Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1911/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 215 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Agnieszka Miernik Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi E. D. i A. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] odmawiającą ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczona hip. jako "[...]" – działka nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że decyzją Prezydenta W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] odmówiono przyznania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. Nr 241 z 2004 r., poz. 2603 ze zm.) odszkodowania za w/w nieruchomość o pow. [...] m2, przejętą na własność Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Aktualnie nieruchomość ta wchodzi w skład stanowiących własności W. działek ewidencyjnych nr [...] w obrębie [...].

Decyzja organu I instancji uzasadniona była tym, że pozbawienie byłego właściciela faktycznej możliwości władania działką nastąpiło przed [...] kwietnia 1958 r.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyły E. D. i A. D. – następcy prawni byłego właściciela nieruchomości podnosząc, iż na terenie przedmiotowej nieruchomości wzniesiony został nielegalnie budynek mieszkalny przez [...] Zakład [...], a kluczowym w ustaleniu daty faktycznego pozbawienia władztwa dotychczasowego właściciela nad przedmiotową działką, powinno być uzyskanie informacji na temat dokładnej daty rozpoczęcia prac związanych z realizacją inwestycji zgodnej z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego i planem zagospodarowania przestrzennego.

Rozpatrując odwołanie organ II instancji nie stwierdził podstaw do kwestionowania prawidłowości decyzji organu I instancji.

Wojewoda [...] ustalił na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że przedmiotowa nieruchomość stanowiąca działkę o pow. [...] m2 mogła być przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne.

Według danych zawartych w zaświadczeniu Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 2004 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność J. K. na mocy aktu notarialnego nabycia z dnia [...] maja 1937 r.. W dniu [...] grudnia 1947 r. sporządzony został akt notarialny nabycia prawa własności tej nieruchomości przez W. K.

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] grudnia 1954 r. Prezydium Rady Narodowej W. odmówiło przyznania W. K. prawa własności czasowej – z uwagi na przeznaczenie gruntu pod społeczne budownictwo mieszkaniowe. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] marca 1955 r.

Organ II instancji ustalił, iż teren przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] wraz z terenem sąsiedniej nieruchomości przy ul. [...] objęty został decyzją nr [...] o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] maja 1954 r. wydaną przez [...] Urząd [...] Prezydium Rady Narodowej w W. dla [...] Zakładu [...] na cele budowy [...]. W dniu [...] czerwca 1954 r. Prezydium Rady Narodowej w W. upoważniło pisemnie [...] Zespół [...] do wejścia na ten teren. Natomiast w dniu [...] listopada 1954 r. wyraziło zgodę w oparciu o art. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1945 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 4, poz. 31 z 1951 r.) oraz § [...] rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 47, poz. 354) na przekazanie w zarząd i użytkowanie terenu [...] Zakładowi [...]. Przekazanie terenu nastąpiło protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] grudnia 1954 r.

Wojewoda wskazał, iż w aktach sprawy organu I instancji znajdują się dokumenty świadczące o tym, że budowa domu mieszkalnego na gruncie nieruchomości przy ul. [...] rozpoczęta została już w 1957 r., m.in. pismo [...] Zakładu [...] z dnia [...] kwietnia 1957 r., pismo Zakładu [...] z dnia [...] października 1999 r., pozwolenie na wykonanie robót budowlanych z dnia [...] maja 1957 r. według projektu zatwierdzonego w dniu [...] września 1955 r. oraz pisma Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1957 r. dotyczącego m.in. uchylenia zarządzenia z dnia [...] maja 1957 r. o wstrzymaniu robót budowlanych.

W związku z powyższym zdaniem organu odwoławczego słusznie uznał organ I instancji, iż pozbawienie byłego właściciela faktycznej możliwości władania nieruchomością nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r., co świadczy, iż w świetle art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. nieruchomość nie kwalifikuje się do ustalenia odszkodowania w tym trybie, nawet jeżeli przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne.

Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły: E. D. i A. D. zarzucając jej:

- naruszenie przepisu art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

- obrazę przepisów postępowania tj. art. 7, 8, i 77 § 1 i 4 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego oraz wnikliwej oceny i kontroli zebranego w sprawie materiału dowodowego z pominięciem słusznego interesu strony skarżącej.

Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W ocenie skarżących okoliczność dotycząca przesłanki faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. nie została dostatecznie wyjaśniona, w związku z czym nie może stanowić samodzielnej podstawy wydania decyzji odmownej.

W skardze podniesiono również, iż budynek został na przedmiotowym gruncie wzniesiony nielegalnie, gdyż [...] Zakład [...] nie miał w dniu przystąpienia do prac pozwolenia na budowę. Zdaniem skarżącej, organ nie ustalił konkretnie jaki był stan działki w dniu 5 kwietnia 1958 r. a wskazywane dokumenty nie wskazują jednoznacznie, że poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r..

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

W rozpoznawanej sprawie odmówiono skarżącym przyznania odszkodowania za działkę położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]" – działka nr [...] o pow. [...] m2, która stanowi obecnie część działek nr [...] w obrębie [...]. Organy administracji publicznej uznały bowiem, że w sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) warunkujących przyznanie ustalonego odszkodowania.

W ocenie Sądu stanowisko organów jest prawidłowe.

Na wstępie podkreślić należy, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji opisana wyżej działka położona w W. przy ul. [...] objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W myśl art. 1 powołanego dekretu grunt tej nieruchomości przeszedł na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) stał się własnością Skarbu Państwa.

Problematykę odszkodowań za nieruchomości, które na mocy powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. stały się własnością Państwa regulują obecnie – jak słusznie przyjęły organy administracji publicznej rozpatrujące niniejszą sprawę – przepisy powołanej ustawy z dnia 21 sierpnia 1994 r. o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie z art. 215 ust. 2 tej ustawy odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego prawni następcy zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wskazany przepis ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Oznacza to m.in., że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania bez potrzeby sięgania do innych przepisów tej ustawy. Szczególny charakter wskazanego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 maja 2004 r., sygn. akt I SA 2187/02, LEX nr 148911). Odszkodowanie w trybie określonym w powołanym przepisie może zostać przyznane jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie przewidziane w nim przesłanki. Innymi słowy stwierdzenie braku jednej z przesłanek uniemożliwia ustalenie odszkodowania. Zaznaczyć trzeba, że z treści powołanego art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, iż ustalenie odszkodowania za działkę objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy działka ta przed datą wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz jeżeli poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Zdaniem Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem organów orzekających, że w rozpatrywanej sprawie spełniona została jedynie pierwsza ze wskazanych wyżej przesłanek. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania działka położona w W. przy ul. [...], mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną, na co wskazuje dokumentacja nadesłana przez Archiwum Państwowe W. przy piśmie z dnia 13 sierpnia 2009 r.

W niniejszej sprawie nie została jednakże spełniona druga ze wskazanych wyżej przesłanek. Z analizy akt sprawy wynika bowiem, że poprzedni właściciel przedmiotowej działki został pozbawiony faktycznej możliwości władania nią przed 5 kwietnia 1958 r. Świadczy o tym m.in. protokół oględzin robót budowlanych z dnia [....] kwietnia 1957 r. (k. 34 akt administracyjnych), z którego wynika, że na działce położonej przy ul. [...] został wykonany wykop pod budynek mieszkalny głębokości [...] m, sprawozdanie [....] Spółdzielni [...] z dnia [...] listopada 1957 r. (k. 44 akt administracyjnych), z którego wynika, że w tej dacie na przedmiotowej działce wybudowany był budynek jednopiętrowy w stanie surowym z zamontowanymi przewodami dymowymi, spalinowymi, wentylacyjnymi, pismo Delegatury [...] z dnia [...] października 2009 r. (k. 69 akt administracyjnych) z którego wynika, że w budynku znajdującym się na nieruchomości przy ul. [...] pierwsi mieszkańcy zostali zameldowani w miesiącu [...] 1958 r.

Nie ulega zatem wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie odszkodowania za działkę przejętą na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są więc zgodne z prawem. Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że poprzedni właściciel przedmiotowej nieruchomości utracił faktyczną możliwość władania nią przed 5 kwietnia 1958 r. Odnosząc się do zarzutów skargi zaznaczyć trzeba, że w sprawie niniejszej nie ma znaczenia podnoszona przez skarżące okoliczność, że roboty budowlane prowadzone były na przedmiotowej działce bez pozwolenia na budowę oraz okoliczność nieustalenia przez organy dokładnej daty rozpoczęcia prac związanych z realizacją inwestycji. Jak wynika bowiem z materiału dowodowego niewątpliwie rozpoczęcie prac związanych z budową budynku mieszkalnego na przedmiotowej działce nastąpiło w 1957 r. – wykonanie wykopu, sprawozdanie kominiarzy, z którego wynika, że budynek w [...] 1957 r. był już wybudowany, a pierwsi lokatorzy zostali w nim zameldowani w [...] 1958 r. Z całą pewnością więc należy uznać, że poprzedni właściciel przedmiotowej nieruchomości został pozbawiony faktycznej możliwości władania nią przed 5 kwietnia 1958 r.

Zdaniem Sądu znajdujący zastosowanie w niniejszej sprawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami został przez organy administracji publicznej prawidłowo zinterpretowany. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów kpa.

Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.