Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 307/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i ust. 1 a
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania K. H., dalej strona, skarżąca, od decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] wydanej z upoważnienia Wójta Gminy C., decyzji Starszego Inspektora ds. Świadczeń w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w C. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podano, że organ pierwszej instancji, opisaną na wstępie decyzją, odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad ciotką – O.B., gdyż na stronie nie ciąży względem O. B. obowiązek alimentacyjny.

W odwołaniu od wydanej decyzji, nie zgadzając się z nią, strona wskazała, że jest opiekunem prawnym ciotki i wspólnie z nią zamieszkuje, nie podejmując zatrudnienia, w związku ze sprawowaniem nad nią opieki. Odwołująca się dodała, że "do stycznia 2016 r. świadczenie pielęgnacyjne na Ciocię pobierała moja mama (siostra O. B.). W dniu 23.01.16 moja mama E. R. zmarła i związku z czym zostałam jedyną osobą która sprawuje opiekę nad O. B.".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniając swoją decyzję podało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 114 ze zm., zwanej dalej ustawą), wskazującym krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r. poz. 2082 z późn. zm.; określany dalej skrótem k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

-jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Według art. 17 ust. 1a ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stosownie do art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej (art. 617 zd. pierwsze k.r.o.), czyli zstępni i wstępni - zstępnym jest syn, wnuk, prawnuk, zaś wstępnym - ojciec, dziadek, pradziadek. Rodzeństwem zaś osoby mające choćby jednego wspólnego przodka. Wuj i ciotka nie są osobami spokrewnionymi w stopniu pierwszym, ani w linii prostej.

Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 k.r.o.). Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129 § 2 k.r.o.).

Przechodząc do realiów rozpatrywanej sprawy Kolegium wskazało, że strona, której ciotką jest O. B., nie jest żadną z osób wskazanych w art. 17 ust. 1 ustawy, a w szczególności nie ciąży na niej względem O.B. obowiązek alimentacyjny, dlatego organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Istniejący w sprawie stosunek pokrewieństwa, czyli siostrzenica - ciotka, to bezspornie stosunek pokrewieństwa w linii bocznej, i to trzeciego stopnia (pomiędzy ciotką, a jej siostrzenicą występują bowiem trzy urodzenia: urodzenie rodzica danej osoby, jej siostry i dziecka siostry). Nie ma wpływu na wynik sprawy to, że strona jest opiekunem prawnym O. B. i sprawuje nad nią opiekę.

Organ odwoławczy powołał następujący pogląd judykatury: "Uwzględniając zatem przedstawioną powyżej argumentację, stwierdzić należało, że warunkiem koniecznym ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w oparciu o art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. W sytuacji gdy ustawodawca wyraźnie wprowadza w wymienionym przepisie wymóg istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i osobą podlegającą opiece, odsyłając w tym zakresie expressis verbis do przepisów przywoływanej ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, to brak takiego obowiązku pomiędzy wnioskodawcą i osobą, którą się on opiekuje, wyklucza przyznanie wnioskowanego świadczenia. Niedopuszczalne byłoby w tym wypadku stosowanie wykładni rozszerzającej i uzupełnianie zakresu podmiotowego osób uprawnionych. Takie działanie nosiłoby bowiem znamiona zabiegu prawotwórczego, niedozwolonego dla interpretatora tekstu prawnego, który co do zasady jedynie odtwarza normy prawne zawarte w tym tekście, a nie je tworzy lub rozbudowuje. (...) Jednocześnie z uwagi na zarysowany w sprawie spór zaznaczenia wymaga, że wobec treści ust. 1 pkt 4 tego przepisu sprawowanie opieki nad osobą ubezwłasnowolnioną nie możne zastępować istnienia przesłanki obowiązku alimentacyjnego" - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 444/15).

W ocenie organu odwoławczego uwarunkowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego istnieniem obiektywnych kryteriów i zasad ich udzielania pozbawia organ administracji możliwości przyznawania tego świadczenia z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego, czy słuszności, nawet w sytuacji wystąpienia trudnych sytuacji życiowych dotyczących rodziny wnioskodawcy. Żadne inne, niż określone w ustawie, kryteria nie mogą decydować o przyznaniu prawa do tego świadczenia, a ich niespełnienie nakłada na organ obowiązek wydania decyzji odmownej.

W skardze na powyższą decyzję strona zarzuciła "obrazę prawa materialnego i zwyczajowego, którego także jest bardzo istotne i realizowane poprzez zachowania i normy społeczne, przez jego wykładnię i zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 i 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (...) i § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26.032013 (...) w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 69, art. 71 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, wprost bez uwzględnienia prawa zwyczajowego oraz norm społecznych, ale także nie podjęcia próby uwzględnienia i zrozumienia naszej sytuacji". Skarżąca powołała przepis art. 2 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej. Strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego wraz z odsetkami od lutego 2016 r., ewentualnie o uchylenie decyzji obu organów administracji "w zaskarżonym zakresie" oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania przed organami administracyjnymi oraz przed sądem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty i twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślił, że w sprawie nie miały zastosowania powołane w skardze przepisy art. 17 ust. 1b ustawy i § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. poz. 413) oraz art. 2 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej. Dlatego Kolegium nie mogło naruszyć wymienionych przepisów, co oznacza, ze uzasadnienie skargi w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję z dnia 11 kwietnia 2016 r. orzekającą o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Kluczowym stało się rozstrzygnięcie, czy w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, i która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy.

Przechodząc do istoty sporu na wstępie należy zauważyć, że na tle zarysowanego zagadnienia w orzecznictwie sądowoadministracyjnym istniały istotne rozbieżności, które doprowadziły do podjęcia w dniu 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 5/13 uchwały przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której stwierdzono, że: "osobie, którą nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych".

W uzasadnieniu uchwały Sąd stwierdził m.in., że zarówno w pierwotnej wersji art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i w toku kolejnych zmian tej ustawy, świadczenie to przysługiwało członkom rodziny, na których spoczywał w stosunku do osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Pierwotnie świadczenie to przysługiwało tylko w wypadku opieki sprawowanej przez rodziców lub opiekunów nad dzieckiem. Na skutek wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 (OTK ZU-A 2008, nr 6 poz. 107) i z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07 (OTK ZU-A 2008, nr 6, poz. 109), którymi uznano za sprzeczne z Konstytucją RP pominięcie wśród osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego innych członków rodziny, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny, sprawujących opiekę nad niepełnoletnim, niesprawnym członkiem rodziny, a także nad innym członkiem rodziny wymagającym opieki, ustawodawca rozszerzył krąg osób uprawnionych do tego świadczenia. W kolejnych regulacjach prawnych, przyjmowano wymóg, by osoba świadcząca opiekę była obciążona w stosunku do podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym. Ustawodawca uznawał więc, że jednym z warunków, od których zależy powstanie prawa do tego świadczenia było to, że opiekę wykonuje osoba obciążona wobec podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym i mimo wielokrotnych zmian ustawy o świadczeniach rodzinnych od warunku tego nie odstąpił. W art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprost stwierdzono, że świadczenie przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny.

Sąd wywodził, że stosownie do art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 tej ustawy). Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129 § 2 tej ustawy). Poza tym zgodnie z art. 617 § 1 tego Kodeksu, krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. Tak więc krewnymi w linii prostej są zstępni i wstępni - zstępnym jest syn, wnuk, wstępnym – ojciec i dziadek, rodzeństwem zaś osoby mające choćby jednego wspólnego przodka. Z kolei wuj (czy analogicznie jak w sprawie – ciotka) nie jest osobą spokrewnioną w stopniu pierwszym ani – jak wskazano powyżej – w linii prostej.

W dalszej kolejności Sąd akcentował, że art. 17 ust 1 i art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez odesłanie do przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jednoznacznie wskazuje krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji.

Zdaniem tegoż Sądu, z którym utożsamia się skład orzekający w przedmiotowej sprawie, treść omawianych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jasna, a ustalenie z nich normy prawnej nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych i jest możliwe przy zastosowaniu wyłącznie wykładni gramatycznej. Nie może być zatem uzupełniona przez inne rozumienie zakresu podmiotowego obowiązku alimentacyjnego, niż to wynika z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Poza tym, co także aprobuje skład orzekający, Sąd uznał za niedopuszczalne sądowe uzupełnianie ustawowego katalogu uprawnień socjalnych, wskazując, że przepisy art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP i wyrażone na ich gruncie zasady równości wobec prawa oraz pomocy oraz ochrony osób niepełnosprawnych, nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń. Nie można zatem, powołując się na ogóle zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przywoływana uchwała została podjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny na tle ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2013 r., natomiast aktualnie ustawa ta obowiązuje w brzmieniu znowelizowanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. Ustawa nowelizująca wprowadziła szereg zmian w zakresie zasad ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jednak zmianie nie uległ zapis uzależniający prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy niepełnosprawnym a opiekunem, zamieszczony przed nowelizacją w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy, a obecnie obowiązującym w ust. 1 pkt 4 tego przepisu ustawy. Z tego też względu wyrażony w powołanej uchwale z dnia 9 grudnia 2013 r. pogląd prawny wraz z argumentacją na jego poparcie, zachowuje aktualność również w obecnym stanie prawnym.

Ponieważ materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie orzeczeń był art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, powtórzyć należy, że stanowi on, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1. matce lub ojcu;

2. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny;

3. opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl ust. 1a wskazanego przepisu osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki o której mowa w ust. 1.

Obowiązek alimentacyjny, jak wskazano powyżej, jest regulowany przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zgodnie z art. 128 k.r.o. – obowiązek alimentacyjny, to obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, który obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stosownie natomiast do treści art. 617 § 1 i § 2 k.r.o. krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. Stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo. Zaznaczyć należy, że wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną, do której należą rodzice, dziadkowie, pradziadkowie oraz linię zstępną do której należą między innymi: dzieci, wnuki, prawnuki.

W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych – O. B. (siostra matki strony) jest ciotką skarżącej, a zatem nie należy do kręgu osób, na których zgodnie z wyżej przytoczoną regulacją ciąży obowiązek alimentacyjny – nie jest wszak jej krewną w linii prostej. Jak słusznie wskazały organy orzekające, stosunek wiążący skarżącą z jej ciotką jest stosunkiem pokrewieństwa w linii bocznej, a nie prostej, a ta linia ma w konsekwencji decydujące znaczenie dla uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Istniejący w sprawie stosunek pokrewieństwa, czyli siostrzenica – ciotka, to bezspornie stosunek pokrewieństwa w linii bocznej, i to trzeciego stopnia (pomiędzy ciotką, a jej siostrzenicą występują bowiem trzy urodzenia: urodzenie rodzica danej osoby, jej siostry i dziecka siostry).

Stan faktyczny ustalony przez organy w rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowany przez skarżącą. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych strona opiekuje się O. B. będącą siostrą jej matki. Zasadnicza kwestia w niniejszej sprawie sprowadza się do wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych i rozstrzygnięcia, czy w świetle jej przepisów osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, i która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 i ust. 1a tej ustawy.

Uwzględniając zatem przedstawioną powyżej argumentację, stwierdzić należało, że warunkiem koniecznym ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w oparciu o art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. W sytuacji gdy ustawodawca wyraźnie wprowadza w wymienionym przepisie wymóg istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i osobą podlegającą opiece, odsyłając w tym zakresie expressis verbis do przepisów przywoływanej ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, to brak takiego obowiązku pomiędzy wnioskodawcą i osobą, którą się on opiekuje, wyklucza przyznanie wnioskowanego świadczenia. Niedopuszczalne byłoby w tym wypadku stosowanie wykładni rozszerzającej i uzupełnianie zakresu podmiotowego osób uprawnionych. Takie działanie nosiłoby bowiem znamiona zabiegu prawotwórczego, niedozwolonego dla interpretatora tekstu prawnego, który co do zasady jedynie odtwarza normy prawne zawarte w tym tekście, a nie je tworzy lub rozbudowuje.

Tymczasem skarżąca, będąc siostrzenicą ciotki O. B., którą się na co dzień opiekuje, nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w tym przepisie. Na skarżącej nie ciąży wobec ciotki obowiązek alimentacyjny, w związku z czym, nie zostały przez nią spełnione przesłanki warunkujące otrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednocześnie z uwagi na zarysowany w sprawie spór zaznaczenia wymaga, że wobec treści ust. 1 pkt 4 tego przepisu sprawowanie opieki nad osobą ubezwłasnowolnioną nie możne zastępować istnienia przesłanki obowiązku alimentacyjnego. Jakkolwiek więc zrozumiała jest obiektywnie trudna sytuacja życiowa skarżącej, to trzeba podkreślić, że na gruncie niniejszej sprawy organy administracji odmawiając przyznania wnioskowanego przez nią prawa, kierowały się ściśle określonymi kryteriami ustawowymi i nie działały w ramach uznania administracyjnego. O przyznaniu prawa do tego świadczenia nie może bowiem przesądzać sam fakt sprawowania opieki faktycznej i prawnej nad osobą niepełnosprawną, bez istnienia obowiązku alimentacyjnego. Art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza bowiem możliwość rozszerzenia przez organ administracji publicznej kręgu osób wymienionych w art. 17 ust. 1 i 1a tej ustawy w drodze wykładni prokonstytucyjnej, celowościowej, czy systemowej. Ponadto sądy administracyjne nie są uprawnione do orzekania o zgodności z Konstytucją rozwiązania ustawodawczego, gdyż należy to do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 Konstytucji). Nie posiadają także kompetencji do zastępowania ustawodawcy i tworzenia w drodze wykładni nowej normy prawnej, zwłaszcza gdy dokonana wykładnia gramatyczna nie wymaga uściślenia w toku dalszej wykładni. Powyższe nie stoi w opozycji z tym, że wykładni przepisów prawa należy dokonywać zawsze w zgodzie z Konstytucją, a przepisy winny być stosowane w sposób nienaruszający zasad konstytucyjnych, lecz w sposób, który umożliwia najpełniejsze urzeczywistnianie norm, zasad i wartości konstytucyjnych. Wartości konstytucyjne oraz reguły wykładni zgodnej z zasadami konstytucyjnymi wskazują oraz precyzują wyroki Trybunału Konstytucyjnego. Niespornym pozostaje w tej sprawie, iż przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych były przedmiotem dwukrotnej oceny Trybunału Konstytucyjnego zawartego w wyroku z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt P 41/07 oraz z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07, i że w następstwie ich wydania ustawodawca dokonał zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych poszerzając krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W wyroku z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1710/10 Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że: "zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 rozważania Trybunału Konstytucyjnego w kwestii jednakowego traktowania osób charakteryzujących się tymi samymi cechami wspólnymi i wyprowadzone na tle tych spraw rozstrzygnięcie w przedmiocie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 nie mogą mieć zastosowania do przypadku, którego dotyczy zaskarżony wyrok. Brak istotnej cechy relewantnej (obciążenia obowiązkiem alimentacyjnym) nie uzasadnia traktowania skarżącej na równi z osobami, które sprawują opiekę nad osobą niepełnosprawną z kręgu osób bliskich, wobec których obciążone są obowiązkiem alimentacyjnym, w myśl art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z tego też powodu nie ma podstaw do uznania, że zastosowanie art. 17 ust. 1 (...) ma cechy dyskryminacji skarżącej".

Fakt, że na mocy orzeczenia sądu powszechnego skarżąca została ustanowiona opiekunem ubezwłasnowolnionej w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie może skutkować powstaniem po stronie skarżącej uprawnienia do nabycia wnioskowanego świadczenia. Stosunek bowiem opieki nie jest źródłem obowiązku alimentacyjnego. Inne są też cele sprawowania opieki oraz związane z nimi obowiązki opiekuna.

Pomimo zrozumienia trudnej życiowo sytuacji skarżącej, o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie może decydować sprawowanie opieki faktycznej i prawnej nad osobą niepełnosprawną, bez istnienia obowiązku alimentacyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a w konsekwencji skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.