Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 403/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J. N. i A. J-N. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nakazującej rozbiórkę ogrodzenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. solidarnie na rzecz skarżących J. N. i A. J.-N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł.


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga J.N. i A.J.-N. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z [...] r., nr [...], znak: [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z [...] r., nr [...], znak: [...].

Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] r., nr [...], znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 49b ust. 1 w związku z art. 49b ust. 3 ustawy Prawo budowlane, nakazał skarżącym rozbiórkę ogrodzenia wewnętrznego o konstrukcji murowanej wysokości 3,70 m usytuowanego pomiędzy nieruchomościami, zlokalizowanymi przy ul. A 30 i A 32 w Ł.

9 lutego 2021 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło odwołanie skarżących od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że odwołanie nie mogło być wniesione w terminie, gdyż nie otrzymali decyzji. Decyzja została wysłana do B. R., która w tej sprawie nie była ich pełnomocnikiem. Zdaniem skarżących, decyzja nie powinna skierowana zostać do rzekomego pełnomocnika, a bezpośrednio do inwestorów. O istnieniu decyzji nakazującej rozbiórkę oraz innych pismach w tej sprawie skarżący dowiedzieli się przypadkiem dopiero 3 lutego 2021 r.

Wskazanym wyżej postanowieniem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania uznając, że nie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminu.

Organ drugiej instancji za bezsporne uznał, że skarżący reprezentowani są przez pełnomocnika – B.R. Wskazał przy tym, że w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo z 11 września 2018 r., którym skarżący upoważnili B.R. do występowania w ich imieniu we wszelkich sprawach związanych z Powiatowym Inspektoratem Nadzoru Budowlanego w Ł.

W ocenie organu drugiej instancji, prawidłowo więc organ pierwszej instancji doręczył decyzję ustanowionemu pełnomocnikowi B.R. W aktach sprawy przekazanych przez organ stopnia powiatowego znajduje się dowód nadania przesyłki za pośrednictwem publicznego operatora pocztowego, opatrzonej numerem nadawczym ([...]). Przesyłka ta została doręczona B.R. 25 września 2020 r., o czym świadczy własnoręczny podpis adresata na potwierdzeniu odbioru przesyłki. Skoro B. R. została ustanowiona pełnomocnikiem skarżących, na co wskazuje znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo, zatem to na niej spoczywał obowiązek reprezentowania interesów swoich mocodawców przed organami administracji publicznej, w tym przede wszystkim do zapoznania się z treścią wydawanych aktów administracyjnych i składania w terminie środków zaskarżenia. Jeśli wnioskodawcy wypowiedzieli pełnomocnictwo B.R. powinni zawiadomić o tym Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. Tym samym powołane w treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania okoliczności nie mogą zostać uznana za uprawdopodobnienie braku winy wnioskodawców w uchybieniu terminu.

Reasumując organ organ drugiej instancji stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie spełnia wymogów określonych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a., a tym samym nie zostały spełnione przesłanki uprawniające do jego uwzględnienia.

W skardze na powyższe postanowienie J. N. i A.J.-N., reprezentowani przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zarzucili organowi naruszenie:

1. art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie udziału w postępowaniu;

2. art. 32 i art. 33 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżący w postępowaniu działali przez pełnomocnika;

3. art. 58 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżący w sposób zawiniony naruszyli termin do złożenia odwołania.

W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących wyjaśnił, że odmówiono mu dostępu do akt postępowania. Organ nie odpowiadał na maile, a w rozmowie telefonicznej stwierdzono, że obecnie niemożliwe jest zapoznanie się z aktami. W związku z powyższym argumentacja skargi opiera się na relacji skarżących oraz treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

Skarżący nie zgodzili się z tezą, że ustanowili pełnomocnika w osobie B.R. w postępowaniu dotyczącym rozbiórki ogrodzenia wewnętrznego. Wyjaśnili, że B.R. została ustanowiona pełnomocnikiem 11 września 2018 r. w postępowaniu w sprawie ze skargi sąsiada dotyczącej samowoli budowlanej oraz zatwierdzenia projektu budowalnego budynku garażowego. B.R. reprezentowała skarżących w tym postępowaniu. W wyniku tego postępowania została wydana decyzja zatwierdzające projekt budowlany wraz z zagospodarowaniem terenu. Postępowanie, w wyniku którego została wydana decyzja z [...] r., zostało wszczęte 20 kwietnia 2020 r. w sprawie ogrodzenia wewnętrznego o konstrukcji murowanej. Postępowanie zostało zatem wszczęte po upływie półtora roku od udzielenia pełnomocnictwa B.R., a co najważniejsze w innej sprawie niż ustanowiony był dotychczasowy pełnomocnik. Na etapie udzielania pełnomocnictwa strony nie mogły przewidzieć, że postępowanie zostanie wszczęte. Postępowanie, dla którego upoważnienie zostało udzielone, zakończyło się wydaniem decyzji ostatecznej. Ani skarżący, ani pełnomocnik nie złożyły do akt postępowania nowego pełnomocnictwa, ani chociażby kolejnego odpisu pełnomocnictwa dla B.R. W aktach tego konkretnego postępowania winien się znaleźć oryginał albo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji nie została doręczona skarżącym. W związku z powyższym nie mając wiedzy o jej wydaniu bez swojej winy uchybili oni terminowi do wniesienia odwołania, a uczynili to niezwłocznie po zapoznaniu się z decyzją. Nieprawidłowe doręczenie pisma uprawnia stronę do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym. Analiza treści decyzji pozwala stwierdzić, że skarżący w trakcie trwania postępowania nie odpowiadali na wezwania organu, nie brali udziału w postępowaniu, co jest o tyle dziwne, że aktywnie uczestniczyli w innym postępowaniu przed nadzorem. Wskazuje to jednoznacznie na wadliwie doręczaną korespondencję i naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.".

Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie kończące postępowanie (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2015 r., I OSK 1110/13). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Istotą sprawy jest, czy organ administracji dokonał prawidłowej oceny okoliczności wskazanych przez skarżących we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania uznając, że nie uprawdopodobnili oni braku swojej winy w uchybieniu terminu.

Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Właściwy organ administracji zobowiązany jest zatem do przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki przywrócenia terminu określone w postanowieniach art. 58 § 1 i 2 k.p.a., tj.: 1) brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu; 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu; 3) dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu; 4) dopełnienie wraz z wnioskiem tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. W przypadku niespełnienia choćby jednego z wymienionych warunków, wniosek nie może być uwzględniony. Dyspozycja art. 58 § 1 k.p.a. wymaga "uprawdopodobnienia" braku winy. Nie wymaga natomiast "wykazania obiektywnych przeszkód". Osoba zainteresowana powinna zatem uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2007 r. II OSK 1806/06; z 17 maja 2011 r., II OSK 933/10; z 31 maja 2012 r., II OSK 2531/11; z 29 maja 2018 r., I GSK 396/18; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 7 wydanie, C. H. Beck, s. 337). Jednakże nie zwalnia to organu administracji od dopełnienia ciążących na nim obowiązków. Postępowanie wpadkowe, mające na celu weryfikację przesłanek przywrócenia terminu jest postępowaniem wyjaśniającym, zatem stosować się do niego będą przepisy rozdziału 4 Działu II k.p.a. o dowodach. Zatem również w takim, wpadkowym postępowaniu, inicjowanym prośbą zainteresowanego, zastosowanie znajdzie art. 79a § 1 k.p.a., w myśl którego w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis art. 79a k.p.a. stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 31 stycznia 2019 r., II SA/Sz 1178/18). W orzecznictwie wskazuje się, że obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań dotyczyć może nie tylko decyzji, ale także postanowień kończących postępowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2019 r., II OSK 1260/17), a jako przykład sytuacji, gdy organ winien przed wydaniem postanowienia zawiadomić stronę w trybie art. 10 § 1 k.p.a. podaje się m. in. postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu (poz. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 8 marca 2018 r., III SA/Łd 1193/17).

Wobec tego w niniejszej sprawie, przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ administracji powinien był wskazać skarżącym, jakie przesłanki przywrócenia terminu jego zdaniem nie zostały wykazane. Jeśli organ administracji uznał, że powołana przez skarżących przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie wystarcza do wykazania, że odwołanie nie mogło zostać bez winy skarżących wniesione w terminie, winien był wyraźnie wskazać to w trybie art. 79a § 1 k.p.a. przed wydaniem rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy, w rozpoznawanej sprawie organ administracji uchybił powyższemu obowiązkowi.

Przede wszystkim jednak zasadnie w skardze skarżący zarzucili, że organ administracji wadliwie przyjął, że doręczenie decyzji z [...] r. o nakazie rozbiórki [...] września 2020 r. B.R., jako ich pełnomocnikowi, było prawidłowe. Należy zwrócić uwagę, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżący podnieśli, że B. R. nie była ich pełnomocnikiem w sprawie, w której wydano decyzję z [...] r. Organy administracji uznały, że B.R. jest prawidłowo umocowanym pełnomocnikiem skarżących na podstawie pełnomocnictwa udzielonego jej przez skarżących 11 września 2018 r. do występowania we wszelkich sprawach związanych z Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Ł., którego kserokopia została załączona do akt sprawy w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Na podstawie tego pełnomocnictwa organ pierwszej instancji uznał, że B. R. jest pełnomocnikiem skarżących i kierował do niej wszystkie pisma w sprawie ogrodzenia stanowiącego przedmiot decyzji o nakazie rozbiórki z [...] r., tj. pismo z 8 września 2019 r. informujące o stwierdzonej podczas oględzin nieodpowiedniej wysokości ogrodzenia i możliwości wszczęcia postępowania, administracyjnego, zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 20 kwietnia 2020 r., wydane w trybie art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane postanowienie, decyzję z [...] r. o nakazie rozbiórki, zawiadomienie z 31 grudnia 2020 r. o oględzinach dotyczących rozbiórki, upomnienie z 29 stycznia 2021 r.

Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Przepis ten nie wymaga znanego procedurze sądowej rozróżnienia pełnomocnictw ogólnego od szczególnego, ale jednocześnie nie ogranicza w swej treści zakresu pełnomocnictwa. Przyjąć, zatem należy, że pełnomocnictwo udzielone przez stronę w postępowaniu administracyjnym może obejmować upoważnienie do prowadzenia wszelkich spraw w imieniu strony lub do prowadzenia poszczególnych spraw albo też ich części bądź tylko niektórych czynności procesowych. Dla wykazania, że pełnomocnik został dla strony ustanowiony niezbędne jest okazanie dokumentu stwierdzającego ustanowienie takiego pełnomocnika. Z momentem przedstawienia pełnomocnictwa przez mocodawcę pełnomocnik wykazuje umocowanie do działania w postępowaniu, a organ uzyskuje możliwość zbadania prawidłowości i zakresu pełnomocnictwa. Należy odróżnić stosunek pełnomocnictwa istniejący pomiędzy mocodawcą a pełnomocnikiem od ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu. Pełnomocnictwo, aby mogło wywrzeć skutek w postępowaniu musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego istnieniu musi dotrzeć do organu po myśli art. 33 § 2 k.p.a. Informacja ta zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą pisemności (art. 14 § 1 k.p.a.) musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy. Stosownie bowiem do art. 33 § 3 zd. 1 k.p.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z przepisów tych wynika, że organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej konkretnej sprawie, np. przez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt. Przez akta, o których mowa w art. 33 § 3 k.p.a. należy rozumieć akta konkretnego postępowania administracyjnego. Strona od momentu wszczęcia postępowania może ustanowić w nim pełnomocnika. W razie gdy strona ustanowiła pełnomocnika do wszystkich spraw, w tym także spraw, które w przyszłości mogą być przedmiotem postępowań (w ramach pełnomocnictwa ogólnego), pełnomocnik jest obowiązany złożyć uwierzytelniony odpis tego pełnomocnictwa do akt każdej z prowadzonych spraw. Złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt jednej z wielu spraw prowadzących przez ten organ, nawet gdy będzie to pełnomocnictwo ogólne, nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku załączenia oryginału lub poświadczonej urzędowo kopii takiego dokumentu do akt kolejnej sprawy. Pełnomocnictwo udzielone w jednym postępowaniu nie wywołuje skutku w każdym postępowaniu prowadzonym z udziałem strony, nawet w sytuacji, gdy zachodzi tożsamość podmiotowa po stronie organu właściwego do prowadzenia sprawy. Powyższe należy odnieść także do sytuacji, gdy pełnomocnictwo składa do akt także strona. Jednakże dla przejrzystości postępowania administracyjnego organ administracji może, a nawet powinien wyjaśnić, gdy akta administracyjne są wspólne dla kilku postępowań, czy wolą strony jest również, aby pełnomocnik reprezentował stronę także w tym konkretnym postępowaniu prowadzonym przez organ (por. np. wyroki NSA: z 24 października 2007 r., II FSK 1217/06; z 6 stycznia 2009 r., II GSK 599/08; z 22 sierpnia 2013 r., II GSK 690/12; wyroki WSA w Warszawie: z 11 maja 2017 r., VII SA/Wa 1863/16 i z 11 października 2017 r., VII SA/Wa 2550/16).

Z powyższego jednoznacznie wynika, że to wola strony decyduje o tym czy w konkretnym postępowaniu administracyjnym będzie reprezentowana przez pełnomocnika, a wola ta winna być wyraźnie zakomunikuje poprzez dołączenie do akt sprawy udzielonego pełnomocnictwa. Organ nie jest uprawniony ani zobowiązany do zastępowania strony w tym zakresie, nawet w sytuacji posiadania wiedzy o ustanowieniu przez stronę pełnomocnika do wszystkich spraw w innym wcześniej toczącym się postępowaniu. Obowiązek doręczenia pism pełnomocnikowi istnieje dopiero od momentu doręczenia organowi dokumentu pełnomocnictwa. Organ na podstawie art. 32 k.p.a. nie ma podstaw do zastąpienia pełnomocnika w realizacji obowiązku wynikającego z art. 33 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 14 maja 2019 r., I GSK 223/19).

Na organie administracji ciąży także obowiązek zbadania z urzędu prawidłowości pełnomocnictwa (por. orzeczenie NTA z 14 listopada 1927 r., Zbiór N. 1302, s. 722). Organ nie powinien zatem dopuścić do udziału w sprawie osoby, która nie legitymuje się ważnym pełnomocnictwem, chyba że chodzi o przypadek określony w art. 33 § 4 k.p.a., który stanowi, że w sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony. W rozpoznawanej sprawie już tylko z uwagi na sam przedmiot postępowania – legalność ogrodzenia wewnętrznego – przypadek, o którym stanowi art. 33 § 4 k.p.a., niewątpliwie nie zachodzi.

Z akt sprawy nie wynika jednak, aby organ drugiej instancji przed wydaniem zaskarżonego postanowienia zbadał, czy organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że B.R. była pełnomocnikiem skarżących również w sprawie, w której wydano decyzję z [...] r., czy organ pierwszej instancji wyjaśnił, czy wolą skarżących jest, aby reprezentowała ona ich także w postępowaniu, w którym wydano decyzję z [...] r., w jaki sposób pełnomocnictwo z 11 września 2018 r. zostało załączone do akt sprawy. Zwrócić należy uwagę, że z akt sprawy nie wynika, aby B.R. była profesjonalnym pełnomocnikiem.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się także, że gdy strona jest zastępowana przez pełnomocnika, za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Pełnomocnik ma obowiązek działania na korzyść osoby, która udzieliła mu pełnomocnictwa. Pełnomocnik, nawet nieprofesjonalny, ma obowiązek działania na korzyść osoby, którą reprezentuje. To strona ponosi odpowiedzialność za wybór osoby pełnomocnika, toteż działania lub brak działania po stronie pełnomocnika obciążają negatywnymi skutkami mocodawcę, w tym przede wszystkim w zakresie zawinionych działań pełnomocnika (por. wyroki NSA: z 16 stycznia 2015 r., II OSK 3031/13; z 2 czerwca 2015 r., II OSK 2677/13; z 2 lutego 2018 r., II OSK 3049/17; z 29 maja 2018 r., I GSK 396/18). Nie budzi jednak wątpliwości, że pogląd ten należy odnieść do sytuacji, gdy strona jest zastępowana przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika.

W rozpoznawanej sprawie na podstawie akt sprawy nie można jednak uznać, że kwestia prawidłowego umocowania B. R. do reprezentowania skarżących w sprawie, w której wydano decyzję o nakazie rozbiórki z [...] r., została wystarczająco wyjaśniona.

Wskazać należy, że wprawdzie zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi, lecz aby doręczenie to uznać za prawidłowe konieczne jest uprzednie prawidłowe ustanowienie pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie, jak już wyżej wskazano, kwestia ta nie została jednak wystarczająco wyjaśniona. W konsekwencji tego za niedostatecznie wyjaśnioną uznać więc należy również kwestię prawidłowości doręczenia decyzji z [...] r. Dodać należy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że nieprawidłowe doręczenie pisma procesowego uprawnia stronę do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (por. wyrok NSA z 21 września 2010 r., I OSK 1690/09).

Z tych względów uznać należy, że zaskarżone postanowienie zostało przedwcześnie wydane z istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 79a § 1 w związku z art. 58 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze sąd za konieczne uznał uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

dc