Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 235/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2006-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 8 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: par. 2 i 6
journal: Dz.U. 2001 nr 106 poz 1154
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Asesor WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę


UZASADNIENIE

II SA/Bd 235/06

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] 2005 Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącemu T. D. przyznania uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż skarżący wystąpił o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w grudniu 1939r., w obozie w I. podległym Centrali Przesiedleńczej w P. Obóz ten nie został wymieniony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 w sprawie określenia miejsc odosobnienia w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele innych narodowości ( Dz. U. 2001 Nr 106 poz. 1154). Ponadto, jak wynikało z dostępnych materiałów oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy - nie był także obozem karnym lub wychowawczym, o których mowa w § 5 pkt. 2 i 3 powyższego rozporządzenia. W związku z powyższym organ uznał, że wnioskowana represja nie jest represją w rozumieniu art. 4 ust. I pkt. llit.b. ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, póz. 371 z póz. zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach.

W dniu 11 października 2005r. skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich.

Decyzją z dnia [...] 2006r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję w tym zakresie. W jej uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 4 ust. I pkt I ustawy o kombatantach, uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego przebywając z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. b) bądź też w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. c). Skarżący we wniosku wskazał, że 5 grudnia 1939r. został wysiedlony z miejscowości S. do obozu hitlerowskiego w Inowrocławiu, po czym został wywieziony na terytorium Lubelszczyzny. Na poparcie tych faktów skarżący przedstawił zaświadczenie z Archiwum Państwowego w Łodzi.

W celu ustalenia charakteru obozu wskazanego przez skarżącego, organ zwrócił się do Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wydanie opinii na ten temat. Instytut Pamięci Narodowej poinformował, iż miejsce, do którego zawieziono przesiedlanych było tzw. punktem zbornym, które organizował okupant na przełomie 1939 - 1940r. prawie we wszystkich miastach na ziemiach włączonych do Rzeszy. Przebywali tam wysiedleni Polacy od kilkunastu godzin do kilkunastu dni oczekując na przetransportowanie do Generalnego Gubernatorstwa. Skarżący po kilkudniowym pobycie w Inowrocławiu został wraz z rodziną przetransportowany na terytorium Generalnej Guberni do miejscowości S. w woj. Lubelskim, a następnie do C. Takie punkty zborne oraz obozy przesiedleńcze nie podlegały niemieckiej policji bezpieczeństwa, lecz aparatowi przesiedleńczemu -sztabowi, urzędowi, a od wiosny 1940r. Centralnemu Urzędowi Przesiedleńczemu, który był organem roboczym Komisarza Rzeszy do spraw Umacniania Niemczyzny, do którego należało kierowanie kolonizacją ziem podbitej Polski. Wobec powyższego organ wskazał, iż obóz w Inowrocławiu nie był przejściowym obozem policji bezpieczeństwa wymienionym w § 5 pkt I rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2001 r. Nr 106 póz. 1154), jak również nie pełnił funkcji karnego obozu pracy ani wychowawczego obozu pracy, o którym mowa w § 5 pkt 2 i 3 wymienionego rozporządzenia. Co więcej, jako obóz przesiedleńczy nie został zaliczony także do innych miejsc odosobnienia określonych w § 6 rozporządzenia. W tym stanie rzeczy organ uznał, że nie ma podstaw do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. Mimo, iż został on wysiedlony ze swojej rodzinnej miejscowości, to jednak sama okoliczność wysiedlenia nie jest represją w rozumieniu wskazanej ustawy o kombatantach, a zatem nie może zostać potraktowana jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką.

Na powyższa decyzję T. D. złożył skargę do Sadu wnosząc o jej uchylenie. Zakwestionował zaprezentowane przez organ stanowisko co do charakteru obozu - jako punktu zbornego nie podlegającego niemieckiej policji, nie wymienionego w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz. U. z dnia 29 września 2001 r.) Skarżący argumentował, iż zgodnie z treścią art. 4 ust. I pkt I) lit.b) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego przebywając w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Wskazał, na treść § 5 zgodnie z którym "Innymi miejscami odosobnienia określonymi wart. 4 ust. I pkt I lit. b) ustawy są: pkt I) przejściowe obozy policji bezpieczeństwa (obozy internowania): lit. g) Inowrocław". Ponadto, podkreślił, iż osoby które wraz z nim zostały poddane identycznym represjom otrzymały uprawnienia kombatanckie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymał więc dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż kompetencją Sądu jest ocena czy zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Sąd nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż nie uchybia ona prawu.

Wbrew podnoszonym przez skarżącego zarzutom Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozstrzygnął sprawę dotyczącą przyznania uprawnień kombatanckich zgodnie z prawem, nie naruszając zarówno przepisów prawa materialnego tj. art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przyznanie uprawnień kombatanckich nie zależy od uznania organu, który wydaje decyzję, ale od spełnienia przez osobę, która ubiega się o te uprawnienia ustawowych przesłanek, a przesłanki te w odniesieniu do skarżącego określa przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) cytowanej wyżej ustawy. Represjami w rozumieniu ustawy o kombatantach są m.in. okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Wart. 8 ust. 1 ustawy Prezes Rady Ministrów został upoważniony do określenia, na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - miejsc odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzień i obozów NKWD lub będących pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości oraz obozów o których mowa wart. 3 pkt 2 i wart. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i lit. c) oraz w pkt. 3.

Prezes Rady Ministrów w wykonaniu tej delegacji ustawowej, w wydanym rozporządzeniu z dnia 20 września 2001 r. ( Dz. U. Nr 106, poz. 1154 ) określił miejsca odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości. Rozporządzenie to określa także miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby w nich osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W § 2 wymienione są obozy koncentracyjne oraz podobozy obozów koncentracyjnych określone wart. 3 pkt 2 ustawy, natomiast w § 5 inne miejsca odosobnienia określone wart. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) tj. przejściowe obozy policji bezpieczeństwa (obozy internowania), wychowawcze obozy pracy, samodzielne oraz utworzone na terenie więzień i obozów przesiedleńczych, karne obozy pracy samodzielne oraz utworzone na terenie więzień, obozy typu Polenlager i obozy pracy przymusowej dla Żydów. Treść § 6 powołanego wyżej rozporządzenia określa inne miejsca odosobnienia określone wart. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Poza sporem pozostaje zatem fakt, iż obóz przesiedleńczy w I., gdzie w grudniu 1939r. przebywał skarżący, nie znajduje się na liście obozów koncentracyjnych, ani innych miejsc odosobnienia, o których mowa wart. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c), w tym także przejściowych obozów policji bezpieczeństwa ( obozy internowania ). Mimo, iż nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący został wysiedlony i przebywał w obozie w Inowrocławiu w warunkach na jakie się powołuje, tym niemniej należy podkreślić, że organ administracyjny kierując się przepisami prawa nie był uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń, czy przedmiotowy obóz spełnia charakter obozów wymienionych w art. 4.

W tym stanie rzeczy, przy braku określenia obozu w Inowrocławiu jako "innego miejsca odosobnienia", w odniesieniu do zaskarżonej decyzji, w oparciu o dyspozycję przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy, nie można skutecznie podnosić zarzutu, iż decyzja ta odmawiając przyznania uprawnień kombatanckich naruszyła prawo.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.( Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późno zm. )