Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 438/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1 i 2, art. 56
journal: Dz.U. 2017 poz 278
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 61
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia WSA (del.) Piotr Kraczowski, Protokolant Marta Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 16 października 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A] sp. z o.o. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 90/17 w sprawie ze skargi [A] sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz [A] sp. z o.o. we W. 1240 (tysiąc dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 90/17, oddalił skargę [A] Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Orzeczenie wydano w następujących okolicznościach sprawy:

W dniu [...] czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek skarżącej spółki o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej, jak też o uznanie wnioskodawcy za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw.

Decyzją z [...] sierpnia 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we Włodawie przyznał stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (jednolitą płatność obszarową w wysokości 3 140.22 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 2 106,24 zł, płatność redystrybucyjną w wysokości 59,54 zł) oraz uznał spółkę za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw.

Dyrektor Lubelskiego OR ARiMR decyzją z [...] grudnia 2016 r. utrzymał mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego płatności zostały przyznane stronie w prawidłowej wysokości, przy uwzględnieniu obowiązujących stawek.

W przypadku jednolitej płatności obszarowej powierzchnia działek rolnych wyniosła 534,24 ha. Stawka płatności do 1 ha w 2015 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. (453,70 zł na hektar powierzchni obszaru zatwierdzonego). Kwota jednolitej płatności obszarowej wyniosła 242 384.69 zł (534.24 ha x 453.70 zł). Powyższą kwotę pomniejszono na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy. Kwota jednolitej płatności obszarowej wyniosła 3 140,22 zł.

W przypadku płatności za zazielenienie stawka płatności do 1 ha w 2015 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. i wynosi 304,31 zł na hektar powierzchni obszaru zatwierdzonego. Kwota płatności za zazielenienie wyniosła 162 574,57 zł (534.24 ha x stawka 304,31 zł). Kwotę tę pomniejszono na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy wprowadzającej zasadę, że płatność dla małych gospodarstw przyznaje się w wysokości nie większej niż równowartość kwoty 1250 euro. Kwota płatności za zazielenienie wynosi 2 106,24 zł.

Natomiast w przypadku płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) stawka płatności dodatkowej w 2015 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawki płatności dodatkowej za 2015 r. w związku z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie wielkości zmniejszenia (redukcji) stawki płatności dodatkowej za 2015 r. Stawka ta wynosi 170,22 zł. Kwota przyznanej płatności dodatkowej wyniosła 4 595,94 zł (30,00 ha - 3,00 ha x 170,22 zł) i ostatecznie – po pomniejszeniu na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy – 59,54 zł.

Organ odwoławczy zauważył, że strona złożyła wniosek o uznanie jej za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. W tej sytuacji, jak wskazano organ I instancji orzekł zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. Dyrektor wyjaśnił, że rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 10 lipca tego (2015) roku. Jest to termin prawa materialnego. Przekroczenie terminu oznacza, że rolnik utracił uprawnienie do wystąpienia z systemu. Zdaniem organu, oświadczenie strony o wystąpieniu z systemu złożone w sierpniu 2016 r. nie było skuteczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na powyższą decyzję.

Sąd wskazał, że w postępowaniu o przyznanie płatności w pierwszej kolejności zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 308 ze zm.), co wynika z art. 3 ust. 1 ustawy. Co istotne, pełnomocnik spółki oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętej wnioskiem o płatność. Oświadczył również, że jest świadomy szczególnych warunków odnoszących się do systemu dla małych gospodarstw (k. 59 akt adm.). W tych okolicznościach organ nie miał podstaw do przypuszczeń, że rubryka IV w punkcie 09 wniosku zatytułowana "SYSTEM DLA MAŁYCH GOSPODARSTW" została wadliwie wypełniona oraz że wniosek o uznanie Spółki za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw jest wynikiem oczywistej pomyłki wnioskodawcy. Stanowiska strony w tym zakresie nie potwierdza fakt, że spółka wnioskowała o przyznanie jej płatności ONW i płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Powierzchnia działek rolnych (534,24 ha) zadeklarowanych do płatności przez spółkę nie wykluczała możliwości uznania strony za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. Stosownie bowiem do art. 56 ust. 2 ustawy, rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. uznaje się za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw także w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich określona dla tego rolnika zgodnie z art. 63 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 na podstawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. oraz wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3, art. 27 ust. 2 lub art. 28 ust. 2, wynosi więcej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro, jeżeli rolnik złożył wniosek o uznanie go za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. Z akt sprawy wynika, że został złożony formalny wniosek o uznanie spółki za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. WSA podkreślił, że nie wystąpiły przesłanki określone w art. 23 ust. 1 ustawy upoważniające Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do poinformowania spółki o stwierdzonych brakach wniosku podlegających usunięciu w wyznaczonym terminie, czy też o konieczności dokonania poprawienia wniosku. Takie działania organ podejmuje w przypadku, gdy wniosek o przyznanie płatności nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 k.p.a. Nie oznacza to oczywiście, że organ w trakcie rozpoznawania wniosku powinien był zapytać stronę, czy rzeczywiście chce uczestniczyć w systemie dla małych gospodarstw.

Sąd I instancji zauważył, że w 2015 r. rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 10 lipca tego roku (art. 56 ust. 4). W kolejnych latach rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając stosowne oświadczenie w terminie do dnia 30 września roku, w którym to wystąpienie ma nastąpić. W takim przypadku w decyzji w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich za rok, w którym zostało złożone to oświadczenie, stwierdza się, że rolnik nie uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw (art. 56 ust. 5 ustawy).

Z akt sprawy wynikało, że w dniu 18 sierpnia 2016 r. skarżąca złożyła oświadczenie o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw. Jednak termin określony w art. 56 ust. 4 ustawy został przekroczony.

Sąd I instancji nie dostrzegł w sprawie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a., art. 7, art. 8 k.p.a., a także art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Spółka, kwestionując ustalenia organów co do słuszności uznania jej za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających podważyć ustalenia faktyczne organów, które – jak wynika z przeprowadzonej przez Sąd kontroli – nie były wadliwe. Dowodem podważającym legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia z dnia [...] grudnia 2016 r. nie może być ani dołączona do skargi decyzja organu ARiMR z dnia [...] sierpnia 2016 r. o przyznaniu za rok 2015 płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w kwocie 648 293,44 zł ani pierwotna decyzja organu, wydana w dniu [...] kwietnia 2016 r. przez Kierownika ARiMR w Sejnach, przyznająca jednolitą płatność obszarową (239 078,16 zł) płatność za zazielenienie (160 356,78 zł) i płatność redystrybucyjną w kwocie 4 533,24 zł. Z akt sprawy wynika, że stwierdzono nieważność tej ostatniej decyzji (decyzją Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży z dnia [...] lipca 2016 r.). Decyzja organu ARiMR z dnia [...] sierpnia 2016 r. o przyznaniu za rok 2015 płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej nie rozstrzygała i nie mogła decydować o prawnym statusie skarżącej spółki w aspekcie uznania jej za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. Dokonano tego i to w sposób prawidłowy zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. wyznaczającą ramy i dopuszczalne granice tematyczne sporu prowadzonego w niniejszej sprawie. W związku z tym decyzja o płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej nie mogła być, po pierwsze, przedmiotem kontroli sądowej, a po drugie, nie mogła stanowić kryterium i wzorca poprawności zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie skargi zawiera jedynie polemikę z prawidłową argumentacją zaprezentowaną przez organ odwoławczy.

Sąd nie uwzględnił też zarzutu naruszenia art. 56 ust. 1 ustawy, określającego przesłanki uznania za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. Zdaniem WSA, spółka spełniała warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie i płatności dodatkowej. Takie płatności (ze stosownym pomniejszeniem zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy) zostały przyznane. Nie można jednak twierdzić, że w tym przypadku łączna kwota płatności bezpośrednich określona dla rolnika zgodnie z art. 63 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 wynosi więcej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro i z tego powodu spółkę należało wykluczyć z systemu dla małych gospodarstw. Podstawą prawną orzeczenia organu o uznaniu spółki za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw był przepis art. 56 ust. 2 ustawy. Wynika z niego, że przekroczenie limitu płatności powyżej 1250 euro upoważnia organ do uznania rolnika za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, jeżeli rolnik złożył wniosek w tej sprawie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz wywierające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania:

1. rozporządzenia Parlamentu i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej:

- art. 61 ust. 1, 2 i 3 – poprzez zaakceptowanie naruszenia uregulowanych tam zasad obejmowania rolników systemem dla małych gospodarstw i uznania za uczestnika systemu dla małych gospodarstw dużego rolnika, który złożył wnioski o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną i ONW, podjął i zrealizował zobowiązanie do stosowania praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska, podlegał pełnemu reżimowi kontroli realizacji zobowiązań;

- art. 62 ust. 1 – poprzez zaakceptowanie uznania za uczestnika systemu dla małych gospodarstw rolnika, który, jak wynikało z całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności z faktu złożenia wniosku o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną i ONW i wiążącej się z tym woli stosowania praktyk korzystnych dla środowiska, nie chciał i nie mógł uczestniczyć w systemie dla małych gospodarstw.

- art. 63 – poprzez zaaprobowanie zastosowania do skarżącego płatności w wysokości właściwej dla uczestników systemu dla małych gospodarstw w sytuacji, gdy skarżący nie był objęty tym systemem;

- punkt (54) preambuły poprzez zaakceptowanie uznania za uczestnika systemu dla małych gospodarstw rolnika, którego uczestnictwo w systemie nie może być zgodne z celami utworzenia systemu określonymi w tym punkcie preambuły;

2. art. 56 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach – poprzez zaakceptowanie uznania za uczestnika systemu dla małych gospodarstw rolnika, który wystąpił o otrzymanie i otrzymał płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną i ONW i który realizował zobowiązanie do stosowania praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska; a także przez zaakceptowanie uznania, że wnioskodawca zakreślając we wniosku o płatności rubrykę IV 09 wniósł o uznanie go za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, podczas gdy językowe znaczenie tekstu z tej rubryki nie było jasne;

3. art. 3 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9 zd. drugie k.p.a., art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach – przejawiające się w nieuzasadnionym, także w związku z błędną oceną materiału dowodowego, przyjęciu przez Sąd I instancji, że skarżący nie udowodnił, że nie był uczestnikiem systemu dla małych gospodarstw, w sytuacji gdy zakreślił rubrykę "wnioskuję o uznanie za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw", ale jednocześnie wystąpił o płatności ONW i rolno-środowiskowo-klimatyczną, realizował praktyki korzystne dla klimatu i środowiska, podlegał nieograniczonemu reżimowi kontrolnemu, a przez to zaakceptowaniu przez Sąd I instancji naruszenia przez organy wskazanych w punktach 1 i 2 przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania: art. 7, art. 8, art. 9 zd. drugie k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach;

4. art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak rozpatrzenia skargi w granicach sprawy, ze względu na pominięcie wynikającego akt sprawy naruszenia wskazanych w punktach 1 i 2 powyżej norm prawa materialnego i norm postępowania: art. 7, art. 8, art. 9 zd. drugie k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Wobec niestwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej należy tę ocenę poprzedzić koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.).

Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, można oprzeć stosownie do art. 174 p.p.s.a. na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, gdzie należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy tj. na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania, przy czym w pierwszej kolejności należało to czynić pod kątem prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych, z którymi w świetle obowiązujących przepisów prawa materialnego związane są określone skutki prawne.

Oparcie skargi kasacyjnej na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzuca naruszenie przepisów postępowania art. 3 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9 zd. drugie k.p.a., art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach, jak również art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a.

W ocenie skarżącej WSA z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów zaakceptował błędną ocenę materiału dowodowego przyjmując, że skarżąca nie udowodniła, że nie była uczestnikiem systemu dla małych gospodarstw, w sytuacji gdy wnioskodawca zakreślił rubrykę "wnioskuję o uznanie za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw", ale jednocześnie wystąpił o płatności ONW i rolno-środowiskowo-klimatyczną, realizował praktyki korzystne dla klimatu i środowiska i podlegał nieograniczonemu reżimowi kontrolnemu.

Ustosunkowując się do tak sformułowanych zarzutów procesowych, w pierwszej kolejności wskazać należy, że nie jest zasadny wskazany w tej grupie przepisów najdalej idący zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W przepisie tym określone zostały niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw, aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Sporządzone przez WSA w Lublinie uzasadnienie pozwala poznać przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia oraz prześledzić tok rozumowania Sądu I instancji umożliwia zatem przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. To z kolei prowadzi do wniosku, że Sąd uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia w sposób uwzględniający powyżej wskazane wymogi.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jako samodzielna podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (vide. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010 nr 3, poz. 39, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08, niepubl.). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można natomiast skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Reasumując postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uznać należało za chybiony. Również nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. W przepisie tym określono bowiem właściwość rzeczową sądów administracyjnych i przewidziano, w ramach kontroli, stosowanie ustawowych środków. Naruszenie powołanego przepisu mogłoby zatem polegać na wykroczeniu poza właściwość sądu albo zastosowaniu środka nieznanego ustawie, a taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Sąd I instancji rozpoznał skargę i skontrolował, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa oraz rozstrzygnął spór publicznoprawny podzielając trafność rozstrzygnięcia organu ARiMR co do wniosku skarżącej o przyznanie płatności bezpośrednich

Zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a nie może być zatem uznany za usprawiedliwiony. Przepis ten nie stanowi bowiem podstawy dla czynienia zaskarżonemu orzeczeniu zarzutu błędnego rozstrzygnięcia, gdyż celowi temu służą inne przepisy. Wadliwie skonstruowane zostały też zarzuty naruszenia art. 133 § 1 art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. stanowi, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić podstawę kasacyjną np. w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, przeprowadzenia postępowania dowodowego przez sąd z naruszeniem przesłanek zawartych w art. 106 § 3 p.p.s.a., czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt I FSK 497/09; LEX nr 594014). Żadna z wyżej wymienionych sytuacji w tej sprawie nie zaistniała.

Natomiast przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy sąd I instancji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić, lub rozpoznając skargę, dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy, lub nie rozpoznał istoty sprawy. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. W świetle powyższego zarzut naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie wskazanych w punktach 1 i 2 skargi kasacyjnej norm prawa materialnego i norm postępowania okazał się chybiony.

Natomiast skutecznie podważyły trafność wydanego przez WSA w Lublinie orzeczenia zarzuty procesowe naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 80 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach.

Przedmiotem postępowania administracyjnego w tej sprawie było rozstrzygnięcie dotyczące przyznania Spółce płatności bezpośrednich na rok 2015 i ustalenie czy w sprawie niniejszej złożony przez skarżącą wniosek uzasadniał uznanie jej za rolnika uczestniczącego w systemie małych gospodarstw, co przełożyło się na wysokość przyznanych środków.

Materialnoprawne przesłanki przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 uregulowano w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278 ze zm.; dalej: "ustawa o płatnościach", "ustawa") z jednoczesnym odesłaniem do odpowiednich regulacji wspólnotowych (art. 1 i 7 ustawy). W ustawie tej wprowadzono, poczynając od roku 2015, uczestnictwo rolnika w nowym systemie tzw. systemie dla małych gospodarstw.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 2013.347.608) państwa członkowskie mogą ustanowić system dla małych gospodarstw zgodnie z warunkami określonymi w niniejszym tytule ("system dla małych gospodarstw"). Rolnicy, którzy w 2015 r., posiadają, na własność lub w formie dzierżawy, uprawnienia do płatności lub, w państwach członkowskich stosujących art. 36, składają wnioski w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej oraz spełniają minimalne wymogi przewidziane w art. 10 ust. 1, mogą wybrać uczestnictwo w systemie dla małych gospodarstw. Cele uregulowania w rozporządzeniu Nr 1307/2013 kwestii systemu dla małych gospodarstw zostały określone w punkcie (54) preambuły tego aktu. Zdanie pierwsze powyższego punktu mówi, że należy umożliwić państwom członkowskim ustanowienie prostego i ukierunkowanego systemu dla małych gospodarstw, aby zmniejszyć koszty administracyjne związane z zarządzaniem wsparciem bezpośrednim i jego kontrolą. W tym celu należy wprowadzić przepisy upraszczające formalności poprzez zmniejszenie między innymi nakładanych na małe gospodarstwa obowiązków związanych na przykład ze składaniem wniosków o przyznanie wsparcia, praktykami rolniczymi korzystnymi dla klimatu i środowiska, zasadą wzajemnej zgodności oraz kontrolami zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1306/2013, nie podważając przy tym ogólnych celów reformy, z zastrzeżeniem, że do małych gospodarstw stosuje się prawodawstwo unijne, o którym mowa w załączniku II do rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Celem tego systemu powinno być wsparcie istniejącej struktury rolniczej małych gospodarstw w Unii, nieutrudniające jednocześnie rozwoju w kierunku większej konkurencyjności. Uczestnictwo rolników w systemie powinno być nieobowiązkowe.

Rozporządzenie nie zawiera definicji małego gospodarstwa. Definicją taką nie jest przepis art. 61 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia 1307/2013, gdyż przepis ten zakreśla grono podmiotów tożsamy z ogółem rolników dopuszczonych do ubiegania się o płatności bezpośrednie. Brak definicji małego gospodarstwa nie oznacza jednak, jak trafnie zauważa skarżąca, że państwa członkowskie mogą objąć tym systemem wszystkich rolników na swoim terytorium.

Na gruncie krajowym kwestie związane z uczestniczeniem w systemie dla małych gospodarstw reguluje art. 56 ustawy o płatnościach. Zgodnie z treścią ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. uznaje się za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, o którym mowa w art. 61 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanym dalej "systemem dla małych gospodarstw", jeżeli spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatności dodatkowej, płatności związanych do powierzchni upraw lub płatności związanych do zwierząt oraz łączna kwota płatności bezpośrednich określona dla tego rolnika zgodnie z art. 63 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 na podstawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. oraz wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3, art. 27 ust. 2 lub art. 28 ust. 2, wynosi nie więcej niż równowartość w złotych kwoty 1 250 euro.

Zgodnie natomiast z art. 56 ust. 2 ustawy rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. uznaje się za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw także w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich określona dla tego rolnika zgodnie z art. 63 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 na podstawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. oraz wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3, art. 27 ust. 2 lub art. 28 ust. 2, wynosi więcej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro, jeżeli rolnik złożył wniosek o uznanie go za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw.

Wniosek o uznanie za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, o którym mowa w ust. 2, składa się do dnia 10 lipca 2015 r., składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich albo składając odrębny wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji, o którym mowa w art. 5, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję (art. 56 ust. 3).

W myśl art. 56 ust. 4 ustawy w 2015 r. rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 10 lipca tego roku. W decyzji w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. stwierdza się, że rolnik uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw

- w przypadku, o którym mowa w ust. 2 (art. 56 ust. 5 pkt 2 ustawy).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa wspólnotowego i krajowego pozwalają na ustalenie znaczenia pojęcia "systemu dla małych gospodarstw". System taki nie polega na samym uznaniu kogoś za małe gospodarstwo ze względu na złożony przez niego – świadomie, bądź omyłkowo – wniosek. System jest to zbiór wzajemnie powiązanych elementów, wyodrębnionych z otoczenia ze względu na te powiązania. Powiązania (relacje) pomiędzy elementami systemu tworzą jego strukturę. Tak pojęty system realizuje przypisaną mu funkcję .

W przypadku systemu dla małych gospodarstw elementami systemu są: uproszczone płatności, zwolnienie uczestników systemu z obowiązków w zakresie praktyk rolniczych korzystnych dla środowiska, wynikające z powyższego zwolnienie gospodarstw z kontroli realizacji obowiązków. Określoną w przepisach funkcją systemu dla małych gospodarstw jest zmniejszenie kosztów administracyjnych związanych z zarządzaniem wsparciem bezpośrednim i jego kontrolą.

Skarżąca w niniejszej sprawie prowadzi gospodarstwo o powierzchni ponad 500 ha. Wnioskiem z dnia 15 czerwca 2015 r. wystąpiła o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej. W rubryce (punkt IV 09) wniosku zaznaczyła, że chce uczestniczyć w systemie dla małych gospodarstw. Jednocześnie z wniosku wynikało ze Spółka ubiega się również o płatności ONW i płatność rolno- środowiskowo – klimatyczną. Zdaniem skarżącej ze złożonego przez nią wniosku wynikało, że spółka nie ma woli uczestniczenia w systemie dla małych gospodarstw bowiem przeczy temu bowiem zasadnicza treść wniosku (jej zdaniem nie tyle dotycząca kwestii uczestnictwa w systemie ), co samych płatności. Fakt wystąpienia przez Spółkę o płatności: rolno-środowiskowo-klimatyczną i ONW oznaczał, że skarżąca nie mogła wnosić o objęcie ją systemem dla małych gospodarstw. W tej sytuacji wniosek rolnika, widziany jako całość musiał zostać uznany za nielogiczny i niespójny. Organ pierwszej instancji był zatem zobowiązany do wyjaśnienia, jaka jest rzeczywista wola wnioskodawcy, który złożył wewnętrznie sprzeczny wniosek. Kierownik BP ARiMR wyjaśnień poniechał, a organ odwoławczy i Sąd I instancji poniechanie to zaakceptowali.

Postępowanie w sprawie przyznania płatności, co zauważa również skarżąca, zostało przez ustawodawcę w pewnym zakresie zmodyfikowane w stosunku do postępowania administracyjnego, regulowanego przepisami k.p.a.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 2-4 ustawy o płatnościach organ, przed którym toczy się postępowanie, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udzielić stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, z wyłączeniem art. 81 k.p.a. Poza tym, zgodnie z art. 3 ust. 3 powołanej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane przedstawiać dowody oraz udzielić wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W myśl powołanego przepisu ograniczeniu uległa również realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). W przypadku pierwszej z zasad ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania – i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z zasad organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie.

Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje wnosząca skargę kasacyjną, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony, czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Z powyższego należy tym samym wywodzić, że skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także – do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny. Z drugiej jednak strony, oddanie inicjatywy dowodowej stronie postępowania, nie oznacza, że organ został zupełnie zwolniony z przeprowadzenia jakichkolwiek czynności dowodowych. W myśl art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach organ stoi na straży praworządności, co na gruncie rozpoznawanej sprawy oznaczało obowiązek zbadania, czy przyznanie Spółce płatności bezpośrednich w systemie dla małych gospodarstw byłoby zgodne z celami i zasadami WPR, skoro jak wynika z cyt. wyżej preambuły (pkt 54) rozporządzenia nr 1307/2013 celem tego systemu powinno być wsparcie istniejącej struktury rolniczej małych gospodarstw, zaś jego elementami uproszczone płatności, zwolnienie uczestników systemu z obowiązków w zakresie praktyk rolniczych korzystnych dla środowiska, wynikające z powyższego zwolnienie gospodarstw z kontroli realizacji obowiązków.

W tej sytuacji argument WSA, iż skoro złożono formalny wniosek o uznanie skarżącej za uczestnika systemu dla małych gospodarstw, to nie wystąpiły przesłanki zastosowania art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach w zakresie uzupełnienia braków wniosku, nie oznacza, że prawidłowo prowadzące postępowanie organy nie miały obowiązku wyjaśnienia sprzeczności wniosku i rzeczywistej intencji wnioskodawcy.

W zaistniałych okolicznościach sprawy, gdy skarżąca złożyła niespójny, wewnętrznie sprzeczny wniosek, obowiązkiem prowadzącego postępowanie Kierownika BP ARiMR, rozpatrującego cały materiał zebrany w sprawie, było wyjaśnienie rzeczywistej intencji wnioskodawcy. Ani pierwszeństwo art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ani fakt zakreślenia we wniosku rubryki oświadczenia i znajomości zasad przyznawania płatności nie zwalniały organów z obowiązku wyjaśnienia ewidentnych sprzeczności wniosku – jednoczesnego ubiegania się o uznanie za małego rolnika i wnoszenia o płatności, których otrzymanie stoi w sprzeczności z regulacją systemu dla małych gospodarstw. Organ nie odniósł się w ogóle do argumentów strony, a WSA zaakceptował stanowisko organu błędnie uznając, że spółka mogła stać się uczestnikiem systemu dla małych gospodarstw, mimo że jednocześnie, w tym samym wniosku zadeklarowała podjęcie obowiązków niewłaściwych dla małych gospodarstw. Organ nie odniósł się też w ogóle, co zaakceptował WSA, do argumentacji dotyczącej celowości wspólnotowej regulacji systemu dla małych gospodarstw.

W ocenie Sądu I instancji skarżąca nie udowodniła, że rubrykę IV w punkcie 09 wniosku zakreśliła omyłkowo. Odnosząc się do powyższego zasadnie autor skargi kasacyjnej zauważa, iż argument ten jest niezrozumiały, skoro skarżąca dowodziła swojej omyłki poprzez wskazywanie na okoliczności pozbawiające wszelkiej racjonalności jej ewentualny wniosek o objęcie systemem dla małych gospodarstw. Nierozważenie przez organ II instancji dowodzenia skarżącej w tym zakresie nie jest, jak błędnie przyjął Sąd I instancji realizacją przepisu art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jest natomiast naruszeniem obowiązku wyczerpującego rozważenia całości okoliczności sprawy (art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach), czego nie dostrzegł Sąd I instancji. Zdaniem WSA złożenie wniosku o przyznanie płatności ONW i rolno-środowiskowo-klimatycznej nie jest sprzeczne z wnioskiem o objęcie systemem dla małych gospodarstw ze względu na umieszczoną w rozporządzeniu 1307/2013 definicję rolnika i brak przeszkód do uznania wnioskodawcy jako rolnika za uczestnika systemu dla małych gospodarstw Argument ten, jak zasadnie zwraca uwagę kasator, WSA nie odnosi do istoty zarzutu sformułowanego w skardze, bowiem skarżący nie twierdził, że nie jest rolnikiem, twierdził natomiast, że podjął się zobowiązań wykluczających go z systemu dla małych gospodarstw.

Odnosząc się do argumentu, że skarżąca realizowała praktyki korzystne dla klimatu i środowiska WSA przywołał przepis art. 61 ust. 3 rozporządzenia 1307/2013 zwalniający uczestników systemu dla małych gospodarstw z praktyk rolniczych przewidzianych w tytule III rozdział 3 tego aktu. Dalej Sąd wywiódł, że tytuł III rozporządzenia odnosi się do systemu płatności podstawowej, systemu jednolitej płatności obszarowej oraz powiązanych płatności, zaś rozdział 3 normuje płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska, spółka nie musiała zatem przestrzegać praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska.

Stanowisko to, zdaniem NSA, nie jest prawidłowe w świetle przywołanych przepisów rozporządzenia 1307/2013 oraz faktu, że Spółka równocześnie z wnioskiem o płatności obszarowe wystąpiła o płatność rolno-środowiskowo- klimatyczną PROW 2014-20120, czyli płatność za działanie z art. 28 ust. 2 Rozporządzenia 1305/2013, uważane za równoważne w rozumieniu art. 43 ust. 3 lit. a Rozporządzenia 1307/2013 (tytuł III, rozdział 3) z praktykami rolniczymi korzystnymi dla klimatu i środowiska, a następnie płatność tę otrzymała. Powyższe oznacza, iż w 2015 r. skarżąca była zobowiązana do przestrzegania praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska, podlegając w tym zakresie stosownym kontrolom, a tym samym faktycznie nie podlegała złagodzonym warunkom systemu dla małych gospodarstw. Pozostające poza sporem przyznanie Spółce decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2015 (w kwocie 648 293,44 zł) dowodzi bowiem okoliczności niejako "wyjmującej" skarżącą z systemu dla małych gospodarstw ze względu na obowiązek realizacji praktyk korzystnych dla środowiska i podleganie pełnemu reżimowi kontrolnemu w zakresie realizacji zobowiązań.

Usprawiedliwienie znajduje oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a.., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, określa zasadę swobodnej oceny dowodów. Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.

W rozpoznawanej sprawie zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. został powiązany z pominięciem powyżej wskazanych okoliczności. Uzasadnienie kontrolowanej decyzji wskazuje, że organ nie poddał analizie całokształtu materiału dowodowego w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena ta budzi wątpliwości co do rzetelności. Skarżąca przedstawiła bowiem argumenty na poparcie swoich twierdzeń w zakresie nieprawidłowego przyjęcia, iż podlega uznaniu jej za rolnika uczestniczącego w systemie małych gospodarstw, co przełożyło się na wysokość przyznanych środków. Organ nie odniósł się m. in. w ogóle do argumentów strony, że pomimo zakreślenia rubryki we wniosku o płatności nie mogła stać się uczestnikiem systemu dla małych gospodarstw, z uwagi na to, że jednocześnie, w tym samym wniosku zadeklarowała podjęcie obowiązków niewłaściwych dla małych gospodarstw, jak też do argumentacji dotyczącej celowości wspólnotowej regulacji systemu dla małych gospodarstw, a WSA zaakceptował rozstrzygnięcie organu błędnie uznając, że złożony przez skarżącą wniosek o płatności obszarowe uzasadniał objęcie jej systemem dla małych gospodarstw

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej, iż zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w wyniku czego doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 56 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i uznanie skarżącej Spółki za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, a rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest wadliwe – uznając jednocześnie, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona – działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy rozpozna odwołanie skarżącej od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we Włodawie z [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015, mając na uwadze przedstawione wyżej stanowisko co do braku podstaw w uznania skarżącej za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 200 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit c i pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Orzekając o zwrocie kosztów postępowania sądowego w wysokości 1240 zł Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił wpis od skargi (200 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł), opłatę kancelaryjną (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego reprezentującego skarżącą w obu instancjach (480 zł – za I instancję i 360 zł – za II instancję).