Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 322/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-08-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 54, art. 110c
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 107
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Ewa Kowalczyk, Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Strzelec po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi L. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do sądu postanowieniem z dnia [...], znak: [...], Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia L. G. (dalej jako skarżąca) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z [...] listopada 2016 r. znak: [...] oddalające skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu nieruchomości.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy z 2 czerwca 2005 r., nr SM [...] ([...]), którym objęto wynikający z decyzji z [...] maja 2005 r., znak: [...] podatek dochodowy od osób fizycznych za 1999 rok.

W celu wyegzekwowania wymagalnych należności objętych ww. tytułem wykonawczym, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego - pismem z [...] października 2016 r. nr [...] - dokonał zajęcia nieruchomości (lokalu mieszkalnego), położonego w L. przy ul. W., wzywając skarżącą do zapłaty należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości tej nieruchomości. Wezwanie zostało doręczone skarżącej 24 października 2016 r. Ponadto, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego złożył w Sądzie Rejonowym wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu

o wszczęciu ww. egzekucji z nieruchomości.

W dniu 7 listopada 2016 r. skarżąca złożyła skargę na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia nieruchomości, wnosząc o "stwierdzenie nieważności decyzji" oraz uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych. Skarżąca podniosła, że przesłane przez organ podatkowy pismo nie spełnia warunków określonych w art. 107 § 1 k.p.a. W jej ocenie, w przedmiotowym piśmie brak jest prawidłowego podpisu osoby uprawnionej, stanowiącego istotny element decyzji, brak jest pouczenia o możliwości wniesienia zażalenia, występują błędy w zakresie określenia dochodzonych należności, a także brak jest prawidłowego oznaczenia tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. W związku z tym, zdaniem skarżącej, pismo organu egzekucyjnego nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków decyzji, z którymi przepisy łączą konsekwencje prawne.

Postanowieniem z [...] listopada 2016 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu nieruchomości.

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, podnosząc, że czynności dokonywane w postępowaniu egzekucyjnym powinny mieć formę aktu administracyjnego. W ocenie skarżącej organ bezzasadnie nazywa swój akt pismem i w niedopuszczalny sposób próbuje udowodnić, że tego dokumentu nie dotyczą zasady zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego i ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko organu I instancji, że skarga na czynności egzekucyjne jest niezasadna. Przy dokonywaniu czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu przedmiotowej nieruchomości zostały zachowane wszystkie wymogi formalnoprawne wynikające z art. 110c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599, ze zm.; dalej jako: u.p.e.a.). W ocenie organu chybione są zarzuty skarżącej, że przedmiotowe zajęcie nieruchomości winno mieć formę aktu administracyjnego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje dla zajęcia nieruchomości formy aktu administracyjnego w postaci decyzji czy postanowienia uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zajęcie nieruchomości odbywa się w formie pisma, które zawiera element wezwania zobowiązanego do zapłaty. Przedmiotowe wezwanie spełnia ponadto wszelkie niezbędne dla tego rodzaju pisma wymogi formalne pozwalające zidentyfikować podmiot i przedmiot dokonanego zajęcia nieruchomości.

Dyrektor Izby Skarbowej uznał za bezzasadne argumenty skarżącej dotyczące braku w zaskarżonym zajęciu nieruchomości prawidłowego podpisu osoby uprawnionej. Pomimo nieczytelności podpisu osobę podpisującego identyfikuje we właściwy sposób treść pieczęci, wskazującej imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe pracownika.

W skardze do sądu administracyjnego L. G. zarzuciła wydanie "zaskarżonej decyzji" z naruszeniem art. 7 i 107 § 1 k.p.a.; podtrzymanie naruszenia przez organ I instancji art. 210 § 8 Ordynacji podatkowej; naruszenie art. 120, 121 i 122 Ordynacji podatkowej ze względu na niezachowanie zasady prawdy obiektywnej

i oparcia oceny materiału wyłącznie na dowodach zebranych przez organ pierwszej instancji; wydanie decyzji bez uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego w przedmiocie odwołania; naruszenie art. 248 § 1 pkt 1 i 1a Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że "decyzja o zajęciu nieruchomości" z 17 października 2016 r. nie spełnia minimum wymagań prawidłowego dokumentu administracyjnego, przede wszystkim przez brak podpisu osoby uprawnionej (na dokumencie widnieje tylko nieczytelny znak graficzny). Skarżąca podtrzymała swoje stanowisko, że wszelkie czynności w postępowaniu egzekucyjnym powinny mieć formę aktu administracyjnego. Skarżąca podniosła także wątpliwości co do właściwości Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego do rozpatrzenia skargi na czynności egzekucyjne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte wadami prawnymi skutkującymi koniecznością jego uchylenia (stwierdzenia nieważności).

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jednak orzeka w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2016 poz. 718, ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Skoro sprawa zawisła przed sądem administracyjnym dotyczy kontroli zgodności z prawem konkretnego, zaskarżonego do sądu aktu, to przedmiot rozpoznania i rozstrzygnięcia sądu administracyjnego wyznacza przedmiot skargi.

Przenosząc te uwagi na grunt badanej sprawy należy zastrzec, że Sąd nie dokonuje oceny legalności wszystkich czynności egzekucyjnych dokonanych w toku postępowań prowadzonych wobec skarżącej. Przedmiotem badania Sądu jest konkretny, zaskarżony w niniejszej sprawie akt – czyli postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu nieruchomości. Sąd ocenia zatem, czy zgodnie z prawem organ nie uwzględnił zarzutów skarżącej dotyczącej tej konkretnej czynności egzekucyjnej, czy też powinien był uchylić zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usunąć stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a.).

Praktycznie cała argumentacja skargi opiera się na założeniu, że czynność zajęcia nieruchomości powinna spełniać wymogi formalne indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji lub postanowienia), określone w art. 107 k.p.a.

Założenie to jest chybione. Rzeczywiście, art. 18 u.p.e.a. wskazuje, że jeżeli przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednakże z przepisu tego absolutnie nie wynika, że każda czynność w postępowaniu egzekucyjnym ma mieć formę aktu administracyjnego (decyzji lub postanowienia).

Czynność zajęcia jest tzw. czynnością materialno-techniczną, ma spełniać wymogi określone w jej podstawie prawnej, czyli art. 110c u.p.e.a. W świetle tego przepisu, organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości (§ 1). Zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (§ 2). Równocześnie z wysłaniem zobowiązanemu wezwania organ egzekucyjny składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji lub o złożenie tego wniosku do zbioru dokumentów (§ 3).

W powołanym przepisie nie ma żadnego elementu wskazującego na konieczność wydania w przedmiocie zajęcia nieruchomości decyzji lub postanowienia.

Kwestionowane przez skarżącą w trybie skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) pismo Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z [...] października 2016 r. zawiera wszelkie niezbędne elementy: oznaczenie organu egzekucyjnego, wskazanie zobowiązanej i wierzyciela, wskazanie środka egzekucyjnego (zajęcie nieruchomości) i dokładne określenie jego przedmiotu, wskazanie tytułu wykonawczego i kwot dochodzonych należności, podpis upoważnionej osoby z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego oraz niezbędne pouczenia, w tym o prawie do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne.

W ocenie sądu nie ma racji skarżąca, podnosząc zarzuty, że podpis na piśmie jest nieprawidłowy – osobę dokonującą czynności w wystarczający sposób identyfikuje pieczęć z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Nieczytelność odręcznego podpisu miałaby znaczenie, gdyby tej pieczęci nie było. Mimo nieczytelnego podpisu ustalenie osoby dokonującej czynności nie nastręcza żadnych trudności.

W tej sytuacji podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a. są chybione, bowiem organy egzekucyjne działały zgodnie z prawem, zarówno w odniesieniu do czynności egzekucyjnej zajęcia nieruchomości, jak i postanowień rozstrzygających zarzuty skarżącej wobec tej czynności. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a., bowiem przepis ten określa wymogi formalne decyzji lub postanowienia wydawanego w postępowaniu administracyjnym. Jeszcze raz trzeba podkreślić, że czynność zajęcia nieruchomości jest tzw. czynnością materialno-techniczną, a nie aktem administracyjnym (decyzją lub postanowieniem).

Chybione są również zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z powołanym wyżej art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się pomocniczo k.p.a., a nie Ordynację podatkową. W dalszej kolejności: zarzut naruszenia 210 § 1 pkt 8 O.p. (błędnie wskazano w skardze § 8), odnosi się do wymogów formalnych decyzji lub postanowień wydawanych w postępowaniu podatkowym w odniesieniu do podpisu, nie ma więc zastosowania do czynności egzekucyjnych. Ponadto niezasadność zarzutów dotyczących oznaczenia osoby dokonującej czynności (podpisu na piśmie z 17 października 2016 r.) wykazywano wyżej. Niezrozumiałe są zarzuty naruszenia zasady prawdy materialnej (art. 122 O.p.), nie wiadomo, jaki ma mieć związek zasada prawdy materialnej z czynnością egzekucyjną i postanowieniem dotyczącym skargi na tą czynność. Jedynymi kwestiami, które podlegają ocenie jest to, czy tytuł wykonawczy istnieje w obrocie prawnym oraz czy nadal są podstawy do prowadzenia egzekucji. Żadne inne fakty nie podlegają wyjaśnieniu. Niezrozumiały jest również zarzut naruszenia art. 248 § 1 pkt 1 i 1a O.p. – takich jednostek redakcyjnych w ustawie nie ma.

Bezzasadne są podnoszone w skardze zastrzeżenia dotyczące właściwości Naczelnika Urzędu Skarbowego do rozpatrzenia skargi na czynności egzekucyjne. Z art. 54 § 5 u.p.e.a. jednoznacznie wynika, że postanowienie w sprawie skargi na czynności egzekucyjne wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W badanej sprawie organem egzekucyjnym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, zatem jego właściwość do wydania postanowienia nie budzi wątpliwości. Na marginesie jedynie można odnotować, że powoływany art. 54 § 5 u.p.e.a. uległ zmianie z dniem 1 stycznia 2016 r. W poprzednim stanie prawnym postanowienie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne wydawał organ nadzoru. Zarówno czynność egzekucyjna, skarga na nią, jak i postanowienie o jej rozpatrzeniu zostały wydane (dokonane) już pod rządami nowego stanu prawnego.

Podniesiony na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2017 r. zarzut niezgodności w kwotach dochodzonych należności w pismach informujących o zajęciu nieruchomości z dnia 17 października 2016 r. (w badanej sprawie) oraz z 2 czerwca 2016 r. (Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.) jest w ocenie Sądu bezzasadny. W piśmie informującym o czynności zajęcia nieruchomości organ egzekucyjny powinien podać aktualną kwotę dochodzonych należności. Wobec skarżącej toczy się postępowanie egzekucyjne, zatem kwoty podawane w pismach informujących o czynnościach egzekucyjnych mogą się różnić, z uwagi na wyegzekwowanie części należności. W przypadku odsetek dodatkowym czynnikiem wpływającym na zmianę ich wysokości jest fakt, że wielkość odsetek stale narasta. Analizując akta administracyjne sprawy Sąd nie dostrzega żądnych nieprawidłowości we wskazaniu w czynności zajęcia kwoty dochodzonej należności. Ocena prawidłowości wskazania kwoty w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 2 czerwca 2016 r. leży poza zakresem badanej sprawy.

Na ocenę Sądu nie mogą wpłynąć przedłożone na rozprawie dokumenty dotyczące wpisów w księdze wieczystej. Z dokumentów tych wynika, że nieruchomość objęta czynnością zajęcia była wcześniej przedmiotem hipoteki przymusowej, którą wykreślono w związku z przeniesieniem zabezpieczenia hipotecznego na inną nieruchomość. Zasadność czy legalność tych czynności pozostaje całkowicie poza zakresem badanej sprawy.

Bez związku ze sprawą pozostaje również przedłożona na rozprawie dokumentacja medyczna obrazująca stan zdrowia skarżącej. Stan zdrowia skarżącej nie ma żadnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. Jest to element, który miałby znaczenie np. w przypadku wystąpienia przez skarżącą o umorzenie zaległości podatkowych.

Niezależnie od zarzutów skargi sąd nie dostrzegł z urzędu żadnych innych wad prawnych zaskarżonego postanowienia, które musiałyby skutkować jego uchyleniem (stwierdzeniem nieważności).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę.