Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1120/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 6, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Rzążewska Sędziowie Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska /spr./ Sędzia NSA Janina Kosowska Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 kwietnia 2005 r. sygn. akt SA/Rz 1503/03 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2003 r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2005 r. oddalił skargę J. P. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] września 2003 r. utrzymującą w mocy własną decyzję tego organu z dnia 4 lipca 2000 r. o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. Nr 142, poz. 950 ze zm.).

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że organ orzekający w sprawie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku NSA z dnia 6 lutego 2003 r. sygn. akt SA/Lu 1340/01 uchylającym poprzednio wydane decyzje o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich z powodu niewyjaśnienia istotnej dla wyniku sprawy okoliczności, tj. niewyjaśnienie udziału skarżącego w ramach formacji wojskowych w walkach z oddziałami UPA czy grupami Wehrwolfu.

Organ administracji w dalszym postępowaniu dopuścił dowód z Informacji Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 15 lipca 2003 r., z którego wynika, że [...] Pułk [...], w którego szeregach odbywał służbę wojskową J. P. w latach 1948–1950 brał udział w walkach z oddziałami Narodowych Sił Zbrojnych oraz z bandami o charakterze rabunkowym. Zważywszy nadto, że sam skarżący ani ubiegając się o uzyskanie uprawnień kombatanckich (w deklaracji członkowskiej), ani w życiorysie nie wskazywał, że w czasie pełnienia służby wojskowej brał udział w walkach z UPA czy Wehrwolfem – ocena organu orzekającego, iż skarżący nie udowodnił, że z tytułu służby wojskowej w [...] Pułku przysługują mu uprawnienia kombatanckie nie może budzić wątpliwości, a decyzja o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich nie narusza prawa.

Jednocześnie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że podnoszona w skardze do tego Sądu okoliczność pobytu skarżącego na robotach przymusowych w Niemczech nie uzasadnia wzruszenia decyzji o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, natomiast może być przedmiotem oceny w odrębnym postępowaniu regulowanym przepisami ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Sąd zwrócił przy tym uwagę, że ocenę taką zawarł również Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w tej sprawie i powołanym wyżej wyroku z dnia 6 lutego 2003 r.

W skardze kasacyjnej wzniesionej przez J. P. reprezentowanego przez adwokata zarzucono, że zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 1 ust. 2 pkt 6 pow. ustawy o kombatantach polegającą na uznaniu, że skarżący nie walczył z UPA i Wehrwolfem pod bezpośrednim dowództwem wojskowym, mimo że w czasie odbywania służby wojskowej był oddelegowany w ramach grupy operacyjnej do walki z Wehrwolfem a także doraźnie z UPA w ramach współpracy z WOP.

Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na przyjęciu, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, a tym samym – błędne zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 pow. ustawy o kombatantach.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że żołnierze jednostki, w której służył skarżący byli doraźnie oddelegowywani do współpracy i wspólnych działań z Wojskami Ochrony Pogranicza w przypadkach, gdy grupy Wehrwolfu i UPA przekroczyły granicę i nie zostały schwytane. Skarżący nie może ponosić konsekwencji tego, że fakty te nie zostały odnotowane w raportach dziennych [....] Pułku [...] ani tego, że w dokumentach IPN fakty te określone są jako walki z NSZ i bandami rabunkowymi. Zdaniem autora skargi kasacyjnej ani organ administracji orzekający w sprawie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich, ani Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wyjaśniły tej kwestii chociażby poprzez uzupełnienie postępowania dowodowego o informację czy takie wspólne działania [...] Pułku z Wojskami Ochrony Pogranicza były prowadzone. Skarżący zaś nie ma możliwości powołania się na dowody z zeznań świadków, ponieważ znani mu uczestnicy walk, w których brał udział już nie żyją. Z tych względów autor skargi kasacyjnej twierdzi, że wniesiona przez niego skarga kasacyjna oparta o podstawy kasacyjne przewidziane w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest uzasadniona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla wszelkich pism w postępowaniu sądowym (art. 46 i 47 pow. ustawy) oraz wymaganiom szczególnym, dotyczącym wyłącznie tego środka zaskarżenia. Wymaganiem szczególnym jest przytoczenie podstaw kasacyjnych wraz z ich uzasadnieniem. Koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się w skardze kasacyjnej na jedną z podstaw kasacji jest wskazanie, które przepisy oznaczone numerem artykułu, paragrafu, ustępu, punktu ustawy zostały naruszone i na czym naruszenie to polegało oraz jaki miało wpływ na wynik sprawy. Nie wystarczy przy tym przytoczenie przepisu art. 174 pow. ustawy wskazującego podstawy skargi kasacyjnej. Przepis ten stanowi jedynie wskazanie, na jakich podstawach powinna się oprzeć skarga kasacyjna w żadnym razie więc nie może być taką podstawą. Opierając skargę o podstawę wskazaną w art. 174 pkt 2 pow. ustawy autor skargi obowiązany był wskazać jaki przepis postępowania sądowoadministracyjnego został w jego ocenie naruszony (i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy). Ponieważ z istoty postępowania ze skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym wynika, że w postępowaniu tym weryfikowana jest zgodność z prawem wyroku sądu pierwszej instancji to nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 pow. ustawy zarzuty naruszenia przepisów K.p.a. przez organy administracji prowadzące postępowanie administracyjne. W skardze kasacyjnej wniesionej w sprawie niniejszej nie został wskazany żaden przepis postępowania sądowoadministracyjnego jako naruszony przez Sąd pierwszej instancji. Uznać zatem należy, że skarga ta nie jest oparta o podstawę z art. 174 pkt 2. Jako naruszenie prawa materialnego autor skargi wskazał przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy przez błędną jego wykładnię. Zarzut naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 6 nie mógł być skuteczny, bowiem przepis ten określa jedynie, że za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA oraz grupami Wehrwolfu. Przepis ten jest jasny i nie wymaga wykładni, nie mógł być więc naruszony przez Sąd przez błędną jego wykładnię. Przedmiotem sprawy niniejszej jest pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich i w tej sprawie zastosowanie miał powołany jako podstawa materialnoprawna decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatanckich i Osób Represjonowanych o pozbawieniu skarżącego omawianych uprawnień przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 pow. ustawy o kombatantach. Przepis ten nakłada na wskazany w ust. 4 organ (Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych) obowiązek wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich m.in. te osoby, które z mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia z tytułu działalności w latach 1944–1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4 z zastrzeżeniem, że uprawnienia te zachowują jednak m.in. żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od dnia 10 maja 1945 r. do dnia 30 czerwca 1947 r. Jest w sprawie niesporne, że skarżący pełnił służbę wojskową od dnia 15 czerwca 1948 r. do 7 października 1950 r., a więc poza okresem wskazanym w wymienionym przepisie. Z niezakwestionowanych ustaleń dokonanych w postępowaniu administracyjnym wynika, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD z dnia [...] marca 1985 r. wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej. To ustalenie dodatkowo potwierdza informacja zawarta w piśmie Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 15 lipca 2003 r., w którym wskazano, że z dokumentów będących w posiadaniu Instytutu wynika, iż [...] Pułk [...], w którym w latach 1948–1950 służył skarżący, w okresie tym brał udział w walkach zbrojnych z organizacją niepodległościową – Narodowymi Siłami Zbrojnymi. Informacja ta nie potwierdza więc podnoszonej przez skarżącego okoliczności, że brał on udział w walkach z UPA i grupami Wehrwolfu, prowadzonych rzekomo przez jednostkę, w której odbywał służbę wojskową. Skarżący na rozprawie w WSA na pytanie Sądu oświadczył, że nie dysponuje żadnym dowodem na wskazaną okoliczność. Podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut, iż organ administracji i Sąd winien wyjaśnić, czy w latach 1948–1950 były prowadzone wspólne działania [...] Pułku [...] i Wojsk Ochrony Pogranicza jest bezzasadny. Przede wszystkim sąd administracyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego – wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) i tylko w szczególnych przypadkach, jeśli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości – może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów (art. 106 § 3 pow. ustawy). Wyjaśnienie ewentualnego współdziałania [...] Pułku [...] z Wojskami Ochrony Pogranicza nie byłoby ani niezbędne, ani nawet przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej, ponieważ nie mogłoby dawać podstawy do przyjęcia że w związku z tym współdziałaniem właśnie ta jednostka, w której służył skarżący brała udział w walkach z UPA czy Wehrwolfem i że w tych walkach brał udział skarżący (który, jak wynika z pisma Wojskowej Komendy Uzupełnień z dnia 21 maja 2003 r. w jednostce tej pełnił służbę jako wartownik).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.