Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 448/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b, art. 51
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant st. asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 341/14 w sprawie ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od zasądzenia od G. G. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 listopada 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wr 341/14), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi G. G., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr SKO [...] oraz utrzymana przez nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Prezydent W. odmówił G. G. dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką – I. G. Rozpoznając zaś sprawę w trybie instancji odwoławczej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że we wniosku z dnia [...] listopada 2013 r. G.G. wnosił o przyznanie mu prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia [...]czerwca 2013 r. Na mocy bowiem decyzji Prezydenta W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], uzyskał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką. Decyzja ta jednak wygasła z mocy prawa w dniu [...] czerwca 2013 r. Nadto, niepełnoprawność matki skarżącego (ur. [...] listopada 1951 r.) istniała dopiero od października 2011 r.( powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia). W ocenie Kolegium, nie zostały zatem w tym przypadku spełnione wszystkie warunki przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach, obowiązujących od dnia 1 stycznia 2013 r.

Organ odwoławczy wskazał w tym miejscu na treść art. 17 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej: u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu lub 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto, podał, że powyższy przepis, określający warunki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został znowelizowany - na mocy art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) - dalej: "ustawa nowelizująca", poprzez m. in. dodanie ust. 1b, wedle którego świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy nowelizującej, jak wywodziło Kolegium, osobom uprawnionym do świadczenia pielęgnacyjnego, spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (...) przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 100 zł miesięcznie w okresie od stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. Z powyższego przepisu wynika, że warunkiem uzyskania przez skarżącego prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie warunków przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach obowiązujących od dnia 1 stycznia 2013 r. Chodzi tu o warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten uzależnia bowiem prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje zatem na nowych zasadach, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Zdaniem więc Kolegium, skoro niepełnosprawność matki skarżącego powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia, to - zgodnie z przepisem art. 12 ust. 1 ustawy nowelizującej w zw. z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych – odwołujący się nie spełniał warunków uzyskania prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego.

Na wyżej przedstawioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. G. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której podnosił, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym jej przez ustawę nowelizującą, naruszał zasady demokratycznego państwa prawa, w szczególności zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę równości wobec prawa. Podnosił też, że - w świetle orzeczeń o niepełnosprawności matki - istnieje wątpliwość, czy początkowej daty niepełnosprawności w ogóle nie da się ustalić, czy też można tę datę ustalić w przybliżeniu, a w związku z tym, skoro decyzje organów obu instancji nie odnosiły się do powyższej kwestii, to - decyzje wydane przez te organy - naruszały art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Uchylając – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] – Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga okazała się zasada.

Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie podstawą odmowy przyznania stronie świadczenia było niespełnienie wszystkich przesłanek, określonych w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten był jednak przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł o niezgodności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, Sąd wskazał więc, iż - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a - sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Podstawy wznowienia postępowania określone są zaś w przepisach: art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Pośród okoliczności w nich wymienionych, Sąd zwrócił uwagę na art. 145a § 1 k.p.a., który stanowi, iż można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

W ocenie składu orzekającego, zaistniała zatem w tym przypadku podstawa do uchylenia zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ wyżej wskazanym wyrokiem, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowił podstawę orzekania w niniejszej sprawie. Rozpoznając natomiast sprawę ponownie – zdaniem Sądu - organ winien, uwzględniając stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) nie tylko rozważyć, czy skarżącemu przysługiwało wnioskowane świadczenie, ale także odnieść się do treści orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...] kwietnia 2014 r. w zakresie, w jakim stanowi ono, iż nie można ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie i uznanie, że w wyniku wydania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2014 r. ([...]), oraz poprzedzającej ją, wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z [...] grudnia 2013 r. ([...]) o odmowie przyznania G. G. prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką - I. G., doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

art. 151 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie tego przepisu, kiedy to skarga - jako nieuzasadniona - powinna zostać oddalona.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący organ wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej Kolegium kwestionowało możliwość zastosowania przez Sąd Wojewódzki przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w sytuacji wydania przez Trybunał Konstytucyjny, po uostatecznieniu się decyzji, wyroku o niezgodności przepisu prawnego, stanowiącego podstawę tej decyzji, gdyż - świetle przepisu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP - samo potwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności normy prawnej nie stanowi wystarczającej podstawy wzruszalności opartego na niej rozstrzygnięcia. Według powołanego przepisu, podstawę wzruszalności rozstrzygnięć opartych na niekonstytucyjnej normie prawnej stanowi bowiem dopiero wejście w życie trybunalskiego orzeczenia o niezgodności, co oznaczało, że dla uruchomienia instytucji określonej w tym przepisie konieczne było powstanie, a nie ujawnienie, przesłanki wznowienia postępowania w postaci orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Poza tym twierdzono, iż w przypadku wznowienia postępowania ze względu na to, że Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją umową międzynarodową lub z ustawą na podstawie którego została wydana decyzja, nie chodzi o ujawnienie faktu naruszenia prawa (wydanie decyzji na podstawie normy uznanej za niekonstytucyjną nie oznacza jej wadliwości w chwili wydania), lecz o powstanie - po wydaniu decyzji - przesłanki do jej wzruszenia w postaci trybunalskiego wyroku o niezgodności.

Ponadto, skarżący akcentował, że procedura wznowienia postępowania ze względu na to, że Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją umową międzynarodową lub z ustawą na podstawie którego zostało wydane prawomocne lub ostateczne rozstrzygnięcie, oparta została na zasadzie dyspozycyjności.

Skarżący podnosił również, iż Sąd nie miał podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.. W wyroku z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13) Trybunału bowiem stwierdził (cyt.): "skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie «prawa» do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa." (pkt 8 uzasadnienia). Zwracano uwagę, że w praktyce orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego nie tylko pojawiają się wyroki zawierające w sentencji prostą formułę: zgodny lub niezgodny z Konstytucją, ale także wyroki, których sentencja poza wskazaniem konkretnego fragmentu aktu normatywnego (sformułowania łub zwrotu) zawiera jeszcze inne, uszczegółowiające elementy mające charakter treści normatywnych (tzw. wyroki interpretacyjne oraz wyroki dotyczące "pominięcia ustawodawczego"), zastosowanie przepisu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, w powiązaniu z odpowiednimi regulacjami ustawowymi, nie zawsze jest więc sprawą oczywistą. Przykładem takiego wyroku jest właśnie trybunalskie orzeczenie, dotyczące konstytucyjności art. 17 ust. 1b omawianej ustawy. Wyrok ten, ze względu na sformułowanie jego sentencji, nie należy bowiem do tzw. wyroków prostych, w przypadku których Trybunał posługuje się formułą: "art. x jest zgodny/ niezgodny z art. y konstytucji". Nie jest to jednakże tzw. wyrok zakresowy, czyli taki, w którym "zakres" jest wskazany poprzez przywołanie określonego fragmentu przepisu prawnego (słowa lub wyrażenia). Z uwagi na to, że - jak podkreśla sam Trybunał w uzasadnieniu swego wyroku - "Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych", uznać należy, że wyrok ten nie skutkuje pozbawieniem mocy obowiązującej aktu normatywnego (wyrok o niezgodności), który legł u podstaw decyzji Kolegium. Trybunał zakwestionował jedynie zróżnicowanie w obrębie opiekunów osób dorosłych, niemniej jednak opowiedział się jednocześnie za utrzymaniem "istniejącego już w ustawie preferencyjnego traktowania opiekunów niepełnosprawnych dzieci". Jednocześnie - jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w innym wyroku, "polskiemu systemowi kontroli konstytucyjności nie jest szerzej znana instytucja określana jako sentenze addittive. Jest to sytuacja, gdy nie orzekając o niekonstytucyjności przepisu przyznającego jakieś świadczenia dla pewnej grupy osób (a więc unikając «równania w dół»), orzeczenie jednocześnie w wiążący sposób wskazuje na konieczność rozciągnięcia tego unormowania na kategorie osób w przepisie pominięte («równanie w górę»), o ile w samej konstytucji można dopatrzeć się prawa osób pominiętych do jednakowego traktowania w danym zakresie z populacją objętą normowaniem ustawowym." ( wyrok w sprawie K 41/01)’

Stąd, zdaniem Trybunału - "wykonanie niniejszego wyroku Trybunału Konstytucyjnego (K 38/13- R.B.-G.) wymaga podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Trybunał nie przesądza, jaki model ustalenia świadczeń dla tych opiekunów należy przyjąć. Ustawodawca ma w tej kwestii pewien margines swobody. Powinien wszakże uwzględnić zarówno możliwości finansowania świadczeń z budżetu państwa, jak i uszanować poprawnie nabyte prawa osób, które korzystają obecnie ze świadczeń w zaufaniu do państwa (...) Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki" (pkt 8 uzasadnienia).

Tymczasem dopuszczalność zastosowania trybu przewidzianego w przepisie art. 190 ust 4 Konstytucji RP – jak podnosił skarżący organ - nie zależy jedynie od skonstatowania faktu, że wyrok taki, zgodnie z przepisem art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, jest ostateczny i ma moc powszechnie obowiązującą, lecz od ustalenia, czy wyrok ten powoduje zmianę normatywną w kontrolowanej regulacji prawnej, która stanowiła podstawę do wydania ostatecznych rozstrzygnięć (por. R. Babińska - Górecka, Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w dziedzinie ubezpieczenia społecznego, Warszawa 2014, s. 257).

Powyższe oznacza, że wznowienie postępowania jako skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zależy od wystąpienia znajdujących podstawę dogmatycznoprawną skutków prawnych - obalenia "domniemania niekonstytucyjności" (wyrok o niezgodności) oraz derogacji zakwestionowanej treści normatywnej (R. Babińska- Górecka, j.w., s. 257). Skutków takich nie wywołuje zaś powołany przez Sąd wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13)

Odnosząc się natomiast do zalecenia Sądu, wedle którego "rozpoznając sprawę ponownie organ winien (...) także odnieść się do treści orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...] kwietnia 2014 r. w zakresie, w jakim stanowi, iż nie można ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność", podniesiono, że ustalenie daty powstania niepełnosprawności następuje zwłaszcza na podstawie zgromadzonej przez wnioskodawcę i załączonej do wniosku dokumentacji medycznej. Wnioskodawca, dążąc do wykazania, że jego niepełnosprawność powstałą w określonym momencie, winien zaś przedstawić na to stosowne dowody. Z braku aktywności wnioskodawcy czy braku możliwości uzyskania przez niego koniecznych dokumentów nie można zaś wyprowadzać korzystnych dla niego skutków prawnych, czyli ustalenia, że jego niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18., względnie 25. roku życia [zob, § 14 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U, z 2013 r. Nr 139, poz. 1328 ze zm.)].

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, G. G. wnosił o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Podstawy te obejmowały wyłącznie zarzuty istotnego naruszenia przepisów postępowania w postaci: zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. a niezastosowania art. 151 p.p.s.a.

Istota sprawy sprowadzała się zaś do zakwestionowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w myśl którego, skoro po wydaniu zaskarżonej do Sądu decyzji (decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczenia rodzinnych, odmawiającą G. G. dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką – I. G.), Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł o niezgodności art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456, 1623 i 1650 oraz z 2014 r. poz. 559 i 567) w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności z art. 32 ust. 1 Konstytucji, to Sąd nie miał prawa do uchylenia w/w decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. a winien skargę strony oddalić w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a. Stanowisko swoje Kolegium przedstawiło w przytoczonym wyżej, obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej, poddając w nim analizie zarówno przepisy art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 145 a § 1 i 2 k.p.a. oraz treść samego w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W związku z powyższym na wstępie wyjaśnić należy, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie istnieje pewna rozbieżność w zakresie rozumienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżony akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wspomniany spór dotyczy zaś rozumienia sformułowania "naruszenie prawa". O ile bowiem nie ma wątpliwości co do zastosowania omawianego przepisu, jeśli podstawą wznowienia postępowania jest w danym przypadku stwierdzenie przez sąd rzeczywistego naruszenia prawa przez zaskarżoną decyzję lub zaskarżone postanowienie, o tyle w sytuacji m. in. o której mowa w art. 145 a § 1 i 2 k.p.a., zastosowanie wspomnianego wyżej przepisu przez sąd jest już kontrowersyjne. W tym ostatnim przypadku, przyjmując, iż każda podstawa wznowienia postępowania jest tożsama z naruszeniem prawa i mając przy tym na uwadze szybkość postępowania i jego uproszczenie, część składów orzekających oraz część doktryny opowiada się za możliwością zastosowania w takim przypadku art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. (vide: wyroki NSA z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1573/13 i 10 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 1760/14 oraz Roman Hauser i Marek Wierzbowski – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. C.H.BECK, Warszawa 2011, str. 529 i powołane tam piśmiennictwo). W innych jednak orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wyrażał odmienny pogląd, sprowadzający się do stanowiska, że uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na zaistnienie okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania administracyjnego dotyczy tylko tych podstaw wznowienia postępowania, które są tożsame z "naruszeniem prawa", gdyż taki wniosek wypływa z wykładni gramatycznej w/w przepisu a jako, że jest to unormowanie określające jedną z podstaw orzeczenia sądu administracyjnego, przepis ten nie powinien podlegać wykładni rozszerzającej (vide wyroki: z dnia 25 listopada 2005 r. sygn. akt LEX nr 187617, z dnia 12 maja 2005 r. sygn. akt FSK 2045/04, z dnia 23 września 2004 r. sygn. akt FSK 641/04, LEX nr 1333764). Pogląd ten reprezentuje również część doktryny (vide np. Andrzej Kabat Komentarz do art. 145 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – System Informacji Prawnej Lex /Lex Omega/ 31/2-016 oraz Bogusław Dauter, Andrzej Kabat i Małgorzata Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer, wyd. 6, str. 627 i nast.).

Ponadto, chociaż omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), został opublikowany w dniu 23 października 2014 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1443), co oznaczało, że wyrok ten wszedł do obrotu prawnego przed wydaniem przez Sąd Wojewódzki zaskarżonego wyroku, to jednak sama treść tego wyroku nie stwarza nowego stanu prawnego w kwestii uprawnień opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, u których niepełnosprawność powstała - najogólniej mówiąc - nie w okresie dzieciństwa. W uzasadnieniu w/w wyroku Trybunał bowiem stwierdził, że (cyt.): "skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie «prawa» do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa." (pkt 8 uzasadnienia). Następnie Trybunał także nadmienił, że (cyt.): " orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych". W dalszej zaś części uzasadnienia Trybunał wyjaśnił, że wykonanie tego wyroku (cyt.): "wymaga podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych". Trybunał, jak sam zauważył, nie przesądził przy tym, jaki model ustalenia świadczeń dla tych opiekunów należy przyjąć. Ustawodawca ma w tej kwestii pewien margines swobody.

Z tego względu skład orzekający uznał, że skoro pomimo wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., w dacie wydawania zaskarżonego wyroku (jak zresztą w dacie orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny), ustawodawca nie dokonał odpowiedniej zmiany art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczenia rodzinnych - w zakresie uprawnień opiekunów osób dorosłych u których niepełnosprawność nie powstała w okresie wieku dziecięcego, to powyższe skutkuje tym, że w realiach tej sprawy nie ma znaczenia wspomniana wyżej kwestia szybkości i uproszczenia postępowania, a konieczne jest dokonanie oceny zaskarżonej decyzji pod względem merytorycznym, a czego Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku nie uczynił. Sąd I Instancji ograniczył bowiem swoje stanowisko jedynie do stwierdzenia, że z uwagi na wydanie przez Trybunał Konstytucyjny w/w wyroku z dnia 21 października 2013 r., zaistniała w sprawie podstawa do uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, gdyż w wyroku tym Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisu na podstawie, którego decyzje te zostały wydane. Brak zaś praktycznie oceny prawnej Sądu Wojewódzkiego zaskarżonej decyzji przy jednoczesnym uznaniu, iż ze wskazanych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w tej konkretnej sprawie nie było podstaw do uchylania zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., gdyż podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego nie mógł w tym przypadku stanowić art. 145 a § 1 i 2 k.p.a., skutkował koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Rozpoznając zatem ponownie sprawę Sąd Wojewódzki dokona merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, mając przy tym na uwadze jej przedmiot Jest nim bowiem jedynie zagadnienie dotyczące uprawnienia uczestnika postępowania do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego. W postępowaniu tym jednym z dowodów jest przy tym wprawdzie orzeczenie o niepełnosprawności, ale treść tego orzeczenia jest dla organu orzekającego w tej sprawie wiążąca. Kontrola zasadności orzeczeń o niepełnosprawności nie wchodzi bowiem w zakres przedmiotowej sprawy. Jest to sprawa odrębna, która nie podlega kontroli sądu administracyjnego.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na przepisie art. 207 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze charakter sprawy.