Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 137/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: WSA Barbara Pasternak NSA Joanna Tuszyńska Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Wojewody z dnia 26 listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją nr [....] z dnia 10 sierpnia 2009 r., nr [....] Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu części działek nr [....] o pow. 650 m2 i nr [....] o pow. 951 m2 obr. [....] jedn. ewid. [....] (stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym spółki....Sp. z o.o.), w granicach wywłaszczonych parcel l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat. [....] , na rzecz: J.P. , H.P. , K.P. , W.G. , M.G. , M.M. , J.R. , M.R. , M.K. , E.P. i T.R. .Decyzją tą orzeczono również o odmowie zwrotu części dziatek nr [....] o pow. 4 771 m2, nr [....] o pow. 33 m2, r [....] o pow. 1 242 m2, nr [....] o pow. 20 163 m2 i nr [....] o pow. 3 5432 obr. [....] jedn. ewid. [....] (stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym spółki "[....] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością-....). w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat. [....], na rzecz: J.P. , H.P. , K.G. , W.G. , M.G. , M.M. , J.R. , M.R. , M.K. , E.P. i T.R.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu [....] 2008 r. do Starostwa Powiatowego w K. wpłynął wniosek: J.P. , E.P. , H.P. , K.G. , W.G. , M.G. , M.M. , J.R. , M.R. , M.K. i T.R. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej dawne parcele l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat. [....].

Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2008 r., nr [....] Starosta K. przekazał wskazany wyżej wniosek Prezydentowi Miasta K. , jako organowi właściwemu do rozpoznania przedmiotowej sprawy.

Pismem z dnia [....] 2009 r. wnioskodawcy udzielili upoważnienia do występowania w niniejszej sprawie w ich imieniu: H.P. , J.P. oraz J.R.

Jak wskazał Prezydent Miasta K. , parcele l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat. K. zostały wywłaszczone na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady

l

Narodowej w K. z dnia [....] 1953 r. nr [....] , wydanej w oparciu o przepisy dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, z dniem 23 lipca 1952 r, tj. z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie przez Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione-Fabryka [....] w K.

W dacie wywłaszczenia parcele l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat. [....] stanowiły współwłasność A.P. w 1/3 części, F.P. w 1/3 części i T.R. w 1/3 części.

Jak ustalił organ l instancji, na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy postanowień spadkowych, spadkobiercami poprzednich właścicieli, a tym samym osobami uprawnionymi do występowania z roszczeniem o zwrot wywłaszczonych parcel w dacie składania wniosku o zwrot byli: M.M. , K.G. , M.G. , W.G. , J.P. , E.P. , H.P. , J.R. , M.R. , M.K. i T.R.

W toku postępowania przed organem l instancji zmarł E.P. , a spadek po nim nabyła w całości E.P. , na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] z 15 stycznia 2009 r. sygn. akt l Ns 1596/08/P, która również udzieliła upoważnienia do występowania w niniejszej sprawie w jej imieniu: H.P. , J.P. oraz J.R. .

Na podstawie zgromadzonej dokumentacji geodezyjno-prawnej, a także w wyniku porównania aktualnej mapy ewidencji gruntów z mapą katastralną Prezydent Miasta K. ustalił, że wywłaszczonej parceli l. kat. [....] b. gm. kat. [....] odpowiadają obecnie działki: nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] oraz części dziatek: nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] i nr [....] , natomiast parceli l. kat. [....] odpowiadają części dziatek: nr [....] i nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] .

W związku z faktem, iż sprawa zwrotu działek nr [....] , nr [....] , nr [....] i nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] została załatwiona ostateczną decyzją Urzędu Rejonowego z 28 kwietnia 1995 r., nr [....] , wnioskodawcy w dniu [....] 2009 r. oświadczyli, iż cofają wniosek o zwrot wymienionych działek.

W związku z powyższym, Prezydent Miasta K. , decyzją z 26 maja 2009 r. nr [....] umorzył postępowanie w tym zakresie.

Natomiast sprawę zwrotu części działki nr [....] o pow. 19 m2 obr. [....] jedn. ewid. [....] Prezydent Miasta K. rozstrzygnął decyzją nr [....] z 10

sierpnia 2009 r. nr [....] , a sprawę zwrotu działek nr [....] , nr [....] oraz części działek nr [....] , nr [....], nr [....], nr [....] i nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] - decyzją nr [....] z dnia 10 sierpnia 2009 r. o tym samym numerze.

Decyzją nr [....] z dnia 10 sierpnia 2009 r. nr [....] Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu działek nr [....] , nr [....] oraz części dziatek nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] i nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] w granicach wywłaszczonych parcel l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat. [....] , na rzecz wnioskodawców, z uwagi na fakt, decyzją Wojewody K. z dnia 8 stycznia 1993 r. Nr [....] stwierdzono nabycie prawa użytkowania wieczystego działki nr [....] (z której w wyniku dalszych podziałów powstały działki będące przedmiotem niniejszego postępowania) przez [....] S.A. w K. , które to prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej KW [....] w dniu [....] 1993 r.

Odwołanie od decyzji nr [....] Prezydenta Miasta K. z 10 sierpnia 2009 r. nr [....] złożyli: J.P. H.P. i J.R. , działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnicy K.G. , W.G. , M.G. , M.M. , M.R. , M.K. , E.P. i T.R . W złożonym odwołaniu strony skarżące podniosły, iż wydana decyzja jest rażąco niesprawiedliwa i wniosły o "stwierdzenie nieważności użytkowania wieczystego tej nieruchomości, wykorzystanej w celu pozbawienia prawowitych właścicieli ich własności".

Wojewoda [....] decyzją z dnia 26 listopada 2009 r., znak: [....] działając na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, póz. 2603 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję nr [....] Prezydenta Miasta K. z 10 sierpnia 2009 r., nr [....] .

Organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji należało utrzymać w mocy, gdyż jest ona zgodna z obowiązującymi przepisami ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz ze stanowiskiem doktryny prawa administracyjnego i utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych.

Organ odwoławczy wskazał, iż decyzją Wojewody K. z dnia 8 stycznia 1993 r., Nr [....] stwierdzono nabycie z mocy prawa z dniem [....] grudnia

1990 r. prawa użytkowania wieczystego działki nr [....] obr. [....] dz. adm. [....] oraz prawa własności budynków i urządzeń położonych na wskazanej działce na rzecz Wytwórni [....] " w K. , która przekształcona została w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa pod nazwą Wytwórnia [....] " Spółka Akcyjna w K.

Wojewoda [....] , w wyniku analizy materiału dowodowego stwierdził, iż w aktach sprawy zgromadzonych przez organ l instancji brak jest dowodu wskazującego na ujawnienie wpisu prawa użytkowania wieczystego działki nr [....] obr. [....] b. dz. adm. [....] w księdze wieczystej KW [....] w dniu 16 września 1993 r.

W związku z powyższym organ odwoławczy dokonał kwerendy akt archiwalnych i pozyskał dowód, tj. zawiadomienie Sądu Rejonowego dla [....] w K. z [....] 1993 r. Dz. Kw. [....] , w którym wskazano, iż "na podstawie decyzji Wojewody K. z dn. 28.01.93 r. Nr [....] wpisano, że dz. nr [....] pozostaje w użytkowaniu wieczystym do dn. 5.12.2089 r. i zabudowania jest stanowiącymi odrębne nieruchomości budynkami i urządzeniami" oraz że "jako użytkownika wieczystego i właściciela budynków (...) wpisano Wytwórnię [....] SA w K".

Organ odwoławczy podniósł, że powyższy dokument potwierdza, iż prawo użytkowania wieczystego działki nr [....] obr. [....] b. dz. adm. [....] zostało ujawnione w księdze wieczystej KW [....] w dniu [....] 1993 r.

Organ wyjaśnił, iż umową zawartą w dniu [....] 2006 r. w formie aktu notarialnego Rep. [....] spółka KCI [....] w K. (poprzednia nazwa: Wytwórnia .....w K. ) zbyła prawo użytkowania wieczystego m.in. działek nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] (które powstały w wyniku kolejnych podziałów działki nr .....) na rzecz spółki KCI [....] Sp. z o.o., a ta z kolei zbyła prawo użytkowania wieczystego dziatek nr [....] , nr [....] , nr [....] i nr [....] na rzecz spółki "KCI ....Sp. z ograniczoną odpowiedzialnością - [....] Sp. k. z siedzibą w K. (akt notarialny z ....2007 r. Rep.....).

Organ podsumował, iż zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [....] działki nr [....] i nr [....] stanowią obecnie własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym spółki KCI [....] Sp. z o.o. z siedzibą w K.

Z kolei działki: nr [....] i nr [....] (....), nr [....] (....), nr [....] i nr [....] (.....) stanowią własność Skarbu

Państwa w użytkowaniu wieczystym spółki "[....] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - [....] Sp.k. z siedzibą w K.

Organ podniósł, iż w-dyspozycji art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, póz. 2603 z późn. zm.) wskazano, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Przytoczony przepis należy rozumieć w ten sposób, iż roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość ta została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Organ zauważył, iż przepis ten jest na tyle precyzyjny, że w sytuacji gdy znajduje on zastosowanie, organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Organ odwoławczy na poparcie swojego stanowiska przytoczył stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 30 czerwca 2005 r. sygn. akt l SA/Wa 765/04 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który stwierdził, iż "zawarte w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wyłączenia możliwości dochodzenia roszczenia stanowią negatywne przesłanki zwrotu nieruchomości, których zaistnienie powinno prowadzić do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (...)". Pogląd powyższy został potwierdzony także przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie m.in. w wyroku z 30 stycznia 2007 r., sygn. akt l OSK 386/06, gdzie zawarto opinię, iż "jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, póz- 543 ze zm.) i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 ustawy".

Zdaniem organu II instancji w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości zachodzi sytuacja określona w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, iż decyzja Prezydenta Miasta K. nr [....] z 10 sierpnia 2009 r. nr [....] orzekająca o odmowie zwrotu działek nr [....] , nr [....] oraz części działek nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr

[....] i nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] w granicach wywłaszczonych parcel 1. kat. [....] j 1. kat. [....] b. gm. kat. [....] , na rzecz: J.P. , H.P. , K.G. , W.G. , M.G. , M.M. , J.R. .M.R. , M.K. , E.P. i T.R. , jest prawidłowa i należało utrzymać jaw mocy.

Odnosząc się natomiast do wniosku stron skarżących, dotyczącego "stwierdzenia nieważności użytkowania wieczystego tej nieruchomości, wykorzystanego w celu pozbawienia prawowitych właścicieli ich własności", organ odwoławczy wskazał, iż umowy zawarte w formie aktów notarialnych z dnia [....] 2006 r. Rep. [....] i z dnia [....] 2007 r. Rep. [....] , są skonstruowane w oparciu o przepisy ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Konsekwencją powyższego jest fakt, iż stwierdzenie nieważności umowy o charakterze cywilnym może nastąpić jedynie w cywilnym postępowaniu sądowym, w oparciu o przepisy prawa oraz postępowania cywilnego, nigdy zaś w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w oparciu o regulacje Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ wyjaśnił, iż jeżeli wolą stron będzie domaganie się obecnie stwierdzenia nieważności umów: z [....] 2006 r. Rep. [....] i z [....] 2007 r. Rep. [....] , to winny one stosowne wnioski w tym zakresie złożyć do właściwego sądu cywilnego.

Organ podał, iż stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, w tym także decyzji Wojewody K. z 8 stycznia 1993 r. Nr [....], może nastąpić w trybie przepisów art. 156-159 Kodeksu postępowania administracyjnego. Strona zainteresowana stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnej winna zatem złożyć w tym zakresie stosowny wniosek do właściwego organu administracji publicznej.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [....] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J.R.

Skarżący podniósł w uzasadnieniu skargi, iż zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca narusza interes prawny byłych właścicieli nieruchomości, jest rażąco niesprawiedliwa i próbuje usankcjonować utratę własności.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, póz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Skarga nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko w takim zakresie Sąd w ramach swojej właściwości sprawuje kontrolę orzeczeń administracyjnych (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, póz. 1269)). Ustalenia w zakresie katalogu podmiotów legitymowanych do żądania zwrotu nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją, jak i co do nieruchomości odpowiadających obecnie wnioskowanym do zwrotu parcelom l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. Kat. [....] wywłaszczonym na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 17 września 1953 r. nr [....], są prawidłowe i znajdują oparcie w dokumentacji sprawy przekazanej przez Wojewodę [....] .

Zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, póz. 2603 ze zm.). Zgodnie z art. 136 ust. 3 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna

na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Definicję zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia formułuje art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednak roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 wskazanej wyżej ustawy, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej (art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, zamieszczony jest w dziale VII tej ustawy zatytułowanym "Przepisy przejściowe, zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe". Jest to przepis przejściowy o charakterze intertemporalnym. Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzania w życie nowej regulacji prawnej. Z samej istoty więc tego typu przepisów wynika, że punktem odniesienia jest dotychczasowy stan prawny oraz ukształtowane na jego podstawie stosunki prawne trwające w momencie wejścia w życie nowych przepisów (por. uchwała 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 1999 roku, OPK 26/99, ONSA 2000/1/11).

Art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, póz. 543 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowi, iż roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Celem art. 229 było usankcjonowanie stanu prawnego powstałego przed wejściem w życie tej ustawy w wyniku sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości lub oddania jej w użytkowanie wieczyste, jeżeli prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Oznacza to, że jeżeli przed 1 stycznia 1998 roku rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 ustawy.

Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w całości podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym w świetle postanowień art. 229 cytowanej ustawy fakt ustanowienia na nieruchomości prawa użytkowania

8

wieczystego i wpisania go do księgi wieczystej powoduje, że roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie może być uwzględnione, stanowi więc bezwzględną negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości i wobec jej zaistnienia organy administracji publicznej są zobowiązane do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości niezależnie od tego, czy nieruchomość została wykorzystana na cel, na jaki została wywłaszczona.

Należy zauważyć, że już na tle art. 69 ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, póz. 127 ze zm.) w orzecznictwie Sądu Najwyższego zarysował się pogląd, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest możliwy, jeżeli zostaną spełnione równocześnie dwie przesłanki: nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia i aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie stanowi przeszkody dla jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi (por. wyrok SN z dnia 12 maja 1994 r., sygn. akt III ARN 22/94, OSNP 1994/7/108; wyrok SN z dnia 8 października 1998 r., sygn. akt III RN 25/98, Prok. i Pr. 1999/1/53). Zaprezentowane wyżej stanowisko odnosi się do często występującej w praktyce sytuacji (tak jak w niniejszej sprawie), gdy przeszkodę do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowi obciążające tę nieruchomość prawo użytkowania wieczystego przysługujące osobie trzeciej. Zdaniem Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest w takich warunkach niemożliwy, bowiem Skarb Państwa, z uwagi na ustanowione na nieruchomości użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej, nie ma w swojej dyspozycji tejże nieruchomości i związku z tym nie może dokonać jej zwrotu. Decyzja o zwrocie nieruchomości wydana w tej sytuacji godziłaby w porządek prawny i byłaby w dniu jej wydania trwale niewykonalna, co skutkowałoby stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1991 r., sygn. akt SA/Ka 60/91, OSP 1993/7/147; uchwała SN z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III AZP 13/93, OSA 1994/10/7; uchwała SN z dnia 22 grudnia 1993 r., sygn. akt III AZP 24/93, LEX nr 10916; wyrok NSA z dnia 21 marca 1994 r, sygn. akt SA/Lu 1026/93, niepubl.; wyrok NSA z dnia 11 stycznia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 1416/91, niepubl.; wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1995 r., sygn. akt IV SA 414/94, Wokanda 1995/9/33; wyrok NSA z dnia 21 listopada 1997 r., sygn. akt IV SA 297/96 niepubl.; wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 390/98, LEK nr 45941; wyrok NSA z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. akt l SA 1539/99, LEX nr 75555; wyrok NSA z dnia 25

sierpnia 2005 r., sygn. akt l OSK 4/05, Legalis). Na kanwie wskazanych wyżej orzeczeń również w doktrynie zaprezentowany został pogląd, zgodnie z którym ustanowienie użytkowania wieczystego na nieruchomości objętej postępowaniem o zwrot stanowi swoistą, nie zapisaną wprost w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami, negatywną przesłankę jej zwrotu (por. T. Woś: Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości, WP PWN 1998, str. 204).

W przedmiotowej sprawie niewątpliwie zachodzą przesłanki określone w art. 229 cytowanej ustawy: na nieruchomości objętej wnioskiem ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz [....] SA w K. (dawniej....) z mocy prawa, co stwierdzono w decyzji Wojewody K. z dnia 28 stycznia 1993 r., znak: [....] , która została wydana na podstawie art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U z 1992 r. Nr 79, póz. 464 ze zm.) i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Wpis prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej KW [....] nastąpił w dniu [....] 1993 r., a zatem przed dniem 1 stycznia 1998 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Taki stan prawny wywłaszczonej nieruchomości, z woli ustawodawcy, stosownie do art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, skutkuje bezskutecznością wniosku o jej zwrot. Wyłączenie w art. 229 roszczenia o zwrot nieruchomości stanowi samodzielną, negatywną przesłankę zwrotu, wykluczającą badanie merytorycznych uwarunkowań i przesłanek określonych w art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. wyroki NSA: z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. akt l SA 1539/99 LEX nr 75555, z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt l OSK 409/05 LEX nr 194018, z dnia 30 lutego 2007 r., sygn. akt. l OSK 386/06 LEX nr 290617, z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt l OSK 841/07, z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt: l OSK 1179/07). Skoro w przedmiotowej sprawie zaszły okoliczności przewidziane w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to nie mogło dojść do naruszenia art. 136 i 137 tej ustawy, gdyż przepisy te nie miały w sprawie zastosowania. Zarzuty zaprezentowane w skardze należy zatem uznać za nieuzasadnione.

Dodatkową trudność w ewentualnym odzyskaniu przez Skarb Państwa przedmiotowej działki powoduje fakt, iż umowami zawartymi w formie aktów notarialnych doszło do przeniesienia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej

10

nieruchomości na rzecz dalszych podmiotów: [....] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - [....] Sp. k. w K. , KCI [....] sp. z o.o. w K.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji