Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1392/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 150
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1392/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 czerwca 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz- Ślusarczyk, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2009r., sprawy ze skargi W. G., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 12 października 2007r. nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 50 zł. (pięćdziesiąt złotych).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił podatnikowi W. G. umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od środków transportowych za 2006 r. w kwocie 2 890,00 zł oraz odsetek w kwocie 102,00 zł.

W odwołaniu od tej decyzji wniesionym w dniu [...] lipca 2007 r. W. G. wyjaśnił, że o zaskarżanym rozstrzygnięciu dowiedział się przy okazji wniesionego przezeń w dniu [...] lipca 2007 r. pisma. Zdaniem jego, z winy organu nie doszło do prawidłowego doręczenia mu decyzji. Odnosząc się do meritum tego rozstrzygnięcia wskazał natomiast, że narusza ono w sposób jaskrawy prawo, gdyż organ podatkowy miał świadomie zniekształcić stan faktyczny sprawy, a to w szczególności błędnie odczytać bilans podatnika.

W dalszej kolejności zażądał od organów podatkowych wyjaśnienia podstawy prawnej odmówienia przymiotu kosztów działalności gospodarczej poniesionym przez niego wydatkom na paliwo do pojazdu oznaczonego numerem rejestracyjnym KR 3499J oraz wydatkom na winiety, przeglądy techniczne i inne bieżące koszty eksploatacji. Zdaniem jego, działalność organu ma charakter szykan wobec jego osoby.

Postanowieniem z dnia 12 października 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do złożenia odwołania od wspomnianej wyżej decyzji Prezydenta Miasta. W oparciu o znajdujące się w aktach administracyjnych dowody doręczeń organ ustalił, że W. G. nie podjął adresowanej do niego przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję pomimo dwukrotnej awizacji dokonanej przez pracowników Poczty Polskiej. W dniu [...] czerwca 2007 r. nastąpił zwrot przesyłki do Urzędu Miasta, co wynika z odpowiedzi na reklamację udzielonej przez Pocztę Polską [...] W tej sytuacji na podstawie przepisu art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa /tekst jednolity – Dz. U. z 2005, nr 8, poz. 60 ze zm./ przyjęto, że doręczenia decyzji dokonano najpóźniej w dniu [...] czerwca 2007 r., kiedy to przesyłka został zwrócona przez Pocztę Polską nadawcy. Odwołanie od tej decyzji zostało wniesione dopiero w dniu [...] lipca 2007 r., zatem już po upływie 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania, co nastąpiło w dniu [...] lipca 2007 r.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na powołane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego podatnik wskazał na liczne nieprawidłowości w toku procedury doręczania mu decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] dołączając do niej złożoną przez siebie w tej sprawie reklamację. Nadto skarżący wyjaśnił, że bezskutecznie stara się nakłonić pracowników Poczty Polskiej do podjęcia należytych działań w celu odnalezienia zaginionych awiz. Tymczasem zdaniem skarżącego można ustalić rzeczywisty stan faktyczny za pomocą analizy zapisów w rejestrach pocztowych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze powtórzyło w całości tezy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm./ oraz w związku z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./, kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności

Analizując akta postępowania podatkowego, Sąd – przy uwzględnieniu wynikającej z art. 134 cytowanej ustawy, zasady rozstrzygania w granicach danej sprawy, bez związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną – doszedł do przekonania, iż zaskarżone postanowienie winno być wyeliminowane z obrotu prawnego z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu była prawidłowość doręczenia skarżącemu decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] roku oraz termin skutecznego prawnie jej doręczenia W. G., warunkujące określenie terminowości wniesienia odwołania od tej decyzji a tym przesądzenie zasadności zastosowania przez SKO przepisu art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz. U. nr 8 poz. 60 ze zm./.

Organ odwoławczy przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że decyzja z dnia [...] maja 2007 r. została skutecznie doręczona W. G. przez "doręczenie zastępcze" najpóźniej w dniu [...] czerwca 2007 r. bowiem w tym dniu poczta zwróciła przesyłkę do nadawcy, jako "nie podjętą w terminie". Okoliczność tą ustalił w postępowaniu zleconym przez SKO, organ pierwszej instancji. Przedmiotem tego postępowania miało być jednak "uzupełnienie dowodu doręczenia stronie decyzji" tymczasem poprzestano na uzyskaniu enigmatycznej informacji z poczty o dacie zwrotu przesyłki nieodebranej wraz duplikatem potwierdzenia odbioru decyzji, nie wyjaśniającym innych istotnych dla sprawy okoliczności.

W szczególności, nie poczyniono żadnych ustaleń i nie zebrano żadnych dowodów na fakt dwukrotnego zawiadomienia odbiorcy przesyłki o fakcie jej pozostawienia w urzędzie pocztowym. Na kopercie kierowanej do skarżącego przesyłki zawierającej sporną decyzję, którą Sąd odnalazł z własnej inicjatywy w uzupełnionych na jego żądanie aktach podatkowych − widnieje co prawda stempel z datą [...].06.2007 i adnotacją "powtórne awizo" ale brak jest podobnej adnotacji o pierwszym awizowaniu przesyłki. Na kopercie tej jest, co prawda bardzo niewyraźnie zaznaczona pismem ręcznym data, którą z dużym wysiłkiem odczytać można jako [...].05.07 lecz wyłącznie ta adnotacja nie może przesądzać o pozostawieniu odbiorcy pierwszego, obligatoryjnego awiza. Pogląd ten jest tym bardziej zasadny, iż potwierdzenie odbioru tej przesyłki nie zawiera w ogóle – tak jak inne przesyłki znajdujące się w aktach podatkowych, rewersu, który byłby wypełniony przez doręczyciela i który odzwierciedlałby czynności doręczyciela związane z faktem i miejscem pozostawienia awiza.

Tymczasem strona skarżąca podczas całego postępowania utrzymywała, że nie otrzymała ani decyzji, ani zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym a nadto, że w tym okresie czasu odbierała w tym samym urzędzie pocztowym inne awizowane przesyłki a o tą sporną nawet pytała i mimo to nie informowano o żadnej oczekującej korespondencji.

Aby nie narazić się na zarzut naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej w toku wydawania postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ powinien, jeśli zachodzą ku temu przesłanki, przeprowadzić niezbędne postępowanie dowodowe odpowiadające wymogom art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i ocenić zebrany w sprawie materiał dowodowy z zachowaniem art. 191 i art. 192 cytowanej ustawy w celu ustalenia czy wydane postanowienie jest zasadne. Oparcie się na samym wyjaśnieniu zawartym w informacji poczty nie wyjaśniło wątpliwości wynikających z analizy koperty w której przesyłano sporna decyzję.

Jeżeli nie można ustalić w sposób pewny, czy przesyłkę doręczono i gdzie umieszczono zawiadomienie o tym dla strony skarżącej, a przede wszystkim nie można ustalić, czy takie zawiadomienie w ogóle pozostawiono, doręczenie w trybie art. 150 cytowanej ustawy należy uznać za niedokonane. W takim wypadku datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień, w którym doręczono mu prawidłowo pismo zawierające decyzję organu I instancji.

W art. 150 Ordynacji podatkowej przewidziane jest tak zwane doręczenie zastępcze, które umożliwia przyjęcie istnienia tzw. fikcji doręczenia. Zgodnie z powołanym przepisem, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149, a więc adresatowi lub jego domownikowi, poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w placówce pocztowej. W § 2 przepisu ustawodawca zawarł wymóg zawiadomienia adresata o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, które to zawiadomienie umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Skuteczne doręczenie pisma uwarunkowane jest zatem spełnieniem dwóch przesłanek - złożeniem pisma na czas określony w tym przepisie w placówce pocztowej i pozostawieniem zawiadomienia o miejscu złożenia pisma. Jedynie doręczenie zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej wywołuje skutki prawne przewidziane w tej ustawie. Dla uznania, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona stronie skarżącej, w trybie art. 150 konieczne było wykazanie przez organ administracji, że urząd pocztowy zawiadomił skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może pismo odebrać. Okoliczności te powinny być potwierdzone podpisem doręczyciela. W sprawie można jedynie uznać, że w postępowaniu reklamacyjnym wykazano, iż pismo było złożone w placówce pocztowej przez określony czas natomiast zupełnie zaniechano jakichkolwiek ustaleń co do faktu pozostawienia zawiadomienia o fakcie i miejscu złożenia pisma.

Prawidłowe doręczenie pisma stronie – według utrwalonych poglądu orzecznictwa sądowo-administracyjnego − jest jednym z podstawowych praw podatnika i korzystanie z uregulowań art. 150 Ordynacji podatkowej powinno być szczególnie ostrożne. Sposób doręczenia przewidziany przez art. 150 jako stanowiący fikcję prawną − ustanowioną na zasadzie wyjątku − nie może budzić wątpliwości. Jeśli takowe istnieją nie można przyjąć, że doszło do skutecznego doręczenia korespondencji / zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2005 r. o sygn. I SA/Wa 1094/2004/.

A zatem organy podatkowe nie wyjaśniły w sposób dostateczny, czy faktycznie nastąpiło umieszczenie zawiadomienia o złożeniu decyzji w sposób wymagany przez przepisy tj. na poczcie, na drzwiach budynku lub w pocztowej skrzynce oddawczej adresata, wobec tego brak było przesłanek do zaistnienia skutków związanych z domniemaniem ustanowionym w przepisie art. 150 Ordynacji podatkowej. Tym samym nie zaistniały podstawy do wydania orzeczenia w oparciu o treść art. 228 § 1 pkt. 2 powyższej ustawy.

Wyżej wskazane uchybienia doprowadziły do naruszenia przepisów postępowania, które wywarło istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1cytowanej ustawy.