Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2791/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1, art. 28, 156 par. 1, 157 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku W. S., umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1995 r. nr [...], przekazującej na rzecz Gminy R., jako mienie komunalne, niezabudowaną nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów obręb O. jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, uregulowaną w księdze wieczystej nr [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisaną w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji - w zakresie dotyczącym działki nr [...] (powstałej w wyniku podziału działki nr [...]).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda powołaną decyzją z dnia [...] lutego 1995 r., na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), przekazał jako mienie komunalne na rzecz Gminy R. przedmiotową nieruchomość niezabudowaną.

W. S. wystąpił o stwierdzenie nieważności przywołanej decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 1995 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w związku z ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], którą orzeczono m.in., że nieruchomość pochodząca z [...]., [...] i [...], oznaczona w aktualnej ewidencji gruntów jako część działki nr [...], położona na zachód od linii stanowiącej przedłużenie zachodniej granicy działek nr [...] i [...] nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (t.j. z 1945 r. Dz. U. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Wobec powyższego, zdaniem wnioskodawcy decyzja ta wywołuje wobec Gminy R. skutki rzeczowe potwierdzające, że nie doszło do nabycia prawa jej własności z mocy prawa. Stanowi to podstawę do wykreślenia Gminy R. z księgi wieczystej i ujawnienia w niej aktualnych właścicieli.

Po rozpatrzeniu złożonego wniosku organ nadzoru umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody z dnia [...] lutego 1995 r. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ wyjaśnił, że kwestionowana decyzja komunalizacyjna została wydana na podstawie przepisu art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Przedmiotowa decyzja ma charakter konstytutywny i wydawana jest na podstawie stanu stwierdzonego w dniu jej wydania.

Odwołując się do doktryny i orzecznictwa Minister wskazał, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić, zgodnie z treścią art. 157 § 2 kpa, na żądanie strony bądź z urzędu. Przymiot strony postępowania ustala się w oparciu o przepis art. 28 kpa. W świetle wskazanej normy prawnej, stroną danego postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes, o którym mowa, musi mieć charakter prawny, tzn. musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwości wydania przez organ decyzji lub podjęcia czynności. Związek bezpośredni między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a sprawą administracyjną, w której może nastąpić konkretyzacja uprawnień lub obowiązków, jaki musi zaistnieć, oznacza, że rozstrzygnięcie administracyjne dotyczy bezpośrednio sfery prawnej określonego podmiotu (uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 1999 r. sygn. akt OPS 11/99). Elementem kwalifikującym dany podmiot jako stronę w postępowaniu administracyjnym jest zatem istnienie interesu prawnego lub obowiązku. Od interesu prawnego dającego prawa strony należy odróżnić interes faktyczny, który nie jest chroniony przez obowiązujące normy prawne (prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 506/12). Dodatkowo Minister wskazał, że interes ten musi mieć charakter realny w danej dacie - w niniejszym postępowaniu w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę (...), tj. w dniu 27 maja 1990 r., jak również w dniu wydania zaskarżonej decyzji, tj. w dniu [...] lutego 1995 r. Stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel mienia oraz właściwa gmina, która w wyniku decyzji komunalizacyjnej stała się nowym właścicielem nieruchomości. Natomiast inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym po wykazaniu, że mienie to stanowi ich własność i tym samym nie podlega komunalizacji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 395/08).

Następnie Minister przywołał treść art. 61a kpa i wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie z uwagi na jej skomplikowany charakter zmuszony był do wszczęcia postępowania i szczegółowego wyjaśnienia stanu prawnego nieruchomości objętej złożonym wnioskiem. Dopiero przeprowadzenie postępowania wykazało, że wnioskodawca nie legitymuje się przymiotem strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody z dnia [...] lutego 1995 r. Minister podkreślił, że nie kwestionuje faktu wydania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z dnia [...] lutego 2013 r., jednak w niniejszym postępowaniu kluczowe jest ustalenie stanu prawnego nieruchomości obowiązującego w dacie 27 maja 1990 r., jak również w dniu wydania zaskarżonej decyzji, w szczególności, czy w tych datach nieruchomość ta stanowiła własność Skarbu Państwa. W tym zaś zakresie zgodnie z kartą inwentaryzacyjną nr [...], stanowiącą integralną część zaskarżonej decyzji, przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] zapisana była w księdze wieczystej nr [...]. (obecnie [...]). Jak wynika z wyjaśnień Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego, na podstawie wniosku z dnia [...] kwietnia 1960 r. wpisem z dnia [...] kwietnia 1960 r. dla działek nr [...] położonych w miejscowości O. została założona księga wieczysta nr [...], po przeniesieniu tej nieruchomości z księgi wieczystej "[...]". Jako właściciel wpisana została osoba fizyczna, która przedmiotową nieruchomość nabyła od Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1960 r. Decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1963 r. przedmiotową nieruchomość przejęto na własność Państwa. Następnie decyzją Ministra Rolnictwa z dnia [...] maja 1965 r. powyższa decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej została uchylona, wobec czego wpisem z dnia [...] maja 1975 r. ponownie ujawniono osobę fizyczną jako właściciela. Aktem notarialnym z dnia [...] maja 1975 r. właściciel zrzekł się własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, wobec czego wpisem z dnia [...] maja 1975 r. w dziale II księgi wieczystej nr [...] ponownie ujawniono Skarb Państwa. W dniu [...] grudnia 1977 r. dokonano sprostowania oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej nr [...] poprzez wpisanie w miejsce dotychczasowych numerów działek nr [...] działek o numerach: [...]. W dniu 2 grudnia 1997 r. na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 1995 r. jako właściciela w dziale II księgi wieczystej nr [...] wpisano Gminę R.

Minister powołał się na domniemanie (tzw. zasadę jawności materialnej) wynikające z treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. z 2001 r. Dz. U. Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Konsekwencją tej zasady jest domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych, polegające na tym, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.

Dla organów administracji publicznej, które zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 kpa działają na podstawie przepisów prawa, wpis w księdze wieczystej jest wiążący i muszą one orzekać z uwzględnieniem stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej, nie mogą go oceniać i samodzielnie dokonywać innych ustaleń. Oznacza to, że brak jest dowodów, które potwierdzałyby, że wnioskodawca bądź jego poprzednicy prawni byli właścicielami działki aktualnie oznaczonej nr [...] (powstałej w wyniku podziału działki nr [...]), według stanu na dzień [...] maja 1990 r., jak również na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym Minister uznał, że W. S. i nie posiada przymiotu strony we wnioskowanym postępowaniu nadzorczym.

Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 105 § 1 kpa, "gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części". Powyższy przepis nakazuje organowi administracji umorzenie postępowania w razie stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. W świetle utrwalonego orzecznictwa oraz poglądów doktryny bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę administracyjną przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (por. B. A., J. B.: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. 2004, W. D.: Zarys procesu administracyjnego, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2003 r. sygn. akt III SA 2225/01). W niniejszym przypadku bezprzedmiotowość postępowania wynika z przyczyn podmiotowych, bowiem jak już zostało wyjaśnione, skarżący nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. Przyczyna bezprzedmiotowości może istnieć zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i pojawić się po jego wszczęciu, a przed jego zakończeniem. W każdym z tych przypadków stwierdzenie bezprzedmiotowości na jakimkolwiek etapie postępowania obliguje organ do zakończenia postępowania w sposób formalny, a nie merytoryczny. W przypadku wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości po wszczęciu postępowania organ zobligowany jest postępowanie umorzyć (na podstawie art. 105 § 1 kpa). W przypadku, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, to takie czynności mogą być podjęte przez organ administracji jedynie w toku postępowania. Stąd organ wszczął i przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a jego negatywny wynik stanowił podstawę do zakończenia postępowania decyzją umarzającą.

Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W.S. W uzasadnieniu skarżąc zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów:

I - postępowania mające istotny wpływ na treść decyzji, czyli:

- art. 105 w związku z art. 28 kpa poprzez ich błędnie zastosowanie i uznanie, że wnioskodawca nie ma przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 1995 r. z uwagi na to, że brak jest dowodów, które potwierdzałyby, że wnioskodawca bądź jego poprzednicy prawni byli właścicielami działki aktualnie oznaczonej jako nr [...] według stanu na dzień 27 maja 1990 r., jak również na dzień wydania zaskarżonej decyzji, a stanowisko o braku podstaw do stwierdzenia nieważności Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ograniczył wyłącznie do argumentu, że przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności wnioskodawcy ani jego poprzedników prawnych oraz że domniemywa się, iż prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, gdzie domniemanie to jest prawnie wzruszalne, a obecnie w księdze wieczystej widnieje wadliwy wpis dot. właściciela nieruchomości,

II - prawa materialnego, czyli:

- art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. poprzez jego pominięcie, a w konsekwencji nieuwzględnienie, że w dacie decyzji wydania Wojewody z dnia [...] lutego 1995 r. przedmiotowa nieruchomość zgodnie z tym przepisem nie stanowiła mienia ogólnonarodowego, a co za tym idzie, nigdy nie przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa po bezprawnym przejęciu jej na cele reformy rolnej,

- art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na to, iż na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 1995 r. jako właściciela w księdze wieczystej nr [...] wpisano Gminę R., jednakże niemożliwym byłoby wpisanie jako właściciela niniejszej nieruchomości zarówno wnioskodawcy, jak i jego poprzedników prawnych z uwagi na to, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju i Wsi, uchylająca m.in. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. w części, w której stwierdzała, że pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) podpadała działka aktualnie oznaczona nr [...], została wydana dopiero [...] lutego 2013 r. i rozstrzyga wiążąco kwestię braku nabycia przez Gminę R. ww. nieruchomości.

W uzasadnieniu skarg skarżący przedstawił argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 105 § 1 kpa. Zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Na każdym etapie postępowania organ administracji jest obowiązany badać, czy podmiot występujący o wszczęcie postępowania jest do tego legitymowany, a więc czy może być stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 kpa. Wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania wobec bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 kpa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1663/15). Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania. W szczególności postępowanie należy umorzyć, gdy w toku postępowania okaże się, że osoba, której żądanie spowodowało wszczęcie postępowania, nie legitymuje się interesem prawnym (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2002 r. sygn. akt II SA/Kr 3161/01 oraz 1 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GSK 640/11, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia w 9 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Go 117/12). W sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia mamy zatem do czynienia z nieistnieniem przesłanek podmiotowych do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.

Istotą rozpoznawanej sprawy było ustalenie, czy skarżący, składając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1995 r. przekazującej na rzecz Gminy, jako mienie komunalne, niezabudowaną nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w zakresie dotyczącym działki nr [...], powstałej w wyniku podziału działki nr [...], o powierzchni [...] ha, posiada przymiot strony w rozumieniu art. 157 § 2 kpa w związku z art. 28 i 156 § 1 kpa oraz art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), gdyż tylko posiadanie tego przymiotu uprawniało skarżącego do skutecznego złożenia do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej i doprowadzić do jego merytorycznego rozpatrzenia.

W tej sytuacji wyjaśnić należy, że art. 28 kpa określa, kto może być stroną postępowania administracyjnego. Zgodnie z jego treścią i utrwalonym orzecznictwem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W rozumieniu tego przepisu stroną będzie osoba fizyczna lub prawna lub też inna jednostka organizacyjna, która na podstawie obowiązującego prawa może uzyskać konkretne korzyści lub może być na nią nałożony obowiązek prawny zachowania wyznaczonego nakazu lub zakazu, co może nastąpić poprzez wydanie aktu administracyjnego przez organ administracji publicznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodny pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniego wpływu sprawy na sferę prawną nie pozwala na uznanie składającego wniosek za stronę. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Interes faktyczny nie tworzy legitymacji procesowej.

Przystępując do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji administracyjnej, organ nadzoru we wstępnej fazie postępowania ma obowiązek ustalenia, czy żądanie zgłoszone w tym przedmiocie pochodzi od strony postępowania, jeśli tak jest i nie zachodzą przeszkody o charakterze przedmiotowym do przeprowadzenia postępowania nadzorczego, wszczyna postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie to prowadzone jest z udziałem stron weryfikowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji (w rozpatrywanej sprawie decyzji komunalizacyjnej) bądź ich następców prawnych, a także innych podmiotów, jeżeli wykażą, że są stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Stosownie do art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W postępowaniu komunalizacyjnym, prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, stroną tego postępowania jest przede wszystkim Skarb Państwa i właściwa gmina. Oznacza to, że w przedstawionej sprawie przymiot strony niewątpliwie przysługuje stronom postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją Wojewody z dnia [...] lutego 1995 r. czyli Skarbowi Państwa oraz Gminie R. Ponadto stroną postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności takiej decyzji administracyjnej oprócz osób, które uczestniczyły w pierwotnym postępowaniu w charakterze stron, mogą być i inne osoby, które żądając stwierdzenia nieważności decyzji, wykażą swój interes prawny lub obowiązek, czyli także ten, kto wykaże swój tytuł prawny do objętej postępowaniem nieruchomości.

Swój tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości skarżący wywodzi z ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], którą organ ten orzekł m.in., że nieruchomość pochodząca z [...], [...] i [...], oznaczona w aktualnej ewidencji gruntów jako część działki nr [...], położona na zachód od linii stanowiącej przedłużenie zachodniej granicy działek nr [...] i [...] nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (t.j. z 1945 r. Dz. U. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Podkreślić przy tym należy, na co zdaje się nie zwracać uwagi skarżący, że decyzja ta nie była wydana w trybie nadzoru (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) lecz w tzw. trybie zwykłym, a zatem nie wywiera ona tzw. skutku ex tunc. Decyzja ta wywiera skutek dopiero z dniem, z którym stała się ostateczna, a zatem od marca 2013 r. Także decyzja komunalizacyjna z dnia [...] lutego 1995 r., która została wydana na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) ze względu na swój konstytutywny charakter wywarła skutek w postaci przejścia prawa własności na Gminę dopiero z dniem, z którym decyzja ta stała się ostateczna, czyli od marca 1995 r.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu podstawowe znaczenie ma chronologia "przechodzenia" prawa własności przedmiotowej nieruchomości od 1944 r. do 2013 r. Z akt sprawy wynika (m.in. pismo Sądu Rejonowego z dnia [...] grudnia 2019 r., [...] akt adm.), że min. przedmiotowa działka:

- na podstawie protokołu z dnia [...] marca 1945 r. o przejęciu majątku O., przejęta została z mocy prawa na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (t.j. z 1945 r. Dz. U. Nr 3, poz. 13 ze zm.), następnie

- na mocy aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1960 r. ówczesne Prezydium Powiatowej Rady Narodowej sprzedało m.in. tę działkę osobie fizycznej – J.M., na wniosek którego (z dnia [...] kwietnia 1960 r.) została założona księga wieczysta KW nr [...] (obecnie [...]) dla nieruchomości (działki nr [...], po sprostowaniu działki nr działki o numerach: [...] o powierzchni [...] ha [...] a [...] m2 położonej w O., gmina W. Jako właściciel tej nieruchomości ujawniony został J. M., następnie

- decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1963 r. przedmiotowa nieruchomość została po raz wtóry przejęta na własność Państwa od J. M. w zamian za tzw. zadłużenia scalone, jednakże

- decyzją Ministra Rolnictwa z dnia [...] maja 1965 r. decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1963 r. została uchylona, wobec czego wpisem z dnia [...] maja 1975 r. ponownie ujawniono J. M. jako właściciela, który

- aktem notarialnym z dnia [...] maja 1975 r., jako właściciel, zrzekł się własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, wobec czego wpisem z dnia [...] maja 1975 r. po raz trzeci w księdze wieczystej jako właściciela ujawniono Skarb Państwa,

- taki stan księgi wieczystej istniał w dniu [...] grudnia 1997 r., kiedy to na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 1995 r. jako hipoteczny właściciel przedmiotowej działki wpisana została Gmina R.

Z dokonanego zestawienia jasno wynika, że na dzień wydania kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej hipotecznym właścicielem spornej działki był Skarb Państwa. W tej dacie Skarb Państwa był właścicielem już nie na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, lecz na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1975 r., którym J. M. jako właściciel zrzekł się własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W tej sytuacji sam fakt wydania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z dnia [...] lutego 2013 r., którą organ ten orzekł m.in., że nieruchomość pochodząca z [...], [...] i [...], oznaczona w aktualnej ewidencji gruntów jako część działki nr [...], nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, z której to decyzji skarżący wywodzi swój tytuł prawny do przedmiotowej działki oraz przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1995 r., bez doprowadzenia do odpowiednich zmian zapisów w księdze wieczystej nie może być podstawą do uznania przymiotu strony skarżącego we wnioskowanym postępowaniu nadzorczym. Przypomnieć należy, że rozstrzygnięcie sporu o prawo własności nieruchomości niewątpliwie następuje w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu administracyjnym. Istniejący zarówno w dniu 27 maja 1990 r., jak i w dniu wydania przez Wojewodę decyzji komunalizacyjnej ([...] lutego 1995 r.) stan prawny przedmiotowej nieruchomości ujawniony w odpowiedniej księdze wieczystej jednoznacznie dowodzi, że w tych kluczowych dla oceny prawidłowości stanowiska Ministra datach właścicielem przedmiotowej nieruchomości był Skarb Państwa. Skarżącemu nie przysługiwał w tych datach żaden tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości. Zwrócić przy tym należy uwagę, że kwestia ewentualnej oceny prawidłowości komunalizacji przedmiotowej nieruchomości nie mogłaby doprowadzić do oczekiwanego przez skarżącego skutku w postaci wpisania prawa własności tej nieruchomości na rzecz skarżącego. Nawet bowiem ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej co do działki aktualnie oznaczonej nr [...], doprowadziłoby jedynie do stanu, w którym sporna działka będzie ponownie wpisana do księgi wieczystej jako własność Skarbu Państwa a nie Gminy czy skarżącego. Przy tym wpis Skarbu Państwa nie będzie wynikał z tytułu przejęcia tej nieruchomości przez Państwo w ramach reformy rolnej. Podstawą tego wpisu będzie bowiem akt notarialny z dnia [...] maja 1975 r. zawierające oświadczenie osoby fizycznej o zrzeczeniu się prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Hipotetyczne rozważania, czy organ administracji był czy nie był uprawniony do samodzielnej oceny skutków prawnych decyzji, że nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (t.j. z 1945 r. Dz. U. Nr 3, poz. 13 ze zm.) w stosunku do nieruchomości przejętych na podstawie dekretu o reformie rolnej, nie mają w rozpatrywanej sprawie żadnego znaczenia, jako że w sprawie tej tytuł własności Skarbu Państwa, którym Skarb Państwa legitymował się w dniu wydania kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej z 1995 r., nie był bezpośrednim skutkiem dekretu o reformie rolnej, lecz wynikał z faktu nabycia nieruchomości w drodze aktu notarialnego. W tej sytuacji decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2013 r. nie mogła być przez organ nadzoru uznana za wystarczający dowód przysługiwania skarżącemu przymiotu strony.

Podsumowując, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, że posiada tytuł prawnorzeczowy do przedmiotowej działki, który to tytuł dawałby mu przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej z 1995 r. Z analizy akt sprawy wynika, że wbrew zarzutom skargi, organ nadzoru wydane rozstrzygnięcie oparł o prawidłowo i wyczerpująco ustalony stan faktyczny sprawy, właściwie zinterpretowane przepisy prawa oraz właściwą analizę całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co znalazło odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Oznacza to, że Minister zasadnie, na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzył wszczęte z wniosku nieuprawnionej osoby postępowanie nadzorcze.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325, ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Dodatkowo wyjaśnić należy, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2021 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, o czym zawiadomiono strony, umożliwiając im przedstawienie dodatkowych argumentów. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie.