Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1724/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 35 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia del. NSA Grażyna Radzicka Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1054/09 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 września 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1054/09 oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania J. S. od decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta S., w sprawie wysokości przyznanego zasiłku celowego z przeznaczeniem na gaz w wysokości 96,00 zł na miesiąc luty 2009 r. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] przyznał J. S. zasiłek celowy w kwocie 96 zł na miesiąc luty z przeznaczeniem na gaz.

J. S. we wnioskach na luty 2009 r. domagała się na zasiłki celowe oraz program rządowy kwoty 5864 zł w tym na zakup 6 butli gazu kwotę 276 zł oraz zwrot za zakup 8 butli gazu kwotę 368 zł.

Organ I instancji podniósł, że ograniczone środki należy rozdzielić zgodnie z zasadami sprawiedliwości społecznej między wszystkich potrzebujących, uwzględnić potrzeby wszystkich osób i rodzin, szczególnie tych, którzy nie dysponują własnymi możliwościami i zasobami.

Ponadto organ I instancji podniósł, ze J. S. ma tytuł prawny do budynku i działki przy ulicy [...] [...] w S., a tym samym ma możliwość wykorzystania tego faktu w celu poprawienia swojej sytuacji mieszkaniowej i bytowej.

Od powyższej decyzji J. S. wniosła odwołanie. W uzasadnieniu podniosła, że decyzja jest nietrafna, ponieważ koszt gazu do piecyka w zimie (10 butli miesięcznie) to minimum 460 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podało, że decyzja o przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej ale także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej.

Dodało, iż uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Pomoc społeczna nie może pokrywać wszystkich potrzeb osób potrzebujących. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest zdeterminowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi.

Kolegium wskazało, ze na miesiąc luty Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. dysponuje kwotą 10.000 zł na zasiłki celowe fakultatywne. W lutym o pomoc ubiega się 150 rodzin.

Organ II instancji wskazał, że udzielenie zasiłku celowego w kwocie wyższej niż przewidziana na każdego wnioskującego, znacznie zmniejszyłaby zdolność MOPS w Sulejówku do świadczenia tej formy pomocy innym potrzebującym.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu skarżąca opisała swoją sytuacje osobistą, wskazując na liczne problemy zdrowotne oraz wysokie koszty leczenia. Opisała tez swoja trudną sytuację życiową związaną z zamieszkiwaniem w niszczejącym domu, bez prądu, ogrzewania i wody, których to okoliczności pomoc społeczna nie bierze pod uwagę.

W piśmie uzupełniającym skargę z dnia 12 września 2009 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, to jest art. 3 ust. 1,3 i 4 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz naruszenie przepisów postępowania:

– art. 7 i 77 poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i nieuwzględnienie słusznego interesu strony,

– art. 15 poprzez naruszenie prawa stronny do dwukrotnego merytorycznego załatwienia sprawy (zasad dwuinstancyjności),

– art. 107 § 3 poprzez niezachowanie podstawowych wymogów prawnych uzasadniania decyzji administracyjnych, w szczególności niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W uzasadnieniu pisma uzupełniającego skargę pełnomocnik skarżącej podniósł, że decyzja o przyznaniu albo odmowie przyznania zasiłku ma charakter uznaniowy, a w konsekwencji spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie oznacza, że po stronie organu powstaje obowiązek jego przyznania. Ale też, nie pozbawia uprawnionego prawa do uzyskania tego zasiłku, zwłaszcza jeżeli jest to uzasadnione jego sytuacją życiową.

Podniósł, że decyzję wydaną bez uwzględnienia powyższego, z zachowaniem zasady wydawania decyzji uznaniowych, należy zakwalifikować jako nadmiernie dowolną. A więc, przekraczająca granice uznania administracyjnego.

Wskazał, że w uzasadnieniu do skarżonej decyzji brak jest między innymi informacji o ilości osób rzeczywiście objętych pomocą, jej formie, rodzaju i wysokości.

Ponadto zdaniem pełnomocnika skarżącej uzasadnienie do skarżonej decyzji nie spełnia minimalnych wymogów stawianych przez przepisy prawa o postępowaniu administracyjnym, chodzi tu w szczególności o brak odniesienia do poruszonych przez skarżącą argumentów oraz brak przytoczenia właściwych przepisów prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Podkreślił, iż decyzja podejmowana przez organ administracji w przedmiocie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Nie znaczy to jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1 k.p.a., jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej.

Sąd Wojewódzki stwierdził, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach prawidłowo wykazało, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

W ocenie Sądu I instancji, zarówno organ pomocy społecznej i organ odwoławczy w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji przedstawiły argumenty świadczące o celowości przyznania J. S. pomocy społecznej w formie pomocy pieniężnej na gaz w wysokości 96,00 zł na miesiąc luty 2009 r. Organy wskazały, że wysokość świadczenia na zaspokojenie bieżących potrzeb skarżącej jest limitowana przez ilość osób pobierających tego rodzaju świadczenie i ograniczony budżet Ośrodka pozostawiony organowi do dyspozycji na miesiąc luty 2009 r., opiewający na kwotę 10.000 zł, która przeznaczana jest na pokrycie zasiłków dla 150 rodzin wnioskujących o tę formę pomocy, co daje średnio kwotę zdecydowanie niższą, niż pomoc finansowa przyznana skarżącej. (średnio 70 zł na jeden wniosek).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił stanowiska skarżącej, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów odwołania. Kolegium przytoczyło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zarzuty skarżącej odnoszące się do decyzji organu I instancji oraz odniosło się do nich uzasadniając własną decyzję.

W ocenie Sądu I instancji organ pomocy społecznej nie ma obowiązku przyznania świadczenia w wysokości uznanej przez stronę za odpowiednią, w celu dostarczania jej środków utrzymania. Ze stosowanych odpowiednio art. 2, art. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że celem pomocy społecznej jest jedynie pomoc i wspieranie rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej i zaspokojeniu ich niezbędnych potrzeb oraz zapobieganie ich popadnięciu w trudną sytuację życiową poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się rodzin, a nie zapewnienie im dożywotniego utrzymania bądź podwyższenia istniejącego niskiego dochodu.

Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko organu, że przetwarzanie danych osobowych innych osób pozostających pod opieką MOPS byłoby sprzeczne z art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych; w szczególności nie należy podawać do wiadomości publicznej nazwisk osób korzystających z pomocy społecznej oraz rodzaju i zakresu przyznanego świadczenia.

Ponadto Sąd podniósł, iż organ uwzględnił trudną sytuację osobistą, zwłaszcza zdrowotną i mieszkaniową skarżącej. Z akt sprawy wynika bowiem, że J. S. korzysta od 2004 r. z różnych form pomocy społecznej, zwłaszcza świadczeń pieniężnych.

Skoro więc J. S. w niniejszej sprawie otrzymała wsparcie finansowe w wysokości zdecydowanie wyższej od średniej pomocy pieniężnej przypadającej na jednego wnioskodawcę, to nie można zarzucić organowi dysponującemu ograniczonym budżetem (z racji realizacji zadań w małym mieście) dowolności przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. W tej sytuacji nie można zgodzić się ze skarżącą, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym i mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7, 77, 107 § 3 K.p.a.

Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia.

W przypadku wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego, do których należy zaliczyć decyzję wydaną w niniejszej sprawie, organy administracji publicznej mają obowiązek szczególnej dbałości o prawidłowe i wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej – "Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej".

Kwestionowana przez skarżącą decyzja nie przekracza granic uznania administracyjnego. Skarżąca od wielu lat korzysta ze wsparcia z pomocy społecznej. Jej sytuacja materialna i życiowa jest znana pracownikom opieki społecznej, dane te są zgodnie z obowiązującymi przepisami aktualizowane, skarżącej udzielana jest wszechstronna pomoc.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła J. S., zaskarżając go w całości. Skarżąca na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

1) prawa materialnego – art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

2) prawa materialnego – art. 3 ust. 1, 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, polegające na wybiórczej i nadmiernie dowolnej ocenie kryteriów dla ustalenia prawidłowości podjęcia uznaniowej decyzji administracyjnej,

3) naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 1 i art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z 134 § 1 P.p.s.a. poprzez naruszenie obowiązku dokonania kontroli działalności administracji publicznej bez względu na treść zarzutów zawartych w skardze.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że potrzeby osoby uprawnionej do świadczeń z pomocy społecznej w zakresie opału, nabierają szczególnego znaczenia w okresie zimowym. Zwłaszcza, jeżeli notowane są w tym okresie temperatury znacznie poniżej zera stopni Celsjusza. Okoliczności te, aczkolwiek dotyczące przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi miały istotny pływ na niewłaściwą interpretację przepisu prawa materialnego.

Skarżąca podniosła, że załączyła do akt sądowych dowód w postaci zdjęcia termometru ze skazaniem 3 stopni ciepła, zrobionego w jej domu w lutym 2009 r., przy włączonym piecyku grzewczym. To jest w okresie, za który ubiegała się o zasiłek celowy na opał.

W ocenie skarżącej prawidłowa interpretacja przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej nakazuje uwzględnić hierarchię potrzeb osób ubiegających się o pomoc społeczną. Decyzje w tym przedmiocie muszą to uwzględniać, zawierając przy tym wskazania jakie konkretne potrzeby były nadrzędne nad innymi potrzebami wymienionymi w tym przepisie, objętymi wnioskami o zasiłek. Ponadto, decyzja uznaniowa powinna wskazywać na rodzaj potrzeby oraz jaka była średnia wysokość przyznawanych zasiłków celowych w okresie lutego 2009 r. Chodzi tu o zasiłki celowe skierowane na zaspokojenie konkretnych potrzeb, szczególnie na ogrzewanie, w tym gaz. A nie o zasiłki w ogóle, o które ubiegali się pozostali wnioskodawcy.

Stwierdziła, iż decyzja administracyjna uznaniowa, nie zawierająca rozważań w tym względzie powinna zostać zakwalifikowana jako nadmiernie dowolna. Bez względu przy tym, że ewentualne inne wymogi dla decyzji tego typu zostały spełnione.

Ponadto skarżąca podniosła, iż w trakcie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, żądała aby porównać jej sytuacje i rozmiar jej potrzeb z potrzebami osób, które faktycznie otrzymały pomoc społeczną ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., a nie, w zestawieniu ze wszystkimi osobami ubiegającymi się o te pomoc, zwłaszcza, że w Sulejówku nie ma 150 osób korzystających z pomocy społecznej. Faktycznie zaś około 60 osób otrzymuje rzeczywiście pomoc społeczną. Zdecydowana większość z tych osób nie ma orzeczenia o niepełnosprawności i cieszy się dobrym zdrowiem, pracuje przy tym zarobkowo, w przeciwieństwie do skarżącej. Nadmieniła, że dokumentacja medyczna została dołączona do akt sprawy. Dokonując oceny prawidłowości działania administracji publicznej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zupełnie nie odniósł się do tego, zwłaszcza w warunkach stanu faktycznego sprawy skarżącej, w zestawieniu z potrzebami innych osób korzystających z pomocy społecznej.

J. S. podała, że skorzystanie przez stronę ze swoich praw (ubieganie się o pomoc społeczną), nie może stanowić negatywnego kryterium przy ocenie jej potrzeb w innej sprawie. Podkreśliła, iż zasiłki celowe przyznawane są na określony cel. Ich przeznaczenie nie może ze sobą konkurować, gdyż każdy z nich przeznaczony jest na zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej.

Skarżąca podkreśliła, że obecny sposób interpretacji przepisów przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, prowadzi do utrwalenia nieprawidłowej wykładni i wydawania decyzji uznaniowych przez ograny administracji publicznej nadmiernie dowolnych, doprowadzając skarżąca do znacznego pogorszenia zdrowia i ryzyka utraty życia z wyziębienia organizmu. Prowadząc przy tym do naruszenia godności człowieka. Ponadto, niedozwolona praktyka Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., doprowadziła do całkowitej ruiny jej dom. Wskazała, że systematyczna odmowa przyznania pomocy społecznej w rozmiarze odpowiednim do jej minimalnych potrzeb – zagwarantowanych ustawą o pomocy społecznej, w efekcie pozbawiła ją możliwości zabezpieczenia przed zniszczeniem jej domu.

J. S. podniosła, że Sąd wojewódzki dla uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia powołał okoliczność ograniczonego budżetu, którym dysponował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S.. Bez sprawdzenia przy tym – dodatkowo, wysokości rzeczywistych środków przyznanych przez Radę Miasta na luty 2009 r. Następnie dowolnie przyjął, że liczba ubiegających się o pomoc społeczną stale rośnie. Nie wystąpił o wiarygodne dane w tym zakresie. Brak wyjaśnienia podstaw, które mogłyby stanowić legitymacje do takich stwierdzeń, prowadzi obecnie do ustalenia, że wyrok został wydany z istotnym, naruszeniem przepisów postępowania wpływającym bezpośrednio na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

W konkluzji skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.

Przedmiotem skargi skierowanej do Sądu I instancji było rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego w wysokości niższej, niż wnioskowana. W myśl art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), będącego materialną podstawą rozstrzygnięcia, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Może on być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).

Z przepisu tego wynika, jak zasadnie stwierdził Sąd I instancji, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane jest przez organy w ramach uznania administracyjnego. Obejmuje ono prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Sam fakt zatem spełnienia ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwością pomocy społecznej.

W rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej organ poczynił dokładnie ustalenia w zakresie sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej. Jest też okolicznością niewymagającą żadnego dowodu, znaną powszechnie, że zima 2009 r. była niezwykle uciążliwa z uwagi na bardzo niską temperaturę. Okoliczności te same przez się nie oznaczają, iż organy pomocy społecznej muszą zaspokoić wszystkie wynikające z nich potrzeby osoby uprawnionej i udzielić pomocy w zakresie zgodnym ze zgłoszonym żądaniem. Trzeba przypomnieć, że w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt SK 15/01 (OTK 8/01, poz. 252) Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy.

Należy również pamiętać, że celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zastępowanie osobistej aktywności osób w tym zakresie. Pomoc nie może polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego. Organ pomocy społecznej winien uwzględniać sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenia, jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres udzielonej mu ze środków publicznych pomocy. Stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest bowiem zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych.

W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że organy administracji publicznej, działając w granicach uznania administracyjnego, czyli w granicach pozwalających dokonać im wyboru co do rozstrzygnięcia, wyboru tego nie dokonały w sposób dowolny. Przejawiało się to w zaakceptowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustaleniach organów, że skarżąca od lat korzysta ze wsparcia z pomocy społecznej, m.in. w postaci zasiłku stałego i pielęgnacyjnego, zasiłków celowych na dożywienie, zakup obuwia i kurtki. Za niewadliwe należy uznać także ustalenie sytuacji finansowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., z której wynika, iż dysponuje on ograniczonymi środkami. Skoro zatem zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej i w odróżnieniu od form obowiązkowych właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, to prawidłowa jest konkluzja, że z przepisu tego nie wynika indywidualne roszczenie o przyznanie pomocy społecznej w formie w nim przewidzianej.

Nie można zatem uznać za trafny zarzutu naruszenia art. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 1 i art. 3 § 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a.

Należy stwierdzić, że niesatysfakcjonujący stronę skarżącą wynik sprawy – oddalenie skargi przez sąd administracyjny nie świadczy o niedokonaniu kontroli legalności zaskarżonej decyzji, a stanowi jedynie wyraz oceny Sądu I instancji w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał pełnej kontroli postępowania organów administracji publicznej w przedmiocie przyznania skarżącej zasiłku celowego, a efekt tej kontroli uzasadnił w sposób pozwalający na stwierdzenie, iż uczynił to w sposób odpowiadający prawu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, rozstrzygnie Wojewódzki Sąd Administracyjny wg zasad określonych w ust. 258–262 P.p.s.a.