Wyrok NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 560/94
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2002-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 69
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 28 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Teza: W świetle art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ status strony w postępowaniu administracyjnym o zwrot nieruchomości mają były właściciel nieruchomości lub jego następcy prawni. Natomiast żaden przepis wskazanej ustawy nie daje przymiotu strony podmiotowi mającemu prawo obligacyjne do nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania o zwrot.

TEZY

W świetle art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ status strony w postępowaniu administracyjnym o zwrot nieruchomości mają były właściciel nieruchomości lub jego następcy prawni. Natomiast żaden przepis wskazanej ustawy nie daje przymiotu strony podmiotowi mającemu prawo obligacyjne do nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania o zwrot.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z wniosku Związku Harcerstwa Polskiego o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie SA/Rz 560/94 z dnia 13 czerwca 1995 r. - oddala wniosek o wznowienie postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 13 czerwca 1995 r. SA/Rz 560/94 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody K. z dnia 4 lutego 1994 r. (...) i utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 8 października 1993 r. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku zostało wyjaśnione, że nieruchomość będąca przedmiotem zwrotu została zbyta przez Marię P. w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./. Obecnie nieruchomość ta stanowi mienie Komunalne Gminy Miasta S. i znajduje się w jej władaniu, natomiast Komenda Hufca ZHP w S. jest jedynie najemcą budynku położonego na tej nieruchomości, która nie została wykorzystana na cel określony w umowie kupna sprzedaży z dnia 27 września 1976 r.

Sąd wyraził stanowisko co do zbędności nieruchomości na cel określony w umowie sprzedaży z 1976 r. i wyjaśnił, iż kwestionowane rozliczenia finansowe związane ze zwrotem tej działki nie mogą stanowić podstawy do odmowy zwrotu nieruchomości i brak ustaleń w tym zakresie stanowił podstawę do uchylenia decyzji obu instancji.

Wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2001 r. Związek Harcerstwa Polskiego reprezentowany przez Naczelnika Głównej Kwatery ZHP domagał się wznowienia postępowania zakończonego wyżej opisanym wyrokiem i jako podstawę prawną żądania wskazał art. 401 pkt 2 Kpc tj. brak należytej reprezentacji Związku Harcerstwa Polskiego w tej sprawie i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi Marii P. na decyzję Wojewody K. z dnia 4 lutego 1994 r. (...) dotyczącą odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu swojego wniosku zostało wyjaśnione, iż występująca w sprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zakończonej wymienionym wyrokiem radca prawny mgr Halina Sz. przedkładając pełnomocnictwo zwane upoważnieniem nie mogła skutecznie reprezentować Związku Harcerstwa Polskiego gdyż zostało ono podpisane przez osobę nie mającą umocowania do tego rodzaju czynności.

Zdaniem wnioskodawcy Naczelnik Harcerstwa Polskiego jako jeden z członków Głównej Kwatery ZHP zgodnie ze statutem obowiązującym od 1990 r. jest upoważniony na zasadzie wyłączności do reprezentowania tego stowarzyszenia w sprawach dotyczących majątku tej organizacji i jako dowód przedłożono statut tej organizacji i wypis z rejestru stowarzyszeń aktualny na dzień złożenia skargi tj. 8 kwietnia 1994 r. Zakwestionowane zostało również stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu wymienionego wyroku w kwestii przesądzenia zbędności nieruchomości na cel określony w umowie sprzedaży z 1976 r.

Wnioskodawca wykazał, iż o istnieniu przedmiotowego wyroku powziął wiadomość w dniu 1 czerwca 2001 r., a jako dowód doręczono do wniosku o wznowienie postępowania sądowego kserokopię karty z dziennika podawczego Głównej Kwatery ZHP o nadesłaniu tegoż wyroku przez Komendę Hufca w S. a tym samym, iż zachował termin ustawowy do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 1995 r. podlega oddaleniu.

Możliwość wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przewiduje art. 58 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Wymieniony przepis nie określa podstaw prawnych wznowienia postępowania ani szczegółowego trybu. Zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 59 ustawy o NSA mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Podstawy wznowienia są następujące a określają je przepisy;

- art. 401 Kpc. Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności;

- 1/ jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się wyroku nie mogła się domagać wyłączenia;

- 2/ jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana bądź jeśli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.

- art. 401[1] par. 1 Kpc. Można zadać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą na podstawie którego został wydany wyrok.

- par. 2.W sytuacji określonej w par. 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie 1 miesiąca od dnia wyjścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

- Art. 403 par. 1. Można zadąć wznowienia postępowania na tej podstawie, że:

- 1/ wyrok został oparty na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym;

- 2/ wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa.

- par. 2. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogą skorzystać w poprzednim postępowaniu.

- par. 3. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku dotyczącego tego samego stosunku prawnego; w tym wypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżony wyrok, lecz są również z urzędu inne prawomocne wyroki dotyczące tego samego stosunku prawnego.

W niniejszej sprawie po zbadaniu akt sprawy Sąd stwierdził, że został zachowany termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania przed NSA, określony w art. 407 Kpc oraz została powołana ustawowa podstawa wznowienia tj. przesłanka z art. 401 pkt 2 Kpc - brak należytej reprezentacji Związku Harcerstwa Polskiego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi Marii P. na decyzję Wojewody K. w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W związku powyższym w pierwszej kolejności Sąd stosownie do art. 411 Kpc na rozprawie w dniu 6 lutego 2001 r. wznowił postępowanie i połączył badanie dopuszczalności wznowienia z jej merytorycznym rozpoznaniem, gdyż rozpoznanie podstaw skargi /wniosku/ o wznowienie postępowania następuje wyłącznie na rozprawie /vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 1999 r. I PKP 448/99 - OSNCP 2001 nr 15 poz. 487/.

Powszechnie przyjmuje się, że istotną cechą strony w rozumieniu art. 28 Kpa jest to, iż jest ona podmiotem własnych praw /interesów prawnych/ lub obowiązków, które podlegają konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym. Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 Kpa może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę uprawnienia lub obowiązku /z uzasadnienia wyroku NSA z dnia 10 października 1998 r. III SA 955/97 - nie publ./

Do uzyskania przymiotu strony nie wystarcza więc wykazanie jakiegokolwiek interesu, lecz musi to być interes prawny, czyli oparty na prawie materialnym, które ma zastosowanie w danej konkretnie sprawie.

W sprawie zakończonej wyrokiem objętym wnioskiem o wznowienie postępowania organy orzekając o zwrocie nieruchomości zastosowały art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./. W świetle tego unormowania status strony mają były właściciel nieruchomości lub jego następcy prawni. Natomiast żaden przepis wskazanej ustawy podmiotowi mającemu obligacyjne prawo do nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania zwrotowego nie daje przymiotu strony w znaczeniu materialnoprawnym. Pomimo to ZHP uczestniczył w postępowaniu administracyjnym i stwierdzić należy, że złożenie odwołania przez "nie stronę" od decyzji organu I instancji winno zakończyć się decyzja organu odwoławczego o umorzeniu postępowania odwoławczego /art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa/, natomiast wniesiona do sądu administracyjnego skarga podlegałaby oddaleniu, z uwagi na brak legitymacji.

Taka interpretacja pojęcia strony znajduje potwierdzenie w art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, który stwierdza, że osoby, których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego, mogą wziąć w nim udział na prawach strony.

Ponieważ ZHP tak w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowym nie był stroną w znaczeniu materialnoprawnym, dlatego brak należytej reprezentacji Związku w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie może skutkować uwzględnieniem wniosku i oddaleniem skargi Marii P. od decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości.

Z tych przyczyn wniosek podlega oddaleniu stosownie do art. 412 par. 2 Kpc w zw. z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.