Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2617/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 40 ust 1 i ust 2
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 r. sprawy ze skargi V. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz r.pr. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców działając na podstawie art. 89p. ust. 1, art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. 2012 r. poz. 680 zwanej dalej ustawą) oraz 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 267 - dalej jako kpa) utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2012 r., sygn. akt [...], umarzającą postępowanie w sprawie o nadanie statusu uchodźcy obywatelowi F. narodowości [...] W.A. ur. [...].- wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Zaskarżona decyzja obejmuje również żonę i małoletnie dzieci skarżącego: R.A., ur. [...].; R.A. ur. [...]; R.A. ur. [...] i R.A. ur. [...].

W toku postępowania ustalono, że W.A. (skarżący) w dniu [...] stycznia 2012 r. złożył drugi z kolei wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy. Pierwszy wniosek skarżący złożył w dniu [...] grudnia 2009 r. i uzasadniał go chęcią osiedlenia się w Polsce z powodu braku poczucia bezpieczeństwa w kraju pochodzenia oraz doznawanych prześladowań i przemocy ze strony władz kraju pochodzenia, spowodowanych tym, że jego brat był bojownikiem. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] odmówił W.A. nadania statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej oraz wobec braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany orzekł o jego wydaleniu z terytorium RP. Od decyzji tej skarżący nie wniósł odwołania, zatem decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jest decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 kpa. Analizując oświadczenia skarżącego składane w pierwszym postępowaniu o nadanie mu statusu uchodźcy i oświadczenia składane w kontrolowanym postępowaniu organ doszedł do wniosku, że powody wystąpienia o status uchodźcy w obu postępowaniach są tożsame. Wskazano, że skarżący nie podniósł żadnych nowych, wiarygodnych okoliczności, które uzasadniałyby merytoryczne rozpatrzenie drugiego ze złożonych wniosków.

Podczas postępowania drugoinstancyjnego wnioskodawca dołączył do akt szereg zaświadczeń lekarskich dotyczących jego stanu zdrowia: choroby oczu i wydanej w związku z tym decyzji o przyznaniu z tego powodu renty inwalidzkiej, zaświadczenie dotyczące stanu zdrowia żony R.A., cierpiącej na przewlekłą reumatyczną chorobę serca i zaświadczenie o niepełnosprawności córki R. Nadto skarżący dołączył do akt wydane w dniu [...].06.2012 r. przez prezesa Diaspory [...] w Polsce, [...], zaświadczenie o tym, że udzielał on pomocy [...] organizacjom w latach 1999-2009, a jego brat "do dnia dzisiejszego walczy z wojskami rosyjskimi na terytorium C.". Dołączono także zaświadczenie z [...].06.2012 r. wydane przez Przedstawicielstwo C. w Polsce poświadczające, że rodzina wnioskodawcy jest prześladowana przez [...] specsłużby.

Po zapoznaniu się z ww materiałami Rada uznała, że nie mają one znaczenia w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy, w szczególności wskazała, że stan zdrowia strony i jej rodziny nie jest przesłanką do udzielenia statusu uchodźcy i ochrony subsydiarnej. Nadto Rada podniosła, że pozostałe przedstawione zaświadczenia nie potwierdzają zeznań skarżącego, a nawet są z nimi sprzeczne, gdyż na żadnym etapie toczących się postępowań nie podawał, że udzielał pomocy bojownikom; w żadnych z dostępnych materiałów nie wymienia się także nazwiska brata skarżącego jako bojownika. Wg Rady zaświadczenia te, wystawione na zamówienie strony przez osoby przebywające poza C., nie zasługują na danie im wiary.

Skargę na powyższą decyzję złożył skarżący zarzucając jej naruszenie przepisów art. 40 ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej poprzez przyjęcie, iż nie spełnia przesłanek do nadania mu statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej ani zgody na pobyt tolerowany. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa, art. 75 kpa w zw. z art. 78 § 1 kpa, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego oraz dowolną i nieprawidłową ocenę materiału dowodowego. Skarżący zarzucił, że organy nie zbadały sytuacji w kraju jego pochodzenia, nie uwzględniły nowych dokumentów potwierdzających brak możliwości powrotu do C., nadto wskazał, że wydalenie go z kraju skutkowałoby naruszeniem prawa do życia rodzinnego a powrót do kraju pochodzenia pozbawi jego rodzinę specjalistycznej opieki medycznej.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "ppsa").

Skarga nie miała uzasadnionych podstaw, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. 2012 r. poz. 680), jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku (art. 40 ust. 1 ustawy). Wniosek zaś jest niedopuszczalny, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach, (art. 40 ust. 2 ustawy).

W ocenie Sądu zasadnie Rada uznała, że w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek, o których mowa w art. 40 ustawy, organ administracji jest zobligowany do umorzenia postępowania. Dla wyniku sprawy istotne było zatem zbadanie czy okoliczności, na które powołuje się skarżący były przedmiotem rozważań w toku postępowania zakończonego decyzją z [...] listopada 2010 r. nr [...]. W przypadku takiego ustalenia zgłoszony przez cudzoziemca ponowny wniosek o nadanie statusu uchodźcy nie prowadzi do merytorycznego rozpoznania sprawy, ale do formalnego zakończenia postępowania poprzez jego umorzenie. Według przepisów ustawy ponowny wniosek w tym samym przedmiocie oparty na tych samych okolicznościach jest niedopuszczalny.

W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy zasadne było uznanie przez organ, że okoliczności podnoszone przez skarżącego w kolejnym wniosku były już przedmiotem weryfikacji w poprzednio prowadzonym postępowaniu. Trzeba tez wskazać, że w aktach sprawy na pierwszy plan wyłaniają się wielokrotnie składane przez skarżącego pisma i dokumenty potwierdzające nie okoliczność jakiegokolwiek prześladowania lecz okoliczność stanu zdrowia jego samego i jego rodziny. Już w 201Or., w piśmie z [...] maja 201Or. skarżący wnosząc o wznowienie postępowania uzasadniał to poważnymi problemami ze zdrowiem i wskazywał, że "chciałby w Polsce uzyskać status uchodźcy i żyć tu normalnie i korzystać z opieki medycznej". Taka argumentacja przeważała zarówno w pierwotnym wniosku jak i w obecnie kontrolowanym postępowaniu.

Rację ma też Rada wskazując na niekonsekwencję i wewnętrzną sprzeczność pomiędzy obecnymi twierdzeniami i zaświadczeniami składanymi przez skarżącego a jego zeznaniami składanymi w toku poprzedniego postępowania. Skarżący przesłuchiwany w dniu [...] lipca 201 Or. jednoznacznie zeznał, że ze względu na zły stan zdrowia ani nie walczył ani nie pomagał bojownikom ani też nie był członkiem żadnej organizacji. Wskazywał na to, że jego brat jest bojownikiem i że ma obawy z powodu nachodzących go ludzi w maskach, przez których został pobity. Twierdził, że boi się o siebie i swoją rodzinę. Podnosił, że był jeden raz zatrzymany, nigdy nie był aresztowany ani skazany. Natomiast we wniosku z 2012r. skarżący wskazał, że w kraju pochodzenia był prześladowany i został pobity, dlatego postanowił wyjechać i zacząć życie w Polsce. W kontekście ww twierdzeń cudzoziemca należy uznać, że stanowisko organu co do powtarzających się okoliczności wskazywanych przez skarżącego jako podstawa do objęcia go ochroną międzynarodową - jest w pełni uzasadnione.

Wnioskodawca ponownie wskazał we wniosku, iż był prześladowany w kraju pochodzenia i poddawany przemocy. Jak sam twierdzi nie brał udziału w działaniach wojennych, nie był oficjalnie zatrzymany ani aresztowany. Nie należał do żadnej organizacji politycznej czy społecznej. Nie toczyło się wobec skarżącego jakiekolwiek postępowanie sądowe. Rację ma przy tym skarżący, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z tego powodu, że nowy wniosek został oparty na tych samych bądź takich samych podstawach, wymaga stwierdzenia przez organ nie tylko tego, że cudzoziemiec nie przedstawił we wniosku nowych informacji uzasadniających objęcie go ochroną, ale też tego, że sytuacja w kraju pochodzenia wnioskodawcy nie zmieniła się. Zarzut pod adresem organu co do niepełności uzasadnienia zaskarżonej decyzji należy uznać za słuszny Organ nie zajął bowiem w tym ostatnim zakresie osobnego stanowiska, ale uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy gdyż od czasu wydania ostatniej decyzji rozstrzygającej, co do istoty do dnia złożenia ww wniosku oraz do dnia dzisiejszego sytuacja w C. nie zmieniła się w taki sposób, by można było mówić o jej pogorszeniu względem poprzedniej sytuacji cudzoziemca. Nie wskazują na to żadne dostępne opracowania a sam skarżący również na nowe i nie znane dotychczas okoliczności się nie powoływał. W związku z tym sytuacja w kraju pochodzenia nie może stanowić nowej podstawy wniosku uzasadniającej obawę strony przed prześladowaniem.

Jednocześnie należy wskazać, że wniosek o nadanie statusu uchodźcy jest jedynym wnioskiem inicjującym postępowanie w sprawie cudzoziemca, którego celem jest przyznanie mu ochrony. Wynika to z treści art. 23 ust. 1 ustawy, jak i art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, z którego wynika, że w warunkach w nim określonych cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej. Zasadzie określonej w tym przepisie nie przeczy treść art. 23 ust. 2 ustawy, według którego wniosek o nadanie statusu uchodźcy rozpatruje się równocześnie jako wniosek o udzielenie ochrony uzupełniającej. Z zestawienia treści art. 15 i 23 ust. 2 ww. ustawy należy wyprowadzić jedynie taki wniosek, że rozpatrywanie wniosku o nadanie statusu uchodźcy równocześnie jako wniosku o udzielenie ochrony uzupełniającej nakłada na organ konieczność rozpoznania takiego wniosku z urzędu, ale tylko w sytuacji, gdy istnieje podstawa do merytorycznego rozpoznania wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Konsekwencją takiego uregulowania jest obecne brzmienie przepisu art. 48 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, który stanowi, że w przypadku gdy wnioskodawcy (...) odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się ponadto o udzieleniu: 1) ochrony uzupełniającej (...) albo 2) zgody na pobyt tolerowany (...). W związku z tym w decyzji o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku, wydanej na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy, nie mogą znaleźć się rozstrzygnięcia w przedmiocie ochrony uzupełniającej, czy w przedmiocie pobytu tolerowanego, bo wobec umorzenia postępowania co do zasady nie ma podstaw prawnych do samoistnego rozstrzygania w tym zakresie.

Mając na uwadze, iż podnoszone przez skarżącego okoliczności mające uzasadnić nadanie mu statusu uchodźcy są niemalże identyczne jak okoliczności podnoszone w poprzednim wniosku a przy tym były już przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez organy orzekające - zasadnie uznano w sprawie, iż zachodzi tożsamość spraw, zarówno podmiotowa jak i przedmiotowa. Skarżący nie wykazał, że był lub ewentualnie będzie prześladowany przez organy państwowe kraju pochodzenia. W sprawie nie sposób też pominąć, że od negatywnej decyzji z 201 Or. nr [...] skarżący nie składał odwołania a w orzecznictwie przyjmuje się, że decyzja ostateczna, która nie została zaskarżona jest objęta szczególną ochroną prawną. Złożony przez skarżącego kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy w ocenie Sądu miał na celu obejście regulacji prawnej przewidzianej w art. 16 § 1 kpa.

Trzeba podkreślić, że Sąd administracyjny jedynie ocenia legalność zaskarżonych aktów administracyjnych; nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną lecz bada tylko, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których orzeczenia zostały zaskarżone odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2007 r, II FSK 72/2006 ONSAiWSA 2008/2 poz. 31). Tak dokonana ocena prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów kpa. Pozostałe okoliczności, w szczególności kwestie dotyczące stanu zdrowia tak samego skarżącego, jak i jego żony czy córki, nie mogły być brane pod uwagę i uwzględnione w niniejszym postępowaniu. Pozostają bowiem obojętne dla regulacji normatywnych określających podstawy, zasady i tok postępowania o nadanie statusu uchodźcy.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalono. O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwzględnieniem § 14 ust. 2 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 490).