Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3558/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 40a ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD lub organ) decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – dalej k.p.a). oraz art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t.Dz. U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 z późn. zm. - dalej jako u.d.p. lub ustawa) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 80, poz. 433 –dalej jako rozporządzenia z dnia 22 marca 2011r), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012, poz. 1265 z późn. zm.- dalej u.t.d.), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez M.G. (dalej: skarżący) od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2012r. nr [...] o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej - utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję organu I instancji.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] sierpnia 2011 r. o godz. 16:45 na drodze krajowej [...] w mieście G. zatrzymano do kontroli pojazd marki Volvo o nr rej. [...] wraz z naczepą marki Schmitz o nr rej. [...]. Pojazdem kierował skarżący. Na podstawie okazanych dowodów rejestracyjnych stwierdzono, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego wynosi 42 t. Pojazd członowy poruszał się odcinkiem drogi krajowej S6 klasy S bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. Powyższy odcinek drogi krajowej jest wskazany w załączniku nr 1do rozporządzenia z dnia 22 marca 2011 r. Pojazd został skontrolowany przez urządzenie DSRC skanujące pojazdy poruszające się zainstalowane w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego w Gdańsku, w trakcie przejazdu po drodze krajowej S6.

W wyniku skanowania OBU zainstalowanego w ww. pojeździe stwierdzono 206 naruszeń polegających na braku środków na koncie. Brak środków na koncie stwierdzono pomiędzy [...] sierpnia 2011r. a [...] sierpnia 2011r.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji GITD decyzją z dnia [...] lutego 2012r. nr [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie polegające na nieuiszczeniu opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] sierpnia 2011r. o godz. 17:46 po drodze ekspresowej [...] (326,3 km) na odcinku węzeł G. – węzeł R. W uzasadnieniu organ m. in. stwierdził, że z materiału dowodowego w postaci dokumentacji zdjęciowej, sporządzonego protokołu przesłuchania i wykresówek okazanych w trakcie kontroli wynika bezspornie, że w dniu [...] sierpnia 2011r. o godz. 17:46 skarżący, który w tym dniu kierował wskazanym wyżej pojazdem wykonywał przewóz drogowy drogą krajową S6 na odcinku podlegającym obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej, wymienionym w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 22 marca 2011r.

Od w/w decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez jej uchylenie oraz zarzucając:

-błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż na koncie [...] w dniu [...] sierpnia 2011r. nie było środków pieniężnych pozwalających na uiszczenie opłaty elektronicznej a także, że taka opłata nie została faktycznie uiszczona,

-naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie polegające na naliczeniu kar za przekroczenie poszczególnych bramownic czy też odcinków dróg, w sytuacji gdy kara jest nakładana za przejazd po drodze publicznej bez względu na ilość przekroczonych w tej sytuacji bramownic czy też odcinków dróg.

-naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 13k ust.2 pkt 2 w zw. z art. 13k ust.1 pkt 1 u.d.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepisy te zezwalają na kumulowanie kar administracyjnych w sytuacji gdy jedno zachowanie wyczerpuje znamiona dwóch deliktów administracyjnych.

Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] grudnia 2012r., po przeprowadzeniu postępowania uzupełniające, GITD utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2012r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się w dniu [...] sierpnia 2011 r. o godz. 17:46 po drodze wymienionej w rozporządzeniu z dnia 22 marca 2011 r. i że za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

GITD wyjaśnił, że okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, gdyż ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13 k ust. 1 i 2 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Organ wskazał również, że przyczyny z powodu, których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej.

W decyzji podniesiono również, że po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego stwierdzono, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny, gdyż z pisma K. z dnia [...] i [...] maja 2012 r w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że za kontrolowany przejazd opłata elektroniczna nie została uiszczona. Ponadto w piśmie z dnia [...] września 2012 r. operator wskazał, że stan salda konta użytkownika pomiędzy [...] a [...] sierpnia 2012 r. wynosił 0 zł. Na koncie użytkownika nie było więc żadnych środków potrzebnych do uiszczenia opłaty elektronicznej. Organ zauważył, że wyjaśnienia złożone przez operatora systemu pozostają w sprzeczności z twierdzeniami strony zawartymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że na koncie Viatoll znajdowały się środki na uiszczenie opłaty elektronicznej. Organ wyjaśnił, że K. jest podmiotem odpowiedzialnym za obsługę krajowego systemu poboru opłat. Skoro zaś podmiot odpowiedzialny za obsługę powyższego systemu ustalił, że opłata nie została uiszczana, a strona nie przedstawia żadnych dowodów świadczących, iż opłatę uiściła, to organ dał wiarę informacji pochodzącej bezpośrednio od podmiotu obsługującego elektroniczny system poboru opłat. Ponadto organ stwierdził, że reklamacja złożona u operatora systemu nie jest podstawą do umorzenia przedmiotowego postępowania. W ocenie GITD wyjaśnienia operatora są w tym zakresie jednoznaczne i nie budzą wątpliwości. Strona nie mogła uiścić opłaty elektronicznej za przejazdy po płatnych odcinkach dróg, jeśli stan konta pomiędzy [...] a [...] sierpnia 2012 r. wynosił 0 zł.

Organ wyjaśnił również, że każdy przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej stanowi odrębną podstawę do nałożenia kary pieniężnej tj. odrębną indywidualną sprawę administracyjną wymagającą rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej (art. 1 pkt 1 k.p.a.). Wskazał, że ustawodawca nie przewidział możliwości sumowania kar pieniężnych za kilka naruszeń stanowiących odrębne sprawy administracyjne w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu, za naruszenie opisane w art. 13k ust.1 i 2 u.d.p. w jednej decyzji administracyjnej. Z tego też względu organ był zobligowany do wyodrębnienia tylu spraw administracyjnych ile w protokole kontroli stwierdzono przejazdów, za które nie uiszczono opłat elektronicznych, aby każda stanowiła podstawę do wydania odrębnej decyzji. Przy czym wyjaśnił, że przy wyodrębnianiu spraw organ kierował się następującymi okolicznościami:

-dniem popełnienia naruszenia,

-innym odcinkiem drogi krajowej za który istnieje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej,

-czasem popełnienia naruszenia.

A odmienność którejkolwiek z powyższych przesłanek przesądzała o fakcie dokonania odrębnego przejazdu, za który pobierana jest odrębna opłata elektroniczna i co świadczy o dokonaniu odrębnego naruszenia przez kierującego pojazdem, które polega na naruszeniu obowiązku w innym stanie faktycznym, co do miejsca lub czasu, co oznacza, że stanowi odrębną indywidualną sprawę administracyjną.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012r. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, a mianowicie:

a. przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez GITD (zarówno na etapie przed jak i w trakcie rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes strony w szczególności poprzez nieuwzględnienie lub brak ustosunkowania się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, stanowiska w zakresie niewłaściwego działania urządzenia viabox zamontowanego w samochodzie Volvo [...] oraz niewłaściwego działania systemu poboru opłat, faktycznego stanu środków pieniężnych na koncie użytkownika.

b. przepisu art. 78 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie wniosków dowodowych strony jako nieistotnych dla rozpoznania sprawy w szczególności w zakresie:

- zwrócenia się K. o wskazanie osób lub podmiotów, które zajmowały się obsługą systemu viaTOLL w miesiącu lipcu i sierpniu 2011 r. w zakresie dotyczącym użytkownika B.K. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą S., nr umowy [...], nr identyfikacyjny [...] i przesłuchanie ich w charakterze świadków na okoliczności wskazane w skardze i wniosku z dnia [...] lipca 2012 r. a dotyczące wyjaśnienia: czy a jeśli tak to kiedy, jakim środkiem komunikacji przekazana została użytkownikowi informacja dotyczącą osiągnięcia pułapu ostrzegawczego czy też braku środków na koncie, błędnych i mylących wskazań systemu viaTOLL w zakresie ilości środków na koncie użytkownika (jak wynika ze skargi i wniosku z dnia [...] lipca 2012 r. po doładowaniu dnia [...] sierpnia 2011 r. kwotą 500 zł i naliczeniu raportu tygodniowego na dzień [...] sierpnia 2011 r. na saldzie kwoty 106,95 zł zakładka systemowa pozostałe saldo wykazywała niezmiennie na dodatnia kwotę w wysokości 458,21 zł),

- zwrócenia się do B.K. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą S. o okazanie urządzenia viabox ([...]) zmontowanego w samochodzie Volvo o nr rej. [...] którym kierowałem w sierpniu 2011 r. i dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia czy to urządzenie funkcjonowało w sposób prawidłowy i czy w związku z tym skarżący miał obiektywną możliwość zorientowania się, że jest uszkodzone lub że konto jest nienaładowane a tym samym czy mogłem uniknąć złamania norm ustawy, jaki był faktyczny stan środków pieniężnych na koncie użytkownika,

- dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia czy działanie systemu viaTOLL (m.in. konto systemowe użytkownika B.K., sposób obsługi użytkownika B.K., przekazywanie informacji między urządzeniami składającymi się na system) w zakresie miejscowo i czasowo odpowiadającym przedmiotowemu postępowaniu, było prawidłowe a w związku z tym czy użytkownik miał obiektywną możliwość zorientowania się w stanie konta a także czy kierowca miał możliwość maił możliwość zorientowania się, że system działa nieprawidłowo lub że konto jest nienaładowane a tym samym czy mogłem uniknąć złamania norm ustawy, jaki był faktyczny stan środków pieniężnych na koncie użytkownika,

c. naruszenie przepisu art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie przez GITD dowolnych ustaleń, nie wynikających z treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, poprzez uznanie, że w przedmiotowym okresie na koncie użytkownika nie było środków pozwalających na uiszczenie opłaty elektronicznej, opłata ta nie została uiszczona, urządzenie viabox i pozostałe urządzenia składające się na system elektronicznego poboru opłat działały w sposób prawidłowy.

d. naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

- brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności w odniesieniu do oceny zasadności pominięcia wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego w toku postępowania,

- brak odniesienia się przez GITD do całokształtu zarzutów zaprezentowanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a. art. 8 Konstytucji RP w zw. z art. 13 u.d.p. poprzez zaniechanie odmowy zastosowania wskazanego przepisu ustawy jako sprzecznego z Konstytucją w zakresie:

- w którym pozwala on na kumulowanie kar administracyjnych w sytuacji, gdy jedno zachowanie wyczerpuje znamiona dwóch lub więcej wskazanych w tym przepisie deliktów administracyjnych, co prowadzi do nieuzasadnionej multipenalizacji i wielokrotnego karania za jeden czyn jako niezgodnej z zasadą demokratycznego państwa prawnego i zasadą proporcjonalności,

- w którym pozwala on na kumulowanie kar administracyjnych w sytuacji, gdy jedno zachowanie wyczerpuje znamiona dwóch lub więcej wskazanych w tym przepisie deliktów administracyjnych co może prowadzić do sytuacji, iż kierujący pojazdem bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej po drodze krajowej na odcinku o długości np. 10 km na którym znajduje się np. 10 bramownic z urządzeniami rejestrującymi (ilość bramownic jest zależna od ilości dróg dojazdowych umożliwiających wjazd lub zjazd z drogi krajowej) obciążony zostanie karami administracyjnymi w wymiarze [...] zł (po [...] zł za przekroczenie każdej bramownicy) podczas gdy ten sam kierujący pojazdem bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej po drodze krajowej na odcinku o długości 10 km na którym znajdują się np. tylko 2 bramownice zostanie obciążony karami administracyjnymi w wymiarze [...] zł, co w mojej ocenie jest pogwałceniem zasady równości wobec prawa, zasady proporcjonalności i zasady demokratycznego państwa prawnego,

- w którym pozwala na nałożenie kary administracyjnej w kwocie [...] zł w sytuacji gdy koszt nieuiszczonej opłaty za przejazd może wynosić tylko 60 groszy, co w mojej ocenie narusza zasadę proporcjonalności oraz zasady demokratycznego państwa prawnego,

- w którym przewiduje nałożenie kary administracyjnej za przejazd bez uiszczonej opłaty na kierowcę a nie na stronę umowy z podmiotem pobierającym opłaty z wykorzystaniem sytemu elektronicznego poboru opłat i zarazem użytkownika urządzenia umożliwiającego pobieranie tych opłat jak również systemu informacji i obsługi konta (co w warunkach Polskich jest regułą i dotyczy sytuacji pracodawca i pracownik) co łamie zasadę demokratycznego państwa prawnego oraz zasadę sprawiedliwości społecznej,

- w którym wysokość kar pieniężnych jest określona w sposób bezwzględnie sztywny co nie dopuszcza uwzględnienia ewentualnego stopnia zawinienia czy też okoliczności danego deliktu co narusza zasady sprawiedliwości społecznej,

- w którym przewidziana w ustawie odpowiedzialność ma charakter absolutny co wyklucza jakiekolwiek dowodzenie przez podmiot odpowiedzialny okoliczności ekskulpujących (np. błędu co do prawa, błędu co faktu przez wykazanie że zostało uczynione wszystko czego można było od niego rozsądnie wymagać aby nie dopuścić do naruszenie normy prawa) co narusza zasady sprawiedliwości społecznej,

- w jakim została wprowadzona zmiana przepisów ustawy oraz wprowadzony system Viatoll.

b. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 13 k ust. 1 pkt. 1 u.d.p. poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie polegające na naliczaniu kar za przekroczenie poszczególnych bramownic czy też odcinków dróg w sytuacji, gdy kara jest nakładana za przejazd po drodze publicznej bez względu na ilość przekroczonych w tej sytuacji bramownic czy też odcinków dróg,

c. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 13 k ust. 2 pkt. 2 w zw. z art. 13 k ust 1 pkt 1 u.d.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepisy te zezwalają na kumulowanie kar administracyjnych w sytuacji, gdy jedno zachowanie wyczerpuje znamiona dwóch deliktów administracyjnych.

Mając na uwadze zaprezentowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji dnia [...] lutego 2012r. i umorzenie postępowania.

Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy GITD o sygn. akt:

- [...],

- [...],

- [...].

oraz pisma RPO z dnia [...] stycznia 2013 r. i [...] stycznia 2013 r. na okoliczności wskazane w uzasadnieniu przedmiotowej skargi.

Skarżący wniósł także o rozważenie możliwości zwrócenia się przez Sąd w trybie art. 193 Konstytucji z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 13 u.d.p. z Konstytucją i umowami międzynarodowymi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 4 lutego 2015r.. Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela bowiem pogląd Naczelnego Sądu Administracyjne wyrażony w wyroku z dnia 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1467/12, w którym zwrócono uwagę na konieczność dokonywania wykładni przepisu art. 13 k. ust.1 pkt 1 u.d.p. w zgodzie z art. 2 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku zwrócił uwagę, że prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, to jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest taka sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów a przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, w realizacji programu rządowego ViaTOLL i za pomocą tego systemu, dokonuje poboru opłat elektronicznych. Firma K. natomiast dba o prawidłowość działania systemu elektronicznego, odczytującego przejazd konkretnego pojazdu i "skasowanie" opłaty. Opłaty wnoszone przez użytkowników systemu Viatoll zasilają konta operatora systemu (K.), a finalnie Krajowego Funduszu Drogowego (KFD) zarządzanego przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Do KFD trafiają również kary za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach płatnych.

W myśl art. 40a ust. 5 pkt 1 u.d.p. Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych miał obowiązek określić, w drodze rozporządzenia tryb, sposób i termin wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania, w tym tryb dokonywania zwrotu nienależnie pobranych opłat elektronicznych.

Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Minister Infrastruktury wydał w dniu 30 kwietnia 2011 r. rozporządzenie w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. z 2011 r. Nr 91, poz.524).

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że w razie wniesienia opłaty elektronicznej w formie, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości to oznacza to, że korzystający z drogi płatnej zastosował się do przepisów regulujących kwestie uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg płatnych. Zdaniem Sądu, jeżeli niepobranie stosownej opłaty wynika z błędów leżących po stronie systemu poboru opłat, to wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 13 k ust.1 pkt 1 u.d.p., za brak opłaty elektronicznej jest w istocie konsekwencją niedopełnienia obowiązku należytego zabezpieczenia systemu poboru opłat przez organ realizujący program rządowy ViaTOLL. W takiej sytuacji, zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest pogląd, że można stronie wymierzyć karę na podstawie wymienionego przepisu.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy, wobec ustalenia, że doszło do złożenia reklamacji, w której zakwestionowano prawidłowość działania systemu poboru opłat, organ powinien w sposób rzetelny wyjaśnić dlaczego uznaje, że negatywny wynik takiej reklamacji nie ma wpływu na wynik sprawy. Sąd nie podziela stanowiska organu, że reklamacja złożona u operatora systemu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji bowiem wykazania przez skarżącego, że w chwili spornego przejazdu posiadał na koncie środki umożliwiające pobranie przez system poboru opłat kwoty należnej za ten przejazd, nie byłoby podstaw do nakładania na skarżącego kary pieniężnej za przejazd drogą płatną bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Na stronie 5 (4 akapit od góry) zaskarżonej decyzji organ wskazał, że w piśmie z dnia [...] lipca 2012r. operator potwierdził fakt, iż użytkownik składał reklamacje dotyczącą nieprawidłowej sygnalizacji niskiego poziomu środków na koncie, jednak reklamacja ta została rozpatrzona negatywnie, a użytkownik został pouczony o treści zawartej umowy oraz treści ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011r. Powyższe twierdzenia organu, zdaniem Sądu, w żaden sposób nie wyjaśniają, z jakich powodów reklamacja została rozpatrzona negatywnie, natomiast skarżący konsekwentnie twierdzi, że podczas krytycznego przejazdu działanie systemu poboru opłat było wadliwe przez co użytkownik pojazdu (B.K. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą S.) oraz kierowca (skarżący) nie mieli obiektywnej możliwości zorientowania się w stanie konta. Brak wyjaśnienia powyższych kwestii świadczy o naruszeniu przez organ w toku postępowania administracyjnego przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu Sąd dodatkowo wskazuje, że w materiałach przesłanych do Sądu dot. Niniejszej sprawy brak jest wskazywanego przez organ pisma z dnia [...] lipca 2012r. co uniemożliwia już choćby tylko zapoznanie się Sądu z treścią tego pisma.

Sąd zwraca również uwagę, że jeżeli organy Inspekcji Transportu Drogowego opierają się na dowodach dostarczonych przez firmę K., to powinny domagać się kompletnej dokumentacji w tym zakresie, by przedstawić ją (zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.) w motywach rozstrzygnięcia. Przyjęcie za dowody w sprawie stwierdzeń firmy K., nie popartych właściwą dokumentacją, nie można uznać za prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe, do którego przeprowadzenia Inspekcja Transportu Drogowego w tego rodzaju sprawie jest obowiązana. W szczególności podkreślić należy, że K. nie przedstawił żadnych dowodów stwierdzających, w jaki sposób odbywała się procedura przejazdu pod poszczególnymi bramownicami i w jaki sposób system odnotowywał (w zakresie opłat) te przejazdy - które bramownice odnotowały przejazd bez wniesienia opłaty, a które ewentualnie jej uiszczenie potwierdziły i w jakich wysokościach

Sąd nie podziela stanowiska GITD, iż to, że kierowca zeznał, że nie posiada wiedzy na temat znaczenia sygnałów z urządzenia viaBox wyklucza uwzględnienie, że na koncie użytkownika były środki zapewniające opłacenie spornego przejazdu. W tej sprawie, bez przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego nie można bezkrytycznie dać wiary twierdzeniom spółki K., że od [...] do [...] sierpnia 2011 r. stan konta użytkownika wynosił 0 zł (v. pismo K. -wpływ do organu [...] września 2012r.) choćby z tego powodu, że we wcześniejszych pismach spółka K. mijała się z prawdą twierdząc, że użytkownik nie składał reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem systemu (brak informacji zwrotnej o niskim stanie środków na koncie) czemu przeczy przedłożony przez skarżącego materiał dowodowy dotyczący przedmiotowej reklamacji (patrz szczególnie reklamacja, w której opisano doładowanie konta w dniu [...] maja 2012 r. oraz [...] lipca 2012 r.. a więc przed dniem przejazdu, za który nałożono niniejszą karę). Sąd zwraca uwagę, że niewniesienie wymaganej opłaty za pomocą systemu elektronicznego jej pobierania jest podstawą do nałożenia sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej w kwocie 3000 złotych, zatem konieczne jest, nie budzące wątpliwości ustalenie, że pojazd przejechał płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia opłaty.

W ocenie Sądu, wykazanie wadliwości systemu poboru opłat z powodów leżących po stronie podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat (w tym przykładowo: wykazanie braku możliwości połączenia urządzenia ViaBox zamontowanego w pojeździe z systemem poboru opłat) a w konsekwencji niepobranie środków dostępnych na koncie użytkownika na dany przejazd po drodze płatnej nie powinno stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Sąd podkreśla zatem, że w świetle zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego nie można jednoznacznie stwierdzić, że w chwili spornego przejazdu nie było na koncie użytkownika środków na uiszczenie opłaty elektronicznej. Nie można także stwierdzić, czy urządzenie ViaBox i pozostałe urządzenia składające się na system elektronicznego poboru opłat działały w sposób prawidłowy – materiał dowodowy nie wyjaśnia bowiem w sposób niebudzący wątpliwości tych kwestii.

Ponadto, co podnosił skarżący, droga po której się poruszał nie była oznaczona jako płatna. Ta kwestia też nie została w żaden sposób przez organ wyjaśniona. Zważywszy, że sporny przejazd odbył się niespełna miesiąc od wprowadzenia w Polsce przedmiotowego systemu opłat a Sądowi z urzędu wiadomo o analogicznych zarzutach podnoszonych przez skarżących w innych, lecz przedmiotowo tożsamych, sprawach rozpatrywanych w tutejszym Wydziale, wyjaśnienie powyższych kwestii jest szczególnie konieczne. Na kwestię braku oznaczenia drogi, jako płatnej wskazywał również Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym wyżej wyroku z dnia 21 sierpnia 2013r. a także w wyrokach z dnia 28 maja 2014r. sygn.. II GSK 467/13, z dnia 20 marca 2014r. sygn.. II GSK 1992/12, z dnia 15 stycznia 2014r. sygn.. II GSK 1434/12 (CBOSA).

Zdaniem Sądu, bezkrytyczne przyjęcie materiału przedstawionego przez spółkę K. nie czyni zadość wymaganiom, jakie stawiają przed organem przepisy procedury administracyjnej. Należy też dodać, że w uzasadnieniu decyzji GITD nie wyjaśnił logicznie i wyczerpująco powstałych wątpliwości, podnoszonych przez skarżącego, co słusznie podniósł skarżący w skardze.

Kolejną kwestią wymagającą wyjaśnienia przez organ, jest brak uzasadnienia organu co do konieczności uiszczenia opłaty elektronicznej za sporny przejazd, mimo że w dniu [...] sierpnia 2011 r. system poboru opłat odnotował wcześniejszych 18 tzw. incydentów, które miały miejsce od godz. 15:30 do 17:04. Przy czym zauważyć należy, że przejazd, za który nałożono skarżoną decyzją karę miał miejsce o godz. 17:46 – powstaje zatem uzasadniona wątpliwość jak to się ma do wskazanych przez organ zarejestrowanych 18 incydentów w dniu [...] sierpnia 2011r. Niezależnie od powyższego należy również wskazać na wysokie prawdopodobieństwo, że przynajmniej jeden z odnotowanych incydentów mógł mieć miejsce na tym samym odcinku drogi płatnej - [...], za który mogła już zostać nałożona kara pieniężna.

W takiej sytuacji w ocenie Sądu należy bezwzględnie wyjaśnić przed wydaniem rozstrzygnięcia, co podnosił również skarżący, czy w badanej sprawie nie doszło do multiplikacji nakładanych kar za przejazd pod bramownicami, (zamiast za jeden przejazd danym odcinkiem drogi płatnej), co nie jest dopuszczalne w świetle przepisu art. 13 k. ust.1 u.d.p. wykładanego zgodnie z regułami wyznaczonymi przez Konstytucję na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 10 września 2014r. sygn. akt P 36/13 a także Rzecznik Praw Obywatelskich w wystąpieniu z dnia 4 stycznia 2013r. znak RPO-691806-V/12/ GM skierowanym do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

Rozpoznając sprawę ponownie organ zobligowany będzie do uwzględnienia wyrażonej powyżej oceny prawnej i poczynionych uwag, a w szczególności winien zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w sposób wyczerpujący zebrać i rozważyć cały materiał dowodowy - uzasadniając przyjęte stanowisko w sposób odpowiadający normie art. 107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.

Skarżący był zwolniony od kosztów sądowych na podstawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 kwietnia 2013r