Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 716/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 92 ust 1 i 2, art. 94
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rajewska - spr., Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska, Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2170/06 w sprawie ze skargi K. O. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia wypłaty odprawy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 2 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2170/06, oddalił skargę K. O. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zawieszenia wypłaty odprawy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 92 ust.1 i 2 oraz art. 94 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), zawiesił K. O. wypłatę odprawy z tytułu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu powołał się na fakt rozwiązania z dniem 31 maja 2006 r. stosunku służbowego wskutek wypowiedzenia dokonanego przez oficera oraz na postanowienie Wojskowej Prokuratury Wojskowej w W. z dnia [...] marca 2006 r. o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych.

Minister Obrony Narodowej, po rozpatrzeniu odwołania K. O. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję. Wskazał przy tym, że stosownie do art. 94 ust. 1 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa w wysokości zależnej od okresu pełnienia czynnej służby wojskowej. Natomiast zgodnie art. 92 ust. 1 tej ustawy żołnierzowi, który został zawieszony w czynnościach służbowych albo tymczasowo aresztowany, zawiesza się od najbliższego terminu płatności połowę ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego oraz wypłatę dodatków o charakterze stałym, a także wypłatę należności pieniężnych, związanych ze zwolnieniem ze służby. K. O. w dacie rozwiązania stosunku służbowego, tj. w dniu 31 maja 2006 r. był zawieszony w czynnościach służbowych. Ten środek zapobiegawczy - z uwagi na jego bezprzedmiotowość - został uchylony dopiero po zwolnieniu ze służby. W myśl art. 92 ust. 2 ustawy, żołnierz zawodowy otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz zawieszone należności, wraz z odsetkami ustawowymi, od dnia w którym uposażenie i inne należności stały się wymagalne. Jest to jednak możliwe tylko w dwóch przypadkach, a mianowicie w razie umorzenia postępowania lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu. Sama okoliczność zwolnienia oficera ze służby wskutek dokonanego przez niego wypowiedzenia stosunku służbowego oraz będące konsekwencja tego zwolnienia uchylenie - przed zakończeniem postępowania karnego - środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych, nie ma jeszcze wpływu na sytuację prawną żołnierza w zakresie dotyczącym wypłaty zawieszonych należności. Wypowiedzenie przez oficera stosunku służbowego przed zakończeniem postępowania karnego nie może być traktowane jako sposób na "obejście" skutków przewidzianych w art. 92 ust. 1 ustawy. Zapobiega temu właśnie art. 92 ust. 2, który wprost uzależnia wypłatę zawieszonych świadczeń od umorzenia postępowania karnego albo treści wyroku sądu karnego. W dacie ustania stosunku służbowego postępowania karne prowadzone przeciwko K. O. nie było jeszcze zakończone.

Decyzję Ministra Obrony Narodowej K. O. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając wydanie jej z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 k.p.a. i art. 95 pkt 2 oraz art. 92 ust. 1 i ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 7-9 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 81 k.p.a. Zdaniem skarżącego rozwiązanie z nim stosunku służbowego oraz uchylenie zastosowanego środka zapobiegawczego nastąpiło z tym samym dniem, tj. z dniem 31 maja 2006 r. Oznacza to tym samym, że brak było podstaw do zawieszenia wypłaty mu odprawy z tytułu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie. Powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne, podkreślił, że zastosowany wobec skarżącego środek zapobiegawczy został uchylony, już po zwolnieniu K. O. ze służby. Wskazał także, iż z treści powołanych przepisów wynika, że nie samo uchylenie środka zapobiegawczego a tylko zakończenie postępowania karnego powoduje wypłatę zawieszonych należności.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu powołanego wyroku stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie wobec skarżącego został w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym, zastosowany środek zabezpieczający w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych, a zatem organ miał prawo zawiesić mu wypłatę odprawy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Powyższy środek zapobiegawczy został, co prawda uchylony postanowieniem prokuratora Wojskowej Prokuratury Okręgowej, ale kwestię możliwości wypłaty zawieszonej odprawy reguluje przepis art. 92 ust. 2 ustawy o zawodowej służbie wojskowej. Przepis ten wskazuje, iż tylko w razie umorzenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego albo uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu żołnierz zawodowy otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz zawieszone należności pieniężne wraz z ustawowymi odsetkami od dnia, w którym uposażenie lub inna należność stała się wymagalna, choćby umorzenie lub uniewinnienie nastąpiło po zwolnieniu żołnierza zawodowego ze służby. Przepis ten łączy się logicznie z art. 92 ust. 1 i razem stanowią one o postępowaniu organów wojskowych w sytuacji, gdy wobec żołnierza zawodowego zastosowano wskazane w przepisie środki zapobiegawcze.

Oznacza to, iż zawieszenie wymienionych w przepisie świadczeń może być przerwane tylko wtedy, gdy zaistnieje którakolwiek z przesłanek określonych w art. 92 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 11 września 2003 r., a zatem gdy umorzono postępowanie karne lub dyscyplinarne lub uniewinniono żołnierza prawomocnym wyrokiem sądu. W ocenie Sądu I instancji, żadna z tych przesłanek nie wystąpiła, a zatem organ nie był uprawniony do wypłaty skarżącemu odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W rozpatrywanej sprawie postępowanie toczyło się zgodnie z obowiązującymi przepisami, organy w sposób prawidłowy zebrały i oceniły materiał dowodowy, a rozstrzygnięcie organu drugiej instancji mieści się w dyspozycji art. 138 § 1 k.p.a.

Od orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył K. O., reprezentowany przez radcę prawnego, domagając się uchylenia w całości zaskarżanego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a ponadto zasądzenia od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu w drugiej instancji.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego, to jest przepisu art. 92 ust. 1 ustawy służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten znalazł prawidłowo zastosowanie wobec skarżącego, w sytuacji, gdy przed zwolnieniem K. O. z zawodowej służby wojskowej prokurator wojskowy z dniem [...] maja 2006 r. uchylił zastosowany wobec niego środek zapobiegawczy - zawieszenie w czynnościach służbowych i nieuwzględnienie przez Sąd faktu, że w takim przypadku zawieszenie wypłaty odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie znajdowało uzasadnienia w powołanym przepisie art. 92 ust. 1 cyt. ustawy;

2. przepisów prawa procesowego, to jest przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a.), przez nieuwzględnienie skargi mimo dającego się stwierdzić naruszenia przez organ skarżony prawa materialnego, a także naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 133 § 1 zd. 1 w związku z art. 106 § 5 P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. i w związku z art. 134 P.p.s.a., które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem wadliwość wyroku z powodu naruszenia przytaczanych powyżej przepisów postępowania, jest w szczególności konsekwencją oceny, że zwolnienie ze służby wojskowej poprzedzało uchylenie środka zapobiegawczego zawieszenia w czynnościach służbowych, tj. że w dacie zwolnienia ze służby (31 maja 2006 r.) skarżący był zawieszony w czynnościach służbowych, a już na pewno w pierwszym dniu płatności uposażenia i innych należności wymienionych w art. 92 ust. 1 ustawy pragmatycznej żołnierzy zawodowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu.

Postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania sprowadza się do kwestionowania faktu, iż K. O. w dniu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej był zawieszony w czynnościach służbowych. Konstruując nadmiernie rozbudowany i nieprecyzyjny w swej treści zarzut, kasator nie wskazał przy tym na czym opiera swe twierdzenia, iż zastosowany wobec skarżącego środek zapobiegawczy został uchylony już w dacie rozwiązania z oficerem stosunku służbowego. Tymczasem jak wynika z przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego, znajdującego pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym sprawy, zwolnienie K. O. ze służby wojskowej nastąpiło z dniem 31 maja 2006 r. Natomiast Prokurator Wojskowej Prokuratury Wojskowej uchylił środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. Oczywistym zatem jest, iż w dniu 31 maja 2006 r. - czyli w dacie rozwiązania stosunku służbowego - zawieszenie w czynnościach służbowych było nadal obowiązującym w stosunku do skarżącego środkiem zapobiegawczym. Z powyższych względów uznać należy, iż zarzut naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania jest całkowicie chybiony.

Nietrafne są ponadto wywody kasatora dotyczące naruszenia zaskarżonym wyrokiem prawa materialnego. Dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) jest bowiem prawidłowa. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości interpretacyjnych wskazywał, wypłatę jakich należności pieniężnych zawiesza się w przypadku zawieszenia żołnierza zawodowego w czynnościach służbowych. Regulacją omawianego przepisu objęte są w szczególności należności związane z rozwiązaniem stosunku służbowego. Do nich zaś zalicza się między innymi, stosownie do art. 94 ust.1 ustawy, także odprawę z tytułu zwolnienia ze służby.

Z redakcji powołanego art. 92 ust.1 wynika, iż określenie "od najbliższego terminu płatności" odnosi się wyłącznie do płatności uposażenia zasadniczego oraz dodatków o charakterze stałym, a więc świadczeń płatnych cyklicznie. Nie dotyczy ono natomiast należności płatnych jednorazowo, w tym odprawy z tytułu zwolnienia ze służby. Wypłata tych świadczeń powiązana jest ściśle z rozwiązaniem stosunku służbowego. Uprawnienie do otrzymania tego typu świadczenia powstaje więc w dniu zwolnienia ze służby a nie dopiero w "najbliższym terminie płatności".

Nie można również WSA w Warszawie zarzucić naruszenia prawa materialnego, jeżeli uznał, że organ prawidłowo zastosował omawiany przepis. Niewłaściwe zastosowanie danego przepisu polega na błędnej subsumcji, co wyraża się m.in. w tym, że ustalony w sporze stan faktyczny został błędnie uznany za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w konkretnej normie prawnej.

W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, bowiem przyjęty stan faktyczny odpowiada stanowi przewidzianemu w art. 92 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 11 września 2003 r. W dniu zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej był on jeszcze zawieszony w czynnościach służbowych i takie ustalenia przez autora rozpatrywanej skargi kasacyjnej nie zostały skutecznie podważone. Skoro środek zapobiegawczy został uchylony dopiero w dniu 1 czerwca 2006 r., a zatem po oraz w związku ze zwolnieniem oficera ze służby, to w dniu 31 maja 2006r istniały przesłanki do zastosowania w sprawie powołanego przepisu art. 92 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zawieszenia wypłaty odprawy z tytułu zwolnienia K. O. z zawodowej służby wojskowej.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, na mocy art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.