Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1055/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Skarżony organ: Komisja Lekarska
Treść wyniku: Odrzucono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia inwalidztwa i jego związku ze służbą p o s t a n a w i a: - odrzucić skargę -


UZASADNIENIE

A. S. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") został w dniu [...] grudnia 2021 r. skierowany przez Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji na badanie lekarskie w celu uznania funkcjonariusza zwolnionego ze służby w Policji za inwalidę lub za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą.

[...] Rejonowa Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] w orzeczeniu z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...] uznała, że w stanie zdrowia skarżącego nie nastąpiły istotne zmiany i w oparciu o badania psychiatrycznie z dnia [...] lutego 2022 r. postanowiła nadal zaliczać stronę skarżącą do drugiej grupy inwalidzkiej z zastrzeżeniem, że inwalidztwo skarżącego nie pozostaje w związku ze służbą w Straży Granicznej.

Skarżący wniósł odwołanie od powyższego orzeczenia, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia organowi I instancji i wskazał, że organ orzekając w sprawie nie wziął pod uwagę tego, że stany emocjonalne o dużym nasileniu, takie jak stres w pracy, mają wpływ na układ nerwowy i mogą wywołać epizod choroby afektywnej dwubiegunowej.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego Centralna Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] utrzymała w mocy sporne orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2022 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej, wnosząc o jego uchylenie w całości, a także o uchylenie orzeczenia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej.

W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja Lekarska wniosła o jej odrzucenie z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego w sprawach dotyczących ustalenia związku inwalidztwa ze służbą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.

Przede wszystkim należy wyjaśnić, że z przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 398) wynika, że komisje lekarskie orzekają o zdolności kandydatów do służby, o zdolności funkcjonariuszy do służby, ale również o uznaniu funkcjonariuszy zwolnionych ze służby za inwalidów (niezdolnych do samodzielnej egzystencji) oraz o tym, czy stan zdrowia (inwalidztwo) funkcjonariusza (byłego funkcjonariusza) ma związek ze służbą, a także o zdolności do pracy funkcjonariuszy zwolnionych ze służby w celu określenia grupy inwalidzkiej. Decyzja (orzeczenie) komisji lekarskiej obejmuje zatem dwa rozstrzygnięcia: pierwsze, dotyczy zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby, drugie: ustalenia związku stanu zdrowia (schorzenia) ze służbą, stopnia inwalidztwa m.in. dla celów emerytalno-rentowych.

W związku z tym, przyjmuje się, że orzeczenia komisji lekarskich można podzielić na dwie odrębne grupy.

Pierwsza z nich jest związana z ustalaniem przez komisję "zdolności do służby". W ramach tej oceny ustalany jest stan zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby w celu przyjęcia do niej, dalszego jej pełnienia, czy też zwolnienia ze służby. Orzeczenia te stanowią zatem podstawę do wydania przez właściwe organy decyzji administracyjnej, na mocy której osoba jest przyjmowana do służby, przeniesiona na inne stanowisko służbowe, czy też z niej zwalniana.

Na kanwie tychże spraw, w dotychczasowej praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że komisje lekarskie działające w sprawach funkcjonariuszy, czy też kandydatów do służb mundurowych, są organami administracji publicznej i swe rozstrzygnięcia podejmują w formie decyzji administracyjnych, nazwanych orzeczeniami. Orzeczenia te podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2978/13, czy też wyrok NSA z dnia 9 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 354/09).

Drugą natomiast grupę orzeczeń wydawanych przez omawiane komisje lekarskie stanowią orzeczenia, które ustalają schorzenia funkcjonariusza oraz ich związek ze służbą do celów m.in. odszkodowawczych lub rentowych, albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw, niż ustawa o Policji.

Przyjmuje się, że orzeczenia z tej grupy zasadniczo poddawane są kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach rentowych, emerytalnych, czy też odszkodowawczych. Orzeczenia te mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, stanowiąc jedną z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji, przyjmuje się, że wspomniane wyżej orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, albowiem sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do właściwości sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 667/08, z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 93/10, czy też z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 220/10; podobnie: /w:/ uchwała NSA z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt OPS 8/97).

Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że od orzeczeń komisji lekarskich, w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia funkcjonariusza już zwolnionego ze służby i ustalenia stopnia inwalidztwa, a także związku stwierdzonych schorzeń ze służbą do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego oraz ustalenia zdolności do "pracy" funkcjonariusza, w celu określenia grupy inwalidzkiej skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Takie orzeczenia nie mają samodzielnego bytu i jak to wyżej już wskazano, są one poddawane kontroli przez sądy powszechne, w konsekwencji czego nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do jego właściwości.

W tej sytuacji, uznać należy, że zaskarżone orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] należy do drugiej z omawianych wyżej grup orzeczeń, które nie mają samodzielnego bytu i nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Sporne orzeczenie nie dotyczy ustalenia kategorii zdolności do służby ani kandydata, ani funkcjonariusza w celu oceny, czy jest on zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku.

W sprawie jest bowiem bezsporne, że wspomniane orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej wydane zostało na skutek skierowania wystosowanego do tej komisji lekarskiej przez Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu uznania funkcjonariusza zwolnionego ze służby w Policji za inwalidę lub uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą.

W tej sytuacji, uznać należy, że zaskarżone orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] wydane zostało w przedmiocie ustalenia inwalidztwa oraz związku inwalidztwa ze służbą.

Sporne orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej nie dotyczy ustalenia kategorii zdolności do służby ani kandydata ani funkcjonariusza w celu oceny, czy jest on zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku. Skarżący nie został poddany badaniu, jako kandydat do służby. Skarżąc nie został poddany badaniu także jako funkcjonariusz pełniący służbę. Skarżący służby w Straży Granicznej nie pełni, nie zajmuje żadnego stanowiska, jest byłym funkcjonariuszem (zwolniony został ze służby w dniu [...] marca 2006 r.). Zaskarżone orzeczenie nie stanowi zatem orzeczenia w przedmiocie zdolności do służby w Straży Granicznej, ale wyłącznie orzeczenie w przedmiocie inwalidztwa, a także ustalenia związku inwalidztwa ze służbą, które kontroli sądu administracyjnego nie podlega.

Tego rodzaju orzeczenia nie mają samodzielnego bytu. Poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach emerytalno-rentowych lub odszkodowawczych, o czym była już mowa wyżej.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej: "P.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

W tym stanie rzeczy, przyjmując, iż w niniejszej sprawie zachodzi brak kognicji sądu administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji postanowienia.