Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1244/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 c)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2009 r. sprawy ze skargi I. z o.o. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. na rzecz I. Sp. z o.o. w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 21 września 2006 r. I. Sp. z o.o. w W. - zwana dalej: "I.". zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej: "ZUS") [...] Oddział - Inspektorat nr [...] w W. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Uzasadniając wniosek powołano się na treść przepisu art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887, ze zm) - zwana dalej: "u.o.s.u.s.". Uzasadniając złożony wniosek w zakresie przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.o.s.u.s. podniesiono, iż Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla W. w sprawie komorniczej - [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko I. ze względu na brak majątku stanowiącego przedmiot ewentualnej egzekucji. W odniesieniu do przesłanki określonej przepisem art. 28 ust. 3 pkt 6 u.o.s.u.s. wskazano, iż na podstawie jawnych publicznie dokumentów księgowych Wnioskodawcy oczywiste jest, że Wnioskodawca nie posiada majątku, który stanowiłby źródło egzekucji zaległych należności wobec ZUS. Podkreślono, iż w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W uzasadnieniu wniosku przytoczono także powody powstania zadłużenia I. wobec ZUS. Wskazano, iż przyczyny powstania zadłużenia tj. nierówna konkurencja z zagranicznymi podmiotami oraz recesja gospodarcza 1999/2000 r., były niezależne od wnioskodawcy, który ze swojej strony czynił istotne starania celem spłaty zaległego zadłużenia.

Przytoczono także prognozy rozwoju spółki w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku i umorzenia składek. W ocenie wnioskodawcy w planie rozwoju, który jest przedmiotem negocjacji z potencjalnymi partnerami w rozwoju I., w perspektywie 2-3 lat, spółka powinna zatrudniać około 50 osób i przeznaczać na wynagrodzenia w skali miesiąca budżet rzędu 300.000 zł. Jednakże podkreślono przy tym, iż uregulowanie kwestii zaległości w stosunku do ZUS jest warunkiem pozyskania partnerów finansowych i realizacji wyżej opisanych planów biznesowych.

Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 83 ust 1 pkt 3, oraz art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6, oraz art. 30 w zw. z art. 32 u.o.s.u.s. umorzył należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika za okres 03.1999 r. - 12.2000 r. wskazując, iż brak jest możliwości dochodzenia należności za ten okres, jednocześnie odmówił umorzenia należności za okres 01.2001 r. - 11.2004 r. uzasadniając odmowę możliwością wyegzekwowania należności od osób trzecich.

W dniu 24 listopada 2006 r. i w dniu 29 listopada 2006 r. ZUS [...] Oddział w W. wydał decyzje o przeniesieniu odpowiedzialności za długi Spółki I. na członka zarządu C.K. i Z. B.

Pismem nadanym w dniu 11 grudnia 2006 r. I. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odwołujący się zarzucił, iż decyzja organu I instancji narusza art. 28 ust. 3 pkt 5 u.o.s.u.s. poprzez brak zastosowania pomimo wystąpienia wskazanej tamże przesłanki umorzenia zaległości w składkach na ubezpieczenia społeczne. Zarzucono także przekroczenie granicy swobodnego uznania administracyjnego poprzez podjęcie decyzji nie odnoszącej się do wskazanych przez spółkę przesłanek udzielenia pomocy publicznej w postaci umorzenia zaległości w składkach na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, oraz obrazę przepisu art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm) (zwanej dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 12 § 1 k.p.a. poprzez brak całościowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak wnikliwego rozpoznania wszelkich argumentów podniesionych przez Spółkę we wniosku o umorzenie składek ZUS z dnia [...] września 2006 r. a także poprzez brak zważenia na występujący w sprawie interes społeczny. Nadto w ocenie odwołującego organ I instancji naruszył art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. przesłanek, którymi kierował się organ I instancji dając wiarę jedynie niektórym dowodom oraz odmawiając wiary innym, a także poprzez nie wskazanie pełnej podstawy prawnej zapadłego rozstrzygnięcia.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. znak: [...] Prezes ZUS po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowił utrzymać w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2006 r.

W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS przytoczył czynności podejmowane w sprawie oraz przedstawił skrótowo okoliczności i zarzuty podnoszone przez Wnioskodawcę w toku postępowania. Odnosząc się do przedstawionych przez Spółkę argumentów ZUS wyjaśnił, iż zebrane dokumenty oraz wystąpienie przesłanek określonych w art. 28 u.o.s.u.s. nie nakazuje Zakładowi automatycznego umorzenia zaległości płatnika, a jedynie zobowiązuje Zakład do rozważenia kwestii umorzenia zaległości. Zatem wydanie decyzji o umorzeniu należności płatnika leży w swobodnej gestii ZUS.

Podkreślono, iż w stosunku do należności powstałych od I/2001 r. nie zachodzi całkowita nieściągalność, ponieważ istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności za długi I. Sp. z o.o. na członków zarządu tj. C.K. oraz Z.B. Dlatego też zdaniem organu II instancji podjęcie decyzji o umorzeniu całości zaległości Wnioskodawcy w chwili rozpoznawania sprawy byłoby przedwczesne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa ZUS, I. zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie przepisu art. 28 ust. 3 u.o.s.u.s., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przez Prezesa ZUS, że do uznania należności za całkowicie nieściągalną konieczne jest łączne spełnienie przesłanek z przepisu art. 28 ust. 3 u.o.s.u.s.,

- naruszenie przepisu art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego w szczególności poprzez nie odniesienie się w decyzji do wniosku Spółki w zakresie uznania części należności za całkowicie nieściągalne na podstawie przepisu art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.o.s.u.s., oraz nie rozpatrzenie dowodów w tym zakresie i nie wskazanie w decyzji faktów uznanych za udowodnione oraz przyczyn z powodu których innym dowodom organ rentowy odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

- naruszenie przepisu art. 6 i art. 8 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie przepisu art. 28 ust. 3 u.o.s.u.s. i prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów państwowych,

- naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie w decyzji podstawy prawnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. W ocenie Prezesa ZUS, w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające umorzenie całości należności z tytułu składek, gdyż w zakresie należności powstałych od 01.2001 r. nie zachodzi całkowita nieściągalność. Ponadto wskazano także, iż poza wskazanym saldem zadłużenia istnieje jeszcze zadłużenie z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, które zgodnie z art. 30 u.o.s.u.s. nie podlegają ulgom.

Postanowieniem z dnia 7 listopada 2007 r. tut. Sąd zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zawieszone postępowanie podjęto w dniu 18 sierpnia 2009 r. po zakończeniu postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania skarżącej na jej członka zarządu. Jak wynika z informacji ZUS z dnia 15 lipca 2009 r. wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] sierpnia 2008 r. orzeczono, iż Z.B. nie jest zobowiązany do uregulowania zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, FGŚP i FP za okres od dnia 1 listopada 2003 r. do 30 czerwca 2004 r. za spółkę I. Wyrok ten został następnie utrzymany w mocy przez Sąd Apelacyjny w K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. powoływanej dalej jako ppsa). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, o czym stanowi art. 135 ppsa.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd dopatrzył się naruszeń prawa procesowego, które skutkowały wadliwością zaskarżonej decyzji wymagającą jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Stan prawny, mający znaczenie dla dokonania takiej właśnie oceny, oraz wnioski z niego wynikające przedstawiają się następująco.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.o.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.o.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu.

Regulacja zawarta w tym przepisie wskazuje, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Postępowanie poprzedzające wydanie przez ZUS decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy k.p.a., o czym stanowi art. 180 § 1 tegoż kodeksu. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa ZUS. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.o.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa ZUS, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a.

Decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, rozumianych jak wyżej, podejmowane na podstawie art. 28 u.o.s.u.s oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności.

Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności zwrócenia uwagi wymagało jej uzasadnienie. Uzasadnienie jest jednym ze wskazanych w art. 107 k.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej. Z uzasadnienia decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. nie wynika, aby Prezes ZUS, jako organ rozpoznający sprawę po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dokonał ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wyjaśnienia sprawy.

Organ odwoławczy podobnie jak organ I instancji ograniczył się jedynie do przytoczenia części informacji z pism Skarżącej i lakonicznego stwierdzenia, iż w stosunku do należności powstałych I/2001 r. nie zachodzi całkowita nieściągalność, ponieważ istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności za długi I. na członków zarządu. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ administracyjny nie dokonał jakiejkolwiek oceny przedstawionych przez Skarżącą okoliczności odnoszących się do złożonego wniosku. Jak słusznie podniesiono w skardze, Prezes ZUS nie odniósł się bowiem do dowodu w postaci postanowienia komornika wskazującego na brak majątku Spółki podlegającego egzekucji i nie wskazał w uzasadnieniu decyzji przyczyn odmówienia temu dowodowi wiarygodności. Nadto organ II instancji nie odniósł się w żadnym stopniu do wskazanych przyczyn zapaści finansowej Spółki, okoliczności związanych z restrukturyzacją oraz planowanych działań mających na celu poprawę sytuacji ekonomicznej Spółki.

Podkreślić tutaj należy, iż ocena powoływanych przez Skarżącą okoliczności oraz przedstawionych dowodów winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu administracyjnego. Dopiero wówczas możliwa byłaby pełna ocena przez organ złożonego wniosku o umorzenie zaległych składek w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Niepełne uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi o braku możliwości skontrolowania przez Sąd czy w sposób prawidłowy dokonano oceny zgromadzonych dowodów. Tym samym, skoro zaskarżona decyzja nie oddaje pełnej oceny sprawy i nie obrazuje, jakimi względami kierował się Prezes ZUS przy podjęciu rozstrzygnięcia, nie sposób uznać, iż zaskarżona decyzja była oparta na właściwych przesłankach, mieszczących się w ramach uznania administracyjnego.

Dodać też należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej tym przepisem zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, ponownie rozpatrujący sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a. Brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważenia przez Prezesa ZUS w sposób kompleksowy okoliczności związanych z sytuacją majątkową Skarżącej, czyli związanych z przesłanką umorzenia należności, stanowiło o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji. Zdaniem Sądu naruszenie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba bowiem podkreślić, że właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej. Uzasadnienie decyzji stanowi integralną jej część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną cześć decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art.11 k.p.a. zasady przekonywania. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem. Uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym (por. Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie Administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 663 i nast., a także wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983 r., sygn. akt I S.A. 178/83, ONSA 1983, Nr 1, poz. 51).

W przypadku decyzji uznaniowych, a do takich zaliczają się decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, uzasadnienie decyzji stanowi tę jej część, która ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego przepis prawa materialnego przyznaje organowi prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych rozstrzygnięć. W przypadku wniosków o umorzenie składek będą to umorzenie składek bądź odmowa ich umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach Strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić zatem należy, iż zdaniem Sądu wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujących przepisach oraz stwierdzonym w oparciu o rzetelne dowody, stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia dowolnego, które nie opiera się na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.

Celem wyeliminowania w kolejnym postępowaniu przed organem zaistniałych w zaskarżonej decyzji uchybień, wskazać także należy, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji w ocenie Sądu jest nie tylko niepełne, ale nadto oparte zostało na błędnym rozumieniu art. 28 ust. 3 u.o.s.u.s. Organ administracyjny w zasadzie całość rozstrzygnięcia oparł bowiem na stwierdzeniu, iż nie zachodzi - w zakresie, którym odmówiono umorzenia składek - całkowita nieściągalność z uwagi na możliwość przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie. Jednocześnie nie zakwestionowano podnoszonych we wniosku okoliczności wystąpienia w sprawie przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6. Tym samym w ocenie organu stwierdzenie nieściągalności w przedmiotowej sprawie możliwe jest jedynie po zamknięciu możliwości dochodzenia zaległych składek od osób trzecich. Zdaniem Sądu prezentowane w tym zakresie stanowisko organu jest błędne.

Ugruntowana praktyka orzecznicza (vide: wyrok WSA w Warszawie z 1.09.2008r. Sygn. akt V SA/Wa 1295/08 Lex nr 470082, wyrok WSA w Warszawie z dnia 15.06.2007 r. Sygn. akt 518/07 Lex 491282) jak również klarowna treść przepisu art. 28 ust. 3 u.o.s.u.s. wskazuje, iż wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których należy uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Jak wskazano w tezie ww. wyroku z dnia 15.06.2007 r., którą tut. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w pełni akceptuje, literalna wykładnia art. 28 ust. 3 u.o.s.u.s. nie pozostawia wątpliwości, że wymienione w tym przepisie okoliczności, jeżeli zaistnieją, samoistnie stanowią o całkowitej nieściągalności należności dłużnika. Okoliczności potwierdzające całkowitą nieściągalność nie podlegają zatem dodatkowej ocenie organów właściwych do umorzenia należności z tytułu składek lecz wiążą te organy w zakresie ustalenia całkowitej nieściągalności. Natomiast wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s., daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Organ administracyjny winien zatem rozpoznać wniosek Skarżącej o umorzenie zaległych składek także w kontekście podnoszonych przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6, czego nie jednak nie uczynił przyjmując wyżej przedstawiane błędne stanowisko w sprawie.

Podnieść także należy, iż postępowanie odwoławcze wszczęte wnioskiem I. o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa ZUS w przedmiocie umorzenia należności składkowych - kończy się rozstrzygnięciem - sposobem załatwienia sprawy - przewidzianym w art. 138 § 1 k.p.a. Przepis ten zakłada, że organ wydający decyzję na skutek prawidłowo złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, która już raz została rozstrzygnięta przez ten organ w ramach działania jako organu pierwszej instancji, przy zastosowaniu tylko i wyłącznie takich rozstrzygnięć, które zostały przewidziane w art. 138 § 1 k.p.a. Wskazany przepis zawiera wyczerpujące wyliczenie rozstrzygnięć, jakie mogą być wydane przez organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Według dyspozycji art. 138 § 1 k.p.a. w przypadku rozstrzygnięć merytorycznych organ odwoławczy albo utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (§ 1 pkt 1) - gdy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy uznaje w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za prawidłowe, albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy ( § 1 pkt 2) - gdy widzi potrzebę skorygowania wad prawnych decyzji pierwszej instancji, wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych, tudzież w toku postępowania nastąpiła zmiana tych okoliczności, mająca wpływ na rozstrzygnięcie istoty sprawy. Organ ten w ramach art. 138 § 1 k.p.a., może także uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (§ 1 pkt 2) albo umorzyć postępowanie odwoławcze (§ 1 pkt 3). Każde inne rozstrzygnięcie, co Sąd podkreśla ze szczególnym naciskiem zapadłe w wyniku złożonego wniosku o ponowne rozstrzygnięcie sprawy, jako nieprzewidziane w omawianym przepisie jest niedopuszczalne. Wskazany art. 138 § 1 k.p.a., jest jasny w swej treści co do sposobów zakończenia postępowania odwoławczego. Wobec powyższego, rozstrzygnięcie podjęte przez organ odwoławczy nieprzewidziane w katalogu ujętym w art. 138 k.p.a., narusza prawo. Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, iż zaskarżona decyzja Prezesa ZUS z [...] stycznia 2007 r., stanowi wyraźne zaprzeczenie mających w sprawie zastosowanie przepisów art. 138 § 1 k.p.a. Prezes ZUS w sentencji powyższej decyzji stwierdził bowiem, iż postanawia: "utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] XI.2006 r. i Umorzyć zadłużenie (...)". Przytoczona treść sentencji ww. decyzji jednoznacznie wskazuje, że jest to rozstrzygnięcie nieprzewidziane w katalogu zamieszczonym w art. 138 § 1 k.p.a. W treści decyzji przy założeniu utrzymania całości decyzji I instancji winno znaleźć się zatem stosowne sformułowanie określone w art. 138 k.p.a., jak również przytoczona winna być podstawa prawną wydawanego rozstrzygnięcia tj. art. 138 k.p.a., której w zaskarżonym rozstrzygnięciu także zabrakło.

Sąd zauważa także, iż złożone na rozprawie w dniu 6 listopada 2009 r. postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia 1 października 2008 r. wydane zostało po dacie decyzji organu II instancji, jednakże dla oceny kondycji finansowej spółki i oceny czy zachodzi całkowita nieściągalność postanowienie to może mieć znaczenie.

Z uwagi na zakres przedmiotowego postępowania tj. umorzenie zaległych składek, oraz mając na względnie "cofnięcie" sprawy do organu II instancji, pobocznie jedynie wypada zasygnalizować, iż w ocenie Sądu nieuzasadnione jest stanowisko Skarżącego odnoszące się do braku możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w zakresie składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Prezentowanemu przez Skarżącego stanowisku przeczy treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2008 r. II UZP 3/08, zgodnie z którą, Członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mogą, na podstawie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (jednolity tekst: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60) w związku z art. 32 u.o.s.u.s. oraz w związku z art. 31 tej ustawy, zostać obciążeni odpowiedzialnością za niezapłacone w terminie przez tę spółkę składki na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne.

Reasumując zatem wskazać należy, iż rozpoznając jeszcze raz wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ZUS zobowiązany będzie do wydania decyzji z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. Zadaniem organu odwoławczego w szczególności będzie zatem ustosunkowanie się do wszystkich podnoszonych przez skarżącą okoliczności zwłaszcza w kontekście przesłanek określonych art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6. Organ winien dokonać także pełnej analizy kondycji finansowej spółki poprzez określenie wartości majątku oraz wysokości zobowiązań co do różnych podmiotów.

Organ administracyjny winien także, w toku postępowania uwzględniać zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, pogłębiając jednocześnie zaufanie obywatela do działań organu (art. 8 k.p.a.). Musi w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.