Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1114/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 216 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 1 pkt 141
journal: Dz.U. 2004 nr 141 poz 1492
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska Sędzia WSA del. Jacek Fronczyk Protokolant Agnieszka Gugała- Szczerbicka po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miejskiej K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 210/09 w sprawie ze skargi Gminy Miejskiej K. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 210/09, oddalił skargę Gminy K. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd ten poprzedził następującymi ustaleniami faktycznymi i oceną prawną:

Pismem z dnia 28 listopada 2005 r. Z. J. wystąpiła do Prezydenta Miasta K. – miasta na prawach powiatu, z wnioskiem o zwrot nieruchomości stanowiącej działki nr [...] oraz nr [...], obręb [...], położonej w K. przy ulicy [...], objętej księgą wieczystą KW nr [...] (poprzedni numer KW nr [...]).

Starosta K. decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] orzekł o odmowie zwrotu na rzecz Z. J. działek: nr [...] o pow. 0,1442 ha oraz nr [...] o pow. 0,0341 ha, obr. [...], jedn. ewid. K., K., odpowiadających poprzednio działkom: nr [...]oraz nr [...]obr. [...] (mały), b. gm. kat. T.

Organ wskazał, że z odpisu księgi wieczystej nr [...]wynika, że właścicielem m.in. działek: nr [...] o pow. 0,1442 ha oraz nr [...] o pow. 0,0341 ha, obr. [...] jedn. ewid. K., m. K., jest obecnie Gmina K.

Starosta K. ustalił, że działki nr [...]o pow. 0,1448 ha oraz nr [...]o pow. 0,0339 ha, obr. [...] (mały) T., stanowiące własność Z.J., zostały nabyte w trybie art. 8 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99) od ww. osoby na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży, zawartą w formie aktu notarialnego z [...] czerwca 1986 r. Rep. [...]. Nabycie ww. nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło z przeznaczeniem pod budowę zajezdni autobusowej przy ulicy [...] w K., zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Architektury Urzędu Dzielnicowego K. K. z dnia [...] czerwca 1984 r. nr [...].

Organ I instancji uznał, że w sytuacji, gdy ww. działki przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie umowy cywilnoprawnej, to nie można ich uznać za nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 oraz art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda M. decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. J. uchylił decyzję Starosty K. w oparciu o art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 261, poz. 2603 z 9 grudnia 2004 r.) i art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.)

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy określające warunki zwrotu wywłaszczonych nieruchomości zawarte w rozdziale 6 dziale III ustawy o gospodarce nieruchomościami należy odpowiednio stosować do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, bez względu na to, który tryb nabycia nieruchomości spośród przewidzianych tą ustawą miał miejsce. Organ wskazał, że po zmianie brzmienia art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) – poprzez dodanie z dniem 22 września 2004 r. ust. 2 pkt 3 – możliwe jest wnoszenie o zwrot nieruchomości w trybie art. 136 i art. 137 cyt. ustawy również wtedy, gdy nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży zawartej w warunkach rozdziału 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tak orzekł WSA w Krakowie w wyroku z dnia 29 maja 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 180/08).

Na powyższą decyzję Gmina Miejska K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie art. 216 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. Nr 261, poz. 2603) poprzez błędną wykładnię oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące, a zatem błędne zbadanie materiału dowodowego i przyjęcie przez organ orzekający jako niepodważalnego faktu, że nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

W ocenie strony skarżącej nie można automatycznie uznawać każdego wypadku nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, za prowadzący obecnie do zastosowania instytucji zwrotu. Oprócz interpretacji językowej art. 216 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, należy również uwzględnić implikacje systemowe i funkcjonalne oraz odwołać się do ratio legis mechanizmu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżąca podniosła, że pojęcie "nabycia" użyte w art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. nie jest tożsame z pojęciem "wywłaszczenia". Gmina nie zgodziła się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z 1985 r., bowiem umowa nie została zawarta w żadnym z trybów znanych tej ustawie, a jedynie w okresie jej obowiązywania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalając skargę Gminy K. na podstawie art. 151 p.p.s.a., podzielił stanowisko organów administracyjnych, że w sprawie doszło do nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej, w związku z przepisami ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Sąd uznał za niezasadny podstawowy zarzut skargi dotyczący błędnej wykładni systemowej art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i odwołał się w tym zakresie do wyroku NSA z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1863/06. Sąd podkreślił, że sytuacja w omawianym względzie zmieniła się z dniem 22 września 2004 r., na mocy art. 1 pkt 141 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), kiedy to w art. 216 dotychczasową treść oznaczono jako ust. 1 i dodano ust. 2 w brzmieniu: "przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie: 1/ art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz.U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172), 2/ art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 311), 3/ ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.)".

Sąd stwierdził, że przepis art. 216 ust. 2 nie może być poddany wykładni w oderwaniu od wyników interpretacji pojęć użytych w przepisie art. 216, w brzmieniu sprzed nowelizacji, czyli w obecnym przepisie art. 216 ust. 1. Oznacza to, że należy w pierwszej kolejności ustalić, czy umowa cywilnoprawna jako forma nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa spełnia cechy "nabycia" nieruchomości w świetle art. 216 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zdaniem składu orzekającego hipotezą art. 216 ust. 2 pkt 3 powyższej ustawy o gospodarce nieruchomościami nie są objęte tylko te sytuacje prawne i faktyczne nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości, w których umowa cywilnoprawna zawarta została bez żadnego związku z celem wywłaszczenia nieruchomości na określony cel publiczny. W rozpoznawanej sprawie wystąpiła odmienna sytuacja prawna i faktyczna. Przed zawarciem aktu notarialnego nastąpiło wydanie zewnętrznego aktu administracyjnego czyli władcze jej rozstrzygnięcie przez właściwy organ administracji państwowej, jako niezbędny warunek zawarcia przedmiotowej umowy cywilnoprawnej w formie aktu notarialnego. Decyzją administracyjną z dnia [...] czerwca 1984 r., nr [...]Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Architektury Urzędu Dzielnicowego K. zatwierdzono plan realizacyjny budowy zajezdni autobusowej, przy ulicy [...] w K., między innymi na części nieruchomości, objętej przedmiotowym wnioskiem. W § III aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1986 r. wskazano powyższą decyzję jako kauzę tej czynności prawnej zgodnie z art. 158 k.c. W § VI ww. aktu notarialnego strony oświadczyły, że przedmiotową umowę sprzedaży nieruchomości zawarto w trybie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Oznacza to, że Skarb Państwa nabył przedmiotową nieruchomość na podstawie cyt. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w świetle dyspozycji art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgoda właściciela dotyczyła tylko nabycia nieruchomości w ramach procedury ustawowej, której celem byłoby oczywiście jej wywłaszczenie w przypadku braku zgody właściciela (art. 4 pkt 3b/ ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał, że nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej w związku z przepisami ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, powinna być traktowana jako nieruchomość wywłaszczona w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n. Po dniu 22 września 2004 r. i zmianie art. 216 u.g.n. ustawodawca wprowadził normę umożliwiającą odpowiednie stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III u.g.n. (a więc dotyczących zwrotu nieruchomości) do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W przeciwieństwie do innych przypadków wymienionych w art. 216 ustawodawca nie wskazał na konkretny przepis ustawy, a posłużył się ogólnym stwierdzeniem "ustawa" – odnosząc możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w stosunku do wszelkich przypadków wynikających z przejęcia i nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Sąd podkreślił, że ustawodawca posługuje się zwrotem o odpowiednim stosowaniu przepisów "do nieruchomości przejętych lub nabytych", a zakres znaczeniowy tego sformułowania jest znacząco szerszy od pojęcia "wywłaszczenia" i w zasadzie obejmuje wszystkie przypadki przejmowania i nabywania nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Definiowanie pojęcia "nabywanie gruntów" w tej sprawie powinno być odniesione do regulacji ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), dalej "u.g.g.w.n." Ustawodawca wyraźnie wskazał, że przepisy rozdziału obejmujące procedurę zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie u.g.g.w.n. Ówczesny ustawodawca nie zdefiniował odrębnie pojęcia "nabycie nieruchomości", co oznacza, że obecnie nie można tym pojęciem obejmować tylko wywłaszczenia na podstawie rozdziału 6 u.g.g.w.n. Sąd podniósł, że na gruncie u.g.g.w.n. wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego mogło nastąpić w wyniku bezskuteczności działań zmierzających do nabycia nieruchomości w drodze umowy. Przepisy tej ustawy wskazywały wyraźnie, że ustawodawca preferował umowne nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa i wywłaszczenie nieruchomości traktował jako środek ultima ratio. Z tego punktu widzenia zrównanie możliwości dochodzenia przez byłych właścicieli zwrotu nieruchomości na warunkach określonych w art. 136 i 137 u.g.n. niezależnie od sposobu nabycia takiej nieruchomości przez Skarb Państwa wydaje się być uzasadnione.

Reasumując Sąd podkreślił, że po zmianie brzmienia art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) – poprzez dodanie z dniem 22 września 2004 r. ust. 2 pkt 3 – możliwe jest wnoszenie o zwrot nieruchomości w trybie art. 136 i art. 137 ustawy również wtedy, gdy nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży zawartej w warunkach rozdziału 6 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę kasacyjną wniosła Gmina Miejska K., zaskarżając w całości powyższy wyrok i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wraz z orzeczeniem obowiązku zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżanemu orzeczeniu Gmina zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego: przez naruszenie przepisu art. 174 ust. (winno być "pkt" zamiast "ust.") 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w związku z art. 216 ust. 2 pkt 3 i art. 136 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną jego wykładnię oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące, a zatem błędne zbadanie materiału dowodowego i przyjęcie przez Sąd orzekający faktu, że nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Sądu, że hipotezą art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie są objęte tylko te sytuacje prawne i faktyczne nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości, w których umowa cywilnoprawna zawarta została bez żadnego związku z celem wywłaszczenia nieruchomości na określony cel publiczny.

Zdaniem Gminy kryterium podziału oparte o obecność "celu wywłaszczenia" w akcie notarialnym ma charakter pozorny i w istocie nie dzieli umów nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa na dwie kategorie, Skarb Państwa zawsze nabywa nieruchomość w jakimś, szeroko rozumianym "celu publicznym".

Katalog celów zawartych w art. 50 pierwotnej treści u.g.g.w.n. wskazuje wyraźnie, że prawie wszystkie sfery działalności Państwa (poza wyraźnie wymienioną w ust. 2 ww. przepisu produkcją rolniczą, ale bez wyłączenia działalności gospodarczej w ogólności) dopuszczały wywłaszczenie. Zatem ww. interpretacja Sądu nie przystaje do praktyki życia i oznacza jednoczesne zakwestionowanie pozycji Skarbu Państwa jako podmiotu stosunków cywilnoprawnych.

Gmina podtrzymała swoje stanowisko, że umowa będąca podstawą nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa jest zwykłą umową cywilnoprawną, wskazując, iż już w okresie obowiązywania u.g.g.w.n. powstało obszerne orzecznictwo odnoszące się do tej kategorii aktów notarialnych. W szczególności w wyroku z dnia 24 września 1992 r., sygn. akt III AZP 11/92 Sąd Najwyższy stwierdził jednoznacznie, że jest to zwykła umowa cywilnoprawna. Sąd podkreślił również brak nierównej pozycji stron tak zawartej umowy.

Odnosząc się do twierdzeń Sądu, że przedmiotowa umowa posiada szczególny charakter, na co wskazuje akt notarialny Rep. [...]z [...]czerwca 1986 r., w którym wskazano, że zostaje ona zawarta w trybie art. 8 u.g.g.w.n., skarżąca podniosła, iż przepis ten tworzy tylko normę kompetencyjną i instrukcyjną dla organu przystępującego do czynności. Zatem jest to kolejny argument na poparcie twierdzenia, że umowa ta była z punktu widzenia ówczesnej regulacji zwykłą umową cywilnoprawną, niezależnie od faktu, iż powołano się w jej treści na decyzję o lokalizacji inwestycji publicznej.

Dodatkowo wskazano, że konstrukcja art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. wyklucza zastosowanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości do aktu notarialnego z tej racji, iż z wnioskiem o zwrot mogą wystąpić tylko poprzedni właściciele lub spadkobiercy poprzednich właścicieli nieruchomości, pojęcie zaś poprzedniego właściciela definiuje art. 4 pkt 4 u.g.n. jest to "osoba, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów". W przypadku zbycia nieruchomości przez właściciela jakimkolwiek aktem notarialnym nie może być mowy o pozbawieniu prawa własności, a zatem osoba taka nie jest "poprzednim właścicielem" w rozumieniu art. 136 ust. 3 w związku z art. 4 pkt 4 u.g.n. i w efekcie nie może domagać się zwrotu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono występowania przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określonych w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z § 1 tego artykułu obowiązany był rozpoznać sprawę w granicach wynikających z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zarzuty te nie mogły być uznane za usprawiedliwione.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania postawiony w oparciu o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczył naruszenia art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyczerpujące, a zatem błędne zbadanie materiału dowodowego i przyjęcie przez Sąd orzekający faktu, iż nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Tak skonstruowany zarzut jest nieskuteczny. W pierwszym rzędzie należy podnieść, że przepisy postępowania, w oparciu o które Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wydał zaskarżony wyrok to ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dlatego zarzut dotyczący naruszenia przez ten Sąd przepisów postępowania winien wskazywać te przepisy powołanej ustawy, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponadto sądy administracyjne nie dokonują własnych ustaleń faktycznych (za wyjątkiem sytuacji, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a.) i nie stosują bezpośrednio przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd naruszenie przez Sąd przepisów tego Kodeksu nastąpić może pośrednio, jedynie wtedy, gdy doszło do takiego naruszenia w postępowaniu administracyjnym, a czego Sąd ten nie uwzględnił podczas badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i czym naruszył przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Niezależnie od tego, że powyższy zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania nie został tak sformułowany zauważyć trzeba, że w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 80 k.p.a., który stanowi "Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność został udowodniona". Zarzut ten, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, nie dotyczył w istocie dokonanych dotychczas w sprawie zwrotu nieruchomości ustaleń faktycznych, w tym bezspornej okoliczności, że Z. J. sprzedała przedmiotowe działki Skarbowi Państwa umową zawartą w formie aktu notarialnego w dniu [...] czerwca 1986 r. "w trybie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości". Zarzut ten wiązał się bezpośrednio z zarzuconą Sądowi I instancji błędną wykładnią art. 216 ust. 2 pkt 3 i art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i podnoszonym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej niewłaściwym zastosowaniem tych przepisów.

Powyższe zarzuty, stanowiące powtórzenie zarzutów podniesionych przez Gminę w skardze na decyzję Wojewody M. z dnia [...] grudnia 2008 r., nie są uzasadnione.

Jak słusznie podniósł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w świetle dyspozycji art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie noweli z dnia 28 listopada 2003 r. nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy zawartej podczas procedury wywłaszczeniowej prowadzonej na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie stanowiło podstawy do żądania zwrotu nieruchomości w oparciu o odpowiednio stosowane przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sytuacja w tym względzie zmieniła się z dniem 22 września 2004 r. na mocy art. 1 pkt 141 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), kiedy to m.in. dodano ust. 2 pkt 3 art. 216 "Przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.).

Zgodzić należy się też z poglądem zawartym w zaskarżonym wyroku, że hipotezą art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie są objęte tylko te sytuacje nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej, która została zawarta wprawdzie w okresie obowiązywania ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ale bez żadnego związku z celem wywłaszczenia nieruchomości na określony cel publiczny.

Tymczasem, jak wynika z treści aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1986 r. przed zawarciem tej umowy – decyzją z dnia [...]czerwca 1984 r. zatwierdzono plan realizacyjny budowy zajezdni autobusowej przy ul. [...] w K., którym objęto również określone w nim działki Z. J., na co wskazano w § III aktu notarialnego, zaś w jego § VI strony oświadczyły, że umowę niniejszą zawierają w trybie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Gdyby w opisanej sytuacji nie doszło do zbycia nieruchomości w powyższym trybie dla realizacji wskazanego celu koniecznym byłoby wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości. Trudno więc mówić o dobrowolności i równoprawnej sytuacji stron w tego rodzaju okolicznościach sprawy, gdy ponadto cena nieruchomości ustalona była na podstawie elaboratu szacunkowego sporządzonego przez biegłego ds. wywłaszczeń. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że nabycie nieruchomości, o którym mowa w art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami obejmuje nie tylko tryb wywłaszczenia, ale także przejście własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa pod innym tytułem, także w drodze umowy cywilnoprawnej, o ile wystąpiły w sprawie tego rodzaju, jak wskazane wyżej okoliczności (por. m.in. wyroki: z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1863/06, z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 186/09 i z dnia 11 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 300/09 – niepubl.).

Stosownie do art. 216 ust. 2 pkt 3 przepisy rozdziału III zatytułowanego "Zwrot wywłaszczonych nieruchomości" ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Skoro wskazane przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się w omawianym przypadku odpowiednio, to bez znaczenia dla oceny zakresu zastosowania tego przepisu pozostają zawarte w skardze kasacyjnej spostrzeżenia dotyczące pojęcia "poprzedniego właściciela" (art. 4 pkt 4 i art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Całkowicie nieprzydatne dla stanowiska w niniejszej sprawie pozostaje też wcześniejsze orzecznictwo sądowe obejmujące stan prawny sprzed 22 września 2004 r., w tym także powołana w skardze kasacyjnej uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1992 r., sygn. akt AZP 19/92 (OSNC 1993, nr 6, poz. 93).

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.