Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2922/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 3
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Dnia 10 sierpnia 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 548/14 w sprawie ze skargi C.N. i A.N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza solidarnie od C.N. i A.N. na rzecz M.W. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 lipca 2014 r. sygn. II SA/Kr 548/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w wyniku rozpoznania skargi C.N. i A.N., uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W wyniku przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2012 r. czynności kontrolnych pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] ustalili, że na działce nr [...] w [...] prowadzone są bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę roboty budowlane polegające na odbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, których inwestorem są C.N. i A.N., współwłaściciele ww. działki. Z przyjętych ustaleń wynika, że w sierpniu 2011 r. Inwestorzy przystąpili do wymiany pokrycia dachu budynku z dachówek cementowych na blachę trapezową. W czasie tych robót dokonano również wymiany zniszczonej konstrukcji więźby dachowej, zastąpiono ściany drewniane murowanymi i strop drewniany stropem żelbetowym. Wykonano nową instalację elektryczną oraz wybudowano komin. Do budowy przystąpiono po zawaleniu się budynku drewnianego w sierpniu 2011 r., co wynika z przedłożonego do akt postępowania zaświadczenia Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] marca 2013 r.

Mając na uwadze, że przedmiotowa odbudowa budynku nie narusza przepisów w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem, postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nakazał inwestorom wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych związanych z odbudową przedmiotowego budynku oraz przedłożenie w terminie do dnia [...] lutego 2013 r. dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 1994 r., Nr 89 poz. 414 ze zm.) w celu zalegalizowania obiektu. W związku z wnioskiem inwestorów, postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. organ zmienił wcześniejsze postanowienie, przedłużając termin dostarczenia dokumentów koniecznych do zalegalizowania obiektu do dnia [...] lipca 2013 r. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. M.W., będąca współwłaścicielem działki nr [...], w imieniu swoim oraz drugiego współwłaściciela, całkowicie ubezwłasnowolnionego brata J.M., którego jest opiekunem, sprzeciwiła się przedłużaniu postępowania, wskazując, że nie wyraża zgody na legalizację samowoli budowlanej, co jest równoznaczne z brakiem dysponowania przez inwestorów tytułem prawnym do nieruchomości. W odpowiedzi na ww. pismo Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wskazał, że inwestor może uzyskać prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane na mocy prawomocnego postanowienia sądu powszechnego, co powoduje, że nieuzasadnionym byłoby skrócenie wyznaczonego przez organ terminu do przedłożenia dokumentów umożliwiających zalegalizowanie obiektu. Pismem z dnia [...] maja 2013 r. C.N. i A.N. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z wnioskiem o zawieszenie prowadzonego postępowania do czasu zakończenia postępowania sądowego w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...] [...] Wydział Cywilny o sygn. [...] o dział spadku i zniesienie współwłasności po J. i H.M. z wniosku M.W. z udziałem J.M., E.M., Z.G. oraz C.N.. Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] odmówił zawieszenia postępowania legalizacyjnego.

Wobec tego, że inwestorzy w wyznaczonym terminie nie przedłożyli wymaganych dokumentów Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] września 2013 r., działając na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy – Prawo budowlane, nakazał C.N. i A.N. rozbiórkę odbudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego o wymiarach w rzucie [...] m x [...] m na działce nr [...] w [...]. Organ stwierdził, że odmowa zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wynikała z faktu, iż trwające przed Sądem Rejonowym w [...] postępowanie nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Stan prawny nieruchomości został uregulowany postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1989 r. sygn. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłych właścicielach działki – H. i J.M.. Za strony postępowania organ uznał inwestorów – C.N. i A.N. oraz spadkobierców po zmarłych właścicielach działki nr [...] – Z. G., M.W., E.M. i J.M., którego opiekunem prawnym jest M.W.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy potwierdził ustalenia faktyczne poczynione przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Przyjął, że legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora i w sytuacji niepodjęcia przez niego działań zmierzających do zalegalizowania obiektu organy nadzoru są zobowiązane do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. W przedmiotowej sprawie C.N. i A.N. nie przedłożyli stosownych dokumentów, w związku z czym organ wydał decyzję nakazującą rozbiórkę. Bezspornym przy tym było, że wymienieni są inwestorami odbudowy budynku i roboty budowlane prowadzone były z ich inicjatywy.

Uchylając obie decyzje organów nadzoru budowlanego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie potwierdził prawidłowość ustaleń dotyczących kwalifikacji prac wykonanych przez skarżących jako robót budowlanych polegających na odbudowie budynku w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, których wykonanie winno poprzedzać uzyskanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Sąd nie podzielił tym samym poglądu skarżących, że od tego wymogu byli oni zwolnieni z uwagi na przepisy ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu (Dz.U. z 2001 r. Nr 84 poz. 906 ze zm.) oraz faktu, że gmina [...] została wymieniona w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 maja 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie gmin i miejscowości, w których stosuje się szczególne zasady odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu, jako gmina w której stosuje się szczególne zasady odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku powodzi, która miała miejsce w maju 2010 r. W tej sytuacji organ prawidłowo wszczął procedurę w przedmiocie likwidacji skutków samowoli budowlanej na podstawie przepisu art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane. Adresatem decyzji nakazującej rozbiórkę, zgodnie z wymogami o których mowa w art. 52 ustawy - Prawo budowlane, są inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Natomiast negatywną przesłanką wydania takiego nakazu jest stwierdzona przez organ możliwość legalizacji obiektu, w sytuacji spełnienia przez inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu obowiązku, o którym mowa w art. 48 ust. 3 cyt. ustawy, tj. terminowego złożenia wymaganej dokumentacji.

Odnosząc się do powyższej kwestii, Sąd zauważył, że postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. organ odmówił zawieszenia postępowania, uzasadniając to tym, iż postępowanie prowadzone jest z urzędu, a skutecznie o zawieszenie postępowania może ubiegać się strona, na żądanie której postępowanie to zostało wszczęte (art. 98 § 1 k.p.a.). Stanowisko to było jednak wadliwe. Zdaniem Sądu, organ powinien był bowiem zawiesić kontrolowane postępowanie z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.). Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu, było – jak wskazał Sąd - prowadzone przez Sąd Rejonowy w [...] postępowanie o dział spadku i zniesienie współwłasności, wynikiem tego postępowania będzie bowiem ustalenie komu przysługuje prawo do władania przedmiotową działką, a co za tym idzie prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - co w kontekście oświadczenia jakie w procesie legalizacji samowoli budowalnej musi zostać przez inwestorów złożone - jest okolicznością mającą podstawowe znaczenie.

Sąd I instancji wyjaśnił, że przychyla się do wyrażanych w orzecznictwie poglądów, iż w sprawach z zakresu prawa budowlanego, w których wymagane jest posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, kwestie związane ustaleniem własności nieruchomości, w stosunku do której inwestor oświadczenie ma złożyć, jest zagadnieniem wstępnym toczącego się postępowania. W praktyce orzeczenia takie wydawane były z racji toczącego się postępowania rozgraniczającego. Zdaniem Sądu, jest to jednak sytuacja analogiczna jak w rozpoznawanej sprawie, chodzi bowiem o relację własności nieruchomości do oświadczenia jakie ma złożyć inwestor w szeroko rozumianym procesie budowlanym

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła M.W., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I instancji, ewentualnie – uchylenie wyroku i oddalenie skargi C.N. i A.N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r.

Zaskarżonemu wyrokowi wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.):

1) art. 924, art. 925 i art. 1035 k.c. poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło do uznania przez Sąd, że konieczne jest ustalenie w odrębnym postępowaniu o dział spadku toczącym się przed sądem powszechnym kręgu właścicieli działki nr [...], na której posadowiony jest budynek podlegający nakazowi rozbiórki, podczas gdy z wymienionych przepisów i poprawnie ustalonego przez organy administracyjne stanu faktycznego wynika, iż krąg ten jest znany, albowiem nabycie prawa własności do działki nr [...] nastąpiło z mocy prawa w chwili otwarcia spadku, tj. śmierci H. i J.M. i w chwili obecnej przysługuje ich spadkobiercom w ramach współwłasności;

2) art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi C.N. oraz A.N. w wyniku uznania, że postępowanie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w [...] powinno być zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., podczas gdy przepis ten nie znajdował zastosowania. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem kwestia konieczności zawieszenia postępowania była jedynym powodem dla uwzględnienia skargi, w związku z czym przeciwne wnioski Sądu w tym zakresie prowadziłyby do jej oddalenia;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 48 ust. 1, 2, 3 i 4 Prawa budowlanego poprzez uwzględnienie skargi C.N. oraz A.N., mimo że zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] była zgodna z wymienionymi przepisami Prawa budowlanego, była skierowana do inwestora będącego współwłaścicielem nieruchomości, a organ wzywał wcześniej inwestorów do przedłożenia dokumentów pozwalających na legalizację obiektu, których jednak inwestorzy mimo przedłużenia terminu nie złożyli. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ wskazane przepisy stanowiły podstawę do wydania przez Sąd wyroku oddalającego skargę, a w świetle tych przepisów brak podstaw do zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia postępowania o dział spadku i zniesienie współwłasności.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pozostaje całkowicie niezrozumiałe. Organy administracyjne słusznie uznały bowiem, że w sprawie nie zachodziła konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, albowiem nie istnieją wątpliwości co do podmiotów, którym przysługuje prawo własności działki nr [...]. Tym samym wniosek o zawieszenie postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie. Właścicielami działki pozostają spadkobiercy zmarłych H. i J.M., tj.: M.W., C.N., J.M., Z.G. i E.M. Fakty te znajdują potwierdzenie w zebranym w postępowaniu administracyjnym materiale dowodowym, a w szczególności w postanowieniu Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1989 r. o stwierdzeniu nabycia spadku (sygn. Ns 617/88). Toczące się przed Sądem Rejonowym w [...] pod sygn. [...] postępowanie działowe nie miało na celu ustalenia kręgu właścicieli (albowiem ten jest już znany), a jedynie zniesienie dotychczasowej współwłasności. Z tego względu nie stanowiło ono zagadnienia wstępnego stanowiącego podstawę zawieszenia postępowania w przedmiocie legalizacji budynku, albowiem może nim być tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Czesława Nawrocka nie dysponowała zgodą pozostałych współwłaścicieli, co czego była zobowiązana, chcąc zalegalizować wykonane roboty budowlane. Brak wymaganej zgody współwłaścicieli mógł być ewentualnie usunięty w drodze rozstrzygnięcia sądu powszechnego, zawierającego upoważnienie do dokonania czynności. Takich starań skarżący jednak nie podejmowali. Wnosząca skargę kasacyjną dla wsparcia powyżej argumentacji powołała się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. II OSK 1102/10, zgodnie z którym postępowanie o dział spadku i zniesienie współwłasności nieruchomości nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu legalizacyjnym obiektu budowlanego. Podobnie kwestię tę – jak zauważyła - rozstrzyga się w odniesieniu do możliwości zawieszenia postępowania legalizacyjnego z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie o zasiedzenie nieruchomości. Orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że orzeczenie sądu powszechnego w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej, gdyż sprawa ta powinna być rozstrzygana w oparciu o stan faktyczny i prawny z chwili podjęcia decyzji (wyrok NSA z dnia 23 lipca 2009 r. sygn. II OSK 1234/08; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. II OSK 2274/10; wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 marca 2013 r. sygn. II SA/Kr 1735/12).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Zważywszy, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Rozpatrywana skarga kasacyjna posiada usprawiedliwioną podstawę, co jest spowodowane wadliwym rozważeniem przez Sąd I instancji kwestii istnienia w sprawie przeszkody do wydania decyzji kończącej postępowanie legalizacyjne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, za tego rodzaju przeszkodę, nakazującą zawieszenie z urzędu postępowania administracyjnego (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.), nie mogła być bowiem uznana okoliczność toczącego się postępowania o dział spadku.

W postępowaniu legalizacyjnym, jak zauważył Sąd, wymagane jest legitymowanie się przez stronę prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. To twierdzenie zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pozostawało jak najbardziej trafne. W rozpatrywanej sprawie, odmiennie aniżeli to ocenił Sąd, możliwość wykazania przez podmiot zainteresowany spełnienia warunku, o którym mowa w art. 33 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 48 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane, nie była uzależniona od zakończenia prowadzenia postępowania o dział spadku, a jednocześnie kwestia ta – co najistotniejsze - nie stanowiła zagadnienia wstępnego w rozumieniu, jakie temu pojęciu określonemu w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. należałoby przypisywać.

Istotnym elementem zagadnienia wstępnego (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.) jest istnienie ścisłej zależności (związku przyczynowego) między uprzednim rozstrzygnięciem a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Zagadnieniem prejudycjalnym w znaczeniu omawianego przepisu może być jedynie taka kwestia, która bezwzględnie uzależnia rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji od uprzedniego jej rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd.

Innymi słowy, od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno zależeć rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle - brak rozstrzygnięcia określonego zagadnienia musi uniemożliwiać zakończenie sprawy administracyjnej co do istoty, nie zaś jedynie determinować kierunek wydawanej przez organ administracji publicznej decyzji (por. uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 3 czerwca 1996 r. sygn. OPK 14/96, ONSA 1997/1.11). W aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiona wyżej wykładnia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest ujmowana jednolicie (por. wyrok NSA z dnia 15 października 2015 r. sygn. I OSK 321/14; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2014 r. sygn. II OSK 1345/13; wyrok NSA z dnia 15 marca 2012 r. sygn. I OSK 883/11).

Wnosząca skargę kasacyjną, odwołując się do przepisów kodeksu cywilnego (art. 924, art. 925 i art. 1035 k.c.), trafnie wskazała, że w kontrolowanej przez Sąd sprawie nie zachodziła wątpliwość, komu przysługuje prawo własności działki nr 409/1, na której zlokalizowany został odbudowany budynek mieszkalny.

Problem niedopuszczalności zawieszenia postępowania legalizacyjnego motywowanego prowadzeniem przed sąd cywilny postępowania dotyczącego prawa własności nieruchomości, na której zlokalizowany był samowolnie wybudowany obiekt budowlany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego był dotąd ujmowany podobnie. Zwróciła na to uwagę wnosząca skargę kasacyjną, wskazując, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. II OSK 1102/10 przyjął, że powołanie się na prowadzone postępowanie o dział spadku i zniesienie współwłasności nieruchomości nie dotyczy okoliczności stanowiącej zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną powyższe zapatrywanie w całości aprobuje, jak też argumenty, które go uzasadniają, mając na uwadze, że w dotychczasowym orzecznictwie sądowym dostrzega się konieczność ujmowania kwestii związanych z określeniem stosunków własnościowych oraz zaistnienia w postępowaniu legalizacyjnym zagadnienia wstępnego w sposób restryktywny (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2015 r. sygn. II OSK 2723/13; wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. II OSK 476/11).

W przywołanym orzecznictwie podkreśla się, że nieprzedłożenie przez wnioskodawcę w wyznaczonym adekwatnie do okoliczności terminie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane powoduje zastosowanie przepisu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Brak orzeczenia sądu powszechnego nie stanowi bowiem zagadnienia wstępnego, gdyż sprawa samowoli budowlanej powinna być rozstrzygana w oparciu o stan faktyczny i prawny z chwili wydania decyzji nakazującej rozbiórkę.

Przyznać należy rację wnoszącej skargę kasacyjną także w tym zakresie, w jakim wskazała ona w odniesieniu do przytoczonych zarzutów, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji w całości pomijało również to, że warunkiem złożenia przez skarżącą oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie było wyłącznie prawomocne zakończenie postępowania o dział spadku. Strona skarżąca była również uprawniona do skorzystania z innych środków prawnych, które mogły wywołać skutek równoważny powyższemu - mogła bowiem, w przypadku nieuzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli na czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, wystąpić do sądu o wydanie orzeczenia zastępującego oświadczenie woli pozostałych współwłaścicieli (art. 64 k.c.). W dotychczasowym orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku braku zgody wszystkich współwłaścicieli, zastępujące je orzeczenie sądu stanowi dowód spełnienia warunku, o którym mowa w art. 33 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 48 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. II OSK 1975/14; wyrok NSA z dnia 15 marca 2016 r. sygn. 1621/15). W tych okolicznościach niezawieszenie postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie samowolnej odbudowy budynku mieszkalnego na wniosek skarżącej nie zamykało jej drogi do złożenia powyższego oświadczenia w oparciu o inną podstawę aniżeli zniesienie współwłasności lub zgoda pozostałych współwłaścicieli. To, iż skarżąca z powyższego środka prawnego nie skorzystała nie może też stanowić o wadliwości działania organu. Nałożony na organ z mocy art. 9 k.p.a. obowiązek informowania stron postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych nie może być rozumiany zbyt szeroko. W szczególności przepis ten nie upoważnia organu prowadzącego postępowanie do wskazywania stronom sposobu określania ich uprawnień bądź obowiązków prawnych na gruncie innych gałęzi prawa (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1102/10).

W tych warunkach, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną M.W., jako zawierającą usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, uwzględnił

Naczelny Sąd Administracyjny, nie podzielając stanowiska Sądu I instancji co do tego, że w kontrolowanej sprawie zachodziła podstawa do zawieszenia z urzędu postępowania (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.), nie stwierdził, by zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu nakazującym jej uchylenie.

W toku postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. wyznaczył stronom termin do przedstawienia wymaganych dokumentów umożliwiających legalizację odbudowanego budynku mieszkalnego do dnia [...] lutego 2013 r., następnie na wniosek inwestorów tenże termin dodatkowo przedłużył do dnia [...] lipca 2013 r. Bezskuteczny upływ ww. terminu miał przesądzające znaczenie dla zakończenia procesu legalizacji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaistniały przesłanki do rozpoznania skargi po uchyleniu wyroku i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę C.N. i A.N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2014 r. oddalił. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 2 p.p.s.a.