Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 70/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla doktorantów Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla doktorantów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2020 r., nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna dla doktorantów Uniwersytetu Medycznego w Lublinie (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie (dalej jako "organ I instancji") z [...] października 2020 r., nr [...] odmawiającą K. J. przyznania stypendium rektora dla doktorantów w semestrze zimowym roku akademickiego 2020/2021.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

Pismem z 30 września 2020 r. K. J. (dalej jako "skarżąca") złożyła wniosek o przyznanie stypendium rektora dla doktorantów III i IV roku w semestrze zimowym w roku akademickim 2020/2021.

Organ I instancji decyzją z [...] października 2020 r., nr [...] odmówił przyznania skarżącej stypendium rektora w semestrze zimowym roku akademickiego 2020/2021.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżąca rozpoczęła studia doktoranckie na kierunku lekarsko – dentystycznym w roku akademickim 2011/2012. W roku akademickim 2016/2017 została skreślona z listy studentów. Następnie w roku akademickim 2018/2019 skarżąca rozpoczęła kolejne studia doktoranckie na kierunku lekarskim. W związku z powyższym organ I instancji wskazał, iż dotychczasowy okres trwania studiów skarżącej do roku akademickiego 2020/2021 wynosił 10 lat/120 miesięcy i przekroczył okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 z późn. zm.), dalej jako p.s.w.n., wynoszący 6 lat. Z uwagi na powyższe organ I instancji odmówił skarżącej przyznania stypendium rektora w semestrze zimowym roku akademickiego 2020/2021.

Pismem datowanym na [...] listopada 2020 r. skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i niewłaściwe zastosowanie ustawy p.s.w.n. wraz z przepisami wprowadzającymi ustawę.

Motywując swoje stanowisko skarżąca wskazała, że istotne znaczenie dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium, ma kwestia, czy doktorant występuje o to świadczenie oraz czy je pobiera. Skarżąca podkreśliła, że nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania prawa do świadczenia" z "przysługiwaniem możliwości ubiegania się o świadczenie". W związku z powyższym wniosła o ponowną ocenę wniosku stypendialnego.

Organ odwoławczy decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zaznaczył, iż skarżąca pobierała stypendium rektora w okresach: 1 października 2011 r. – 30 czerwca 2012 r. (9 miesięcy), 1 października 2012 r. – 30 czerwca 2013 r. (9 miesięcy), 1 października 2013 r. – 30 czerwca 2014 r. (9 miesięcy), 1 października 2014 r. – 30 czerwca 2015 r. (9 miesięcy), 1 października 2015 r. – 30 czerwca 2016 r. (9 miesięcy), a ponadto stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych w okresach: 1 marca 2019 r. – 30 czerwca 2019 r. (4 miesiące), 1 października 2019 r. – 30 czerwca 2020 r. (9 miesięcy), październik – grudzień 2020 r. (3 miesiące) oraz zapomogę w sierpniu 2019 r. Organ odwoławczy podkreślił, iż 6 - letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. należy odnieść do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie był beneficjentem takiej pomocy przyznanej mu przez organy uczelni. Ponadto organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 92 ust. 1 p.s.w.n. stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy w roku. W konsekwencji nie można uznać, iż prawo do świadczeń przysługuje przez cały rok kalendarzowy. Ponadto organ nadmienił, iż zgodnie z § 5 ust. 1 i 2 Regulaminu świadczeń Uniwersytetu Medycznego w Lublinie (dalej: "Regulaminu") stanowiącego załącznik do Zarządzenia Nr 8872020 Rektora z dnia 30 czerwca 2020 r. stypendia przyznawane są na okres semestru. W rozumieniu Regulaminu semestr zimowy obejmuje okres od października do lutego (5 miesięcy), zaś semestr letni od marca do czerwca (4 miesiące), z wyjątkiem studentów na kierunku farmacja, realizujących sześciomiesięczną praktykę zawodową w aptece. Z powyższego wynika, że na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie w roku akademickim stypendia wypłacane są przez okres 9 miesięcy. Na podstawie powyższego organ stwierdził, iż z uwagi na pobieranie przez skarżącą stypendium w latach akademickich 2011/2012, 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015, 2016/2016, 2018/2019 (przy czym w tym roku tylko w semestrze letnim), to w roku akademickim 2019/2020 pomoc stypendialna przysługiwała jej tylko w semestrze zimowym przez

5 miesięcy, ponieważ z końcem tego semestru został przekroczony okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n.

Pismem z [...] stycznia 2021 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję. Wskazanemu rozstrzygnięciu zarzuciła błędy w ustaleniach faktycznych i niewłaściwe zastosowanie ustawy p.s.w.n. wraz z przepisami wprowadzającymi ustawę.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż nie kwestionuje w żaden sposób wyliczeń przedstawionych w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, z których wynika, iż dotychczasowy łączny okres przysługiwania i pobierania pomocy materialnej wynosił 58 miesięcy. Jednakże w jej ocenie nie sposób zgodzić się z przedstawionym w uzasadnieniu powołanej decyzji "konsumowaniem" poszczególnych lat akademickich. Skarżąca podkreśliła, iż ustawodawca w przepisach p.s.w.n. nie posłużył się pojęciem roku akademickiego tylko roku kalendarzowego, dlatego też świadczenia przysługujące przez okres 6 lat przysługują jednocześnie przez 72 miesiące. Dlatego też, po odjęciu 58 miesięcy, przez które skarżąca pobierała stypendium, pozostaje jej jeszcze 14 miesięcy do "skonsumowania", co uzasadnia przyznanie jej stypendium na cały okres 9 miesięcy, na który m.in. powinno być przyznane stypendium rektora dla najlepszych doktorantów.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi.

Organ podkreślił, iż podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i przedstawioną w uzasadnieniu argumentację opartą na wykładni przepisów prawa. Organ nadmienił, iż zgodnie z § 5 ust. 1 i 2 Regulaminu stypendia przyznawane są na okres semestru. Semestr zimowy obejmuje okres od października do lutego (5 miesięcy), zaś semestr letni od marca do czerwca (4 miesiące). Z powyższego wynika, że na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie w roku akademickim stypendia wypłacane są przez okres 9 miesięcy. Organ odwoławczy podkreślił, iż łączny okres, w którym student (doktorant) może pobierać stypendium, w tym m.in. stypendium rektora, nie może być dłuższy niż 60 miesięcy w okresie 6 lat studiów. Przy czym, ze względu na regulację przyjętą w § 5 ust. 2 Regulaminu, w przypadku doktorantów na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie, okres pobierania stypendium nie może przekroczyć 54 miesięcy w okresie 6 lat studiów. Organ przytoczył również opinię Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, z której wynika, iż określony w art. 93 ust 2 pkt 1 p.s.w.n. okres 6 lat rozumiany być powinien jako łączny okres (nieprzekraczający 6 lat), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 z późn. zm.), dalej jako "ustawa" lub w skrócie: "p.s.w.n".

W art. 86 ust. 1 pkt 1 - 6 ustawy określone zostały rodzaje świadczeń materialnych przysługujących studentom. Jednym z takich świadczeń jest stypendium rektora. Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 student może ubiegać się o stypendium rektora.

Stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Zgodnie zaś z art. 92 ust. 1 p.s.w.n. stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, przyznawane są na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy.

Przepisy dotyczące stypendium rektora mają zastosowanie także do doktorantów. W myśl art. 281 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 z późn. zm.), doktoranci, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, mogą otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 ustawy. Stosownie natomiast do art. 281 ust. 2 przepisów wprowadzających, od dnia 1 października 2019 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. regulaminy świadczeń dla studentów, określające wysokość świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 oraz szczegółowe kryteria i tryb ich przyznawania, stosuje się odpowiednio do doktorantów, o których mowa w ust. 1.

Z niekwestionowanych przez skarżącą ustaleń organu wynika, że skarżąca rozpoczęła studia doktoranckie w roku akademickim 2011/2012 i przez kolejne lata, do chwili skreślenia skarżącej ze studiów w roku akademickim 2016/2017, pobierała stypendium rektora, a po ponownym rozpoczęciu studiów doktoranckich w roku akademickim 2018/2019 pobierała stypendium dla osób niepełnosprawnych od 1 marca 2019.

Odmawiając przyznania stypendium rektora na semestr zimowy w roku akademickim 2020/2021, organy obu instancji uznały, iż skarżącej nie przysługuje już prawo do dalszego pobierania stypendium z uwagi na przekroczenie 6-letniego okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n.

Stanowisko powyższe sąd uznał za prawidłowe.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na problem interpretacji pojęcia okresu 6 lat, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. Organ I instancji słusznie stwierdził, iż skarżącej należało odmówić przyznania stypendium, jednakże nieprawidłowo uznał, iż dla interpretacji powyższego przepisu należy wziąć pod uwagę okres, w którym skarżąca dotychczas studiowała. Organ ten wskazał, że okres, w którym skarżąca posiadała status doktoranta wyniósł 10 lat/120 miesięcy, a zatem zdecydowanie przekroczył 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. Z tego też względu organ odmówił skarżącej przyznania stypendium rektora na semestr zimowy w roku akademickim 2020/2021.

Powyższą interpretację organu I instancji należy uznać za nieprawidłową, co stwierdził również organ II instancji, gdyż, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, z wykładni językowej art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. wynika, że świadczenia w nim wskazane przysługują nie dłużej niż przez okres 6 lat, a nie w okresie 6 lat od rozpoczęcia studiów (tak m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 15 września 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 248/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Po 773/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 192/21).

Należy zatem stwierdzić, iż pod pojęciem 6-letniego okresu, w którym student może korzystać z pomocy materialnej ze strony uczelni, należy rozumieć czas, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie pomoc tę otrzymywał. Nie można więc przyjąć, iż okres ten zaczyna biec bezwarunkowo już w momencie rozpoczęcia studiów.

Na tle wykładni przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n wyłania się kolejny problem interpretacyjny, bowiem ustawodawca nie wskazał w tym przepisie w sposób jednoznaczny, czy chodzi o lata kalendarzowe, czy o akademickie. Jednakże dokonując wykładni art. 92 ust. 1 p.s.w.n., który stanowi o przyznawaniu świadczeń pomocy materialnej na semestr lub na rok akademicki i wypłacaniu ich co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr – przez okres do 5 miesięcy, należy zwrócić uwagę na fakt, iż ustawodawca w tym miejscu posłużył się pojęciem roku akademickiego. Zaznaczył również, iż stypendium może być przyznane maksymalnie na okres do 10 miesięcy. Należy zatem uznać, iż studentowi nie przysługują żadne świadczenia przez pozostałą część roku kalendarzowego, tj. przez 2 miesiące wykraczające ponad okres 10 miesięcy roku akademickiego.

W niniejszej sprawie należy również uwzględnić regulację § 5 ust. 1 i 2 Regulaminu świadczeń Uniwersytetu Medycznego w Lublinie (dalej: "Regulaminu") stanowiącego załącznik do Zarządzenia Nr 8872020 Rektora z dnia 30 czerwca 2020 r., zgodnie z którą stypendia przyznawane są na okres nieprzekraczający semestru. Semestr zimowy obejmuje okres od października do lutego (5 miesięcy), zaś semestr letni od marca do czerwca (4 miesiące), z wyjątkiem studentów na kierunku farmacja, realizujących sześciomiesięczną praktykę zawodową w aptece (§ 5 ust. 2 Regulaminu). Z powyższego wynika, że na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie w roku akademickim stypendia wypłacane są przez okres 9 miesięcy. Zatem w przypadku skarżącej maksymalnym okresem pobierania stypendium w roku kalendarzowym, przyjmując, że zostało ono przyznane zarówno w semestrze zimowym, jak i letnim, jest 9 miesięcy. Natomiast przez pozostałe 3 miesiące żadne świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. już nie przysługują. W związku z tym, jak słusznie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, rzeczywistym łącznym okresem, w którym skarżąca mogła pobierać stypendium w okresie 6 letnim był okres 54 miesięcy.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że ustawodawca pod pojęciem 6-letniego okresu przysługiwania stypendium rozumiał 72 miesiące faktycznego wypłacania i pobierania stypendium. Rozumowanie skarżącej sprowadza się do prostego zliczenia wszystkich tych miesięcy, w których w danym roku stypendium było wypłacane i obliczenia na tej podstawie okresu pobierania stypendium, z pominięciem faktu, że w pozostałych miesiącach stypendium ani nie przysługiwało, ani nie zostało przyznane. Jest oczywiste, że takie rozumowanie jest błędne. Przepis art. 93 ust. 2 pkt 1 wyraźnie mówi o latach, a nie o miesiącach. Gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić takie rozwiązanie, jakie proponuje skarżąca, brzmienie przepisu wyraźnie by to przewidywało. W konsekwencji błędne jest przeprowadzone przez skarżącą obliczenie, z którego wynika, że stypendium pobierała tylko 58 miesięcy zamiast 72 miesięcy, a zatem ma prawo do pobierania stypendium przez dalszych 14 miesięcy. Przy regulacjach obowiązujących na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie stypendium to, zgodnie z wyliczeniami skarżącej, przysługiwałoby w rzeczywistości przez 8 lat akademickich. Należy uznać, iż takie rozumienie powołanych przepisów jest nie do pogodzenia z przyjętą w ustawie zasadą, że stypendium nie przysługuje przez cały rok kalendarzowy. Zatem te miesiące, w których z mocy ustawy i Regulaminu stypendium nie przysługiwało, nie mogą być – jak tego domaga się skarżąca – uwzględniane przy obliczaniu okresu 6-letniego, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. Zsumowanie wszystkich miesięcy, w których stypendium w danym roku nie przysługiwało w celu obliczenia dodatkowego okresu, w którym stypendium mogłoby przysługiwać prowadziłoby do obejścia przepisu art. 92 ust. 1 p.s.w.n., zgodnie z którym stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, przyznawane są na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr – przez okres do 5 miesięcy. Należy zauważyć, że świadczenia pomocy materialnej nie przysługują w okresie wakacyjnym, w którym student nie uczęszcza na zajęcia. Nie ma żadnych podstaw do uznawania miesięcy, za które stypendium nie przysługuje (zgodnie z Regulaminem są to 3 miesiące w roku) za okresy, które nie są zaliczane do okresu 6 letniego, przewidzianego w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n.

Faktyczny okres pobierania przez skarżącą stypendium, liczony w miesiącach, rzeczywiście wyniósł 58 miesięcy. Wynika to wprost z przytoczonych wyżej przepisów, nieprzewidujących wypłacania stypendiów przez cały rok. Taki sposób obliczania okresu pobierania stypendium nie jest jednak przydatny dla obliczenia okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. Okres ten odnosić należy do lat, w których stypendium przysługiwało i zostało przyznane, a nie do miesięcy faktycznego pobierania stypendium. W przypadku skarżącej okres 6 lat pobierania stypendium upłynął przed semestrem zimowym roku akademickiego 2020/2021.

Należy zauważyć, że student czy doktorant ma prawo wydłużyć okres studiowania poza przewidziany dla danego kierunku, nie może jednak oczekiwać, że pomoc materialna będzie mu przysługiwała dłużej niż 6 lat. Przyjęcie rozumowania skarżącej prowadziłoby do sytuacji, w której pobierałaby świadczenia ponad 10 lat.

Wobec powyższego w ocenie sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że skarżąca pobierała świadczenia finansowe w związku z odbywanymi studiami doktoranckimi, przez okres przekraczający wskazany w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. okres 6 lat. Z tego też względu uzasadniona była odmowa przyznania skarżącej stypendium rektora w roku akademickim 2020/2021.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).