Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 4238/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus ( spr ) As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2004 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2001 r. nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ P.Miładowski /-/ E.Makosz-Frymus JFS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił skarżącego S. B. uprawnień kombatanckich.

Uzasadniając decyzję wskazano, że skarżący w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka, pełnił służbę w Wojsku Polskim. W okresie tej służby nie brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.).

Ustalono, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej", wobec czego w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawiono go tych uprawnień.

Uzasadniając decyzję Kierownik Urzędu zaznaczył, iż nie jest obowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy, a uzasadniając podał, że jednostka w której służył, brała udział w likwidacji członków bandy UPA działających na terenie województwa k. i r..

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję pozbawiającą skarżącego uprawnień kombatanckich.

Uzasadniając decyzję Kierownik Urzędu przedstawił dotychczasowy tok postępowania, przywołał podstawy prawne wydanej wcześniej decyzji oraz orzekł, że wydana wcześniej decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.

Skargą na decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] października 2001 r. skarżący, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, przekazanie sprawy Kierownikowi Urzędu do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając skarżący powołał się na udział w walkach z oddziałami UPA, oraz wymienił nazwiska dwóch świadków - E. B. i J. B., którzy mogliby tę okoliczność potwierdzić.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje:

Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.).

Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, "oznacza to, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze."(wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001 r., sygn. I SA 863/00). Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie.

Zgodnie z treścią art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich m.in. osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienia i utrwalanie władzy ludowej".

Bezspornym w sprawie jest, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej".

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w złożonej do sądu skardze skarżący powołał się na swój udział w walkach z oddziałami UPA, a nadto w skardze podał też nazwiska świadków, którzy mogliby potwierdzić jego udział w tych walkach. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się także wydane przez Archiwum Inspektoratu Obrony Terytorialnej zaświadczenie z dnia [...] października 1975 r. dokumentujące służbę wojskową skarżącego w [...] Pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w okresie od [...] czerwca 1949 r do [...] kwietnia 1950 r..

Kierownik Urzędu rozpatrując przedmiotową sprawę, nie zbadał wskazanych przez skarżącego okoliczności, dotyczących walk z bandami UPA, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie pouczył skarżącego, iż w postępowaniu dotyczącym pozbawienia uprawnień kombatanckich organ nie ma obowiązku ustalać czy skarżącemu uprawnienia te przysługują z innego tytułu.

Stanowisko wyrażone przez Kierownika Urzędu zarówno w zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej stoi w sprzeczności z przepisami prawa oraz utrwaloną linią orzeczniczą. Z przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz.U. Nr 116, poz. 745) wynika obowiązek przeprowadzenia postępowania weryfikacyjnego. Stosownie do treści § 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień, organ wzywa osobę, której toczące się postępowanie dotyczy, aby złożyła oświadczenia, przedstawiła dokumenty i inne dowody, a "w wypadku osoby, która uzyskała uprawnienia wyłącznie jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej", wyjaśnienia te i dowody mogą dotyczyć okoliczności wskazujących na zachowanie uprawnień z innych tytułów określonych w ustawie" (uchwała NSA z dnia 4 marca 2002 r., sygn. OPS 13/01). W szczególności "jeżeli z materiału zebranego w sprawie wynika, że osobie, której przyznano uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu wymienionego w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, przysługują takie uprawnienia na innej podstawie prawnej, to administracyjny organ orzekający nie może pozbawić jej uprawnień kombatanckich bez należytego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w postępowaniu weryfikacyjnym." (wyrok SN z dnia 4 września 1996 r., sygn. III ARN 30/96).

Wbrew dyrektywom art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2000 Nr 98, poz.1071 ze zm.) okoliczności dotyczące udziału skarżącego w walkach z bandami UPA nie zostały w ogóle zbadane ani rozpatrzone. W myśl przytoczonych przepisów organ administracji jest zobowiązany dopuścić jako dowód wszystko, co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, i dopiero na podstawie całokształtu materiału ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Z wykazu jednostek, które w latach powojennych zwalczały ugrupowania zbrojnego podziemia, nie wynika aby [...] Pułk Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w szeregach którego służył skarżący, w latach 1949 - 1950 walczył z Ukraińską Powstańczą Armią, jednakże Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie ustosunkowując się do oświadczenia skarżącego o prawie do uprawnień kombatanckich z tytułu uczestnictwa w walkach z bandami UPA, postąpił wbrew regułom procedury administracyjnej.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, rzeczą organu będzie ustalenie ewentualnego udziału skarżącego w walkach z bandami UPA, wyjaśnienie czy świadkowie E. B. i J. B. uczestniczyli w tych walkach, uzyskali z tego tytułu uprawnienia kombatanckie i czy potwierdzają udział w nich skarżącego oraz dokonanie oceny złożonych przez nich oświadczeń.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. "a" i "c" i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji wyroku.

Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień, które podlegałyby wykonaniu.

/-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ P.Miładowski /-/ E.Makosz-Frymus

JFS