Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 165/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Wojtachnio, Sędziowie NSA Kazimierz Brzeziński (spr.), Krzysztof Wujek, Protokolant Aleksandra Macewicz, po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] w Żelechowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 października 2004 r. sygn. akt SA/Sz 2491/02 w sprawie ze skargi [...] w Żelechowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia 3 października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 października 2004 r. sygn. akt SA/Sz 2491/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu skargi T. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod Firmą Transportowo-Handlową "[...]" w Żelechowie, na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia 3 października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie długu celnego – oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że w dniu 25 września 2001 r. został przedstawiony i zgłoszony do procedury tranzytu towar - przewożony przez T. K. - Firmę Transportowo-Handlową "[...]" - w postaci butów, kurtek, spodni i kompletów ubraniowych. Towar ten był przewożony pod osłoną karnetu TIR nr [...], zarejestrowanego pod pozycją ewidencji [...] i powinien być dostarczony przez tego przewoźnika do Urzędu Celnego w Warszawie.

W związku z niedostarczeniem towaru do urzędu celnego przeznaczenia, Dyrektor Urzędu Celnego w Szczecinie wszczął z urzędu postępowanie w sprawie i powiadomił wystawcę karnetu TIR - Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce. Zrzeszenie to pismem z 25 marca 2002 r. poinformowało Urząd Celny w Szczecinie o zakończeniu procedury tranzytu i zwolnieniu karnetu TIR i na potwierdzenie tego przesłało kopie odcinków (SOUCHE) strony 3 i 4 karnetu, z podaną ewidencją Oddziału Celnego w Piotrkowie Trybunalskim [...] z naniesioną pieczęcią "Polska-Cło" nr 182 z datą 23.10.2001 r. Oddział Celny w Piotrkowie Trybunalskim nie potwierdził prawdziwości tej pieczęci, ani innych danych zawartych na odcinkach karnetu TIR oraz faktu zakończenia procedury tranzytu - podobną informację przekazały również Urzędy Celne w Łodzi i w Warszawie.

Decyzją z dnia 10 lipca 2002 r. nr [...], skierowaną do T. K. – Firmy Transportowo-Handlowej "[...]" jako przewoźnika i posiadacza karnetu TIR, Naczelnik Urzędu Celnego II w Szczecinie określił kwotę wynikającą z długu celnego, uznając, że przewoźnik ponosi odpowiedzialność za niezakończenie procedury tranzytu i usunięcie towaru spod dozoru celnego, a następnie postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2002 r. sprostował oczywistą omyłkę popełnioną w decyzji.

Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 3 października 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Oddalając skargę na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie powołując się na treść art. 36 Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencji TIR) stwierdził, że naruszenie postanowień tej Konwencji nastąpiło w Polsce, dlatego też w zakresie sankcji związanych z tym naruszeniem zastosowanie mają przepisy polskiego prawa.

Zdaniem Sądu niewątpliwe jest, że osobą wprowadzającą towary na polski obszar celny był skarżący, będący przewoźnikiem towaru. Zgodnie bowiem z art. 2 § l Kodeksu celnego wprowadzenie towaru na polski obszar celny następuje w chwili faktycznego przywozu na polski obszar celny. Na przewoźniku ciążył obowiązek przedstawienia towarów i dokumentów w urzędzie celnym wskazanym w polu 22 karnetu TIR, tj. w Urzędzie Celnym w Warszawie. Sąd uznał, że skarżący, jako przewoźnik, który pod osłoną karnetu TIR wprowadził towary na polski obszar celny, jest w sprawie "głównym zobowiązanym", bowiem "przez zgłoszenie celne wyraził wolę wykonania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu" - art. 99 § l Kodeksu celnego. Nie ma przy tym prawnego znaczenia, czy zgłoszenia tego dokonał osobiście, czy za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela (kierowcy), gdyż za działanie takiej osoby ponosi on odpowiedzialność. Zasadę tę potwierdza także art. 3 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR), sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r., na podstawie której dokonano przewozu towarów.

Sąd uznał, że za czynności i zaniedbania kierowcy odpowiada wskazany w polu 16 listu CMR nr 474271 przewoźnik, tj. Firma Transportowo-Handlowa "[...].

Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie towar został usunięty spod dozoru celnego i nie został przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia, co spowodowało powstanie długu celnego na mocy art. 211 § l Kodeksu celnego, za który odpowiada przewoźnik jako osoba, która nie wykonała obowiązków wynikających ze stosowania procedury tranzytu.

Od powyższego wyroku T. K. złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 209 § 3 Kodeksu celnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie, polegające na przyjęciu, iż dłużnikiem jest przewoźnik towaru objętego procedurą tranzytu,

2) art. 8 Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR), sporządzonej w Genewie dnia 14 listopada 1975 r. (Dz.U. z 1984 r. Nr 17, poz. 76 ze zm.), poprzez niezastosowanie tego przepisu w sprawie, pomimo istnienia ku temu podstaw prawnych i faktycznych,

3) art. 134 § l ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez bezpodstawne związanie się Sądu granicami skargi oraz powołanej podstawy prawnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., że odbioru towaru i ostatecznego zgłoszenia go organom celnym winien dokonać importer - odbiorca towaru, którym według informacji zawartej w polu 2 listu CMR było PHU Export-Import [...], D. P. w Grójcu. Zdaniem skarżącego, z materiału dowodowego wynika, że towar odebrał od przewoźnika odbiorca towaru, którego organ celny nie uznał za stronę postępowania.

Skarżący podniósł, że za uregulowanie wszelkich zobowiązań powstałych w trakcie stosowania procedury TIR odpowiada na równi z przewoźnikiem stowarzyszenie poręczające - Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Warszawie.

Ponadto skarżący stwierdził, że organ celny nie jest uprawniony z racji posiadanych kompetencji do wymiaru podatku VAT, a dokonując obliczenia i wymiaru podatku VAT, naruszył przepisy o właściwości.

Skarżący zarzucił także, że Sąd dokonał w zaskarżonym wyroku nieprawidłowej wykładni przepisów dotyczących odsetek od należności celnych i powołując się na treść art. 53a Ordynacji podatkowej podniósł, że wyliczenia oraz uzasadnienia dokonanego wymiaru odsetek organ celny powinien dokonać w decyzji.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 134 § l ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący stwierdził, że "niezwiązanie granicami skargi" oznacza, iż Sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami.

W konkluzji skarżący zarzucił, że Sąd I instancji winien w trybie art. 145 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić zaskarżone decyzje organów celnych twierdząc, że zaskarżony wyrok sankcjonuje stosowanie przez organy celne przepisów w sposób sprzeczny ze standardami demokratycznego państwa prawnego i z tego powodu nie powinien się ostać w obrocie prawnym.

Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W związku z oparciem przez skarżącego skargi kasacyjnej na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., oceny w pierwszej kolejności wymagają podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wtedy, gdy skargi kasacyjnej nie oparto na drugiej podstawie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) lub dopiero wówczas, gdy podstawa ta okaże się nieusprawiedliwiona (art. 184 p.p.s.a.).

Przystępując do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy na wstępie podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Zasada ta oznacza pełne związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej i konieczność skoncentrowania uwagi wyłącznie na weryfikacji zarzutów sformułowanych przez skarżącego.

Skarżący formułując w skardze zarzut wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 134 § 1 p.p.s.a. przez, jak twierdzi, bezpodstawne związanie się WSA granicami skargi, nie wskazał w uzasadnieniu tego zarzutu, jakie konkretne aspekty sprawy, poza zarzutami podniesionymi w skardze, Sąd ten powinien był rozważyć i ocenić, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Zgłoszonego w tym względzie zarzutu nie uzasadnia powołana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentacja odwołująca się do wynikającej z art. 8 Konstytucji zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji, gdyż ogólne odwołanie się do tej zasady bez wskazania, które konkretnie prawa skarżącego zostały naruszone w zaskarżonym wyroku, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności tego zarzutu.

Prawidłowe przytoczenie podstawy kasacyjnej polega na powołaniu konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd w zaskarżonym wyroku, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego na wskazaniu dodatkowo, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wymaganie określenia podstawy skargi kasacyjnej i jej uzasadnienie obejmuje wskazanie, które przepisy – oznaczone dokładnie numerem artykułu (paragrafu, ustępu, punktu) – zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie spełnia tego wymagania powołanie przez skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej art. 145 p.p.s.a. bez dokładnego wskazania i uzasadnienia, która z trzech podstaw uchylenia decyzji wymienionych w § 1 pkt 1 tego artykułu uzasadniała uwzględnienie skargi.

Brak dokładnego sprecyzowania tej podstawy kasacyjnej nie pozwala na jej kontrolę kasacyjną, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie może zastąpić strony i wskazać przepisy, którym mógł uchybić Sąd I instancji.

Wobec nieprawidłowego sformułowania podstawy skargi kasacyjnej dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego wyroku, a w szczególności przyjętymi przez WSA ustaleniami faktycznymi stwierdzającymi, że skarżący przewożąc towar w procedurze tranzytu z zastosowaniem karnetu TIR usunął go spod dozoru celnego i nie przedstawił w urzędzie celnym przeznaczenia zgodnie z przepisami tej procedury. Spowodowało to na mocy art. 211 Kodeksu celnego powstanie długu celnego, za który skarżący ponosi odpowiedzialność, jako dłużnik – osoba, która nie wykonała obowiązków wynikających ze stosowania procedury tranzytu (art. 211 § 3 Kodeksu celnego).

Rozstrzygnięcie to nie narusza powołanego w podstawie skargi kasacyjnej art. 209 § 3 Kodeksu celnego, gdyż w stanie faktycznym sprawy dłużnikiem jest skarżący, jako osoba, która nie wykonała obowiązków wynikających ze stosowanej procedury celnej (art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego).

Nie zasługuje również na uwzględnienie podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 8 Konwencji celnej, dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR), gdyż niezależnie od tego, że podobnie, jak w przypadku art. 145 p.p.s.a. zarzut ten został sformułowany w sposób nieprecyzyjny, ponieważ skarżący nie wskazał, który z siedmiu ustępów tego przepisu stanowi podstawę zarzutu, a przede wszystkim dlatego, że nie jest on merytorycznie uzasadniony. Zobowiązanie się Zrzeszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce, jako podmiotu poręczającego na podstawie art. 8 ust. 1 Konwencji TIR, do uiszczenia należnych opłat i podatków przywozowych lub wywozowych za przewoźnika dokonującego przewozu z zastosowaniem karnetu TIR stwarza wprawdzie obowiązek ich zapłaty, ale realizacja tego obowiązku – w przypadkach spornych – musi być poprzedzona jego ustaleniem w odrębnym postępowaniu skierowanym przeciwko temu Stowarzyszeniu, wszczętym po wydaniu decyzji dotyczącej podmiotu dokonującego przywozu. Należy w tym miejscu podkreślić, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 1998 r. sygn. akt FPS 5/98 (ONSA 1998, nr 4, poz. 107), która wprawdzie nie wiązała WSA z uwagi na treść art. 100 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), wyrażony został pogląd, który Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela, że w postępowaniu przeciwko przewoźnikowi w sprawie o wymiar należności celnych nie przysługuje status strony. Przytoczone powyżej argumenty czynią nieuzasadnionym zarzut niezastosowania w sprawie przez WSA art. 8 Konwencji TIR.

Nie jest także uzasadniony podniesiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przez WSA w zaskarżonym wyroku przepisów art. 11c ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) przez przyjęcie właściwości organu celnego w sprawie wymiaru podatku VAT, gdyż uchybienie takie nie zaistniało, ponieważ Naczelnik Urzędu Celnego II w Szczecinie, w skierowanym do skarżącego zawiadomieniu z dnia 10 lipca 2002 r., obliczył podatek i zobowiązał skarżącego do jego zapłacenia, prostując później obliczoną kwotę tego podatku.

Nie zasługuje również na uwzględnienie podniesiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut dokonania przez WSA w zaskarżonym wyroku nieprawidłowej wykładni przepisów dotyczących odsetek od należności celnych, ponieważ nieodzownym elementem uzasadnienia podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. poza dokładnym przytoczeniem przepisów prawa, których wykładnię skarżący kwestionuje, jest podanie jak, zdaniem skarżącego, naruszone przepisy powinny być rozumiane i stosowane. Brak tych elementów uzasadnienia podstawy kasacyjnej uniemożliwia ocenę jej zasadności, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny, jako sąd kasacyjny – nie może wyręczać strony ani nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów. Skarżący nie podał w skardze kasacyjnej, które przepisy dotyczące odsetek zostały błędnie wyłożone przez WSA i nie wyjaśnił, jak te przepisy powinny być rozumiane i stosowane. Wymagań takiego uzasadnienia nie spełnia ograniczenie się przez skarżącego do powołania się na treść art. 53a Ordynacji podatkowej, gdyż przepis ten nie został powołany przez organ celny i Sąd w podstawie rozstrzygnięcia o odsetkach. Przepis ten nie miał zastosowania w stanie faktycznym sprawy, ponieważ wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2003 r., tj. po dacie powstania długu celnego.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych.