Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 195/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 247, 219
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Gurba (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, sędzia WSA Aneta Trochim - Tuchorska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi F. Polska sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za sierpień 2017 r. 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz F. Polska sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z 19 grudnia 2019 r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwana dalej: "Skarżąca", "Strona" lub "Spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy", "DIAS") postanowienie z [...] listopada 2019 r. w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za sierpień 2017 r.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 22 września 2017 r. Spółka złożyła w Urzędzie Skarbowym W. deklarację VAT-7 za sierpień 2017 r. z wykazaną kwotą nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości 140.000 zł do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w terminie 60 dni.

W dniu 27 listopada 2017 r., na podstawie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli podatkowej z 16 maja 2017 r. została wszczęta kontrola podatkowa wobec Spółki w zakresie podatku od towarów i usług za okresy 06/2017 i 08/2017.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej: "organ pierwszej instancji" lub "NUS") postanowieniem z 28 listopada 2017 r. przedłużył termin dokonania zwrotu za sierpień 2017 r. do 30 marca 2018 r.

Postanowieniem z 8 marca 2018 r. NUS przedłużył termin zwrotu wykazanego w deklaracji podatkowej VAT-7 Spółki za sierpień 2017 w wysokości do 29 czerwca 2018 r. W wyniku rozpoznania zażalenia na ww. postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z 8 czerwca 2018 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie organu pierwszej instancji.

Następnie NUS postanowieniem z 13 czerwca 2018 r. przedłużył termin zwrotu wykazanego w deklaracji podatkowej VAT-7 za sierpień 2017 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. Strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. DIAS postanowieniem z 20 września 2018 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji.

Pismem z 25 października 2018 r. Strona wniosła do DIAS ponaglenie na działania NUS. DIAS pismem z 8 listopada 2018 r. uznał ponaglenie za bezzasadne.

Następnie NUS postanowieniem z 12 grudnia 2018 r. przedłużył termin zwrotu podatku VAT za sierpień 2017 r. do dnia 28 czerwca 2019 r. Strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie. DIAS postanowieniem z 11 marca 2019 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji.

1.2. Postanowieniem z 10 czerwca 2019 r. NUS po raz kolejny przedłużył termin zwrotu podatku wykazanego w deklaracji VAT-7 za sierpień 2017 r. do dnia 28 czerwca 2019 r.

W uzasadnieniu wskazał, że powodem przedłużenia terminu zwrotu podatku są pozyskane informacje, że wobec głównego dostawcy towaru, tj. [...] Sp. z o.o., Prokuratura Okręgowa w W. prowadzi śledztwo w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa. Postępowanie wobec głównego kontrahenta prowadzi również Naczelnik [...] w B. . Ponadto główny dostawca Strony nie stawił się na czynności sprawdzające, wyznaczone przez organ pierwszej instancji, co uniemożliwiło weryfikację kontrahenta.

Wobec powyższego organ pierwszej instancji stwierdził, że zaistniały przesłanki dalszego sprawdzania rozliczeń Strony, innych podmiotów biorących udział w obrocie towarami lub usługami, będącymi przedmiotem rozliczenia podatnika oraz sprawdzania zgodności tych rozliczeń z faktycznym przebiegiem transakcji.

1.3. Pismem z 1 lipca 2019 r. Spółka złożyła zażalenie na postanowienie wymienione w punkcie 1.2. powyżej. W zażaleniu zarzucono naruszenie:

- art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2174 ze zm. - dalej: "u.p.t.u."). poprzez niezastosowanie przysługującego Stronie prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego;

- art. 87 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 u.p.t.u. w zw. z art. 274b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, dalej: "O.p.") poprzez bezpodstawne przedłużanie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za badany okres, pomimo braku istnienia jakichkolwiek przesłanek uzasadniających zastosowanie przedłużenia, podczas gdy tylko w przypadku istnienia dowodów materialnych na istnienie wątpliwości dotyczących zasadności zwrotu organ może korzystać z tego uprawnienia;

- art. 210 § 4 w z w. z art. 219 O.p. poprzez lakoniczne uzasadnienie skarżonego postanowienia i niewskazanie żadnych przesłanek, które dawałyby podstawę do przedłużenia Stronie terminu zwrotu podatku VAT.

1.4. DIAS postanowieniem z [...] listopada 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko NUS, zgodnie z którym w rozpatrywanym przypadku zaistniały uzasadnione wątpliwości do przedłużenia Stronie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za sierpień 2017 r. w ramach czynności sprawdzających.

DIAS wskazał, że wobec głównego dostawcy Spółki, tj. [...] Sp. z o.o. prowadzone jest przez Prokuraturę Okręgową śledztwo w zakresie podejrzenia popełnienia przestępstwa. Nie bez znaczenia jest również ocena zgromadzonego materiału dowodowego wskazana w decyzji Naczelnika [...] w B. z [...] stycznia 2019 r. wydanej dla [...] Sp. z o.o., określającej obowiązek zapłaty podatku wynikającego z faktur wystawionych w trybie art. 108 u.p.t.u. za okres 01-03/2017 r. W ocenie Naczelnika [...] w B. kontrahenci [...] Sp. z o.o. pełnili rolę podmiotów, których wyłącznym celem był udział w oszustwie podatkowym. Rolą kontrahentów [...] Sp. z o. o. było wytworzenie faktur VAT, które nie dokumentowały faktycznych transakcji. Ustalony stan faktyczny pozwolił stwierdzić, że [...] Sp. z o.o. posłużyła wyłącznie wydłużeniu łańcucha dostaw, bowiem jej działalność nie miała żadnego ekonomicznego uzasadnienia. W związku z ujawnionymi nieprawidłowościami istnieje prawdopodobieństwo, że takie same nieprawidłowości wystąpiły w okresie 04-09/2017 r.

W związku z powyższym NUS zwrócił się do Naczelnika [...] w B. o przeprowadzenie kontroli w [...] Sp. z o.o. za okres 04-09/2017 r. Do dnia wydania zaskarżonego postanowienia kontrola nie została zakończona.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 87 ust. 2 u.p.t.u., poprzez przekroczenie terminu zwrotu kwoty różnicy podatku bez wskazania zasadnych przesłanek.

Organ odwoławczy wskazał, że ocena Strony co do przewlekłości prowadzonego postępowania w sprawie zwrotu nie stanowi podstawy do uchylenia postanowienia, bowiem w ramach rozpatrywanej sprawy organ bada jedynie, czy wystąpiły przesłanki zawarte w art. 87 ust. 2 u.p.t.u. i art. 274b § 1 O.p.

DIAS zauważył, że kontrolę podatkową wszczęto na podstawie upoważnienia z 16 maja 2017 r. w zakresie podatku od towarów i usług za okres sierpień 2017 r. Zatem Strona była poinformowana o wszczęciu kontroli w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za sierpień 2017 r., jak również o wszystkich przedłużeniach terminu dokonania zwrotu podatku. Tym samym NUS zrealizował przypisaną do tego rodzaju rozstrzygnięcia funkcję gwarancyjną, informując podatnika o wydłużeniu terminu do dokonania zwrotu. W związku z powyższym DIAS stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada dyspozycji art. 219 i art. 210 § 4 O.p.

2.1. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia postanowienia DIAS z [...] listopada 2019 r. i umorzenia postępowania, dokonania zwrotu VAT oraz zasądzenia na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W skardze zarzucono naruszenie:

- art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a u.p.t.u. poprzez niezastosowanie przysługującego Stronie prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego;

- art. 87 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 u.p.t.u. w zw. z art. 274b § 1 O.p. poprzez bezpodstawne przedłużanie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za badany okres, pomimo braku istnienia jakichkolwiek przesłanek uzasadniających zastosowanie przedłużenia, podczas gdy tylko w przypadku istnienia dowodów materialnych na istnienie wątpliwości dotyczących zasadności zwrotu organ może korzystać z tego uprawnienia;

- art. 210 § 4 w z w. z art. 219 O.p. poprzez lakoniczne uzasadnienie skarżonego postanowienia i nie wskazanie żadnych przesłanek, które dawałyby podstawę do przedłużenia Stronie terminu zwrotu podatku VAT.

2.2. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

3. Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2019, poz. 2325, zwanej dalej: "P.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

4. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest, czy istnieją wystarczające przesłanki do przedłużenia terminu zwrotu podatku.

5. Skarga jest okazała się zasadna, ale z zupełnie innych powodów niż w niej wywiedzione. W dacie wydawania skarżonego postanowienia rozstrzygało ono sprawę rozstrzygniętą wcześniej innym postanowieniem ostatecznym. Wymaga to eliminacji skarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego z obrotu prawnego.

6. Wyjaśniając podstawy prawne wyroku wskazać należy, że tożsamość sprawy ma miejsce, gdy w sprawach zachodzi tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa, tzn. gdy sprawa dotyczy tych samych podmiotów oraz tego samego stosunku administracyjnoprawnego na tle tego samego co uprzednio stanu faktycznego. Innymi słowami, tożsamość spraw istnieje wtedy, gdy występują w niej te same podmioty i taki sam jest przedmiot spraw. Przesłanka stwierdzenia nieważności wymieniona w art. 247 § 1 pkt 4 O.p. będzie spełniona, gdy organ podatkowy dwa razy rozpatrzy tożsamą sprawę i dwa razy, kolejno po sobie, będą wydane decyzje (postanowienia) ostateczne w rozumieniu art. 128 zdanie pierwsze O.p. Aby zatem stwierdzić, że określona decyzja ostateczna (postanowienie) dotyczy sprawy już rozstrzygniętej, koniecznym jest stwierdzenie, że w momencie wydania tej decyzji (postanowienia) w obrocie prawnym pozostaje już, ze skutkiem wiążącym wobec jej adresata i wydającego ją organu, inna decyzja ostateczna (postanowienie) rozstrzygająca tę samą sprawę. Jednocześnie, gdy w sprawie zachodzą przesłanki stanu rzeczy osądzonej (res iudicata), które spowodowałyby nieważność decyzji na zasadzie art. 247 § 1 pkt 4 O.p., organ podatkowy nie może orzec o istocie sprawy.

Powyższe, mocą art. 219 O.p., odnosi się odpowiednio do zaskarżalnych postanowień.

7.1. Wskazać należy, że Spółka w rozpoznanej sprawie złożyła deklarację wykazując kwotę zwrotu nadwyżki VAT naliczonego nad należnym za sierpień 2017r.

Przedmiotem oceny Sądu w rozpoznanej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS z [...] listopada 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika US z 10 czerwca 2019 r. o przedłużeniu terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za sierpień 2017 r. w wysokości 140.000 zł do dnia 28 czerwca 2019 r.

Z akt sprawy, jak również z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS wynika, że postanowienie Naczelnika US z 10 czerwca 2019 r. było kolejnym postanowieniem przedłużającym termin zwrotu ww. nadwyżki VAT.

Organowi zażaleniowemu umyka jednak, że wcześniejsze postanowienie tego samego Naczelnika z 12 grudnia 2018 r., w zakresie dotyczącym tej samej kwoty zwrotu podatku już przedłużyło termin zwrotu podatku do 28 czerwca 2019 r.; Dyrektor IAS postanowieniem z 11 marca 2019 r. utrzymał je w mocy.

Tym samym w dacie wydawania skarżonego obecnie postanowienia DIAS z [...] listopada 2019 r. w obrocie prawnym pozostawało już postanowienie DIAS z 11 marca 2019 r., wydane w sprawie przedłużenia terminu zwrotu podatku do 28 czerwca 2019r. Skoro tak, to DIAS winien był uchylić postanowienie NUS z 10 czerwca 2019 r. jako orzekające ponownie w tym samym przedmiocie.

7.2. Sąd, nie będąc związanym zarzutami skargi, znajduje więc sytuację, w której ten sam organ dwoma postanowieniami noszącymi różne daty i sygnatury orzeka w tym samym przedmiocie i wobec tego samego podmiotu, przedłużając termin zwrotu tego samego podatku, do tej samej daty kalendarzowej.

Powyższe obliguje Sąd do stwierdzenia nieważności skarżonego postanowienia oraz postanowienia NUS z 10 czerwca 2019 r. w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. w związku z istnieniem przesłanki wskazanej w art. 247 § 1 pkt 4 O.p. oraz w związku z art. 219 O.p.

8. Sąd wie z urzędu, że tutejszy Sąd wyrokiem z 9 stycznia 2020 r., III SA/Wa 1245/19 uchylił postanowienie DIAS z 11 marca 2019 r. Niemniej jednak nie usuwa to wady postanowienia z [...] listopada 2019 r., istniejącej już w dacie jego wydania. Ponadto, wskazanym wyrokiem nie zostało uchylone postanowienie NUS z 12 grudnia 2018 r. w przedmiocie przedłużenia do 28 czerwca 2019 r. terminu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym wykazanej w kwocie 140.000 zł w deklaracji VAT-7 za sierpień 2017 r. A więc nie można akceptować sytuacji, w której w obrocie prawnym nadal istnieją dwa tożsame podmiotowo i przedmiotowo postanowienia NUS. Tej sytuacji nie da się uporządkować inaczej niż w sposób przyjęty w sentencji wyroku w niniejszej sprawie, a więc przez stwierdzenia nieważności postanowienia DIAS z [...] listopada 2019 r. i eliminację zdublowanego postanowienia NUS w tym samym przedmiocie.

9. Na wniosek strony skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości obejmującej wpis w wysokości 100 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł (art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1687).