Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2961/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 , art. 28, art. 47
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] sierpnia 2013 r. znak [...] Urząd Patentowy RP na podstawie art. 24 oraz art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U z 2003 r. Nr 119, poz. 1117, z późn. zm., dalej p.w.p.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgłoszenia wynalazku pt. "Sposób szeregowania pakietów w sieciach ze skrytą klasyfikacją przepływów", nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. (błędnie oznaczoną jako "decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] stycznia 2013 r.) odmawiającą udzielenia patentu na ww. wynalazek.

Do wydania powyższego rozstrzygnięcia organu doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] czerwca 2009 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynęło podanie A. w K. (dalej skarżąca, zgłaszająca) o udzielenie patentu na wynalazek pod tytułem "Sposób szeregowania pakietów w sieciach ze skrytą klasyfikacją przepływów" Przedmiotem wynalazku jest sposób szeregowania pakietów w sieciach FAN (Flow-Aware Networks) zorientowanych na przepływy ze skrytą klasyfikacją przepływów z wykorzystaniem rutera wzajemnie zabezpieczonego z użyciem algorytmu przybliżonego sprawiedliwego usuwania pakietów z kolejki AFD (Approximate Fair Dropping).

Ostateczny opis oraz zastrzeżenia patentowe brzmiały następująco:

1. Ruter wzajemnie zabezpieczany, znamienny tym, że blok wejściowy (p) połączony jest jednokierunkowo z blokiem sterowania dostępem (BSD), i poprzez blok szeregowania (BS) z blokiem wysyłania, (BW), natomiast (BSD) połączony jest dwukierunkowo z (BS),

2. Sposób szeregowania pakietów w ruterze wzajemnie zabezpieczanym, znamienny tym, że dowolny pakiet przychodzący p do rutera analizuje się w bloku sterowania dostępem (BSD) i przekazuje się do bloku szeregowania (BS), gdzie pakiety przychodzące (p) reprezentujące przepływ o liczbie bajtów w buforze mniejszej lub równej kwantowi (Q) umieszcza się w kolejce dla przepływów strumieniowych, natomiast dla pakietów przychodzących (p) reprezentujących przepływ o liczbie bajtów w buforze większej niż kwant, oblicza się zajętość bufora ABS, biorąc pod uwagę wagę kolejki wq i w przypadku gdy ABS jest większa lub równa maksymalnej dopuszczalnej wartości progu dla bufora, pakiet przychodzący (p) odrzuca się, a gdy jest mniejsza od minimalnej dopuszczalnej wartości progu dla bufora, pakiet przychodzący (p) umieszcza się w kolejce dla przepływów elastycznych, a dla pakietów reprezentujących przepływ z przedziału pomiędzy progami, porównuje się identyfikator przepływu takiego pakietu przychodzącego (p) z identyfikatorem przepływu pakietu wylosowanego (d) z kolejki przepływów elastycznych i jeśli oba identyfikatory wskazują na ten sam przepływ, to usuwa się z bufora pakiet wylosowany (d), a pakiet przychodzący (p) odrzuca się z prawdopodobieństwem P2; jeśli zaś identyfikatory są różne, to akceptuje się pakiet przychodzący (p) i umieszcza się go w kolejce przepływów elastycznych,

3. Sposób według zastrz. 1 znamienny tym, że wq zawiera się w przedziale 0,001 - 0,0042.

Zawiadomieniem opatrzonym datą [...] września 2012 r. (wysłane do strony [...] września 2012 r.), na podstawie art. 49 ust. 2 pwp Urząd Patentowy wskazał, że zebrane materiały i dowody dotyczące przedmiotowego zgłoszenia mogą świadczyć o istnieniu przeszkód do udzielenia patentu. Po przedstawieniu uzasadnienia merytorycznego odnoszącego się do zastrzeżenia 2 (w kategorii sposobu) a także odnośnie rozwiązania w kategorii urządzenia.

Urząd Patentowy uznał, że przedmiot zgłoszenia (w kategorii sposobu) nie jest rozwiązaniem technicznym przez co nie może być uznany za wynalazek i patent nie może być udzielony (art. 24 p.w.p.) a rozwiązanie w kategorii urządzenia nie spełnia tego wymogu a także wymogu art. 33 ust. 3 p.w.p.

W zakreślonym przez organ 1-miesięcznym terminie Zgłaszający nie przedstawił swojego stanowiska odnośnie zarzutów przedstawionych w ww. zawiadomieniu.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu zgłoszenia na podstawie art. 49 ust. 1 oraz art. 24 p.w.p. odmówił udzielenia patentu na zgłoszone rozwiązanie.

W uzasadnieniu decyzji, odwołując się do stanowiska organu opisanego szczegółowo w ww. zawiadomieniu z [...] września 2012 r. Urząd Patentowy podtrzymał argumentację, że przedmiot zgłoszenia w kategorii sposobu nie spełnia wymogów przepisów art. 24 p.w.p.

Odnośnie rozwiązania w kategorii urządzenia organ przypomniał, że wynalazek powinien być scharakteryzowany poprzez cechy techniczne dotyczące jego struktury konstrukcyjnej lub układowej, przejawiającej się w usytuowaniu i połączeniach poszczególnych jego części i/lub podzespołów, tworzących łącznie zwartą całość przestrzennie ukształtowaną, umożliwiającą realizację zamierzonego przeznaczenia wynalazku. Tymczasem przedmiot zgłoszenia zastrzegany zastrzeżeniem 1 nie spełnia tego wymogu a także wymogu art. 33 ust. 3 p.w.p.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła, że zarówno ona jak i twórcy rozwiązania, będący znawcami w dziedzinie telekomunikacji, nie mają wątpliwości że wynalazek dotyczy wytworu materialnego nadającego się do wykorzystania, określonego za pomocą cech technicznych odnoszących się do jego budowy lub składu i określonego sposobu technicznego oddziaływania na materię. Strona podkreśla, że w opisie zgłoszonego wynalazku wyraźnie podano, że opisany sposób szeregowania pakietów może być zaimplementowany w ruterze wzajemnie zabezpieczonym. Pakiety, jak się w tej dziedzinie określa, są rodzajem sygnałów. Rutery realizują obsługę ruchu tych sygnałów za pomocą procesorów sieciowych (NP) lub dedykowanych, wysokospecjalizowanych układów cyfrowych (ASIC/FPGA) i jest to znane. Tak więc sygnały, określane jako pakiety, przesyłane czy też, szeregowane w ruterze są porządkowane fizycznie, według sposobu opisanego w zgłoszeniu.

Strona podaje: Fragmenty zastrzeżenia ....przekazuje się, ...odrzuca się, ....umieszcza się ..itd nie mówią o administrowaniu przepływem, ale o rzeczywistym działaniu na sygnałach w ruterze. Jest to więc sposób technicznego oddziaływania na materię, a zatem procedury oddziaływania na materię.

Co więcej, sposób szeregowania pakietów, zgłoszony do ochrony, jest niczym innym jak oddziaływaniem na sygnały elektryczne transmitowane w sieciach teleinformatycznych. Zespół koniecznych do podjęcia czynności jest scharakteryzowany i uporządkowany wg. ustalonej z góry kolejności, jak również środki do realizacji czyli ruter wzajemnie zabezpieczony.

Schemat blokowy rutera pokazano na fig. 1. Istnieje więc wytwór materialny, realizujący sposób, nadający się do wykorzystania. Zostały dla niego określone podstawowe cechy techniczne oraz ich połączenia.

Poszczególne bloki mają miejsce w ruterze, który może być zrealizowany w programowalnym układzie FPGA/ASIC lub w równoważnych układach. Aby nie ograniczyć rozwiązania do wąskich przykładów realizacji bloki określono ogólnie, ale jednoznacznie dla znawców.

Urządzenie (ruter wzajemnie zabezpieczony) jest urządzeniem znanym. Niniejsze zgłoszenie dotyczy sposobu szeregowania pakietów przy jego wykorzystaniu. Schemat blokowy rutera podano. Nie podano dokładnych cech technicznych dotyczących jego struktury układowej bądź konstrukcyjnej, gdyż jest ona powszechnie znana. Wnioskujemy jedynie o objęcie ochroną patentową sposobu szeregowania i wskazujemy urządzenie do jego zaimplementowania. Spełniony zatem został wymóg art. 24 p.w.p.

Skarżąca wskazała także, że w patencie o nr. [...] z dn. [...].02.1998 r. pt. "Sposób sterowania siecią radiową i sieć radiowa ze stacjami użytkowników", na które udzielono ochrony patentowej, przedstawiono zbliżony koncepcyjnie do skarżącej pomysł obsługi ruchu w sieciach teleinformatycznych. W tym zgłoszeniu również opisano sposób i wskazano na urządzenie do jego implementacji, które nie jest nowe. Jego budowę zilustrowano w postaci schematu blokowego - jedynie nieco bardziej szczegółowo. Niemniej nowości w budowie urządzenia nie ma, a nowym był jedynie sam sposób.

Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o udzielenie ochrony patentowej dla wnioskowanego zgłoszenia.

Organ nie podzielił powyższej argumentacji i decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję pierwszoinstancyjną.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. Urząd Patentowy wyjaśnił że pierwszym podstawowym kryterium, które musi sprawdzić rozpatrując zgłoszenie jest to czy dane rozwiązanie może być wynalazkiem, a dopiero po pozytywnej odpowiedzi na to pytanie może przeprowadzić poszukiwania w stanie techniki i ocenić zdolność patentową (nowość, nieoczywistość, stosowalność przemysłową). Wskazał, że ustawa prawo własności przemysłowej nie podaje wprost wykładni pojęcia "wynalazek". Zatem interpretację tego pojęcia Urząd przeprowadza na podstawie art. 33 p.w p. (dostateczne ujawnienie, charakter techniczny) oraz art. 28 p.w.p.

W ocenie organu nie ulega wątpliwości, że aby jakieś rozwiązanie mogło być uznane za wynalazek, musi spełniać warunki określone w art. 33 ust. 3 p.w.p., który stanowi, że zastrzeżenia patentowe, a w szczególności zakres żądanej ochrony powinny być określone za pomocą cech technicznych. Zatem wynalazkiem podlegającym opatentowaniu może być tylko rozwiązanie o charakterze technicznym. Twierdzenie zgłaszającego jakoby obecnie obowiązujące przepisy nie wymagały od wynalazku charakteru technicznego jest niezgodne ze stanem faktycznym. Co więcej, wprowadzona w 2004 r. poprawka w art. 24 (dodanie uzupełnienia - bez względu na dziedzinę techniki) podkreśla właśnie, że rozwiązanie musi należeć do jakiejś dziedziny techniki a więc mieć techniczny charakter.

Urząd Patentowy, po ponownym przeanalizowaniu materiałów zgłoszeniowych, przebiegu postępowania oraz argumentów zgłaszającego stwierdził, że: Podstawową linią obrony skarżącej jest twierdzenie, iż zastrzegane "pakiety" to rodzaj sygnałów (sygnały elektryczne transmitowane w sieciach teleinformatycznych). Natomiast zgodnie z definicją podawaną w słowniku informatycznym: "pakiet = Jednostka transmisyjna warstwy sieci OSI (Open Systems Interconnection) składająca się z informacji binarnych reprezentujących zarówno dane, jak i nagłówek zawierający numer identyfikacyjny, adres źródłowy i docelowy oraz dane służące do kontroli błędów." lub WIKIPEDII: "Pakiet telekomunikacyjny (pakiet, datagram) - jednostka informacji w sieciach telekomunikacyjnych. Pakiet telekomunikacyjny składa się z nagłówka i obszaru danych. Nagłówek pakietu zawiera informacje wymagane do przesłania pakietu od nadawcy do odbiorcy. Obszar danych zawiera informacje, które mają zostać przesłane za pomocą pakietu. Można się posłużyć analogią do listu - nagłówek jest kopertą, a obszar danych tym, co nadawca włożył do koperty. Kopert jest zazwyczaj wiele z uwagi na wielowarstwową strukturę pakietu telekomunikacyjnego (model OSI)." Podane definicje wyraźnie wskazują, że istotą pakietu'' w rozpatrywanej dziedzinie jest informacja jaką przenosi. Jak to już zostało wyjaśnione w zawiadomieniu (ostatni akapit na str. 1 - analiza zastrzeżenia 2), informacja przenoszona przez pakiet została zakodowana w postaci ciągu zer i jedynek, przy czym "zera" i "jedynki" nie są sygnałami tylko stanami logicznymi.

Szeregowanie pakietów będące istotą rozwiązania to nie oddziaływanie na sygnały elektryczne transmitowane w sieciach (jak to interpretuje Zgłaszająca) tylko porządkowanie, przesyłanie czyli przetwarzanie informacji. Nie ma przy tym znaczenia dla oceny charakteru technicznego sposobu wskazanie, że sposób jest zaimplementowany w ruterze (routerze, urządzeniu trasującym) czy jakimkolwiek innym urządzeniu programowalnym. Każdy program komputerowy jest przeznaczony do tego, aby został zaimplementowany w komputerze (urządzeniu programowalnym) lecz fakt ten nie czyni z programu komputerowego sposobu o charakterze technicznym, co zostało wyraźnie wskazane w ustawie Prawo własności przemysłowej w art. 28 pkt 5.

Według organu, algorytm przetwarzania danych jest traktowany jak program komputerowy. Zdaniem Urzędu sposób szeregowania pakietów opisany w zgłoszeniu [...] i przedstawiony na rysunku Fig.2 to nic innego jak algorytm programu komputerowego do zaimplementowania w urządzeniu programowalnym jakim jest np. router. Zatem dotychczasowa ocena, że nie jest to rozwiązanie o charakterze technicznym (nie uważa się tego rozwiązania za wynalazek) jest prawidłowa.

Ponadto Urząd Patentowy wyjaśnił, że nie jest zobowiązany do finalizowania w ramach zgłoszenia [...] poprawności decyzji o udzieleniu patentu [...]. Każde rozwiązanie wymaga szczegółowej oceny, jaki charakter ma zgłoszone rozwiązanie i czy faktycznie występują w nim nowe i nieoczywiste elementy techniczne. Jeżeli wskazany patent został udzielony nieprawidłowo to Zgłaszający może wystąpić o jego unieważnienie.

Odnosząc się do pisma zgłaszającej (w którym wypowiedział się współtwórca przedmiotowego rozwiązania) organ przypomniał, że zgłaszająca wnosi w nim o sporządzenie raportu z poszukiwań, udzielenie patentu oraz przedstawia swoje stanowisko odnośnie zarzutów Urzędu Patentowego. W uzasadnieniu zostały wskazane następujące powody:

Zdaniem Zgłaszającego w obecnym brzmieniu art. 24 ustawy pwp nie występuje "techniczny charakter" jako przesłanka zdolności patentowej. Według Zgłaszającego występowała ona w ustawie prawo własności patentowej (obecnie nieobowiązującej). Ponadto zdaniem Zgłaszającego zgłoszone rozwiązanie ma charakter techniczny. Przedstawione przez Urząd stanowisko opiera się na błędnej interpretacji haseł w słowniku informatycznym, gdyż przedstawione definicje "we uwzględniają specyfiki ustawy prawo własności przemysłowej, więc nie mogą być użyte do interpretacji przesłanki technicznego charakteru". System binarny składający się z zer i jedynek to język zrozumiały przez urządzenie przetwarzające dane. Zera i jedynki to symbol za którym kryje się sygnał elektryczny przesyłany w sieci. Bez zasilania nie działa żadna sieć co najlepiej wskazuje że informacja przenoszona przez pakiet to z technicznego punktu widzenia ciąg impulsów  elektrycznych, a zatem rozwiązanie jest techniczne. Zgłaszający nawiązał przy tym do symboli stosowanych w chemii. Tak samo jak chemik rozumie zapis chemiczny inżynier elektronik bez problemu zrozumie zapis binarny i sposób w jaki szeregowanie pakietów oddziałuje na sieć. Zdaniem Zgłaszającego twierdzenie że działania te nie mają charakteru technicznego powoduje wykluczenie elektroniki z dziedziny nauk technicznych. Za niezrozumiałe uznał Zgłaszający twierdzenie że szeregowanie pakietów będące istotą rozwiązania to nie oddziaływanie na sygnały elektryczne transmitowane w sieciach (jak to interpretuje Zgłaszający) tylko porządkowanie, przesyłanie czyli przetwarzanie informacji. Zdaniem Zgłaszającego szeregowanie pakietów powoduje że są one przesyłane w odpowiedniej kolejności zapewniającej lepszą pracę sieci. Sieć komputerowa jest rozwiązaniem charakterze technicznym.

Uznając powyższą argumentację za niezasadną Urząd Patentowy wskazał, że zgodnie z art. 24 ustawy Pwp "Patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania". Zatem pierwszym podstawowym kryterium, które musi sprawdzić Urząd Patentowy rozpatrując zgłoszenie jest to czy dane rozwiązanie może być wynalazkiem, a dopiero po pozytywnej odpowiedzi na to pytanie może przeprowadzić poszukiwania w stanie techniki i ocenić zdolność patentową (nowość, nieoczywistość, stosowalność przemysłową). Ustawa pwp. nie podaje wprost wykładni pojęcia "wynalazek". Zatem interpretację tego pojęcia Urząd przeprowadza na podstawie art. 33 pwp (dostateczne ujawnienie, charakter techniczny) oraz art. 28 pwp (przedmioty nie uważane za wynalazki).

W ocenie organu, twierdzenie zgłaszającej jakoby obecnie obowiązujące przepisy nie wymagały od wynalazku charakteru technicznego jest niezgodne ze stanem faktycznym.

Przy ocenie technicznego charakteru przedmiotu zgłoszenia interesuje nas w szczególności zakres żądanej ochrony, a zatem wkład Zgłaszającej do znanego stanu techniki. Jeżeli wkład Zgłaszającej do znanego stanu techniki jest nietechniczny to całość rozwiązania jest uznawana za rozwiązanie nie posiadające charakteru technicznego. Jeżeli zatem wkładem Zgłaszającej do stanu techniki jest opracowanie algorytmu programu komputerowego sterującego urządzeniem programowalnym, to cale rozwiązanie jest nietechniczne choć do jego działania niezbędne jest urządzenie niewątpliwie techniczne (komput, router, sieć komputerowa). Argument, że rozwiązanie jest techniczne bo działa w sieci, która wymaga zasilania oraz przesyła sygnały elektryczne nie może być uznany, ponieważ Zgłaszająca nie wynalazła sieci komputerowej, sposobu jej zasilania czy problemów związanych z przesyłaniem sygnałów elektrycznych. Fakt że przeciętny inżynier (podobnie jak chemik swoje symbole) bez problemu zrozumie zapis binarny i sposób w jaki szeregowanie pakietów oddziałuje na sieć nie oznacza, że zapis binarny jest środkiem technicznym w rozumieniu ustawy p.w.p. i można go uznać za wynalazek. Urząd przypomina, że ochronie podlegają rozwiązania techniczne, a nie efekt tych rozwiązań (np. w jaki sposób oddziałuje na sieć). Ponadto w rzeczywistości nie tyle oddziałuje na sieć co ustala kolejność wykonywanych działań (sieć jako taka nie ulega zmianie), a zatem są to działania nietechniczne. Za daleko idące są też wnioski Zgłaszającego że Urząd Patentowy wyklucza elektronikę z dziedziny nauk technicznych. Podobnie jak w innych dziedzinach Urząd udziela ochrony na rozwiązania techniczne z dziedziny elektroniki (bazy danych Urzędu Patentowego zawierają wiele takich patentów). Natomiast rozwiązania organizacyjne (ulepszenia w organizacji pracy) to typowe rozwiązania nietechniczne, a za takie należy uznać ustalenie kolejności w jakiej będą przesyłane pakiety w sieci, tym bardziej, że realizacja tego rozwiązania następuje za pomocą oprogramowania.

Kolejnym zarzutem Zgłaszającej jest, że Urząd Patentowy błędnie rozumie kwestię zdolności patentowej programów.

Według skarżącej istnieje sprzeczność w uregulowaniu ochrony programów komputerowych pomiędzy przepisami art. 24 i art. 28 ust. 5 p.w.p.

Powołując brzmienie obu przepisów Zgłaszająca argumentuje, że skoro patenty są udzielane na wszystkie wynalazki to na programy komputerowe też. Zatem jest to sprzeczne z postanowieniami art. 28. Powołując się na zasadę, że ustawa późniejsza uchyla wcześniejszą Zgłaszająca uznaje, że zmiana w 2004 r brzmienia art. 24 ustawy p.w.p. uchyliła art. 28 ust. 5 a tym samym w ustawie p.w.p. nie ma zakazu patentowania programów komputerowych.

Odnosząc się do powyższego zarzutu Urząd Patentowy stwierdził, że twierdzenie jakoby w ustawie p.w.p. nie było zakazu patentowania programów komputerowych jest całkowicie nieuprawnione. Nie istnieje również żadna sprzeczność pomiędzy art. 24 i art. 28 pkt. 5 ustawy p.w.p. Art. 28 pkt. 5 ustawy p.w.p. odnosi się do zawartego w art. 24 pojęcia "wynalazek" uznając, że program komputerowy nie jest wynalazkiem. Uzupełnienie w art. 24 ustawy p.w.p. dodane w 2004 r. odnosi się do dziedziny techniki i równego traktowania wszystkich dziedzin techniki jednak w świetle przepisów ustawy p.w.p. programy komputerowe nie są dziedziną techniki i nie mogą być traktowane jako techniczny wkład do znanych rozwiązań.

Zdaniem Zgłaszającej niesporządzenie przez organ raportu z poszukiwań jest rażącym naruszeniem procedury.

W ocenie strony, Urząd Patentowy powinien najpierw przeprowadzić poszukiwania w stanie techniki a potem przeprowadzić badanie zdolności patentowej. Urząd Patentowy odwrócił tą kolejność dokonał oceny, że zgłoszone rozwiązanie nie ma charakteru technicznego a następnie odmówił sporządzenia raportu. Według Zgłaszającej jest to niedopuszczalne naruszenie procedury.

Sporządzenie raportu z poszukiwań pozwoliłoby Urzędowi na zorientowanie się że na podobne "wynalazki" zostały udzielone patenty zarówno przez UPRP jak i EPO. Przykładem jest patent [...] "Sposób sterowania siecią radiową i sieć radiowa ze stacjami użytkowników". Zdaniem Zgłaszającej zagadnienie techniczne jest tam dokładnie takie samo, jak w niniejszej sprawie i dlatego patent ten stanowi mocny argument na rzecz zdolności patentowej zgłoszonego sposobu szeregowania pakietów w sieciach ze skrytą klasyfikacją przepływów. Jako sprzeczne z prawem określa Zgłaszający wyrażone w piśmie z dnia 2013-04-[...] stanowisko Urzędu, że nie jest zobowiązany do analizowania w ramach zgłoszenia [...] poprawności decyzji o udzieleniu patentu [...]. Zgłaszający dopatruje się ponadto przejawu dyskryminacji zgłaszających polskich w stosunku do zagranicznych (Patent [...] został udzielony firmie z Afryki Południowej) i domaga się równych praw dla zgłaszających.

Według organu podniesione zarzuty są nietrafne.

Sprawozdanie o stanie techniki nie jest wykonywane jeżeli zgłoszenie nie dotyczy wynalazku. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów organ stwierdził, że przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest ocena rozwiązania [...], a nie ocena (czy krytyka) zdolności patentowej rozwiązania [...]. Urząd Patentowy zwrócił uwagę, że rozwiązanie to nie zostało przez Zgłaszającego wymienione w opisie jako stan techniki, a ponadto nie wydaje się aby zagadnienie techniczne obu rozwiązań było takie samo. Zdaniem Urzędu każde z tych rozwiązań rozwiązuje inny problem. W przypadku rozwiązania [...] istotą rozwiązania jest jednoznaczne identyfikowanie każdej stacji i skuteczne sterowanie jej dostępem do sieci (należy rozwiązać takie problemy jak: synchronizacja czasowa, praca urządzenia przy różnych szybkościach transmisji, dekodowanie z użyciem karty inteligentnej, wyznaczenie czasów utraty ważności klucza i jego wymiana itp.). Nie wydaje się, aby było to samo zagadnienie co w rozwiązaniu [...] dotyczącym zapewnienia funkcjonalności sieci FAN przy jednoczesnym zmniejszeniu złożoności obliczeniowej (sprawiedliwa transmisja pakietów należących do przepływów elastycznych, wysoki priorytet pakietów należących do przepływów strumieniowych, wyeliminowanie listy przepływów aktywnych). Urząd Patentowy nie uważa, aby sprzeczna z prawem była informacja, że dla każdego udzielonego patentu można wystąpić w trybie sprzeciwowym lub spornym o jego unieważnienie.

W skardze do tutejszego Sądu na powyższą decyzję skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Urząd Patentowy, a w szczególności do sporządzenia raportu z poszukiwań w stanie techniki odnośnie zgłoszonego wynalazku i dalszego prowadzenia postępowania zgodnie z przepisami ustawy prawo własności przemysłowej, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa własności przemysłowej, a w szczególności:

- art. 47 poprzez odmowę sporządzenia sprawozdania o stanie techniki,

- art. 24 i art. 28 poprzez przyjęcie, że zgłoszony wynalazek nie posiada zdolności patentowej, bowiem nie jest to rozwiązanie o charakterze technicznym, co jest nie słuszne i co najmniej przedwczesne, skoro Urząd Patentowy nie sporządził sprawozdania o stanie techniki.

Ponadto decyzja Urzędu Patentowego jest merytorycznie niesłuszna i opiera się na błędnej interpretacji art. 24 i art. 28 poprzez przyjęcie, że zgłoszony wynalazek nie posiada zdolności patentowej, bowiem nie jest to rozwiązanie o charakterze technicznym.

Według strony skarżącej, przesłanka charakteru technicznego nie występuje w obecnym brzmieniu art. 24 ustawy prawo własności przemysłowej, który stanowi, że patenty są udzielane - bez wzglądu na dziedziną techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania. W przepisie tym nie występuje techniczny charakter rozwiązania jako przesłanka zdolności patentowej. Urząd Patentowy stosuje tu kryteria patentowalności istniejące w ustawie prawo własności przemysłowej z 1972 r., obecnie nieobowiązujące.

Stanowisko Urzędu Patentowego nie jest słuszne także z tego względu, że zgłoszony wynalazek według skarżącej, ma charakter techniczny.

Urząd Patentowy w piśmie z dnia [...].04.2013 r. twierdzi, że zgłoszone rozwiązanie nie ma charakteru technicznego, bowiem informacja przenoszona przez pakiet została zakodowana w postaci ciągi zer i jedynek, przy czym zera i jedynki nie są sygnałami tylko stanami logicznymi". Szeregowanie pakietów będące istotą rozwiązania to nie oddziaływanie na sygnały elektryczne transmitowane w sieciach (jak to interpretuje Zgłaszający) tylko porządkowanie, przesyłanie czyli przetwarzanie informacji. "

Przedstawione stanowisko Urzędu Patentowego jest całkowicie niesłuszne i opiera się na błędnej interpretacji haseł w słowniku informatycznym, czy też w Wikipedii. Obydwie te publikacje mają ogólny charakter i przedstawione tam definicje na pewno nie uwzględniają specyfiki terminologii ustawy prawo własności przemysłowej, więc nie mogą być użyte do interpretacji przesłanki technicznego charakteru.

System binarny składający się z zer i jedynek to jest język zrozumiały przez urządzenie przetwarzające dane, którym może być ruter, komputer, sterownik, procesor itd. Zera i jedynki to tylko pewien symbol, za którym kryje się sygnał elektryczny przesyłany w sieci, a który interpretuje urządzenie wchodzące w skład sieci, jak np. ruter, komputer, sterownik, procesor itp. Bez zasilania elektrycznego nie działa żadna sieć co najlepiej wskazuje, że informacja przenoszona przez pakiet to z technicznego punktu widzenia ciąg impulsów elektrycznych. Twierdzenie, że nie ma tu technicznego charakteru rozwiązania jest więc całkowicie błędne.

W wielu dziedzinach techniki wynalazek przedstawiany jest za pomocą symboli zrozumiałych dla znawcy w danej dziedziny techniki. Równanie H + Cl = HCl zrozumie bez problemu chemik. Gdyby otrzymany związek chemiczny był nowy, równanie to mogłoby być przedmiotem patentu. To, że w równaniu tym są symbole zrozumiałe dla człowieka, czy też komputera, nie pozbawia wynalazku przedstawionego za pomocą tych symboli charakteru technicznego. Przecież nikt rozsądny nie powie, że równanie to ma charakter informacyjny, przedstawia pewną informację, ciąg liter i w związku z tym nie ma tu charakteru technicznego.

To samo jest z systemem binarnym. Przeciętny inżynier elektronik bez problemu zrozumie zapis binarny i sposób, w jaki szeregowanie pakietów oddziaływuje na sieć oraz jakie korzyści płyną dla działania sieci z szeregowania pakietów. Twierdzenie, że działania te nie mają charakteru technicznego powoduje wykluczenie elektroniki z dziedziny nauk technicznych. Elektronika opiera się przecież na przesyłaniu w odpowiedni sposób sygnałów elektrycznych, które mogą być sygnałami binarnymi, oraz interpretacji tych sygnałów przez różne urządzenia.

Równie niezrozumiałe jest twierdzenie Urzędu Patentowego, że szeregowanie pakietów będące istotą rozwiązania to nie oddziaływanie na sygnały elektryczne transmitowane w sieciach (jak to interpretuje Zgłaszający) tylko porządkowanie, przesyłanie czyli przetwarzanie informacji. Jest całkowicie odwrotnie. Szeregowanie pakietów powoduje, że sygnały elektryczne transmitowane w sieciach przesyłane są w odpowiedniej kolejności zapewniającej lepszą pracę sieci. Sygnały binarne wraz z urządzeniami i kablami łączącymi te urządzenia jest rozwiązaniem o charakterze technicznym. Sieć komputerowa jest rozwiązaniem o charakterze technicznym i składają się na nią różne elementy.

Ponadto skarżąca podkreśla, że informatyka, telekomunikacja to dziedziny techniki, więc wynalazki tam powstające mają charakter techniczny. Obydwaj twórcy wynalazku objętego zgłoszeniem [...] są pracownikami naukowymi Katedry Telekomunikacji [...]. Jeżeli zgłoszony wynalazek objęty zgłoszeniem [...] nie jest rozwiązaniem o charakterze technicznym, to uznać należy, że Katedra Telekomunikacji jest katedrą o profilu humanistycznym. Takie są konsekwencje stanowiska Urzędu Patentowego.

Strona ponownie wskazuje, że przedmiotem zgłoszenia nie jest program komputerowy, lecz sposób usprawnienia działania sieci poprzez poprawę przesyłania sygnałów elektrycznych pomiędzy routerami, czyli urządzeniami mającymi na celu przesyłanie informacji. Dlatego pogląd Urzędu Patentowego o niemożności udzielenia patentu na zgłoszony wynalazek jest błędny.

Skarżąca powtórnie zarzuca organowi brak dostrzeżenia sprzeczności w uregulowaniu ochrony programów komputerowych istniejącej pomiędzy przepisami art. 24 i 28 ust. 5 ustawy p.w.p.

Według strony, dokonana w 2004 r. zmiana brzmienia art. 24 uchyliła brzmienie art. 28 ust. 5 ustalone w 2001 r. Tak więc obecnie w ustawie p.w.p. nie ma zakazu patentowania programów komputerowych. Dlatego Urząd Patentowy powinien udzielić patentu na zgłoszony wynalazek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie przed tutejszym Sądem w dniu 5 marca 2014 r. pełnomocnik organu wnosząc o oddalenie skargi wskazał m.in.

"Nie ma wkładu technicznego, bo jest to tylko logiczne uporządkowanie informacji, z których wynika do jakiego urządzenia informacja ma być przesłana, a ta informacja, która ma być przesłana jest w systemie binarnym. Tak zbudowany pakiet jest interpretowany przez router i wysyłany zgodnie z zaprogramowanym kierunkiem."

Według organu w przedmiotowym zgłoszeniu nie stwierdzono oddziaływania na materię. Zdaniem organu, jest to jedynie manipulacja informacją.

Pełnomocnik skarżącej wnosząc o uwzględnienie skargi oświadczył, że każdy router może ten pakiet analizować i przesyłać zgodnie z przeznaczeniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie, dla porządku należy wskazać, że w zaskarżonej decyzji jest błąd, gdyż została ona wydana po rozpatrzeniu wniosku skarżącej od pierwszoinstancyjnej decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2012 r., a nie jak omyłkowo wskazano "z dnia [...] stycznia 2013 r." Organ nie wydawał w dniu [...] stycznia 2013 r. żadnej decyzji dotyczącej przedmiotowego zgłoszenia (v. oświadczenie pełnomocnika organu złożone na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r.).

Zdaniem Sądu, powyższy błąd należy potraktować jako oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 kpa, zważywszy na treść dokumentów znajdujących się w aktach niniejszej sprawy.

W tym stanie rzeczy można przejść do merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia Urzędu Patentowego RP, a także oceny zasadności zarzutów sformułowanych w skardze.

1. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 47 poprzez odmowę sporządzenia sprawozdania o stanie techniki oraz art. 24 i art. 28 poprzez przyjęcie, że zgłoszony wynalazek nie posiada zdolności patentowej, bowiem nie jest to rozwiązanie o charakterze technicznym, co jest nie słuszne i co najmniej przedwczesne, skoro Urząd Patentowy nie sporządził sprawozdania o stanie techniki. Odnosząc się do powyższej argumentacji należy stwierdzić, iż nie jest ona zasadna.

W ocenie Sądu, organ nie popełnił błędu proceduralnego polegającego na niesporządzeniu i nieprzekazaniu skarżącemu sprawozdania o stanie techniki obejmującego wykaz publikacji, które będą brane pod uwagę przy ocenie zgłoszonego wynalazku. Wprawdzie zgodnie z brzmieniem art. 47 ust. 1 i 2 p.w.p. Urząd Patentowy sporządza dla każdego zgłoszenia wynalazku podlegającego ogłoszeniu sprawozdanie o stanie techniki i niezwłocznie po jego sporządzeniu przekazuje je zgłaszającemu, ale w tej sprawie skoro Urząd Patentowy uznał, iż zgłoszone rozwiązanie nie jest rozwiązaniem o charakterze technicznym, a więc nie jest wynalazkiem, to organ nie musiał prowadzić poszukiwań w stanie techniki i sporządzać sprawozdania o stanie techniki. Poszukiwania takie bowiem prowadzi się dla wynalazku w celu sprawdzenia dwóch spośród trzech atrybutów jego zdolności patentowej, tj. nowości i poziomu wynalazczego. Nowość, poziom wynalazczy i stosowalność przemysłowa nie są, okolicznościami stanowiącymi przesłanki uznania rozwiązania za rozwiązanie techniczne, a zatem wynalazek. Są to wymogi zdolności patentowej wynalazku - gdy rozwiązanie wynalazkiem jest. Rozwiązanie musi być ("najpierw") rozwiązaniem technicznym czyli wynalazkiem. Dopiero potem bada się spełnienie wymogów zdolności patentowej wynalazku (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 września 2012r. sygn. akt II GSK 487/11).

W tym stanie rzeczy nie można podzielić zarzutu skargi, że w niniejszej sprawie Urząd Patentowy odwrócił kolejność swoich działań, co ma świadczyć - zdaniem skarżącej - o niedopuszczalnym naruszeniu procedury.

2. Sąd nie podziela również zarzutu, że przy ocenie zdolności patentowej zgłoszonego wynalazku powinien zostać wzięty pod uwagę patent [...] udzielony na rzecz innego podmiotu.

Jak wynika z wyjaśnień Urzędu Patentowego przywołany przez skarżącego patent (niewymieniony w opisie spornego wynalazku, jako stan techniki) rozwiązuje inny problem niż rozwiązanie będące przedmiotem niniejszej sprawy. Ponadto, co należy podkreślić, w niniejszym postępowaniu, organ miał obowiązek dokonać oceny zdolności patentowej przedmiotu zgłoszenia [...] a nie zajmować się oceną poprawności (bądź niepoprawności) działania organu w sprawie udzielenia patentu na wynalazek [...]. Na marginesie zatem należy wskazać, że Urząd Patentowy wyjaśnił stronie różnicę rozwiązań: spornego oraz [...] (v. str. 6 decyzji).

Nie podlega przy tym dyskusji, że jeżeli w prawie krajowym i w wiążącym Polskę prawie międzynarodowym nie ma definicji pojęcia technicznego charakteru wynalazku, to interpretacji tego pojęcia należy dokonywać przy uwzględnieniu interpretacji przyjmowanej na podstawie przepisów prawa międzynarodowego. Przepis art. 24 p.w.p. jest w istocie odwzorowaniem art. 52 Konwencji monachijskiej z dnia 5 października 1973 r. (Dz. U. z 2004r. Nr 79, poz. 737 ze zm.), nawiązującego do art. 27 ust. 1 Porozumienia TRIPS.

Powyższe stanowisko Sądu ma oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na przykład w wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GSK 864/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in. w piśmiennictwie wskazywano, że w państwach członkowskich konwencji monachijskiej nie tylko należy dostosowywać prawo krajowe do postanowień Konwencji, ale również uwzględniać praktykę orzeczniczą EUP w stosowaniu prawa krajowego zharmonizowanego z tą Konwencją (vide: M. du Vail, System prawa prywatnego. Prawo własności przemysłowej, t. 14a. Warszawa 2012, s. 245). Uwagę tę trzeba odnieść także do stosowania prawa krajowego pochodzącego sprzed ratyfikacji Konwencji. Chodzi tu bowiem wyłącznie o odpowiednią interpretację prawa krajowego i dlatego zarzut retroakcji prawa europejskiego do stanów sprzed jego wprowadzenia do porządku krajowego nie byłby uzasadniony.

W Preambule Konwencji monachijskiej podniesiono, że jej celem jest m.in. ustanowienie w państwach członkowskich jednolitej procedury udzielania patentów i ustanowienie pewnych jednolitych zasad rządzących tak udzielonymi patentami. Ustanowienie w państwach członkowskich jednolitych zasad rządzących patentami zakłada niewątpliwie "ujednolicenie ustawodawstw państw członkowskich w tym zakresie. Tak też stało się w przypadku Polski. Przepis art. 24 p.w.p. jest dość wiernym odwzorowaniem art. 52 Konwencji, ten zaś nawiązuje wyraźnie do art. 27 ust. 1 Porozumienia TRIPS. Obowiązek ujednolicenia zasad dotyczących patentów nie sprowadza się, jak powiedziano, wyłącznie do ujednolicenia treści przepisów prawa, obejmuje również praktykę ich stosowania. Przypisywanie w praktyce krajowej od 2004 r. odmiennego znaczenia przepisom prawa krajowego, normatywnie zgodnego z prawem międzynarodowym, ze skutkami na przyszłość, tę deklarowaną jednolitość może na długo jeszcze przekreślać, narażając w dodatku na zarzut działania dyskryminacyjnego.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie można zarzucić organowi, że zinterpretował przesłankę braku technicznego charakteru zgłoszonego rozwiązania wbrew zasadom wynikającym z prawa międzynarodowego.

3.Za całkowicie błędne Sąd uznał stanowisko skarżącej, która podnosi, że w obecnym brzmieniu przepisu art. 24 p.w.p. nie występuje przesłanka charakteru technicznego rozwiązania.

Zgodnie z art. 24 p.w.p. "Patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania". Jak już wyżej wspomniano, pierwszym podstawowym kryterium, które musi sprawdzić Urząd Patentowy rozpatrując zgłoszenie jest to czy dane rozwiązanie może być wynalazkiem, a dopiero po pozytywnej odpowiedzi na to pytanie może przeprowadzić poszukiwania w stanie techniki i ocenić zdolność patentową (nowość, nieoczywistość, stosowalność przemysłową). Ponieważ p.w.p. nie podaje wprost wykładni pojęcia "wynalazek" to interpretację tego pojęcia Urząd przeprowadza na podstawie art. 33 pwp (dostateczne ujawnienie, charakter techniczny) oraz art. 28 pwp (przedmioty nie uważane za wynalazki).

4. W niniejszej sprawie Urząd Patentowy twierdzi, że zgłoszone rozwiązanie nie jest wynalazkiem. Według organu rozwiązanie nie przedstawia ani sposobu technicznego oddziaływania na materię ani budowy urządzenia. Należy przy tym zauważyć, że merytoryczne rozpatrzenie dotyczyło wersji zgłoszenia nadesłanej przy piśmie skarżącej z dnia [...] listopada 2010 r. (wpływ do organu [...] grudnia 2010 r.). Nowa wersja zgłoszenia w porównaniu z wersją pierwotną, z dnia [...] czerwca 2009 r., została uzupełniona o zastrzeżenie niezależnie dotyczące rutera oraz zmianą nazwy sposobu ("sposób szeregowania pakietów w ruterze..." zamiast wcześniejszego "sposób szeregowania pakietów w sieciach...".

Należy wskazać, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w odniesieniu do rutera, zgłaszająca wyjaśniła, że nie podano dokładnych cech technicznych dotyczących jego struktury, gdyż jest ona powszechnie znana a schemat blokowy rutera podano, aby wnioskując o ochronę sposobu wskazać urządzenie na którym ten sposób zostanie zrealizowany. Zaakcentowała, że strona wnioskuje jedynie o objęcie ochroną patentową sposobu szeregowania i wskazuje urządzenie do jego zaimplementowania (v. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy).

W tym stanie rzeczy należy uznać, że spór pomiędzy zgłaszającą i organem dotyczy przedmiotowego zgłoszenia w kategorii sposobu.

Według organu szeregowanie pakietów będące istotą rozwiązania to nie oddziaływanie na sygnały elektryczne transmitowane w sieciach (jak to interpretuje zgłaszająca) tylko porządkowanie, przesyłanie czyli przetwarzanie informacji. Zdaniem Urzędu Patentowego, sposób szeregowania pakietów opisany w spornym zgłoszeniu i przedstawiony na rysunku Fig 2 to nic innego niż algorytm programu komputerowego do zaimplementowania w urządzeniu programowalnym, jakim jest np. router. Zatem nie jest to rozwiązanie o charakterze technicznym.

Według skarżącej jest całkowicie odwrotnie. Szeregowanie pakietów powoduje, że sygnały elektryczne transmitowane w sieciach przesyłane są w odpowiedniej kolejności zapewniającej lepszą pracę sieci. Sygnały binarne wraz z urządzeniami i kablami łączącymi te urządzenia jest rozwiązaniem o charakterze technicznym. Sieć komputerowa jest rozwiązaniem o charakterze technicznym i składają się na nią różne elementy. Strona skarżąca akcentuje, że system binarny składający się z zer i jedynek to jest język zrozumiały przez urządzenie przetwarzające dane, którym może być ruter, komputer, sterownik, procesor itd. Zera i jedynki to tylko pewien symbol, za którym kryje się sygnał elektryczny przesyłany w sieci, a który interpretuje urządzenie wchodzące w skład sieci, jak np. ruter, komputer, sterownik, procesor itp. Bez zasilania elektrycznego nie działa żadna sieć co najlepiej wskazuje, że informacja przenoszona przez pakiet to z technicznego punktu widzenia ciąg impulsów elektrycznych. Twierdzenie organu, że nie ma tu technicznego charakteru rozwiązania jest więc, zdaniem skarżącej, całkowicie błędne.

W ocenie Sądu, rację należy przyznać organowi.

Na wstępie należy podkreślić, że nie można mówić o spełnieniu wymogu technicznego charakteru w przypadku rozwiązania, wobec którego zastosowane sposoby implementacji nie kwalifikują się jako techniczne (nawet jeśli rozwiązanie to zawiera elementy techniczne).

W niniejszej sprawie skarżąca nie zakwestionowała skutecznie stanowiska organu, że w spornym zgłoszeniu nie odnaleziono żadnych czynności, które świadczyłyby o fizycznej zmianie sygnałów (na przykład zmian napięcia w stosunku do standardowo przyjętego napięcia dla "0" i "1" w systemie binarnym).

W tej sytuacji należy uznać za zasadne stanowisko Urzędu Patentowego, że przedmiotowe rozwiązanie w kategorii (co należy podkreślić) sposobu nie jest rozwiązaniem technicznym, gdyż do opatentowania została zgłoszona procedura postępowania w której nie stwierdzono oddziaływania materią na materię.

Uwzględniając powyższe należy uznać za prawidłowe stanowisko organu, który odmówił udzielenia patentu na sporne zgłoszenie.

5. Odnosząc się do pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze należy wskazać, że:

Nie ma racji skarżąca twierdząc, iż przepisy p.w.p. dopuszczają patentowanie programu komputerowego "samego w sobie", pod którym rozumie się program pozostający w izolacji do maszyny w której będzie wykonywany.

Takiej możliwości nie daje również art. 52 Konwencji o patencie europejskim, który wyraźnie wyłącza programy komputerowe i metody prowadzenia biznesu z możliwości opatentowania, o ile chodziłoby o opatentowanie ich "jako takich" – szerzej E. Traple, Zdolność patentowa programów komputerowych (w:) wynalazczość i ochrona własności intelektualnej, pod red. A. Adamczak, zeszyt 26.

Nie jest zatem możliwe uzyskanie patentu na algorytm programu komputerowego.

Prawodawca uznał bowiem, że oprogramowanie nie jest elementem technicznym komputera (nie jest wyróżniającą taki komputer cechą techniczną).

Reasumując: zaskarżona decyzja nie narusza prawa a zatem skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ppsa.