Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1350/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 136 i 137
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik – Dobosz Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz (spr.) WSA Magda Froncisz Protokolant: starszy referent sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi S.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 września 2019 r. znak: [....] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

S. M. w piśmie z 23 stycznia 2012 r. wystąpił do Gminy Miejskiej K. z wnioskiem o zwrot działki nr [...], obr. [...]. ewid. P. m. K..

Prezydent Miasta K w piśmie z 5 marca 2012 r., powołując się na przepis art. 142 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.), wystąpił do Wojewody z wnioskiem o wyznaczenie innego organu do załatwienia sprawy zwrotu działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. K., która stanowi własność Gminy K..

Wojewoda postanowieniem z 6 czerwca 2012 r. ,nr [...], wyznaczył Starostę K. do załatwienia przedmiotowej sprawy.

Starosta [...] decyzją z 23 września 2014 r. nr [...] orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...], poł. w obr. [...]. ewid. P.e m. K. na rzecz S. M..

W wyniku odwołania wniesionego od ww. decyzji Starosty [...], Wojewoda decyzją z 8 czerwca 2015 r., nr [...], orzekł o uchyleniu w całości decyzji Starosty [...] z 23 września 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wojewoda stwierdził, że organ I instancji w sposób niepełny i niewystarczający dokonał konkretyzacji celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Poddał w wątpliwość poczynione dotychczas przez organ I instancji ustalenia w zakresie zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Ponadto zauważył, że część nieruchomości znajduje się w obszarze "[...]" lub z nim graniczy - co wymaga dodatkowych, precyzyjnych ustaleń w terenie z udziałem uprawnionego geodety. Dodatkowo organ II instancji wskazał na możliwość przeprowadzenia przez organ I instancji również dowodu z zeznań świadków. Zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez organ I instancji dodatkowych, archiwalnych zdjęć lotniczych przedstawiających sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości po 1982 roku.

Starosta [...] decyzją z 14 lutego 2019 r. ,znak: [...], orzekł:

w punkcie 1 o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0135 ha, powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,0387 ha, położonej w obr. [...] jedn. ewid. P. m. K., na rzecz S. M., s. J. i H. w całości;

w punkcie 2 o zobowiązaniu osoby wymienionej w pkt. l do zwrotu na rzecz Gminy

K. kwoty [...]zł, odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości;

w punkcie 3 o terminie i sposobie uiszczenia należności określonej w punkcie 2;

w punkcie 4 o odmowie zwrotu na rzecz S. M., s. J. i H., w całości nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0252 ha, powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,0387 ha, położonej w obr[...] jedn. ewid. P. m. K.,.

W uzasadnieniu decyzji przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz szczegółowo opisano materiał dowodowy zgormadzony w sprawie.

W pierwszej kolejności zweryfikowano spełnienie warunków formalnych zwrotu nieruchomości. H. M. zbyła na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość składającą się z działki nr [...] o powierzchni 0,7885 ha, poł. w obr[...] b. dz. adm. P. 5 listopada 1976 r. (aktem notarialny Rep. A II Nr [...]) w oparciu o przepis art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej, Geologii i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta K. z 23 czerwca 1975 r. nr [...], przeznaczona była pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". H. M. zmarła 26 czerwca 2004 r., a spadek po niej nabył w całości syn S. M. (postanowienie Sądu Rejonowego dla K. - P. w K. Wydział I Cywilny z 19 listopada 2004 r. sygn. akt I [...]

Starosta wyjaśnił, że przedmiotem ponownego rozpoznania przez organ I instancji stała się sprawa zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. 0,0135 ha i nr [...] o pow. 0,0252 ha, powstałe z podziału działki nr [...] o pow. 0,0387 ha poł. w obr. [...]. ewid. P. m. K., objętej księgą wieczystą nr [...]

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji zlecił przeprowadzenie czynności geodezyjnych związanych z podziałem przedmiotowej nieruchomości. W dniu 27 września 2017 r. Przedsiębiorstwo Usług Inżynieryjno-Budowlanych [...]" przeprowadziło powyższe czynności związane z podziałem działki nr [...], pół. w obr. [...]. ewid. P., m. K.. Działka nr [...] podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 0,0135 ha i nr [...] o pow. 0,0252 ha (operatem nr [...]).

Ponadto w trakcie ponownego rozpoznawania sprawy Starosta [...] przeprowadził analizę zdjęć lotniczych z lat: 1975, 1982, 1993, 1998, 2004 oraz analizę ortofotomap obszaru nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot z lat: 2004, 2011, 2013, 2015 i 2017 (http://obserwatorium. um.krakow.pl.). Analiza ta wykazała, że stan zagospodarowania nieruchomości na przestrzeni lat 2005 r. – 2017 r. nie uległ istotnej zmianie.

W ocenie organu I instancji przeprowadzenie dodatkowego dowodu z przesłuchania świadków nie było konieczne, ponieważ inne zgromadzone w sprawie dowody są wystarczające dla oceny zbędności wywłaszczonej nieruchomości dla celu wywłaszczenia.

W oparciu o zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy, w świetle art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, Starosta uznał działkę nr [...] o pow. 0,0135 ha, poł. w obr. [...]. ewid. P., m. K. za zbędną na cel wywłaszczenia i orzekł o jej zwrocie, jak i koniecznych rozliczeniach z tego tytułu.

Organ I instancji zwrócił uwagę, że S. M. wniósł o zwrot przedmiotowej nieruchomości 23 stycznia 2012 r. Natomiast na działce nr [...], poł. w obr. [...]. ewid. P. m. K., w części oznaczonej po podziale jako działka nr [...], zrealizowano cel wywłaszczenia, tj. wybudowano parking samochodowy przed 22 września 2004 r. Z uwagi na powyższe w pkt 4 sentencji niniejszej decyzji orzeczono o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...] ewid. P. m. K., na rzecz S. M..

Gmina K. złożyła odwołanie w zakresie rozstrzygnięć zawartych w punktach 1-3 ww. decyzji Starosty [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez:

- dokonanie wybiórczej analizy dowodów zgormadzonych w sprawie, w szczególności protokołu z rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości z 11 października 2013 r., i pominięcie istotnej okoliczności, że teren odpowiadający zwracanej działce nr [...] stanowi fragment nasypu powstałego w wyniku robót ziemnych związanych z budową parkingu;

- pominięcie dowodu z pisma Zarządu Zieleni Miejskiej i wynikających z niego okoliczności, co ostatecznie doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie realizacji celu wywłaszczenia na tym terenie.

Powyższe uchybienie doprowadziło również do naruszenia prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. polegającego na orzeczeniu o zwrocie nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], podczas gdy została ona wykorzystana na cel wywłaszczenia. Naruszenie powyższe polegało na przyjęciu, że terminowe zagospodarowanie wywłaszczenia gruntu jako parku osiedlowego nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia w przypadku wywłaszczeń pod budowę osiedla mieszkaniowego lub też jego dozwolonej modyfikacji. Gmina wniosła o dopuszczenie dowodów z wydruków fotografii spornego gruntu wykonanych 17 września 2017 r. oraz wydruku z systemu MSIP z naniesioną warstwą "Mapa zasadnicza 1:500 2004" na okoliczność ustalenia, że na trenie zwracanej działki biegnie fragment nasypu powstałego w ramach realizacji parkingu lub też o przeprowadzenie w tej kwestii ponownych oględzin nieruchomości w ramach rozprawy administracyjnej. Gmina zwróciła również uwagę na różnicę wysokości pomiędzy poziomem ulicy [...], a terenami położonymi na zachód od niej tj. stanowiącymi "Park [...] który znajduje się w niecce, kilka metrów poniżej poziomu tej ulicy. Realizacja parkingu w takim przypadku - co można stwierdzić z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością - wymagała uprzednich prac ziemnych makroniwelacyjnych, w wyniku których wyrównane zostały poziomy ulicy i terenu pod parking. Pozostawienie terenu jako fragmentu parku osiedlowego może być rozpatrywane jako część infrastruktury osiedlowej związanej bezpośrednio z budową osiedla mieszkaniowego, ewentualnie jako zmiana pierwotnego zagospodarowania z parkingu osiedlowego na park osiedlowy, która mieści się w zakresie dozwolonej modyfikacji celu wywłaszczenia.

W odpowiedzi na odwołanie S. M. podniósł, że teren odpowiadający zwracanej działce nr [...] stanowi łąkę, w środku której znajduje się pochyłość terenu, być może uformowana przy okazji budowy parkingu, lecz znajduje się ona poza właściwym jego obszarem. Na wywłaszczonym terenie nie powstał park osiedlowy. Pomysł stworzenia Parku [...] powstał stosunkowo niedawno (w 2008 r. uchwalono plan zagospodarowania przestrzennego terenu "[...]") i nie jest on jeszcze w pełni zrealizowany. Ponadto jest to inwestycja zupełnie niezależna od budowy osiedla, a w dodatku położona poza jego obszarem. Zatem cel wywłaszczenia tej części działki nigdy nie został zrealizowany. Obecnie teren jest nieogrodzony, porośnięty trawą i krzakami. O realizacji celu wywłaszczenia, jakim była budowa parkingu samochodowego, nie może stanowić istnienie na spornym gruncie dziko rosnącej zieleni. Sporna działka nr [...] znajduje się poza "mikroorganizmem urbanizacyjnym" osiedla. Tym samym nie jest ona niezbędna dla mieszkańców osiedla. Dziko rosnąca łąka, rzadko koszona, nie stanowi ani terenu rekreacyjnego ani strefy ochronnej. Według projektów inwestycyjnych, teren miał zostać przeznaczony na budowę parkingu dla mieszkańców osiedla.

Wojewoda decyzją z 5 września 2019 r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] z 14 lutego 2019 r., znak [...], w punktach 1, 2, 3 i orzekł o odmowie zwrotu na rzecz S. M. nieruchomości o projektowanym oznaczeniu jako działka nr [...] o pow. 0,0135 ha, powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,0387 ha, położonej w obr. [...], jedn. ewid. P. m. K..

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewoda wyjaśnił, że przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego są rozstrzygnięcia zawarte w punktach 1-3 decyzji Starosty [...] z 14 lutego 2019 r. tj. zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] opow. 0,0135 ha, powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,0387 ha, położonej w obr[...] jedn. ewid. P. m. K., na rzecz S. M. s. J. i H. w całości oraz o rozliczeniach z tym związanych, gdyż tylko w takim zakresie ww. decyzja została zaskarżona. Tym samym w pozostałym zakresie tj. w pkt 4 ww. decyzja stała się ostateczna.

Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 zd. 1 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Warunkiem zastosowania powołanej regulacji jest ustalenie w pierwszej kolejności, że wniosek o zwrot dotyczy nieruchomości wywłaszczonej w ścisłym rozumieniu, tj. przejętej na rzecz Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego w drodze decyzji administracyjnej, bądź w jednym z trybów wskazanych w art. 113 ust. 3, art. 142a lub art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. oraz ustalenie czy wniosek został złożony przez uprawnioną osobę.

Wojewoda dokonał w tej mierze weryfikacji ustaleń organu I instancji dochodząc do wniosku, że warunki powyższe zostały spełnione.

Dalej wskazano, że legalną definicję zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu zawiera art. 137 ust. 1 u.g.n. Zachodzi ona, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Zaznaczono przy tym, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn.: P 38/11, jest to, że przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. nie stosuje się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie odpowiednio: ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. - art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. 1 pkt 2).

Wojewoda wskazał, że organ I instancji pozyskał kopię aktu notarialnego Rep. [...] nr [...] z 5 listopada 1976 r., w którym wskazano, że wywłaszczenie (nabycie) następuje z przeznaczeniem pod budowę osiedla [...]. Do akt sprawy pozyskano także dokumentację związaną z postępowaniem poprzedzającym nabycie przedmiotowych nieruchomości, tj.: decyzję Wydziału Gospodarki Przestrzennej, Geologii i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta K. z 23 czerwca 1975 r. nr [...] ustalającą miejsce i warunki realizacji inwestycji osiedla mieszkaniowego [...]" w K., mapę sytuacyjno-wysokościową zatytułowaną: Obiekt: Osiedle [...]", opatrzoną potwierdzonym za zgodność z oryginałem odpisem z pieczęci podłużnej o treści: "Urząd Miasta K. Wydziału Gospodarki Przestrzennej, Geologii i Ochrony Środowiska Załącznik do decyzji z 23 czerwca 1975 r.", mapę sytuacyjno-wysokościową z 15 marca 1974 r. nr [...] oraz plan realizacyjny osiedla mieszkaniowego [...]" z 30 września 1976 r., nr [...]

Ponadto organ I instancji pozyskał rysunek zatytułowany: "Obiekt: Osiedle [...]", sporządzony w czerwcu 1977 r. przez Biuro Planowania Przestrzennego w K., archiwalną aktualizację mapy zasadniczej z marca 1986 r., dokumentację graficzną sporządzoną przez geodetę uprawionego mgr. inż. A. G. - naniesienie zasięgu inwestycji na plan realizacyjny os. [...] nr [...] z dnia 30 września 1976 r., naniesienie zasięgu inwestycji na załącznik do decyzji nr [...] z 23 czerwca 1975 r., naniesienie zasięgu inwestycji na plan realizacyjny os[...] nr [...] z 15 marca 1974 r., naniesienie zasięgu inwestycji na załącznik do decyzji nr [...] z 23 czerwca 1975 r., protokół z oględzin z 22 stycznia 2018 r., protokół z rozprawy administracyjnej z 11 października 2013 r. oraz archiwalne zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu z lat: 1982, 1993, 1998, 2004.

Wojewoda wskazał dalej, że na podstawie powyższych dokumentów Starosta [...] doprecyzował cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Wskazał, że po naniesieniu przedmiotu postępowania za załącznikiem do decyzji z 23 czerwca 1975 r., nr [...], ustalono, że w dacie wywłaszczenia działka nr [...], obr. [...]. ewid. P. m. K., znajdowała się w granicach lokalizacji osiedla [...] i przeznaczona była pod planowany w tym miejscu parking. Natomiast z planu realizacyjnego os. [...] z 15 marca 1974 r., nr [...], wynika, że działka nr [...], obr. [...] jedn. ewid. P. m. K., częściowo znajdowała się poza obszarem terenu przeznaczonego pod planowany w tym miejscu parking. W ocenie organu I instancji, w takim wypadku, cel wywłaszczenia w tej części działki nie został nigdy zrealizowany.

Analizując dalej kwestię realizacji celu wywłaszczenia Wojewoda wskazał, że należy ustalić rzeczywisty cel wywłaszczenia - wskazany w decyzji z 14 marca 1977 r.- i czy rozstrzygające znaczenie w tej kwestii ma treść decyzji wywłaszczeniowej, czy też treść decyzji "lokalizacyjnej", do której ta pierwsza się odwołuje. Gdyby przyjąć - tak jak uczynił to organ I instancji - że o celu wywłaszczenia przesądza plan realizacyjny zatwierdzony decyzją z 20 sierpnia 1976 r., to należało by uznać, że nieruchomość odpowiadająca obecnej działce została wywłaszczona bez żadnego celu (skoro nie była objęta planem realizacyjnym). Wojewoda przyznał w tej kwestii rację Gminie, że taka sytuacja nie odpowiada konstrukcji postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a związana być może z wadą decyzji wywłaszczeniowej. Organ, skupiając się na treści graficznego załącznika do decyzji z 20 sierpnia 1976 r., nie przedstawił żadnego argumentu uzasadniającego pominięcie treści decyzji, która ma w sprawie decydujące znaczenie tj. decyzji wywłaszczeniowej. To ta decyzja określiła cel wywłaszczenia jako realizację parku. Decyzje związane z realizacją zamierzonego przedsięwzięcia i inne materiały, zwłaszcza pochodzące sprzed daty decyzji wywłaszczeniowej, w szczególności decyzje lokalizacyjne i plany realizacyjne o tyle mogą mieć znaczenie, o ile umożliwiają, czy też ułatwiają właściwe wyłożenie treści samej decyzji wywłaszczeniowej. Są przydatne szczególnie wówczas, kiedy sama decyzja jest niejasna lub na tyle ogólna, że ustalenie tylko na jej podstawie konkretnego celu wywłaszczenia, nie jest możliwe.

Wojewoda podał, że z protokołu z rozprawy administracyjnej z 11 października 2013 r. (podczas której dokonano oględzin działki nr [...]) wynika, że jej granica wschodnia stanowi w części chodnik od strony ul. [...], a w części biegnie przez wjazd na parking oraz przez trawnik oddzielający parking od chodnika. Granica południowa i północna nie są widoczne w terenie. Granica zachodnia biegnie poza skarpą. W granicach działki znajdują się cztery drzewa liściaste oraz jeden słup oświetleniowy z betonu. Teren przedmiotowej działki stanowi parking wykonany z lanego betonu oraz skarpę pokrytą skoszoną trawą. Na działce od strony wjazdu usytuowana jest studzienka kanalizacji burzowej.

W toku postępowania przed organem I instancji, w piśmie z 30 listopada 2016 r., znak: [...], Zarząd Zieleni Miejskiej w K. poinformował, że działka nr [...] obr. [...] zagospodarowana w części jako parking stanowi zaplecze parkingowe dla Parku [...]. Natomiast w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszaru [...]" przedmiotowy teren oznaczony symbolem 3US przeznaczony jest pod obiekty kubaturowe o funkcji sportowo-rekreacyjnej.

Z archiwalnych zdjęć lotniczych z 1982 r., 1993 r., 1998 r. oraz 2004 r., obejmujących teren nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] oraz okolicznych nieruchomości wynika również, że na terenie przedmiotowej nieruchomości powstał częściowo parking (działka nr [...]) wraz z okalającym go terenem zielonym (działka nr [...]).

Wskazując na powyższe ustalenia, Wojewoda podniósł, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa osiedla. Natomiast realizacja celu wywłaszczenia określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje - oprócz realizacji budynków mieszkalnych - także realizację infrastruktury niezbędnej dla jego funkcjonowania, urządzonej w postaci ciągów komunikacyjnych, terenów rekreacji i terenów zielonych, zaplecza technicznego, sklepów osiedlowych, garaży, budynki handlowe, zieleń ogrodową i parki itp. Ocena, czy tak pojmowany cel wywłaszczenia został zrealizowany musi odnosić się do całości wywłaszczonej nieruchomości, a nie do jej części. Osiedle mieszkaniowe jest bowiem mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców.

Podkreślono dalej, że w okresie przed 1989 r. (w przedmiotowej sprawie wywłaszczenia nastąpiło w 1976 r.) budownictwo mieszkaniowe stanowiło cel publiczny, a osiedla mieszkaniowe - w przeciwieństwie do realizowanych aktualnie - planowane i realizowane były jako inwestycje złożone, ze ściśle uporządkowaną i często rozbudowaną strukturą (np. żłobki, przedszkola, szkoły, placówki pocztowe, przychodnie zdrowia, sklepy, drobne rzemiosło, itp.). Zamierzenia takie posiadały również własny układ komunikacyjny oraz ogólnodostępne tereny zielone (spełniające funkcje rekreacyjne).

W związku z powyższym za uzasadniony należy uznać wniosek, że na obrzeżach tego rodzaju zespołów obiektów nie lokalizowano (lub czyniono to zupełnie wyjątkowo) obiektów kubaturowych. Obszary takie najczęściej przeznaczane były na zieleń służącą mieszkańcom oraz stanowiły tereny, na których planowano infrastrukturę podziemną.

Nie ulegało także wątpliwości Wojewody, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona dla potrzeb realizacji celów publicznych (budowa osiedla [...]), jako służących ogółowi, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb powszechnych, realizowanych przez jednostki organizacyjne Skarbu Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego.

W ocenie Wojewody z takim rodzajem wykorzystania terenu mamy do czynienia w przypadku przedmiotowej nieruchomości, gdyż od momentu jej wywłaszczenia (nabycia) stan jej zagospodarowania uległ istotnej zmianie. Z dotychczasowego, rolniczego sposobu użytkowania została przekształcona pod parking oraz uporządkowany teren zielony, który obecnie stanowi fragment Parku [...]. Przez teren tej nieruchomości przebiega infrastruktura podziemna (fragment sieci niskiego napięcia). Natomiast fakt, że funkcjonalnie parking związany jest obecnie z obsługą parku nie oznacza, że wykluczone jest korzystanie z niego przez mieszkańców osiedla. Także okoliczność, że formalne plany dotyczące urządzenia parku powstały - jak wskazuje wnioskodawca - w 2008 r., niczego nie zmienia, bowiem stwierdzone powyżej zagospodarowanie nieruchomości powstało wcześniej, przed złożeniem wniosku o jej zwrot.

Mając na uwadze powyższe ustalenia organ odwoławczy nie podzielił poglądu wyrażonego przez organ I instancji, że przedmiotową nieruchomość należy uznać za zbędną na cel wywłaszczenia, określony jako budowa osiedla [...]. Jak wynika z materiału dowodowego realizacja celu wywłaszczenia rozpoczęła się przed 1976 r., a zakończyła się do 1982 r. Wojewoda uznał także, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (przede wszystkim decyzji o wywłaszczeniu przedmiotowego terenu), że celem wywłaszczenia była nie tylko budowa parkingu, ale budowa kompleksowo zaprojektowanego osiedla mieszkaniowego, wymagającego dla swojego prawidłowego funkcjonowania powstania m. in. parkingów i obszarów zielonych.

Wobec powyższego Wojewoda uznał za uzasadnione zarzuty podniesione w odwołaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie S. M. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy, tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pozostawienie niezagospodarowanej nieruchomości wywłaszczonej na cel budowy osiedla leżącej na jego obrzeżach, daje podstawę dla przyjęcia, że zrealizowano na niej cel wywłaszczenia. Wskazując na powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak i o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że organ I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. i słusznie doszedł do przekonania, że na terenie działki [...] nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Zdaniem skarżącego w toku postępowania odwoławczego nie wzięto pod uwagę, że rozumienie celu wywłaszczenia nie może być rozciągane od infinitum. W toku wykładni prawa zlekceważono tym samym istotną różnicę, jaka zachodzi pomiędzy zagospodarowaniem terenu a brakiem jego zagospodarowania. O ile zatem urządzenie parkingu do obsługi osiedla mieści się w rozumieniu budowy osiedla mieszkaniowego (czyli celu wywłaszczenia), o tyle pozostawienie wokół niego nieużytków (w postaci okolicznych łąk i zagajników) nie stanowi już realizacji osiedla. Gdyby przyjąć interpretację organu II instancji, to na pytanie dokąd sięgało "Osiedle-[...]" w kierunku zachodnim czy południowym, należałoby konsekwentnie odpowiedzieć, że rozciągało się ono aż do ulicy [...], z którą łączyło się poprzez rozległe tereny zielone, takie właśnie jak sporna działka nr [...]. Stąd dywagacje organu II instancji i powoływanie się - w ślad za twierdzeniami Gminy - na orzeczenia kwalifikujące do budowy osiedli mieszkaniowych (jako realizacji celu wywłaszczeń) obiektów takich jak szkoły, sklepy, czy place zabaw, są chybione. Stan faktyczny przywoływanych w uzasadnieniu decyzji orzeczeń sądów administracyjnych jest odmienny niż w niniejszej sprawie, gdzie zewnętrzną granicę osiedla (w sensie inwestycyjnym i funkcjonalnym) stanowi granica leżącego na obrzeżu parkingu, poza którym pozostawiono zarośla.

Skarżący podzielił pogląd organu II instancji na temat projektowania i realizacji osiedli mieszkaniowych w okresie PRL, jak i tezy stawiane w przywołanym przez organ II instancji wyroku NSA w kwestii co obejmuje realizacja celu wywłaszczenia określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego. Zadaniem skarżącego, co również jest faktem notoryjnym, na budowanych wówczas osiedlach tereny zielone były starannie zaplanowane i urządzone, ale przede wszystkim znajdowały się one wewnątrz osiedli. To właśnie odróżnia je od nieużytków, jakie siłą rzeczy pozostawały poza wybudowanymi osiedlami. Z tej perspektywy pozostawienie bez zagospodarowania "okolicy" osiedla - racjonalnie rzecz ujmując - nie stanowi i nie stanowiło nigdy realizacji celu wywłaszczenia określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego. Materiały - w tym kartograficzne - zgromadzone w sprawie wyraźnie wskazują granice osiedla [...] wraz z jego infrastrukturą (por. np. mapy na kartach 42, 44, 49, karty 47, 50). Takie same wnioski wynikają z naniesienia map na zdjęcia lotnicze z okresu budowy. Niczego w tej ocenie nie zmieniają dokumenty kartograficzne czy decyzje, na które powołuje się obecnie organ II instancji. Prawidłowo zatem Starosta [...] orzekł decyzją z 14 lutego 2019 r. o zwrocie zachodniej części działki nr [...] (fragment stanowiący obecnie działkę nr [...]). Dopiero kilka lat temu zaczęto porządkować okoliczne nieużytki zielone i urządzać osobny od osiedla "Park [...]

Na koniec skarżący zwrócił także uwagę, że powodem uchylenia pierwotnej decyzji Starosty o odmowie zwrotu tej nieruchomości był niejednolity stan faktyczny działki [...] i potrzeba odmiennego potraktowania jej części (jedna, wschodnia, zagospodarowana i leżąca w obrębie parkingu oraz druga, zachodnia, niezagospodarowana, leżąca poza obszarem osiedla). Organ II instancji dostrzegł wówczas problem odmiennej sytuacji odnośnie obecnej działki nr [...] (str. 4 decyzji), obecnie jednak tę różnicę zbagatelizował.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z punktu widzenia powyższego skarga okazała się być bezzasadna.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. "poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu". Zgodnie z art. 137 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wywłaszczenia określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli : 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stalą się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany". Jak to stwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2014 r. I OSK 622/13, LEX nr 1658419 – "W postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości konieczne są do ustalenia dwie przesłanki - cel wywłaszczenia i zbędność nieruchomości na ten cel, co wynika z art. 136 ust. 3 u.g.n. Daje on bowiem uprawnienie poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z przepisu tego wynika założenie, że cel wywłaszczenia określa decyzja o wywłaszczeniu i generalnie z aktu tego rzeczywiście cel ten wynika. Jednak o ile decyzja o wywłaszczeniu tego nie czyni, cel ustala się na podstawie innych dowodów, aktów, czynności itd.".

Zauważyć należy, że "Wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej powinny być oceniane - przy jej kontroli - proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności" (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2014r. I OSK 1417/13, publ. Lex/el.).

Jak to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 maja 2018 r., I OSK 2674/17, LEX nr 2509432, " 1. Doprecyzowanie celu wywłaszczenia powinno nastąpić na podstawie analizy całej dostępnej dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem, a w celu przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. W pierwszej kolejności zatem organ powinien wziąć pod uwagę dowody, dokumenty poprzedzające decyzję o wywłaszczeniu. Nie wyklucza to jednak przeprowadzenia dowodów z dokumentów powstałych już po dacie wywłaszczenia. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy z ich treści lub całokształtu okoliczności faktycznych sprawy wynika, że dokumenty te odzwierciedlają wcześniejsze (tj. sprzed daty wywłaszczenia) ustalenia w tym przedmiocie. 2. Pojęcie "celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu" zawarte w art. 137 ust. 1 u.g.n. należy interpretować ściśle, przy czym bez znaczenia pozostaje, czy w decyzji wywłaszczeniowej cel ten mógł zostać przedstawiony w sposób ogólny, bowiem ze względu na dalszy proces realizacji tego celu, winien on zostać, jeżeli pozwala na to zgromadzony materiał dowodowy, poddany wnikliwej konkretyzacji (...)".

Drugą kwestią konieczną do ustalenia jest kwestia zbadania "zbędności" na cel wywłaszczenia, której definicja legalna zawarta jest w art. 137 u.g.n.. Określony w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje dopiero od dnia 1 stycznia 1998 r. Natomiast określony w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami termin 10 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na zrealizowanie tego celu, obowiązuje dopiero od dnia 22 września 2004 r. Judykatura wskazała, że nie można zatem tych terminów odnosić do stanu faktycznego opisanego w powołanym art. 137 ust. 1, który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r. odnośnie prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia, oraz do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 22 września 2004 r. odnośnie zrealizowania tego celu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2015 r. I OSK 639/14 LEX nr 1988142 czy też z dnia 20 października 2017 r., I OSK 3475/15, LEX nr 2429435). Jest to związane także z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014r. P 38/11, OTK-A 2014/3/31, który stwierdzał, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. Podobne stanowisko znajdujemy w wyroku NSA w Warszawie z dnia 24 czerwca 2014r. I OSK 2876/12, Lex nr 1493700, gdzie stwierdzono, że ocena zbędności nieruchomości poprzez pryzmat terminów uregulowanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie powinna odnosić się do wywłaszczenia dokonanego przed wprowadzeniem ich do obrotu prawnego. NSA w wyroku z dnia 8 grudnia 2017 r. I OSK 1276/17, LEX nr 2465877 wskazał w tej kwestii, że: " Przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. zawiera normy materialnoprawne, dlatego znajduje on zastosowanie dopiero od chwili jego wejścia w życie w taki sposób, że określone w nim przesłanki należy oceniać od dnia jego wejścia w życie, tj. od dnia 1 stycznia 1998 r., natomiast przesłankę określoną w art. 137 ust. 1 pkt 2 o aktualnej treści, należy oceniać od dnia wejścia w życie noweli tego przepisu dokonanej w 2004 r., tj. od dnia 22 września 2004 r. Przepis art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. znajduje zatem zastosowanie wtedy, gdy w dniu 22 września 2004 r. cel wywłaszczenia nie został jeszcze zrealizowany. W takim przypadku upływ terminu 10 lat od dnia wywłaszczenia oznacza uznanie nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia. Jeżeli natomiast w dniu 22 września 2004 r. cel wywłaszczenia był już zrealizowany, to okoliczność, iż nastąpiło to po upływie 10 lat od dnia wywłaszczenia nie ma już znaczenia prawnego". Takie samo stanowisko znajdujemy w wyroku NSA z dnia 8 listopada 2017 r., I OSK 58/16, LEX nr 2450711: "1. W literalnej wykładni art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. nacisk należy położyć w pierwszej mierze na ustaleniu przesłanki "cel wywłaszczenia nie został zrealizowany", a dopiero na drugim etapie i w razie niespełnienia pierwszej przesłanki - na ustaleniu, czy celu nie zrealizowano "pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna". 2. Dopiero gdy organ administracji lub sąd administracyjny stwierdzą, że w dniu złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, dochodzi do stosowania przesłanki i ustalania, czy upłynęło już 10 lat od momentu wywłaszczenia na realizację określonej inwestycji, czy też termin ten jeszcze nie upłynął i jest zbyt wcześnie, aby orzekać o jej zwrocie.3. W przypadku pomyślnej realizacji celu wywłaszczenia przed dniem złożenia wniosku nie jest możliwy zwrot nieruchomości niezależnie od terminu, kiedy ta realizacja nastąpiła". Takie samo stanowisko zajmował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 8 listopada 2017 r. I OSK 45/16, LEX nr 2477235, czy z dnia 20 października 2017 r., I OSK 3476/15, LEX nr 2457871.

Mając na względzie przytoczone uregulowania i ich wykładnię, trzeba rozpocząć od przytoczenia celu wywłaszczenia, który ustaliły organy. Trzeba też zauważyć, że ponieważ podziału działki nr [...] dokonano na potrzeby postępowania administracyjnego w jego końcowym etapie, dla uproszczenia Sąd będzie się posługiwał numeracją sprzed podziału, tj. [...].

Celem wywłaszczenia działki nr [...], z której po podziałach pozostała działka nr [...], była budowa Osiedla [...] w K.. Cel ten został ustalony prawidłowo na podstawie umowy z dnia 5.09.1976r., którą dokonano wywłaszczenia /T.II, k.178 akt adm/. Umowa powoływała się na okoliczność, że działka nr [...] objęta była decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej Geologii i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta K. z dnia 23 czerwca 1975r. nr [...] z takim właśnie przeznaczeniem /decyzja – T.I, k.73/. Załącznikiem do decyzji były mapy sytuacyjne w skali 1:1000. Naniesienie działki nr [...] na taką mapę prowadzi do wniosku, że działka ta w całości leżała w obszarze lokalizacji projektowanego osiedla [...], a zachodnia jej granica była położona nieodlegle od granicy całego obszaru osiedla /k.T.II, k.96/. Położenie działki w granicach realizacyjnych osiedla widać wyraźnie w operacie technicznym ( z naniesioną działką) z 1978r. /T.I, k.68 verte i T.II k.99/, gdzie jasno można dostrzec, że jej zachodnia granica jest granicą osiedla, ale działka w całości leży w jego granicach. Jest to istotne, gdyż dowodzi, że na etapie wywłaszczenia i tuż po, planowano przeznaczenie pod budowę osiedla dla całej działki, a nie tylko jej wschodniej części.

Kolejny istotny dokument to decyzja z 30.09.1976r. znak [...] (kilkanaście dni po wywłaszczeniu), zatwierdzająca plan realizacyjny zagospodarowania terenu osiedla mieszkaniowego [...] /T.II. k.142/. Załącznikiem do tej decyzji był plan realizacyjny, z którego wyraźnie wynika, że zasadniczo cała działka została zaprojektowana pod parking /T.II, k.97/. Porównanie tego planu ze zdjęciem lotniczym z 1998r. z nałożoną mapą /T.II, k.138/, oraz aktualną mapą sytuacyjną /T.I,k.42/ prowadzi do wniosku, że we wschodniej części tej działki ( oraz oczywiście sąsiednich) zaprojektowano dwupasmowy parking z jezdnią pośrodku, natomiast w zachodniej części, tuż za granicą miejsc do parkowania – widoczne są linie biegnące wzdłuż parkingu. Linie takie można także dostrzec na zdjęciu lotniczym z 1982r, z czasów zapewne nieodległych od budowy parkingu (na zdjęciu tym parking się już znajduje), wyglądających jak ślady po budowie [...]

Wyjaśnienie tej okoliczności znalazło się w odwołaniu Gminy Miejskiej K., która tamże wskazała, że istnieje różnica wysokości między poziomem ul. [...], gdzie znajduje się parking, a terenami położonymi na zachód od niego, stanowiących Park [...], oraz że różnica wynosi kilka metrów. Żeby zatem zrealizować parking, trzeba było wykonać niwelacyjne prace ziemne. W istocie: tak przedmiotowa działka w jej zachodnim fragmencie, jak i dalsze działki położone wzdłuż parkingu stanowią skarpę /zdjęcie k. 3 akt odwoł./.

W ocenie Sądu, powyższe stanowi logiczne wyjaśnienie okoliczności, że na zdjęciu lotniczym z 1982r. widoczne są linie wzdłuż parkingu po zakończeniu budowy, jak i widoczne są na planie realizacyjnym z 1976r, stanowiąc projektowaną i wykonaną skarpę. Istnienie skarpy nie budzi bowiem wątpliwości. W protokole oględzin wskazano, że "teren przedmiotowej działki stanowi parking samochodowy wykonany z lanego betonu oraz skarpa pokryta wykoszoną trawą" /T.I, k.55/, która to skarpa jest widoczna na zdjęciu załączonym do akt sprawy /k.3 akt odwoł./. Z kolei na zdjęciu przedstawionym przez skarżącego /k.12 akt odwoł./ widoczny jest także posadowiony na skarpie słup oświetleniowy, jak również, że skarpa jest wykoszona. Co więcej, na mapie sytuacyjnej /T.I, k.42 i 75/ widać wyraźnie, że skarpa w istocie rozpoczyna się z początkiem parkingu i biegnie dalej wzdłuż niego po zachodniej stronie, co świadczy o tym, że jej istnienie ma związek z budową parkingu.

Powyższe wskazuje w ocenie Sądu, iż część działki wywłaszczonej na cele budowy osiedla [...], odpowiadająca działce nr [...] – objęta została równocześnie planem realizacyjnym z przeznaczeniem pod parking. Parking ten zaplanowano i wykonano na całej działce nr [...]; w części wschodniej wykonano elementy betonowe, zaś w części zachodniej – skarpę. Jeśli chodzi o czas wykonania, to z pewnością parking był wykonany do 1982r, albowiem w tej dacie widnieje już na zdjęciu lotniczym. Tak więc parking z częścią zieloną (skarpą) stanowią nierozerwalną całość. Warto także zauważyć, że skarpa jest koszona, w przeciwieństwie do dalszego terenu na zachód, co jest widoczne na zdjęciach /k.12 akt odwoł./. Rosną tam 4 drzewa i stoi słup oświetleniowy, o którym już była mowa.

Wskazane okoliczności świadczą, zdaniem Sądu, o tym, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że na całej działce nr [...] został zrealizowany cel wywłaszczenia. Skoro bowiem celem tym, co niewadliwie ustaliły organy, była budowa Osiedla [...], to zaplanowanie i wybudowanie parkingu (wraz ze skarpą) przed rokiem 1982 było realizacją celu wywłaszczenia. Trzeba bowiem wskazać, że parking (wraz z zieloną skarpą) mieści się niewątpliwie w przestrzeni wskazanego celu. Jak to bowiem wskazał trafnie WSA w Gliwicach, w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r., II SA/Gl 1134/19, LEX nr 2771605: " Przy ocenie realizacji budowy miasta, czy osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę, takich jak: budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, czy zieleń osiedlowa". Istotną wypowiedź zaprezentowano w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 21 listopada 2019 r. II SA/Po 654/19, LEX nr 2751738: "Przeznaczenie terenów na budowę osiedla mieszkaniowego dotyczy nie tylko zabudowy stricte mieszkaniowej, ale całej infrastruktury osiedla, takiej jak m.in. parkingi, miejsca postojowe, wjazdy do parkingów podziemnych. Należy brać pod uwagę całe zamierzenie inwestycyjne, a nie dokonywać oceny w odniesieniu do fragmentów wywłaszczonej nieruchomości" (podobnie wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 marca 2018 r., LEX nr 2470601).

W efekcie nie ulega wątpliwości, że parking wraz z przynależną doń zieloną skarpą jako infrastruktura osiedla stanowił i stanowi realizację celu wywłaszczenia i dlatego prawidłowo organ odwoławczy orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...], stanowiącej zachodnią część działki dawniej oznaczonej jako [...]. W ocenie Sądu błędne było stanowisko organu I instancji, traktujące ten teren jako teren zielony nie przynależący do parkingu. Taka ocena wynikała z niewzięcia pod uwagę różnicy terenu i okoliczności, że z materiału dowodowego wynika, iż skarpa nie powstała przypadkowo. Jeszcze raz przywołać należy choćby operat techniczny z 1978r. /T.II,k.99/, gdzie widać, że planowany teren budowy rozciągał się poza właściwymi miejscami do parkowania. Tym samym należy ten teren traktować nie jako oddzielny teren zielony, ale jako teren zielony obejmujący skarpę, będący częścią parkingu jako budowli, a nie parkingiem w znaczeniu funkcjonalnym. Tej okoliczności nie dostrzegł także Wojewoda przy pierwszym rozpoznaniu sprawy, stąd jego poprzednie stanowisko.

Reasumując, skoro zrealizowano na działce nr [...] cel wywłaszczenia przed 1982r., a co więcej, w chwili obecnej działka jest tak samo zagospodarowana, brak podstaw do jej zwrotu.

Z tych przyczyn na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.