Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 160/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 216 ust. 1, art. 136 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 maja 2019 r. sprawy ze skargi Gminy B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty M. z dnia [...] listopada 2018 roku numer [...]


UZASADNIENIE

U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

W dniu [...] lipca 1975 r. W. F. sprzedał N. L. oraz L. L. zabudowaną domem murowanym i chlewem nieruchomość położoną w B. przy ul. [...] o pow. 2524 m2, oznaczoną nr [...], pod warunkiem, że Prezydent Miasta B. nie skorzysta z prawa pierwokupu (akt notarialny z dnia [...] lipca 1975 r. Rep. [...]).

Pismem z dnia [...] września 1975 r. Zarząd Gospodarki Terenami

w B. poinformował sprzedającego, że Prezydent Miasta B. zamierza skorzystać z przysługującego Skarbowi Państwa prawa pierwokupu ww. nieruchomości, w oparciu o ustawę z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. 1974 r., Nr 18, poz. 84, dalej: u.g.t.").

W dniu [...] października 1975 r., na mocy aktu notarialnego Rep. A/1 nr [...], Prezydent Miasta B. złożył oświadczenie skierowane do W. F. o wykonaniu prawa pierwokupu ww. nieruchomości, w związku z czym stała się ona własnością Skarbu Państwa.

Następnie pismem z [...] kwietnia 2017 r., stosownie do art. 136 ust. 2 ustawy

z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r. poz. 2147 zw. zm., dalej: "u.g.n.") Prezydent Miasta B. poinformował spadkobierców byłych właścicieli ww. nieruchomości, o możliwości ubiegania się

o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, z uwagi na podjęcie działań zmierzających do jej zbycia. W reakcji na powyższe, pismem z dnia [...] maja 2017 r. spadkobiercy byłego właściciela, tj.: R. F., B. F., J. G. oraz J. F., wystąpili do Prezydenta Miasta B.,

o zwrot wywłaszczonej ww. nieruchomości o powierzchni 0,2486 ha, oznaczonej obecnie nr [...]. We wniosku wskazali, że nieruchomość ta nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] Wojewoda P. wyznaczył Starostę M. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, do załatwienia sprawy z wniosku R. F., B. F., J. G. oraz J. F. w sprawie zwrotu ww. wywłaszczonej nieruchomości, wchodzącej obecnie w skład nieruchomości oznaczonej nr [...], stanowiącej własność Gminy P..

Po przeprowadzeniu postępowania, Starosta M. decyzją z dnia

[...] września 2017 r. znak [...], odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej obecnie nr [...], obręb 4, o powierzchni 0,2486 ha., stanowiącej własność Gminy P., wskazując, że przejście ww. nieruchomości na własność Skarbu Państwa nastąpiło w drodze wykonania przez Prezydenta B. prawa pierwokupu, w związku z czym nie można w sprawie mówić o przymusie ze strony organów administracji publicznej, cechującym instytucję wywłaszczenia.

Wskutek rozpatrzenia odwołania J. G. od ww. decyzji, Wojewoda P. decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., znak [...] uchylił ją w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania, wskazując, że w jego ocenie Starosta wyszedł

z błędnego założenia, że nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa

w trybie art. 29 u.g.t., nie podlega reżimowi prawnemu z art. 216 u.g.n., rozszerzającego zakres stosowania przepisów u.g.n. o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. W ocenie Wojewody, skutki nabycia nieruchomości na podstawie

art. 29 u.g.t. należy zrównać ze skutkami wywłaszczenia na podstawie art. 22 u.g.t., wymienionym w art. 216 u.g.n.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Starosta M. ponownie odmówił wnioskodawcom zwrotu ww. nieruchomości, na mocy decyzji z dnia

[...] kwietnia 2018 r., znak [...]. W uzasadnieniu organ I instancji zawarł stanowisko analogiczne do tego zaprezentowanego w pierwszej, uchylonej decyzji tego organu.

Wskutek rozpatrzenia odwołania J. G. od ww. decyzji, Wojewoda P. decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., znak [...] uchylił ją w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania, ponawiając w jej uzasadnieniu argumentację zawartą w poprzedniej decyzji kasacyjnej oraz wskazując, że organ I instancji po raz kolejny i wbrew ogólnie przyjętemu poglądowi, błędnie przyjął, że nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa na podstawie umowy sprzedaży zawartej na zasadach

i w trybie art. 29-36 u.g.t. nie mieści się w kategorii nieruchomości określonych

w art. 216 u.g.n., a tym samym wydał skarżoną decyzję z pominięciem stanowiska organu II instancji oraz przyjętą w orzecznictwie administracyjnym wykładnią dotyczącą interpretacji art. 216 u.g.n.

Wskutek ponownie przeprowadzonego postępowania, Starosta M. wydał decyzję z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], na mocy której orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz: R. F. w 3/6 części, B. F. w 1/6 części, J. F. w 1/6 części oraz J. G. w 1/6 części, a także zobowiązał osoby te do zwrotu solidarnie na rzecz Gminy P., zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 71.345 zł

w terminie 14 dni od chwili uzyskania przez decyzję przymiotu ostateczności.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Gmina P., wskazując, że roszczenie o zwrot nieruchomości na mocy art. 29 i nast. u.g.t. nie ma charakteru administracyjnego, gdyż jego dochodzenie w tym trybie wymagałoby wyraźnej podstawy ustawowej. Przepis art. 216 ust. 1 u.g.n. określa precyzyjnie podstawy do zwrotu nieruchomości nabytych na podstawie uchylonych już aktów prawnych,

a art. 22 u.g.t. dotyczy sytuacji innej niż nabycie w drodze pierwokupu, tj. nabycia

z mocy prawa gruntów na obszarach urbanizacyjnych. Zdaniem odwołującej się art. 29 u.g.t. jest przepisem szczególnym, którego nie należy interpretować rozszerzające. Art. 216 u.g.n. zawiera z kolei możliwość rozszerzenia zwrotu nieruchomości, które Skarb Państwa nabył na zasadach i w trybie niemieszczącym się w konstrukcji wywłaszczenia sensu stricto, jednakże, w sposób wyczerpujący wylicza kategorię nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa.

Z przepisu tego wynika, że ustawodawca ograniczył jego stosowanie do art. 22 u.g.t., w związku z czym brak jest podstaw materialnoprawnych do tego, aby przepis ten stosować również do art. 29 u.g.t.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda przytoczył brzmienie art. 216 u.g.n, wskazując, że na jego podstawie przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie m.in. art. 22 u.g.t. Wskazał, że co prawda w niniejszej sprawie nieruchomość będąca przedmiotem wniosku o zwrot, nie została przejęta na podstawie art. 22 u.g.t., lecz nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 29 ust. 1 u.g.t., zgodnie z którym prezydium miejskiej rady narodowej służy prawo pierwokupu w przypadku sprzedaży nieruchomości, nie stanowiących własności Państwa, położonych na terenach określonych w art. 1 ust. 1 pkt 1. W miastach nie stanowiących powiatu i w osiedlach prawo to wykonuje prezydium powiatowej rady narodowej po wysłuchaniu opinii prezydium właściwej rady narodowej miasta lub osiedla.

W ocenie organu odwoławczego, skutki nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości w drodze wykonania prawa pierwokupu zgodnie z ww. art. 29 u.g.t., należy zrównać ze skutkami wywłaszczenia na podstawie art. 22 u.g.t., co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, tj. m.in. w wyroku NSA O/w Krakowie z dnia 29 października 2001 r., sygn. akt II SA/Kr 786/01,

w którym Sąd ten stwierdził, że porównanie konstrukcji nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie umowy określonej w art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64 z zm., dalej: "ustawa wywłaszczeniowa") oraz nabycia na podstawie umowy sprzedaży w trybie art. 29-36 u.g.t., upoważnia do traktowania nieruchomości nabytej w trybie pierwokupu za zrównaną z nabytą w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej, co oznacza, że również w odniesieniu do nieruchomości nabytych w związku

z wykonaniem prawa pierwokupu znajdą zastosowanie przepisy o zwrocie nieruchomości.

Skargę na ww. decyzję wniosła do tut. Sądu Gmina P., zarzucając jej:

– naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia,

a także poprzez brak dostatecznego uzasadnienia prawnego podjętego rozstrzygnięcia;

– naruszenie art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n., przez uznanie, że część nieruchomości gruntowej stała się zbędna na cel określony w akcie nabycia.

W uzasadnieniu skargi powtórzono w całości zarzuty i argumentację

podnoszoną w postępowaniu administracyjnym, wskazującą na brak podstaw do ubiegania się o zwrot spornej nieruchomości na zasadach i w trybie ustawy

o gospodarce nieruchomościami. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła

o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja Wojewody P. o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji o zwrocie nieruchomości gruntowej położonej w B. przy ul. [...], stanowiącej własność Gminy P..

Strony postępowania nie kwestionują co do zasady stanu faktycznego ustalonego w konkretnym przypadku, istota rozpoznawanej sprawy sprowadzała się natomiast do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy jeśli nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa poprzez skorzystanie przez niego z przysługującego mu prawa pierwokupu, w oparciu o art. 29 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r.

o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm. – dalej zwanej: "u.g.t."), co miało miejsce w niniejszej sprawie - to, czy w takiej sytuacji poprzedniemu właścicielowi lub jego następcom prawnym przysługuje –

w związku z treścią art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r. poz. 2147 ze. zm., dalej: "u.g.n.") - roszczenie

o zwrot zbytej w ten sposób nieruchomości.

W ocenie Wojewody P. skutki nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości w drodze wykonania prawa pierwokupu przysługującego organom administracji państwowej na podstawie art. 29 u.g.t. należy zrównać ze skutkami wywłaszczenia na podstawie art. 22 tej ustawy, co oznacza że

w odniesieniu do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa w powyższy sposób, a zatem także w odniesieniu do omawianej nieruchomości, znajdują zastosowanie przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Powyższego poglądu nie podziela natomiast skarżąca – Gmina P., podnosząc że sporna nieruchomość nie została wywłaszczona, wobec czego nie można uznać ją za zbędną na cel wywłaszczenia, skoro de facto do niego nie doszło. Wykonanie ustawowego prawa pierwokupu nie może być kwalifikowane jako wywłaszczenie, nadto brak jest normatywnych podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku o zwrot takiej nieruchomości.

Rozstrzygając powyższy spór, Sąd w składzie obecnym opowiedział się za stanowiskiem prezentowanym w tej sprawie przez skarżącą.

Przede wszystkim wskazać należy, że problematyka zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana jest obecnie w ustawie o gospodarce nieruchomościami - dział III rozdział 6 zatytułowany: "Zwrot wywłaszczonych nieruchomości",

w szczególności w art. 136 oraz art. 216. Jak wskazuje sam tytuł powyższego rozdziału, przepisy w nim zawarte dotyczą sytuacji, w których objęta wnioskiem

o zwrot nieruchomość została wywłaszczona. Pod pojęciem zaś wywłaszczenia zgodnie z ugruntowana w tej mierze linią orzecznictwa należy rozumieć nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej orzekającej o wywłaszczeniu. Innymi słowy, w trybie art. 136 i nast. u.g.n. mogą podlegać zwrotowi tylko nieruchomości wywłaszczone (ich części), niezależnie od tego, kiedy nastąpiło wywłaszczenie, z tym, że musiało ono nastąpić na podstawie obowiązującej wówczas ustawy wywłaszczeniowej (vide: Gerard Bieniek, Stanisław Kalus, Zenon Marmaj i Eugeniusz Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Wyd. 3, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008 str. 692). Wyjątek w tym zakresie uregulowany został jedynie w art. 136 ust. 4 u.g.n., a który dotyczy części nieruchomości nabytej umową, zawartą w trybie art. 113 ust. 3 u.g.n.

Z kolei, z mocy art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III omawianej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie: art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z późn. zm.), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r. Nr 49, poz. 312 oraz

z 1985 r. Nr 22, poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości

w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 oraz z 1985 r. Nr 22, poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych

i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego. Art. 216 ust. 2 i 3 u.g.n. wymieniają natomiast kolejne przypadki, do których mają zastosowanie przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

W tym miejscu podkreślić należy, że art. 216 u.g.n. ma charakter przepisu szczególnego i jako taki nie podlega wykładni rozszerzającej. Wskazuje na to przede wszystkim przyjęta przez ustawodawcę technika enumeratywnego wyliczenia przepisów, do których stosuje się (i to tylko odpowiednio) przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Obecnie powyższy pogląd, że przepis art. 216 u.g.n. jest normą o charakterze wyjątkowym i nie podlega interpretacji rozszerzającej jest ugruntowany, i jako taki nie budzi wątpliwości (por. wyrok NSA

z 5 maja 2000 r., sygn. akt I SA 537/99; wyrok WSA w Białymstoku z 3 czerwca 2004 r., sygn. akt II SA/Bk 16/04; wyrok NSA z 3 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 322/02; wyrok NSA z 8 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2280/11; wyrok WSA w Bydgoszczy

z 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt SA/Bd 573/13). Brak jest zatem podstaw do "dodawania" do przyjętego w tym przepisie wykazu jeszcze innych przepisów (por. wyroki NSA: z 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 927/14, z 8 maja 2013 r. sygn. Akt

I OSK 2280/11 i z 5 maja 2000 r., sygn. akt I SA 537/99).

W konsekwencji niedopuszczalne jest również stosowanie przepisów

o wywłaszczeniu do nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa na podstawie przepisów innych niż wymienione w tym artykule.

Co więcej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt SK 43/07 (publ. OTK-A 2005 nr 10, poz. 175), powtórzono stanowisko wyrażone we wcześniejszym wyroku z dnia 24 października 2001 r., sygn. akt SK 22/01 (publ. OTK ZU 2001, Nr 7, poz. 216), że ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. utrzymała zasadę zwrotu i – w art. 136 – odniosła ją do wszelkich przypadków wywłaszczenia nieruchomości na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej. Natomiast art. 216 tej ustawy dodatkowo przewidział odpowiednie stosowanie tej zasady do niektórych innych przypadków odjęcia własności. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego art. 136 u.s.g. znajduje zastosowanie do wszelkich wypadków wywłaszczenia nieruchomości bez względu na podstawę prawną dokonanego wywłaszczenia. Dotyczy to również ustaw i innych aktów normatywnych, które stanowiły podstawę wywłaszczenia przed 1 stycznia 1998 r. Art. 216 u.g.n. przewiduje zwrot nieruchomości, których własność została odjęta w trybie innym niż wywłaszczenie, pod warunkiem, że nieruchomość została przejęta lub nabyta na podstawie przepisów wymienionych w tym artykule.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że Skarb Państwa nie nabył prawa własności przedmiotowej nieruchomości w drodze tak rozumianej instytucji wywłaszczenia nieruchomości.

W tym miejscu jeszcze raz powtórzyć należy, że przepis art. 216 u.g.n. zawiera możliwość rozszerzenia zwrotu nieruchomości, które Skarb Państwa nabył na zasadach i w trybie niemieszczącym się w konstrukcji wywłaszczenia sensu stricto, przy czym przepis ten w sposób taksatywny wylicza kategorię nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa. Wśród tych nieruchomości omawiana regulacja wymienia także nieruchomości nabyte przez Skarb Państwa na podstawie u.g.t., jednakże - co istotne, ustawodawca ograniczył stosowanie powyższej ustawy jedynie do art. 22 u.g.t. W żadnym z tych wyjątków nie przewidziano natomiast możliwości zastosowania ww. instytucji w stosunku do nieruchomości nabytych na skutek skorzystania przez Skarb Państwa z prawa pierwokupu w trybie art. 29 u.g.t.

Wbrew zatem twierdzeniom organu odwoławczego nie jest możliwe uznanie, że nieruchomość przejęta w trybie u.g.t. na podstawie innego przepisu niż art. 22 u.g.t., może zostać objęta procedurą zwrotu nieruchomości przewidzianą

w przepisach u.g.n. (tak: wyrok NSA z 14 września 2017 r., sygn. akt I OSK 446/17; wyrok WSA w Bydgoszczy z 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 573/13; wyrok NSA z 23 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1602/09). Skoro bowiem ustawodawca umożliwił ubieganie się o zwrot nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa wyłącznie w trybie art. 22 u.g.t., to bezspornie zamknięta jest droga do orzeczenia

o zwrocie nieruchomości nabytej przez podmiot publiczny na podstawie jakiegokolwiek innego przepisu tej ustawy.

Odmienna natomiast wykładnia omawianych przepisów, jak chce tego organ odwoławczy, w ślad za przywołanym orzeczeniem WSA w Krakowie jest nieprzekonująca. Zauważyć bowiem należy, że wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 października 2001 r. w sprawie II SA/Kr 786/01 miał charakter incydentalny i spotkał się z krytyką doktryny oraz orzecznictwa (patrz: Adam Zieliński, glosa do wyroku NSA z dnia 29 października 2001 r., II SA/Kr 786/01 zamieszczona w orzecznictwie Sądów Polskich, OSP 2002/9/119 oraz w bazie Lex, wyrok WSA w Poznaniu

z 5 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 515/09).

Mając zatem na względzie, że Skarb Państwa nie nabył przedmiotowej nieruchomości na żadnej z podstaw wyliczonych expressis verbis w art. 216 u.g.n., trafnie wskazuje skarżąca, że organ winien przyjąć, że brak jest przesłanek do ubiegania się o zwrot nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w treści przepisów u.g.n. i stwierdzić, że w sprawie objętej wnioskiem brak jest podstaw materialnoprawnych do uwzględnienia wniosku w trybie administracyjnoprawnym.

Końcowo zauważyć również należy, że w myśl ugruntowanego stanowiska judykatury w sprawie analizy przesłanek prawa pierwokupu, decyzja

o wywłaszczeniu nieruchomości i oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu, nie są tożsame. Zastrzeżenie prawa pierwokupu powodowało bowiem powstanie po stronie Skarbu Państwa upoważnienia do pierwszeństwa kupna nieruchomości na wypadek, gdyby zobowiązany zawarł umowę sprzedaży z osobą trzecią. Prawo to mogło być realizowane wyłącznie w związku ze sprzedażą nieruchomości, a nie

z inicjatywy uprawnionego. Wyklucza to więc, jakikolwiek przymus w wyzbywaniu się nieruchomości. Stąd instytucji pierwokupu nie można porównywać z umową zawartą w trybie ustawy wywłaszczeniowej, albowiem w tym ostatnim przypadku sprzedaż następowała pod przymusem, gdyż gdyby do niej nie doszło, to nieruchomość byłaby wywłaszczona. Nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa

w wykonaniu prawa pierwokupu nie przysługuje zatem status nieruchomości wywłaszczonej w rozumieniu art. 136 ust. 3 i 4 u.g.n. (tak m.in.: wyrok NSA

z 21 marca 2008 r. I OSK 462/07 oraz wyrok NSA O/w Białymstoku z 25 października 1995 r. sygn. akt II SA/Bk 613/94). Z analizy zgromadzonego

w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że właściciel nieruchomości podjął dobrowolnie decyzję o zbyciu nieruchomości położonej w B. przy ulicy [...], oznaczonej ówcześnie w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] numerem [...] o pow. 0,2524 ha, bez przymusu ze strony organów reprezentujących Skarb Państwa, natomiast Prezydent Miasta B. składając aktem notarialnym stosowne oświadczenie o nabyciu na rzecz Skarbu Państwa ww. nieruchomości, skorzystał z przysługującego mu prawa pierwokupu przewidzianego w art. 29 i nast. u.g.t., za cenę ustaloną pomiędzy stronami ww. aktu notarialnego.

Podsumowując Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie, dokonały błędnej oceny kwestii możliwości zastosowania art. 136 ust. 3 u.g.n. do zwrotu nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 29 u.g.t. Wynika to ewidentnie z treści art. 216 u.g.n., w którym wyliczono enumeratywnie ustawy, do których mają zastosowanie powyższe przepisy.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni przedstawioną powyżej wykładnię przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście możliwości dokonania zwrotu spornej nieruchomości.