Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 223/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1 i 7, art. 92c ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 10 ust. 5 lit. a
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 60 poz 1 art. 32 ust. 1, art. 33 ust. 2
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie  drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych  odnoszących się do transportu drogowego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. B. (zwanego dalej skarżącym) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (w skrócie: GITD) z dnia 4 grudnia 2020 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (w skrócie: OWITD) z dnia 14 sierpnia 2020 r., nr [...], nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 6.500 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zawiadomieniem z dnia 9 marca 2020 r., doręczonym skarżącemu w dniu 17 marca 2020 r., OWITD poinformował skarżącego o zamiarze wszczęcia kontroli i wskazał, jaki okres zostanie objęty kontrolą, oraz przedstawił w 22 punktach szczegółowy wykaz dokumentów, które należy przygotować na dzień rozpoczęcia kontroli.

W dniach od 1 czerwca 2020 r. do 17 czerwca 2020 r. przeprowadzono kontrolę w przedsiębiorstwie prowadzonym przez skarżącego, której przedmiotem było przestrzeganie przepisów dotyczących okresów prowadzenia pojazdu i obowiązkowych przerw oraz czasu odpoczynku kierowcy. Kontrolą objęto okres od 1 lipca 2019 r. do 31 marca 2020 r. Zgodnie z okazanymi dokumentami przedsiębiorca w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli zatrudniał 0 kierowców i osobiście wykonywał przewozy drogowe w imieniu i na rzecz przedsiębiorstwa. Czynności kontrolne zostały utrwalone w protokole kontroli z dnia 17 czerwca 2020 r., nr [...], wraz z opisem stwierdzonego naruszenia. Skarżący wniósł zastrzeżenia do protokołu kontroli, wyjaśniając, że podjął kroki w celu sczytania danych z tachografu, jednakże bez powodzenia, ponieważ nie jest właścicielem pojazdu od października 2019 r.

Zawiadomieniem z dnia 8 lipca 2020 r. poinformowano skarżącego o wszczęciu postępowania w zakresie ujawnionego podczas kontroli naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym i pouczono o przysługujących uprawnieniach, m.in. o możliwości przedstawienia okoliczności sprawy i dowodów wskazujących, że strona nie miała wpływu na powstanie tych naruszeń, a nastąpiły one wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć, lub że za stwierdzone naruszenia nałożona została kara przez inny uprawniony organ.

Następnie decyzją z dnia 14 sierpnia 2020 r. OWITD, na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia 17 czerwca 2020 r., nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 6.500 zł za naruszenie przepisów ustawy, polegające na nieudostępnieniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego - za każdy dzień w odniesieniu do każdego kierowcy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na przeprowadzoną u przedsiębiorcy kontrolę i podał, że skarżący korzystając z uprawnień wynikających z art. 10 K.p.a., w piśmie z dnia 23 lipca 2020 r. wyjaśnił, że w lipcu 2019 r. faktycznie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na upływ ważności w dniu 23 lipca 2019 r. licencji. Natomiast na powstanie stwierdzonego naruszenia miały wpływ takie okoliczności jak: upływ terminu licencji, problemy finansowe strony, wypowiedzenie umów leasingu, problemy z pracownikami, w tym szereg postępowań sądowych. Skarżący podał, że był świadomy swojego obowiązku i przystąpił do sczytania danych z tachografu zainstalowanego w pojeździe o nr rej. [...], jednak wpływ wskazanych powyżej okoliczności oraz upływ terminu karty przedsiębiorcy spowodowały, iż czynności sczytania danych okazały się bezskuteczne. Ponadto skarżący pismem z dnia 27 lipca 2020 r. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z danymi z tachografu zainstalowanego w pojeździe o nr rej. [...] za lipiec 2019 r., które przedłożył do akt sprawy na płycie CD, informując, że uzyskał dane z tachografu dopiero w dniu 25 lipca 2020 r. Organ nie uwzględnił powyższych wyjaśnień skarżącego i stwierdził, że termin wygaśnięcia licencji w dniu 23 lipca 2019 r. zobowiązuje przedsiębiorcę do przechowywania i udostępniania uprawnionym do kontroli dokumentów i innych nośników informacji wymaganych przepisami, o których mowa w art. 4 pkt 22 ustawy przez okres jednego roku, począwszy od dnia, w którym przestał wykonywać transport drogowy. Dalej, powołując się na mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa krajowego i prawa unijnego, podkreślił organ, że kary pieniężne za naruszenia powstałe na gruncie ustawy są określone w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego. Zaznaczył, że złożony przez skarżącego wraz z pismem z dnia 27 lipca 2020 r. wniosek dowodowy o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z danymi z tachografu zgranymi na płycie CD nie mógł mieć wpływu na rozstrzygnięcie prowadzonej sprawy. Stwierdzone podczas kontroli naruszenie dotyczy bowiem nieudostępnienia danych m.in. z tachografu cyfrowego podczas kontroli w przedsiębiorstwie. Skoro podczas kontroli nie okazano pliku cyfrowego z tachografu zainstalowanego w pojeździe o nr rej. [...], zawierającego dane, że w dniach: 1, 2, 3, 4, 5, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 18 lipca 2019 r. kierowca, tj. skarżący kierował tym pojazdem, to należało na przedsiębiorcę nałożyć karę w wysokości 6.500 zł, za naruszenie opisane w lp. 6.3.16 załącznika nr 3 do ustawy. Końcowo organ wskazał, że nie znalazł podstaw do zastosowania przepisu art. 92c ustawy.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów K.p.a., w tym:

- art. 7 i art. 8 poprzez niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie wagi przedłożonych wyjaśnień;

- art. 7 w zw. z art. 11 oraz art. 78 poprzez pominięcie dowodów w postaci danych cyfrowych tachografu dostarczonych podczas postępowania;

- art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 poprzez ustalenie stanu faktycznego na podstawie wybiórczo potraktowanego materiału dowodowego oraz nieustalenie należycie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy.

Ponadto skarżący zarzucił organowi uchybienie przepisom art. 92b i art. 92c ustawy poprzez ich niezastosowanie.

W związku z tym zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie uchylenie decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W wyniku rozpatrzenia odwołania GITD decyzją z dnia 4 grudnia 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania i szczegółowo omówił mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa krajowego i unijnego. W dalszej kolejności odniósł się do stwierdzonego naruszenia i uznał ustalenia faktyczne oraz stanowisko organu pierwszej instancji za prawidłowe. Za udowodnione uznał to, że podczas kontroli w przedsiębiorstwie nie udostępniono danych cyfrowych pojazdu o numerze rej. [...] - łącznie za 13 dni, kiedy pojazdem kierował skarżący. W związku z tym, zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji zasadnie nałożył na skarżącego karę pieniężną w łącznej kwocie 6.500 zł (13 x 500 zł), za naruszenie określone w lp. 6.3.16. załącznika nr 3 do ustawy. Odnosząc się do zarzutów odwołania, stwierdził GITD, że są one niezasadne. W tym zakresie argumentował, że skarżący miał obowiązek udostępnić dane cyfrowe z urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe nr rej. [...] za okres lipiec 2019 r. podczas kontroli w przedsiębiorstwie. Ponadto w myśl art. 10 ust. 5 lit. a tiret drugie rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 s. 1), zwanego dalej rozporządzeniem nr 561/2006, przedsiębiorstwa transportowe zapewniają, aby wszystkie dane wczytane zarówno z jednostki pojazdowej jak i z karty kierowcy, były przechowywane przez co najmniej dwanaście miesięcy po ich zarejestrowaniu oraz, na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych, były dostępne, bezpośrednio albo na odległość, na terenie tego przedsiębiorstwa. Zdaniem organu skoro do dnia zakończenia kontroli skarżący nie udostępnił przedmiotowych danych, to trzeba przyjąć, że doszło do naruszenia omawianego obowiązku. Dalej organ odwoławczy wywodził, że gdyby rzeczywiście skarżący regularnie sczytywał dane z tachografu, tak jak twierdzi, to byłyby one dostępne na żądanie organu kontrolnego podczas kontroli. Za bezzasadny uznał również wniosek o przeprowadzenie dowodu z danych z tachografu zainstalowanego w pojeździe o nr rej. [...] za okres lipiec 2019 r., ponieważ obowiązek wywiedziony z przepisu lp. 6.3.16. załącznika nr 3 do ustawy dotyczył udostępnienia danych podczas kontroli w przedsiębiorstwie. Także zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej, które - jak wnika z Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej - miało miejsce w dniu 1 marca 2020 r., nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie w świetle treści art. 16a ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy. W końcowej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że wskazany w odwołaniu art. 92b ustawy nie mógł mieć w sprawie zastosowania. Natomiast odnośnie do art. 92c ustawy podał, że nie stwierdził podstaw do umorzenia postępowania. Ponadto skarżący nie wskazał żadnych faktów, które - w jego ocenie - uzasadniały zastosowanie tej regulacji.

W skardze na powyższą decyzję skarżący ponowił zarzuty odwołania, dodatkowo wskazując na naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie przez organ odwoławczy. Na podstawie tych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zwolnienie od kosztów sądowych oraz wstrzymanie wykonalności kwestionowanej decyzji.

W motywach skargi skarżący nie zgodził się z oceną dokonaną przez organ odwoławczy. Podkreślił, że dokonywał regularnego sczytywania danych z tachografu, a ich brak w dniu kontroli był wynikiem awarii urządzenia. W przekonaniu skarżącego organy obu instancji bezzasadnie nie uwzględniły spornych danych, przekazanych co prawda w okresie późniejszym, ale było to spowodowane brakiem pojazdu w dniu kontroli i awarią urządzenia. Skarżący wielokrotnie zwracał się do serwisanta o umożliwienie dokonania odczytu z tachografu, o czym informował organ w piśmie z dnia 16 czerwca 2020 r., wnosząc jednocześnie o wydłużenie terminu na przedstawienie danych. Pomimo tego została jednak wydana decyzja, zatem należy uznać, że organ nie dał skarżącemu szansy na wypełnienie obowiązku i uniknięcie kary. Takie zachowanie organu pozostaje w sprzeczności z naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w art. 7 i art. 8 K.p.a. Zauważył też skarżący, powołując się na orzecznictwo sądowe, że skoro przedłożył wymagane dokumenty z opóźnieniem, ale niezwłocznie po wszczęciu postępowania administracyjnego, brak jest podstaw do nałożenia kary pieniężnej. W konsekwencji organ bezzasadnie pominął przedłożone przez stronę w toku postępowanie dane z tachografu, a to uzasadnia stawiane w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego. Odnosząc się do niezastosowania przepisów wyłączających odpowiedzialność przewoźnika, wskazał skarżący, że wobec faktycznego zaprzestania prowadzonej działalności gospodarczej zaprzestał też naruszenia prawa. Poza tym zaznaczył, że stwierdzone naruszenie miało charakter incydentalny i było spowodowane sytuacją, w jakiej się znalazł. Nie sposób zatem uznać, że strona przyczyniła się swoim niedbalstwem do powstania naruszenia. Ponadto powstanie wzmiankowanego naruszenia nie wpłynęło w żaden sposób na uzyskanie przez stronę jakiejkolwiek korzyści. Podkreślił skarżący, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, którego całkowity czas trwania nie jest znaczny, a wcześniej nie stwierdzono naruszeń tego typu. Dodatkowo na zaistniałą sytuację miało wpływ i to, że kontrolę przeprowadzono w okresie epidemii, co w sposób istotny uniemożliwiało podjęcie działań mających na celu odzyskanie danych z urządzenia do sczytywania tachografów elektronicznych. Według skarżącego w jego sprawie wystąpiły szczególne okoliczności, wyjątkowa sytuacja, w której nie mógł przewidzieć, że dojdzie do przedmiotowego naruszenia. W żaden sposób nie przyczynił się też do jego powstania, a więc nie sposób zarzucić mu zawinionego działania.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości stanowisko oraz argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji, podkreślając, że skarżący nie przedstawił dowodów, które umożliwiłyby zastosowanie art. 92b i art. 92c ustawy.

Postanowieniem z dnia 2 marca 2021 r., nr [...], GITD, na podstawie art. 93 ust. 2 ustawy, z urzędu wstrzymał w całości wykonanie zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SPP/Op 20/21, starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącego od wpisu od skargi (pkt 1) i w pozostałym zakresie - niewymienionym w punkcie 1 - oddalił wniosek skarżącego (pkt 2).

Na rozprawie sądowej skarżący podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte. Powołał się na problemy finansowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz problemy zdrowotne. Podniósł również, że posiadane przez niego urządzenie do sczytywania danych z kart tachografu uległo zniszczeniu i nie mógł go naprawić z uwagi na brak środków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Zdaniem Sądu nie zaistniały nieprawidłowości co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, a postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo. Podjęte rozstrzygnięcia odpowiadają również przepisom prawa materialnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 6.500 zł stanowiły przepisy cyt. wcześniej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, nadal zwanej w skrócie ustawą, która w art. 92a ust. 1 przewiduje odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Zgodnie z tą regulacją podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie.

Wyjaśnić od razu trzeba, że odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 ustawy nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Omawiana kara jest niezależna także od winy kierowcy oraz jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do ustawy, do którego odsyła art. 92a ust. 7 ustawy. Określone w tym załączniku kary pieniężne ustalono w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości niż określona w załączniku. Oznacza to, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku oraz nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 1 ustawy. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności możliwe jest bowiem jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c ustawy.

Na podstawie art. 4 pkt 22 ustawy przyjąć należy, że odpowiedzialność z art. 92a ust. 1 ustawy dotyczy naruszenia obowiązków lub warunków wynikających zarówno z ustawy, jak i podanych w tym przepisie aktów, w tym m.in. z przepisów cyt. wyżej rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 - zwanego w dalszym ciągu rozporządzeniem nr 561/2006, a także z przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 60 z 28.02.2014 r.), zwanego rozporządzeniem nr 165/2014.

Dodać również można, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92a ustawy, jest postępowaniem administracyjnym, do którego zastosowanie znajdują przepisy K.p.a. Na podstawie art. 93 ust. 7 ustawy w postępowaniu tym nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.).

W kontekście zarzutów skargi, badając w pierwszej kolejności legalność działań podejmowanych w niniejszej sprawie przez organy w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i organy nie dopuściły się naruszenia przepisów regulujących ich działania w tym postępowaniu. Natomiast ocena przeprowadzona na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Wyjaśnić przyjdzie, że decyzje dotyczące nałożenia kary pieniężnej wydane zostały w postępowaniu wszczętym przez OWITD po dokonaniu kontroli w przedsiębiorstwie prowadzonym przez skarżącego. W postępowaniu kontrolnym prowadzone są czynności wyjaśniające w zakresie stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Ustalenia dokonane w tym postępowaniu stanowią następnie podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Zauważyć również należy, że w postępowaniu kontrolnym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być protokół kontroli, dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zaakcentowania wymaga, że sporządzenie protokołu z kontroli znajduje umocowanie w art. 74 w zw. z art. 76a ustawy, a ponadto protokół ten, jako dokument urzędowy - w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. - sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Powyższy protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem osoby - podmiotu (przedstawiciela) kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Wprawdzie istnieje możliwość podważenia protokołu kontroli, ale wyłącznie na zasadzie przeprowadzenia przeciwdowodu, czyli jedynie przez konkretny dowód wskazujący, iż dane zawarte w protokole są nieprawdziwe. W niniejszej sprawie skarżący wprawdzie wniósł zastrzeżenia do protokołu kontroli, jednak nie przedstawił żadnych dowodów, które podważałyby prawidłowość ustaleń organu w zakresie stwierdzonego naruszenia. Tym samym uznać trzeba, że w prowadzonym postępowaniu kontrolnym możliwe było dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie dowodów zgromadzonych podczas kontroli.

Badając dalej zaskarżoną decyzję, celowe jest w tym miejscu przypomnienie, że organ stwierdził naruszenie w zakresie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, sankcjonowane w załączniku nr 3 do ustawy odpowiednią karą pieniężną. W zakresie tego naruszenia dotyczącego nieudostępnienia podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego - za każdy dzień w odniesieniu do każdego kierowcy (lp. 6.3.16. załącznika nr 3 do ustawy), wyjaśnić przyjdzie, że zgodnie z art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014 przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy. Przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy stosujący tachografy analogowe zapewniają ich poprawne działanie i prawidłowe stosowanie wykresówek. Z kolei w art. 33 ust. 2 rozporządzenia nr 165/2014 postanowiono, że przedsiębiorstwa transportowe przechowują wykresówki i wydruki, w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 35, w porządku chronologicznym oraz w czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydają ich kopie zainteresowanym kierowcom na ich wniosek. Przedsiębiorstwa transportowe wydają także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych pobranych z kart kierowcy oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Natomiast w myśl art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1412) pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy kierowców w formie:

1) zapisów na wykresówkach;

2) wydruków danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego;

3) plików pobranych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego;

4) innych dokumentów potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności;

5) rejestrów opracowanych na podstawie dokumentów, o których mowa w pkt 1-4.

Zgodnie natomiast z ust. 2 omawianego przepisu ewidencję czasu pracy, o której mowa w ust. 1, pracodawca:

1) udostępnia kierowcy na jego wniosek;

2) przechowuje przez okres 3 lat po zakończeniu okresu nią objętego.

Ponadto wskazać trzeba, że zgodnie z art. 10 ust. 5 lit. a) tiret drugie rozporządzenia nr 561/2006 przedsiębiorstwa transportowe używające pojazdów objętych zakresem niniejszego rozporządzenia i wyposażonych w urządzenia rejestrujące zgodne z załącznikiem IB do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 zapewniają, aby wszystkie dane wczytane zarówno z jednostki pojazdowej jak i z karty kierowcy, były przechowywane przez co najmniej dwanaście miesięcy po ich zarejestrowaniu oraz, na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych, były dostępne, bezpośrednio albo na odległość, na terenie tego przedsiębiorstwa.

Stosownie do powyższego organ na podstawie udostępnionej podczas kontroli dokumentacji prawidłowo stwierdził, że skarżący nie udostępnił danych cyfrowych z pojazdu o numerze rej. [...] za 13 dni lipca 2019 r., w których sam prowadził pojazd. W związku z tym organy zasadnie nałożyły na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 6.500 zł (13 dni x 500 zł). W tym miejscu, odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących nieuwzględnienia przez organy dokumentów oraz wyjaśnień skarżącego złożonych po przeprowadzonej kontroli, podkreślić trzeba, że organ odwoławczy trafnie wywiódł, iż sama treść naruszenia opisanego w lp. 6.3.16. załącznika nr 3 do ustawy wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości, że naruszeniem jest nieudostępnienie określonych danych podczas kontroli w przedsiębiorstwie. Sankcjonowany zatem jest stan faktyczny polegający na braku m.in. danych cyfrowych z tachografu w trakcie trwania kontroli. W orzecznictwie słusznie zwraca się uwagę, że przedsiębiorca winien na bieżąco kontrolować dokumentację i podejmować działania zmierzające do usunięcia braków, zaś archiwizowanie tworzonej dokumentacji jest jednym z warunków prawidłowego działania przedsiębiorstwa. Dokumenty związane z przestrzeganiem warunków i obowiązków przewozu drogowego mogą być złożone przez kontrolowanego przedsiębiorcę wyłącznie do momentu zakończenia kontroli w przedsiębiorstwie, a tym momentem jest sporządzenie przez kontrolujących protokołu kontroli. Jest to pogląd powszechnie przyjmowany w orzecznictwie sądów administracyjnych i skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni go podziela (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt II GSK 3215/17, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za niezasadne należy więc uznać zarzuty skarżącego, że organ powinien uwzględnić dokumenty przedstawione już po kontroli. Poza tym trzeba dostrzec, że kontrola została przeprowadzona w czerwcu 2020 r., a brakujące dane dotyczyły lipca 2019 r. Nadto skarżący, zawiadomiony skutecznie w dniu 17 marca 2020 r. o zamiarze wszczęcia przez organ kontroli oraz poinformowany, jakie dokumenty należy przygotować, miał wystarczający czas (blisko trzy miesiące) na zgromadzenie i ewentualne uzupełnienie stosownej dokumentacji, podlegającej udostępnieniu w czasie kontroli. Za nieuprawniony Sąd uznał zatem zarzut skarżącego, że organ uniemożliwił mu wypełnienie obowiązków przez nieprzedłużenie czasu kontroli.

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd podzielił również stanowisko organów obu instancji, wedle którego w niniejszej sprawie nie wystąpiły podstawy do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 92b ustawy i wyłączenia odpowiedzialności skarżącego stosownie do art. 92c ustawy.

Zgodnie z art. 92b ust. 1 ustawy nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006, b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014, c) Umowy AETR, d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców; 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Trafnie dostrzegł organ odwoławczy, że hipoteza tego przepisu dotyczy wyłącznie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku kierowców. Naruszenia te zostały wymienione pod lp. 5 załącznika nr 3 do ustawy. Natomiast w rozpoznawanej sprawie na skarżącego nałożono karę pieniężną za naruszenie wymienione pod lp. 6 załącznika nr 3 do ustawy, w którym uregulowano kary za naruszenie przepisów o stosowaniu tachografów. Stąd przepis art. 92b ustawy nie obejmował stwierdzonego przez organ naruszenia i nie mógł mieć w sprawie zastosowania.

Poza tym na akceptację zasługuje stanowisko organów, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły podstawy do wyłączenia odpowiedzialności skarżącego na zasadzie art. 92c ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (pkt 1), za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ (pkt 2) lub od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat (pkt 3). Nie ulega wątpliwości, że stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie wskazuje, aby mogły zaistnieć okoliczności określone w art. 92c ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy. W toku całego postępowania administracyjnego skarżący nie powołał się także na takie okoliczności faktyczne, które mogłyby być zakwalifikowane przez organy jako wyczerpujące przesłankę z art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy. Dla zwolnienia skarżącego z odpowiedzialności na tej podstawie konieczne jest ustalenie braku wpływu podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności na powstanie naruszenia, i jednocześnie stwierdzenie, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że wskazane przesłanki odnoszą się do sytuacji wyjątkowych i nadzwyczajnych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, a nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy i jego działań. Przykładowo chodzić tu będzie o sytuacje spowodowane siłą wyższą lub działaniem osób trzecich, za których winę przedsiębiorca nie może odpowiadać, zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne (por. wyroki NSA z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 2163/14; z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2752/14). Podkreślenia wymaga, że ciężar wykazania zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych, o których stanowi art. 92c ust. 1 ustawy, obciąża przedsiębiorcę. Jeżeli zatem strona sama nie dostarczy dowodów uwalniających ją od odpowiedzialności, a jednocześnie okoliczności zaistniałe w trakcie kontroli i przeprowadzonym postępowaniu na to nie wskazują, wówczas organy orzekające w sprawie nie mają obowiązku poszukiwania dowodów w tym zakresie. W rozpoznawanej sprawie skarżący natomiast nie wykazał, aby nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Nie wystąpiły też żadne zdarzenia czy okoliczności niemożliwe do przewidzenia. W niniejszej sprawie nie stanowią takich okoliczności wskazane problemy finansowe i zdrowotne, zwłaszcza że skarżący ostatecznie przedstawił organowi brakujące dane, tyle że uczynił to dopiero w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Bezspornie zaś z dokumentu urzędowego, jakim jest prawidłowo sporządzony protokół z kontroli, wynika, że nie zostały udostępnione dane cyfrowe z tachografu łącznie za 13 dni. Wbrew zatem zarzutom skargi organy były zobligowane do obciążenia skarżącego odpowiedzialnością finansową za ujawnione naruszenie. Jeszcze raz powtórzyć trzeba, że skarżący powinien wcześniej zadbać (przed kontrolą lub w jej trakcie) o uzupełnienie dokumentacji. Wyjaśnienia również wymaga, że z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji. Dlatego argumentacja skarżącego przedstawiona dopiero w skardze czy na rozprawie, a dotycząca okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność, jest spóźniona i nie może wpłynąć na ocenę legalności wydanej decyzji.

Stosownie do powyżej powiedzianego za prawidłowe Sąd uznał stanowisko wyrażone w obu wydanych w sprawie decyzjach o braku wykazania przez skarżącego zaktualizowania się przesłanki, o której stanowi art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy.

Podsumowując, Sąd stwierdził, że zgromadzony przez organy materiał dowodowy potwierdził wystąpienie wymienionego w zaskarżonej decyzji naruszenia, a kara pieniężna z tego tytułu została nałożona zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Ponadto w sprawie nie wystąpiły ustawowe przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącego z odpowiedzialności za ujawnione naruszenie, które to przesłanki zostały przez organy omówione. Dlatego nie zasługują na akceptację stawiane przez skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77, art. 78 § 1 i art. 80 K.p.a., a także art. 92b i 92c ustawy. Ponadto stwierdzić trzeba, że ustalenia i ocena organów znalazły wyraz w uzasadnieniach decyzji spełniających wszystkie wymogi z art. 107 § 3 K.p.a. W decyzjach tych organy wskazały bowiem podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, przedstawiając swoje stanowisko w sposób jasny i zrozumiały. Dodatkowo Główny Inspektor Transportu Drogowego odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, prezentując w tym zakresie właściwą argumentację. Sąd nie dostrzegł też z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a.