Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 882/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 79 b ust 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2010 nr 185 poz 1243
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - tekst jednolity.
article: art 351 ust 1, art 202 ust 4
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2013 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej -oddala skargę-


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Ochrony Środowiska, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] października 2010 r., którą wymierzono P. Sp. z o.o., zwanej dalej "Spółką", administracyjną karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za prowadzenie działalności w zakresie unieszkodliwiania odpadów z naruszeniem warunków decyzji - pozwolenia zintegrowanego z [...] grudnia 2005 r. (zmienionej decyzją z [...] marca 2010 r.).

Uzasadniając decyzję organ administracji przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:

- [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził w dniach 29 czerwca - 7 lipca 2010 r. kontrolę w zakresie przestrzegania wymogów ochrony środowiska w Spółce – Z. w O., gm. [...]; w czasie oględzin ustalono, że 19 czerwca 2010 r. Zakład przyjął 13,88 Mg odpadów o kodzie 16 03 80 - produkty spożywcze przeterminowane lub nieprzydatne do spożycia, które zostały następnie poddane procesowi unieszkodliwienia w instalacji termicznego przekształcania odpadów,

- w posiadanym pozwoleniu zintegrowanym, w punkcie dotyczącym kodów odpadów dopuszczonych do unieszkodliwiania, nie uwzględniono wskazanego kodu odpadów; 7 lipca 2010 r. Wiceprezes Zarządu Spółki (p. [...]), przedstawił pismo datowane na 4 czerwca 2010 r. skierowane do Urzędu Marszałkowskiego [...] (wraz z dowodem nadania przesyłki poleconej z 11 czerwca 2010 r.), dotyczące informacji o planowanych zmianach sposobu funkcjonowania instalacji do termicznego przekształcania odpadów objętych pozwoleniem zintegrowanym; w przedmiotowej informacji uwzględniono termiczne przekształcanie odpadów o kodzie 16 03 80,

- organ I. instancji zawiadomił Spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 79b ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243, ze zm.).pismem z 13 września 2010 r.,

- 6 września 2010 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska [...] wystąpił natomiast do Sądu Rejonowego [...] z wnioskiem o ukaranie p. [...] - wiceprezesa Zarządu Spółki za wykroczenie z art. 351 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska; przyczyną wystąpienia do sądu o ukaranie był fakt, przedstawienia przez tą osobę w trakcie kontroli (7 lipca 2010 r.) pisma z 4 czerwca 2010 r., skierowanego do Urzędu Marszałkowskiego [...], dotyczącego informacji o planowanych zmianach sposobu funkcjonowania instalacji do termicznego przekształcania odpadów objętych pozwoleniem zintegrowanym; organ I. instancji wystąpił bowiem 22 lipca 2010 r. do Urzędu Marszałkowskiego z prośbą o informację, czy przedmiotowe pismo wpłynęło i czy zostały podjęte jakiekolwiek działania w tej sprawie (do pisma został załączony dokument wraz z dowodem nadania przesyłki poleconej); Urząd Marszałkowski w piśmie z 11 sierpnia 2010 r., poinformował, że przedmiotowe pismo nie wpłynęło do Urzędu; p. [...], okazując kontrolującemu organowi nieprawdziwy dokument, zafałszował stan prawny w zakresie unieszkodliwiania odpadów w Zakładzie; stwierdzone naruszenie zgodnie z art. 351 ustawy - Prawo ochrony środowiska podlegało orzekaniu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848 ze zm.); organ I. instancji, korzystając z uprawnienia przysługującego mu zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2013 r. poz. 686) oraz art. 17 § 3 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia wystąpił z wnioskiem o ukaranie p. [...], jako osoby winnej naruszenia określonego w art. 351 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska,

- w myśl art. 79b ust. 2 pkt 5 mającej w sprawie zastosowanie ustawy o odpadach z 2001 roku: "jeżeli posiadacz odpadów lub transportujący odpady prowadzi działalność w zakresie zbierania, transportu, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów bez wymaganego zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków, podlega karze pieniężnej w wysokości 10 000 zł"; karę, zgodnie z art. 79d ust. 1 wskazanej ustawy, wymierza w drodze decyzji właściwy wojewódzki inspektor ochrony środowiska,

- chybiony jest podniesiony przez Spółkę argument, jakoby była karana po raz drugi za to samo przewinienie; stroną w przedmiotowej sprawie, tj. postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w trybie art. 79b ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach, w związku z prowadzeniem działalności w zakresie unieszkodliwiania odpadów z naruszeniem warunków decyzji pozwolenia zintegrowanego, jest osoba prawna – Spółka; zgodnie z art. 79b ust. 2 pkt 5 określoną w tym przepisie administracyjną karę pieniężną wymierza się posiadaczowi odpadów lub transportującemu odpady; według art. 3 ust. 3 pkt 13 wskazanej ustawy przez posiadacza odpadów rozumie się każdego, kto faktycznie włada odpadami (wytwórcę odpadów, inną osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną), z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów; posiadaczem odpadów była osoba prawna - Spółka i to jej prawidłowo wymierzona została kara pieniężna; wskazane naruszenie w żadnej mierze nie jest tożsame z wykroczeniem określonym w art. 351 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, który przewiduje karę aresztu albo ograniczenia wolności; albo grzywny w przypadku eksploatowania instalacji bez wymaganego pozwolenia lub z naruszeniem, jego warunków; tak więc ustawodawca przewidział odpowiedzialność w postaci kary pieniężnej w przypadku prowadzenia działalności przez posiadacza odpadów lub transportującego odpady w zakresie zbierania, transportu, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów bez wymaganego zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków (art. 79 b ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach) oraz odpowiedzialność w postaci kary aresztu albo ograniczenia wolności albo grzywny w przypadku eksploatacji instalacji bez wymaganego pozwolenia lub z naruszeniem jego warunków (art 351 ust.l ustawy – Prawo ochrony środowiska); ukaranie p. [...] przez Sąd [...] za wykroczenie nie ma żadnego wpływu na wynik niniejszego postępowania administracyjnego,

- na marginesie zauważono, że podmiot będący stroną w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, nie jest tożsamy z obwinionym w sprawie, w której Sąd Rejonowy [...] w sprawie o sygn. akt [...] wyrokiem z [...] października 2010 r. wymierzył obwinionemu karę grzywny; obwinionym w sprawie toczącej się przed sądem była osoba fizyczna – p. [...] i został on ukarany za to, iż w okresie od 19 do 29 czerwca 2010 r. w O., jako wiceprezes zarządu Spółki naruszył warunki pozwolenia zintegrowanego dotyczącego postępowania z odpadami w ten sposób, iż unieszkodliwiał odpady o kodzie 16 03 80 - został on ukarany za wykroczenie z art. 351 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska.

W skardze Spółka zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania - art. 6 - 8, 12 § 1 art.15, 35 § 1 i 3, art. 77 § 1 art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- niewłaściwą wykładnię i zastosowanie art. 79b ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach poprzez jego zastosowanie do przedsiębiorcy posiadającego pozwolenie zintegrowane i w sytuacji jednoczesnego wymierzenia kary na podstawie art. 351 ust. 1 ustawy - Prawo Ochrony Środowiska,

- niezastosowanie art. 202 ust. 4 w zw. z art. 351 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz w zw. z art. 26 ust. 8 ustawy o odpadach poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że przedsiębiorca, posiadający pozwolenie zintegrowane określające sposoby postępowania z odpadami na zasadach określonych w przepisach ustawy o odpadach, ponosi odpowiedzialność według reguł określonych w ustawie - Prawo ochrony środowiska, a nie w ustawie o odpadach,

- niezastosowanie art. 2 Konstytucji w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji poprzez nieuwzględnienie konstytucyjnej zasady niekarania podwójnie za ten sam czyn.

Uzasadniając skargę wskazano:

- organ II. instancji błędnie dokonał wykładni językowej oraz zaniechał sięgnięcia do wykładni systemowej i funkcjonalnej art. 79 b ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach; przepis ten pozwala na nałożenie określonej kary pieniężnej jedynie w przypadku, gdy posiadacz odpadów prowadzi działalność w zakresie unieszkodliwiania odpadów bez wymaganego zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków; organ odwoławczy bezkrytycznie przyjął stanowisko organu I. instancji, jakoby chodziło tu o zezwolenie rozumiane potocznie - jako zgoda na prowadzenie działalności w określonym zakresie; natomiast ustawa o odpadach, posługując się terminem "zezwolenie", używa je jedynie dla oznaczenie konkretnej decyzji administracyjnej wydawanej na podstawie jej przepisów; na podstawie art. 26 i art. 28 ustawy o odpadach prowadzenie zbierania, transportu, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów wymaga uzyskania stosownego zezwolenia w drodze decyzji administracyjnej; art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach stanowi, że zezwolenie na prowadzenie odzysku lub unieszkodliwianie odpadów jest wydawane, w drodze decyzji, przez właściwy organ na czas oznaczony, nie dłuższy niż na 10 lat; wykładnia językowa i systemowa prowadzi do wniosku, że organ mógłby wymierzyć karę pieniężną stronie, tylko wtedy gdyby unieszkodliwiała odpady z naruszeniem warunków decyzji administracyjnej, wydanej na podstawie przepisów ustawy o odpadach, którą udzielono zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie unieszkodliwiania odpadów; natomiast organ wymierzył karę pieniężną za prowadzenie działalności w zakresie unieszkodliwiania odpadów z naruszeniem warunków decyzji pozwolenia zintegrowanego; pozwolenie zintegrowane jest całkowicie odmienną instytucją prawną od zezwolenia na zbieranie, transport, prowadzenie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów; na podstawie art. 26 ust. 8 ustawy z o odpadach wymóg uzyskania decyzji -zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów nie dotyczy posiadacza odpadów prowadzącego odzysk lub unieszkodliwiane odpadów w instalacji, na której prowadzenie wymagane jest pozwolenie zintegrowane, o którym mowa w przepisach ochronie środowiska; pozwolenie zintegrowane jest uregulowane w dziale IV ustawy - Prawo ochrony środowiska, zatytułowanym "Pozwolenia na wprowadzanie do środowiska substancji lub energii"; na podstawie art. 181 ust. 1 pkt 1 i art. 183 ust. l ustawy - Prawo ochrony środowiska pozwolenie zintegrowane wydaje w drodze decyzji organ ochrony środowiska; na podstawie art. 202 ust. 4 przedmiotowej ustawy w pozwoleniu zintegrowanym określa się warunki wytwarzania i sposoby postępowania z odpadami na zasadach określonych w przepisach ustawy o odpadach, niezależnie od tego, czy dla instalacji wymagane byłoby, zgodnie z tymi przepisami, uzyskanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów,

- skoro organ karze Spółkę za prowadzenie działalności, z naruszeniem warunków decyzji - pozwolenia zintegrowanego to musi zastosować przepisy ustawy - Prawo ochrony środowiska, regulującej za to odpowiedzialność; tytuł VI przedmiotowej ustawy określa Odpowiedzialność w ochronie środowiska; dział I tego tytułu reguluje odpowiedzialność cywilną, Dział II - odpowiedzialność karną, a Dział III odpowiedzialność administracyjną; ustawodawca zadecydował, że naruszenie pozwolenia zintegrowanego podlega odpowiedzialności karnej; art. 351 ust. 1 stanowi: kto eksploatuje instalację bez wymaganego pozwolenia lub z naruszeniem jego warunków, podlega karze aresztu albo ograniczenia wolności, albo grzywny; na podstawie wskazanego przepisu organ I. instancji wystąpił do Sądu Rejonowego [...] z Wnioskiem o ukaranie,

- art. 1 ust. 1 ustawy o odpadach stanowi, że "ustawa określa zasady postępowania z odpadami w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności zasady zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko, a także odzysku lub unieszkodliwiania odpadów"; art. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska stanowi: "ustawa określa zasady ochrony środowiska oraz warunki korzystania z jego zasobów, z uwzględnieniem wymagań zrównoważonego rozwoju, a w szczególności zasady ustalania warunków ochrony zasobów środowiska, warunków wprowadzania substancji lub energii do środowiska, kosztów korzystania ze środowiska; obowiązki organów administracji; odpowiedzialność i sankcje"; wykładnia funkcjonalna wyżej wymienionych przepisów prowadzi do wniosku, że zastosowanie jednej z przedmiotowych kar spełnia funkcję ochronną środowiska, które może być naruszone wskutek prowadzenia nieprawidłowej gospodarki odpadami,

- wobec powyższego nieuzasadnione jest twierdzenie organu odwoławczego jakoby ustawodawca przewidział łącznie odpowiedzialność w postaci kary pieniężnej w przypadku prowadzenia działalności przez posiadacza odpadów lub transportującego odpady w zakresie zbierania, transportu, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów bez wymaganego zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków (art. 79b ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach) oraz odpowiedzialność w postaci kary aresztu albo ograniczenia wolności albo grzywny w przypadku eksploatacji instalacji bez wymaganego pozwolenia lub z naruszeniem jego warunków (art. 351 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska); wykładnia gramatyczna, systemowa i funkcjonalna prowadzi do jednoznacznego wniosku, że obydwie kary stosuje się rozłącznie - albo administracyjną karę pieniężną w stosunku do posiadacza odpadów prowadzącego działalność w zakresie zagospodarowania odpadów z naruszeniem warunków lub bez wymaganego zezwolenia na zbieranie, transport lub odzysk, unieszkodliwianie odpadów wydane na podstawie ustawy o odpadach albo karę za wykroczenie polegające na eksploatacji instalacji bez wymaganego pozwolenia lub z naruszeniem jego warunków, wydanego na podstawie ustawy - Prawo ochrony środowiska,

- czyn, za który wymierzono karę administracyjną i grzywnę jest tożsamy; organ odwoławczy myli się twierdząc, że w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu w sprawie o wykroczenie ukarano dwa różne podmioty; co prawda w sprawie o sygn. akt [...] obwinionym był p. [...]; jednak w sprawach o wykroczenia nie może być ukarana osoba prawna; p. [...], pełniący funkcję Wiceprezesa Zarządu Spółki, nie został ukarany za własne postępowanie, jako osoba fizyczna, lecz jako organ osoby prawnej za naruszenie przepisów ustawy - Prawo ochrony środowiska (art.351 ust. l) przez tą osobę prawną,

- na podstawie przepisów w sprawach o wykroczenia obwinionemu przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu do sądu, który wydał wyrok nakazowy, w terminie zawitym 7 dni od doręczenia tego wyroku; organ I. instancji wystąpił z wnioskiem o ukaranie 5 września 2010 r.; Sąd Rejonowy wydał wyrok nakazowy w dniu [...] października 2010 r., który to został następnie doręczony obwinionemu; natomiast decyzję o nałożeniu kary pieniężnej organ I. instancji wydał [...] października 2010 r. i doręczył Stronie dopiero 15 października 2010 r.; Wiceprezes Zarządu będąc przekonany, że zapłacenie grzywny kończy sprawę w zakresie odpowiedzialności strony za nieuprawnione unieszkodliwianie odpadów o kodzie 16 03 80, nie wniósł w ustawowym terminie sprzeciwu od wyroku sądowego; w ten sposób została zamknięta droga dokładnego wyjaśnienia sprawy przez niezawisły sąd; prowadzenie w ten sposób postępowania przez organy obu instancji narusza zaufanie do organów władzy publicznej,

- niezgodne ze stanem faktycznym jest twierdzenie organu II. instancji jakoby "Pan [...] okazując kontrolującemu organowi nieprawdziwy dokument zafałszował stan prawny w zakresie unieszkodliwiana odpadów w Z. w O. Gm. [...]"; Strona wyjaśniła w odwołaniu od decyzji, że pismo z 4 czerwca 2010 r. zostało sporządzone przez specjalistę ds. ochrony środowiska zgodnie z przepisami ustawy - Prawo ochrony środowiska i zostało podpisane przez uprawnionego Prezesa Zarządu Spółki; pismo to zostało wysłane do Urzędu Marszałkowskiego pocztą 11 czerwca 2010 r. wraz z innym pismem (z 1 czerwca 2010 r.); natomiast Urząd Marszałkowski [...] stwierdził, że nie otrzymał pisma z 4 czerwca 2010 r.; spór nie dotyczy zatem prawdziwości pisma, lecz faktu jego doręczenia do Urzędu Marszałkowskiego; organ odwoławczy, nie wyjaśniając wyczerpująco tego zagadnienia naruszył art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.; w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśnił przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej pismu strony z 4 czerwca 2010 r.; samo twierdzenie Urzędu Marszałkowskiego [...], zawarte w piśmie z 11 sierpnia 2010 r. jakoby przedmiotowa informacja, sporządzona na podstawie art. 214 ustawy - Prawo ochrony środowiska, nie wpłynęła do Urzędu, nie można uznać za wystarczające w sytuacji gdy Strona przedstawiała organowi I. instancji przedmiotowe pismo wraz z dowodem nadania przesyłki poleconej,

- organ II. instancji odwołanie strony rozpatrywał ponad 2 lata i wydał decyzję dopiero w [...] lutego 2013 r.; naruszył zatem rażąco zasadę szybkości i wnikliwości postępowania,

- utrzymanie w mocy decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oznaczałoby ukaranie strony dwa razy za ten sam czyn; stosowanie wobec tego samego podmiotu, za ten sam czyn sankcji administracyjnej i odpowiedzialności za czyny w postępowaniu w sprawach o wykroczenia narusza konstytucyjną zasadę państwa prawnego.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska podtrzymał w całości swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie Pełnomocnik spółki sformułował dodatkową argumentację:

- interpretacja organu oparta na założeniu, że możliwe jest wymierzanie kary za naruszenie pozwolenia zintegrowanego na podstawie przepisów dotyczących karania za naruszenie zezwoleń w zakresie gospodarki odpadami prowadziłoby do naruszenia zasady równości wobec prawa; nierówność polegałaby na tym, że właściciele mniejszych instalacji (bez pozwolenia zintegrowanego) nie odpowiadaliby za ten sam czyn dwa razy jak ma to miejsce w przypadku strony skarżącej; taka interpretacja prowadzi także do ostrzejszej odpowiedzialności za naruszenie warunków pozwolenia zintegrowanego w zakresie gospodarki odpadami, ponieważ naruszenie warunków pozwolenia zintegrowanego co do innych komponentów, nie jest zagrożone dwoma sankcjami lecz tylko odpowiedzialnością karną,

- z wniosku o ukaranie z 6 września 2010 r. i wyroku nakazowego z [...] października 2010 r. wynika, że chodzi o ten sam czyn, za który wymierzono administracyjną karę pieniężną; uzasadnienie wniosku jest identyczne z uzasadnieniem decyzji organu I. instancji; Wiceprezes Spółki został ukarany za czyn spółki nie za swój własny,

- organ odwoławczy nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego w zakresie doręczenia pisma z 4 czerwca 2010 r. do Urzędu Marszałkowskiego, a w zasadzie chodziło Stronie o niedokonanie odmiennej oceny dotychczasowych ustaleń, co do tego czy pismo było faktycznie wysłane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W sprawie są bezsporne pomiędzy Stronami następujące okoliczności:

- prowadzenie działalności nieobjętej pozwoleniem zintegrowanym, co do unieszkodliwiania odpadów o określonym kodzie (16 03 80) według klasyfikacji rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz.U. Nr 112, poz. 1206),

- skazanie prawomocnym wyrokiem członka zarządu Spółki za naruszanie warunków wskazanego pozwolenia polegające na unieszkodliwianiu przedmiotowych odpadów.

Sąd orzekając w granicach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) nie dopatrzył się przesłanek uzasadniających zakwestionowanie z urzędu ustaleń organu w powyższym zakresie (niepodważanych w skardze).

Strona skarżący kwestionuje jednak w rozpatrywanym przypadku zasadność wymierzenia kary, zarzucając naruszanie przepisów postępowania (nie wyjaśnienie, czy w istocie w sposób niedopuszczalny naruszono warunki pozwolenia w kontekście domniemanego przesłania pisma z 4 czerwca 2010 r.) oraz naruszanie przepisów prawa materialnego poprzez:

- wymierzenia kary pieniężnej, gdy z brzmienia art. 79b ust. 2 pkt 5 mającej w sprawie zastosowanie ustawy o odpadach z 2001 roku, wynika jednoznacznie jakoby przesłanką zastosowania sankcji mogło być wyłącznie naruszenie warunków zezwolenia nie zaś pozwolenia (tu zintegrowanego) a więc decyzji, którą dysponowała Spółka,

- zastosowanie sankcji stanowiącej ponowną karę za ten sam czyn, co narusza zasady konstytucyjne.

W rozpoznawanej sprawie w istocie konkretne zdarzenie - naruszenie warunków pozwolenia zintegrowanego - jest jedną z istotnych przesłanek zastosowania dwu sankcji. Chodzi o odpowiedzialność administracyjną podmiotu, w ramach działalności którego doszło do określonego zdarzenia. Jego funkcjonowaniu (a w istocie osobom fizycznym działającym na jego rzecz) można przypisać sprawstwo określonego zdarzenia – tu wykonywanie czynności (unieszkodliwianie pewnego rodzaju odpadów nieujętych w pozwoleniu). Równocześnie, z woli prawodawcy, określone zdarzenie może skutkować odpowiedzialnością karną konkretnych osób, która to ma charakter indywidualny i jest powiązana z elementem winy (nie zależnie od jej stopnia). W takiej sytuacji nie może być mowy o karaniu dwa razy za to samo. W przypadku odpowiedzialności karnej sankcje ponosi określona osoba fizyczna za swój czyn (który może polegać też na zaniechaniu właściwego dozoru, nie podjęciu określonych działań itp.). Odpowiedzialność karna nie ma miejsca, gdy danej osobie nie sposób przypisać indywidualnej winy za powstanie określonego zdarzenia. Z kolei odpowiedzialność administracyjna jest powiązana, jak wskazano, z określonym zdarzeniem nie zaś z "czynem" konkretnego podmiotu praw i obowiązków. Podmiot odpowiedzialny ma bowiem z reguły postać struktury organizacyjnej (tu np. Spółki). Zastosowanie sankcji administracyjnej jest obligatoryjne (sformułowanie "podlega karze" w art. 79 b ust. 2 in fine ustawy o odpadach).

Wskazane uwarunkowania przesądzają o dwu kwestiach.

Po pierwsze jak wskazano nie występuje przypadek ukarania dwa razy za ten sam czyn. Nie ma tożsamości podmiotów ukaranych. W jednym przodku jest to Spółka (osoba prawna) w drugim osoba fizyczna. Nie może mieć znaczenia, że osoba ta należy akurat do władz danej Spółki. Jej odpowiedzialność karna jest następstwem nie wykonywania w sposób należyty swoich zadań, w ramach określonej struktury organizacyjnej, co było w ocenie sądu wymierzającego karę przyczyną określonego zdarzenie.

Po wtóre, skoro jedną z przesłanek powstania obu rodzajów odpowiedzialności jest to samo zdarzenie, nie byłoby dopuszczalne w praworządnym państwie, aby organy władzy sądowniczej (sąd powszechny) i wykonawczej (tu organ administracji) przyjmowały - jako przesłanki rozstrzygnięć - inne ustalenia, co do faktów kluczowych w sprawie. W sytuacji, gdy prawomocnym wyrokiem sąd powszechny skazał określoną osobę, uznając, że doszło do naruszenia warunków pozwolenia zintegrowanego – niedopuszczalne unieszkodliwianie odpadów wbrew treści tego dokumentu – nie było możliwe prowadzenie przez organ administracji dalszego postępowania wyjaśniającego, co miałoby prowadzić ewentualnie do odmiennych ustaleń faktycznych.

W takiej sytuacji nie są zasadne zarzuty Spółki, że organ odwoławczy nie prowadził postępowania wyjaśniającego w kontekście dalszego ustalania, czy w istocie nie wysłano pisma z 4 czerwca 2010 r. do Urzędu Marszałkowskiego (jak wywodzi Spółka listem poleconym wysłano dwa pisma, czemu przeczy stanowisko Urzędu Marszałkowskiego), co mogłoby oznaczać, że wobec treści art. 214 ustawy - Prawo ochrony środowiska - skoro nie zobowiązano prowadzącego instalację w stosownym terminie do złożenia wniosku o zmianę pozwolenia (ust. 2) - nie można byłoby uznać, aby warunki pozwolenia w istocie zostały naruszone (działanie w granicach zgłoszonej zmiany sposobu funkcjonowania instalacji w rozumieniu ust. 1).

Ostateczne przesądzenie oceny tej okoliczności faktycznej nastąpiło w istocie przez uprawomocnienie wyroku o sygn. [...]. Kwestii tych nie odnotował organ odwoławczy uzgadniając orzeczenia. Wskazano wręcz, że "ukaranie p. [...] przez Sąd [...] za wykroczenie nie ma żadnego wpływu na wynik niniejszego postępowania administracyjnego". Dostrzeżone przez Sąd uchybienie, co do właściwego uzasadnienia orzeczenia nie mogło mieć jednak wpływu na wynik sprawy. Prowadziło acz do zbędnej polemiki w tym zakresie na etapie skargi.

Chybione są wywody skargi, jakoby hipoteza art. 79b ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach nie obejmowała przypadku działania z naruszeniem wymagań pozwolenia zintegrowanego w zakresie, w jakim reguluje ono kwestie ujęte w zezwoleniach z zakresu gospodarowania odpadami, w związku z treścią art. 202 ust. 4 ustawy – Prawo ochrony środowiska, czego następstwem są regulacje art. 26 ust. 8 i 32a ustawy o odpadach.

Trafne są wywody skargi jedynie w tym zakresie, że prosta wykładnia językowa mogłaby prowadzić do wniosku, jakoby hipoteza art. 79b ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach dotyczyła wyłącznie podmiotów dysponujących decyzjami określonymi mianem zezwolenia w innych częściach ustawy o odpadach. Wykładania taka musiałaby jednak dopuszczać założenie, że prawodawca nie działał racjonalnie. Oznaczałoby to założenie, jakoby celowo zróżnicował odpowiedzialności podmiotów w ten sposób że te - prowadzące działalność o potencjalnie większym potencjale zagrożeń (instalacje, których funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości w myśl art. 201 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska) - nie podlegałyby reżimowi obligatoryjnej odpowiedzialności w postaci administracyjnych kar pieniężnych za naruszenie warunków co do gospodarowania odpadami. Sankcje karne mogłyby ponosić ewentualnie działające w ich strukturach osoby fizyczne (patrz - tu odpowiedzialność członka zarządu Spółki w zw. z art. 351 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska). Należy podkreślić, że odpowiedzialność karna osób nie ma charakteru bezwzględnego – nie jest obligatoryjna. Organ może wystąpić ze stosownym wnioskiem oraz istnieje możliwość uwzględniania różnych okoliczności dotyczących osoby sprawcy i miarkowania kary przez sąd a warunkiem zastosowania sankcji karnej w stosunku do konkretnej osoby jest wykazanie winy. Nie sposób przypisać także polskiemu prawodawcy woli nie ustanowienia skutecznych obligatoryjnych sankcji administracyjnych w razie naruszenia warunków gospodarowania odpadami w związku z eksploatacją instancji objętej pozwoleniem zintegrowanym w tak istotnym zakresie z uwagi na treść art. 36 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy (Dz.Urz. UE L. Nr 312 s. 3).

Jednocześnie należy zważyć, że ustawa o odpadach nie zawierała legalnej definicji pojęcia zezwolenie. Natomiast definicję tego rodzaju odnośnie pozwolenia zawarto w ustawie – Prawo ochrony środowiska (art. 3 pkt 29). Należy stąd wnosić, przez rozumowanie a contrario, ze wolą prawodawcy nie było używanie w całej ustawie o odpadach wyrazu "zezwolenie" jedynie w zakreślony konsekwentnie zakresie.

W końcu, wobec braku racjonalnych względów różnicowania odpowiedzialności administracyjnej podmiotów (surowa odpowiedzialność administracyjna dotyczyłaby podmiotów mogących spowodować znaczniejsze szkody w środowisku) tylko z uwagi na objęcie reglamentacją ich działalności w określonym zakresie (gospodarka odpadami) dokumentami o innej nazwie, godziłoby to w wywodzoną z zasady państwa prawnego (art. 2 a pośrednio również art. 32 ust. 1 Konstytucji R.P.) regułę równości wobec prawa. Trzeba odnotować, że konieczność uiszczania przez przedsiębiorców, w razie naruszenia określonych warunków, administracyjnych kar pieniężnych jest jednym z ciężarów publicznych, które powinny ponosić wszystkie podmioty znajdujące się w analogicznej sytuacji. Zwolnienie z sankcji pewnej ich grupy stawiałoby je w pozycji uprzywilejowanej – skutkowałoby zmniejszeniem faktycznych kosztów funkcjonowania przy tych samych warunkach niezgodności w wymaganiami ochrony środowiska. Jednocześnie administracyjna kara pieniężna nie jest formą odpowiedzialności karnej osoby fizycznej w rozumieniu art. 42 ust. 1 Konstytucji R.P.. Możliwa jest więc w pewnych granicach wykładnia celowościowa lub systemowa przepisów sanacyjnych w tym zakresie a reguła pełnej precyzji przepisu określającego czyn zagrożony sankcją nie musi być przestrzegana rygorystycznie Zwłaszcza gdy prowadziłoby to do naruszenia innych konstytucyjnie chronionych wartości (wskazana zasada równości).

Ze wskazanych wyżej względów, zasadny jest wniosek, że użyty w art. 79b ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach wyraz "zezwolenie" nie jest tożsamy znaczeniowo wyłącznie z używanym w pewnych kontekstach w innej części tej ustawy określeniami konkretnych decyzji reglamentacyjnych, lecz obejmuje, zgodnie z potocznym rozumieniem tego słowa, wszelkie decyzje określające warunki gospodarowania odpadami w zakresie wskazanym w normie sanacyjnej (zbieranie, transport, odzysk i unieszkodliwiania odpadów).

W tej sytuacji wymierzenie kary administracyjnej w wysokości wskazanej ustawą było zasadne.

Odnosząc się do pozostałej argumentacji Strony skarżącej trzeba wskazać, co następuje.

- nie są trafne wywody jakoby wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej prowadziło do nie równej sytuacji prawnej Spółki w stosunku do podmiotów, które ze względu na rozmiar działalności nie muszą dysponować pozwoleniem zintegrowanym, gdzie osoby zarządzające nie są zagrożone sankcji karnej w przypadku naruszenia warunków decyzji określających zasady gospodarowania odpadami; wobec szczególnego charakteru instalacji wymagających pozwolenia zintegrowanego (których funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości - art. 201 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska) ustanowienie dodatkowego reżimu odpowiedzialności, dotyczącej również konkretnych osób, było dopuszczalne i, w ocenie Sądu, nie godzi w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa,

- chybione są wywody odnośnie domniemanej nierówności względem prawa podmiotów prowadzanych działalność w zakresie gospodarki odpadami a objętych obowiązkiem posiadania pozwolenia zintegrowanego w stosunku do korzystających ze środowiska w zakresie innych komponentów; należy mieć tu na uwadze, że odpowiedzialność osób za naruszenie wymagań pozwolenia (w myśl art. 351 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska) może mieć również miejsce, gdy jednocześnie podmiotowi odpowiedzialnemu są wymierzane administracyjne kary pieniężne za naruszenia warunków pozwolenia zintegrowanego w zakresach wskazanych w art. 298 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska,

- zagadnienie ewentualnej przewlekłości postępowania przy rozpoznawaniu środków odwoławczych wykracza poza granice niniejszej sprawy administracyjnej; kwestia ta mogłaby być podnoszona w przypadku wniesienia skargi na bezczynność bądź przewlekłość postępowania, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wobec wskazanych wyżej uwarunkowań nie są zasadne zarówno zarzuty naruszania przepisów postępowania (w zakresie wystarczającego wyjaśnienia sprawy) jak materialnego (właściwa wykładnia przepisów zakreślających pozytywne i negatywne przesłanki wymierzenia kary pieniężnej w myśl art. 79b ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach).

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.