Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2223/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa~Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust 3, art. 10, ust. 1
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.
article: art. 145 par1 pkt. 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska (spr.),, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant spec. Karolina Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2016 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2012 roku nr [...],[...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz D. C. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez D.C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja z dnia [...] czerwca 2013 r., znak [...], wydana przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, utrzymująca w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]lipca 2012 r. znak: nr [...].

Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] października 1963r., nr [...], Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w B. orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 1,0333 ha, zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w B.KW nr [...], wcześniej: B. tom [...], wykaz [...], stanowiącej własność K.C.. Odszkodowanie ustalono w kwocie 37.198,80 zł. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 1964 r.

Wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94).

Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 1964 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w B. z dnia [...] października 1963 r., wystąpił D.C., następca prawny K.C.. Początkowo podanie zostało skierowane do organu niewłaściwego rzeczowo, ale w konsekwencji rozpoznał je Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej i odmówił stwierdzenia nieważności obydwu decyzji wydanych w przedmiocie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania (decyzja z dnia [...] lipca 2012r.) .

W uzasadnieniu organ nadzorczy wskazał, iż z akt sprawy nie wynika aby badane orzeczenie było dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a gdyż zachowane zostały materialnoprawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia, a odszkodowanie ustalono zgodnie z przepisami prawa.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy swoje pierwsze rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a celem wywłaszczenia było przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości pod budowę piekarni i ciastkarni, co zdaniem organu mieściło się w pojęciu użyteczności publicznej. Cel wywłaszczenia był zgodny z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] wydaną przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. Wydział [...] w dniu [...] czerwca 1962 r., z której wynika, że przewidywana inwestycja obejmująca budowę piekarni, była ujęta w ówcześnie obowiązującym wieloletnim planie gospodarczym. Powyższa decyzja o lokalizacji szczegółowej została wydana na podstawie art. 30 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 7, poz. 47), zgodnie z którym organy planowania przestrzennego ustalały lokalizację szczegółową inwestycji budowlanych, określając działkę budowlaną bądź teren, na którym inwestycja mogła być wykonana (ust. 2 pkt 1). W myśl natomiast art. 31 ust. 1 tej ustawy, podstawą do podejmowania decyzji o lokalizacji szczegółowej były zatwierdzone plany zagospodarowania przestrzennego. Nadto - zgodnie z treścią wniosku wywłaszczeniowego B. Zakładów [...] z dnia [...] 06.1963 r., nr [...] - inwestycja ta ujęta była w planie inwestycyjnym instytucji.

Z tego względu organ nadzoru stwierdził, że spełniona została przesłanka dopuszczalności wywłaszczenia wskazana w art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Zgodnie z kolei z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r., ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w ustawie z 1958 r. lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy. Wymóg przeprowadzenia rokowań odnośnie umownego nabycia nieruchomości został spełniony, gdyż wnioskodawca B. Zakłady [...] złożyły stosowną ofertę K. C., co wynika z pisma z dnia [...] maja 1963 r. Do zawarcia umowy jednakże nie doszło, gdyż zgodnie z treścią wniosku wywłaszczeniowego rokowania nie doprowadziły do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości.

Taką sytuację organ nadzoru ocenił jak dającą uprawnienie do stwierdzenia, że wniosek B. Zakładów [...] złożony w trybie art. 15 ustawy z 1958r. był uzasadniony.

Organ nadzoru zauważył ponadto, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalano na podstawie wyników rozprawy, po wysłuchaniu opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. W przedmiotowej sprawie rozprawa wywłaszczeniowo-odszkodowawcza została przeprowadzona w dniu [...] sierpnia 1963 r. Na rozprawę stawił się pełnomocnik K. C.. Ponowił on wniosek z dnia [...] sierpnia 1963 r. o przyznanie działki zamiennej oraz wstrzymanie postępowania wywłaszczeniowego w celu dalszych pertraktacji odnośnie dobrowolnej umowy sprzedaży nieruchomości. Jak jednak wskazano w orzeczeniu wywłaszczeniowym brak było podstaw prawnych do przyznania nieruchomości zamiennej. W rozprawie wziął udział biegły z listy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, który sporządził wycenę przedmiotowej nieruchomości na podstawie przepisów art. 8 ust. 6 pkt 3 ustawy z 1958 r. oraz przepisów wykonawczych.

Dalej organ wskazał, że przepisy szczegółowo regulowały zasady przyznawania odszkodowań - ceny gruntów o określonych klasach gleb i rodzaju użytku rolnego, położonych w określonych okręgach gospodarczych i strefach ekonomicznych, miały charakter cen sztywnych.

D.C. wniósł skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Strona skarżąca podniosła że ustalenia organów administracyjnych zostały dokonane na podstawie jednostronnej oceny materiału dowodowego. Procedury formalnoprawne niewątpliwie pozornie zostały dochowane. Jednak proponowana cenę za wywłaszczoną działkę była zdecydowanie niższa od tej, która była wówczas ustalana. Decyzja zatem poprzedzona została rokowaniami, przeprowadzono dowód z opinii biegłego oraz odbyła się rozprawa, ale zdaniem strony skarżącej, istotna jednak była atmosfera tych rzekomych negocjacji oraz fakt, że żaden z postulatów wywłaszczonego K.C. nie został wzięty pod uwagę,

Strona skarżąca wskazała, że opinia biegłego ustalała wartość nieruchomości na poziomie drastycznie zaniżonym w stosunku do cen wolnorynkowych, nawet kilkunastokrotnie niższym. Siostra K. C. za grunt położony w pobliżu uzyskała znacznie wyższe odszkodowanie.

W piśmie uzupełniającym skargę podniesiono kwestię nieruchomości zamiennych. Zdaniem skarżącego na terenie B. było bardzo dużo działek, które mogły zostać przydzielone w ramach odszkodowania jego poprzednikowi prawnemu. Twierdzi, że ówczesne władze nie wywłaszczyły K.C. z całości nieruchomości z tego powodu, aby nie przekazać mu działki zastępczej.

Twierdzi, że wywłaszczenie części działki pod budowę ulicy [...] nastąpiło nieodpłatnie, bez żadnego odszkodowania.

Minister Infrastruktury i Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2014r. (sygn. akt I SA/Wa 2109/13) oddalił skargę. Sąd przyjął, że istniały materialnoprawne przesłanki do wywłaszczenia, co wykazał organ nadzoru.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 czerwca 2016r. (sygn. akt I OSK 2523/14) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. NSA stwierdził, że istota zarzutów sformułowanych w ramach obu podstaw kasacji dotyczy tego, czy w sprawie o wywłaszczenie nieruchomości w B. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 1,0333 ha, należącej do K.C., spełnione zostały wymogi odjęcia własności unormowane w art. 5 ust. 3 oraz w art. 10 ust. 1 ustawy z 1958 r. W każdym z tych przepisów określono inną okoliczność, którą organ orzekający o wywłaszczeniu winien obligatoryjnie wziąć pod uwagę. Zdaniem NSA organy orzekające o wywłaszczeniu błędnie nie zastosowały normy art. 5 ust. 3 ustawy, nie wyjaśniając rzetelnie powodów, dla których uznały, że w sprawie nie zachodzi przesłanka określona w w/w przepisie. Wady tej nie zauważył organ nadzoru, ani Sąd.

NSA zwrócił uwagę, że wyjaśnienia w postępowaniu dowodowym wymagała okoliczność, czy pozostała nieruchomość po wywłaszczeniu części, nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez właściciela na cele dotychczasowe. Właściciel nieruchomości, po odjęciu pierwszej części nieruchomości o całkowitej powierzchni 3,0533 ha występował o przejęcie całości, m. in. w odwołaniu od orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w B. z dnia [...] października 1963 r. nr [...]. Skarżący wskazywał, że pomniejszenie nieruchomości z przeszło 3 ha do 1,12 ha powoduje, iż "pozostała część nie może stanowić minimum utrzymania dla skarżącego się jak i dla jego rodziny", a więc nie można go traktować "jako rolnika, którego praca na roli ma stanowić wystarczające utrzymanie". Zatem skarżący jednoznacznie wypowiedział się co do dotychczasowego użytkowania całej nieruchomości – na cele rolnicze, oraz co do braku możliwości dalszego użytkowania w ten sam sposób, pozostałej po wywłaszczeniu części nieruchomości.

Zdaniem NSA w postępowaniu o wywłaszczenie spornej nieruchomości nie zbadano, czy możliwe było dokonanie wywłaszczenia części nieruchomości, należącej do K.C.. Tymczasem ustalenie - w przypadku zamiaru wywłaszczenia części nieruchomości – czy spełniona jest przesłanka określona w art. 5 ust. 3 w/w ustawy, stanowi kolejny, obligatoryjny element postępowania wywłaszczeniowego. Wymieniony przepis stanowi bowiem o bezwzględnym warunku prawidłowego wywłaszczenia części nieruchomości. W niniejszej sprawie natomiast wymóg spełnienia przesłanki wywłaszczenia części nieruchomości nie został spełniony. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przypadku rozstrzygania o wywłaszczeniu części nieruchomości, pominięcie ustaleń w zakresie przesłanki określonej w art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. stanowi rażące naruszenie prawa, a więc kwalifikowane, tj. o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, niebudzącym wątpliwości, czyli takim, które stanowi zaprzeczenie stanu prawnego istotnego z punktu widzenia danego rozstrzygnięcia.

W kwestii naruszenia art. 10 ust. 1 ustawy z 1958 r., to NSA wyeksponował fakt, że skarżący zarzucił, iż orzekając o wywłaszczeniu spornej nieruchomości i ustaleniu odszkodowania za jej przejęcie, nie dostarczono mu, zamiast odszkodowania pieniężnego, nieruchomości zamiennej, co przewiduje norma zawarta w art. 10 ust. 1 zastosowanej ustawy. Organ wywłaszczający jednoznacznie stwierdził, że w tej sprawie nie zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z 1958 r., bowiem - jak wynika z pisma Wydziału [...] Prezydium P.R.N. z dnia [...] września 1963 r., "cała nieruchomość o powierzchni 3,0533 ha jest nieruchomością rolną poniżej minimalnych norm obszarowych." Tymczasem stwierdzenie organu wywłaszczeniowego nie może stanowić "wyjaśnienia dla niezastosowania art. 10 ust. 3" ustawy z 1958 r., gdyż przepis ten posługuje się odmienną terminologią (wykorzystującą kryterium norm obszarowych), aniżeli w/w przepis (posługujący się kategorią "gospodarstwa rolnego"). W konsekwencji, organ wywłaszczeniowy nie wskazał, czy powodem "niedostarczenia" K. C. nieruchomości zamiennej jest to, że nieruchomość wywłaszczana nie stanowi "gospodarstwa rolnego", czy to, że "nie ma możliwości" dostarczenia nieruchomości zamiennej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawy (t.j.Dz. U. z 2016r, poz. 718). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2012 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu rzecz Państwa części gruntu o pow. 1.03.33 ha z nieruchomości o ogólnej powierzchni 3.05.53 ha, położonej w B. przy ul. [...] oraz przyznaniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia.

Zważywszy na brzmienie art. 190 p.p.s.a. istotnym jest dla rozstrzygnięcia sprawy, że 16 czerwca 2016r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał w tej sprawie wyrok pod sygn. akt I OSK 2523/14. Zgodnie zaś z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w cyt. art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na Sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Zatem Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia, gdyż jest on związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, przy czym związanie tą wykładnią ma szeroki zasięg.

NSA przesądził w tym wyroku, uprzednio zawierając w tym zakresie szeroką argumentację prawną - w powołaniu na ustalenia faktyczne wynikające z akt archiwalnych - że w przypadku rozstrzygania o wywłaszczeniu części nieruchomości, pominięcie ustaleń w zakresie przesłanki określonej w art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. stanowi rażące naruszenie prawa, a więc kwalifikowane, tj. o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, niebudzącym wątpliwości, czyli takim, które stanowi zaprzeczenie stanu prawnego istotnego z punktu widzenia danego rozstrzygnięcia. NSA wskazał także, że w postępowaniu o wywłaszczenie spornej nieruchomości nie zbadano, czy możliwe było dokonanie wywłaszczenia części nieruchomości, należącej do K.C.. Mianowice poza stwierdzeniem dopuszczalności (niezbędności) wywłaszczenia na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r., ustalenie - w przypadku zamiaru wywłaszczenia części nieruchomości – czy spełniona jest przesłanka określona w art. 5 ust. 3 w/w ustawy, stanowi kolejny, obligatoryjny element postępowania wywłaszczeniowego. Wymieniony przepis stanowi bowiem o bezwzględnym warunku prawidłowego wywłaszczenia części nieruchomości.

Kierując się tak precyzyjnym stanowiskiem i jednoznaczną oceną stosowania normy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy w niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki nie powziął żadnych wątpliwości, że orzeczenie wywłaszczeniowe dotknięte jest kwalifikowaną wadą bowiem nie rozstrzyga o tym, czy w wyniku wywłaszczenia pozostała część spornej nieruchomości nadawałaby się do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe. Bezspornie bowiem właściciel zgłosił żądanie objęcia procedurą wywłaszczenia całości nieruchomości. Rolą organu wywłaszczeniowego było zatem dokonanie w toku procedury wywłaszczeniowej (a zatem ocenianej w toku niniejszego postępowania nadzorczego) oceny czy w istocie reszta działki może być użytkowana jak dotychczas oraz w sposób racjonalny. Taki wymóg procedowania w przypadku wywłaszczenia części nieruchomości NSA wyprowadził z brzmienia normy art. 5 ust. 3 ustawy i wskazana ocena prawna sformułowana w wyroku NSA wiąże obecny skład Sądu.

Tymczasem dokonując oceny decyzji wywłaszczeniowej pod kątem przesłanki wskazanej w art. 156 § 1 pt 2 k.p.a. organ nadzoru nie zwrócił uwagi na warunki faktyczne, w jakich decyzja wywłaszczeniowa została wydana, a mianowicie, że dotyczyła ona wywłaszczenia jedynie części nieruchomości i właściciel w toku postępowania toczącego się w latach 60. zgłaszał wniosek o wywłaszczenie całości nieruchomości. Okoliczność powyższa została przyznana nawet w uzasadnieniu orzeczenia z [...] października 1963r. Jednakże na tym stwierdzeniu organ zakończył procedowanie w sprawie ewentualnie wywłaszczenia całości nieruchomości stanowiącej własność K. C.. Takie zaniechanie organu NSA ocenił w świetle art. 5 ust. 3 ustawy jako rażące, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, naruszenie prawa (str. 10 uzasadnienia). Już choćby z tego powodu ponownie rozpoznając skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej i będąc związanym poglądem prawnym NSA, Sąd orzekający obecnie uznał, że decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego zapadła z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a to art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy, co implikowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji.

Jako z kolei skutkujące naruszeniem przepisów procesowych Sąd uznał podnoszony przez NSA fakt niewyjaśnienia przez organ nadzoru kwestii możliwości dostarczenia wywłaszczonemu nieruchomości zamiennej zamiast odszkodowania w formie sumy pieniężnej. NSA wskazał na dwie normy statuowane w art. 10 ust. 1 oraz 3 ustawy. Następnie stwierdził, że niezastosowanie pierwszej z nich nie może stanowić wyjaśnienia dla niezastosowania art. 10 ust. 3 ustawy z 1958 r. Pogląd NSA w tym zakresie Sąd odczytuje jako konieczność zbadania przez organ nadzoru, czy fakt, iż nie dostarczono właścicielowi nieruchomości zamiennej nie było wynikiem naruszenia normy art. 10 ust. 1 ustawy. Zwłaszcza, że w zaleceniach zawartych w wyroku NSA stwierdzono, że oceniając niezastosowanie przez organ wywłaszczeniowy art. 10 ust. 1 ustawy sąd uwzględni dorobek orzeczniczy na tle tego przepisu. W tym miejscu wskazano na wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 1983r. (sygn. akt I SA/Kr 146/83). Z tezy tego wyroku wynika, że nawet przy braku przesłanek do wywłaszczenia całego gospodarstwa w myśl art. 5 ust. 3 ustawy i z tego powodu wywłaszczenie jedynie jego części, nie wyłącza możliwości przyznania rolnikowi działki zamiennej. Tymczasem jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Minister nie dokonał oceny przesłanki rażącego naruszenia prawa w kontekście normy wskazanej w art. 10 ust. 1 ustawy. Taki stan prowadzi do konkluzji, że w tej sytuacji doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zadaniem bowiem organu nadzoru jest przeanalizowanie wszystkich norm prawa materialnego, stanowiących lub mogących - ze względu na ustalony stan faktyczny - stanowić postawę prawną rozstrzygnięcia. Taką normą był wskazany przez NSA art. 10 ust. 1 ustawy, który nie został zastosowany przez organ wywłaszczeniowy. Oczywiście ten element prowadzenia postępowania wyjaśniającego ma charakter wtórny bowiem już z racji kwalifikowanego naruszenia art. 5 ust. 3 ustawy, przesądzonego w wyroku NSA, konieczne jest przez organ nadzoru stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych. Niemniej jednak skoro NSA nakazał dokonać oceny niezastosowania przez organ wywłaszczeniowy art. 10 ust. 1 ustawy, to należy podnieść, co następuje.

Sąd orzekający nadmienia obecnie, że organ nadzoru ma obowiązek przy ocenie decyzji wywłaszczeniowych rozważyć kwestię rażącego naruszenia art. 10 ust. 1 ustawy, mając na uwadze wskazany wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 1983r. (sygn. akt I SA/Kr 146/83). Sąd administracyjny bowiem nie może zastępować organu w tym zakresie. Jedynie należy stwierdzić, że po przeanalizowaniu dorobku orzeczniczego na tle art. 10 ustawy możliwe jest również wywiedzenie, że w ustalonym stanie faktycznym zaniechanie zastosowania art. 10 ust. 1 ustawy stanowić może rażące naruszenie prawa materialnego uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i §14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Na koszty postępowania w łącznej kwocie 680 zł składają się: wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł i wpis od skargi w kwocie 100 zł.