Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1855/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Marcinkowska (sprawozdawca) Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung Sędzia WSA – Adam Lipiński Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2014 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r., o odmowie przyznania H. P. świadczenia w drodze wyjątku.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. H. P. zwróciła się do Prezesa ZUS o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że ma bardzo trudną i wyjątkowa sytuację. Jest chora i niezdolna do pracy oraz samodzielnej egzystencji. Mąż także jest chory i aktualnie ubiega się o rentę z ZUS. Brakuje im środków do życia, a obecnie utrzymują się z zasiłków pielęgnacyjnych w kwocie po 150,00 zł z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...].

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), odmówił przyznania H. P. świadczenia w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych organ stwierdził, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia.

Organ wskazał, iż z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 51 lat życia wnioskodawczyni udokumentowała 6 lat, 5 miesięcy, 5 dni okresów składkowych i 2 lata, 1 miesiąc, 22 dni okresów nieskładkowych. Przy czym okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych.

Ponadto zarówno w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy, jak i w 10-leciu przed dniem złożenia wniosku o świadczenie w trybie zwykłym, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – wnioskodawczyni nie udokumentowała żadnego okresu ubezpieczenia.

W okresie od [...] lutego 1991r. do powstania całkowitej niezdolności do pracy w lutym 2009 r. tj. przez 18 lat wnioskodawczyni nie wykonywała zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Ponadto z dniem [...] maja 2010r. tj. dniem upływu okresu na jaki została ustalona całkowita niezdolność do pracy do chwili obecnej tj. przez ponad 3 lata nie wykonywała zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

W ocenie organu, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec wnioskodawczyni nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Nie istniały zatem, w tym czasie, przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

Prezes ZUS zaznaczył jednocześnie, iż opieka nad dziećmi, chociaż bardzo pożądana ze względów społecznych, nie jest szczególną okolicznością uniemożliwiającą nabycie uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Jest to życiowy wybór pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i poświęceniu się wychowaniu dzieci, a kontynuowaniem zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień emerytalno – rentowych, wynikających z ubezpieczenia społecznego.

Organ wskazał też, iż z dokumentacji rentowej wynika, że orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] grudnia 2011 r. wnioskodawczyni została uznana za osobę częściowo niezdolną do pracy. Nie spełnia zatem warunku wymaganego do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, a mianowicie całkowitej niezdolności do pracy potwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS.

W związku z powyższym w obecnym stanie faktycznym i prawnym brak podstaw do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy na mocy przepisu art. 83 ustawy.

Organ zaznaczył jednocześnie, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawcy, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

W złożonym do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. P. nie zgodziła się z zaskarżoną decyzją. Podkreśliła, że była ubezpieczona, a obecnie nie może podjąć pracy, ponieważ jest całkowicie niezdolna do pracy od [...] lutego 2009 r. z powodu posiadanych przez nią schorzeń. Powołała się przy tym na opinie biegłych sądowych z dnia [...] listopada 2012 r. sporządzoną w sprawie sygn. akt [...]. Podniosła też ponownie, że nie posiada niezbędnych środków utrzymania.

Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r., o odmowie przyznania H. P. świadczenia w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wcześniejszą argumentację.

Podkreślił też, iż przepis art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jako jedyne przyczyny braku możliwości podjęcia pracy lub działalności gospodarczej objętej ubezpieczeniami społecznymi wskazuje całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Przy czym zgodnie z art. 12 ww. ustawy niezdolna do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu, przy czym całkowicie niezdolna do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Odnośnie zaś wieku, chodzi o taki przedział wiekowy, który statuuje osobę zainteresowaną w gronie osób pozostających poza aktywnością zawodową. W polskim systemie prawnym przyjęto natomiast, że okres aktywności zawodowej kończy się wraz z osiągnięciem wieku emerytalnego.

Renta z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku nie może być zatem przyznana wnioskodawczyni, ponieważ nie spełnia przesłanki dotyczącej niemożności podjęcia pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z uwagi na wiek lub całkowitą niezdolność do pracy. Obecnie wnioskodawczyni ma bowiem 51 lat, a więc nie osiągnęła wieku emerytalnego. Ponadto orzeczeniem z [...] grudnia 2011 r. komisja lekarska ZUS ustaliła, że jest częściowo niezdolna do pracy do [...] października 2013 r.

Jednocześnie z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni udokumentowała 8 lat, 6 miesięcy i 27 dni okresów składkowych i nieskładkowych.

Organ zaznaczył, że wprawdzie świadczenie w drodze wyjątku nie jest wprost uzależnione od stażu pracy, to jednak staż nie może pozostawać bez wpływu na ocenę wystąpienia warunków przewidzianych w tym przepisie. Dotychczasowy okres ubezpieczenia powinien być bowiem adekwatny do wieku, a tylko wykazanie, że niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowały okoliczności niemożliwe do przezwyciężenia, może skutkować przyznaniem świadczenia w drodze wyjątku.

Wnioskodawczyni w okresach od [...].02.1991 r. do [...].02.2009 r. i od [...].06.2010 r. do nadal nie wykonywała natomiast zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Ze sprawy nie wynika zaś, aby w ww. okresach nie mogła kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia, zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że nie orzeczono wobec niej całkowitej niezdolności do pracy Zatem nie istniały przeciwwskazania ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiały kontynuowanie zatrudnienia, w celu uzyskania uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

Organ zaznaczył ponadto, że ze złożonego przez wnioskodawczynię "Oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i o sytuacji materialnej" z [...] kwietnia 2013 r. wynika, że w wykazanych przerwach w ubezpieczeniu sprawowała ona opiekę nad dziećmi. Zgodnie zaś z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych co do zasady, rezygnacja z zatrudnienia na rzecz wychowywania dzieci jest wyborem każdego rodzica i nie jest okolicznością niezależną od ich woli, w związku z czym nie stanowi szczególnej okoliczności, o jakiej mowa w art. 83 ustawy.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala zatem na stwierdzenie, że wnioskodawczyni nie spełniła warunków do świadczenia przyznawanego na zasadach ogólnych, na skutek szczególnych okoliczności, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Trudne warunki materialne i brak środków utrzymania nie stanowią natomiast wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie to nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca podniosła, że była osobą ubezpieczoną, ale z uwagi na to, iż zajmowała się wychowywaniem 8 dzieci, nie mogła pracować. Obecnie nie może natomiast pracować z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną przez biegłych lekarzy sądowych z uwagi na stan zdrowia. Nie posiada też niezbędnych środków utrzymania. Zarzuciła, że organ rozpoznając sprawę nie wziął pod uwagę całkowitej niezdolności do pracy orzeczonej przez biegłych lekarzy sądowych w sprawie sygn. akt [...].

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, iż sama trudna sytuacja materialna, choć była brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy, nie jest też dodatkiem należnym każdej osobie, której stan zdrowia w jej opinii, wyklucza pracę. Skarżąca pozostawała natomiast od 1989 r. na utrzymaniu męża i stan ten nie uległ obecnie żadnym zmianom. Świadczenia rentowe powiązane są natomiast z ubezpieczeniem od utraty zdolności zarobkowania ze względu na stan zdrowia, nie zaś wyłącznie z faktem nienajlepszego stanu zdrowia.

Organ ponownie zaznaczył, że zgodnie z aktualnym orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] grudnia 2013 r. ustalono u skarżącej okresową, częściową niezdolność do pracy. Już sam ten fakt wyklucza zatem możliwość przyznania świadczenia, kierowanego wyłącznie do osób całkowicie niezdolnych do pracy. Nawet jednak przyjmując, ze skarżąca byłaby całkowicie niezdolna do pracy od 2009 r. (najwcześniejsza data istnienia takiej niezdolności), to fakt, że stała się niezdolna do pracy 18 lat od ustania ubezpieczenia i 20 lat od ustania wszelkiego zatrudnienia, w ocenie organu nie został spowodowany żadnymi okolicznościami szczególnymi - co także wyklucza możliwość wypłaty świadczenia. Skarżąca zrezygnowała z pracy, by zająć się domem i dziećmi. Najmłodsze z nich ukończyło natomiast 4 lata w 2001 r., a wiec 8 lat przed powstaniem u skarżącej niezdolności do pracy. Całkowita rezygnacja z zatrudnienia, by poświecić się wyłącznie obowiązkom rodzinnym była zatem wyborem skarżącej, nie zaś okolicznością od niej niezależną. Nie ma też żadnych danych, wskazujących, że skarżąca w ogóle kiedykolwiek po 1989 r. była zainteresowana podejmowaniem pracy, że jej poszukiwała. W sprawie nie stwierdzono zaistnienia żadnych szczególnych, wyjątkowych, obiektywnych okoliczności, wykluczających u niej aktywność zawodową w latach 1991-2009 r.

Pełnomocnik skarżącej W. P., ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2014 r. podniósł, że żona została uznana przez biegłych sądowych za całkowicie niezdolną do pracy od lutego 2009 r. , znaczny stopień niepełnosprawności ma natomiast ustalony od [...] września 2006 r. Lekarze orzecznicy ZUS nie chcieli jednak wziąć w ogóle pod uwagę orzeczeń wydanych przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. Żona problemy ze zdrowiem miała jednak już od 1997 r., zachorowała wtedy na żółtaczkę i zaczęła się u niej rozwijać [...], a zatem rezygnacja z zatrudnienia nie była jej wyborem, lecz okolicznością od niej niezależną. W okresie od [...] marca 2008 r. do [...] marca 2009 r. podlegała natomiast ubezpieczeniu społecznemu rolników. Z uwagi na orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności KRUS odstąpił jednak od dalszego naliczania składki na ubezpieczenie społeczne rolników.

Do pisma tego załączone zostały: kopie zaświadczeń z dnia [...] stycznia 2014 r. wystawionych przez KRUS Placówka Terenowa w [...], kopia zaświadczenia z dnia [...] stycznia 2014 r. wystawionego przez Urząd Gminy w [...], kopie orzeczeń o stopniu niepełnosprawności H. P. wydanych przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] oraz kopia wyniku badania lekarskiego z dnia [...] lutego 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

Przepis art. 83 ust. 1 ww. ustawy wprowadza do systemu powszechnych świadczeń emerytalnych regulację dopuszczającą odstąpienie od obowiązującej reguły spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Jako wyjątek od reguły regulacja ta ma charakter regulacji szczególnej. Taki charakter regulacji szczególnej, stanowiącej wyjątek od reguły wymaga zastosowania tylko do "szczególnych okoliczności", które spowodowały, że nie doszło do wypracowania prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach. Podkreślić należy, że ustawa o emeryturach i rentach nie precyzuje, jak należy rozumieć szczególne okoliczności, zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w przypadku skarżącej nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełniła ona warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym.

Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że H. P. na przestrzeni 51 lat życia udokumentowała 6 lat, 5 miesięcy, 5 dni okresów składkowych oraz 2 lata, 1 miesiąc i 22 dni okresów nieskładkowych. Przy czym okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych.

Ponadto zarówno w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy, jak i w 10-leciu przed dniem złożenia wniosku o świadczenie w trybie zwykłym, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – skarżąca nie udokumentowała żadnego okresu ubezpieczenia.

Kwestią decydującą o braku uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym była przerwa, jaka wystąpiła w ubezpieczeniu skarżącej w okresie od [...] lutego 1991r. do powstania u niej całkowitej niezdolności do pracy w lutym 2009 r. We wskazanym okresie tj. przez 18 lat skarżąca nie wykonywała zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Ponadto po [...] maja 2010 r. tj. z dniem upływu okresu na jaki została ustalona u niej całkowita niezdolność do pracy skarżąca nadal nie podjęła zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Z akt sprawy nie wynika aby w powyższych okresach skarżąca nie mogła kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia lub na skutek innych przeszkód, które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Podkreślić należy, że do takich zdarzeń nie należy, co do zasady, rezygnacja z zatrudnienia na rzecz wychowywania dzieci. Taka decyzja jest bowiem wyborem rodziców i nie jest okolicznością niezależną od ich woli, w związku z czym nie stanowi szczególnej okoliczności, o jakiej mowa w art. 83 ustawy. Skarżąca zarówno w załączonym do wniosku oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym i o sytuacji rodzinnej, jak też w skardze oświadczyła, że nie mogła wówczas pracować z uwagi na to, iż zajmowała się wychowywaniem ośmiorga dzieci. Rezygnacja z zatrudnienia, by poświecić się wyłącznie obowiązkom rodzinnym była zatem jej wyborem. Brak jednocześnie jakichkolwiek dowodów na to, że skarżąca w latach 1991 – 2009 podejmowała próby znalezienia zatrudnienia i była w ogóle zainteresowana podjęciem pracy. W sprawie nie stwierdzono tym samym zaistnienia żadnych szczególnych, obiektywnych okoliczności, wykluczających u niej aktywność zawodową w latach 1991-2009 r. Zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że we wskazanych okresach nie orzeczono wobec niej całkowitej niezdolności do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiały kontynuowanie zatrudnienia, w celu uzyskania uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Na zmianę powyższej oceny nie może wpłynąć podniesiona przez pełnomocnika skarżącej w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2014 r. okoliczność, iż w okresie od [...] marca 2008 r. do [...] marca 2009 r. skarżąca podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Należy jednocześnie zgodzić się z Prezesem ZUS, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skarżąca nie mogła zostać uznana w dacie orzekania przez organ za osobę, która nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek.

Niemożność podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym omawiany przepis łączy z całkowitą niezdolnością do pracy, bądź wiekiem. Bezspornym w niniejszej sprawie jest natomiast, że skarżąca mając 51 lat nie osiągnęła ustawowego wieku emerytalnego kobiet. Na etapie orzekania przez organ nie miała też orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] grudnia 2011 r. ustalające, iż skarżąca jest częściowo niezdolna do pracy do [...] października 2013 r.

Należy w tym miejscu podkreślić, iż Prezes ZUS orzekając w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku nie może dokonywać swobodnej oceny zdolności wnioskodawcy do podjęcia zatrudnienia, lecz jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, a w przypadku wniesienia od niego sprzeciwu, orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy ustalenia dokonane przez komisję lekarską ZUS w orzeczeniu z dnia [...] grudnia 2011 r. były zatem wiążące dla Prezesa ZUS. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 3 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS. Organ orzekając w niniejszej sprawie nie mógł zatem opierać się na orzeczeniach wydanych przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, a także na zapewnieniach męża skarżącej, że problemy zdrowotne jakie pojawiły się u skarżącej od 1997 r. uniemożliwiły jej wypracowanie wymaganego stażu ubezpieczeniowego.

W świetle powyższych rozważań, z uwagi na to, że nie została spełniona zarówno przesłanka "szczególnych okoliczności" uzasadniających niespełnienie przez skarżącą wymagań dających prawo do renty w trybie zwykłym, jak też przesłanka niemożności podjęcia przez skarżącą pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, były to okoliczności wystarczające i przesądzające o niemożności przyznania skarżącej świadczenia w tym trybie. Należy jednocześnie podkreślić, iż z uwagi na kumulatywny charakter przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy już samo niespełnienie przesłanki "szczególnych okoliczności" wykluczało możliwość uwzględnienia przez organ wniosku skarżącej.

Skarżąca znajduje się niewątpliwie w trudnej sytuacji materialnej. Trudna sytuacja materialna nie wystarcza jednak do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, jakim jest świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie jest to bowiem świadczenie socjalne, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] czerwca 2013 r. odpowiadają prawu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.