Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 520/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art 134 par.1, art 15, art.127, art 138 , art 136 , art 139 , art 144
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi C. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata R. O. kwotę [...] ([...]) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 29.03.2013 r., nr [...] , wydanym na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 33 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) – zwanej dalej "u.p.e.a.", po rozpoznaniu zażalenia C. T. na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 11.12.2012 r., nr [...] , w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym – Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowiło uchylić postanowienie organu I instancji w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Prezydent Miasta, występujący w sprawie w roli wierzyciela, po uprzednim wystawieniu i doręczeniu upomnienia nr Up [...] z dnia 14.05.2012 r., w dniu 18.07.2012 r. wystawił wobec C. T. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należność w kwocie [...] zł z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w dniu 28.04.2008 r. w Strefie Płatnego Parkowania na terenie Miasta pojazdu o nr rej.[...]. Jako podstawę prawną egzekwowanej należności wierzyciel w poz. [...] tytułu wykonawczego wskazał ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i dwie uchwały Rady Miasta : Nr [...] z dnia 19 listopada 2007 r. oraz Nr [...] z dnia 21 grudnia 2007 r. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu w dniu 23.10.2012 r.

Pismem z dnia 23.10.2012 r. C. T. zgłosił do Naczelnika Urzędu Skarbowego , jako właściwego w sprawie organu egzekucyjnego, zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny, pismem z dnia 30.10.2012 r., przekazał zarzuty wierzycielowi, zwracając się o zajęcie stanowiska w sprawie.

Prezydent Miasta , wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 11.12.2012 r., zajął stanowisko w kwestii zgłoszonych zarzutów przez:

1. uwzględnienie racji zobowiązanego w kwestii zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego,

2. nieuwzględnienie racji zobowiązanego odnośnie zarzutu nieistnienia obowiązku.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wierzyciel, przywołał teść art. 33 oraz 34 § 1 u.p.e.a., a następnie wskazał, że pojazd o nr rej. [...] stanowi współwłasność C. T. i M.T. Powołując dwa wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (z dnia 05.05.2011 r. o sygn. akt I SA/Sz 215/11 oraz z dnia 01.06.2011 r. o sygn. akt I SA/Sz 262/11), wierzyciel uznał, że w przypadku, kiedy pojazd stanowi współwłasność to obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej obciąża właściciela pojazdu. Tym samym zarówno upomnienie, jak i tytuł wykonawczy powinny być adresowane do właściciela pojazdu, a więc w rozpoznawanej sprawie - do C. T. i do M. T., jako do współwłaścicieli. W związku z tym wierzyciel uwzględnił rację zobowiązanego w kwestii zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego (o czym orzekł w sentencji postanowienia) oraz wystąpił z wnioskiem o umorzenie postępowania prowadzonego na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego (tak w uzasadnieniu).

Wierzyciel, rozpatrując zarzut nieistnienia obowiązku, jako dowód uznał włączone do akt sprawy zawiadomienie o nieopłaconym postoju pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania, przyjmując, że jest do dowód wiarygodny a zarazem wystarczający do wykazania, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej powstał. Wierzyciel nadmienił przy tym, że przedmiotowy obowiązek powstaje z mocy samego prawa, natomiast na poparcie swojej argumentacji o nieistnieniu obowiązku zobowiązany żadnego dowodu nie wskazał, jak również zgłoszonego zarzutu nie udowodnił.

Pismem z 24.12.2012 r., C. T. wniósł zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta, domagając się zmiany tego postanowienia przez uwzględnienie racji zobowiązanego i stwierdzenie nieistnienia obowiązku, ewentualnie o nakazanie organowi egzekucyjnemu udowodnienia istnienia obowiązku.

W uzasadnieniu, powołując się na Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej oraz Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, zobowiązany wywiódł, że w prawodawstwie obowiązuje zasada domniemania niewinności, a więc nikt nie może być uznany za winnego, dopóki wina nie zostanie mu udowodniona. Nikt też nie może być karany karą surowszą od tej, którą można było wymierzyć w czasie, gdy czyn zagrożony karą popełniono. Podniósł także, że w "domniemanym czasie, gdy domniemany czyn został popełniony można było wymierzyć karę - opłatę dodatkową - w wysokości [...] złotych", wobec czego domaganie się opłaty ponad dwukrotnie wyższej jest sprzeczne z prawem. W jego ocenie, nie ma najmniejszej wątpliwości, że opłata dodatkowa jest karą i represją. Wskazując na treść wyroku Naczelnego Sądy Administracyjnego z dnia 08.03.2012 r. o sygn. akt II GSK 24/11, zażądał także przeprowadzenia postępowania dowodowego, które minimalnie chociażby uprawdopodobni, że mogło mieć miejsce parkowanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 29.03.2013 r. orzekło o uchyleniu ww. postanowienia w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji z uwagi na nierozpoznanie przez wierzyciela wszystkich zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego w piśmie z dnia 23.10.2012 r.

Kolegium stwierdziło, że Prezydent Miasta rozpatrzył dwa zarzuty: zarzut błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 u.p.e.a.) oraz zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), przy czym pierwszy z nich uznał za zasadny, zaś drugi za nieuzasadniony. Tymczasem – jak dalej wskazało Kolegium - w ww. piśmie z dnia 23.10.2012 r. zgłoszone zostały także zarzuty: przedawnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 (art. 33 pkt 10 u.p.e.a.). W ocenie Kolegium, skoro obowiązkiem wierzyciela jest rozpatrzenie wszystkich zgłoszonych zarzutów i zajęcie stanowiska w kwestii każdego z nich, to pominięcie niektórych ze zgłoszonych zarzutów czyni sprawę niewłaściwie rozpatrzoną i musi skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ i instancji

Dalej w uzasadnieniu Kolegium wskazało, że rozpatrując zarzut błędu co do osoby zobowiązanego Prezydent Miasta niewłaściwie rozpatrzył zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, błędnie przyjmując, iż zarzut ten zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Kolegium, stanowisko wierzyciela jest chybione, gdyż zostało oparte o dwa wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 05.05.2011 r. o sygn. akt I SA/Sz 215/11 i z dnia 01.06.2011 r. o sygn. akt I SA/Sz 262/11 (w których Sąd uznał, że w przypadku współwłasności pojazdu upomnienie oraz tytuł wykonawczy powinny być wystawione na wszystkich współwłaścicieli pojazdu), albowiem stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zostało zakwestionowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 21.11.2012 r. o sygn. akt II GSK 1702/11 uchylił ww. wyrok z dnia 01.06.2011 r.

W świetle powyższego Kolegium uznało, że argumentacja wierzyciela, według której w przypadku współwłasności zarówno upomnienie, jak i ewentualny tytuł wykonawczy, powinny być skierowane do wszystkich współwłaścicieli jednocześnie, nie jest trafna.

Następnie Kolegium nie podzieliło argumentacji C. T. odnoszącej się do przeprowadzenia postępowania dowodowego. W tym zakresie zauważyło, że opłata dodatkowa za nieopłacone parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania nie jest karą w rozumieniu przepisów prawa karnego, zatem nie znajduje tu zastosowania zasadą domniemania niewinności. Po przywołaniu przepisów ustawy o drogach publicznych, Kolegium wywiodło, że przesłanką powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jest fakt parkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania beż uiszczonej opłaty za parkowanie. W takiej sytuacji prawne znaczenie dla powstania obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej i jej egzekwowania ma więc fakt zajmowania przez pojazd miejsca w takiej strefie. Sama opłata dodatkowa nie jest też karą (sankcją), lecz swoistym ekwiwalentem za parkowanie pojazdu na drodze publicznej bez uiszczenia opłaty za parkowanie, w miejscu w którym za takie parkowanie pobierane są opłaty. Skoro nie można mówić o przestępstwie (czynie zabronionym pod groźbą kary określonej w ustawie obowiązującej w czasie, kiedy czyn popełniono), to tym samym nie można mówić ani o winie, ani o karze. Zasada domniemania niewinności nie ma więc w sprawie żadnego zastosowania.

Kolegium odniosło się również do kwestii przeprowadzenia postępowania dowodowego. Zwróciło uwagę, że w treści pisma zawierającego zarzuty, C. T. nie przedstawił żadnego dowodu na potwierdzenie prawdziwości zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku, jak również nie wskazał, przeprowadzenia jakiego postępowania dowodowego (w jakim zakresie i na jaką konkretnie okoliczność) się domaga. Trudno więc oczekiwać, aby wierzyciel obowiązany był takie postępowanie przeprowadzić zważywszy, że w istocie nie wiadomo, co miałoby ono swym zakresem obejmować. Organ podkreślił przy tym, że w aktach sprawy znajduje się dowód w postaci zawiadomienia o nieopłaconym postoju pojazdu w strefie płatnego parkowania. Zawiadomienie to (druk serii [...] ) wypełnione jest czytelnie i nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Wpisano w nim, że pojazd marki [...] o nr rej. [...] zaparkowany był w strefie płatnego parkowania przy ul. [...] w dniu [...]. o godz.[...] , przy czym w miejscu przeznaczonym na wpisanie uwag odnotowano: "B.P.[...] nieważny". Dowód ten jest, w ocenie Kolegium, wystarczający do uznania, że w sprawie miało miejsce nieopłacone parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania, a zarzut nieistnienia obowiązku nie zasługuje na uwzględnienie. Tym samym, sentencja postanowienia Prezydenta Miasta w tym zakresie jest właściwa i zasługuje na podzielenie.

Ponadto, w części końcowej uzasadnienia, Kolegium wskazało podstawy prawne dochodzenia od C. T. opłaty w kwocie [...] zł, tytułem nieopłaconego parkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie C. T. wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, (cyt.) "z powodu nieuwzględnienia racji domniemanego wyimaginowanego zobowiązanego i wydanie postanowienia wobec uwzględnienia racji domniemanego zobowiązanego".

Zdaniem skarżącego, zaskarżone postanowienie nie jest rzetelną analizą i oceną, nie służy realizacji prawa, jest niespójne i wewnętrznie sprzeczne oraz rażąco narusza prawo przez: błędną jego wykładnię przy pominięciu utrwalającej się linii orzecznictwa, uwzględniającej postępowanie dowodowe przez konstytucyjny obowiązek równego traktowania stron, jak również z powodu nierozpatrzenia zarzutu złamania przepisów Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Skarżący zakwestionował sposób prowadzenia postępowania dowodowego oraz odmowę jego przeprowadzenia w zakresie wskazanym przez skarżącego, który domaga się przedstawienia mu dowodu na to, że zajął miejsce parkingowe w Strefie Płatnego Parkowania. Skarżący przedstawił także swoje stanowisko co do tego, że opłata dodatkowa za nieopłacone parkowanie pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania jest karą, wobec czego w sprawie powinno być zastosowane domniemanie niewinności, odnoszone w całym cywilizowanym świecie do nakładania kar.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze wniosło o jej oddalenie jako niezasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie w dniu 23.01.2014 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego poparł skargę C. T. i podniósł zarzut naruszenia art. 139 K.p.a. oraz art. 138 § 2 K.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 77 K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którym uchylono postanowienie Prezydenta Miasta, zawierające stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Badając legalność zaskarżonego aktu, zgodnie z kompetencją ustanowioną w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w granicach zakreślonych art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd stwierdził, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza prawo w stopniu, który uzasadnia usunięcie go z obrotu prawnego.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, na wstępie przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z wyrażoną w art. 15 K.p.a. i doprecyzowaną w art. 127 K.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji, w wyniku odwołania wniesionego przez legitymowany podmiot, podlega ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Istota zasady dwuinstancyjności sprowadza się do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej. Obowiązkiem organu odwoławczego jest rozpatrzenie odwołania i wydanie decyzji zgodnie z treścią art. 138 K.p.a. Organ ten nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę, dążąc do merytorycznego jej zakończenia. W tym celu organ odwoławczy może na żądanie strony lub z urzędu przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, albo zlecić przeprowadzenie takiego uzupełniającego postępowania organowi, który wydał decyzję (art. 136 K.p.a.). Organ odwoławczy może także wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, jeżeli zachodzą przesłanki, o jakich mowa w art. 138 § 2 K.p.a., przy czym ten przepis upoważnia organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej wówczas, gdy zostaną spełnione dwie łączne przesłanki: 1) organ odwoławczy stwierdzi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych, 2) organ odwoławczy uzna, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sytuacja taka ma miejsce w szczególności wówczas, gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego. Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego we wskazanym zakresie będzie niezbędne również wtedy, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy naruszył przepisy postępowania w takim stopniu, które czynią sprawę niewyjaśnioną w całości, co z kolei nie zezwala organowi II instancji na zastosowanie art. 136 K.p.a. (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2011). Przy czym, skoro decyzja kasacyjna może być wydana wtedy, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, to nie powinno budzić wątpliwości, że organ odwoławczy przy jej wydaniu ogranicza się tylko do oceny potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz jego zakresu. Wymieniony organ nie rozstrzyga wówczas co do meritum sprawy, nie przeprowadza też merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez organ I instancji, bowiem orzeczenie organu I instancji, wydane bez przeprowadzenia niezbędnego postępowania wyjaśniającego, pozbawione jest pełnych ustaleń, które mogłyby stanowić przedmiot owej kontroli. Organ odwoławczy nie powinien również rozstrzygać o ewentualnym naruszeniu prawa lub interesu społecznego przez orzeczenie organu I instancji oraz dokonywać innych ustaleń i ocen niezbędnych przy wydawaniu orzeczeń podlegających ograniczeniom wynikającym z art. 139 K.p.a. (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29.02.2012 r., sygn. akt I SA/Gd 1182/11, LEX nr 1136885; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.10.2010 r. sygn. akt I OSK 900/09, LEX nr 745366). Zakaz reformationis in peius, wyrażony w art. 139 K.p.a., nie dotyczy bowiem ani decyzji kasacyjnych, ani nie ma zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy przez organ I instancji w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, np.: z dnia 20.06.2012 r., sygn. akt II GSK 510/11, LEX nr 1216680; z dnia 17.07.2012 r., sygn. akt II GSK 899/11, LEX nr 1244862).

W rozpoznawanej sprawie Kolegium uznało, że za zastosowaniem art. 138 § 2 w związku z art. 144 K.p.a. przemawia nierozpoznanie przez Prezydenta Miasta wszystkich zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego w piśmie z dnia 23.10.2012 r. Wierzyciel rozpatrzył bowiem dwa zarzuty - błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 u.p.e.a.) oraz nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), nie odniósł się natomiast do dwóch pozostałych zarzutów - przedawnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 (art. 33 pkt 10 u.p.e.a.).

W ocenie Sądu, stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w powyższym zakresie nie budzi zastrzeżeń. Skoro z treści pisma skarżącego z dnia 23.10.2012 r. wynika, że zgłosił on cztery zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a wierzyciel w swoim postanowieniu zajął stanowisko tylko w odniesieniu do dwóch z nich, to zasadnie Kolegium nakazało uzupełnienie tego braku. Za słusznością stanowiska skarżonego organu przemawia przede wszystkim fakt, że rozpatrzenie zarzutu przedawnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 (art. 33 pkt 10 u.p.e.a.) po raz pierwszy przez organ odwoławczy, naruszyłoby opisaną na wstępie rozważań zasadę dwuinstancyjności postępowania w przedmiocie zarzutów zgłaszanych w postępowaniu egzekucyjnym, a tym samym pozbawiłoby stronę prawa do rozpoznania konkretnego zarzutu przez II instancję.

Jednocześnie jednak Sąd stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu Kolegium nie poprzestało na wskazaniu stwierdzonych braków i konieczności ich wyjaśnienia. Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nadto wynika, że organ odwoławczy odniósł się do zarzutu zażalenia, a mianowicie, do zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), akceptując stanowisko organu I instancji oraz wykroczył poza zakres zarzutów zażalenia – dopuszczając się ingerencji w merytoryczną treść rozstrzygnięcia organu I instancji przez definitywne stwierdzenie, że Prezydent Miasta niewłaściwie rozpatrzył zarzut błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 u.p.e.a.), błędnie przyjmując, iż zarzut ten zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu, o ile odniesienie się przez organ odwoławczy poza zakres żądania zażalenia stanowi naruszenie art. 138 § 2 w związku z art. 144 K.p.a. pozostające bez istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, o tyle merytoryczna i do tego odmienna ocena, znajdującego się poza granicami zażalenia, stanowiska organu I instancji w zakresie zarzutu dotyczącego błędu co do osoby zobowiązanego - narusza wskazane przepisy K.p.a. oraz wyrażoną w art. 15 K.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania i to w sposób uzasadniający wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.).

Niewątpliwie w postępowaniu zażaleniowym organ odwoławczy ma obowiązek powtórnego zbadania całej sprawy, jednakże - jak już wskazano powyżej - postanowienie uchylające i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania ma charakter procesowy, gdyż podstawą jego podjęcia jest wyłącznie naruszenie przepisów postępowania. Tak więc organ odwoławczy, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, nie tylko nie może w jakikolwiek sposób narzucać temu organowi treści rozstrzygnięcia (w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05.03.1990 r., sygn. akt IV SA 564/89, PiŻ 1991, nr 3, s. 15 stwierdzono, że: "bezpośrednia ingerencja organu wyższego stopnia, w postaci zaleceń i poleceń co do sposobu załatwiania konkretnej sprawy indywidualnej, rozstrzyganej w drodze decyzji, nie znajduje uzasadnienia w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego"), lecz także nie może w inny sposób niż tylko przez wskazanie okoliczności, jakie organ I instancji powinien wziąć pod rozwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, wpływać na zakres postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji. Istota decyzji kasacyjnej (postanowienia kasacyjnego) polega na wyeliminowaniu rozstrzygnięcia organu I instancji w celu ponownego - tym razem prawidłowego - rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, stąd merytoryczne odniesienie się organu odwoławczego do materii sprawy nie może być traktowane jako mieszczące się w zakresie obowiązku wskazania, "jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy" (art. 138 § 2 zdanie drugie in fine K.p.a.).

W tym stanie sprawy, uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów postępowania przez uchybienie zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu tego postanowienia.

Ponownie przeprowadzając postępowanie, organ odwoławczy winien zatem uwzględnić powyżej poczynione uwagi i z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności wydać postanowienie, odpowiadające treści art. 138 § 2 w związku z art. 144 K.p.a.

Orzeczenie co do przyznania wynagrodzenia adwokatowi z urzędu z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w kwocie 240,00 zł, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, Sąd podjął zgodnie z art. 250 P.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).