Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2075/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 183 par 1, art. 185 par 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 par 1, art. 77,art. 78 par 1,  art. 80, art. 81
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 32
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
article: par 1 ust 1 pkt 4, par 4
journal: Dz.U. 2010 nr 39 poz 211
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Protokolant Małgorzata Ciach po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Spółki z o.o. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 maja 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 96/15 w sprawie ze skargi [A.] Spółki z o.o. W. na decyzję Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 2. zasądza od Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu na rzecz [A.] Spółki z o.o. we W. 320 (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 maja 2015 r., III SA/Wr 96/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę [A.] Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wraz z sankcjami na rok 2013.

Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW w części dotyczącej: części działki rolnej A o powierzchni 27,05 ha; części działki rolnej B o powierzchni 4,95 ha oraz odmówił przyznania Spółce [A.] sp. z o.o. jednolitej płatności obszarowej nakładając na stronę trzyletnią sankcję w wysokości 19.163,32 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

Dyrektor Oddziału Regionalnego (OR) ARiMR we Wrocławiu, zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2014 r. umarzającą postępowanie odnośnie części działek A i B o łącznej pow. 32 ha oraz odmawiającą przyznania na rzecz [A.] sp. z o.o. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 r. i nakładającą na stronę trzyletnią sankcję w wysokości 19.163,32 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

[A.] Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W skardze zarzucono naruszenie: art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1), 2) 3), 4) oraz art. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164) i art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 78 § 1 art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013, poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR we Wrocławiu podtrzymał argumentację i stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej oraz wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że rozpatrując odwołanie uwzględnił przepisy prawa materialnego i procesowego. Organ podkreślił, że wbrew zarzutom skargi organ w sprawie odniósł się do wniosków strony o przeprowadzenie dodatkowych dowodów w sprawie. W ocenie Organu zebrany materiał dowodowy, szczególnie dokumentacja pokontrolna, przedstawiająca stan i powierzchnie deklarowanych przez skarżącą działek, w sposób bezsporny wskazała na prawidłowość ustaleń faktycznych dokonanych przez organy Agencji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) orzekł o oddaleniu skargi.

Sąd I instancji wskazał, że wydanie decyzji w zakresie tych płatności było poprzedzone kontrolą na miejscu przeprowadzoną w dniach [...] września 2013 r. w gospodarstwie rolnym skarżącej, obejmującą kwalifikowalność powierzchni zgłoszonej do płatności. Kontrola wykazała nieprawidłowości na działkach A i B zgłoszonych do płatności.

W wyniku kontroli stwierdzono różnicę powierzchni 23,08 ha między powierzchnią deklarowaną przez stronę (44,11 ha), a stwierdzoną (21,03 ha). Na pozostałej części działek rolnych A i B stwierdzono brak terenów użytkowanych rolniczo. W konsekwencji z uwagi na tę różnicę, która procentowo wyniosła powyżej 50%, na podstawie art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1698/2005 z dnia 27 stycznia 2011 r. skarżącej odmówiono płatności i nałożono na skarżącą trzyletnią sankcję.

Sąd I instancji wskazał, że sposób i zakres przeprowadzania kontroli reguluje rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz UE L 25 z 28 stycznia 2011 r.). Według Sądu I instancji kontrola na miejscu przeprowadzona w sprawie spełniła wymogi wskazanych przepisów w zakresie jej sposobu przeprowadzenia, osób kontrolujących i formy udokumentowania.

WSA podniósł, że skarżąca oparła swe zarzuty przede wszystkim na tym, że w pierwotnym raporcie z kontroli na miejscu z zadeklarowanych gruntów o powierzchni 44,11 ha zakwalifikowano do płatności grunty o łącznej powierzchni 4,1 ha (działka A - 0,63 ha, działka B - 3,65 ha). Po wniesieniu zastrzeżeń przez skarżącą zakwalifikowano natomiast obszar gruntów o powierzchni 21,03 ha (działka A - 6,08 ha, działka B -14,95 ha), nie wyjaśniając przyczyny tej zmiany. Sąd I instancji stwierdził, że z akt sprawy wynika, że raport z kontroli przesłano skarżącej w dniu [...] stycznia 2014 r. Dnia [...] lutego 2014 r. do Dyrektora DOR ARiMR we Wrocławiu wpłynęły zastrzeżenia do tego raportu. Pismem z dnia [...] kwietnia, poinformowano stronę, że kontrola odbyła się przed terminem koszenia, jednak na działkach A i B stwierdzono obszary porośnięte samosiewkami drzew i krzewów, nie kwalifikujące się do płatności i o tę powierzchnię pomniejszono działkę rolną A. Do odpowiedzi na zażalenie na wyniki kontroli dołączono notatkę służbową inspektora terenowego wykonującego kontrolę, z której wynika, że w związku z ponowną analizą raportu i weryfikacją granic działki rolnej w miejscach wcześniej zastosowanych kodów DR 51 uznano za powierzchnię spełniającą kryteria działki rolnej. Na działkach rolnych A i B zastosowano kody DR 51, DR 52 i DR 22. Działka była w minimalnym stopniu wykoszona, na przeważającej części działki stwierdzono brak koszenia. Pozostała część działki stanowiła liczne zadrzewienia (samosiewy olszy, brzozy, sosny, wierzby) i zakrzaczenia, miejscami teren był bagienny i samosiewy drzew wieku od roku do około kilkunastu lat. Na działce stwierdzono bardzo wysoki stan wód gruntowych. Miejscami był to teren niedostępny oraz bagnisty. Sąd I instancji wskazał, że wykonane fotografie przedstawiają stan faktyczny na działkach rolnych A i B, tym samym zarzut, iż inspektorzy nie zlustrowali działki starannie należało uznać za bezpodstawny.

WSA podniósł, iż organ wskazał, że w związku z tym, że kontrolę przeprowadzono przed ostatecznym terminem na wykoszenie działek, skorygowano raport na korzyść beneficjenta. Organ uznał bowiem, że wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść strony i włączył niewykoszone grunty oznaczone kodem DR 51 do powierzchni spełniającej warunki przyznawania płatności.

Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca bezzasadnie podniosła brak wyjaśnienia wskazanej różnicy powierzchni gruntów w sytuacji, gdy organ to skarżącej wyjaśnił. Sąd I instancji uznał za trafne stanowisko organu, że także materiały dowodowe złożone przez stronę potwierdzają prawidłowość ustaleń kontroli. Działka nr [...] nie była przez wiele lat użytkowana rolniczo. WSA wskazał, że skarżąca podjęła wiosną 2013 r. rekultywację tej działki i oczyszczania jej z zadrzewień. Termin zakończenia tych zabiegów został umownie określony na [...] września 2013 r. Stąd działka ta nie spełniała wymogów kwalifikacji jej do płatności za 2013 r. Skarżąca nie udokumentowała, że prace rekultywacyjne nie dotyczyły tej działki, lecz były prowadzone wokół niej.

Zdaniem WSA, organ słusznie wskazał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozporządzeniem z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 2011) określił minimalne warunki, jakim muszą odpowiadać grunty, aby mogły być uznane za utrzymywane zgodnie z normami. Jednym z takich warunków jest koszenie i usuwanie okrywy roślinnej i brak porośnięcia gruntów rolnych drzewami i krzewami z wyjątkami z § 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia. W ocenie WSA, organ trafnie wskazał, że wykładnia tego rozporządzenia prowadzi do wniosku, że bez względu na rodzaj gruntu rolnego i zalecanych zabiegów agrotechnicznych i terminów ich realizacji, grunty te muszą być zadbane. Nie mogą więc na nich występować zadrzewienia i zakrzaczenia, świadczące o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej. Dotyczy to także płatności bezpośrednich.

WSA wskazał na art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przepis ten stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skarżąca takich dowodów nie przedstawiła, ograniczając się jedynie do nieudokumentowanych zarzutów naruszenia przez organy orzekające wskazanych przez nią przepisów proceduralnych. Za taki dowód nie można uznać zawarcie umowy na wykoszenie powierzchni 50 ha w sytuacji, gdy do płatności zgłoszono 44,11 ha, a skarżąca włada ponad 90 ha gruntów. W rozpatrywanej sprawie także zeznania świadka nie mogą być ważące w sytuacji, gdy podważenie ustaleń kontroli na miejscu wymagałoby przedstawienia dowodu pochodzącego od profesjonalnego podmiotu dokonującego pomiarów gruntu.

Sąd I instancji nie dopatrzył się zarzucanego przez skarżącą naruszenia art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1), 2) 3), 4) oraz art. 4 ustawy.

Biorąc to pod uwagę WSA uznał za niezasadne zarzuty naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.pa., art. 11 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 139 k.p.a. WSA wskazał przy tym, że organy I i II instancji rozstrzygając sprawę oparły się na wszystkich zgromadzonych dowodach. Uwzględniły także wniesione przez skarżącą zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych. Organy prowadziły postępowanie z uwzględnieniem zasady pogłębiania zaufania do organów państwa. WSA wskazał przy tym, że organy udzielały skarżącej niezbędnych informacji, których żądała i wyjaśniały jej zasadność podjętych rozstrzygnięć. Części wniosków dowodowych organy nie uwzględniły trafnie przyjmując, że stan faktyczny sprawy został ustalony w niezbędnym zakresie do podjęcia rozstrzygnięcia.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organu II instancji, że w decyzji I instancji określono wysokość nałożonych na rolnika sankcji wieloletnich, lecz organ ten wadliwie sformułował osnowę decyzji. Decyzja organu II instancji nie była zatem dla skarżącej mniej korzystna niż decyzja I instancji. Nie naruszono zatem art. 139 k.p.a. Zdaniem WSA, organ podkreślił także trafnie, że niezastosowanie przewidzianej powołanymi przepisami sankcji w sytuacji, gdy nie ma podstaw do ich odstąpienia, stanowiłoby rażące naruszenie przepisów prawa, zgodnie z art. 16 ust. 5 i 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, które są bezwzględnie obowiązujące.

Sąd I instancji uznał, że stwierdzony w toku postępowania administracyjnego stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony. Zdaniem WSA, organy orzekające były więc obowiązane do zastosowania przepisów sankcjonujących przedeklarowanie powierzchni gruntów zgłoszonych do płatności przez producenta rolnego, polegających na redukcji płatności i nałożenie sankcji. Artykuł 58 akapit 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 stanowi, że jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 2 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Jeśli różnica przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie art. 57 rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymieniony przepisem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane.

[A.] Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg. norm przepisanych.

W skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono;

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 i 80 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo iż decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, za to poprzez:

a. uznanie, że w toku postępowania administracyjnego organ II instancji prawidłowo odmówił skarżącej przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów ze świadków (K. K., A. O., Ł. Ł., J. K., J.B. oraz A.C.) zgłoszonych przez skarżącą na okoliczności przeciwne do tych wywiedzionych z protokołu z kontroli na miejscu z dn. [...] września 2013 r.

b. uznanie, że podważenie ustaleń kontroli na miejscu wymagałoby wyłącznie przedstawienia dowodu pochodzącego od profesjonalnego podmiotu dokonującego pomiarów gruntów;

c. uznanie, że Organ II instancji nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów mimo zgłoszonych przez Skarżącą w toku postępowania administracyjnego osobowych wniosków dowodowych (z zeznań świadków; A.O., Ł. Ł., J. K., J. B. oraz A. C.) jak również wobec treści dokumentacji, w tym zdjęciowej, przedłożonej w toku postępowania odwoławczego przez skarżącą spółkę;

d. uznanie, że kontrola na miejscu przeprowadzona w dn. [...] września 2013 r. spełniała wymogi przepisów prawa i może stanowić wiarygodną podstawę ustaleń faktycznych w sprawie, w szczególności, iż działki będące przedmiotem kontroli zostały zlustrowane w sposób staranny i prawidłowy, wykluczający wszelkie wątpliwości co do rzeczywistego stanu faktycznego gruntów zgłoszonych do płatności;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to § 1 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2010 r., nr 39, poz. 211) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że występowanie na gruncie zakrzaczeń czy zadrzewień świadczy o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej, podczas gdy rozporządzenie to zawiera wyjątki od powyższego, przy czym przesądzenie o tym, czy i w jakim zakresie przepisy te są spełnione w okolicznościach niniejszej sprawy zależy od postępowania dowodowego, które w ocenie Skarżącej zostało przez organ odwoławczy przeprowadzone w sposób niepełny, a czego mimo to nie zakwestionował WSA we Wrocławiu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej podkreślić należy, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do wskazania, czy Sąd I instancji zasadnie uznał, że organy rozstrzygnęły sprawę administracyjną na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a tym samym czy okoliczności faktyczne istotne dla sprawy zostały ustalone w oparciu o cały materiał dowodowy.

W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu I instancji została poddana decyzja z dnia [...] grudnia 2014 roku Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu mocą której organ utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2014 roku Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o odmowie przyznania skarżącej spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 wraz z nałożeniem na spółkę trzyletniej sankcji w wysokości 19.163,32 złotych ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

W punkcie wyjścia należy więc przypomnieć, że z treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według art. 3 ust. 2 w postępowaniu w sprawach w nim wymienionych w tym dotyczących płatności bezpośrednich organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Z kolei ust. 3 art. 3 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W powyższym uregulowaniu ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz w art. 77 § 1 k.p.a. - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, iż nie ciąży na organach ARiMR obowiązek w zakresie aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. W takim stanie prawnym strona powołująca się na określone okoliczności faktyczne lub kwestionująca wartość zgromadzonych dowodów obciążona jest obowiązkiem przedstawienia odpowiednich wniosków dowodowych.

Ustawodawca ograniczył także stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).

Powyższe nie zmienia jednak faktu, że na mocy powołanego uprzednio art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich organ jest zobligowany stać na straży praworządności i cały materiał dowodowy wyczerpująco rozpatrzyć.

W związku z powyższym podkreślić należy, że strona w postępowaniu w sprawie płatności została zobligowania do współdziałania z organem pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków. Nie oznacza to jednak, że w przypadku, gdy na mocy przepisów szczególnych na stronie spoczywa ciężar udowodnienia określonych okoliczności, to organ jest zwolniony z obowiązku realizowania zasady prawdy materialnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. Konieczność dowodzenia określonych faktów przez stronę nie pozbawia bowiem postępowania cech oficjalności, a co za tym idzie organ w dalszym ciągu ma decydujący wpływ na kształt prowadzonego postępowania dowodowego. W piśmiennictwie przyjmuje się, iż ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu, który jednak jest związany w tej mierze przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia, co też znajduje potwierdzenie w treści wskazanego w skardze kasacyjnej art. 78 § 1 k.p.a., w myśl którego żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że w celu zapewnienia zweryfikowania wniosku pod względem zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzegania wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności organ jest uprawniony do przeprowadzenia kontroli na miejscu. W rozpoznawanej sprawie taka kontrola została przeprowadzona w dniach [...] września 2013 roku. Stosownie do treści art.32 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z każdej kontroli przeprowadzonej na miejscu sporządzane jest sprawozdanie. Z treści sprawozdania wynika, że kontrola wykazała nieprawidłowości na działkach rolnych A i B, które były zgłoszone do płatności. Stwierdzono różnicę między powierzchnią działek deklarowanych przez stronę do płatności (44,11 ha) a powierzchnią kwalifikującą się do płatności-powierzchnią stwierdzoną (21,03 ha). Różnica powierzchni wyniosła 23,08 ha. Wyniki kontroli utrwalono w sprawozdaniu oraz dokumentacji fotograficznej załączonej do sprawozdania. Po przeprowadzonej kontroli do płatności na działce rolnej oznaczonej literą A zakwalifikowano jedynie 6,08 ha, a na działce rolnej oznaczonej literą B zakwalifikowano do płatności 14,95 ha.

W ocenie Sądu I instancji kontrola przeprowadzona na miejscu spełniała ustawowe wymogi, a organy administracji publicznej przy rozpatrywaniu sprawy oparły się na wszystkich zgromadzonych dowodach, uwzględniając dowody przedstawione przez stronę skarżącą. Ponadto Sąd I instancji wskazał, iż organy nie uwzględniły części wniosków dowodowych przedstawionych przez skarżącą, przyjmując, że stan faktyczny sprawy został ustalony w niezbędnym zakresie. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji uznał, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony.

Z akt sprawy wynika, że strona wnosząca skargę kasacyjną w postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu sądowoadministracyjnym konsekwentnie podnosiła, że ustalenia poczynione przez kontrolerów oraz załączone do sprawozdania fotografie nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu rzeczy na gruncie w chwili dokonywania kontroli, bowiem dotyczą niewielkiej części kontrolowanych działek rolnych oznaczonych literami A i B, przy czym uwagi te dotyczyły w szczególności działki rolnej oznaczonej literą A. Skarżąca spółka deklarowała do płatności działkę rolną oznaczoną literą A o powierzchni 34,11 ha.

W związku z powyższym podkreślić należy, że Sąd I instancji wskazując na istotne znaczenie dowodowe dokumentacji z kontroli na miejscu w pełni zaakceptował ustalenia organów oparte wyłącznie na tym materiale dowodowym. Przypominając więc, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne to jednak nie można tracić z pola widzenia, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Uwzględniając powyższe uwagi stwierdzić należy, że w sprawie istotne były ustalenia dotyczące utrzymywania w dobrej kulturze rolnej działek rolnych zgłoszonych do płatności bezpośrednich jako trwałych użytków zielonych. Z tych względów ogólnikowe stwierdzenia Sądu I instancji odnoszące się do kompletności zgromadzonego materiału dowodowego nie zawierające odniesienia do zgłoszonych przez stronę skarżącą wniosków dowodowych należy uznać za naruszające przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ wynik sprawy - art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a., art.78 § 1 k.p.a. i art.80 k.p.a. W istocie Sąd I instancji nie wskazał dlaczego w okolicznościach niniejszej sprawy uznał, że strona skarżąca nie przedstawiła dowodów na okoliczności dotyczące naruszenia przez organy przepisów proceduralnych. Ponadto Sąd I instancji nie wypowiedział się w zakresie oceny stanowiska organów dotyczącego nie uwzględnienia części wniosków dowodowych strony skarżącej na etapie postępowania administracyjnego. Przy uwzględnieniu treści przytoczonych wyżej przepisów prawa (art.75 § 1 k.p.a.) niezrozumiałe jest stanowisko Sądu I instancji wskazujące na to, że "...zeznania świadka nie mogą być ważące w sytuacji, gdy podważenie ustaleń kontroli na miejscu wymagałoby przedstawienia dowodu pochodzącego od profesjonalnego podmiotu dokonującego pomiarów gruntu". W tym zakresie Sąd I instancji pomija fakt, że w toku postępowania administracyjnego był zgłaszany przez stronę skarżącą wniosek dowodowy dotyczący pomiaru działek objętych wnioskiem o płatności. Zauważyć należy także, że ani organ ani Sąd I instancji nie ustaliły na jakie okoliczności istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy zostali zgłoszeni przez skarżącą spółkę świadkowie.

Ponadto podkreślić należy, że z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że kontrola na miejscu wykazała, iż zawyżenie powierzchni uprawnionej do płatności dotyczy głównie działki rolnej oznaczonej literą A, na której stwierdzono zadrzewienia i zakrzaczenia świadczące o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej. Zgromadzona dokumentacja z kontroli na miejscu winna podlegać także ocenie z punktu widzenia możliwości zastosowania regulacji prawnych odnoszących się do obowiązku utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 roku w sprawie minimalnych norm. Z punktu widzenia regulacji zawartej w treści § 1 ust.1 pkt 4 i § 4 w/w rozporządzenia ustalenie okoliczności faktycznych istotnych dla zastosowania wskazanych rozwiązań prawnych było konieczne i nie mogło zostać uznane jako nie mające znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W omawianym zakresie brak jest stanowiska Sądu I instancji jak i nie można ustalić czy w tym zakresie został zebrany cały materiał dowodowy. Podkreślić bowiem należy, że sam organ wskazuje, iż grunty rolne porośnięte drzewami w ilości do 50 sztuk na hektar są utrzymywane zgodnie z normami, pod warunkiem gdy drzewa występują pojedynczo i nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną. W tym miejscu zauważyć należy, że organ uznał że zadrzewienie i zakrzaczenie powoduje wykluczenie z płatności znacznej części działki rolnej oznaczonej literą A-34,11 ha.

Z powyższych względów należało uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji uwzględni stanowisko i argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.