Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 752/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-12-16 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2, ar. 258 par. 2 pkt 7.
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1-sentencja postanowienia


UZASADNIENIE

We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPPr, "A" Sp. z o.o. (zwana dalej: Spółką, skarżącą), powołując się na trudną sytuację finansową, wniosła o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu stwierdzono, iż koszty działalności Spółki na 30.09.2016 r. wyniosły 3.571.920,51 zł. Natomiast w związku z niskimi cenami produktów rolnych przychód ze sprzedaży wyniósł 2.442.921,12 zł, co skutkuje stratą w kwocie 1.067.678,76 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach w rubryce nr 6 "Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych" wpisano: 58.000,00 zł, w rubryce nr 7 "Wartość środków trwałych wnioskodawcy": 1.634.058,00 zł, w rubryce nr 8 "Wysokość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy według bilansu": 114.700,17 zł. W rubryce nr 9 wykazano stan dwóch rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (30.11.2016 r.): 21.121,05 zł i -111.515 zł, natomiast w rubryce nr 10 wpisano: stan środków w kasie na 30.09.2016 r. 2.750,54 zł, zobowiązania ogółem długo i krótkoterminowe 2.897.839,84 zł, w tym zobowiązania wobec dostawców 2.552.134,16 zł, należności krótkoterminowe i długoterminowe 300.692,11 zł, strata netto na 30.09.2016 r. 1.067.679,76 zł.

Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, może być przyznane, gdy osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Nie ulega wątpliwości, że stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia jest zobowiązana na danym etapie postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., II FZ 781/05,niepubl.). Pojęcia środków nie można przy tym ograniczać wyłącznie do środków pieniężnych. Zaznaczyć też należy, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienia NSA: z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, LEX 794951, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 267/11, LEX nr 948891).

Przechodząc zatem do oceny wniosku Spółki, na wstępie wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, iż podmiot prowadzący działalność gospodarczą, który nie wykazał, że utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie, w oparciu o informacje zawarte w oświadczeniu o majątku i dochodach trudno stwierdzić, że kondycja finansowa Spółki jest zła, pomimo wykazywanej przez skarżąca straty za III kwartał 2016 r. w kwocie 1.067.679,76 zł. Strata w zakresie prowadzonej działalności jest wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Ponoszone koszty są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i są jej naturalną konsekwencją. Tym samym miarodajną dla oceny zdolności płatniczych osób prowadzących działalność gospodarczą nie jest kategoria dochodu a przychodu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 549/11 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 marca 2011 r. (sygn. akt II GZ 112/11 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jej powstanie nie oznacza więc jeszcze utraty płynności finansowej. Koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą nie korzystają natomiast z pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Ta kategoria podatników bowiem ma do dyspozycji legalne instrumenty podatkowe, które pozwalają na równoważenie kosztów i przychodów w taki sposób, aby w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. (zob. postanowienia NSA: z 5 września 2013 r., sygn. akt II OZ 707/13; z 25.09.2012 r., sygn. akt I GZ 228/12; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast jak sama Spółka wskazała na dzień 30.09.2016 wysokość przychodów ze sprzedaży produktów rolnych wyniosła 2.442.921,12 zł. Kwota ta wskazuje niewątpliwie na znaczne rozmiary prowadzonej działalności gospodarczej. Zestawiając zatem kwotę uzyskanego przychodu z kwotą należnych kosztów sądowych, na obecnym etapie postępowania jest nim wpis od skargi w kwocie 791 zł , ponadto uwzględniając fakt, iż Spółka zobowiązana jest ponieść koszty sądowe jeszcze w czterech sprawach zawisłych przed tut. Sądem (łączna wartość wpisów w 5 sprawach wynosi 4.669 zł) należy stwierdzić, że opłacenie kosztów sądowych przez Spółkę nie spowoduje utraty płynności finansowej i mieści się w możliwościach finansowych strony. Zaznaczyć należy, że do sprawy o sygn. akt I SA/Ol 757/16 tytułem wpisu od skargi wpłaciła 309 zł. Podkreślić przy tym należy, że za ostatni rok obrotowy Spółka osiągnęła dochód – w wysokości 114.700,17 zł, w jej dyspozycji pozostają również środki trwałe o wartości 1.634.058,00 zł. Powyższe niewątpliwie wskazuje na możliwości samodzielnego opłacenia przez Spółkę kosztów sądowych.

Zauważyć należy, że koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej. Prowadzenie spraw sądowych związanych z tą działalnością jest bowiem elementem tej działalności i dlatego wymaga zabezpieczenia środków na ten cel na równi z koniecznością zapewnienia środków na inne wydatki (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 90/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W warunkach niniejszej sprawy Spółka nie wskazała powodów, dla których inne koszty prowadzenia bieżącej działalności mają pierwszeństwo nad wpisem od skargi.

W świetle powyższego, jak również mając na uwadze wykazaną we wniosku wysokość środków pieniężnych zgromadzonych w kasie Spółki (2.750,54 zł na dzień 30.09.2016 r.), czy też na jednym z rachunków bankowych ( Bank BPS SA W-wa- 21.121,05 zł na dzień 30.11.2016 r.), które przewyższają wysokość kosztów postępowania w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, iż Spółka nie wykazała, że uzasadnione jest zwolnienie jej od kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. Jeżeli zatem strona posiada środki wystarczające na uiszczenie wpisu, którymi może dysponować, to okoliczność, iż chce je przeznaczyć na inne cele (przez nią preferowane), nie może być uznany za potwierdzenie braku dostatecznych środków. W tym wypadku, wysokość środków na rachunkach bankowych znacznie przekraczała wysokość wpisów sądowych od pięciu skarg, jedynego na tym etapie postępowania kosztu. Przy czym zaznaczyć należy, że pojęcie "dostatecznych środków" należy odnosić nie tylko do środków pieniężnych zgromadzonych w kasie czy też na rachunkach bankowych Spółki, ale także do wartości posiadanych przez nią środków trwałych.

Na marginesie dodać natomiast należy, że Kodeks Spółek Handlowych przewiduje instytucję czasowych wkładów wspólników tzw. dopłat. Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Celem zaś dopłat jest przekazanie środków finansowych przez wspólników na dofinansowanie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych i ewentualnie opłacenie kosztów zastępstwa procesowego. W sytuacji zatem, gdy Spółka nie dysponuje aktualnie wolnymi środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, w tym przypadku udziałowcy Spółki mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki. Podkreślić przy tym należy, że aktualne na gruncie przedmiotowej sprawy pozostaje orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN(C) 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników".

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że Spółka prowadząc działalność gospodarczą wszczynając postępowanie sądowoadministracyjne musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sadowych. Fakt, iż przychody strony ze sprzedaży są niższe niż poniesione koszty nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy. W przedstawionej wyżej sytuacji materialnej i finansowej Spółki ewentualne przerzucenie ciężaru poniesienia kosztów sądowych na Budżet Państwa czyli na ogół obywateli, nie spełniałoby przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.