Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 483/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188, art. 203 pkt 1, art. 200 w zw. z art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) sędzia del. WSA Ewa Kręcichowst-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 14 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 września 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 546/20 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza N. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz W. W. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 24 września 2020 r., II SA/Ol 546/20, oddalił skargę W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z [...] maja 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza N. z [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z [...] lutego 2020 r. wydaną z upoważnienia Burmistrza N. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. (dalej: organ I instancji), na podstawie art. 3 pkt 11, art. 17 i art. 20 ust. 3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111; dalej: u.ś.r.), odmówiono W. W. (dalej: skarżący) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym bratem. Powyższa decyzja została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy w związku z uchyleniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej: Kolegium) decyzją z [...] grudnia 2019 r. uprzednio wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia z [...] września 2019 r.

W toku ponownego postępowania ustalono, że skarżący od 2010 r. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym bratem, który jest bezdzietnym kawalerem. Orzeczeniem z [...] lutego 1997 r., wydanym przez Obwodową Komisję Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia, brat skarżącego został zaliczony do pierwszej grupy inwalidzkiej, przy czym nie wskazano daty powstania inwalidztwa. W związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji potrzebuje on stałej pomocy w zakresie podstawowych czynności życiowych, którą zapewnia mu skarżący. Wprawdzie niepełnosprawny brat skarżącego mieszka razem ze swoją matką, ale ze względu na wiek i stan zdrowia nie jest ona w stanie sprawować nad nim opieki, zaś ojciec nie żyje. Natomiast siostry osoby wymagającej pomocy nie mogą sprawować nad nią opieki ze względu na własne przewlekłe choroby, a także zbyt odległe miejsce zamieszkania. Z kolei skarżący nie pracuje zawodowo i nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych. Organ I instancji podniósł, że niewątpliwie skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym bratem. Jednakże zgodnie z art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Ponadto, stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Tymczasem skarżącemu na podstawie decyzji z [...] czerwca 2014 r. zostało przyznane na stałe od 1 lipca 2013 r. prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem, z którego korzysta. Jednocześnie skarżący oświadczył, że nie zrezygnuje z pobierania zasiłku dla opiekuna z powodu obawy przed utratą swojego jedynego źródła utrzymania i podtrzymał swoje stanowisko, aby uchylono decyzję ustalającą prawo do zasiłku dla opiekuna dopiero po przyznaniu mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego od powyższej decyzji Kolegium decyzją z [...] maja 2020 r. utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1 lit. b) u.ś.r., który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jednocześnie Kolegium wskazało, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja przyznająca skarżącemu zasiłek dla opiekuna, co jest przesłanką negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymienioną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. Zaznaczono przy tym, że w poprzedniej decyzji, mając na uwadze regułę określoną w art. 27 ust. 5 u.ś.r., Kolegium pouczyło skarżącego o treści powyższego przepisu, wskazując, że skarżący ma wprawdzie prawo wyboru korzystniejszego dla niego świadczenia, lecz organy administracji publicznej nie mają możliwości przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, dopóki w obrocie prawnym pozostawać będzie ostateczna decyzja przyznająca mu prawo do zasiłku dla opiekuna. Jednakże, jak wynika z protokołu przesłuchania z 9 stycznia 2020 r., skarżący oświadczył, że mimo tego, że pobierany zasiłek dla opiekuna jest jedną z negatywnych przesłanek do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie zrezygnuje z jego pobierania z powodu obawy przed utratą swojego jedynego źródła utrzymania. Z powyższego oświadczenia jednoznacznie wynika, że skarżący uzależnia rezygnację z zasiłku dla opiekuna od uprzedniego przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego pomimo, że został pouczony o konsekwencjach wynikających z tego stanowiska. Wyjaśniono przy tym, że przedmiotem postępowania jest ustalenie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a więc Kolegium nie jest uprawnione, by jednocześnie procedować w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 27 ust. 5 u.ś.r. przez jego błędną interpretację i uznanie, że pobieranie zasiłku dla opiekuna przez skarżącego stanowi negatywne kryterium do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego;

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. przez jego błędną interpretację i pominięcie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń;

- art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a, w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że sam fakt pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Uzasadniając oddalenie skargi Sąd I instancji wskazał, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, Kolegium słusznie uznało, że wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia.

Sąd I instancji podkreślił, że w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do wskazanych wyżej świadczeń przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną, także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Strona, która dotychczas otrzymywała mniej korzystne świadczenie, nie musi od razu z niego rezygnować przed potwierdzeniem spełnienia przesłanek do świadczenia pielęgnacyjnego. Kierując się zasadami zawartymi w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie zasiłku dla opiekuna. Skoro przepisy u.ś.r. umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie – powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać.

Sąd I instancji podał, że skarżący był informowany, że w celu przyznania mu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego winien złożyć wniosek o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna. Jednakże oświadczył, że nie zrezygnuje z pobierania zasiłku dla opiekuna z powodu obawy przed utratą swojego jedynego źródła utrzymania i podtrzymał swoje stanowisko, że organ winien uchylić decyzję ustalającą prawo do zasiłku dla opiekuna dopiero po przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro zatem skarżący oświadczył, że z zasiłku tego nie zrezygnuje, to nie ma możliwości przyznania mu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd I instancji wyjaśnił, że w świetle obowiązujących przepisów u.ś.r. nie jest bowiem możliwe przyznanie najpierw świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu – zrezygnowanie z dotychczas pobieranego zasiłku dla opiekuna, jak to zadeklarował skarżący w złożonym oświadczeniu. Przepisy u.ś.r. nie pozostawiają w tym zakresie żadnych wątpliwości, a treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. jest jasna i logiczna. W tej sytuacji, aby skarżącemu przyznano świadczenie pielęgnacyjne winien on zwrócić się do organu I instancji o uchylenie decyzji przyznającej mu zasiłek dla opiekuna.

W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Sądowi I instancji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. przez jego błędną interpretację i uznanie, że pobieranie zasiłku dla opiekuna przez skarżącego stanowi negatywne kryterium do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) w zw. art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. przez jego błędną interpretację i pominięcie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2018 r., I OSK 235/18, w którym stwierdzono, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, że wprawdzie wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Aby wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., zagwarantować stronie, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane świadczenie w miejsce już otrzymywanego. Kierując się zasadami zawartymi w przepisach art. 7,8 i 9 k.p.a. organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie zasiłku dla opiekuna. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I OSK 2763/17 z 5 października 2018 r. stwierdzając, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której wcześniej prawo to odebrano regulacją niekonstytucyjną, "przymuszając" niejako do ubiegania się o świadczenie mniej korzystne (zasiłek dla opiekuna), a którego uzyskanie jest z kolei przesłanką uniemożliwiającą powrót do uzyskiwania świadczenia poprzedniego (świadczenia pielęgnacyjnego) – podobnie wyroki NSA z: 21 lutego 2018 r., I OSK 2758/17; 13 kwietnia 2018 r., I OSK 82/18; 16 maja 2018 r., I OSK 132/18. W ocenie skarżącego kasacyjnie fakt uzyskiwania przez niego zasiłku dla opiekuna nie może być w okolicznościach niniejszej sprawy przeszkodą do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do tej samej osoby podopiecznej. W sytuacji zbiegu po stronie tego samego podmiotu uprawień do obydwu tych świadczeń znajduje bowiem zastosowanie przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. Skarżący kasacyjnie podkreślił również, że na dzień składania wniosku, tj. 13 sierpnia 2019 r., wskazał, iż w przypadku przyznaniu mu świadczenia pielęgnacyjnego wnosi o uchylenie decyzji przyznającej mu zasiłek dla opiekuna, która na ten czas funkcjonowała w obrocie prawnym. Argumentacja Sądu I instancji, że skarżący nie rezygnuje z pobierania zasiłku dla opiekuna z powodu obawy przed utratą swojego jedynego źródła utrzymania, a w przekonaniu skarżącego utratą podstawy utrzymania i tak skromnej stabilności ekonomicznej, wydaje się być krzywdząca dla skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu. Zasadny jest zarzut skierowany przeciwko przyjętej przez Sąd I instancji wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zgodnie z pierwszym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m. in. do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zgodnie z drugim przepisem, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Sąd I instancji zaaprobował stanowisko organów, że bez uprzedniego zrzeczenia się uprawnienia do mniej korzystnego świadczenia, nie jest możliwe przyznanie świadczenia preferowanego przez stronę. Stanowisko to Sąd I instancji uznał za oczywiste i znajdujące oparcie w treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., którą ocenił jako "jasną i logiczną". Tego stanowiska nie można podzielić. Regulacja obu wskazanych przepisów nie jest ani jasna, ani "logiczna" w tym znaczeniu, że próba jej dosłownego stosowania prowadzi do sprzeczności. Nie można pomijać, że zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. wybór, o którym mowa w tym przepisie przysługuje "osobie uprawnionej" w sytuacji "zbiegu uprawnień do świadczeń". Uprawnienie do świadczeń nie powstaje jednak ex lege, ale na podstawie decyzji. Można zatem być uprawnionym do danego świadczenia jedynie w oparciu o stosowną decyzję. Aby miał miejsce zbieg uprawnień do świadczeń, literalnie rzecz biorąc, powinny one zostać przyznane, czemu sprzeciwia się jednak art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. Jednocześnie odmowa przyznana świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie ze względu na pozostającą w obrocie prawnym decyzję przyznającą zasiłek dla opiekuna nie jest dopuszczalna ze względu na ustawowo zagwarantowane prawo do wyboru świadczenia. Ta sytuacja jest skutkiem niewątpliwie wadliwej regulacji prawnej, stąd potrzeba zastosowania wykładni celowościowej i systemowej, tak aby końcowy rezultat stosowania przepisów gwarantował osobie uprawnionej prawo pobierania wybranego przez nią świadczenia. Wprowadzenie bezwzględnego wymogu, aby do rezygnacji z przysługującego uprawnienia doszło przed rozpoznaniem wniosku i przyznaniem nowego nie jest uzasadnione już z tego powodu, że wówczas niewątpliwie nie będzie miał miejsca zbieg uprawnień do świadczeń, który jest wszak przesłanką ustawową dokonania wyboru.

Skoro beneficjenci świadczeń mają prawo dokonać wyboru, to należy przyjąć, że złożenie wniosku o bardziej korzystne świadczenie świadczy dostatecznie wyraźnie o woli zainteresowanego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 września 2020 r., I OSK 2199/19, przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. stanowi tylko o dokonaniu wyboru świadczenia przez osobę uprawnioną, nie ma w nim mowy o uchyleniu decyzji przyznającej dotychczasowe świadczenie. Nie można wobec powyższego uznać rezygnacji z pobierania dotychczasowego świadczenia i wydania decyzji uchylającej za ustawowy warunek uwzględnienia wniosku. Nie zachodzi konieczność uprzedniej rezygnacji przez uprawnionego z przyznanego już świadczenia, tj. jeszcze przed rozstrzygnięciem co do drugiego świadczenia objętego zbiegiem, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w rozpoznaniu wniosku o przyznanie świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawo wyboru świadczenia. Mając na uwadze, że skarżący deklarował rezygnację z prawa do zasiłku dla opiekuna "z chwilą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego", co jest równoznaczne z warunkową zgodą na uchylenie decyzji odnoszących się do pierwszego z wymienionych świadczeń, w grę może wchodzić przykładowo jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji – oczywiście pod warunkiem, że spełnione są wszystkie pozostałe przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. W orzecznictwie wskazuje się, że to ostatnie rozwiązanie zasadza się na przyjęciu, że kwestia przedmiotowego wyboru, a tym samym i rezygnacji z zasiłku dla opiekuna, stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co wskazuje na możliwość odpowiedniego załatwienia rezygnacji z zasiłku dla opiekuna w decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1676/18). Nie można również pominąć możliwości stwierdzenia we właściwym trybie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna. Innymi słowy, po stronie organu leży podjęcie takich działań, by osoba uprawniona do dwóch różnych świadczeń (zbieg uprawnień) nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno z tych świadczeń.

W rozpoznawanej sprawie zwraca natomiast uwagę, że postulując zrzeczenie się przez skarżącego uprawnienia do pobieranego zasiłku, organy bynajmniej nie zadeklarowały, że skarżący spełnia kryteria przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i może mu ono być przyznane. Uzasadnienie decyzji organu I instancji wprost potwierdza, że przyczyną odmowy nie był wyłącznie zbieg uprawnień. Również Kolegium nie zbadało kompleksowo wszystkich przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. W tej sytuacji trudno zaakceptować tezę Sądu I instancji, że brak zrzeczenia się uprawnienia do pobieranego świadczenia otrzymywanego jest przeszkodą do przyznania świadczenia wnioskowanego. Co prawda organ odwoławczy zmienił stanowisko w kwestii podstaw do stosowania w sprawie art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r., nie zwrócił się jednak do strony z informacją, czy uznaje skarżącego za osobę spełniającą ustawowe kryteria do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie wskazał trybu, w jakim zamierza zrealizować jego prawo do wyboru świadczenia. Tymczasem lektura odwołania od decyzji organu I instancji wskazuje, że skarżący powoływał się w nim na swoją deklarację zawartą we wniosku, że w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wnosi o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekunów.

Mając na uwadze podane argumenty i uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o uchyleniu zaskarżonego wyroku, jak również o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji Burmistrza N. z [...] lutego 2020 r. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wynagrodzenie kwalifikowanego pełnomocnika postanowiono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.