Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1672/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-04-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie/zarządzenie referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: art. 260 par. 1, art. 245 par. 1 i 3, art. 246, art. 199
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 27, art. 23
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. P. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 marca 2017 r. o sygn. akt I SA/Po 1672/16, oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń – sierpień 2009 r., październik – grudzień 2009 r., nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za wrzesień 2009 r. oraz podatku do zapłaty za miesiące: styczeń – kwiecień 2009 r., wrzesień – grudzień 2009 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. B. P. wniósł do tut. Sądu skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. W petitum skargi skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia, wpis sądowy od skargi wyniesie maksymalną kwotę, tj. 100.000,00 zł, a skarżący w chwili obecnej nie dysponuje środkami pieniężnymi na pokrycie wpisu sądowego, ani nie posiada jakiegokolwiek majątku, który pozwoliłby na jego uregulowanie.

W złożonym w dniu [...] r. wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF wskazał, że utrzymuje się obecnie wyłącznie z wynagrodzenia za pracę w kwocie netto [...] zł (kwota ta obowiązuje od [...] r., wcześniej otrzymywał wynagrodzenie w wysokości [...] zł netto), które wystarcza wyłącznie na pokrycie podstawowych kosztów utrzymania mieszkania oraz kosztów wyżywienia. Skarżący oświadczył ponadto, że nie ma osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Podał, że czynsz od grudnia 2016 r. wynosi [...] zł, uprzednio [...] zł, media ok. [...] zł. Ponadto skarżący czyni starania by wspomagać żonę w utrzymaniu ich dwóch córek. Skarżący zaznaczył, że wskutek działania organów podatkowych doszło do jego dalszego, bardzo znaczącego zadłużenia, albowiem zaciągnięty został przez spółkę B. sp. z o.o. kredyt w [...]., który został zdaniem banku zabezpieczony wekslem, poręczonym przez skarżącego. Na podstawie ww. weksla Sąd Okręgowy w P. wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym. W dniu [...] r. wnioskodawca otrzymał zawiadomienie, że komornik sądowy dochodzi od skarżącego kwoty blisko [...] zł. Komornik powiadomił też skarżącego, że dokonuje zajęcia jego jedynej nieruchomości (własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu o pow. [...] m2). Skarżący podał, że powyższe działania windykacyjne zostały wywołane prawdopodobnie działaniami urzędu skarbowego, który próbując dochodzić należności w wysokości (nie licząc odsetek i kosztów dodatkowych) ponad [...] zł (kwestionowane przez skarżącego przed tut. Sądem) powiadomił ww. bank, co wywołało natychmiastową reakcję banku. Skarżący podniósł, że roszczenie banku nie dotyczy zobowiązań skarżącego a spółki, której zobowiązanie skarżący jedynie poręczył. Skarżący stwierdził, że już samo zestawienie wysokości koniecznych do poniesienia kosztów postępowania z bardzo niskim dochodem wskazuje jednoznacznie, że skarżący nie ma możliwości ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i jest to tym bardziej oczywiste w świetle faktu, że urząd skarbowy już rozpoczął przymusową egzekucję zobowiązań ustalonych w zaskarżonej decyzji (razem z kosztami egzekucyjnymi i odsetkami obliczone są one na ponad 22 mln zł). Skarżący podniósł, że jego ciężka sytuacja finansowa i materialna wynika wyłącznie z działań organów podatkowych, które uważa za bezzasadne. Skarżący podał, że jedynym znaczącym majątkiem jest nieruchomość lokalowa przy ul[...] w P., z której obecnie prowadzona jest egzekucja komornicza, zatem nie może być spieniężona ani dodatkowo obciążona przez skarżącego w celu uzyskania środków pieniężnych na uiszczenie wpisu sądowego (jakiekolwiek zbywanie lub obciążanie majątku przez skarżącego narażałoby go na odpowiedzialność karną z art. 300 k.k.). Skarżący posiada własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu, pow. mieszkania [...] m2, wartość około [...] zł (nieruchomość obciążona hipoteką na rzecz Banku [...] i egzekucją komorniczą prowadzoną pod sygn. akt [...]), skarżący nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,00 zł. Skarżący podał, że prowadzone są wobec niego dwa postępowania egzekucyjne:

1) przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...], sygn. [...] na kwotę [...]zł (plus odsetki i koszty) na rzecz Banku [...]

2) przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] – egzekucja zobowiązań wynikających z zaskarżonej decyzji (łącznie ponad [...] zł).

Do wniosku załączył: zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] z dnia [...] r. o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę.

Referendarz sądowy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") pismem z dnia 27 stycznia 2017 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał poprzez:

1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za 2014 i 2015 r. złożonych przez skarżącego, jeżeli zostało złożone zeznanie roczne podatkowe za 2016 r. to przedłożenie odpisu tego zeznania,

2. złożenie wyciągów z rachunków bankowych, lokat bankowych, kart kredytowych za ostatnie sześć miesięcy należących do skarżącego,

3. podanie czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim, jeżeli tak to czy małżonkowie pozostają w separacji sądowej (odpis wyroku), jeżeli małżonkowie nie pozostają w separacji sądowej, podanie w jakiej wysokości i z jakiego tytułu małżonka uzyskuje miesięczne dochody, czy posiada ona nieruchomości (jakie, jaka jest ich powierzchnia oraz szacunkowa wartość), oszczędności, papiery wartościowe, inne prawa majątkowe, wierzytelności, przedmioty o wartości powyżej 5.000,00 zł, pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji (marka, rok produkcji i wartość rynkowa), w jakiej wysokości i na co ponosi koszty miesięcznego utrzymania, czy ma na utrzymaniu inne osoby, należy złożyć odpisy zeznań rocznych podatkowych małżonki za 2014 i 2015 r., wyciągi z rachunków bankowych żony za ostatnie sześć miesięcy, jeżeli małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej małżeńskiej, przedłożenie odpis umowy lub orzeczenia o ustanowionej rozdzielności majątkowej małżeńskiej oraz odpis umowy lub orzeczenia o podziale majątku wspólnego między małżonkami,

4. podanie czy skarżący posiada lub użytkuje pojazdy mechaniczne podlegając obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak, podanie jakie to pojazdy, jakiej marki, jaki jest, ich rok produkcji i wartość rynkowa,

5. podanie czy skarżący poza nieruchomością przy ul. [...] w P. posiadał inne nieruchomości, oszczędności, przedmioty o wartości powyżej 5.000,00 zł, czy darował składniki swojego majątku, jeżeli tak to komu i kiedy, należy przedłożyć odpisy umów darowizn,

6. podanie czy skarżący uzyskuje inne - poza wymienionym przez skarżącego z tytułu wynagrodzenia - dochody (np. z tytułu umowy zlecenia, umowy o dzieło, prowadzenia działalności gospodarczej, udziału w spółkach, radach nadzorczych, pełnienia funkcji w spółkach - np. członka zarządu, prokurenta, zbycia udziałów, papierów wartościowych itd.), jeżeli tak to w jakiej wysokości,

7. podanie czy skarżący prowadzi działalność gospodarczą, jeżeli tak to podanie w jakiej wysokości skarżący w 2016 r. uzyskał z tego tytułu przychody, w jakiej wysokości poniósł koszty uzyskania przychodów (odpis z książki przychodów i rozchodów), odpisy deklaracji VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy, ewidencję środków trwałych, wyciągi z firmowych rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy, podanie ilu skarżący zatrudnia pracowników, jeżeli skarżący zawiesił lub zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, podanie kiedy oraz przedłożenie odpis dokumentów o zawieszeniu lub zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej,

8. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego z wyszczególnieniem na poszczególne wydatki (np. czynsz, woda, ogrzewanie, gaz, energia elektryczna, telefon, Internet, abonament RTV, koszty wyżywieni, środki czystości, koszty leczenia i zakupu lekarstw, raty kredytów - z podaniem kiedy kredyty zostały zaciągnięte, na co, w jakiej wysokości, jaki jest harmonogram spłat rat, czy raty są spłacane, jeżeli nie należy przedłożyć wezwania z banku, zaświadczenie o braku spłat, inne wydatki.),

9. złożenie zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia jakie skarżący w okresie ostatnich sześciu miesięcy.

W odpowiedzi z dnia [...] r. skarżący oświadczył, że zeznanie roczne podatkowe za 2016 r. nie zostało jeszcze złożone. Ponadto oświadczył, że pozostaje w związku małżeńskim, separacji nie orzeczono, w małżeństwie od samego początku, t.j. od [...] r. obowiązywał i obowiązuje nadal ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący nie posiada pojazdu mechanicznego podlegającego obowiązkowi rejestracji. Skarżący w ramach pełnionych obowiązków wynikających ze stosunków służbowych w razie potrzeby korzysta z któregoś z aktualnie dostępnych pojazdów mechanicznych należących do spółki. Skarżący poza nieruchomością wskazaną we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie posiada innych nieruchomości, nie posiada też innych przedmiotów o wartości powyżej 5.000,00 zł, ani też nie dokonywał jakichkolwiek darowizn ze swojego majątku. Skarżący aktualnie nie uzyskuje dochodów poza dochodami ze stosunku pracy. Skarżący zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej z dniem [...] r. Wnioskodawca podał, że ponosi następujące koszty miesięcznego utrzymania: czynsz [...] zł, media ok. [...] zł, wyżywienie ok. [...] zł, środki czystości ok. [...] zł. Do pisma załączył zaświadczenie o zatrudnieniu i dochodach z dnia [...] r. wystawione przez S. Sp. z o.o. ul. [...], [...], wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej dla I. P. B., zeznania podatkowe za 2014 i 2015 r., umowę najmu lokalu mieszkalnego z dnia [...] r., z której wynika, że skarżący wynajął lokal mieszkalny nr [...] przy [...] w P. na czas określony, tj. od dnia [...] r. na okres 10 lat, czynsz najmu w wysokości [...] zł miesięcznie, umowę majątkową małżeńską z dnia [...] r. sporządzoną w formie aktu notarialnego, wyciągi z rachunków bankowych prowadzonych przez:

1. Millenium Bank dla rachunku nr [...], za okres od dnia 1 sierpnia 2016 r. do dnia 31 stycznia 2017 r. (saldo końcowe w wysokości [...] zł), na rachunku w dniu [...] r. zarejestrowano zajęcie egzekucyjne (Urząd Skarbowy [...], sygn. [...]),

2. Raiffeisen Bank Polska S.A. dla rachunku nr [...] za okres od dnia 1 sierpnia 2016 r. do dnia 31 stycznia 2017 r.,

3. Alior Bank (wyciąg z rachunku kart kredytowych za okres od dnia 2 sierpnia 2016 r. do dnia 1 lutego 2017 r.), przyznany limit kredytowy [...] zł.

4. Raiffeisen Bank Polska S.A. (rachunek nr [...]) – wydruk historii transakcji karty kredytowej za okres od dnia 1 sierpnia 2016 r. do dnia 31 stycznia 2017 r.

W dniu [...] r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący mimo wezwania nie podał w jakiej wysokości i z jakiego tytułu małżonka uzyskuje miesięczne dochody, nie wyjaśnił czy posiada ona nieruchomości, jeżeli tak to jakie, jaka jest ich powierzchnia oraz szacunkowa wartość, oszczędności, papiery wartościowe, inne prawa majątkowe, wierzytelności, przedmioty o wartości powyżej 5.000,00 zł, pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji (marka, rok produkcji i wartość rynkowa), w jakiej wysokości i na co ponosi koszty miesięcznego utrzymania, czy ma na utrzymaniu inne osoby. Mimo wezwania skarżący nie przedłożył zeznań rocznych podatkowych żony za 2014 i 2015 r., nie wyjaśnił nawet czy zeznania roczne podatkowe za 2014 i 2015 r. małżonka składała, nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych żony za ostatnie sześć miesięcy i nie wyjaśnił, czy rachunki bankowe małżonka posiada. Skarżący wprawdzie podniósł, że pomiędzy nim i jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska i że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, jednakże zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 2082 ze zm.; dalej: "K.r.o.") małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, małżonka ma obowiązek udzielenia pomocy małżonkowi w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska, małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, pozostają w separacji faktycznej, nie stanowi okoliczności, w której to żona nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów sądowy. Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa bowiem dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 K.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 61 ze znaczkiem 4 § 1 K.r.o.), a zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej czy nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków. Stąd wysokość osiąganych przez małżonkę skarżącego dochodów i jej sytuacja materialna wpływa na ocenę możliwości płatniczych skarżącego. Dopiero bowiem zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez każdego z małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Dodatkowo zauważono, że z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (stan na dzień [...] r.) wynika, że małżonka skarżącego posiada udziały o łącznej wartości [...] zł w następujących spółkach: C. Sp. z o.o., R. Sp. z o.o., S. Sp. z o.o., natomiast skarżący w ww. spółkach pełni funkcję prezesa zarządu. W niniejszej sprawie, pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a., skarżący nie wyjaśnił zatem swojej rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej, na którą wpływ ma również sytuacja finansowa i majątkowa jego żony.

W sprzeciwie złożonym w dniu [...] r. skarżący podniósł, że nieudzielenie przez niego informacji odnośnie majątku żony wynikało z faktu, że od początku małżeństwa panuje ustrój rozdzielności majątkowej, której ściśle przestrzegają. Oznacza to, że każde z małżonków gospodaruje swymi finansami we własnym zakresie i nie ingeruje w żaden sposób w majątek drugiej strony. Tym samym skarżący nie ma bieżącego wglądu w majątek żony, nie posiada umocowania do jej konta bankowego itp., a ona ze swej strony dotąd nie pokrywała żadnych kosztów związanych z działalnością skarżącego. Temu m. in. miało służyć ustanowienie rozdzielności majątkowej - aby problemy wywołane w toku działalności prowadzonej przez jednego z małżonków w żaden sposób nie obciążały drugiego. Skarżący nie zgadza się z tezą, jakoby obowiązek uiszczania kosztów sądowych mieścił się w ramach "zaspokajania potrzeb rodziny" w rozumieniu art. 27 K.r.o., tym bardziej, że małżonka skarżącego nie miała żadnego wpływu na działalność, w związku z którą wydana została zaskarżona decyzja podatkowa. Ponadto skarżący nie może być obciążany konsekwencjami nieujawnienia informacji, których nie posiada, i do których na bieżąco nie ma dostępu. Odnosząc się natomiast do faktu uczestniczenia przez skarżącego i jego żonę w spółkach prawach handlowego, wyjaśnił, że nie posiada udziałów w żadnej spółce prawa handlowego i w żadnej ze spółek nie pobiera wynagrodzenia z tytułu zasiadania w zarządzie. Spółka C. sp. z o.o. nigdy nie rozpoczęła działalności operacyjnej i nie osiąga przychodów, pozostałe prowadzą działalność, ale ich kondycja finansowa nie pozwala na wypłatę dywidendy, ani wynagrodzenia dla zarządu.

Do sprzeciwu skarżący załączył zeznania podatkowe żony za lata 2014-2016 oraz wyciąg z należącego do żony rachunku bankowego prowadzonego przez Raiffeisen Bank Polska S.A. (nr rachunku [...]) za okres od dnia 26 września 2016 r. do dnia 24 marca 2017 r. (saldo początkowe [...] zł, saldo końcowe [...] zł). Ponadto skarżący przedłożył oświadczenie żony z dnia [...] r., w którym wskazała, że jest właścicielką nieruchomości położonej w P. ul. [...], działki niezabudowanej w W. , oraz udziałów w spółkach C. sp. z o.o., S. sp. z o.o. i R. sp. z o.o. Jest zatrudniona na pół etatu z minimalnym wynagrodzeniem w spółce S. , poza tym utrzymuje się ze zgromadzonych w poprzednich latach oszczędności. Z tytułu udziałów w spółkach handlowych aktualnie nie pobiera dochodów, gdyż ich sytuacja finansowa nie pozwala na wypłatę dywidendy. Aktualnie poszukuje inwestora celem odsprzedania udziałów w ww. spółkach. Nie posiada innych wartościowych składników majątku. Ma na utrzymaniu dwójkę małoletnich dzieci. Miesięczne koszty utrzymania wynoszą: jedzenie - [...] złotych, środki czystości - [...] złotych, opłaty za mieszkanie - [...] złotych, szkoła, zajęcia dodatkowe dla dzieci (koszt średniomiesięczny - [...] złotych).

Żona skarżącego zauważyła jednocześnie, że od samego początku małżeństwa ma z mężem rozdzielność majątkową i jest zdziwiona faktem, że Sąd oczekuje, jakobym miała finansować koszty sądowe należne od jej męża i związane z jego działalnością. Nie czuje się w żaden sposób odpowiedzialna za jego zobowiązania, a niniejsze oświadczenie złożyła wyłącznie na jego wyraźną prośbę.

Sąd zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą WSA jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu (por.: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 - komentarz do art. 260 P.p.s.a, dostępny w bazie danych Legalis).

W myśl art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady wynikającej z postanowień art. 199 P.p.s.a., gdzie mowa o tym, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy jest zatem wyjątkiem od zasady, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. Z powołanych powyżej przepisów wynika, że prawo pomocy ma służyć osobom najuboższym, a więc takim, dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie dostępu do sądu. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo wąski zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko wówczas, gdy spełnienie przez stronę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie budzi żadnych wątpliwości. Zaznaczyć należy, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Należy ponadto wskazać, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku.

W ocenie Sądu analiza wniosku skarżącego oraz dokumentów dołączonych zarówno do wniosku jak i sprzeciwu budzi wątpliwości uzasadniające podtrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego.

Na wstępie należy wskazać, że wywody referendarza dotyczące obowiązku małżonków wzajemnej pomocy finansowej należy uznać za w pełni uzasadnione. Zdaniem tut. Sądu błędne jest więc założenie, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Prawa pomocy nie można bowiem przyznać jednemu z małżonków, jeśli okazałoby się, że dochody drugiego pozwalają na pokrycie kosztów postępowania. Wbrew twierdzeniom skarżącego zawartym w sprzeciwie, potrzeby rodziny wskazane w art. 27 K.r.o. mogą obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków. Ponadto, referendarz wywiódł obowiązek wzajemnej pomocy małżonków nie tylko z treści art. 27 K.r.o., ale również z art. 23 K.r.o., w którym wprost wskazano, że małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy.

Powyższe twierdzenie pozwala więc na analizę sytuacji finansowej skarżącego oraz jego żony. Po pierwsze należy wskazać, że skarżący przedłożył wyciągi z kont prowadzonych przez: Millenium Bank dla rachunku nr [...], Raiffeisen Bank Polska S.A. dla rachunku nr [...]), Alior Bank (wyciąg z rachunku karty kredytowej), Raiffeisen Bank Polska S.A. dla rachunku nr [...]. Jak wynika z analizy przedłożonego przez skarżącego wyciągu z rachunku kart kredytowych w Alior Bank, w dniu [...] r. na konto wpłynęła kwota [...]zł od nadawcy: B. P. [...] [...], rachunek nadawcy: [...] (k. 150 akt sąd.). Rachunek, z którego dokonano wpłaty nie jest żadnym z rachunków, które ujawnił skarżący i z których przedłożył wyciąg. Cyfry od 3 do 6 ww. rachunku (tj. 1240) wskazują, że rachunek ten prowadzony jest przez bank Pekao. Jak wynika z dokonanego przelewu, znajdowały się na nim środki pieniężne. Z uwagi na nieujawnienie przez skarżącego ww. konta nie wiadomo, jakie środki zgromadził na tym koncie skarżący.

Zwrócić uwagę należy również na fakt, że skarżący zasilił konto prowadzone w Raiffeisen Bank Polska S.A. w dniu [...] r. kwotą [...]zł, w dniu [...] r. kwotą [...]zł, w dniu [...] r. kwotą [...]zł [łącznie we wrześniu [...] zł], w dniu [...] r. kwotą [...]zł i w dniu [...] r. kwotą [...]zł. Jak wynika z zestawienia transakcji, środki te przeznaczał na spłatę karty kredytowej. Nie wiadomo jednak, z jakiego źródła czerpał pieniądze na spłatę karty, skoro miesięczny dochód skarżącego to w tych miesiącach [...] zł (wynagrodzenie z tytułu pracy), a stałe wydatki skarżącego to ok. [...] zł, przy czym pozostałe środki skarżący stara się przeznaczyć na utrzymanie córek. Nadmienić również wypada, że w dniu [...] r. skarżący dokonał transakcji kartą kredytową w sklepie "[...]" na kwotę [...]zł. Kwota ta stanowi ponad 80 % jego miesięcznego dochodu. Tego samego dnia skarżący wydał również [...] zł w sklepie [...]. Pozostałe transakcje na omawianym rachunku związane są z opłatami miesięcznymi za prowadzenie konta karty, opłatami za ubezpieczenie spłaty zadłużenia i odsetkami od salda zadłużenia. Wyciągi te nie obrazują ani uiszczania czynszu przez skarżącego, ani zapłaty faktur za media. Jeśli skarżący uiszcza je gotówką, w dalszym ciągu niewyjaśniony pozostaje fakt, skąd skarżący czerpie środki, którymi zasila konto, skoro jedynym dochodem skarżącego jest wynagrodzenie i jak wynika z jego oświadczenia, przeznacza je na zapłatę czynszu, rachunków, jedzenia, środków czystości.

Należy wskazać, że wątpliwości Sądu budzi również fakt, że żona skarżącego przedłożyła wyciąg z konta bankowego o nr [...] prowadzonego przez Raiffeisen Bank Polska S.A., natomiast z wyciągu z rachunku karty kredytowej skarżącego prowadzonego przez Alior Bank wynika, że w dniu [...] r. na to konto została przelana kwota [...]zł od nadawcy M. M. ul. [...], [...], rachunek nadawcy [...], tytułem spłaty karty (k. 156 akt sąd.). Rachunek, z którego dokonano wpłaty nie jest żadnym z rachunków, które ujawniła żona skarżącego, i z których przedłożono wyciąg. Cyfry od 3 do 6 ww. rachunku (tj. 1240) wskazują, że rachunek ten prowadzony jest przez bank Pekao. Uwadze nie może umknąć również fakt, że w dniu [...] r. żona skarżącego otrzymała przelew w kwocie [...]zł, przy czym zleceniodawcą była: M. M. [...], a rachunek zleceniodawcy to: [...] (k. 201 akt sąd.), a więc jeszcze inny niż ten, z którego żona skarżącego spłaciła kartę kredytową skarżącego w Alior Bank. Cyfry od 3 do 6 ww. rachunku, tj. 1320 wskazują, że rachunek prowadzony jest przez Bank Pocztowy.

Ponadto, z analizy przedłożonego wyciągu z konta bankowego żony skarżącego wynika, że z tego konta nie uiszczała żadnych opłat związanych z miesięcznym utrzymaniem, które wskazała w oświadczeniu, w tym [...] zł wyżywienie i opłaty za mieszkanie w kwocie [...]zł. Nadto, w dniu [...] r. otrzymała "przelew wewnętrzny" w wysokości [...] zł i tego samego dnia pieniądze te zostały wypłacone.

Tut. Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, albowiem złożone przez niego oświadczenia i dokumenty budzą uzasadnione wątpliwości.

Wskazać również należy, że skarga złożona przez skarżącego dotyczy decyzji związanych z prowadzoną wcześniej przez skarżącego działalnością gospodarczą pod nazwą I. P. B.. W tym kontekście należy wskazać, że przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2013 r., II GZ 42/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z powyższym Sąd stwierdza, że wywiedziony przez skarżącego sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sadu, sytuacja finansowa skarżącego, po uwzględnieniu również sytuacji finansowej jego żony, nie wskazuje w sposób jednoznaczny, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd, będący w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy dysponentem środków publicznych, nie może decydować o sfinansowaniu udziału skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, opierając się na nieprecyzyjnych i fragmentarycznych danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawca nie uczynił. Podkreślić należy, że referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia wyciągów z rachunków bankowych należących do skarżącego (pkt 2 wezwania z dnia [...] r.) oraz wyciągów z rachunków bankowych żony (pkt 3 wezwania). Jak wynika z przedłożonych dokumentów, skarżący nie wywiązał się z pełni ww. wezwania.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 i art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.