Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1337/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 285, art. 277, art. 273 par. 2, art. 282 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2, art. 45 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Dnia 13 grudnia 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz /spr./ sędzia NSA Leszek Leszczyński sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi D. S. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1781/07 w sprawie ze skargi kasacyjnej D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2007r., sygn. akt VII SA/Wa 2223/06 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1781/07, oddalił skargę kasacyjną D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2223/06 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2003 r., Nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niewątpliwie w rozpoznawanej sprawie ustalono, że ogrodzenie od strony działek nr [...] i [...] od strony ul. [...], którego dotyczy nakaz rozbiórki powstało w roku 1999, a inwestorem był D. S. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, iż ogrodzenie działki już zabudowanej, związanej z istniejącymi na działce zabudowaniami zgodnie z definicją urządzenia budowlanego zawartą w art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego jest urządzeniem technicznym, ale też jest budowlą o jakiej mowa w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane w sytuacji, kiedy działka budowlana nie jest zabudowana. Niezależnie jednak od tego czy ogrodzenie działki już zabudowanej jest urządzeniem budowlanym, natomiast działki niezabudowanej – obiektem budowlanym, to zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych wymagała dokonania zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno – budowlanemu.

Ulica [...], od której zrealizowano przedmiotowe ogrodzenie w 1999 r. jest drogą gminną, jak prawidłowo wskazano to w zaskarżonym wyroku, tym samym jego realizacja od strony drogi wymagała dokonania zgłoszenia właściwemu organowi, którego w tej sprawie co jest przecież niesporne nie dokonano. To ustalenie, jak i właściwe ustalenie inwestora D. S., który wykonał przedmiotowe ogrodzenie zobowiązywało już do podjęcia decyzji nakazującej jego rozbiórkę w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane .

Bez wpływu na treść zastosowania wskazanej wyżej normy prawa budowlanego miała podnoszona okoliczność, że element tego ogrodzenia, tj. brama, wykonana została w 1992 r. natomiast całe ogrodzenie zrealizowano w 1999 r.

Jeżeli samowola budowlana jest ciągiem zdarzeń faktycznych mających miejsce na przestrzeni lat (1992 -1999), to mają w tym wypadku zastosowanie przepisy Prawa budowlanego obowiązujące w dacie orzekania gdyż nie jest to wtedy naruszenie zasady lex retro non agit, a temu w istocie miał zapobiegać przepis intertemporalny zawarty w art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Przepis ten nie mógł mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż należałoby go zastosować tylko do samowoli budowlanej popełnionej przed 1 stycznia 1995 r. w sytuacji zakończenia budowy obiektu przed tą datą lub wszczęcia postępowania w stosunku do tego obiektu przed dniem 1 stycznia 1995 r. Natomiast z takim przypadkiem nie mamy do czynienia w tej sprawie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zatem - wbrew zarzutom kasacji - zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia przepisów postępowania poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, iż poszczególne elementy ogrodzenia powstawały w różnym czasie i że nie zostało to uwzględnione skoro w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie miało to wpływu na prawidłowość zastosowania art. 48 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w roku 1999.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nie można wbrew zarzutom skargi przyjmować, że D. S. tylko "odnowił istniejące ogrodzenie", a więc dokonał jego remontu. Z pisma adresowanego do organu pierwszej instancji z dnia 18 października 1999 r. przez D. S. wynika, że dawniej przy ulicy [...] istniało ogrodzenie, a on je zrekonstruował bowiem jest to oznaką władztwa nad nieruchomością, co stanowi przesłankę do stwierdzenia zasiedzenia tejże nieruchomości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe sformułowanie oznacza, że wobec braku ogrodzenia, które kiedyś tam istniało inwestor D. S. w istocie zrealizował nowe ogrodzenie a to przecież wymagało dokonania stosownego zgłoszenia. Poza tym nie można mówić o "odnowieniu" ogrodzenia skoro wymienia się elementy konstrukcyjne niezbędne dla takiej inwestycji, jak zabetonowanie 14 słupków stalowych. Tego rodzaju prace nie stanowią remontu, a więc niesporne jest, że zgłoszenie było niezbędne. Rodzaj prac wykonanych przy tym ogrodzeniu nie pozwala w okolicznościach rozpoznawanej sprawy uznać ich za odnowienie czy też remont na co wskazywałaby argumentacja wniesionej kasacji.

Tym samym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z powstaniem nowego ogrodzenia, które zrealizowano w 1999 r., a prace te wykonał D. S., a więc nieusprawiedliwione są zarzuty skargi kasacyjnej błędnego ustalenia stanu faktycznego, przypisujące inwestorowi tylko odnowienie istniejącego ogrodzenia. Nawet z protokołu rozprawy przed Sądem pierwszej instancji z dnia 28 lutego 2007 r. wynika, że skarżąca D. S. przyznała, iż poprzednie ogrodzenie było drewniane i rozsypało się, a D. S. wykonał nowe ogrodzenie (na prośbę jej matki).

Poza tym w motywach skargi kasacyjnej kwestionując wszelkie ustalenia poczynione w tej sprawie przypisuje się wbrew zebranemu i ustalonemu stanowi faktycznemu sprawy, że w sprawie sporne było czy inwestorem był D. S. czy też zmarła K. M. Jednakże analiza akt sprawy nie pozwala w sposób odmienny niż uczynił to Sąd pierwszej instancji uznać, że przedmiotowe ogrodzenie wykonał D. S. będąc jego inwestorem, natomiast wskazywanie na innego inwestora w okolicznościach rozpoznawanej sprawy uznać należy za nieskuteczną próbę podważenia prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy.

Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie zastosował przepis art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 11 lipca 2003 r., co powoduje, iż podniesione w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa procesowego jak i materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie.

W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej omówionym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1781/07 złożyła D. S. Wskazując na podstawę określoną w art. 273 § 2 p.p.s.a. wniosła o zmianę tego wyroku i uchylenie decyzji M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...].

W uzasadnieniu skargi wskazano, że D. S. w dniu 22 marca 2010 r. odnalazła dokument podpisany przez K. M. - matkę D. S., opatrzony datą 4 marca 1999 r. Następnego dnia złożyła skargę o wznowienie postępowania. Przedmiotowy dokument jest adresowany do Urzędu Gminy [...] Wydziału Architektury (ul. [...]). Z treści dokumentu wynika, iż K. M. informuje organ administracji publicznej o podjęciu decyzji w sprawie rekonstrukcji starego, zniszczonego ogrodzenia, które zostało wykonane w latach czterdziestych w postaci słupków posadowionych na gruncie lecz nieutwardzonych oraz rozciągniętej pomiędzy nimi siatki, zlokalizowanego na nieruchomości składającej się z działek gruntu o nr ewid. [...] i [...] położonej w W. przy ul. [...]. Co znamienne, w ostatnich dwóch zdaniach rzeczonego pisma znajduje się zapis, iż K. M. rozpocznie prace związane z rekonstrukcją ogrodzenia pod koniec kwietnia 1999 r. oraz prosi o potraktowanie przedmiotowego pisma jako "zgłoszenie dokonania rekonstrukcji starego ogrodzenia".

Zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w wersji obowiązującej w dacie złożenia przedmiotowego pisma przez K. M., zgłoszenia właściwemu organowi wymagała budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m, natomiast zgłoszenia tego należało dokonać przed zamierzonym terminem rozpoczęcia robót budowlanych. Do wykonania robót budowlanych można było przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniósł sprzeciwu.

Skarżąca podniosła, że odnosząc się do wskazanych w treści art. 273 § 2 p.p.s.a. przesłanek wznowienia postępowania, mając na uwadze przedstawione powyżej wywody, uznać należy, iż przesłanki te w niniejszej sprawie zostały spełnione łącznie poprzez zaistnienie okoliczności późniejszego wykrycia środka dowodowego (odnalezienie pisma opatrzonego datą 4 marca 1999 r. w dniu 22 marca 2010 r.), z którego skarżąca nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

W dalszej części skargi skarżąca przytoczyła okoliczności uzasadniające zachowanie terminu do wniesienia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności zachodziła konieczność dokonania oceny dopuszczalności wznowienia postępowania. Skarżąca w dniu 23 marca 2010 r. złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1781/07, która została odrzucona postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 671/10, jako niedopuszczalna z uwagi na osobiste sporządzenie skargi przez stronę. Stosownie do art. 285 p.p.s.a. niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie postępowania. Wskazany przepis nie zawiera wyjątków co prowadzi do wniosku, że zakaz dalszego wznawiania postępowania dotyczy zarówno prawomocnych orzeczeń co do meritum sprawy, jak również orzeczeń, które kończą to postępowanie z przyczyn formalnych. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, omawiany przepis nie dotyczy tych wypadków, w których nie doszło do wznowienia postępowania wobec odrzucenia skargi przez sąd. W takiej bowiem sytuacji kolejna skarga o wznowienie postępowania odnosi się do pierwotnie zaskarżonego orzeczenia, które nadal pozostaje prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie w danej sprawie. W szczególności, uwzględniając art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie można uznać, że odrzucenie skargi o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uwagi na niedopełnienie wymagań wynikających z tak zwanego przymusu adwokackiego skutkować będzie niedopuszczalnością złożenia ponownie, w terminie określonym w art. 277 p.p.s.a., skargi odpowiadającej temu wymogowi.

Uwzględniając powyższe stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dopuszczalne jest wniesienie rozpoznawanej skargi o wznowienie postępowania.

Skarżąca skargę o wznowienie postępowania oparła na podstawie określonej w art. 273 § 2 p.p.s.a. Jak podaje w uzasadnieniu skargi w dniu 22 marca 2010 r. odnalazła dokument podpisany przez K. M., datowany na dzień 4 marca 1999 r. Niniejsze pismo adresowane jest do Urzędu Gminy [...] Wydziału Architektury i z jego treści wynika, że stanowi ono zgłoszenie dokonania rekonstrukcji starego ogrodzenia działek gruntu nr ewid. [...] i [...], położonych przy ul. [...] w W.

Z przedłożonego przez skarżącą dokumentu wynika fakt sporządzenia przez K. M. pisma o określonej treści. Jednakże sama treść pisma nie przesądza, że w dniu 4 marca 1999 r. lub w późniejszej dacie doszło faktycznie do zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej zamiaru budowy ogrodzenia. Fakt sporządzenia pisma nie przesądza bowiem o późniejszym jego doręczeniu organowi. Przepis art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w dacie sporządzenia omawianego pisma, wyraźnie stanowił o doręczeniu zgłoszenia właściwemu organowi. Dlatego też brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, że złożone przez skarżącą pismo z dnia 4 marca 1999 r. mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1781/07. Wypada podkreślić, że wydając niniejszy wyrok Sąd wskazał na niesporne ustalenia dotyczące braku zgłoszenia. Tak jak już wyżej wskazano sama treść pisma nie przesądza o faktycznym dokonaniu zgłoszenia zamiaru budowy ogrodzenia.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. oddalił skargę o wznowienie postępowania.