Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 870/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.5 ust.4 i ust. 4b, art. 3 pkt 23 ppkt c) i pkt 24 ppkt c)
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art.7
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art.145 par.1 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant starszy referent Małgorzata Gaida po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2021 roku sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z "[...]" Wojewoda "[...]" (dalej jako: Wojewoda lub organ I instancji), na podstawie oraz art. 5, art. 6, art. 8, art. 21 i art. 23a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej jako: u.ś.r.) w zw. z art. 2, art. 3 ust. 1 lit. j), art. 67, art. 68 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Nr L 166/1 z 30 kwietnia 2004 r., dalej jako: rozporządzenie nr 883/2004) oraz art. 60 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczącego wykonania rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Nr L 284/1 z 30 października 2009 r. ze zm, dalej jako: rozporządzenie nr 987/2009), odmówił J. O. (dalej jako: strona lub skarżąca) prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko – H. O. na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. oraz jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko, na okres 2017/2018. W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskiem z 22 września 2016 r. strona wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2016/2017. Decyzją z "[...]" Burmistrz P. (dalej jako: Burmistrz) przyznał stronie wnioskowane świadczenia. Pismem Marszałka Województwa "[...]" z 14 października 2016 r., zmienionym przez Wojewodę pismami z 2 lipca 2019 r., 9 czerwca 2020 r. oraz 17 czerwca 2020 r., ustalono, że w przedmiotowej sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego miały zastosowanie w okresach od 1 października 2006 r. do 30 czerwca 2008 r., od 1 lutego 2009 r. do 31 maja 2019 r. oraz od 1 lutego 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. W związku z tym decyzją z "[...]" Burmistrz uchylił własną decyzję z "[...]" i przesłał wniosek strony wraz z dokumentami do rozpatrzenia przez Wojewodę. W toku postępowania ustalono, że strona razem z dzieckiem przebywa w Polsce i w okresie od 9 maja 2016 r. do 26 marca 2020 r. wykonywała pracę zawodową w Polsce. Natomiast ojciec dziecka w okresie: od 18 września 2006 r. do 17 czerwca 2008 r., od 1 lutego 2009 r. do 31 maja 2019 r. oraz od 13 stycznia 2020 r. do 12 czerwca 2020 r. przebywał i pracował na terenie Norwegii, zaś w okresie od 10 września 2015 r. do 9 marca 2016 r. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku w Polsce. Wskazano, że powyższe okoliczności ustalono na podstawie informacji uzyskanych z norweskiej instytucji właściwej ds. świadczeń rodzinnych z 6 czerwca 2020 r. i 5 listopada 2020 r., pisma z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z 30 października 2020 r., oświadczenia strony z 16 czerwca 2020 r., a także informacji z portalu informacyjno-usługowego Emp@tia. Powołując się na art. 67, 68 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 oraz załączniki do tego rozporządzenia podano, że biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, tj. przebywanie i wykonywanie pracy zawodowej przez ojca dziecka na terenie Norwegii, wykonywanie pracy zawodowej przez stronę w Polsce oraz przebywanie dziecka w Polsce, organ I instancji uznał, że krajem pierwszeństwa do wypłaty świadczeń w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. jest Polska i rozpatrzył wniosek strony w oparciu o kryteria wskazane w przepisach u.ś.r. Ustalono, że "uzysk" netto strony za czerwiec 2016r., z tytułu wykonywania pracy w Polsce wyniósł 1355,69 zł, "uzysk" netto jej małżonka za kwiecień 2016r., z tytułu wykonywania pracy w Norwegii, wyniósł 5614 NOK, czyli 2664,31 zł według kursu z 28 kwietnia 2016 r. Podano, że z uwagi na fakt, że w okresie od 10 września 2015r. do 9 marca 2016r. małżonek strony był zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku w Polsce, "utracono mu" dochody osiągnięte za granicą za rok 2015, czyli 52325,38 zł (informacja z Ministerstwa Finansów) i wzięto pod uwagę uzysk za kwiecień 2016r. Dochody strony za 2015 r. również zostały utracone. Zatem w 2015r. rodzina uzyskała dochód 0 zł. Natomiast po uwzględnieniu dochodów uzyskanych przez stronę i jej małżonka, miesięczny dochód rodziny wyniósł w okresie od 1 listopada 2016r. do 31 października 2017r. - 4020 zł (tj. "uzysk" małżonka strony za kwiecień 2016r. i strony za czerwiec 2016r.), co w przeliczeniu na osobę wynosi 1340 zł. Zatem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, przekroczył ustawowe kryterium dochodowe, określone w art. 5 u.ś.r. Jednocześnie ustalono, że różnica pomiędzy dochodem rodziny a kryterium dochodowym, określonym w art. 5 ust. 1 u.ś.r., pomnożonym przez liczbę członków rodziny, jest wyższa od łącznej kwoty zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, co powoduje, że brak jest podstaw do przyznania zasiłku w trybie określonym w art. 5 ust. 3 - 3d u.ś.r. Poinformowano stronę, że organ I instancji poinformuje instytucję zagraniczną o przedmiotowej decyzji celem ustalenia prawa do dodatku dyferencyjnego.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niedokładny i niemający na względzie słusznego interesu obywateli m.in. poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności mających istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy, tj. przyznanie jej prawa do wnioskowanego zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego lub ewentualnie uchylenie decyzji w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu strona podniosła, że jej mąż nie przebywał i nie pracował na terenie Norwegii nieprzerwanie od 1 lutego 2009 r. do 31 maja 2019 r., lecz wyjeżdżał za granicę do pracy na okres ok. 3 miesięcy w roku, którą to informację podawała przy składaniu wniosku, jak i w późniejszych wyjaśnieniach. Tym samym, była ona znana organom, które co roku przyznawały jej świadczenia. Podała, że jej mąż pracował w Norwegii w okresach: od 19 stycznia 2015 r. do 31 marca 2015 r., od 18 stycznia 2016 r. do 31 marca 2016 r., od 23 stycznia 2017 r. do 10 kwietnia 2017 r., od 19 stycznia 2018 r. do 29 kwietnia 2018 r. oraz od 25 stycznia 2019 r. do 25 kwietnia 2019 r. W ocenie strony decyzja Wojewody jest niesprawiedliwa i krzywdząca. Skoro bowiem ojciec dziecka pracował w Norwegii jedynie przez 3 miesiące w roku, to decyzja powinna zostać uchylona nie w całości, lecz tylko za ten okres, w którym teoretycznie podlegał on ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie. Nie można bowiem ustalić faktu podlegania obcemu ustawodawstwu jedynie na podstawie informacji o podjęciu zatrudnienia i ubieganiu się o świadczenia rodzinne przez członka rodziny wnioskodawcy. Organ nie zbadał zaś dokładnie okresu zatrudnienia ojca dziecka na terenie Norwegii ani tego, czy należały mu się za granicą jakiekolwiek świadczenia i wydał decyzję jedynie na podstawie informacji o podjęciu zatrudnienia na terenie Norwegii. Celem przepisów normujących instytucję koordynacji systemów świadczeń zabezpieczenia społecznego jest eliminacja sytuacji, w której będą pobierane świadczenia tego samego rodzaju z dwóch różnych państw za ten sam okres czasu. Dodatkowo strona podniosła, że niezrozumiałym jest dlaczego organ, ustalając prawa do świadczeń rodzinnych za okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r., brał pod uwagę dochód ojca dziecka za miesiąc kwiecień. Podała, że jej mąż pracował w 2016 r. tylko przez 3 miesiące, a zatem powinien zostać uwzględniony utracony dochód. Ponadto od 1 stycznia 2016 r. przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania zasiłku rodzinnego może spowodować obniżenie wysokości otrzymywanych świadczeń, zamiast odmowy przyznania świadczeń, tzw. zasada "złotówka za złotówkę". W tym przypadku konieczne jest ustalenie, o jaką kwotę w rodzinie przekroczone zostało kryterium dochodowe, a w tym zakresie organ także nie poczynił żadnych ustaleń. Zarzuciła, że postępowanie organu jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego, gdyż nigdy nie ukrywała żadnych informacji przy składaniu wniosku, czy też odpowiadając na wezwania organów.

Decyzją z "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: Kolegium lub organ odwoławczy) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że Norwegia jest członkiem Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a zatem przepisy rozporządzania dot. koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie dla osób zatrudnionych w Norwegii. Podano, że organ I instancji dokonał prawidłowego ustalenia zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w sprawie świadczeń rodzinnych, na podstawie informacji z norweskiej instytucji właściwej ds. świadczeń rodzinnych oraz formularza oświadczenia strony z 16 czerwca 2020 r. Wskazano, że ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, stosownie do przepisów u.ś.r., jest uzależnione ściśle od dochodu rodziny i dlatego zasadniczą kwestią jest ustalenie w sposób prawidłowy jego wysokości. Podano definicję dochodu członka rodziny oraz dochodu rodziny zawarte w art. 3 pkt 2a i art. 3 pkt 2 u.ś.r., a także dochodu utraconego i uzyskanego, o których mowa w art. 3 pkt 23 i pkt 24 u.ś.r. Wskazano, że wprowadzenie pojęć dochodu utraconego i uzyskanego służy urealnieniu dochodu rodziny wnioskodawcy w dacie przyznawania świadczeń. Przy ustalaniu kryterium dochodowego ustawodawca jako bazę traktuje rok poprzedzający rok świadczeniowy, ale z uwagi na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach niezbędne jest ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian, które nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego. Wskazano, że skoro wniosek dotyczył przyznania zasiłku rodzinnego na okres świadczeniowy 2016/2017 to rokiem bazowym dla ustalenia kryterium dochodowego jest rok 2015r. Podano, że wprawdzie Wojewoda uznał, że okoliczność zarejestrowania męża strony w okresie od 10 września 2015r. do 9 marca 2016r. jako osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku w Polsce, skutkować winno uznaniem dochodu osiągniętego za granicą za 2015r. za dochód utracony, ale Kolegium tego stanowiska nie podzieliło. Według bowiem danych o dochodach z systemu informacyjnego Ministerstwa Finansów mąż strony za granicą osiągnął dochód m.in. za 2015 r. w wysokości 52325,38 zł, za 2016 r. w kwocie 48110,88 zł, a za 2017 r. w wysokości 15534,37 zł, co zdaniem Kolegium świadczy o kontynuacji zatrudnienia i pokrywa się z informacją z norweskiej instytucji właściwej ds. świadczeń rodzinnych. Podano, że okoliczność zarejestrowania jako osoby bezrobotnej w Polsce w żaden sposób nie potwierdza utraty w tym czasie zatrudnienia, o czym może świadczyć analiza kopii umów o pracę m.in. z lat 2009-2010, dołączonych przez stronę do pisma z 13 października 2020 r. oraz oświadczeń strony co do okresów zatrudnienia męża w Norwegii. Wskazano, że wobec nakładania się okresów zatrudnienia męża strony w Norwegii z okresami zarejestrowania jako osoby bezrobotnej, organ winien wątpliwości te zweryfikować dowodem obiektywnym tj. danymi z Ministerstwa Finansów. W związku z tym dochód uzyskany za granicą za 2015 r. nie powinien zostać uznany za utracony, podobnie jak dochód z tego samego tytułu za kolejne lata. Gdyby bowiem twierdzenia strony oraz jej męża o pracy jedynie przez 3 miesiące w roku były prawdziwe, to przy założeniu, że dochód miesięczny wynosiłby ok. 2664.31 zł, dochód roczny uzyskany za granicą, ujawniony w systemie Ministerstwa Finansów, wyniósłby ok. 8000 zł, a nie kwoty wynikające z danych MF. Tym samym dochód bazowy rodziny strony za 2015 r. wyniósł 52325,38 zł, miesięczny dochód rodziny 4360,44 zł, zaś w przeliczeniu na członka rodziny wyniósł 1453,48 zł. Natomiast w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. dochód uzyskany strony za czerwiec 2016 r., czyli 1355.69 zł winien zostać doliczony do miesięcznego dochodu rodziny za 2015 r. tj. kwoty 4360,44 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 1905,37 zł. Zatem nie został spełniony warunek kryterium dochodowego do przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w przedmiotowym okresie. W całym bowiem okresie wnioskowanego świadczenia tj. od 1 listopada 2016r. do 31 października 2017r. zostało przekroczone ustawowe kryterium dochodowe, a różnica pomiędzy dochodem rodziny, a kryterium dochodowym, pomnożonym przez liczbę członków rodziny, jest wyższa od łącznej kwoty zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługującymi danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, co powoduje brak podstaw do przyznania zasiłku w trybie określonym w art. 5 ust. 3 - 3d u.ś.r. Wyjaśniono, że przy ustalaniu prawa do świadczeń z tytułu zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, organy mają obowiązek stosować obowiązujące przepisy, a przyznanie tego świadczenia nie jest zależne od uznania organu, lecz od spełnienia kryterium dochodowego. Wskazano, że uchybienie kalkulacyjne organu I instancji co do dochodu za 2015r. wymagało jedynie korekty organu odwoławczego w treści uzasadnienia decyzji, ale materiał dowodowy jest kompletny i umożliwia ustalenie bezspornego stanu faktycznego sprawy, a zarzuty podniesione w odwołaniu stanowią jedynie polemikę z organem.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 k.p.a. poprzez:

- przeprowadzenie postępowania w sposób niedokładny i niemający na względzie słusznego interesu obywateli m.in. niewyjaśnienie wszelkich okoliczności mających istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie;

- niewzięcie pod uwagę zasad sprawiedliwości i tym samym nałożenie obowiązku zwrotu pobranych świadczeń na dziecko po upływie 3 lat od ich pobrania, podczas gdy zostały one w całości przeznaczone na utrzymanie syna i skarżąca nie ma możliwości zwrotu takich kwot;

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy organ odwoławczy winien był zaskarżoną decyzję uchylić w całości i orzec co do istoty sprawy.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych lub ewentualnie o umorzenie w całości kwoty, której organy żądają zwrotu z uwagi na trudną sytuację finansową oraz nieposiadanie pobranych świadczeń, bowiem zostały one w całości wydatkowane na codzienne potrzeby syna. W uzasadnieniu skarżąca ponowiła zarzuty przedstawione uprzednio w złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreśliła, że nigdy nie ukrywała informacji odnośnie do pracy męża w Norwegii i faktu, że wyjeżdża on za granicę do pracy wyłącznie na okres około 3 miesięcy w roku, co znajduje potwierdzenie w dokumentacji sprawy. Skoro zatem organ posiadał takie informacje, to nie powinien po upływie 4 lat uchylać decyzji i odmawiać stronie prawa do świadczeń, gdyż przyznane środki pieniężne zostały już wykorzystane na dziecko. Tym samym, decyzje obydwu instancji są niesprawiedliwe i krzywdzące. Ponadto skarżąca podniosła, że stosownie do treści art. 23a ust. 5 u.ś.r. organ nie powinien uchylać decyzji w całości, lecz tylko za okres, w którym teoretycznie podlegało się ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, a zatem w przypadku jej męża – za okres 3 miesięcy. Podkreśliła, że nie można ustalić faktu podlegania obcemu ustawodawstwu jedynie na podstawie informacji o podjęciu zatrudnienia i ubieganiu się o świadczenia rodzinne przez członka rodziny wnioskodawcy. Skarżąca zarzuciła, że postępowanie organu jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Ponadto w przypadku nieuwzględnienia skargi skarżąca wniosła o umorzenie świadczeń w całości lub chociaż częściowo, gdyż jest to ogromna kwota, a ona nigdy nie ukrywała faktu pracy męża za granicą. Skoro było to wiadome instytucjom przyznającym mi świadczenia, to nie rozumie, dlaczego po tylu latach ma zwracać pieniądze, jeżeli był to błąd instytucji, a nie jej. Podała, że sytuacja finansowa nie pozwala jej zapłatę aż tak wysokiej kwoty.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że jest ona zasadna.

W rozpoznawanej sprawie organy odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r., wskazując że zostało przekroczone kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. Przy czym podnieść należy, że zaskarżone decyzje zostały wydane w związku z uchyleniem wcześniejszej decyzji Burmistrza przyznającej przedmiotowe świadczenie z uwagi na uznanie przez Wojewodę, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W ocenie Sądu jednak organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy, pozwalających na ocenę, czy podjęte rozstrzygnięcia jest zgodne z przepisami prawa.

Przede wszystkim należy podnieść, że podstawową kwestią wymagającą wyjaśnienia w niniejszej sprawie jest okoliczność dotycząca zatrudnienia męża skarżącej w Norwegii. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca od początku, konsekwentnie podnosiła, że jej mąż wykonywał w Norwegii pracę sezonową i w latach m.in. 2015, 2016 i 2017 pracował tylko na początku roku, przez okres około 3 miesięcy. Z tego też powodu skarżąca zakwestionowała - w toku postępowania - zasadność odmowy przyznania zasiłku rodzinnego z dodatkami na cały okres zasiłkowy. Należy zatem wskazać, że stosownie do art. 3 pkt 23 ppkt c) u.ś.r. utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a zgodnie z art. 3 pkt 24 ppkt c) uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 5 ust. 4 u.ś.r.). Natomiast w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4b u.ś.r.). Zatem ustalenie, na jakiej podstawie mąż wykonywał pracę w Norwegii w analizowanym okresie, tzn. czy były to umowy zawierane na czas określony, czy też może na czas nieokreślony, ale praca świadczona była tylko przez kilka miesięcy w roku oraz ustalenie, w jakich miesiącach i w jakiej wysokości uzyskał dochód z tytułu tego zatrudnienia jest niezbędne do prawidłowego ustalenia dochodu rodziny skarżącej. Gdyby bowiem faktycznie zatrudnienie męża skarżącej miało charakter wyłącznie okresowy, to brak byłoby podstaw do uznania, że skarżąca nie miała prawa do świadczeń rodzinnych za cały okres objęty przedmiotową decyzją.

W aktach sprawy przekazanych Sądowi brak jest dokumentów pozwalających w sposób jednoznaczny rozstrzygnąć, czy dochód męża skarżącej za 2015 r. można uznać za dochód utracony, czy też – jak twierdzi Kolegium – takich podstaw brak, a także czy jego dochód za 2016 r. można uznać za uzyskany. Należy bowiem wskazać, że powoływana przez organ odwoławczy informacja z instytucji norweskiej wcale nie podważa twierdzeń skarżącej. Przede wszystkim znajdujący się w aktach sprawy wydruk nie jest potwierdzony urzędowo, ani nie jest przetłumaczony na język polski. Organ administracji publicznej zobligowany jest zaś do dokonywania w języku polskim zarówno czynności ustnych, jak i do prowadzenia w tym języku dokumentacji postępowania, a to oznacza prawną powinność posługiwania się w postępowaniu administracyjnym przetłumaczonymi dokumentami (por. wyrok NSA z 10 października 2008 r., sygn. akt I GSK 1088/07). Ponadto w tym dokumencie podano ogólnikowo zbiorcze okresy pracy, ale nie jest oczywiste, czy w okresach tych mąż skarżącej znajdował się w ciągłym zatrudnieniu, czy też tylko okresowym. Zatem treść tego dokumentu nie jest jasna i jednoznaczna. Wprawdzie sformułowanie odpowiedzi w języku angielskim (użyta konstrukcja językowa), może sugerować ciągłość zatrudnienia, ale z uwagi na fakt, że język angielski w Norwegii jest także językiem obcym nie wiadomo, czy jej użycie było świadome, czy tylko przypadkowe. Również z informacji uzyskanych z Ministerstwa Finansów, na które powołuje się organ, nie wynika, jaki charakter miało zatrudnienie męża skarżącej w Norwegii i czy jego dochód był uzyskiwany przez część, czy przez wszystkie miesiące roku. Okoliczność, że kwota podawana przez męża skarżącej nie pokrywa się z łączną kwotą dochodu za 2015 r., wynikającą z tej informacji wcale nie świadczy o tym, że dochód ten był uzyskiwany przez wszystkie miesiące. Ponadto w aktach brak jest informacji z MF odnośnie do dochodu za lata 2016 i 2017, na które powołało się Kolegium w uzasadnieniu decyzji. Nie sposób też uznać, że dokumenty przedłożone przez stronę świadczą o ciągłości pracy jej męża. Pomijając fakt, że dokumenty te także nie zostały przetłumaczone na język polski, to dotyczą one lat 2009 – 2012, a zatem okresów wcześniejszych. Nie sposób przy tym podzielić stanowiska organu, że skoro w latach wcześniejszych mąż skarżącej pracował nieprzerwanie, to potwierdza to taki sam tryb pracy w okresie, którego dotyczy świadczenie. Przy czym na marginesie należy wskazać, że także z tych dokumentów wynika, że wprawdzie zatrudnienie miało charakter ciągły, ale tylko z tego względu, że były to umowy zawierane na czas określony, na następujące po sobie okresy. Nie można zatem wykluczyć, że w kolejnych latach występowały przerwy między kolejnymi umowami. Nie wiadomo natomiast, z jakich powodów uwzględniono dochód akurat za miesiąc kwiecień 2016 r., skoro nie był to pierwszy miesiąc w którym dochód został uzyskany, o ile za taki dochód organ go uznał, gdyż to także nie zostało wyjaśnione. Podnieść także należy, że już w momencie składania wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych na przedmiotowy okres skarżąca nie ukrywała faktu zatrudnienia jej męża w Norwegii. Przy czym ze znajdujących się w aktach sprawy pism wynika, że z tego powodu wnioski skarżącej były przekazywane Marszałkowi Województwa, który do 31 grudnia 2017 r. był organem właściwym do ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Niezbędne jest zatem wyjaśnienie, czy także wniosek złożony w przedmiotowej sprawie został przesłany Marszałkowi. O ile bowiem organ właściwy do ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wyraził swoje stanowisko w tej kwestii, nie znajdując podstaw do zastosowania tych przepisów, to należałoby także wyjaśnić, jakie nowe okoliczności zaistniałe w sprawie spowodowały zmianę stanowiska tego organu, którym obecnie jest Wojewoda.

W konsekwencji uznać należy, że materiał dowodowy dotychczas zgromadzony w sprawie nie uprawnia do stwierdzenia na tym etapie postępowania, że rodzina skarżącej przekroczyła kryterium dochodowe uprawniające do wnioskowanych świadczeń rodzinnych przez cały okres zasiłkowy, jak przyjęły to organy obu instancji. Zważyć zaś należy, iż jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, obligująca organy administracji publicznej do strzeżenia praworządności i wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Ponadto obligatoryjną część decyzji stanowi jej uzasadnienie, które z jednej strony ma na celu umożliwienie stronom postępowania poznanie motywów, którymi kierował się organ administracji wydając decyzję, a z drugiej strony kontrolę rozstrzygnięcia. Brak rozważań w przedmiocie niektórych aspektów faktycznych i prawnych sprawy, w szczególności podnoszonych przez strony postępowania, uniemożliwia poznanie stanowiska organu w tej kwestii, poddaje w wątpliwość sam fakt rozstrzygania w tym zakresie, a co za tym idzie, wyklucza kontrolę rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny i same strony postępowania.

Natomiast skarżącej należy wyjaśnić, że na tym etapie postępowania Sąd nie mógł badać spełnienia przesłanek do ewentualnego żądania zwrotu pobranego świadczenia, czy też orzekać o ewentualnym umorzeniu należności, gdyż zaskarżona decyzja kwestii tych w ogóle nie dotyczy.

Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Organ winien zatem ponownie rozpoznać sprawę mając na względzie powyższe wskazania Sądu.