Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1362/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 62 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

[pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 kwietnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Wr 743/18 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul [...] we W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przeprowadzenia kontroli budynku i sporządzenia ekspertyzy technicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę 2. zasądza od [...] przy ul [...] we W. na rzecz Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. kwotę 610 (słownie: sześćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Wr 743/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] we W., uchylił zaskarżoną decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przeprowadzenia kontroli budynku i sporządzenia ekspertyzy technicznej oraz orzekł o kosztach postępowania.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], na podstawie art. 62 ust. 3 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1332) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej "k.p.a.", Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] we W.: 1/ przeprowadzenie kontroli tego budynku w trybie art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane (przegląd pięcioletni) – polegającej na sprawdzeniu stanu faktycznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia i sporządzenia z przeprowadzonej czynności stosownego protokołu, 2/ sporządzenie ekspertyzy technicznej obejmującej stan techniczny przedmiotowego budynku mieszkalnego – w szczególności odnoszącej się do stanu technicznego elementów konstrukcyjnych obiektu: ścian zewnętrznych, stropów (ze szczególnym uwzględnieniem stropu nad piwnicą), dachu (konstrukcji i pokrycia), kominów, elewacji budynku (elementów ozdobnych, gzymsów, parapetów ceramicznych), obróbek blacharskich, odwodnienia obiektu, zawilgocenia piwnic, biegów schodowych, skażenia biologicznego przegród budowlanych w obrębie lokalu mieszkalnego nr [...]. Ekspertyza powinna wskazywać przyczyny powstawania nieprawidłowości, ocenić ich wpływ na stan techniczny obiektu (bezpieczeństwo użytkowania i konstrukcje obiektu) oraz wskazać zakres i sposób usunięcia występujących nieprawidłowości, poprzez wskazanie konkretnych czynności (robót budowlanych) jakie należy wykonać, aby doprowadzić przedmiotowy obiekt do odpowiedniego stanu technicznego.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym protokół z kontroli stanu technicznego przedmiotowego budynku, organ uznał, że obecny stan techniczny budynku jest nieodpowiedni i może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Wobec powyższego konieczne jest przeprowadzenie kontroli obiektu oraz sporządzenie i przedłożenie ekspertyzy technicznej w zakresie wskazanym w przedmiotowej decyzji.

Na skutek odwołania wniesionego przez skarżącą Wspólnotę, zaskarżoną w tej sprawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy powtórzył argumentację organu pierwszej instancji mającą uzasadniać konieczność nałożonych obowiązków i wskazał, że to iż budynek jest w stanie technicznym pozwalającym na dalszą eksploatację nie wyklucza, iż poszczególne jego elementy mogą stanowić zagrożenie dla dóbr w postaci zdrowia i życia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, z uwagi na upływ 3 lat i 9 miesięcy do pięcioletniej kontroli.

Skargę na powyższę decyzję z dnia [...] sierpnia 2018 r. wniosła skarżąca Wspólnota, zarzucając jej naruszenie: art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane; art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. W ocenie Wspólnoty budynek jest w stanie pozwalającym na dalszą jego eksploatacją, a większość jego elemetów została oceniona na poziomie średnim/dobrym. Zdaniem Wspólnoty nie wykazano w jaki sposób stwierdzone nieprawidłowości mogą powodować potencjalne niebezpieczeństwo dla zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia.

W odpowiedzi na skargę Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że narusza ona przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co – w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a." – skutkuje jej uchyleniem. Zdaniem Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest analizy zgromadzonego materiału dowodowego i jednoznacznego ustalenia, czy wszystkie wymienione w osnowie decyzji (tiret drugi) organu pierwszej instancji elementy budynku znajdują się w takim (nieodpowiednim) stanie technicznym, który może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, czy tylko niektóre z nich. Sąd przyznał rację skarżącej Wspólnocie, że organ odwoławczy nie wykazał w jaki sposób stwierdzone przez organ pierwszej instancji nieprawidłowości (niekwestionowane przez skarżącą) mogą spowodować potencjalne niebezpieczeństwo dla zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia oraz pozostają w hipotetycznym związku kauzalnym. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego powinien odnieść się do każdego ze stwierdzonych naruszeń stanu technicznego budynku przez pryzmat możliwości wystąpienia stanu zagrożenia poszczególnych dóbr prawem chronionych. Dalej Sąd stwierdził, że tylko odnośnie stanu technicznego lokalu nr [...] organ odniósł się konkretnie co do zakresu nieodpowiedniego stanu technicznego i wskazał zagrożenie naruszenia konkretnego dobra prawem chronionego. Przypomniał także, że to na organie ciążył obowiązek wykazania i udokumentowania okoliczności faktycznych, które mogą spowodować opisane wyżej zagrożenia. Taka ocena jest istotna ze względu na brzmienie art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, w oparciu o który organ może nałożyć obowiązek przestawienia ekspertyzy stanu techniczego całego obiektu lub jego części. W odniesieniu do powyższego Sąd wskazał, że z akt wynika, iż niektóre części budynku są w dobrym stanie technicznym – np. balkony (po niedawnym remoncie), stolarka na klatce schodowej. Należałoby zatem rozważyć czy zasadne jest nakładanie na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku sporządzenia ekspertyzy całego obiektu, czy też może jego określonych części mogących zagrażać życiu, zdrowiu ludzkiemu i mieniu.

Nadto Sąd uznał, że odrzucenie protokołu z przeglądu okresowego pięcioletniego byłoby uzasadnione, gdyby upłynęło 5 lat od jego sporządzenia, albo gdyby zaistniały takie okoliczności faktyczne, które spowodowałyby, iż ocena obiektu w tym protokole byłaby nieaktualna lub nieprzydatna. Wyjaśnił także, że nałożenie obowiązków dotyczących przedłożenia odpowiednich ocen technicznych czy ekspertyz następuje na podstawie art. 62 ust. 3 w zw. z art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Uzasadniając podjęte stanowisko Sąd powołał się również na uchwałę NSA z 16 lutego 2016 r. OPS 4/15, a następnie wskazał, że z treści omawianego przepisu bezspornie wynika, że organ wydający postanowienie (w tej sprawie zawarte w decyzji) o nałożeniu takiego obowiązku musi wykazać istnienie w sprawie uzasadnionych wątpliwości co do nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części oraz jednocześnie ustalić, że taki stan obecny obiektu (jego części) może zagrażać ludziom, mieniu lub środowisku. W niniejszej sprawie organ odwoławczy jedynie stwierdził ogólnie, że taki stan zagraża zdrowiu ludzi i mieniu, ale już nie wyjaśnił z czego wyprowadził to stwierdzenie.

Dalej Sąd podniósł, że organ nadzoru budowlanego to organ o charakterze specjalistycznym w swojej dziedzinie, a zatem we własnym zakresie winien dążyć do ustalenia stanu faktycznego, a z pomocy osoby posiadającej fachową wiedzę w danej sytuacji winien skorzystać dopiero, gdy wiedza pracowników organu nie jest wystarczająca.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości. Orzeczeniu temu zarzucono:

1/ naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść wyroku tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych, a w konsekwencji nieuzasadnione zarzucenie organowi braku wykazania nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego mogącego spowodować zagrożenie wartości chronionych prawem, w tym braku analizy zgromadzonego materiału dowodowego i jednoznacznego ustalenia, czy wszystkie wymienione w osnowie decyzji organu pierwszej instancji elementy budynku znajdują się w stanie technicznym mogącym powodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, podczas gdy organy zgromadziły wyczerpujący i spójny materiał dowodowy, a organ odwoławczy dokonał jego szczegółowej analizy, w uzasadnieniu decyzji w sposób precyzyjny wskazując, iż szereg istniejących nieprawidłowości stanu technicznego obiektu może stanowić zagrożenie dla wartości prawem chronionych – zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.;

2/ naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść wyroku tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zarzucenie organowi nieuwzględnienia protokołu pięcioletniego (z maja 2014 r.) i niewykazanie przez organ czy, a jeśli tak, to w jaki sposób i w jakim zakresie od wskazanej daty pogorszył się stan techniczny obiektu, podczas gdy organ przyjął ustalenia wskazanego protokołu jako dowód w sprawie i między innymi na jego podstawie ustalił okoliczności sprawy, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.;

3/ naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść wyroku tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. przez błędne uznanie, że obowiązek wykonania ekspertyzy obejmuje również elementy znajdujące się w dobrym stanie technicznym, podczas gdy z sentencji decyzji organu pierwszej instancji jednoznacznie wynika, poprzez użycie określenia "w szczególności", które elementy obiektu winny zostać ocenione przez osobę posiadającą wiadomości specjalne, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.;

- naruszenie prawa materialnego, a to przepisu art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że możliwość zastosowania ww. unormowania wymaga spełnienia dodatkowych pozaustawowych przesłanek, podczas gdy jedyną, ale i wystarczającą przesłanką warunkującą zastosowanie trybu z art. 62 ust. 3 ustawy jest stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, mogącego spowodować zagrożenie życia bądź zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, skarżący kasacyjnie organ wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Jednocześnie organ oświadczył (na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a.), że nie wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu organ zawarł argumentację na popracie przytoczonych wyżej podstaw kasacyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie godzi się wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie ziściły się za to warunki odstępstwa od zasady jawności i bezpośredniości postępowania, a w konsekwencji wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym, bowiem pełnomocnik skarżącego kasacyjnie organu zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając natomiast wniesioną skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zasługiwała ona na uwzględnienie.

Przystępując do wyjaśnienia przesłanek uwzględnienia wniesionego w tej sprawie środka odwoławczego zaznaczyć w pierwszej kolejności należy, iż zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu, stąd też zachodziła potrzeba jego eliminacji z obrotu prawnego.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy na uwzględnienie zasługiwał przede wszystkim zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego, a to art 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że możliwość zastosowania ww. unormowania wymaga spełnienia dodatkowych pozaustawowych przesłanek, podczas gdy jedyną, ale i wystarczającą przesłanką warunkującą zastosowanie trybu z art. 62 ust. 3 ustawy jest stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, mogącego spowodować zagrożenie życia bądź zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska.

Należy podkreślić, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji o nałożeniu na skarżącą Współnotę Mieszkaniową obowiązku przeprowadzenia kontroli budynku mieszkalnego przy ul. [...] we W. [...] w trybie art 61 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane i sporządzenia ekspertyzy technicznej obejmującej stan techniczny ww. budynku, stanowił przepis art 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Norma ta statuuje, że właściwy organ, w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, nakazuje przeprowadzenie kontroli, o której mowa w ust. 1, a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. Mając na uwadze literalne brzmienie przytoczonego przepisu przyjąć należy, że dopuszczalne jest jednoczesne zastosowanie przez właściwy organ środków w postaci obowiązku przeprowadzenia kontroli oraz przedłożenia ekspertyzy (vide: wyrok NSA z 11 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1657/11). Tak też uczynił organ pierwszej instancji nakładając na skarżącą Wspólnotę Mieszkaniową wskazane w powołanym przepisie obowiązki: przeprowadzenia okresowej kontroli o której mowa w art. 62 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy i przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż norma stanowiąca podstawę materialnoprawną zaskarżonego w tej sprawie rozstrzygnięcia ma szerszy zakres niż ust. 1 i ust. 2 art. 62 ustawy Prawo budowlane, a koniecznymi przesłankami nałożenia opisanych w tej normie prawnej obowiązków jest wcześniejsze stwierdzenie – po pierwsze, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym i po wtóre, iż stan taki może spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Przesłanki te muszą przy tym wystąpić łącznie.

Tak więc w istocie jedyną, ale i wystarczającą przesłanką warunkującą zastosowanie trybu z art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, co wynika z utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądu, jest stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, mogącego spowodować zagrożenie życia bądź zdrowia ludzi (jak również zagrożenie bezpieczeństwa mienia lub środowiska) – patrz: wyrok NSA z 18 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 2675/14.

Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie ww. norma prawna została nie tylko prawidłowo zinterpretowana przez organy orzekające, ale także poczynione w sprawie ustalenia w szczególności podczas przeprowadzonej w dniu 26 marca 2018 r. kontroli stanu technicznego spornego budynku uzasadniały prawidłowe zastosowanie przez organy nadzoru budowlanego w ramach niniejszego postępowania art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Odmienne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie zasługuje na uwzględnienie.

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego potwierdza, iż pracownicy Państwowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla miasta W. dnia 26 marca 2018 r. przeprowadzili kontrolę stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] we W. Podczas kontroli budynku stwierdzono, że balkony frontowe po remoncie są w dobrym stanie, elewacja frontowa nosi ślady naturalnego zużycia (zabrudzenia, złuszczenia powłok, brak ubytków). Ponadto wymieniono następujące nieprawidłowości: elewacja podwórzowa z ubytkami tynków, ubytki parapetów ceramicznych, ubytki gzymsu, spękania ściany w obrębie otworów okiennych (od ściany podokiennej do nadproży), w przyziemiu widoczne zawilgocenia, elewacja zniszczona (zabrudzenia, złuszczenia powłok, ubytki wielkopowierzchniowe). W piwnicy posadzka z ubytkami, korozja stalowych belek stropowych. Stolarka na klatce schodowej PCV (stan dobry). Konstrukcja drewniana dachu ze śladami zawilgocenia, korozja biologiczna (więźby, deskowania). Pokrycie dachowe nieszczelne – widoczne podstawione pojemniki na wodę w miejscu przecieków. Pokrycie papowe zużyte technicznie (spękania, wżery). Kominy ponad dachem z widocznymi ubytkami tynków, spękaniami (znaczne pęknięcia czap kominowych). Obróbki świetlika zniszczone, skorodowane, widoczne odspojenia papy przy obróbkach. Od strony części stromej dachu w obrębie ściany attykowej, bezpośrednio nad gzymsem wieńczącym – widoczne znaczne uszkodzenie, spękanie z dużym ubytkiem elementu ozdobnego elewacji frontowej (od strony budynku przy ulicy [...], przy ogniomurze). W toku kontroli w obrębie lokalu mieszkalnego nr [...] w rzeczonym budynku w pokoju stwierdzono znaczne zagrzybienie (skażenie biologiczne) w obrębie okna, na ścianach, stropie. Na suficie ślady po zalaniach. Stwierdzone zagrzybienie może stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi.

Z tak przeprowadzonych ustaleń, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie organy orzekające w sprawie wyprowadziły stanowisko, iż wady techniczne spornego obiektu budowlanego mogą spowodować zagrożenie życia bądź zdrowia ludzi. Zasadnie bowiem uznano, w realiach niniejszej sprawy, co trafnie przyznano także w motywach skargi kasacyjnej, że zgromadzony materiał dowodowy w toku postępowania administracyjnego daje podstawę do stwierdzenia, iż budynek podlegający kontroli jest potencjalnie w nieodpowiednim stanie technicznym mogącym spowodować zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa mienia. Przede wszystkim wskazywane w toku kontroli skażenie biologiczne w obrębie lokalu mieszkalnego nr [...], precyzyjnie opisane w sporządzonym protokole z tej czynności niewatpliwie wprost potwierdza nieodpowiedni stan techniczny części spornego obiektu, co może uzasadniać przyjęcie potencjalnego zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Ponadto należy jednoznacznie podkreślić, iż ujawniono także podczas kontroli pozważne wady elementów konstrukcyjnych budynku, w tym: ścian zewnętrznych, stropów, dachu, kominów elewacji, obróbek blacharskich, odwodnienia obiektu, zawilgocenia piwnic, biegów schodów, co prowadzi również do wniosku, że w spornym obiekcie tak ujawnione wady, zgodnie z art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane "mogą spowodować" zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Z brzmienia powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że działanie to nie jest uzależnione od zaistnienia bezpośredniego stanu zagrożenia dóbr w nim określonych. Wystarczające jest bowiem stwierdzenie przez organ, że stan techniczny obiektu budowlanego może stworzyć takie zagrożenie – patrz: wyrok NSA z 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2180/15. Tym samym działania organu nadzoru budowlanego mają przede wszystkim charakter prewencyjny, a jak już wyżej zauważono, jedyną ale i wystarczającą przesłanką warunkującą zastosowanie trybu z art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane jest stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, mogącego spowodować zagrożenie życia bądź zdrowia ludzi.

Nie budzi jakichkolwiek wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że stwierdzone w niniejszej sprawie wady techniczne obiektu budowlanego mogą takie zagrożenie spowodować. Wbrew temu, co podkreślił Sąd pierwszej instancji w motywach kwestionowanego wyroku, zgromadzony materiał dowodowy w toku postępowania administracyjnego daje podstawę do stwierdzenia, iż budynek podlegający kontroli jest w nieodpowiednim stanie technicznym mogącym spowodować zagrożenie życia, zdrowia i bezpieczeństwa mienia. Świadczą o tym stwierdzone, a wyżej wymienione wady, w szczególności skażenie biologiczne w obrębie jednego z lokali, wady ścian zewnętrznych, stropów, dachu, elewacji, obróbek blacharskich, odwodnienia obiektu, biegu schodów czy zawilgocenia piwnic. Trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej, że nie sposób dojść do innych wniosków, biorąc pod uwagę wielość elementów znajdujących się w niewłaściwym stanie technicznym w obrębie budynku stale zamieszkiwanym przez znaczną cześć ludności. Spełnienie zatem ww. przesłanki stanowi podstawę nałożenia na skarżącą Wspólnotę obowiązków określonych w zaskarżonej decyzji, które pozwolą na ustalenie rzeczywistego jego stanu technicznego i tego jakie roboty budowlane należy wykonać w celu doprowadzenia do stanu technicznego zgodnego z prawem.

Tym samym, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, nie można w okolicznościach rozpoznawanej sprawy uznać, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak analizy przez organ odwoławczy i jednoznacznego ustalenia czy wszystkie wymienione w osnowie decyzji (tiret drugi) organu pierwszej instancji elementy budynku znajdują się w nieodpowiednim stanie technicznym, który może spowodować zagrożenie życia i zdrowia ludzi, jak i niezasadne odrzucenie przez organ protokołu z przeglądu okresowego pięcioletniego (z maja 2014 r.). To stanowisko Sądu pierwszej instancji jest wadliwe. Tym samym usprawiedliwiony jest, w okolicznościach tej sprawy, zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. opisany w trzech różnych wariantach w petitum wniesionego środka odwoławczego.

Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania w takim stopniu, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych albo błędnej wykładni tych przepisów (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2008, s. 357). Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowane nimi stosunki administracyjnoprawne materialne lub procesowe. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 305).

W związku z powyższym uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszeń, wskazanych w zaskarżonym wyroku, zasad postępowania administracyjnego w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego oraz wyjaśniania przesłanek rozstrzygnięcia, a te wskazane jako uchybienia przez Sąd pierwszej instancji nie mogły wpłynąć na wynik sądowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji jako mające wpływ na wynik sprawy. Wprost przeciwnie, kwestie podniesione przez Sąd pierwszej instancji nie miały znaczenia dla prawidłowości zastosowania w tej sprawie art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, albowiem zastosowanie nakazu na podstawie ww. przepisu powinno mieć miejsce już w sytuacji potencjalnego zagrożenia wskazanych dóbr, co ustawodawca dobitnie podkreśla wskazując w hipotezie normy na stan "mogący" spowodować zagrożenie.

Jak bowiem wyżej wykazano spełnione zostały, w okolicznościach tej sprawy, przesłanki nałożenia na skarżącą Wspólnotę Mieszkaniową obowiązków określonych w zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej trybie, zaś poczynione w sprawie ustalenia faktyczne w sposób zupełnie wystarczający pozwalały na wydanie zaskarżonej decyzji. Nadto Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, że okoliczność istnienia aktualnego przeglądu pięcioletniego budynku uzasadnia możliwość odstąpienia przez organ od możliwości nałożenia przedmiotowych obowiązków (wykonania kontroli i ekspertyzy). Przede wszystkim ustawodawca nie uzależnił możliwości skorzystania przez organ nadzoru budowlanego z przepisu art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane od braku aktualnego przeglądu pięcioletniego obiektu. To, że w sprawie tej ujawniono aktualny przegląd pięcioletni (choć na granicy ważności, bo z maja 2014 r.) nie powinno mieć wpływu na wynik niniejszego postępowania, gdyż uprawnienie do nakazania przeprowadzenia kontroli stanu technicznego jest niezależne od tego czy właściciel (zarządca) przeprowadził tego typu kontrolę oraz kiedy była ona ostatni raz przeprowadzana. Zawsze dla wydania nakazu przeprowadzenia kontroli wystarczające jest stwierdzenie przez właściwy organ, że nieodpowiedni stan obiektu budowlanego lub jego części może spowodować zagrożenie życia bądź zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska.

Dlatego też, w tych okolicznościach rozpoznawanej sprawy, podzielając zarzuty skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżony skargą kasacyjną wyrok nie odpowiada prawu, a tym samym wniesiony środek odwoławczy zasługuje na uwzględnienie. Uwzględnienie w całości wniesionej skargi kasacyjnej zobowiązywało zaś Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku jako naruszającego przepisy wskazane w skardze kasacyjnej, zarówno w zakresie obrazy prawa materialnego jak i procesowego.

Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną i mając na uwadze usprawiedliwione jej zarzuty Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany był do uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, a skoro istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, to w trybie art. 188 p.p.s.a. uznano, że istnieje możliwość merytorycznego załatwienia sprawy, aby prawomocnie zakończyć postępowanie sądowoadministracyjne.

Natomiast przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy, należało mając na uwadze przedstawione powyżej rozważania podkreślić, że zaskarżona decyzja, którą nakazano Wspólnocie Mieszkaniowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] we W.: 1/ przeprowadzenie kontroli tego budynku w trybie art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane (przegląd pięcioletni) – polegającej na sprawdzeniu stanu faktycznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia i sporządzenia z przeprowadzonej czynności stosownego protokołu, 2/ sporządzenie ekspertyzy technicznej obejmującej stan techniczny przedmiotowego budynku mieszkalnego – w szczególności odnoszącej się do stanu technicznego elementów konstrukcyjnych obiektu: ścian zewnętrznych, stropów (ze szczególnym uwzględnieniem stropu nad piwnicą), dachu (konstrukcji i pokrycia), kominów, elewacji budynku (elementów ozdobnych, gzymsów, parapetów ceramicznych), obróbek blacharskich, odwodnienia obiektu, zawilgocenia piwnic, biegów schodowych, skażenia biologicznego przegród budowlanych w obrębie lokalu mieszkalnego nr [...]. Ekspertyza powinna wskazywać przyczyny powstawania nieprawidłowości, ocenić ich wpływ na stan techniczny obiektu (bezpieczeństwo użytkowania i konstrukcje obiektu) oraz wskazać zakres i sposób usunięcia występujących nieprawidłowości, poprzez wskazanie konkretnych czynności (robót budowlanych) jakie należy wykonać, aby doprowadzić przedmiotowy obiekt do odpowiedniego stanu technicznego, jest decyzją opartą na właściwe zgromadzonym materiale dowodowym, który oceniony został właściwie w jego całokształcie, a wydane rozstrzygnięcie podjęto w postępowaniu administracyjnym z zachowaniem jego zasad (w tym mając na uwadze art 15 k.p.a.). Nie budzi również zastrzeżeń prawidłowość zastosowanej podstawy materialnoprawnej zaskarżonej decyzji wynikającej z art 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. W takiej sytuacji należało wniesioną skargę Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] we W. oddalić na podstawie art 151 p.p.s.a. jako całkowicie niezasadną.

W tych okolicznościach rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o przepis art 188 p.p.s.a. w zw. z art 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i oddaleniu skargi (pkt I wyroku).

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego zapadło na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku).

Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.