Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 782/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-02-07 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 179a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: 26 ust. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 709
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - t.j.
article: 42 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 895
law: Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej - t.j.
article: art. 10
journal: Dz.U. 2021 poz 955
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - tj.
article: art. 11 ust. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1947
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2022 r. sprawy ze skargi kasacyjnej "A" w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 września 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 782/21, w sprawie ze skargi "A" w S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie aktów stanu cywilnego 1) uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 września 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 782/21; 2) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego R. z dnia [...] r., nr [...]; 3) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kwotę 1.037,00 (jeden tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wydanym w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 30 września 2021 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę "A" z siedzibą w S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r.

W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne:

Pismem z dnia 2 lutego 2021 r. skarżące "A" zwróciło się, na podstawie art. 42 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (obecnie: Dz. U. z 2021 r., poz. 1130), zwanej dalej u.d.u.r., do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego R. (zwanego dalej: Kierownikiem USC), o udostępnienie kserokopii karty zgonu M. T. lub wskazanie nazwy placówki medycznej, która wystawiła taki dokument.

Kierownik USC decyzją z dnia [...] r., działając na podstawie art. 2 ust. 6 w zw. z art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (obecnie: Dz. U. z 2021 r., poz. 709), zwanej dalej a.s.c., oraz art. 10 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (obecnie: Dz. U. z 2021 r., poz. 955), zwanej dalej u.s.p., odmówił skarżącemu udostępnienia danych objętych wnioskiem.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez skarżące "A", Wojewoda Śląski zaskarżoną decyzją, utrzymał w mocy decyzję Kierownika USC.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że karta zgonu jest dokumentem wystawianym przez lekarza stwierdzającego zgon i stanowi podstawę sporządzenia aktu zgonu. Dane zawarte w karcie zgonu kierownik urzędu stanu cywilnego przetwarza wyłącznie dla potrzeb statystyki publicznej i ma obowiązek przekazać je do urzędu statystycznego. Zatem Kierownik USC prawidłowo stwierdził, że w aktualnym stanie prawnym dane zawarte w karcie zgonu, w tym także informacja o wskazaniu placówki medycznej, która kartę wystawiła, służą wyłącznie do celów statystycznych. W konsekwencji ich udostępnienie musi podlegać ograniczeniom związanym z tajemnicą statystyczną. W konkluzji organ stwierdził, że warunkiem dokonania czynności materialno-technicznej polegającej na wydaniu dokumentu z akt zbiorowych rejestracji aktów stanu cywilnego jest istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego.

W skardze na powyższą decyzję skarżące "A" zarzuciło rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 26 ust. 4 a.s.c. w zw. z art. 42 ust. 1 u.d.u.r.; art. 10 u.s.p. oraz art. 11 ust. 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. 2020 r., poz. 1947), zwanej dalej ustawą o cmentarzach.

Wspomnianym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej p.p.s.a., uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., że podzielił stanowisko, jakie w analogicznej sprawie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w nieprawomocnym wyroku z dnia 24 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 191/19. Podkreślił, że zgodnie z art. 26 ust. 4 a.s.c. warunkiem dokonania czynności materialno-technicznej polegającej na wydaniu dokumentu z akt zbiorowych rejestracji aktów stanu cywilnego, jest istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego. W przypadku wątpliwości co do istnienia interesu prawnego, okoliczność ta podlega badaniu przez organ. Sąd podzielił stanowisko organów, że na przeszkodzie udostępnieniu kserokopii karty zgonu stają dobra ustawowo chronione, a w związku z tym należało wydać decyzję odmawiająca wydania kopii tej karty. Również za zasadne Sąd uznał przyjęcie przez organy orzekające, że z przepisów prawa nie można wyprowadzić dla kierownika urzędu stanu cywilnego upoważnienia do udzielenia ubezpieczycielowi informacji o przyczynie zgonu. Ujawnienie tych informacji stanowiłoby naruszenie przez Kierownika USC tajemnicy statystycznej. Ponadto Sąd zauważył, że w art. 11 ust. 7 ustawy o cmentarzach wskazano, iż lekarze stwierdzający zgon i jego przyczyny obowiązani są dla potrzeb statystyki publicznej, udzielać na żądanie właściwych organów wyjaśnień odnoszących się do faktu zgonu i jego przyczyny. Podkreślono przy tym, że wyjaśnienia te stanowią tajemnicę prawnie chronioną i mogą być wykorzystywane tylko dla potrzeb statystyki publicznej oraz w postępowaniu sądowym.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło skarżące "A", zaskarżając ten wyrok w całości oraz zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a., poprzez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku lakonicznych i ogólnych stwierdzeń, bez wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, spełniającego standardy określone w przytoczonym przepisie oraz umożliwiającego kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia;

II. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 26 ust. 4 a.s.c. w zw. z art. 42 ust. 1 u.d.u.r., poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu kserokopii żądanej karty zgonu lub w uzyskaniu danych placówki medycznej, która kartę wystawiła;

2. art. 10 u.s.p., poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że tajemnica statystyczna obejmuje Kierownika USC;

3. art. 11 ust. 7 ustawy o cmentarzach, poprzez jego błędną wykładnię i w rezultacie bezzasadne zastosowanie w niniejszej sprawie.

Wskazując na powyższe skarżące "A" wniosło o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny, a w przypadku uznania, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach;

2. rozpoznanie skargi kasacyjnej poza rozprawą;

3. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów, powielając w większości twierdzenia oraz wywód prawny przedstawione w skardze inicjującej postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach. Jego zdaniem Sąd ten do nich się nie odniósł, przez co skarżący nadal nie zna uzasadnionej przeszkody w uzyskaniu karty zgonu ubezpieczonej lub nazwy i adresu placówki medycznej, która tę kartę wystawiła.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:

Na wstępie wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 179a p.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę.

W ocenie Sądu zaistniały wskazane w wymienionym przepisie przesłanki do uchylenia uprzednio wydanego w sprawie wyroku, gdyż powołana w skardze kasacyjnej podstawa kasacyjna oparta na naruszeniu przepisów prawa materialnego okazała się oczywiście usprawiedliwiona.

Za oczywiście uzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art. 26 ust. 4 a.s.c. w zw. z art. 42 ust. 1 u.d.u.r. poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanych danych. W zaskarżonym wyroku błędnie bowiem wyprowadzono wniosek, iż skarżącemu "A" nie przysługuje interes prawny, o którym mowa w art. 26 ust. 4 a.s.c. Zgodnie z tym przepisem dokumenty z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego mogą być wydawane w odpowiedniej formie, na żądanie sądu, prokuratora, osoby, której akt stanu cywilnego dotyczy, lub osoby mającej interes prawny. Rację ma skarżący, że źródłem interesu prawnego mogą być również przepisy prawa cywilnego, które obejmują szeroki zakres stosunków społecznych i gospodarczych. Legitymacja skarżącego do uzyskania wnioskowanych w niniejszej sprawie danych wynika wprost z art. 42 ust. 1 u.d.u.r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Kierownik USC jest "innym organem", o którym mowa w tym przepisie, skarżące "A" jest zakładem ubezpieczeń, a żądane dane mieszczą się w zakresie zadań przez skarżącego wykonywanych. Skarżący wnioskował o ich udostępnienie w celu wykonania swoich zadań w związku z wypadkiem lub zdarzeniem losowym będącym podstawą ustalania odpowiedzialności. Dane te były niezbędne do ustalenia okoliczności zdarzenia losowego oraz wysokości odszkodowania lub świadczenia. W tej sytuacji należało uznać, że skarżące "A" dostatecznie wykazało swój interes prawny w uzyskaniu wnioskowanych danych w trybie art. 26 ust. 4 a.s.c.

Za oczywiście uzasadniony należało uznać też zarzut art. 10 u.s.p. poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że tajemnica statystyczna w okolicznościach niniejszej sprawy obejmuje Kierownika USC. Należało bowiem wziąć pod uwagę, że dane wykorzystywane do celów statystycznych nie w każdej sytuacji podlegają ochronie wynikającej z powołanego przepisu. Przepisy dotyczące ochrony tajemnicy danych statystycznych, na gruncie niniejszej sprawy, nie stoją na przeszkodzie realizacji uprawnienia skarżącego. Nie ma bowiem dostatecznych podstaw do ich stosowania. Podkreślenia wymaga, że omówiony wyżej przepis art. 42 ust. 1 u.d.u.r. stanowi samoistną podstawę żądania przedstawienia informacji o stanie sprawy oraz o zebranych materiałach (zob. wyrok NSA z dnia 17 września 2021 r., sygn. akt II OSK 73/21).

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 11 ust. 7 ustawy o cmentarzach polegającego na jego bezzasadnym zastosowaniu w niniejszej sprawie, przypomnieć przyjdzie, że przepis ten określa szczególny obowiązek lekarza w zakresie udzielania na żądanie właściwych organów wyjaśnień odnoszących się do faktu zgonu i jego przyczyny. Poczynione w tym trybie ustalenia mogą być wykorzystywane jedynie dla potrzeb statystyki oraz w postępowaniu sądowym. Ograniczenie to nie rozciąga się jednak na dane umieszczone na karcie zgonu. Wskazany przepis należy interpretować ściśle. Wywodzenie z art. 11 ust. 7 ustawy o cmentarzach zakazu ujawnienia materiałów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym jest zbyt daleko idące i nie znajduje uzasadnienia w treści przepisu (por. wyrok NSA z dnia 17 września 2021 r., sygn. akt II OSK 73/21).

Mając powyższe na uwadze, po ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie art. 179a p.p.s.a., uznając podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego za oczywiście uzasadnione, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, naruszają powołane wyżej przepisy prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 203 pkt 1 w zw. z art. 179a p.p.s.a., a na ich wysokość składa się wpis od skargi w kwocie 100,00 zł, opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100,00 zł, wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100,00 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł oraz opłata za czynności radcy prawnego w łącznej kwocie 720,00 zł, obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Prowadząc ponownie postępowanie, Kierownik USC uwzględni wniosek skarżącego "A" i udzieli mu danych wnioskowanych pismem z dnia 2 lutego 2021 r.

Dodać jeszcze wypadnie, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.). Wyjaśnić przy tym przyjdzie, że skoro autokontroli dokonuje ten sam skład, to również na takim samym posiedzeniu co w sprawie pierwotnej (kontrolowanej). Jeżeli sędzia sprawozdawca (członek składu orzekającego) stwierdzi dopuszczalność zastosowania art. 179a p.p.s.a., kieruje sprawę do rozpoznania przez sąd na rozprawie albo na posiedzeniu niejawnym w składzie i terminie wyznaczonym przez przewodniczącego wydziału orzeczniczego (zob.: B. Dauter, Komentarz do art.179a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX-el., teza 8). Skoro zatem pierwotna sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stąd i posiedzenie autokontrolne miało taki charakter.

Przywołany w uzasadnieniu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2021 r., sygn. akt II OSK 73/21, dostępny jest w internetowej bazie orzeczeń pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl, a stronom niniejszego postępowania jest znany z uwagi na fakt, że wydany został w podobnej sprawie z ich udziałem.