Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 733/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1, art. 7, art. 15, art. 18
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 8, art. 9
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 7 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia NSA Paweł Janicki Protokolant: starszy specjalista Izabela Ścieszko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2014 roku sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone z wierzytelności z rachunku bankowego na podstawie tytułu wykonawczego. 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 733/14

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., wydanym po rozpatrzeniu zażalenia Spółki A S.A. z siedzibą w Ł., Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - I Oddział w Ł., którym organ ten postanowił:

- częściowo uznać zarzut Spółki, wniesiony w oparciu o art. 33 pkt 1 ustawy, na postępowanie egzekucyjne prowadzone z wierzytelności z rachunku bankowego, na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia [...] r. w odniesieniu do należności w kwocie 41.043,40 zł (różnica składki na FUS za m-c styczeń 2012 r.) i umorzyć postępowanie egzekucyjne w tym zakresie,

- nie uznać zarzutu w pozostałym zakresie, tj. w odniesieniu do kwoty 29.191,40 zł (różnica składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za m-c styczeń 2012 r.), wynikającej z ww. tytułu wykonawczego.

Podstawą postanowienia były następujące ustalenia i wnioski organów prowadzących postępowanie.

Wierzyciel, tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł., skierował do Spółki A S.A. upomnienie z dnia 15 marca 2012 r. zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za styczeń 2012 r. – kwota należności głównej w wysokości 70.477,25 zł oraz koszty upomnienia w wysokości 8,80 zł. Upomnienie zobowiązana Spółka odebrała w dniu 19 marca 2012 r.

Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. wystawił w dniu [...]r. na Spółkę A S.A. tytuł wykonawczy Nr [...] obejmujący należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za styczeń 2012 roku w wysokości 70.234,80 zł wraz z odsetkami za zwłokę.

W celu dochodzenia należności objętych ww. tytułem wykonawczym organ egzekucyjny, tj. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł., skierował do Banku A S.A. zawiadomienie z dnia 21 maja 2012 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu Bank odebrał w dniu 28 maja 2012 r. W tym samym dniu zobowiązanej doręczono ww. zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego Nr [...].

W dniu 31 maja 2012 r. Spółka A S. A. złożyła, na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazując na wygaśnięcie obowiązku określonego w tytule wykonawczym Nr [...]. Stwierdziła przy tym, iż podstawą wniesienia zarzutu jest wykonanie przez Spółkę w całości obowiązku wynikającego z upomnienia Nr [...] w zakresie należności z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 70.477,25 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 8,80 zł, w dniu 5 kwietnia 2012 r., a więc przed wystawieniem ww. tytułu wykonawczego.

W uzasadnieniu przedmiotowego środka zaskarżenia podniesiono, iż Spółka w dniu 5 kwietnia 2012 r. zapłaciła na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. kwotę 8,80 zł - tytułem kosztów upomnienia i kwotę 70.477,25 zł - na poczet należności głównej z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne; tj. łącznie

70.486,05 zł, wskazanej w powyższym upomnieniu z dnia 15 marca 2012 r. tytułem składki na ubezpieczenie społeczne za styczeń 2012 r.

Spółka wskazała, że na poleceniu przelewu oznaczono: "w rubryce 11 deklarację numerem [...] błędnie", "w rubryce 12 prawidłowo nr upomnienia [....]". Przy czym, w jej ocenie oznaczony w rubryce 12 prawidłowy numer upomnienia gwarantował właściwą identyfikację wysokości wpłaty z polecenia przelewu. Ponadto Spółka wskazała, iż na podstawie rozliczenia konta składki na ubezpieczenie społeczne dla Spółki A przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na dzień 31 maja 2012 r., którego potrzeba wynikała z różnych kwot należności z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne (- deklaracja ZUS DRA 01/2012 - 76.965,78 zł, - upomnienie nr [...] - 70.477,25 zł, - tytuł wykonawczy nr [...] - 70.234,80 zł), kwota należności głównej wraz z odsetkami z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc styczeń 2012 r. wynosi 1.127,53 zł. Ustalenie wymienionej kwoty 1.127,53 zł nie jest możliwe bez dokonania rozrachunku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto Spółka oświadczyła, że w dniu 31 maja 2012 r. dokonała wpłaty uzgodnionej kwoty. Do swego wystąpienia Spółka załączyła kserokopie potwierdzeń zapłaty kwot:

70.486,05 zł i 1.127,53 zł.

W dniu 4 czerwca 2012 r. doręczono pełnomocnikowi Spółki pismo Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] r. skierowane do Spółki oraz do Banku A S.A., którym organ egzekucyjny poinformował, iż należności objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego [...] uległy zmianie. Organ egzekucyjny wskazał, iż do uregulowania pozostały: należność główna w kwocie 29 191,14 zł, koszty egzekucyjne w kwocie 1.113,37 zł i odsetki za zwłokę do dnia zapłaty włącznie. Pełnomocnik Spółki zobowiązał się, iż ww. pismo dostarczy do banku.

W dniu [...] r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki A S.A. w oparciu o tytuł wykonawczy Nr [...] do czasu rozpatrzenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Powyższe postanowienie doręczono zobowiązanej Spółce w dniu 26 czerwca 2012 r.

W dniu [...] r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wydał postanowienie, którym nie uznał za zasadne zarzutów wniesionych w oparciu o art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na postępowanie egzekucyjne prowadzone z wierzytelności z rachunku bankowego, na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia [...] r. Postanowienie przesłano Spółce przy piśmie z dnia 19 września 2012 r. i doręczono w dniu 21 września 2012 r.

Na powyższe rozstrzygnięcie Spółka A S.A. złożyła w dniu

28 września 2012 r. zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie zasadności zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji ze względu na wygaśnięcie zobowiązania w dacie wszczęcia egzekucji.

W dniu [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wydał postanowienie, którym uchylił w całości postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...]r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż w zaskarżonym rozstrzygnięciu z dnia [...] r. brak jest korelacji pomiędzy sentencją postanowienia a treścią jego uzasadnienia, z którego wynika, iż obowiązek objęty tytułem wykonawczym Nr [...] w części wygasł, co skutkować powinno częściowym uznaniem zasadności przedmiotowego zarzutu i w konsekwencji w tej części umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

W dniu [...] r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. wydał postanowienie, którym postanowił:

- częściowo uznać zarzut Spółki, wniesiony w oparciu o art. 33 pkt 1 ustawy, na postępowanie egzekucyjne prowadzone z wierzytelności z rachunku bankowego, na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia [...] r. w odniesieniu do należności w kwocie 41.043,40 zł (różnica składki na FUS za m-c styczeń 2012 r.) i umorzyć postępowanie egzekucyjne w tym zakresie,

- nie uznać zarzutu w pozostałym zakresie, tj. w odniesieniu do kwoty 29. 191,40 zł (różnica składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za m-c styczeń 2012r.), wynikającej z ww. tytułu wykonawczego.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. wskazał, że na skutek niewywiązywania się przez Spółkę z obowiązku zapłaty składek na koncie rozliczeniowym powstało zadłużenie obejmujące nieopłacone składki na ubezpieczenia społeczne za miesiąc styczeń 2012 r. w wysokości 70.477,25 zł plus odsetki za zwłokę. Kwota ta różni się od kwoty składek wskazanej przez płatnika w deklaracji rozliczeniowej DRA za styczeń 2012 r., ponieważ w tym dokumencie Spółka wskazała należność na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 76.965,78 zł. Po rozliczeniu nadpłaty na ww. Fundusz za grudzień 2011 r. w kwocie 6.488,3 zł, do zapłaty na dzień wystawienia upomnienia pozostała składka za styczeń 2012 r. w wysokości 70.477,25 zł. Nadpłata została rozliczona zgodnie z § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek. Upomnienie przedegzekucyjne z dnia 15 marca 2012 r. wskazywało zadłużenie na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za miesiąc styczeń 2012 r. w kwocie 70.477,25 zł plus odsetki za zwłokę oraz koszty upomnienia 8,80 zł. Z uwagi na nieuregulowanie zadłużenia wynikającego z upomnienia w terminie w nim wskazanym Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. działając jako wierzyciel wystawił w dniu [...] r. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należność z tytułu nieopłaconej składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za styczeń 2012 r. w kwocie 70.234,80 zł wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami upomnienia. Różnica należności wskazanej w upomnieniu -70 477,25 zł, w odniesieniu do należności ujętej w tytule i zawiadomieniu o zajęciu - 70 234,80 zł, wynika z rozliczenia nadpłaty składki za miesiąc luty 2012 r. na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w wysokości 242,47 zł. Rozliczenia nadpłaty dokonano zgodnie z § 16 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008r. Jednak na dzień wystawienia zawiadomienia o zajęciu, nie dokonano aktualizacji rozliczenia konta płatnika, tj. nie uwzględniono wpłaty na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 maja 2012 r. w wysokości 58.475,24 zł, oznaczonej na dokumencie płatniczym jako 02.2012 r. Dlatego konieczne było zweryfikowanie zaległości za 01.2012 r., objętej postępowaniem egzekucyjnym. W dniu 1 czerwca 2012r. dokonano ponownego rozliczenia konta płatnika. Wpłatę z dnia 11 maja 2012 r. rozliczono m.in. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za styczeń 2012 r., tj. - należność główna: 41 043,37 zł,- odsetki za zwłokę: 1.355,00 zł i - koszty upomnienia: 8,80 zł.

W związku z powyższym Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. częściowo uznał zarzut Spółki wygaśnięcia obowiązku w odniesieniu do kwoty 41.043,40 zł (jest to różnica składki za miesiąc styczeń

2012 r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, opłacona wpłatą z dnia 11 maja 2012 r. - tj. dokonaną przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego).

Następnie w dniu 31 maja 2012 r. Spółka dokonała wpłaty w wysokości 1.127,53 zł, oznaczając ją jako wpłata za styczeń 2012 r. - Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Ponieważ składka za ten miesiąc objęta była postępowaniem egzekucyjnym, ww. wpłatę rozliczono zgodnie z § 13 ww. rozporządzenia Rady Ministrów, tj. na: opłatę manipulacyjną: 302,70 zł i koszty egzekucyjne: 824,83 zł.

W dniu 5 czerwca 2012 r. Bank przekazał środki w kwocie 31.584,78 zł, które zostały rozliczone na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za styczeń

2012 r. w następujący sposób: należność główna: 29. 191,40 zł, odsetki za zwłokę: 1.253,80 zł i koszty egzekucyjne: 688,77 zł. Nadpłata w wysokości

450,80 zł, powstała na skutek ww. wpłaty, została zaliczona na składkę na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za miesiąc kwiecień 2012 r. W związku z powyższym należności wykazane w zajęciu zostały w całości uregulowane.

Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. w postanowieniu z dnia [...] r. nie zgodził się ze stwierdzeniem Spółki, iż wpłata z dnia 5 kwietnia 2012 r. w wysokości 70.486,05 zł, skutkowała wygaśnięciem obowiązku wynikającego z przedmiotowego tytułu wykonawczego, ponieważ została ona rozliczona na składkę na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za luty 2012 r., czyli zgodnie z dokumentem płatniczym Spółki. Organ egzekucyjny powołał się przy tym na art. 47 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w świetle którego wpłaty są rozliczane zgodnie z ich oznaczeniem, a staranność w oznaczaniu wpłat jest obowiązkiem płatnika. Błędne oznaczenie miesiąca, którego dotyczy wpłata, może być skorygowane poprzez złożenie korekty dyspozycji płatnika składek, ale tylko za zgodą Zakładu. Natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma obowiązku dokonania korekty wpłaty zgodnie z wnioskiem Spółki. Błędne oznaczenie miesiąca i spowodowana w ten sposób nadpłata składki daje podstawę do rozliczenia wpłat zgodnie z ww. rozporządzeniem Rady Ministrów. Wskazanie przez płatnika na dowodzie płatniczym numeru upomnienia nie jest jednoznaczne z koniecznością potraktowania tej wpłaty jako zapłaty należności wynikających z tego upomnienia. Tym bardziej, że na koncie rozliczeniowym Spółki figurowała zaległa składka za miesiąc opisany na wpłacie.

W świetle przedstawionych okoliczności Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. nie znalazł podstaw do uznania za zasadny zarzutu wygaśnięcia obowiązku w części dotyczącej nieopłaconej składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za styczeń 2012 r. w kwocie 29.191,40 zł plus odsetki za zwłokę i koszty egzekucyjne. Taka kwota zadłużenia figurowała w rzeczywistości na koncie Spółki na dzień wystawienia tytułu wykonawczego Nr [...].

Natomiast odnosząc się do wniosku Spółki w sprawie prawidłowego ustalenia odsetek za okres 16.02.2012 r. - 04.04.2012 r., organ egzekucyjny zauważył, że z uwagi na rozliczenie wpłaty z dnia 5 kwietnia 2012 r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za miesiąc luty 2012 r., nie ma podstaw do rozliczenia odsetek od tej wpłaty począwszy od dnia 16.02.2012 r. do dnia 05.04.2012 r.

Ponadto organ egzekucyjny wyjaśnił, że na dzień rozliczenia ostatniej wpłaty, tj. wpłaty Banku z dnia 5 czerwca 2012 r., brak było kolejnych nadpłat na koncie Spółki. Natomiast nadpłata w wysokości 28.095.07 zł powstała po rozliczeniu składek, wynikających z deklaracji rozliczeniowej za lipiec 2012 r.

Na powyższe postanowienie z dnia [...] r. Spółka złożyła zażalenie, zaskarżając je w części dotyczącej nieuznania zarzutu w zakresie dotyczącym kwoty 29.191,40 zł oraz wnosząc o uznanie egzekucji za nieuzasadnioną, co ma skutkować, zdaniem Spółki, bezzasadnością ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego na łączną kwotę 1.806,40 zł.

W uzasadnieniu strona wskazała, że nie może się zgodzić z zaskarżonym postanowieniem, ponieważ w dniu wszczęcia egzekucji nie posiadała wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. zaległości w zapłacie kwoty wskazanej w tytule wykonawczym - 70 234,80 zł ani też skorygowanej kwoty w wysokości 29.191,20 zł. Spółka wskazała, że kwota w wysokości 70.234,80 zł stanowiąca należną za miesiąc styczeń 2012 r. składkę na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych została zapłacona z opóźnieniem, tj. w dniu 5 kwietnia 2012 r. zamiast 15 lutego 2012 r., czego przyczyną były opóźnienia w zapłacie należności przez kontrahentów Spółki. Ponownie strona podniosła, że omyłkowo oznaczyła na przelewie wpłatę kwoty 70.234,80 zł jako wpłatę za luty 2012 r., co spowodowało, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Ł. nie zaliczył jej na zaległość za styczeń 2012 r., to zaś z kolei doprowadziło do naliczenia odsetek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił jednak skorygowania błędnego oznaczenia przelewu i wszczął egzekucję. Zdaniem Spółki, gdyby Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Ł. zgodził się na korektę dyspozycji wpłaty, nie doszłoby do wszczęcia egzekucji, ponieważ po zaliczeniu wpłaty zgodnie z zamiarem Spółki nie odnotowano by zaległości w zapłacie składki za styczeń 2012 r. W ocenie strony, takie podejście do płatnika składek, stawia pod znakiem zapytania przestrzeganie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Ł. zasady pogłębiania zaufania do organów państwa, zasady celowości i niezbędności postępowania oraz zasady sprawiedliwości.

Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy, odwołując się uprzednio do treści art. 123 ust. 1 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1289), art. 33, art. 34 § 1, § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20.11.2013 r. i art. 83c ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), a następnie okoliczności sprawy, stwierdził, że postanowienie z dnia [...] r. w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, wydane przez organ egzekucyjny, tj. Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł., który wydając rozstrzygnięcie, jednocześnie wypowiedział się jako wierzyciel, jest dla organu odwoławczego wiążące. W konsekwencji, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. - na etapie postępowania wszczętego wniesionym środkiem zaskarżenia na ww. postanowienie - nie ma możliwości merytorycznej oceny zasadności stanowiska wierzyciela w nim wyrażonego. Natomiast prawo do kontroli prawidłowości rozpatrzenia przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przysługuje zobowiązanemu dopiero na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Na powyższe postanowienie Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Pełnomocnik skarżącej zaskarżając postanowienie w całości wniósł o uwzględnienie zarzutów Spółki i o uchylenie postanowienia organu odwoławczego wraz z postanowieniem organu I instancji, a ponadto zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie powyższych postanowień i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił naruszanie:

- art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

- przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 2001 r. w sprawie sposobu postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, w szczególności § 1, § 2 i § 4, poprzez interpretację sprzeczną z ich brzmieniem,

- art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez błędne przyjęcie, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie było uzasadnione uchylaniem się Spółki od obowiązku zapłaty.

Pełnomocnik strony, powołując się na treść rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 2001 r. w sprawie sposobu postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych zauważył, że w opisanym stanie faktycznym Spółce nie można przypisać uchylenia się od zapłaty w sytuacji, gdy zapłaciła należność po otrzymaniu upomnienia. Ponadto po otrzymaniu tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu, w dniu 29 maja 2012r. Spółka złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w Ł. pismo zawierające wniosek o dokonanie korekty rozliczenia wpłat z dnia 5 kwietnia 2012r. W toku postępowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych zmienił swoje rozliczenia i wycofał się częściowo z pierwotnego stanowiska, ponieważ uznał za zasadne zarzuty Spółki w znacznej części. Pełnomocnik Spółki wskazał, że w wyniku rozmów wyjaśniających okazało się, że wprawdzie w rubryce 10 prawidłowo określono deklarację cyfrą 01 oraz w rubryce 12 wskazano prawidłowo numer upomnienia [...], co zapewnia właściwą identyfikację wpłaty, ale błędne oznaczenie w rubryce 11 cyframi 02/2012 zamiast 01/2012 spowodowało zaliczenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wniesionej opłaty na poczet należności za luty 2012. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie sprawdził, czy Spółka wniosła zapłatę wskazaną w upomnieniu i wystawił tytuł wykonawczy, mimo że nie ustalił właściwego stanu konta Spółki. Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego zadłużenie już nie istniało, a więc prowadzenie egzekucji było bezpodstawne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie był w stanie wskazać stanu konta Spółki i przedstawiał je w różnych wersjach. Wystawiając tytuł wykonawczy, nie znał aktualnej sytuacji i nie sprawdził, że Spółka, w dniu 5 kwietnia 2012 r. zapłaciła wskazaną w upomnieniu kwotę. Na skutek zatem niestarannego działania Zakład Ubezpieczeń Społecznych bezpodstawnie wystawił tytuł wykonawczy, nie sprawdzając nawet, czy Spółka zastosowała się do upomnienia. W rezultacie błędnie przyjął istnienie zadłużenia. W tej sytuacji, w ocenie pełnomocnika Spółki, wszczęcie egzekucji i zajęcie rachunku bankowego Spółki nie miało żadnych podstaw i było wyłącznie wynikiem niestaranności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ wystawiając tytuł wykonawczy, nie sprawdził on, czy na skutek doręczenia upomnienia poprzedzającego wystawienie tytułu wykonawczego, Spółka wniosła wpłatę. Natomiast późniejsze korygowanie wysokości należności potwierdza, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Ł. nie dokonał analizy stanu konta Spółki we właściwym czasie i nie sprawdził spłaty zaległości, w wyniku czego pochopnie wystawił tytuł wykonawczy, z którego później w części się wycofał. Przedstawiał również rozbieżne rozliczenia, które do chwili obecnej nie zostały właściwie dokonane. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie prowadził w sposób właściwy rozliczenia konta i dlatego podejmował błędne decyzje i bezzasadne czynności. Zdaniem pełnomocnika Spółki, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Ł., unikając przyznania się do własnych błędów, stara się obarczyć ich skutkami Spółkę, narażając tym samym organ administracji publicznej na powszechną dezaprobatę, co należy łączyć z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, bowiem Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. naruszył przepisy regulujące tok postępowania egzekucyjnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jest zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. w zakresie rozstrzygnięcia zarzutu A S.A. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z rachunku bankowego Spółki.

W sprawie istotne i niesporne jest to, że Spółka nie zapłaciła w terminie składek na ubezpieczenie społeczne za styczeń 2012 r. Wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym w zakresie zadłużenia z tytułu tych składek i odsetek za zwłokę, jest Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. Wystawienie przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego oraz wszczęcie egzekucji poprzez doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności – Bankowi A S.A. w Ł. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zobowiązanego, w celu przymusowego wykonania przez zobowiązanego – A S.A. obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne za styczeń 2012 r., poprzedzone zostało doręczeniem zobowiązanemu upomnienia. Sporne natomiast między organami a zobowiązanym jest to, czy wierzyciel miał podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i następnie do wszczynania egzekucji administracyjnej w chwilach podejmowania tych czynności. Kwestionując zasadność tych czynności wierzyciela Spółka zgłosiła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.), dalej: "ustawy p.e.a.", stwierdzając, że obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne za styczeń 2012 r. wygasł na skutek zapłaty tych składek wraz z kosztami upomnienia jeszcze przed wystawieniem przez wierzyciela tytułu wykonawczego.

Rozstrzygając powyższy spór co do zasadności wszczęcia egzekucji w tej sprawie należy zwrócić uwagę na kilka zasadniczych przepisów regulujących tok postępowania egzekucyjnego oraz obowiązki ciążące na wierzycielu i organie egzekucyjnym. Zgodnie z art. 7 ustawy p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, ale stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany. Ponadto, spośród kilku środków egzekucyjnych organ egzekucyjny powinien stosować te najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Wierzyciel z kolei, stosownie do art. 6 § 1 tej ustawy, ma obowiązek podejmowania czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, ale wtedy, gdy zobowiązany uchyla się od ich wykonania. Egzekucja administracyjna jest zatem prawnie przewidzianym sposobem zmuszenia zobowiązanego do wykonania ciążących na nim obowiązków, których źródłem powstania są przepisy prawa administracyjnego, jednakże nie może ona prowadzić do uciążliwości większych, niż jest to konieczne do realizacji tych obowiązków. Tym bardziej więc, uruchamianie egzekucji nie jest dopuszczalne, gdy zobowiązany, nawet z opóźnieniem, jednak samodzielnie z obowiązków swych się wywiązał.

Wszczęcie egzekucji zasadniczo powinno być poprzedzone doręczeniem zobowiązanemu upomnienia wierzyciela zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, co wynika z art. 15 § 1 ustawy o p.e.a. A zatem, celem tego upomnienia jest danie dodatkowej szansy zobowiązanemu na samodzielne i dobrowolne zrealizowanie ciążących na nim obowiązków. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia, co oczywiście oznacza, że warunkiem wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest nie tylko upływ wskazanego czasu, ale także to, że mimo otrzymania upomnienia zobowiązany nadal nie wywiązał się ze swego zobowiązania.

Zgodnie z art. 18 ustawy o p.e.a., jeżeli jej przepisy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organy administracji publicznej uczestniczące w postępowaniu egzekucyjnym w roli wierzyciela lub organu egzekucyjnego powinny, stosownie do art. 8 i art. 9 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o p.e.a., prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej i należycie informować strony postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków w toku egzekucji.

Dyrektor I Oddziału ZUS nie postępował zgodnie z powyższymi przepisami. Tytuł wykonawczy na należność z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne został wystawiony [...] r., mimo że należna z tego tytułu kwota, wraz z kosztami upomnienia, została zapłacona przez skarżącą Spółkę w dniu 5 kwietnia 2012 r., a więc po doręczeniu Spółce upomnienia, a przed wystawieniem przez wierzyciela tytułu wykonawczego. Skoro należność Spółki z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne została zapłacona wierzycielowi jeszcze przed wystawieniem przez niego tytułu wykonawczego, to oczywistym jest, że odpadła podstawa do wszczynania postępowania egzekucyjnego i zajmowania rachunku bankowego Spółki.

Powyższa ocena Sądu znajduje potwierdzenie w treści dokumentu odnoszącego się do przelewu na rzecz ZUS kwoty 70.486,05 zł. W treści przelewu Spółka powołała się na numer doręczonego jej upomnienia, a przelewana kwota odpowiada wysokością kwocie uwidocznionej w upomnieniu. Ponadto wpis w rubryce 10 polecenia przelewu (01), oznaczający pierwszą deklarację, także wskazuje, że dokument odnosi się do pierwszego miesiąca, a więc stycznia 2012 r. Fakty te świadczą o tym, że Spółka wpłaciła kwotę wskazaną w upomnieniu, a więc z tytułu składki za styczeń 2012 r. Zgodzić się należy z organami egzekucyjnymi, czego zresztą nie kwestionuje skarżąca Spółka, że polecenie przelewu nie było sporządzone starannie i mogło budzić wątpliwości, skoro jednocześnie wypełnienie rubryki 11 wskazywało, że przelew dotyczy deklaracji za luty 2012 r. Jednakże właśnie z uwagi na ten fakt i mając na względzie przepisy wyżej wskazane, nakazujące organom działać w sposób budzący do nich zaufanie i wyjaśniać pojawiające się w toku egzekucji wątpliwości, Dyrektor I Oddziału ZUS, jeżeli miał wątpliwości, jakiego miesiąca i jakiej deklaracji dotyczy powyższa wpłata, powinien przed wystawieniem tytułu wykonawczego i wszczęciem egzekucji zwrócić się do Spółki o stosowne wyjaśnienie. Należy więc uznać, że ten organ egzekucyjny wszczął egzekucję przedwcześnie, przed wyjaśnieniem, czy jest to rzeczywiście potrzebne, a jak się w rezultacie rozpoznania skargi okazało, wszczęcie postępowania egzekucyjnego było nieuzasadnione, skoro zobowiązana Spółka po otrzymaniu upomnienia, zapłaciła składki za styczeń 2012 r.

Należy zatem uznać, że zarzut Spółki oparty na art. 33 pkt 1 ustawy o p.e.a. jest uzasadniony. Jakkolwiek Dyrektor Izby Skarbowej był związany stanowiskiem wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, co do zasadności zarzutów, to jednak Sąd nie jest tym stanowiskiem związany i dokonał kompleksowej oceny zasadności zarzutu w świetle ustalonych okoliczności sprawy.

Z uwagi na powyższe, należało uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", a na podstawie art. 152 tej ustawy określić, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205

§ 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 490).

ak