Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III ARN 15/84
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1984-10-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 616  Rolnictwo i leśnictwo, w tym gospodarowanie nieruchomościami rolnymi i leśnymi,  ochrona gruntów rolnych i leśnych, gosp
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Wywłaszczanie nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 3
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 21 lutego 1974 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Teza: Przeznaczenie nieruchomości będącej własnością osób fizycznych pod rozbudowę i modernizację istniejącej już zabudowy nie może powodować niekorzystnych skutków dla właścicieli tych nieruchomości przez uznanie, że działka budowlana, na której mógł być wzniesiony dom jednorodzinny, po przeznaczeniu jej na cele budownictwa innego rodzaju utraciła charakter działki budowlanej.

Dlatego też przeznaczenie działki pod budowę domu jednorodzinnego w myśl art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /t.j. Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64/ powinno być ocenione według charakteru działki przed objęciem planem zagospodarowania danego terenu.

TEZY

Przeznaczenie nieruchomości będącej własnością osób fizycznych pod rozbudowę i modernizację istniejącej już zabudowy nie może powodować niekorzystnych skutków dla właścicieli tych nieruchomości przez uznanie, że działka budowlana, na której mógł być wzniesiony dom jednorodzinny, po przeznaczeniu jej na cele budownictwa innego rodzaju utraciła charakter działki budowlanej.

Dlatego też przeznaczenie działki pod budowę domu jednorodzinnego w myśl art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /t.j. Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64/ powinno być ocenione według charakteru działki przed objęciem planem zagospodarowania danego terenu.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Wojewody w przedmiocie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 1 lutego 1984 r. SA/Gd 22/84 rewizję nadzwyczajną oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta G. została wywłaszczona na rzecz Państwa nieruchomość będąca własnością Krzysztofa J., oznaczona jako działka nr 106 o powierzchni 369 m2, położona w G. przy ul. Gnilnej 6/7. W związku z wywłaszczeniem Krzysztofowi J. zostało przyznane odszkodowanie pieniężne w wysokości 208.400 zł.

Odwołanie od tej decyzji wniesione przez Krzysztofa J., w którym domagał się przyznania mu zamiast odszkodowania pieniężnego działki budowlanej, nie zostało uwzględnione. Zdaniem organu administracji państwowej, działka zamienna przysługuje tylko wtedy, gdy działka wywłaszczona przeznaczona jest pod budowę domu jednorodzinnego. Przedmiotowa działka nie jest zaś działką budowlaną, dlatego też żądanie dostarczenia działki zamiennej nie może być uwzględnione.

Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając stanowisko zajęte przez Wojewodę G., wyrokiem z dnia 1 lutego 1984 r. skargę Krzysztofa J. oddalił.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości i wniósł o uchylenie tego wyroku. Skarżący zarzuca wyrokowi rażące naruszenie art. 207 par. 5 i art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa oraz art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /t.j. Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64/.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 10 ust. 3 powołanej ustawy za wywłaszczoną jedyną działkę budowlaną w mieście przeznaczoną pod budowę domu jednorodzinnego ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest na żądanie właściciela dostarczyć mu, zamiast odszkodowania pieniężnego, położoną w tej samej miejscowości inną odpowiednią działkę budowlaną pod budowę domu jednorodzinnego. Dopiero w przypadku niemożności dostarczenia takiej działki wywłaszczonemu przysługuje odszkodowanie pieniężne.

Analizując ten przepis Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że na tle stanu faktycznego występującego w rozpoznawanej sprawie przedmiotowa działka nie może być uznana za działkę budowlaną, ponieważ byłoby to sprzeczne z założeniami szczegółowego planu zagospodarowania śródmieścia miasta G., a ponadto sprzeczne z subiektywnego punktu widzenia właściciela działki. Biorąc bowiem pod uwagę rodzaj miasta, położenie działki w samym centrum miasta, uznać należy, że sporna działka nie może być traktowana jako działka budowlana, na której właściciel pragnąłby budować dom jednorodzinny.

Należy podzielić pogląd wyrażony w rewizji nadzwyczajnej, że w świetle art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /t.j. Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64/ okoliczność, że w planie zagospodarowania danego terenu nie przewiduje się budowy domów jednorodzinnych, lecz inne obiekty, bądź też przeznacza się określone działki na ulice, parkingi itp., sama przez się nie przesądza o charakterze działki położonej na tym terenie jako działki budowlanej. Gdyby bowiem przypisać decydujące znaczenie w tym przypadku przeznaczenia działki w planie zagospodarowania przestrzennego, to wówczas przepis art. 10 ust. 3 powołanej ustawy praktycznie nie znalazłby w ogóle zastosowania, skoro wywłaszczenia dokonuje się na cele inwestycji przemysłowych, budownictwa mieszkaniowego blokowego, na cele użyteczności publicznej, a nie na cele budownictwa indywidualnego. W odniesieniu zaś do budownictwa indywidualnego istnieją odrębne przepisy określające zasady i tryb dostarczania terenów pod takie budownictwo.

Jak trafnie podkreślono w rewizji nadzwyczajnej przeznaczenie nieruchomości będących własnością osób fizycznych pod rozbudowę i modernizację istniejącej już zabudowy nie może powodować niekorzystnych skutków dla właścicieli tych nieruchomości przez uznanie, że działka budowlana na której mógł być wzniesiony dom jednorodzinny, po przeznaczeniu jej na cele budownictwa innego rodzaju utraciła charakter działki budowlanej. Dlatego też przeznaczenie działki pod budowę domu jednorodzinnego w myśl art. 10 ust. 3 powołanej ustawy powinno być ocenione według charakteru działki przed objęciem planem zagospodarowania danego terenu.

Oceniając w tym właśnie aspekcie kwestię charakteru spornej działki, zauważyć należy, że wbrew stanowisku wyrażonemu w rewizji nadzwyczajnej Naczelny Sąd Administracyjny, aczkolwiek nie znalazło to może zbyt wyraźnego odbicia w uzasadnieniu wyroku, miał na uwadze również dotychczasowy charakter tej działki.

Jak wynika z akt administracyjnych, sporna działka jest położona w samym centrum miasta G. o zwartej zabudowie budynkami wielomieszkaniowymi, na której znajdowała się kamienica czynszowa zniszczona w czasie działań wojennych. Potwierdził to również Krzysztof J. w piśmie przekazanym przez redakcję "Chłopska Droga" do Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej oraz w skardze do NSA.

W tej sytuacji skoro sporna działka nigdy nie mieściła się w strefie, w której mogłoby być realizowane budownictwo jednorodzinne, lecz - przeciwnie - zawsze była działką położoną w strefie wysokiej zabudowy i usytuowany był na niej budynek wielomieszkaniowy, zaskarżony wyrok NSA oddalający skargę Krzysztofa J. w konkretnym stanie faktycznym nie narusza art. 10 ust. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Powoduje to oddalenie rewizji nadzwyczajnej.