniczny. Wówczas zaczęły się problemy finansowe podatnika, nie mógł znaleźć pracy, nie mógł również wyrejestrować pojazdu z uwagi na znaczne koszty kasacji ok. [...] zł. Podatnik nie posiada własnych źródeł dochodów, pozostaje na utrzymaniu żony i korzysta z pożyczek od rodziny i znajomych.

Decyzją z dnia [...].07.2004 r. Nr [...] Prezydent Miasta odmówił umorzenia A. P. zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za lata 1998 - 2003 w kwocie [...] zł odsetek w kwocie [...] zł powołując się na brak przesłanek określonych w przepisie art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Prezydent Miasta wskazuje, że podatnikowi została przyznana ulga w postaci rozłożenia na 24 raty zaległości podatkowej (decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...].12.2000 r. Nr [...]) podatnik jednak nie zapłacił żadnej raty. Podatnik składał również wniosek o restrukturyzację należności publicznoprawnych jednak pomimo wezwania nie uzupełnił wniosku. Prezydent Miasta podkreślił, że na podatniku, będącym właścicielem środka transportu -autobusu marki [...] - ciążył w latach 1998 - 2003 obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych. Jedynie wyrejestrowanie lub zbycie samochodu na mocy przepisu art. 9 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.) powoduje wygaśnięcie obowiązku podatkowego. Organ l instancji wskazał również, ze decyzje wydawane na podstawie przepisu art. 67 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa oparte są na zasadzie uznania administracyjnego. Wydanie decyzji musi zatem być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym, jednak organ podatkowy nie ma obowiązku uwzględnienia wniosku podatnika o umorzenie zaległości podatkowej. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że podatnik w 2003 r. znalazł pracę, jego dochód netto wynosi [...] zł miesięcznie, później podatnik pobierał zasiłek w kwocie [...] zł netto miesięcznie. Podatnik prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną T. O.– P., która uzyskuje dochody miesięczne w wysokości [...] zł. Podatnik posiada również grunty rolne o powierzchni 1,77 ha, co daje dodatkowo dochody [...] zł miesięcznie. Z oświadczenia podatnika wynika, że wydatki rodziny miesięcznie wynoszą ok. [...] zł. W sprawie nie zachodzą żadne nadzwyczajne okoliczności niezależne o podatnika, które uprawniałyby organ podatkowy do umorzenia zaległości podatkowej.

Od powyższej decyzji A. P. wniósł odwołanie nie sformułował konkretnych zarzutów, wyraził swoje niezadowolenie z zapadłej decyzji organu podatkowego. Podatnik podnosi argumenty przedstawione we wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Ponadto wskazuje, ze podjął pracę w 2001 r., ale już od 2003 r. nie pracuje, początkowo przysługiwało mu prawo do zasiłku w kwocie [...] zł netto od [...] lipca 2004 r. utraci prawo do zasiłku. Z tytułu posiadania gruntów rolnych nie uzyskuje żadnych dochodów, gdyż są to grunty klasy V i VI i nie ma możliwości ich uprawy. Podatnik podnosi, że nie ma środków do życia, postaje na utrzymaniu żony. Ponadto pozostaje w leczeniu.

Decyzją z dnia 22.11.2004 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych oraz odsetek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie stwierdziło uchybień w prowadzonym postępowaniu i nie znalazło podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na przepis art. 67 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym organy podatkowe mogą umorzyć na wniosek podatnika w całości lub w części zaległości podatkowe oraz odsetki za zwłokę ze względu na ważny interes podatnika lub interes publiczny. W ocenie organu II instancji organ l instancji wyczerpująco ustalił sytuację finansową i życiową podatnika i uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Decyzja nie została zatem podjęta w sposób dowolny.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za lata 1998 - 2003 oraz odsetek, podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze podatnik zarzuca, że organ II instancji w sposób powierzchowny odniósł się do ustaleń organu l instancji nie uwzględnił trudnej sytuacji finansowej podatnika. Podatnik nie może pogodzić się z faktem, że musi zapłacić podatek od autobusu, który od 1998 r. nie został dopuszczony do ruchu gdyż nie nadawał się do eksploatacji ze względu na stan techniczny. Skarżący nie jest w stanie spłacić zaległości podatkowej wraz z odsetkami nawet w ratach.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje nie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego albo przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie decyzja organu l instancji została wydana w oparciu o przepis art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że organ podatkowy, ze względu na ważny interes podatnika, na jego wniosek, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Udzielenie ulgi podatkowej, o której mowa w cytowanym przepisie ma charakter decyzji uznaniowej. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo.

Decyzje wydane na podstawie przepisu art. 67 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa mają charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. W ocenie Sądu postępowanie w rozpatrywanej sprawie nie jest dotknięte naruszeniem prawa materialnego lub przepisów procesowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

W odniesieniu do spraw objętych tzw. uznaniem administracyjnym kognicja sądu nie wkracza w zakres owego uznania, ograniczając się do prawidłowości prowadzonego postępowania podatkowego. Sąd nie jest uprawniony do zastępowania organów podatkowych w ich kompetencjach. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie pojęte w trybie art. 67 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa oparte właśnie na uznaniu administracyjnym. Z brzmienia art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa wynika, iż organ może umorzyć zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę w sytuacji zaistnienia powołanych w tym przepisie przesłanek, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Oznacza to, iż nawet jeśli w wyniku analizy sytuacji wnioskodawcy okaże się, iż zaistnieją ww. przesłanki organ może ale nie musi dokonać umorzenia istniejących zaległości. Instytucja umorzenia traktowana jest bowiem jako wyjątek od zasady i winna mieć zastosowanie jedynie do sytuacji szczególnych, odbiegających od przyjętych standardów. Użyte w powołanym przepisie pojęcia "ważny interes podatnika", "interes publiczny", to pojęcia niedookreślone. O istnieniu ważnego interesu podatnika, jak podnosi się w piśmiennictwie i orzecznictwie, nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 07.04.2004, sygn. l SA/Wr 735/02).

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że decyzja o umorzeniu (bądź odmowie umorzenia) zaległości podatkowej wraz z odsetkami wydana na podstawie art. 67 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.09.2003 r., sygn. III SA 2457/02). Wybór sposobu załatwienia wniosku podatnika o umorzenie zaległości zależy wyłącznie od woli organu podatkowego, nawet wtedy, gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej. W tym zakresie organ podatkowy ma jedynie obowiązek przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie w sprawie i wydać decyzję (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 01.09.2004 r., sygn. III SA 1154/03). Należy podzielić stanowisko wnoszącej skargę, że stan finansowy i majątkowy dłużnika może stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości podatkowej, jednakże wybór rozstrzygnięcia należy, jak wyżej wskazano, do organu administracji państwowej.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w zakresie ustawowo przyznanych kompetencji stwierdzić należy, iż nie narusza ona prawa w stopniu powodującym jej uchylenie. Organy podatkowe podjęły czynności zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, a przeprowadzone postępowanie nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów.

Organy odniosły się także do wszystkich podnoszonych przez skarżącego argumentów uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, a zatem rozstrzygnięcie to nie jest dowolne.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, iż skoro umorzenie zaległości podatkowej oraz zaniechanie poboru podatku jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym wypadki społeczne i gospodarcze muszą posiadać tę samą cechę. Zatem za umorzeniem zaległości podatkowej oraz za zaniechaniem poboru podatku przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2002 r. sygn. akt l SA/Gd 1563/99).

Jak wykazało postępowanie, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która uzyskuje miesięczny dochód w kwocie [...] zł, skarżący w latach 2001-2003 r. pracował, uzyskując dochód w kwocie [...] zł netto zł, a następnie zasiłek dla bezrobotnych w kwocie [...] zł. Podatnik jest również właścicielem gruntów rolnych o powierzchni 1,77 ha. Zgodnie z oświadczeniem podatnika miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą [...] zł, a koszty leczenia [...] zł. Podkreślenia wymaga, iż ulga udzielana w trybie art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa stanowi odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania. Stąd też jej zastosowanie może nastąpić jedynie przy spełnieniu przesłanek ustawowych; jednakże sformułowanie powołanego przepisu sprawia, że nawet wystąpienie ustawowych, szczególnych względów społecznych i gospodarczych nie obliguje organu podatkowego do zastosowania ulgi w każdym przypadku. Tak więc nie istnieje prawo podatnika do uzyskania ulgi w postaci umorzenia zaległości lub odsetek za zwłokę, (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 1999 r. sygn. akt l SA/Wr 1344/97).

Zakres kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego określa przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc, że Sąd sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem, Sąd sprawdza, czy wydanie decyzji nastąpiło zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, procesowego, a naruszenie prawa mające lub mogące mieć wpływ na wynik sprawy skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji zgodnie z przepisem art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

W związku z powyższym, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego lub procesowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając ją za zgodną z prawem, skargę oddalił na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).