Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SO/Kr 1/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-04-20 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: art. 245,246
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

sygn. akt I SO/Kr 1/18 Kraków, dnia 20 kwietnia 2018 r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. D. na postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 marca 2018 r. w przedmiocie wniosku H. D. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 15 marca 2018 r. zwolnił H. D. od kosztów sądowych i oddalił jej wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu.

Referendarz uznał, że wnioskodawczyni ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, jest bowiem właścicielką domu o powierzchni 120 m˛ i wartości ok. 500.000 zł. Zarówno H. D., jak i jej mąż posiadają stałe źródło utrzymania. O ile dochody strony nie są wysokie (wynoszą 500 zł miesięcznie), to pozostający wraz z nią we wspólnym gospodarstwie domowym małżonek osiąga przychody z dwóch źródeł: z renty oraz prowadzonej działalności gospodarczej. Przychody te mogą stanowić źródło poczynienia oszczędności na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika, jeśli jego udział w sprawie strona uznaje za konieczny. Nie można zatem – zdaniem referendarza - jednoznacznie stwierdzić, że pozyskanie przez stronę środków na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru jest niemożliwe, co wyklucza w istocie uwzględnienie wniosku w całości.

H. D. wniosła w terminie sprzeciw na powyższe postanowienie, domagając się jego zmiany w zakresie odmowy ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Jej zdaniem orzekający błędnie uznał, że ma ona możliwość zdobycia środków finansowych na pokrycie kosztów świadczenia usług przez profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca podniosła, że osiąga dochód w wysokości 500 zł, co nie wystarcza jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, wiec korzysta z pomocy bliskich. Posiada co prawda dom, ale wszystkie lokale obciążone są hipotecznie i w księgach wieczystych zapisany jej zakaz ich zbycia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.

W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Jak wynika z wniosku skarżącej, prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem. Ich miesięczny dochód wynosi łącznie 1.180 zł i stanowi go dochód wnioskodawczyni z najmu w wysokości 500 zł i renta jej męża w wysokości 680 zł. W skład majątku H. D. wchodzi dom o powierzchni ok. 120 m˛ i wartości ok. 500.000 zł. W domu tym, oprócz wnioskodawczyni i jej męża, zamieszkują też inne osoby, jednakże prowadzą one odrębne gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności, wierzytelności, ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Skarżąca podnosi, że ma niewielkie dochody, w związku z tym nie jest w stanie samodzielnie pokrywać kosztów utrzymania, a w konsekwencji pokrycie kosztów sądowych przekracza jej możliwości finansowe.

Skarżąca przedłożyła dokumenty źródłowe, z których wynika, że w dniu 1 lipca 2017 r. zawarła ona umowę najmu lokalu mieszkalnego o powierzchni 80 m˛ i z tego tytułu otrzymuje czynsz w wysokości 500 zł miesięcznie. W roku 2017 osiągnęła ona przychód objęty ryczałtem w wysokości 2.500 zł (według PIT-28). Małżonek strony osiągnął w 2017 roku przychód w łącznej wysokości 126.335,66 zł (w tym 13.543,80 zł z tytułu renty oraz 112.791,86 zł z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej) przy kosztach jego uzyskania 112.780,68 zł, co dało dochód w wysokości 13.554,98 zł (według PIT-36 oraz PIT/B). W czerwcu 2010 r. małżonkowie zawarli umowę majątkową małżeńską ustanawiającą ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Udokumentowane wydatki strony na energię elektryczną wynoszą 431,31 zł miesięcznie, za gaz 105 zł, za wodę 441,61 zł, za opał (ekogroszek) 998,60 zł, za podatek od nieruchomości 258 zł, za gospodarowanie odpadami komunalnymi 103,60 zł. Wysokość renty Z. D. za luty 2018 r. wyniosła 675,74 zł.

H. D. oświadczyła, że posiada rachunek bankowy w Credit Agricole, na którym nie posiada żadnych środków pieniężnych. Rachunek ten jest zablokowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Dodała, że nie posiada wiedzy o stanie majątkowym oraz możliwościach płatniczych męża w pozostałym zakresie z uwagi na zawarcie z nim umowy o rozdzielności majątkowej małżeńskiej.

Jak słusznie zauważył referendarz, prawo pomocy jako instytucja o wyjątkowym charakterze winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W ocenie Sądu takie szczególne okoliczności w przypadku skarżącej nie zachodzą.

Skarżąca wywodziła, że jej jedynym – i nie wystarczającym na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych – dochodem jest kwota 500 zł miesięcznie, uzyskiwana z tytułu najmu. W aktach sprawy znajduje się umowa najmu lokalu mieszkalnego z dnia 1 lipca 2017 r. (k. 15-16 akt sądowych). Przedmiotem najmu jest mieszkanie o powierzchni 80 m2, składające się z czterech pokoi, kuchni, łazienki oraz balkonu. Czynsz najmu strony ustaliły w wysokości 500 zł miesięcznie.

Sąd nie znalazł podstaw, by uznać powyższą umowę za fikcyjną i stoi na stanowisku, że zgodnie z zasadą swobody umów strony tej umowy mogły określić czynsz najmu w podanej wysokości. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, że taka wysokość czynszu – dotyczącego najmu całego lokalu mieszkalnego, zajmującego jedną kondygnację wolno stojącego budynku, zlokalizowanego w K. – znacząco odbiega od cen rynkowych, nawet jeżeli uwzględnić fakt, że budynek ten znajduje się w pewnej odległości od centrum miasta i w obszarze o nienajlepszej komunikacji. Skarżąca mogłaby zatem z posiadanego majątku osiągać wyższe dochody, tylko z nieustalonych przyczyn tego nie czyni. Oczywiście skarżąca ma prawo dysponować swoją własnością w taki sposób, jaki uznaje za stosowny. Jednakże w sytuacji, kiedy rezygnuje z możliwości osiągania wyższych dochodów brak jest podstaw do uznania, że uzasadnione jest udzielenie wsparcia ze strony Skarbu Państwa w postaci sfinansowania pomocy prawnej, udzielanej przez profesjonalnego pełnomocnika.

Zaskarżone postanowienie referendarza jest zatem zgodne z prawem, aczkolwiek Sąd z innych przyczyn uznał przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie za nieuzasadnione.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 260 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.