Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 179/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2010-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust.3, art. 137, art. 216
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 2 ust.1, art.8
journal: Dz.U. 1961 nr 32 poz 159
law: Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.
article: art.6
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi B. N., J. S., W. K., E. G., A. W., P. K., J. N., M. K., M. K., G. K., G. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania złożonego w imieniu Gminy przez Prezydenta Miasta od decyzji Starosty z dnia [...] znak [...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...], orzekającej o zwrocie na rzecz J. S. – w 760/1024 części, B. N. – w 54/1024 części, G. M. – w 108/1024 części, E. G. – w 54/1024 części, W. K. w 12/1024 części, M. K. – w 9/1024 części, G. K. – w 9/1024 części, M. K. – w 6/1024 części, J. N. – w 6/1024 części, P. K. – w 3/1024 części, A. W. – w 3/1024 części nieruchomości, położonej w Kielcach przy ulicy O. 3, oznaczonej w ewidencji gruntów m. K. jako działka nr 710/1 o powierzchni 0,1930 ha, dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgę wieczystą [...]

- orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości, powołując przepisy art. 9a, art. 136 ust. 3, art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Aktem notarialnym z dnia 14 grudnia 1971r. Rep. [...] Skarb Państwa nabył w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomość położoną w K. przy ulicy O. 3 o powierzchni 0,4012 ha, oznaczoną wówczas nr 28/2, stanowiącą współwłasność M. vel M. J., R. K., J. S., J. S., B. N. oraz E. J.. Zgodnie z powołaną w akcie notarialnym decyzją o lokalizacji szczegółowej, nieruchomość ta została przeznaczona na cele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Obecnie wywłaszczonej nieruchomości odpowiadają działki nr 710/1, 710/2, 710/3 i 711/2, stanowiące własność Gminy.

Byli współwłaściciele – J. S., B. N. i E. J. (obecnie G. oraz spadkobiercy byłych współwłaścicieli – W. K., G. M., M. K., G. K., M. K., J. N., P. K. i A. W. wystąpili do Prezydenta Miasta w wnioskiem o zwrot nieruchomości położonej w K. przy ulicy O. 3, oznaczonej w dacie wywłaszczenia nr 28/2 o powierzchni 0,4012 ha, podnosząc iż nieruchomość ta nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Wojewoda i, działając jako organ wyższego stopnia, na podstawie art. 26 § 2 kpa w zw. z art. 142 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami wyznaczył Starostę do załatwienia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości.

W trakcie postępowania w dniu 7 lipca 2000r. wnioskodawcy ograniczyli żądanie zwrotu nieruchomości wyłącznie do działek nr 710/1 i 710/2, a następnie wnieśli o wydzielenie do odrębnego postępowania wniosek o zwrot działki nr 710/2 o powierzchni 0,0364 ha, co zostało uwzględnione przez organ orzekający.

Starosta uzasadniając swoją decyzję z dnia [...], orzekającą o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości (działki nr 710/1) na rzecz wnioskodawców podniósł, że z oględzin nieruchomości, przeprowadzonych w dniu 18 lutego 2008r., a następnie powtórzonych w dniu 19 czerwca 2008r. wynika, że działka nr 710/1 zabudowana jest budynkiem użytkowym zajmowanym przez przychodnię stomatologiczną. Na nieruchomości tej urządzone są miejsca postojowe oraz dojazd do drogi publicznej. Ponadto w trakcie oględzin ustalono, że budynek nie podlegał kapitalnym remontom, przeprowadzane były jedynie remonty bieżące, mające na celu utrzymanie budynku w stanie niepogorszonym.

Organ wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia K. J. (synowej byłych właścicieli) z dnia 22 kwietnia 2009r. wynika, że w dacie wywłaszczenia budynki znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości, w tym na działce na 710/1 nie były użytkowane. Zajmująca przedmiotowe budynki od 1945r. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna wyprowadziła się na przełomie lat 1970-1971.

Nadto organ I instancji ustalił, że Skarb Państwa nie przekazał wywłaszczonej nieruchomości Wydziałowi Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej.

Po dacie wywłaszczenia nieruchomością tą zarządzał Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych, przekształcony później w Rejonowe Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej. W ocenie organu I instancji fakt ten potwierdzają kopie map sytuacyjno-własnościowych nr 1/86 z dnia 3 stycznia 1986r. i nr 187/87 z dnia 4 września 1987. Obecnie nieruchomością administruje Miejski Zarząd Budynków, który wynajął budynek znajdujący się na zwracanej działce prywatnej spółce, działającej pod nazwą Centrum Stomatologiczne "X.". z siedzibą w O. Spółka ta, działając jako Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej świadczy usługi medyczne, używając nazwy Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna.

W ocenie organu I instancji zachodziły przesłanki do uznania nieruchomości, oznaczonej jako działka nr 710/1 za zbędną na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i do orzeczenia o jej zwrocie. Zgodnie z opinią rzeczoznawcy majątkowego, sporządzoną dla celów tego postępowania Starosta wartość zwaloryzowanego odszkodowania ustalił na kwotę 132 384 zł, którą rozłożył na 10 równych rat rocznych, płatnych do 30 czerwca każdego kolejnego roku kalendarzowego, począwszy od 2010r.

Rozpoznając odwołanie Gminy od decyzji Starosty z dnia [...] Wojewoda nie podzielił stanowiska organu I instancji i uznał, że wywłaszczona nieruchomość od momentu nabycie jej na rzecz Skarbu Państwa wykorzystana była na cele służby zdrowia i cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1960 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu nieruchomości wywłaszczonej lub jej części, jeśli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z definicji zbędności zawartej w art. 137 wynika, nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel nie został zrealizowany. Stosownie do treści art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy te stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych i nabytych na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie niniejszej nieruchomość położona w K. przy ulicy O. 3 o powierzchni 0,4012 ha, oznaczona nr 28/2 (§ 1 aktu notarialnego) nabyta została przez Skarb Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, który przewidywała możliwość zawarcia umowy jeszcze przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego lub w jego trakcie, w oparciu o porozumienie z właścicielem nieruchomości. Decyzja wywłaszczeniowa nie była w takim przypadku wydawana.

Wobec nie odnalezienia decyzji o lokalizacji szczegółowej, stanowiącej podstawę przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia 14 grudnia 1971r. organ przeprowadził ocenę zbędności nieruchomości w oparciu o jej przeznaczenie określone w tym akcie, który jako dokument urzędowy stanowi dowód tego, co w nim urzędowo stwierdzono. Zgodnie z powołaną w akcie notarialnym decyzją o lokalizacji szczegółowej nieruchomość została przeznaczona na cele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, gdyż cel decyzji o wywłaszczeniu powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z nieruchomości.

Organ odwoławczy wskazał, że do zadań Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, stosownie do § 1 ust. 1 uchwały nr 50/569/71 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 29 stycznia 1971r. w sprawie szczegółowego zakresu działania i organizacji wewnętrznej Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej PWRN (Dz.Urzęd. WRN z dnia 30 marca 1971r., Nr 18, poz. 82-83) należało w szczególności: analizowanie stanu zdrowia ludności i ustalanie na tej podstawie potrzeb w zakresie opieki zdrowotnej oraz prowadzenie działalności organizacyjno-zarządzającej, niezbędnej do zaspokajania ustalonych potrzeb zdrowotnych, a także prowadzenie spraw inwestycyjnych (§ 1 pkt 6), gospodarczych w zakresie niezbędnym dla ustalonych potrzeb zdrowotnych.

W ocenie organu odwoławczego analiza zebranego materiału dowodowego wykazała, że nabyta na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia 14 grudnia 1971r. nieruchomość wykorzystana była od momentu jej nabycia na cele służby zdrowia. W budynku znajdującym się na tej nieruchomości przez kilkadziesiąt lat funkcjonowała Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna, która rozpoczęła swoją działalność w dniu 30 sierpnia 1975r., a zakończyła w dniu 30 czerwca 2002r., co wynika ze znajdującej sie w aktach sprawy uwierzytelnionej kserokopii księgi rejestrowej Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego Nr [...] (karta nr 26-27 akt II instancji).

Realizację w/w celu wywłaszczenia potwierdzają nadto znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, w tym archiwalne, z których wynika, że przedmiotowa nieruchomość przed upływem 10 lat od zawarcia umowy z dnia 14 grudnia 1971r. była wykorzystywana na cele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, gdyż przez kilkadziesiąt lat funkcjonowały w niej jednostki organizacyjne Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego, zobowiązane do świadczenia usług medycznych na rzecz miejscowej ludności. Tym samym realizowano cele Wydziału Zdrowia PWRN w zakresie organizowania opieki zdrowotnej. Badając istnienie przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony przy wywłaszczeniu organ odwoławczy oparł się dokumentach zgromadzonych w postępowaniu dowodowym:

- w treści pisma Zarządu Gospodarki Terenami z dnia 17 stycznia 1976r. Znak [...] skierowanego do Międzywojewódzkiej Handlowej Spółdzielni Inwalidów wynika, że budynek położony w Kielcach przy ulicy O. 3 "został nabyty przez Służbę zdrowia dla własnych potrzeb" (karta 59 akt II instancji),,

- w uzasadnieniu wniosku Zespołu Opieki Zdrowotnej z dnia 2 czerwca 1982r. znak [...] o oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste przywołano fakt, że Wydział Zdrowia i Opieki Społecznej PWRN na mocy w/w aktu notarialnego "wykupił nieruchomość położoną w K. przy ulicy O. 3 w ramach planu inwestycyjnego. W latach 1976 – do 1 lipca 1980r. został przeprowadzony przez ZOZ remont kapitalny, koszt tego remontu przekroczył 4 000 000,00zł. Od 22 lipca 1980r. w głównym budynku została zlokalizowana Specjalistyczna Przychodnia Stomatologiczna, a zatem jesteśmy użytkownikiem obiektu przy ul. O. 3 i jednocześnie administratorem" (karta 77 akt II instancji),

- w odpowiedzi na w/w wniosek Zarząd Gospodarki Terenami w piśmie z dnia 25 sierpnia 1982r. poinformował, że "nie może wydać decyzji o przekazaniu terenu położonego przy ul. O. 3 w K.", wskazując jednocześnie, iż przedmiotowa nieruchomość "obecnie stanowi własność Skarbu Państwa reprezentowanego przez ZOZ" (karta 76 akt II instancji),

- we wniosku Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego z dnia 6 sierpnia 1993r. L.dz. [...] skierowanego do Prezydenta Miasta "o formalne przekazanie dla tut. Szpitala budynku nr 3 przy ul. O. w K., który dotychczas jest rzekomo w administracji RPGM." uzasadniał: "od kilkunastu lat budynek ten użytkowany jest przez służbę zdrowia. W latach 80-tych budynek ten poddany został remontowi kapitalnemu z funduszy Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej" (karta 6 akt II instancji)".

Badając istnienie przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony przy wywłaszczeniu organ II instancji nie poddał analizie przedłożonych do akt sprawy przez pełnomocnika wnioskodawców kserokopii artykułów prasowych, które w ocenie organu nie stanowiły dokumentu w rozumieniu art. 76 § 1 kpa.

Reasumując, w ocenie organu odwoławczego wywłaszczona nieruchomość od momentu nabycia jej na rzecz Skarbu Państwa wykorzystywana była na cele służby zdrowia. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w budynku znajdującym się na nieruchomości stanowiącej przedmiot wniosku o zwrot przez wiele lat funkcjonowała jednostka służby zdrowia (Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna, przekształcona w Specjalistyczną Przychodnię Stomatologiczną), gdzie wykonywano świadczenia zdrowotne zapewniające ochronę zdrowia, a więc realizowano główne cele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej PWRN.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wnieśli B. N., J. S., W. K., E. G., A. W., P. K., J. N., M. K., M. K., G. K., G. M., domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

W skardze zarzucono naruszenie prawa materialnego i procesowego:

– art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że nieruchomość była wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia, podczas gdy pomimo upływu 10 lat cel ten nie został zrealizowany, nieruchomość pozostawała w dyspozycji innego organu niż Wydział Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, na cele którego miała być przeznaczona i wprawdzie została przekazana w najem Wojewódzkiemu Szpitalowi Zespolonemu, ale w wyniku zawarcia umowy z RPGM, nie zaś w następstwie wykonywania zadań przez wspomniany powyżej Wydział, któremu nigdy nie została przekazana;

- art. 7 i art. 77 kpa przez brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy, w

szczególności zaniechania wglądu w dokumenty księgi wieczystej w celu

odnalezienia decyzji lokalizacyjnej, zaniechanie zażądania z Urzędu Miasta kserokopii umów, które stanowiły załącznik do pisma na k. 95, choć

mogło to służyć wyjaśnieniu istoty sprawy;

- art. 80 i art. 107 kpa przez wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego, brak ustosunkowania się w szczególności do dokumentów przeciwnych tezie o przekazaniu nieruchomości Wydziałowi Zdrowia, wskazujących że w rzeczywistości inny podmiot władał nieruchomością, wynajmował ją, samodzielnie dysponował;

- art. 76 § 3 w zw. z art. 75 i art. 77 § 1 kpa przez pominięcie kontr-dowodów zmierzających do wykazania nieścisłości danych wpisanych do księgi rejestrowej WSZ i bezkrytyczne oparcie się na wpisach w tej księdze, pomimo wykazywania na istotne wątpliwości co do rzetelności tych wpisów.

W uzasadnieniu skargi zarzucono nienależytą interpretację pojęcia celu wywłaszczenia, o którym mowa w art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wbrew ustaleniom dotyczącym treści decyzji o lokalizacji szczegółowej. Przeznaczenie nieruchomości "na cele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej" nie jest równoznaczne z przekazaniem jej "na cele służby zdrowia". Jeśli więc nawet na nieruchomości mieściła się placówka medyczna, to nie wynikało to z funkcji organizacyjno-zarządzających Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej, lecz było wynikiem wynajęcia lokali przez zarządzającego nieruchomością – Rejonowe Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej, nie podlegające w żadnej mierze Wydziałowi, na cele którego nieruchomość miała być wywłaszczona.

Zdaniem skarżących, gdyby cel wywłaszczenia został zrealizowany musiałoby nastąpić przekazanie nieruchomości w zarząd Wydziału Zdrowia i dopiero wtedy możnaby mówić o realizacji zadań wynikających z przytoczonej w uzasadnieniu decyzji uchwały PWRN.

W ocenie skarżących Wojewódzki Szpital Zespolony wynajmował przedmiotową nieruchomość od RPGM na podstawie umowy najmu od lipca 1988r. do października 2004r. (pismo k.90). Załączone umowy na k. 88 i 89 nie nawiązują do Wydziału Zdrowia jako dysponenta lokalu. W protokole zdawczo-odbiorczym (k.83) zamykającym okres wynajmu lokalu przy ul. O. przez szpital, to szpital wnioskował o wpisanie uwagi, że użytkowanie lokalu odbywało się na podstawie umowy najmu z RPGM. Pismo Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego do Prezydenta z dnia 6 sierpnia 1993r. świadczy o faktycznym zarządzie RPGM, skoro "wyraża zgodę na przekazanie tego obiektu szpitalowi". Ostatecznie to Miejski Zarząd Budynków wypowiedział Wojewódzkiemu Szpitalowi Zespolonemu najem (k.48), a następnie wynajął innym podmiotom, w tym nie tylko związanym z działalnością służby zdrowia (k.95).

Skarżący zarzucili nieprzeprowadzenie przez organ kontr-dowodów w postaci wycinków prasowych, fotografii, które ich zdaniem w sposób jednoznaczny obalały prawdziwość zapisów w księdze rejestrowej i innych zapisów. Nieuwzględnienie tych dowodów narusza art. 76 § 3 kpa w zw. z art. 75 i 77 § 1 kpa. Zdaniem skarżących przedstawione dowody wskazywały na zorganizowanie w przedmiotowym budynku przychodni stomatologicznej WSZ dopiero w końcu lat 80-tych.

Zaskarżona decyzja zapadła także z naruszeniem art. 7 i 77 kpa, gdyż organ nie wykorzystał możliwości dotarcia do decyzji szczegółowej poprzez przeprowadzenie dowodu z dokumentów księgi wieczystej. Należy przypuszczać, że taki dokument, dający możliwość precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia został tam załączony wraz z aktem notarialnym.

Ponadto organ II instancji, zdaniem skarżących nie podjął próby wyjaśnienia przyczyn niedołączenia przez Urząd Miasta do pisma o wynajem budynku przy ul. O. przez Miejski Zarząd Budynków (k. 95) kserokopii umów, które stanowiły załączniki do tego pisma, choć z uwagi na określenie tytułu prawnego wynajmującego mogło to służyć wyjaśnieniu istoty sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania Gmina wniosła o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi Gmina wskazała, że cel wywłaszczenia został ustalony na podstawie treści aktu notarialnego z dnia 14 grudnia 1971r., gdzie powołując się na decyzję o lokalizacji szczegółowej wskazano, że została ona nabyta przez Skarb Państwa na cele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Pomimo, że decyzja ta nie została odnaleziona sposób określenia celu wywłaszczenia, wynikający z w/w aktu nigdy nie budził wątpliwości, w tym także ze strony pełnomocnika skarżących.

Gmina zwróciła uwagę, że nieruchomość położona w Kielcach przy ul. O. 3 została nabyta "na cele" Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej, a nie dla tego Wydziału, czy też w celu przekazania mu własności przedmiotowej nieruchomości. Bezpodstawny jest zarzut skarżących, że gdyby cel wywłaszczenia został zrealizowany musiałoby nastąpić przekazanie nieruchomości w zarząd tego Wydziału. Działalność organizacyjno-zarządzająca Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium WRN polegała na szczególności (§ 12 uchwały z dnia 29 stycznia 1971r. Prezydium WRN) na organizowaniu i systematycznym rozszerzaniu działalności profilaktycznej i lecznictwa, opracowaniu wytycznych w zakresie sieci placówek lecznictwa otwartego czy też koordynowaniu działalności, kontroli czy instruktażu jednostek bezpośrednio podległych oraz wydziałów zdrowia miejskich rad narodowych. Dla realizacji powyższych celów nie było niezbędne, ani wymagane bezpośrednie administrowanie przez Wydział budynkami, w których podległe jednostki służby zdrowia wykonywały świadczenia zdrowotne.

Ponadto Gmina zauważyła, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dni 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, obowiązującej do 1 sierpnia 1985r. gospodarka terenami państwowymi, czyli terenami stanowiącymi własność Państwa należała do rad narodowych i ich prezydiów, a była wykonywana przez właściwe do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organy prezydium miejskiej rady narodowej. Zatem zgodnie z prawem administrowanie przedmiotową nieruchomością było wykonywane przez Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych, przekształcony w późniejszym okresie w Rejonowe Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej. Faktycznie zaś przedmiotowy budynek był zajmowany przez jednostki organizacyjne służby zdrowia, świadczące usługi zdrowotne na rzecz miejscowej ludności. Faktyczny sposób korzystania z nieruchomości ma decydujące znaczenie dla oceny realizacji celu wywłaszczenia.

Odnosząc się do zarzutu skargi Gmina wskazała, że zgodnie z księgą rejestrową nr 26-00034 z dnia 8 maja 2009r. w budynku przy ul. O. 3 w K. w okresie od 30 sierpnia 1975r. do 30 czerwca 2002r. działała Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna, jako jednostka organizacyjna Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego i wbrew twierdzeniom skarżących dostarczone przez Wojewódzki Szpital Zespolony kserokopie umów najmu budynku, datujące się od 1988r. temu nie przeczą. Należy uznać, że wcześniejsze umowy nie zachowały się, gdyż Szpital nie miał prawnego obowiązku ich archiwizowania.

Gmina Kielce nie podzieliła zarzutu naruszenia przez Wojewodę Świętokrzyskiego zasad postępowania dowodowego. Wskazała, że Prezydent Miasta Kielce w toku postępowania wyjaśniającego wobec pisma organu I instancji o dostarczenie decyzji lokalizacyjnej okazanej przy spisywaniu aktu przeszukał własne zasoby archiwalne, akta w archiwum szpitalnym Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego oraz archiwum PGM Sp. z o.o., a także wystąpił do Archiwum Państwowego oraz Urzędu Wojewódzkiego z wnioskiem o odnalezienie decyzji z dnia 11 grudnia 1971r., która jednak nie została odnaleziona. Ponadto, po otrzymaniu odpisu skargi ponownie przejrzano akta księgi wieczystej Nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości oraz KW Nr [...] i ustalono, że w żadnym z tych zbiorów dokumentów nie znajduje się decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia 11 grudnia 1971r. znak [...].

Natomiast odnosząc się do zarzutu zaniechania przez organ orzekający dołączenia załączników wskazanych w piśmie Miejskiego Zarządu Budynków z dnia 20 maja 2008r. Gmina podniosła, że umowy te zostały zawarte z podmiotami wynajmującymi obecnie budynek, zaś w przypadku nieruchomości stanowiącej działkę nr 710/1 znaczenie dla sprawy ma sposób korzystania z niej w latach od 1971 do 1981.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości.

W wyniku dokonanej oceny należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz procesowego, gdyż w niniejszej sprawie nie było podstaw do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda prawidłowo na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w K. przy ulicy O. 3, oznaczonej w ewidencji gruntów m. Kielce jako działka nr 710/1 o powierzchni 0,1930 ha, dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgę wieczystą [...]. Obecnie wywłaszczona nieruchomość stanowi własność Gminy.

Zagadnienie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostało uregulowane w rozdziale 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zwanej dalej u.g.n. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 u.n.g. wskazuje w tym względzie na dwa przypadki zbędności:

1) kiedy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu i

2) gdy mimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. stosuje się odpowiednio także do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r. Nr 10, poz. 64 i z 1982r. Nr 11, poz. 79), co wynika z art. 216 u.g.n.

Należy podzielić stanowisko stron niniejszego postępowania, że ustalenie celu wywłaszczenia, a następnie zbędności, jako przesłanki orzeczenia o zwrocie nieruchomości jest podstawowym zadaniem postępowania administracyjnego, przy czym cel wywłaszczenia musi być precyzyjnie określony.

Nie można natomiast podzielić stanowiska skarżących, że Wojewoda "nienależycie interpretuje pojęcie celu wywłaszczenia, o którym mowa w art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wbrew ustaleniom dotyczącym treści decyzji o lokalizacji szczegółowej".

Cel wywłaszczenia nieruchomości, położonej w K. przy ulicy O. 3 o powierzchni 0,4012 ha z zabudowaniami mieszkalnymi i gospodarczymi, oznaczonej wówczas nr 28/2, został określony w akcie notarialnym z dnia 14 grudnia 1971r. Rep. Nr [...], w którym stwierdzono, że wywłaszczenie następuje w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania. Określono w nim, że nieruchomość ta, zgodnie z okazaną (a nie załączoną do aktu notarialnego) decyzją o lokalizacji szczegółowej przeznaczona została na cele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej . Decyzja powołana w akcie notarialnym nie została wprawdzie odnaleziona w niniejszym postępowaniu, jednak cel, na który przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa, określony został w sposób jasny w samym akcie notarialnym.

Zatem Wojewoda słusznie uznał, że cel wywłaszczenia wynikał ze wskazanej decyzji i był nim "cele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej".

Do zadań tego Wydziału, zgodnie ze znajdującą się w aktach sprawy uchwałą Nr 50/569/71 z dnia 29 stycznia 1971r. Prezydium WRN "w sprawie szczegółowego zakresu działania i organizacji wewnętrznej Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej" (ogłoszoną w Dz.Urzęd. WRN z dnia 30 marca 1971r., Nr 18, poz. 82-83) należało m.in. analizowanie stanu zdrowotnego ludności i ustalanie na tej podstawie jej potrzeb w zakresie opieki zdrowotnej, a w celu ich zaspokojenia Wydział był zobowiązany prowadzić działalność organizacyjno-zarządzającą (§ 1 ust. 1 pkt 1 i 3). Działalność organizacyjno-zarządzająca polegała m.in. na organizowaniu i systematycznym rozszerzaniu działalności profilaktycznej i lecznictwa w mieście i na wsi, opracowywaniu projektów wytycznych w zakresie sieci placówek lecznictwa otwartego, koordynowaniu działalności, kontroli i instruktażu jednostek bezpośrednio podległych oraz wydziałów zdrowia i opieki społecznej prezydiów powiatowych (miejskich) rad narodowych, miejskich rad narodowych, nadzorowanie i koordynowanie działalności zakładów służby zdrowia o zasięgu wojewódzkim, jak: stacje sanitarno-epidemiologiczna, stacje krwiodawstwa, szpitale, sanatoria itp. (§ 12 uchwały z dnia 29 stycznia 1971r. Prezydium WRN), opracowywanie projektów programów zbiorczych planów kapitalnych remontów uwzględniających poprawę warunków pracy w obiektach służby zdrowia i opieki społecznej (§ 17 uchwały).

W ocenie skarżących przeznaczenie nieruchomości "na cele Wydziału Zdrowia" nie jest równoznaczne z przekazaniem jej "na cele służby zdrowia". Jednak stwierdzić należy, że analiza wskazanego w cytowanej uchwale zakresu działania tego Wydziału pozwala na przyjęcie, że zakresem tym objęte jest także zabezpieczenie potrzeb zdrowotnych miejscowej ludności poprzez umożliwienie działania tam placówek służby zdrowia. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w budynku znajdującym się na nieruchomości stanowiącej przedmiot wniosku o zwrot przez wiele lat funkcjonowała jednostka służby zdrowia (Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna, przekształcona w Specjalistyczną Przychodnię Stomatologiczną), gdzie wykonywano świadczenia zdrowotne zapewniające ochronę zdrowia, a więc realizowano główne cele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej PWRN. Realizację celu wywłaszczenia potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, którym organ odwoławczy w ramach zasady swobodnej oceny dowodów dał wiarę. Są nimi:

- pismo Zarządu Gospodarki Terenami z dnia 17 stycznia 1976r. Znak [...] skierowane do Międzywojewódzkiej Handlowej Spółdzielni Inwalidów z którego wynika, że budynek położony w K. przy ulicy O. 3 "został nabyty przez Służbę zdrowia dla własnych potrzeb" (karta 59 akt II instancji),

- wniosek Zespołu Opieki Zdrowotnej z dnia 2 czerwca 1982r. znak [...] o oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste przywołujące fakt, że Wydział Zdrowia i Opieki Społecznej PWRN na mocy aktu notarialnego "wykupił nieruchomość położoną w K. przy ulicy O. 3 w ramach planu inwestycyjnego. W latach 1976 – do 1 lipca 1980r. został przeprowadzony przez ZOZ remont kapitalny, koszt tego remontu przekroczył 4 000 000,00zł. Od 22 lipca 1980r. w głównym budynku została zlokalizowana Specjalistyczna Przychodnia Stomatologiczna, a zatem jesteśmy użytkownikiem obiektu przy ul. O. 3 i jednocześnie administratorem" (karta 77 akt II instancji),

- pisemna odpowiedź na w/w wniosek Zarządu Gospodarki Terenami w piśmie z dnia 25 sierpnia 1982r.informująca, że "nie może wydać decyzji o przekazaniu terenu położonego przy ul. O. 3 w K.", wskazując jednocześnie, iż przedmiotowa nieruchomość "obecnie stanowi własność Skarbu Państwa reprezentowanego przez ZOZ" (karta 76 akt II instancji),

- wniosek Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Kielcach z dnia 6 sierpnia 1993r. L.dz. [...] skierowany do Prezydenta Miasta "o formalne przekazanie dla tut. Szpitala budynku nr 3 przy ul. O. w K., który dotychczas jest rzekomo w administracji RPGM w Kielcach" w którym uzasadniano: "od kilkunastu lat budynek ten użytkowany jest przez służbę zdrowia. W latach 80-tych budynek ten poddany został remontowi kapitalnemu z funduszy Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej" (karta 6 akt II instancji)".

Zebrane dowody wskazują, że w budynku znajdującym się na działce nr 710/1 funkcjonowały jednostki służby zdrowia, które wykonywały zadania z zakresu ochrony zdrowia. Zgodnie z wpisem w znajdującej się w aktach sprawy księdze rejestrowej nr [...] z dnia 8 maja 2009r. w budynku przy ul. O. 3 w K. od 30.08.1975r. do 30.06.2002r. działała Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna, jako jednostka organizacyjna Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego. W aktach sprawy brak jest umów najmu sprzed 1988r., co nie oznacza że takich umów nie było. Nie zostało bowiem wykazane, że w tym czasie wspomniana przychodnia nie funkcjonowała w przedmiotowym budynku.

Zauważyć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarki terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969r. Nr 22, poz. 159) "gospodarka terenami państwowymi należała do rad narodowych i ich prezydiów i była wykonywana przez właściwe do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organy prezydium miejskiej rady narodowej". W związku z tym administrowanie przedmiotową nieruchomością nie mogło być wykonywane przez Wydział Zdrowia, który nie był odrębną jednostką organizacyjną, gdyż był częścią Wojewódzkiej Rady Narodowej, lecz przez Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych, przekształcony później w Rejonowe Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej. Zatem zawieranie umów najmu związanych z zapewnieniem opieki zdrowotnej przez Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych, Rejonowe Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej, a nie przez Wydział Zdrowia, było zgodne z prawem i prawidłowo zostało uznane przez Wojewodę jako związane z realizacją celu wywłaszczenia. Faktycznie przedmiotowy budynek przy ul. O. 3 zajmowany był przez jednostki organizacyjne służby zdrowia, świadczące usługi zdrowotne na rzecz miejscowej ludności. Sposób korzystania z nieruchomości jest istotny dla oceny, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Ustawa o gospodarce nieruchomościami stwierdza jasno, że przesłanką do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jedynie okoliczność, że nieruchomość stała się zbędna na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. Nawet zmiana podmiotu, który wykorzystuje wywłaszczoną nieruchomość realizując cele wskazane w decyzji o wywłaszczeniu, nie stanowi w myśl tego przepisu przesłanki do zwrotu nieruchomości. Istotny bowiem jest cel podany jako przyczyna wywłaszczenia, a nie podmiot na rzecz którego wywłaszczenia tego dokonano (p. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2001r. sygn. akt I SA 2422/99, wyrok NSA z dnia 30 października 2009r., sygn. akt I OSK 56/09).

Zatem okoliczność, że stroną umowy najmu budynku przy ul. O. 3 w Kielcach, z przyczyn wyżej wskazanych nie był Wydział Zdrowia, lecz administrujący nim organ nie może stanowić o uznaniu niespełnienia celu wywłaszczenia, skoro w wyniku tych umów nieruchomość była wykorzystana zgodnie z celem Wydziału Zdrowia. Prawna forma, w jakiej jednostki, które z mocy prawa administrowały nieruchomością realizowały cele Wydziału Zdrowia (umowa najmu) nie jest istotną okolicznością w sprawie, gdyż ważne było wykorzystanie nieruchomości. Dla realizacji wskazanych celów Wydziału Zdrowia nie było wymagane bezpośrednie administrowanie przez ten Wydział budynkami, w których jednostki służby zdrowia wykonywały świadczenia zdrowotne.

Sąd nie podziela także stanowiska skarżących, że cel wywłaszczenia zostałby zrealizowany jedynie w przypadku przekazania przedmiotowej nieruchomości w formie decyzji w zarząd Wydziałowi Zdrowia. Żaden przepis prawa nie stanowi, że spełnienie celu wywłaszczenia (jak w sprawie niniejszej) zależy od wydania decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej (miejskiej miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa) rady narodowej wydanej na wniosek jednostki ubiegającej się o przekazanie terenu, (w trybie art. 8 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach) jednostkom państwowym i organizacjom społecznym. Gdyby przyjąć takie rozumowanie skarżących, to już sam fakt wydania decyzji o przekazaniu w użytkowanie byłby równoznaczny z wykorzystaniem nieruchomości na cel określony w akcie notarialnym, co nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Ważne było bowiem, jak wyżej wskazano faktyczne wykorzystanie nieruchomości wywłaszczonej. Poza tym Wydział Zdrowia, na cele którego wywłaszczono nieruchomość nie był "jednostką państwową, ani organizacją społeczną, o których mowa w przepisie art. 8 ust. 1 cyt. ustawy., zaś wniosek o wywłaszczenie na cele Wydziału Zdrowia, jak wynika z treści aktu notarialnego z dnia 14 grudnia 1971r. złożyła dnia 11 grudnia 1971r. Nr [...] złożyła Dyrekcja Inwestycji Miejskich Rady Narodowej. Zasada wyłączności rad narodowych i ich prezydiów co do gospodarowania terenami państwowymi, wynikająca z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159 ze zm.), nie wykluczała możliwości objęcia zarządu nieruchomością przez czynności faktyczne, będące naturalną konsekwencją aktu nabycia nieruchomości.

Ponadto, odnosząc się do zarzutu naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania (art. 7, art. 77, art. 80, art. 107, art. 76 § 3 w zw. z art. 75 i art. 77 § 1 kpa) podnieść należy, że podstawową zasadą postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa), co oznacza, że organ uprawniony do oceny dowodów obowiązany jest swoją ocenę oprzeć na przekonywujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu, zaś sąd administracyjny ma obowiązek dokonać kontroli tej oceny dowodu.

W ocenie Sądu dokonana przez organ odwoławczy ocena dowodów mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Sąd podziela stanowisko Wojewody, że wycinki prasowe nie stanowią dokumentu, który może powodować uznanie wpisów do księgi rejestrowej za niewiarygodne. Organ określił, którym dowodom dał wiarę i dlaczego, zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Sprawa została wyjaśniona przez organ odwoławczy, który przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe przed wydaniem zaskarżonej decyzji (art. 7, 77 kpa). Nie było konieczne przeprowadzenie dowodu z umów najmu obecnie obowiązujących, stanowiących załączniki wskazane w piśmie Miejskiego Zarządu Budynków z dnia 20 maja 2008r., gdyż według art. 137 u.g.n. o zbędności nieruchomości nie decyduje aktualny sposób wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości. Organ zaś nie twierdził, że stroną umowy był Wydział Zdrowia.

W ocenie Sądu przedstawione okoliczności dawały Wojewodzie podstawę do uznania, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, wobec czego brak było podstaw do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wobec tego, że zaskarżona decyzja Wojewody Świętokrzyskiego odpowiada prawu, skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.)