Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 396/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 września 2013 r. sprawy ze skargi E. W. – F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 19 listopada 2012 r. E. W. – F. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w [...] o umorzenie należności z tytułu składek za okres od września 2010r. do kwietnia 2012r. oraz odsetek za zwłokę, a także kosztów egzekucyjnych i innych kosztów i wydatków gotówkowych należnych w związku z prowadzoną wcześniej działalnością gospodarczą. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją finansową i rodzinną. Poinformowała także, że we wrześniu 2008r. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej - sklepu spożywczo-monopolowego, na początku sklep dobrze prosperował i przynosił dochody, jednak z czasem powstały tańsze dyskonty, co spowodowało, że straciła klientów. Sytuacja ta wpłynęła na niedochodowość prowadzonej przez nią działalności, popadła w długi m.in. wobec ZUS, hurtowni, dostawców i banków. Z wypracowanych dochodów w pierwszej kolejności opłacała czynsz i inne opłaty za lokal w wysokości ponad [...] zł miesięcznie, częściowo regulowała faktury, natomiast na utrzymanie jej i syna pozostawała niewielka kwota. Trudności finansowe nawarstwiały się, a właściciel lokalu wypowiedział umowę dzierżawy, w konsekwencji z dniem 20.04.2012r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Obecnie E. W. – F. jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, jednakże brak jest ofert pracy. Wnioskodawczyni poinformowała również, że otrzymuje alimenty na [...]-letniego syna w wysokości [...] zł miesięcznie i oświadczyła, że brakuje jej pieniędzy na zakup podstawowych środków utrzymania, w tym żywności i ubrań. Wskazała, że nie posiada majątku, oraz że obciążają ją zobowiązania na rzecz wielu wierzycieli w kwocie przekraczającej [...] zł, oraz że przeciwko niej toczą się postępowania egzekucyjne, a wiele z nich zostało umorzonych z uwagi na bezskuteczność.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] decyzją z dnia

15 stycznia 2013r. nr [...] NIP [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) odmówił umorzenia należności finansowanych przez E. W. – F. w łącznej kwocie [...] zł.

Uzasadniając swoją decyzję ZUS przytoczył treść art. 28 ust. 1-3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wskazał, iż należności z tytułu składek mogą być również umarzane w uzasadnionych przypadkach - pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności - w odniesieniu do należności na ubezpieczenia ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek - w oparciu o art. 28 ust. 3a cyt. ustawy na zasadach określonych rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365).

Rozpatrując wniosek o umorzenie Zakład stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła niezbędna przesłanka umożliwiająca umorzenie długu, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. całkowita nieściągalność. Mimo, że Komornik Sądowy w [...] postanowieniem z dnia 28.06.2012r. umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia bezskuteczności, to jednak ciążące na wnioskodawczyni zobowiązania wobec ZUS ponownie zostały skierowane na drogę postępowania egzekucyjnego prowadzonego obecnie przez Dyrektora Oddziału ZUS z rachunku bankowego. Tym samym postępowanie egzekucyjne jest nadal aktualne i do czasu jego zakończenia istnieje potencjalna możliwość wyegzekwowania długu w całości lub w części, co powoduje, że brak jest podstaw do umorzenia zadłużenia ze względu na całkowitą nieściągalność.

Rozpoznając sprawę pod kątem wystąpienia okoliczności, o których mowa w powołanym wyżej rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek. I wskazał, iż z dokumentów przedłożonych przez wnioskodawczynię oraz będących w posiadaniu Zakładu wynika, że prowadziła ona działalność gospodarczą, która została wykreślona z ewidencji działalności z dniem 21.04.2012r. Obecnie wnioskodawczyni jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Z oświadczenia E. W. – F. wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką - I. W. i synem w wieku szkolnym. Matka wnioskodawczyni pobiera świadczenie rentowe w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Na syna wnioskodawczyni otrzymuje alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie. Ponoszone koszty stałe związane z utrzymaniem mieszkania ponosi matka wnioskodawczyni. Oprócz zaległości wobec ZUS E. W. – F. obciążają zobowiązania kredytowe i wobec innych instytucji w łącznej wysokości ponad [...] zł, które w części dochodzone są w trybie egzekucyjnym. Wg oświadczenia wnioskodawczyni nie posiada nieruchomości, natomiast jest właścicielem majątku ruchomego w postaci samochodu osobowego marki F. (z 1996r.).

W ocenie Zakładu obecna sytuacja finansowa rodziny wnioskodawczyni - z uwagi na brak osiągania przez nią dochodów - może być sytuacją trudną. Jednakże brak jest podstaw do uznania, że ma ona charakter trwały i umorzenie zobowiązań byłoby obecnie nieuzasadnione. Wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że ze względu na stan zdrowia lub członka rodziny nie może zarobkować lub uzyskiwać dochodów w inny sposób. ZUS wskazał też, że E. W. – F. jest osobą w wieku aktywności zawodowej, co oznacza, że może odzyskać zdolność spłaty zadłużenia w okresie nieprzedawnionym. Podstawy do umorzenia nie stanowi także fakt posiadania zobowiązań wobec innych wierzycieli, zgodnie bowiem z art. 24 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności ZUS korzystają z wysokiego uprzywilejowania w stosunku do innych wierzytelności, w tym m.in. z tytułu zaciągniętych kredytów, i winny być zaspokajane przed tymi zobowiązaniami.

Zakład poinformował także o możliwości udzielenia w uzasadnionych sytuacjach ulgi w spłacie zobowiązań w formie układu ratalnego, co może nastąpić na stosowny wniosek w tym zakresie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 19 lutego 2013 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych po rozpatrzeniu wniosku E. W. – F. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia 15 stycznia 2013r.

Rozpatrując ponownie sprawę ZUS stwierdził brak podstaw do zmiany decyzji i wskazał, że skorzystanie z prawa umorzenia należności z tytułu, składek uzasadnione jest wówczas, gdy faktycznie nie ma szansy na odzyskanie tych należności w okresie nieprzedawnionym, bądź z uwagi na szczególną sytuację osoby zobowiązanej. W świetle art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych możliwość umorzenia należności z tytułu składek jest uprawnieniem Zakładu, a nie obowiązkiem. Oznacza to, że ustawodawca upoważnił Zakład do orzekania o umorzeniu, pozostawiając temu organowi ocenę, w oparciu o całokształt sprawy, czy w konkretnym przypadku występują okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi w postaci umorzenia dłużnikowi określonych zobowiązań. Nadto ZUS wskazał, iż ustawodawca przewidział również inną formę ulgi w płatnościach składek w postaci układu ratalnego. Podejmując decyzję o umorzeniu, Zakład musi stwierdzić zaistnienie choćby jednej z przesłanek określonych w powołanych wyżej przepisach. Jednakże mimo stwierdzenia takich przesłanek nie jest obowiązany do przysporzenia dłużnikowi takiej korzyści. Zakład jako wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu należnościami z tytułu składek, dlatego rezygnacja ZUS z dochodzenia ciążących na dłużniku z mocy prawa zobowiązań i ich umorzenie należy traktować jako instytucję o charakterze wyjątkowym. Szczególnie ważna w sprawach o umorzenie jest ocena, czy mimo wystąpienia ustawowych przesłanek do umorzenia, uzasadnione jest uszczuplenie państwowych funduszy celowych dla poprawy sytuacji finansowej dłużnika. Ponadto uwzględnia się także to, czy trudności płatnicze maja charakter okresowy, czy też stały i pogłębiający się.

Jednocześnie jednak ponownie rozpatrując sprawę ZUS stwierdził, że Zakład błędnie przyjął, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniała okoliczność, z którą przepisy prawa, określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wiążą możliwość umorzenia należności z tytułu składek z powodu ich całkowitej nieściągalności. Z akt sprawy wynika bowiem, że prowadzone w stosunku do wnioskodawczyni przez komorników sądowych z [...],[...] i [...] postępowania egzekucyjne, w tym również należności ZUS, zostały umorzone wobec stwierdzenia ich bezskuteczności. Niezależnie jednak od powyższego ZUS stwierdził, iż umorzenie długu byłoby obecnie nieuzasadnione z uwagi na fakt, że istniejące zadłużenie dotyczy niedawnego okresu czasu, tj. od września 2010r. do kwietnia 2012r., a termin przedawnienia roszczeń z tego tytułu jest odległy. Powołane okoliczności w powiązaniu z tym, że wnioskodawczyni jest osobą stosunkowo młodą powodują, że pozytywne rozpatrzenie wniosku i umorzenie należności z tytułu składek byłoby obecnie przedwczesne.

Ponadto w kwestii rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek ZUS stwierdził, że Zakład właściwie ocenił i słusznie przyjął, iż pozytywne rozpatrzenie wniosku i umorzenie długu na zasadach określonych w w/w rozporządzeniu byłoby nieuzasadnione. Wskazać przy tym należy, że możliwość umorzenia długu na zasadach określonych w rozporządzeniu przewidziana jest dla sytuacji szczególnych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne, czy nadzwyczajne zdarzenia losowe oraz znikome źródło dochodów na utrzymanie lub jego brak nie jest realnie, możliwe wywiązanie się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Z akt sprawy wynika, natomiast że wnioskodawczyni jest osobą w wieku aktywności zawodowej ([...] lat) i nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których wynikałoby, iż w związku z chorobą jest niezdolna do podjęcia zatrudnienia, bądź posiada jakiekolwiek ograniczenia w tym zakresie. Nie udokumentowała również konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, uniemożliwiającej możliwości zarobkowania. Okoliczności te w powiązaniu z okresem przedawnienia należności z tytułu składek powodują, że nie można wykluczyć, iż do tego czasu E. W. – F. podejmie zatrudnienie i uzyska środki pozwalające na podjęcie spłaty długu choćby w części. Ponadto ZUS wskazał, iż wnioskodawczyni posiada samochód osobowy F., z którego możliwe jest dochodzenie długu. Wprawdzie wnioskodawczyni posiada zobowiązania wobec innych wierzycieli w kwocie ponad [...] zł. Jednakże należności z tytułu składek, są należnościami uprzywilejowanymi w stosunku do innych zobowiązań i winny być przed nimi zaspokajane. Taki stan rzeczy powoduje, że pozytywne rozpatrzenie wniosku i umorzenie należnych składek mogłoby doprowadzić do naruszenia wynikającego z powołanego przepisu uprzywilejowania, powodując zaspokojenie w postępowaniu egzekucyjnym mniej uprzywilejowanych wierzycieli kosztem należności Zakładu.

Skargę na powyższą decyzję wniosła E. W. – F., zarzucając jej:

1) Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, dlaczego organ uznał, że pomimo zaistnienia całkowitej niewypłacalności nie może dojść do umorzenia składek, a moja sytuacja nie ma charakteru szczególnego oraz dlaczego błędnie przyjął, że mam możliwości finansowe i majątek, by zapłacić składki

b) naruszenie art. 8 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń.

2) Naruszenie przepisów prawa materialnego, w mianowicie:

a) art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 7 k.p.c. poprzez przekroczenie zakresu uznania administracyjnego i wydanie decyzji bez należytego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela.

b) art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i' Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że przepisy te nie odnoszą się do sytuacji, w której się znalazłam pomimo tego, że nie mam żadnych źródeł utrzymania, a sytuacja na rynku pracy powoduje, że jestem trwale bezrobotna.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z dnia 19 lutego 2013r. oraz uchylenie poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji.

Uzasadniając brak wszechstronnego rozpatrzenie materiału dowodowego skarżąca wskazała, iż sytuacja, w której się znajduje w jej przekonaniu jest właśnie szczególna i zasługuje na zastosowanie wyjątkowej instytucji, jaką jest umorzenie składek. Odmowna decyzja ZUS w sprawie została wydana w oparciu o błędną ocenę dowodów, a brak wnikliwego rozpatrzenia wniosku spowodował, że decyzja jest nieadekwatna do faktycznego jej położenia. Podkreśliła, iż podstawowa przesłanka jaką jest całkowita nieściągalność zastała wykazana bezskutecznymi postępowaniami egzekucyjnymi prowadzonymi przeciwko jej. Skarżąca podkreśliła także, iż fakt, że jej zadłużenie jest stosunkowo "młode" nie powinno mieć kluczowego wpływu na ocenę tej sprawy, gdyż istotą problemu jest to, że nie ma realnych środków, by regulować to zadłużenie.

Brak majątku, z którego można zaspokoić składki, skarżąca uzasadniła podnosząc, iż samochód, którego jest właścicielką jest niesprawny, a koszt jego naprawy kilkukrotnie przewyższa jego wartość. Komornik zajął ten pojazd i próbował już sprzedać go w drodze licytacji, niestety bezskutecznie. Samochód nie przedstawia żadnej wartości materialnej wobec czego, nie ma mowy, by mógł choćby w części pokryć zadłużenie wobec ZUS. Innego majątku skarżąca nie posiada.

Swoją szczególną sytuację skarżąca uzasadniła okolicznościami podniesionymi we wniosku, dodatkowo podniosła, iż pozostaje na utrzymaniu starszej matki i nie stać jej na zaspokojenie elementarnych potrzeb mojej rodziny. Sytuacja, w której się znajduje, ma już charakter długotrwały i nie widzi sposobu, aby w najbliższym czasie móc regulować jakiekolwiek zobowiązania. Nie ma możliwości dojazdu do większych miast w naszym regionie w celu podjęcia pracy. Nie ma wykształcenia, które pozwalałoby mi znaleźć pracę w jej mieście. Dodała także, iż powiat [...] ma jedną z najwyższych stóp bezrobocia w kraju.

Uzasadniając przekroczenie granic uznania administracyjnego, skarżąca powołała się na treść wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 sierpnia 2012r. w sprawie 392/12) i wskazała, iż nawet gdyby znalazła zatrudnienie to wysokość wynagrodzenia w stosunku do wysokości zadłużenia jest tak duża, że nie byłaby w stanie regulować długu bez uszczerbku dla jej rodziny. ZUS jednak nie dokonał kalkulacji spłaty długu w kontekście jej sytuacji materialnej, choćby tej hipotetycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja wbrew podniesionym zarzutom odpowiada prawu.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, stosownie do art. 145 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności.

Badając legalność zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji według powyższych kryteriów, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, iż podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest powołany w decyzjach art. 28 ustawy o ubezpieczeniach społecznych. Ustawa ta w treści wskazanego przepisu daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a).

Na podstawie pierwszego z powołanych przepisów, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 1 i 2). Zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że doszło do całkowitej nieściągalności należności został określony w ust. 3 tego przepisu, zgodnie z którym, nieściągalność ta zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wskazać przy tym należy, iż przepis art. 28 ust. 2 daje organowi uprawnienie do umorzenia składek, stanowiąc, iż należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Organ rozpoznając sprawę w pierwszej i drugiej instancji dokonał również analizy sprawy pod kątem możliwości zastosowania przepisu art. 28 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach społecznych, w którym ustawodawca stworzył organom możliwość umorzenia określonych zaległości z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis sprecyzowane zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wskazane wyżej przepisy dają organowi uprawnienie do umorzenia należności z tytułu składek w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może należności umorzyć, lecz nie jest do tego zobligowany. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności co do rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowym odnoszącym się zwłaszcza do uznaniowych decyzji administracyjnych akcentuje się, że każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu (wyrok SN z dnia 20 grudnia 1994 r., III ARN 79/94, POP 1999 r., nr 2, poz. 31).

W ocenie sądu rozstrzygając przedmiotową sprawę organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i jego ocena możliwości finansowych wnioskodawczyni nie może być uznana za dowolną. Bowiem przy ocenie spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności, organ powinien brać pod uwagę także czy istnieją po stronie osoby składającej wniosek okoliczności świadczące o możliwości zmiany sytuacji majątkowej. Przestawiona przez wnioskodawczynię sytuacja majątkowa polegająca na nie osiąganiu żadnych dochodów, pozostawaniu we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, która otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości [...] zł miesięcznie, oraz synem, na którego otrzymuje alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie, posiadaniu zadłużenia i zobowiązań w łącznej wysokości [...] zł, nie należy do łatwych. Jednak zauważyć należy, że wnioskodawczyni nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania, gdyż czyni to za nią matka, jest osobą stosunkowo młodą i zdrową. Zatem może wykazać aktywność w przedmiocie uzyskania takiego zawodu, czy umiejętności, z którymi wiąże się perspektywa zatrudnienia, bądź perspektywa osiągania dochodów. Sąd nie kwestionuje okoliczności, że w powiecie [...] jest stosunkowo duży stopień bezrobocia, jednak jest to także miejscowość letniskowa, gdzie istnieje możliwość wykonywania prac sezonowych. Tym samym poza zarejestrowaniem się jako bezrobotną, wnioskodawczyni nie wykazała, aby z własnej inicjatywy podjęła jakąkolwiek aktywność mającą na celu zmianę jej sytuacji majątkowej i osiąganie dochodu. Zgodzić się także należy ze stanowiskiem organu co do tego, że wobec wysokiego uprzywilejowania należności ZUS w postępowaniu egzekucyjnym wysokość zadłużenia względem innych podmiotów pozbawiona jest znaczenia.

Mając na uwadze powyższe uznać należało, iż odmawiając skarżąca umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i jego ocena nie może być uznana za dowolną. Słusznie organ zauważył, że ustawodawca przewidział także inną formę ulgi w płatności w postaci układu ratalnego. Nie mogą się zatem ostać zarzuty skargi dotyczące braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, tym bardziej, że ani w skardze, ani też we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca nie wskazała jakie jeszcze dowody organ miałby zgromadzić. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a. wskazać należy, iż jak już wyżej wyjaśniono ocena organu nie może być uznana za dowolną, ponadto okoliczność, iż ocena ta nie satysfakcjonuje skarżącej, sama w sobie nie przesądza o skuteczności zarzutu. Skarżąca bowiem nie wykazała nielogiczności rozumowania organu w ocenie całokształtu okoliczności występujących w rozpoznawanej sprawie. Ponadto wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej co do terminu przedawnienia należności, to ma on znaczenie, gdyż w takiej sytuacji jak występująca w rozpoznawanym stanie fatycznym, kiedy nie można wykluczyć poprawy sytuacji majątkowej skarżącej, która ma ku temu obiektywne możliwości, mogłoby wystąpić zbyt wczesne umorzenie należności.

Odnosząc się do kwestii związanej z samochodem F. wskazać należy, iż to skarżąca w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wskazała, iż jest właścicielką tego pojazdu, nie wskazywała, że jest to pojazd niesprawny, a jedynie, że jest zajęty przez komornika i niedopuszczony do ruchu, organ zatem na podstawie treści oświadczenia skarżącej mógł wysnuć uprawniony wniosek co do tego, że posiada ona majątek ruchomy. Nawet jednak przy przyjęciu, że istotnie jest tak jak twierdzi wnioskodawczyni, że koszt naprawy przekracza wartość pojazdu, a w postępowaniu egzekucyjnym nie doszło do skutecznej licytacji tego samochodu, to okoliczność ta nie zmienia oceny istnienia po stronie skarżącej możliwości zarobkowych, a właśnie ta ocena legła u podstaw rozstrzygnięcia Zakładu.

W kwestii zarzutu dotyczącego braku uwzględnienia przez organ szczególnej sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca wskazać należy, iż skarżąca powielając prezentację swojej sytuacji finansowej w istocie w sposób odmienny aniżeli organ ocenia jedynie możliwość zmiany tej sytuacji w przyszłości, jednocześnie nie wykazując by podjęła jakiekolwiek kroki w tym przedmiocie. Słusznie zatem organ uznał, że po stronie skarżącej nie wystąpiły szczególne okoliczności powodujące niemożność zmiany sytuacji, takie jak choroba czy konieczność zajmowania się chorym członkiem rodziny.

Jak już wyżej wskazano sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, a przywołany przez skarżącą w uzasadnieniu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 sierpnia 2012 roku w sprawie II SA/Go 392/12, został wydany w odmiennym stanie faktycznym, przede wszystkim w sprawie rozpoznawanej przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim osoba występująca do ZUS o umorzenie składek znajdowała się w bardzo trudnej, nieodwracalnej sytuacji zdrowotnej uniemożliwiającej jej podjęcie zatrudnienia.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art.151 p.p.s.a oddalił skargę.