Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 435/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 10, art. 75, art. 77 § 1, art. 81
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10 ust. 1, art. 21, art. 29 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art. 83
journal: Dz.U. 2016 poz 380
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
article: § 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi Gospodarstwa Rolnego [...] spółki jawnej na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 13 maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR (dalej jako: BP ARiMR) wpłynął wniosek Gospodarstwa M spółka jawna (dalej jako: Gospodarstwo lub spółka) o przyznanie płatności na rok 2013. Do płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania Gospodarstwo – w imieniu którego działał jeden ze wspólników S.M. - zadeklarowało działki rolne o powierzchni 106,26 ha. W dniu 15 maja 2013 r. złożona została do organu korekta wniosku, a następnie w dniach 31 maja, 15 lipca i 24 października 2013 r. zmiany do wniosku. W dniu 30 kwietnia 2014 r. Gospodarstwo złożyło wyjaśnienia do zmiany do wniosku w wyniku czego sprecyzowało, że o płatności na rok 2013 ubiega się do gruntów o powierzchni 108,28 ha.

Na mocy postanowienia Kierownika BP ARiMR z dnia [...] lipca 2014 r. zostały włączone do akt sprawy administracyjnej protokoły z zeznań świadków i oskarżonych, zgromadzone w postępowaniu karnym ( syg. akt [...]), o które wystąpiła Agencja w związku z wpływem 18 lutego 2013 r. do Oddziału Regionalnego ARiMR aktu oskarżenia przeciwko S.M. i in., przekazanego do Sądu Okręgowego.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] Kierownik BP ARiMR odmówił Gospodarstwu przyznania płatności ONW na rok 2013.

Organ I instancji wskazał, że z aktu oskarżenia i dokumentacji przekazanej przez Prokuratora Okręgowego wynika, iż M.W. będący właścicielem ponad tysiąca hektarów gruntów rolnych wspólnie z innymi osobami w tym m.in. z S.M., reprezentującą Gospodarstwo M, doprowadził Skarb Państwa do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, otrzymując nienależne dotacje do posiadanych przez siebie gruntów. Prowadząc od kilkunastu lat działalność rolniczą M.W. zatrudniał pracowników do prac biurowych i innych prac zleconych przez niego, między innymi do prac rolnych. Część osób, które znajdowały się w stosunku zależności służbowej od M.W., powiązanych z nim rodzinnie lub towarzysko nabywała dla pozoru ziemię, które w rzeczywistości pozostawały we władaniu M.W.. Zakup ziemi odbywał się na polecenie i za pieniądze M.W. w celu uzyskania przez niego pełnych dopłat unijnych, omijając w ten sposób ograniczenia wynikające z degresywności płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt (PROW 2004-2006), płatności z tytułu płatności rolnośrodowiskowej PROW (2007- 2013). O pozorności nabycia gruntów rolnych, jedynie w celu uzyskania maksymalnej stawki dotacji, świadczyło zabezpieczenie prawa do gruntu "ukrytego" właściciela w postaci weksla wystawionego przez takiego nabywcę na rzecz M.W.. Część osób za namową M.W. podpisała z nim fikcyjne umowy dzierżawy ziemi. W rzeczywistości cała ziemia była użytkowana przez M.W. za pomocą osób otrzymujących za to wynagrodzenie. Z jego polecenia fikcyjni właściciele i dzierżawcy składali wnioski o dotacje do ARiMR, ale kwoty płatności przyznane w ramach złożonych wniosków do ARiMR były przekazywane M.W.. Ustalono, że w ten sposób uzyskały nienależne dotacje m.in. S.M.. M.W. inicjował składanie wniosków o przyznanie płatności do ARiMR przez m.in. S.M., a później współdziałał w celu uzyskania wszystkich tych płatności w maksymalnych stawkach. Służyć temu miał podział jego gruntów rolnych pomiędzy fikcyjnych posiadaczy, aby powierzchnia działek zgłaszanych przez każdą z tych osób nie przekraczała 50 hektarów, co uprawniało do uzyskania dopłat w maksymalnej wysokości. Powyższe ustalenia poparte są dowodami w postaci wyjaśnień samych podejrzanych oraz zeznań świadków, którzy byli zatrudnieni i poznali funkcjonowanie wyżej opisanego mechanizmu.

Organ pierwszej instancji analizując materiał dowodowy zebrany w postępowaniu karnym i włączony do postępowania administracyjnego, w postaci zeznań świadków i oskarżonych, ocenił jako miarodajny i wiarygodny, albowiem zeznające osoby zostały pouczone o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań i miały pełną świadomość o odpowiedzialności karnej w przypadku zeznawania nieprawdy.

W świetle powyższych ustaleń organ stwierdził, że Gospodarstwo M sp. jawna nie było posiadaczem gruntów rolnych. W niniejszej sprawie ustalony stan faktyczny, który w znaczącym zakresie wynika z zeznań złożonych przez świadków oraz wyjaśnień podejrzanych potwierdza, iż S.M., reprezentująca Gospodarstwo M, nie prowadziła działalności rolniczej. Świadkowie w trakcie przesłuchań jednoznacznie wskazali, że to M.W. był właścicielem i użytkownikiem gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2013 przez Gospodarstwo M. Kierownik przytoczył uzyskane zeznania i uznał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci zeznań świadków i wyjaśnień podejrzanych jednoznacznie wynika, że M.W. sam decydował co będzie uprawiane oraz na jakim areale, używał do tego swojego sprzętu rolniczego i zatrudnionych przez siebie pracowników, sam osiągał korzyści finansowe albowiem fikcyjni użytkownicy przekazywali mu pieniądze z dopłat. M.W. posiadał całość dokumentacji dotyczącej wniosków o przyznanie płatności składanych przez świadków i podejrzanych. Wydawał polecenia wyznaczonym osobom do przygotowania wniosków dla wszystkich fikcyjnych użytkowników, nadzorował ich podpisywanie oraz wykorzystywał ich faksymile do podpisu części wniosków i innych dokumentów składanych do ARiMR w celu uzyskania płatności.

Zdaniem Kierownika BP ARiMR całokształt okoliczności faktycznych potwierdza zaistnienie swoistego "mechanizmu" mającego na celu obejście przez M.W. przepisów ograniczających uprawnienie do uzyskanych płatności. Organ wskazał, że M.W. podzielił gospodarstwo rolne pomiędzy M.C., K.S., J.J., M.B., P.S., T.S., S.B., J.M., S.M., J.G., J.B., B.P., K.P., T.P. oraz P sp.j., Spółkę M sp.j., Gospodarstwo M sp.j, U sp. j., tj osoby i spółki składające wnioski o przyznanie płatności.

Wobec powyższych ustaleń Kierownik stwierdził, że grunty rolne zgłoszone przez Gospodarstwo oraz przez w/w osoby zarządzane były przez M.W. i nie stanowią samodzielnych, odrębnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Prowadzeniem działalności na przedmiotowych gruntach zajmował się bowiem faktycznie M.W., a dzieląc swoje gospodarstwo pomiędzy wskazane podmioty zmierzał do obejścia przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia dla działek powyżej 300 ha dla płatności bezpośrednich oraz ominięcie degresywnych stawek płatności stosowanych dla ONW i PRŚ - rolnictwo ekologiczne.

W ocenie organu pierwszej instancji poczynione ustalenia pozwalają na stwierdzenie, że w/w działanie wyczerpało przesłanki określone w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji ( UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do stosowania procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (DZ.Urz. UE L 25/8z 28 stycznia 2011 r.). Nadto organ podniósł, że w niniejszej sprawie nie został spełniony przez wnioskodawcę warunek, o którym mowa w art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008.321.14). W przypadku, gdy warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc jest przyznawana temu współposiadaczowi gruntu, na którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. W przedmiotowej sprawie M.W. nie występował jako współposiadacz gospodarstwa zgłoszonego do płatności i ukrywał przed organami ARiMR fakt posiadania zgłoszonych we wniosku na rok 2013 gruntów rolnych. Nie udzielił też pisemnej zgody wnioskodawcy na zgłoszenie działek do płatności.

Organ wskazał, iż celem systemu wsparcia jest finansowe wspieranie rolników czyli osób które faktycznie uprawiają grunty rolne tzn. decydują jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonują odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierają plony oraz utrzymują grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Wobec braku sformułowania oddzielnych definicji "posiadania gospodarstwa rolnego" na potrzeby rozdziału pomocy finansowej dla rolnictwa oraz z uwagi na posługiwanie się tym pojęciem we wszystkich powołanych aktach prawnych dotyczących pomocy dla rolnictwa organ odwołał się do definicji posiadania zawartej w art. 336 Kodeku cywilnego. Organ zauważył, że samo istnienie tytułu prawnego wywołującego skutki w zakresie regulowanym prawem cywilnym nie przesądza o posiadaniu. Wyłączone jest uznanie za posiadacza osoby, która legitymuje się co prawda tytułem prawnym do władania rzeczą, ale uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która choć ma tytuł prawny do władania rzeczą, nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą.

W ocenie organu Gospodarstwo, reprezentowane przez S.M., składając wniosek o przyznanie płatności na 2013 r. nie było posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ było ono nadal w posiadaniu M.W., który prowadził zabiegi agrotechniczne na wskazanych we wniosku przez Gospodarstwo działkach rolnych. Pojęcie "gospodarstwo" rozpatrywane jest jako całość wszystkich gruntów będących przedmiotem posiadania, a jako poszczególne działki ewidencyjne. Programy realizowane są w gospodarstwach, a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych, które nie stanowią przecież odrębnego gospodarstwa. W świetle przedstawionych powyżej faktów Kierownik stwierdził, że przyczyną odmowy przyznania wnioskowanych na rok 2013 płatności ONW był fakt niespełnienia przez Gospodarstwo warunków do przyznania płatności ONW na rok 2013 wynikających z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U. Nr 40, poz. 329 ze zm. ) w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, do uzyskania płatności poprzez sztuczny podział gospodarstwa należącego do M.W.

W odwołaniu od decyzji Gospodarstwo M sp. j., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika adw. D.K., zarzuciło że organ pierwszej instancji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w sprawie administracyjnej, oparł się na protokołach przesłuchań z postępowania przygotowawczego, co pozostaje w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej ustalenia faktyczne oparte na zeznaniach świadków, którym przedstawiono zarzuty nie mogą stanowić dowodu w sprawie. Ponadto nie można czynić ustaleń faktycznych na podstawie wyjaśnień składanych w sprawie karnej, albowiem osoba taka nie jest pouczona o treści art. 233 § 1 Kk, co jest warunkiem uznania zeznań za dowód w sprawie. W związku z powyższym zarzucił organowi oparcie się na protokołach przesłuchań, które z przyczyn formalnych nie mogą stanowić dowodu w sprawie.

W odwołaniu zarzucono również, że stroną toczącego się postępowania nie jest S.M., zatem jakiekolwiek toczące się przeciwko niej postępowanie karne nie ma wpływu na postępowanie administracyjne dotyczące spółki jawnej, zaś w stosunku do spółki nie toczy się żadne postępowanie karne. Zwrócono też uwagę, że okres którego dotyczy postępowanie karne nie odnosi się do okresu objętego postępowaniem administracyjnym.

Wywodzono, że dowolne i błędne pozostaje ustalenie organu pierwszej instancji, polegające na przyjęciu, że Gospodarstwo nie było posiadaczem zadeklarowanych działek rolnych skoro za poprzednie okresy otrzymywało płatności, a ARiMR przeprowadzała kontrole na miejscu, uzyskiwało certyfikaty rolnictwa ekologicznego, prowadziło wymagane przez ARiMR rejestry, utrzymywało grunty w dobrej kulturze rolnej.

W odwołaniu zgłoszony został wniosek o przesłuchanie wspólników spółki jawnej na okoliczność posiadania gruntów rolnych będących przedmiotem postępowania.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. nazwanym odwołaniem S.M. zarzuciła brak podstaw prawnych do wydania zaskarżonej decyzji. Zarzuciła popełnienie przez organ szeregu uchybień, w tym dotyczących pomyłek w uzasadnieniu co do osób w nim wskazanych.

Pismem złożonym [...] października 2014 r.pełnomocnik Gospodarstwa wniósł o przesłuchanie w charakterze świadka J.H. oraz ponowił wniosek o przesłuchanie wspólników spółki jawnej – S.M. i M.W..

W uwzględnieniu zgłoszonych wniosków, postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Dyrektor OR ARiMR zlecił organowi pierwszej instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego obejmującego przesłuchanie strony ( wspólników ) i świadka na okoliczność ustalenia faktycznego posiadacza gruntów zgłoszonych przez Gospodarstwo do płatności na 2013 r.

W dniu [...] sierpnia 2015 r. przed organem pierwszej instancji przesłuchany został J.H.. Mimo kilkukrotnych ( terminy: 16 października, 14 listopada, 18 grudnia 2014 r., 5 lutego, 25 marca, 13 maja, 22 maja, 25 sierpnia, 29 września, 2 , 5 8 października 2015 r.) wezwań S.M. i M.W. nie stawili się w celu złożenia zeznań, usprawiedliwiając swoją nieobecność złym stanem zdrowia. W zaistniałej sytuacji organ odwoławczy, za pośrednictwem pełnomocnika adw. D.K., wezwał S.M. i M.W. - wspólników spółki jawnej Gospodarstwo M, do złożenia wyjaśnień na piśmie w zakresie prawa własności i posiadania gruntów rolnych zgłoszonych do płatności, a także do przedstawienia dowodów potwierdzających te okoliczności. Nadto organ wezwał wspólników do wyjaśnienia: jakie były powody i okoliczności powstania spółki jawnej, komu przysługuje prawo własności do gruntów zdeklarowanych przez Gospodarstwo do płatności w odniesieniu do podanych przez organ numerów ewidencyjnych działek, jak spółka weszła w ich posiadanie, jak spółka jest zarządzana, kto podejmuje w niej decyzji w zakresie prac rolniczych, przez kogo wykonywane były prace rolnicze w gospodarstwie, jakie były to prace, jakie produkty zostały wytworzone w gospodarstwie strony, w jakiej ilości, co się z nimi stało, jakie koszty poniosła strona na prowadzenie działalności rolniczej w latach 2011-2013, jakie maszyny rolnicze lub inny majątek związany z prowadzoną działalnością były w posiadaniu strony w latach 2011-2013, jaką wielkość dochodu uzyskała strona z prowadzonej działalności rolniczej w latach 2011-2013, na co spożytkowane zostały środki uzyskane z dopłat obszarowych z lat 2004-2010.

Wezwanie doręczono pełnomocnikowi strony. Na zobowiązanie odpowiedź nie została udzielona odpowiedzi. Pismem z dnia [...] listopada 2015r. S.M. poinformowała jedynie organ, iż ze względu na swój stan zdrowia nie jest w stanie sprostać żądaniu organu i uczyni to po jego poprawie.

W wyniku rozpoznania odwołania decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( powoływany jako: Dyrektor OR ARiMR), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23) zwanej dalej "Kpa", art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438), § 2, § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U. Nr 40, poz. 329 ze zm.; zwanego rozporządzeniem ONW ), art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173, zwanej dalej ustawą o PROW), art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011 r.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie uznał za uzasadnione ustalenie, iż Gospodarstwo nie było posiadaczem działek zgłoszonych do płatności ONW na 2013 r., jak też, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do otrzymania wnioskowanych płatności. Organ przytoczył regulacje ustawy PROW i rozporządzania ONW ustanawiające warunki nabycia praz do wnioskowanych płatności. Przytoczył wynikające z przepisów krajowych i unijnych definicje rolnika, gospodarstwa rolnego, działalności rolniczej ( art. 2 lit. a i b rozporządzenia nr 73/2009, art. 2 lit. a rozporządzenia nr 1166/2008).

Organ drugiej instancji wskazał, że system dopłat został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Krajowy ustawodawca określając szczegółowe warunki przyznawania płatności wskazał na posiadanie jako ustawowo określoną przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku i odniósł to pojęcie do posiadania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego (art. 336). Organ podkreślił, iż dla uzyskania płatności ONW nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Ustawowa przesłanka "faktycznego posiadania" kwalifikująca do uzyskania płatności nie może być rozumiana, zdaniem organu, jako ustalenie tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych, gdyż taki wymóg nie został sformułowany w żadnym przepisie prawa.

Mając na uwadze wskazane w uzasadnieniu przepisy oraz zgromadzony materiał dowodowy, w tym włączoną do akt sprawy dokumentację z postępowania prokuratorskiego ([...]) oraz sądowego ([...]), organ stwierdził, iż Gospodarstwo nie wypełniło przesłanek, od których realizacji uzależnione jest przyznanie płatności ONW. Zdaniem organu, Gospodarstwo nie było rolnikiem ani gospodarstwem, nie prowadziło działalności rolniczej na zgłoszonych gruntach jak również nie było faktycznym posiadaczem zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych.

Z załączonej dokumentacji tj. protokołów przesłuchania podejrzanych i świadków wynika, iż M.W. przekazał w fikcyjne użytkowanie swoje grunty pracownikom zatrudnionym w prowadzonej przez niego firmie P. Pracownicy firmy za pieniądze M.W. nabywali grunty rolne w celu uzyskania przez niego pełnej wysokości płatności. W ten sposób M.W. omijał ograniczenia wynikające z modulacji i degresywności płatności bezpośrednich, ONW i rolnośrodowiskowaych. Pracownicy firmy podpisywali z M.W. fikcyjne umowy dzierżawy ziemi, które służyły składaniu wniosków i uzyskiwaniu dotacji do gruntów rolnych. W rzeczywistości ziemia była użytkowana przez M.W.. Organ podkreślił, że pracownicy firmy, którzy składali wnioski o płatności do gruntów rolnych, jednoznacznie zeznawali, że nie byli użytkownikami gruntów, nie zajmowali się ich uprawą, a jedynie występowali o dopłaty unijne, które w całości były przekazywane M.W.. Wskazane powyżej ustalenia wynikają z zeznań J.J., M.C., M.B., J.M., J.B., K.S., T.S. i P.S..

Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że zeznania wskazanych osób pozostają ze sobą spójne, wszyscy zeznający w sposób jednakowy opisują mechanizm podziału gruntów oraz swoją rolę w opisanym procederze zatem brak podstaw do zakwestionowania ich wiarygodności. Dodatkowo podkreślił, iż wskazane osoby pierwotnie zeznania złożyły w okresie od sierpnia 2011 r., do listopada 2011, a następnie potwierdziły wszystkie okoliczności w zeznaniach złożonych w okresie od kwietnia 2012 r., do listopada 2012 r. Organ podkreślił, że proceder podziału gruntów pomiędzy w/w osoby potwierdził też sam M.W. w zeznaniach z dnia [...] września i [...] listopada 2011 r.

Natomiast za mało wiarygodne uznał organ odwoławczy wyjaśnienia S.M. co do posiadania gruntów. Wskazał, że składała ona wnioski o przyznanie płatności jako osoba fizyczna oraz jako wspólnik spółek jawnych - Spółki M sp. j., Gospodarstwa M sp. j., P sp. j. i U sp. j., od 2007 do 2013 r. w łącznej powierzchni 1 191,40 ha, w zeznaniach jednocześnie przyznając się do braku wiedzy w zakresie ponoszonych kosztów oraz zysków w związku z gospodarowaniem na deklarowanych gruntach. Zdaniem organu, ocenić to należy jednoznaczne z brakiem wykonywania jakichkolwiek czynności na zgłaszanych do płatności gruntach jako osoba fizyczna i jako wspólnik spółki jawnej Gospodarstwo M.

Organ zwrócił uwagę, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego S.M. jak również M.W. nie złożyli stosownych wyjaśnień, które stanowiłyby przeciwdowody w stosunku do przytoczonych w uzasadnieniu decyzji zeznań świadków, opisujących proceder stosowany przez M.W., a dotyczący fikcyjnego podziału jego gruntów jak również wykazujących, że S.M. była faktycznym posiadaczem zgłaszanych gruntów rolnych przez siebie i jako wspólnik spółki jawnej. Organ wskazał, że S.M. oraz M.W. mieli możliwość złożenia stosownych zeznań, a następnie udzielenia wyjaśnień na piśmie, ale z prawa tego nie skorzystali.

Dyrektor ORARiMR wskazał na wynikające z treści art. 21 ustawy o PROW odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 Kpa, jak również od wyrażonej w art. 77 Kpa zasady postępowania dowodowego i nałożenie jednocześnie na stronę ciężaru udowodnienia faktu, z którego wywodzi ona skutki prawne.

Odnosząc się do zeznań zawnioskowanego przez pełnomocnika Gospodarstwa świadka J.H., wskazał, że wynika z nich jedynie, iż od 2009 r. świadek nie ma nic wspólnego z Gospodarstwem, a w latach wcześniejszych wykonywał prace na gruntach rolnych na prośbę M.W..

Mając powyższe na uwadze organ uznał, że Gospodarstwo M sp. jawna nie spełnia norm prawnych świadczących o uznaniu za rolnika, który na własnych gruntach prowadzi działalność rolniczą czyli jest faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych gruntów we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że Gospodarstwo stworzyło sztuczne warunki do otrzymania płatności ONW. Organ wskazał, iż M.W. dzierżawiąc swoje gospodarstwo fikcyjnym podmiotom, w tym – Gospodarstwu M sp. jawna - stworzył sztuczne warunki w celu otrzymania większych płatności z pominięciem wskazanych poniżej przepisów prawa. Ponadto okoliczności te potwierdziła otrzymana dokumentacja ze Starostw Powiatowych oraz odpisy ksiąg wieczystych z których wynika, że właścicielem/władającym działkami ewidencyjnymi w/w powiatach są M.W., B.P., P. sp. j., Spółka M sp.j. oraz S.M., S.B., S.P., Gospodarstwo M sp. j.

Organ przedstawił degresywny system płatności określony w § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW oraz w § 14 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.)

Dokonując analizy zadeklarowanych gruntów w 2013 r. przez osoby fizyczne i spółki prawa handlowego organ stwierdził, że do płatności zgłoszone zostały grunty o powierzchni 1068,79 ha. Organ wyliczył, że M.W. dzieląc swoje gospodarstwo pomiędzy poszczególne osoby, które występowały o płatności uzyskał płatność ONW z jednego roku, która wynosiła 167.049,10 zł, podczas gdyby powierzchnię tą zgłosił jednym wnioskiem otrzymałby płatność w wysokości 22.375 zł. W przypadku płatności rolnośrodowiskowej różnica w takich okolicznościach wynosiłaby natomiast 403.477,73 zł.

W związku z fikcyjnym wydzierżawieniem gruntów przez M.W. oraz tworzeniem fikcyjnych spółek jawnych doszło też, zdaniem organu, do ominięcia regulacji prawnych stosowanych od roku 2013 rozporządzeniem wykonawczym Komisji Europejskiej (UE) Nr 964/2013 z dnia 9 października 2013 r. w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013 (Dz. Urz. UE L 268, str. 5). Wprowadzenie dyscypliny finansowej wynika z art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009. Przepis ten stanowi, że kwoty przeznaczone na finansowanie wydatków związanych z rynkiem i płatności bezpośrednich w ramach WPR muszą mieścić się w określonych w decyzji 2002/929/WE przedstawicieli rządów rocznych pułapach państw członkowskich. W przypadku, gdy prognozy dotyczące finansowania wyżej wymienionych środków przewidzianych na dany rok budżetowy wskazują, że przekroczony zostanie pułap roczny należy określić współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 73/2009.

Zgodnie z art. 1 ust 1 Rozporządzenie Rady (UE) Nr 1181/2013 z dnia 19 listopada 2013 r. określające współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013 i uchylające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 964/2013 (Dz. Urz. UE L 313/13) kwoty płatności bezpośrednich w rozumieniu art. 2 lit. d) rozporządzenia (WE) nr 73/2009 wyższe niż 2 000 euro, które mają być przyznane rolnikowi na podstawie wniosku o przyznanie płatności złożonego w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013, zostają zmniejszone o 2,453658%. Dodatkowo od roku 2012 w przypadku płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zastosowanie ma art. 7 rozporządzenia nr 73/2009 stanowiący, że wszelkie płatności bezpośrednie, których kwota przekracza 5 000 euro, objęte są modulacją podstawową wynoszącą 10%.

Mając na uwadze treść w/w przepisów, organ wyliczył, że przy powierzchni gruntów zadeklarowanej przez fikcyjnych dzierżawców w osobach: S.B., S.M., Spółki M sp. j., Gospodarstwa M sp. j. i M.W. w roku 2013, o łącznej powierzchni 599,81 ha, w przypadku wystąpienia o dopłaty tylko przez M.W. płatność wyniosłaby 43 8322,16 zł. Natomiast łączna kwota płatności, w sytuacji gdy wnioski złożyły poszczególne osoby i spółki wyniosłaby 447 612,35 zł.

W świetle powyższych ustaleń organ stwierdził, iż M.W. dzieląc na mniejsze gospodarstwa tj. na fikcyjnych dzierżawców i użytkowników oraz spółki, miał na celu ominięcie wskazane powyżej przepisy prawa określone w § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW, jak również art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011 oraz art. 7 rozporządzenia nr 73/2009 i § 14 rozporządzenia PRŚ, i tym samym zaistniał sztuczny podział gospodarstwa.

Ukazując mechanizm stosowany przez M.W., mający na celu zmaksymalizowanie wysokości otrzymanych płatności, organ oparł się na danych z lat 2004-2011, gdyż – jego zdaniem - sztuczność i pozorność w podziale gruntów będących w posiadaniu M.W. przekłada się także na ustalenia dokonane przez organ I instancji w sprawie o przyznanie płatności na rok 2013, które to ustalenia w trwającym postępowaniu odwoławczym nie zostały zakwestionowane przez wspólników spółki jawnej Gospodarstwo M.

Organ wskazał, że oprócz Gospodarstwa, M.W. wraz z S.M. zawiązali jeszcze w 2011 roku kolejne spółki tj. Spółkę M sp. j., P sp. j. oraz U sp. j., które od roku 2011 do 2012 zaczęły przejmować grunty, deklarowane w latach wcześniejszych przez osoby fizyczne tj. J.B., M.C., J.G., J.J., J.M., K.S., T.S. i P.S., a które zeznały, iż deklarowanych gruntów nigdy nie uprawiały i nie były ich posiadaczami. Grunty zadeklarowane w roku 2011 przez J.B. przejęła Spółka M sp. j., od J.G. grunty przejęła spółka - U sp. j., od M.C. grunty przejęła Spółka M sp. j., od K.S. - przejęła spółka U, natomiast od J.J. grunty przejął J.K., a w roku 2012 grunty te przejęła Spółka M, a w roku 2012 grunty T.S. i P.S. przejęła S.M., natomiast od J.M. - Spółka M sp. j.

Organ stwierdził, iż M.W. oraz S.M. dokonali multiplikacji spółek celem zmaksymalizowania wysokości otrzymanych płatności. M.W. odmiennie niż w latach 2004-2010 jednakże z zastosowaniem podobnego mechanizmu podziału gospodarstwa rozdysponowuje grunty będące w swoim posiadaniu na poszczególne spółki.

Przedmiotem deklaracji Gospodarstwa we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 były działki ewidencyjne, które były własnością Gospodarstwa, B.P., K.P., M.W., Z.W.. Zgodnie danymi z ewidencji gruntów i budynków w 2013 r. oprócz części działek zgłaszanych we wniosku, Gospodarstwo było właścicielem, także działek deklarowanych do płatności przez inne spółki M.W. i S.M. a mianowicie Spółki M sp. j, oraz U sp.j. Mając na względzie okoliczności podniesione w niniejszej decyzji tj. fakt wyodrębniania i zawiązywania przez M.W. i S.M. gospodarstwa oraz innych spółek i dzielenie łącznie posiadanego przez M.W. areału na mniejsze gospodarstwa/podmioty, organ stwierdził, iż jest to działanie pozostające w sprzeczności z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących na posiadanych gruntach. Organ stwierdził, że grunty rolne zgłaszane przez Gospodarstwo do płatności w roku 2013 były zarządzane przez M.W., a grunty zgłaszane do płatności przez osoby i spółki wymienione w niniejszej decyzji, nie stanowią odrębnych, samodzielnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie.

Gospodarstwo zostało zawiązane przez M.W. (faktyczny posiadacz jednego gospodarstwa) i powiązanego z nim wspólnika w osobie S.M. - w celu podzielenia łącznie posiadanych gruntów na mniejsze gospodarstwa, a zasadniczym celem przyświecającym takim działaniom jest chęć obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej według kryteriów wielkości gospodarstwa i zasad, iż płatność jest uzależniona od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z wzrostem jego powierzchni.

Mając na uwadze problematykę tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności do gruntów rolnych organ podkreślił, iż do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (woła uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samego beneficjenta tj. utworzonej spółki, ale i podmiotów tworzących tę spółkę w ewentualnym celu uzyskania korzyści. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności. W ramach istnienia elementu obiektywnego do organu należy zatem rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, iż nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów wiejskich (EFRROW). Natomiast w ramach drugiego z elementów (subiektywnego) należy rozważyć obiektywne dowody pozwalające na stwierdzenie, iż poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie opierać się należy nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w przedsięwzięcie, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Organ podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego strona nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających na uznanie, że działania wspólników Gospodarstwa - M.W. i S.M. oraz pozostałych osób były prowadzone na własny rachunek, stanowiły działania odrębnych podmiotów wykonujących działalność gospodarczą na swoich gruntach.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ uznał je za chybione. Wskazując na treść art. 75 Kpa, zgodnie z którym jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, organ nie znalazł podstaw odmowy wykorzystania materiału dowodowego zebranego w ramach innego postępowania. Za nieuzasadniony uznał także podniesiony w odwołaniu zarzut dotyczący braku pouczenia osób zeznających treści art. 233 § 1 Kk.

Wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony, Dyrektor uznał za prawidłowe stanowisko organu I instancji przyjmujące, iż nie była ona posiadaczem gospodarstwa, mimo wskazanych przez pełnomocnika odwołującej okoliczności dotyczących przyznawania spółce płatności za wcześniejsze okresy, przeprowadzanych przez organ kontroli, utrzymywania grunty w dobrej kulturze rolnej, prowadzenia stosownych zabiegów. Organ stwierdził, iż organy ARiMR o fikcyjnym podziale gruntów przez M.W. dowiedziały się z pisma Prokuratora Prokuratury Rejonowej z dnia [...] listopada 2011 r., tym samym nie było wcześniej dowodów na stworzenie procederu związanego ze sztucznym podziałem gruntów przez M.W.. Również pozostałe zarzuty odwołania organ uznał za bezzasadne.

Niezasadny pozostawał zarzut, iż sprawa karna dotyczy zdarzeń z okresu sprzed 2010 r., bowiem zarzuty stawiane oskarżonym obejmują okres lat 2004 – 2011.

W odniesieniu do zarzutów zgłoszonych przez S.M. organ stwierdził, że są wynikiem nieznajomości materiałów zgromadzonych w sprawie, a charakter tych zarzutów oraz brak wiedzy o przejętych gruntach potwierdza ustalenia, iż nie była ona ich posiadaczem.

W skardze Gospodarstwo M s.j., reprezentowana przez adw. D.K., wnosząc o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzuciło decyzji organu odwoławczego:

1. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 Kpa, polegające na zaniechaniu zebrania

i rozważenia całego materiału dowodowego,

2. dokonanie ustaleń na podstawie protokołów zeznań świadków, którym przedstawiono zarzuty, co zgodnie z art. 182 § 3 Kpk nie może stanowić dowodu w sprawie ze względu na bezwzględny zakaz dowodowy oraz poczynienie ustaleń faktycznych na podstawie wyjaśnień składanych w sprawie, w sytuacji gdy osoba je składająca nie jest pouczana o treści art. 233 § 1 Kk, co jest warunkiem uznania zeznań za dowód w sprawie i w konsekwencji oparcie się na protokołach przesłuchań, które z przyczyn formalnych nie mogą stanowić dowodu w sprawie,

3. pozbawienie strony postępowania prawa do złożenia zeznań w sprawie przed pierwszą instancją, gdzie strony winny być przesłuchane z urzędu, czego próby sanowania tych czynności przez organ drugiej instancji, nie mogą zastąpić,

4. pominięcie dowodu z zeznań stron w sytuacji gdy z powodu choroby strony nie mogły zostać przeprowadzone, co w istocie potwierdza, że całe postępowanie było jednoinstancyjne, a nie dwuinstancyjne, tak jak nakazują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego,

5. błędne przyjęcie, że skarżąca nie jest posiadaczem gospodarstwa bądź stworzyła sztuczne warunki, w sytuacji gdy brak jest ku temu dowodów.

6. naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie przez organ I instancji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. w sprawach:

– sygn. akt II SA/Go 531/13 z dnia 8 sierpnia 2013r.

– sygn. akt II SA/Go 532/13 z dnia 8 sierpnia 2013r.

– sygn. akt II SA/Go 533/13 z dnia 8 sierpnia 2013r.

7. przyjęcie, iż jedynym i zupełnym dowodem w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie przyznania płatności za rok 2013 jest akt oskarżenia, w sytuacji gdy zarówno okres objęty postępowaniem, jak i jego strona nie pozostają w żadnym związku przyczynowym i zarazem materialnym z zagadnieniami prawnymi objętymi aktem oskarżenia.

Strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci powołanych w pkt 3 skargi wyroków WSA w Gorzowie Wlkp. na okoliczność wykazania, iż postępowanie administracyjne nie pozostaje w związku z postępowaniem karnym gdyż akt oskarżenia obejmuje okres sprzed 2010 r. oraz nie jest skierowany przeciwko Gospodarstwu M s.j. oraz z protokołu rozprawy przed Sądem Okręgowym z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie [...] i z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie [...] na okoliczność wykazania, że S.M. nie przyznaje się do winy i wskazuje, że jest posiadaczem gruntów oraz celem wykazania, iż współoskarżeni B., M., B., B. zmienili wyjaśnienia i nie potwierdzają tez organów ARiMR.

W motywach skargi pełnomocnik strony stwierdził, że bezpodstawne pozostaje stanowisko zawarte w decyzji, iż Gospodarstwo M nie było posiadaczem gruntów objętych wnioskiem na 2013 r. Podnosił, iż organ bezpodstawnie powołał się na akt oskarżenia w sytuacji gdy zarzuty nim objęte dotyczą okresu sprzed 2010 r., jak też że nie dotyczy on strony postępowania, którą pozostaje Gospodarstwo M, a nie S.M., zatem postępowanie karne nie ma żadnego wpływu na postępowanie administracyjne dotyczące płatności na 2013 r. Brak toczącego się postępowania karnego przeciwko spółce jest jednoznaczny z brakiem podstaw do zawieszenia postępowania gdyż nie stanowi zagadnienia wstępnego sprawie o płatności na rzecz Gospodarstwa. Pełnomocnik zarzucał, iż w aktach administracyjnych brak jest powoływanego przez organy aktu oskarżenia, nadto nieprawdą jest by S.M. zarzucano przedłożenie sfałszowanych czy podrobionych dokumentów obrazujących prowadzenie działalności rolniczej. Konsekwentnie podnosiła ona, że jest posiadaczem gruntów do których wystąpiła o dotacje i nie przyznaje się do winy, co potwierdza powołany protokół rozprawy.

W dalszej kolejności pełnomocnik ponowił argumentację odwołania o zaniechaniu przez organy postępowania dowodowego i bezpodstawnym posłużeniu się protokołami przesłuchań z postępowania karnego z naruszeniem przepisu art. 182 § 3 Kpk. Wywodził, iż organ całkowicie błędnie i dowolnie ustalił jakoby spółka nie była posiadaczem w sytuacji, gdy we wcześniejszych latach już otrzymywała płatności, brała udział w przeprowadzanych kontrolach na miejscu, uzyskiwała certyfikaty, zawierała umowy na skup paszowy, prowadziła wymagane rejestry i zlecała ekspertyzy, utrzymywała grunty w dobrej kulturze rolnej, była stroną postępowań administracyjnych. Zarzucił, iż okoliczności te wynikają z akt karnych, z których organ przeprowadził jedynie wyrywkowe dowody. Zdaniem pełnomocnika, równie bezpodstawne pozostawały ustalenia organów dotyczące "stworzenia sztucznych warunków" do przyznania płatności. W podsumowaniu wywodził, iż wobec niepodważenia oświadczeń Gospodarstwa, iż jest posiadaczem wszystkich działek zgłoszonych we wniosku o płatności do gruntów, które utrzymuje w dobrej kulturze rolnej, spełnia ono wszystkie przesłanki do ich uzyskania. W rozpoznawanej sprawie organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, naruszając w szczególności przepis art. 7 oraz 77 Kpa, nakazujące zebranie i rozważenie całego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z dnia [...] września 2016 r. organ poinformował, iż postępowanie karne w sprawie [...] nie zostało zakończone i po rozdzieleniu na dwie odrębne sprawy ([...] ) toczy się nadal przed Sądem Okręgowym.

Na rozprawie w dniu 14 września 2016 r. pełnomocnicy podtrzymali dotychczasowe stanowiska, nadto pełnomocnik organu wniósł o oddalenie wniosków dowodowych zawartych w skardze.

Na tej rozprawie Sąd na podstawie art. 106 § 3 Ppsa oddalił wnioski dowodowe strony skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tekst jednolity Dz.U. 2014. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz. U 2016. 718 ze zm., powoływanej dalej jako Ppsa) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy administracyjnej, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).

Kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie podlegała decyzja Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] marca 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] stycznia 2015 r. o odmowie przyznania skarżącemu Gospodarstwu M s.j. płatności ONW na rok 2013.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonej decyzji nie można bowiem zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego czy procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej w postaci płatności ONW na rok 2013 reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 Nr 64, poz. 427), zwana: ustawą PROW. Stosownie do treści art. 10 ust. 1 ustawy pomoc jest przyznawana:

1) na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej;

2) jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1.

Przytoczony powyżej przepis odsyła do rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005,) oraz do przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia jak i do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie delegacji ustawowej z art. 29 ust. 1 pkt 1. W oparciu o wskazaną delegację ustawową zostało wydane Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. Nr 40 poz. 329 ze zm.; powoływanego jako: rozporządzenie ONW ).

Stosownie do treści jego § 2 płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia 73/2009

1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo

b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005";

2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha;

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)4), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).

Z przytoczonych regulacji wynika, że warunkiem koniecznym uzyskania płatności ONW jest posiadanie na dzień 31 maja danego roku przez podmiot ubiegający się o nie działek rolnych o minimalnym areale wynoszącym 1 ha i prowadzenie na nich "działalności rolniczej". "Rolnikiem" w rozumieniu art. 2 lit. a Rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c Rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska .

Należy mieć na uwadze, że w odniesieniu do spraw o przyznanie płatności do działek rolnych przesłanka posiadania działki rolnej nie może być rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego, z którego wynika to posiadanie. Podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności jest ten posiadacz gruntów rolnych, który faktycznie je użytkuje, prowadzi na nich działalność rolniczą. Legitymowanie się prawem własności określonego gruntu bądź jego posiadaniem nie wystarcza dla otrzymania płatności, konieczne jest ich rolnicze użytkowanie przez osobę ubiegającą się o płatność, które przejawia się w podejmowaniu szeregu czynności agrotechnicznych związanych z uprawą ziemi oraz podejmowaniem decyzji w tym przedmiocie.

Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do dokonania przez Sąd oceny, czy organy prawidłowo odmówiły skarżącemu Gospodarstwu wnioskowanej płatności ONW na rok 2013 .

Zważywszy na przedmiot kontroli sądowej jak też zawarte w skardze zarzuty naruszenia art. 7 i 77 § 1 Kpa należy podkreślić, że dokonywana przez sąd administracyjny ocena legalności zaskarżonej decyzji musi być przeprowadzona z uwzględnieniem obowiązującego modelu postępowania administracyjnego w sprawach o przyznanie płatności ONW.

Postępowanie administracyjne w tym przedmiocie wszczynane jest przez złożenie przez wnioskodawcę wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Wniosek taki zawiera deklarację (oświadczenie) wnioskodawcy co do posiadania zgłoszonych do płatności działek rolnych i co do określenia sposobu ich rolniczego wykorzystania ( tj. prowadzenia na nich działalności rolniczej). Podmiot ubiegający się o płatność wraz z wnioskiem składa jednocześnie oświadczenie o świadomości odpowiedzialności karnej z art. 297 § 1 Kk.

W sprawach płatności rolnośrodowiskowych znajduje zastosowanie przepis art. 21 ustawy PROW. Stanowi on w ust. 1, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według ust. 2 art. 21 tej ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Poza tym stosownie do regulacji ust. 3 art. 21 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle przytoczonych regulacji stwierdzić należy, że ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich zawiera szczególną, w stosunku do przepisów Kpa, regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 Kpa. Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, iż nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy ( tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności ). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie ( vide: wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 810/11, wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2016 r., II GSK 907 /15 i II GSK 475/15, wyrok NSA z dnia 1 lipca 2016 r., II GSK 407/15 - baza orzeczeń nsa.gov.pl, wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 863/11, LEX nr 1217430).

W świetle powołanych wyżej przepisów, w razie wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających uzasadnić przyznanie wnioskowanych płatności, organ prowadzący postępowanie jest jedynie obowiązany do żądania od strony dodatkowych wyjaśnień i dowodów. Jego rola – jak już wskazano - ogranicza się bowiem do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zatem to nie organy powinny w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności samodzielnie prowadzi działalność rolniczą, efektywnie i rzeczywiście korzysta z gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności, czy użytkuje rolniczo wskazane przez siebie działki w imieniu własnym, na swoje ryzyko i rachunek, czy ma zatem pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o rodzaju działalności rolniczej i o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować. Jak już bowiem podniesiono ciężar wykazania posiadania gruntów i ich rolniczego użytkowania spoczywa na stronie, bo to ona wywodzi z nich skutek prawny w postaci uprawnienia do płatności.

W toku postępowania przed organem pierwszej instancji skarżące Gospodarstwo ( podmioty uprawnione do jego reprezentacji w postępowaniu - tj. jak wynika w Krajowego rejestru Sądowego - każdy ze wspólników spółki jawnej samodzielnie ) musiało mieć, ze względu na działania procesowe organu ( zawieszenie postępowania w związku ze sprawą karną, wydawane postanowienia dowodowe ) świadomość, iż organ ma co najmniej wątpliwości w zakresie rzeczywistego posiadania przez ten podmiot zgłoszonych działek rolnych jak i prowadzenia przez nią na tych gruntach deklarowanej we wniosku działalności rolniczej we własnym imieniu, na własny rachunek i ryzyko. Mimo to spółka jawna ( zastępowana w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adw. D.K.) nie podjęła aktywności dowodowej. To organ I instancji podejmował inicjatywę dowodową nakierowaną na wykazanie, iż formalnie zadeklarowane przez Gospodarstwo we wniosku warunki do uzyskania płatności ONW były rezultatem celowych działań innego podmiotu, pozostającego poza postępowaniem, a to dla wykazania zaistnienia przesłanek do zastosowania przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011.

Odmawiając stronie przyznania płatności ONW na 2013 r. organ pierwszej instancji oparł się zasadniczo na materiałach ze sprawy karnej. Z uzasadnienia jego decyzji jednoznacznie wynika, że posiadanie przez skarżącą zadeklarowanych do płatności działek rolnych jak i ich rolnicze użytkowanie przez Gospodarstwo we własnym imieniu i na własny rachunek zostało zakwestionowane. Dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji pełnomocnik Gospodarstwa przejawił aktywność dowodową w kwestii wykazania, Gospodarstwo było posiadaczem zadeklarowanych działek rolnych i prowadziło na nich działalność rolniczą zgłaszając wniosek o przesłuchanie wspólników spółki jawnej. Z treści odwołania zdaje się przy tym wynikać przekonanie strony skarżącej, iż to organ I powinien w tym zakresie przejawić inicjatywę dowodową i dowód taki przeprowadzić z urzędu. W złożonym następnie piśmie procesowym zgłosił wniosek o przesłuchanie świadka. Dowód osobowy zaoferowany przez pełnomocnika strony został przeprowadzony, Treść zeznań J.H. okazała się przy tym nieprzydatna dla ustaleń faktycznych gdyż świadek zeznał, iż nie posiada jakiejkolwiek wiedzy o Gospodarstwie M od 2009 r., a wcześniej jedynie wykonywał prace rolne zlecone mu przez M.W..

Jednocześnie wobec przedłużającej się niezdolności do stawiennictwa ( kilkakrotne terminy przesłuchań ) pismem z dnia [...] października 2015 r. organ zobowiązał pełnomocnika Gospodarstwa do złożenia przez wspólników pisemnych wyjaśnień i poparcia ich dokumentami. W wezwaniu wyszczególnił okoliczności do których strona powinna się odnieść i poprzeć je dokumentami. Również treść tego wezwania nie pozostawia żadnych wątpliwości, iż organ drugiej instancji poddaje w wątpliwość posiadanie przez stronę zgłoszonych do płatności działek rolnych jak też prowadzenie na nich działalności rolniczej, dając jednocześnie stronie możliwość wykazania istnienia uprawnień do wnioskowanej płatności.

Na to zobowiązanie pełnomocnik profesjonalny strony nie odpowiedział. Odpowiedzi udzielił jeden ze wspólników – S.M., że wyjaśnienia stanowiące odpowiedź na wezwanie zostaną przesłane niezwłocznie po poprawie stanu zdrowia. Organ drugiej instancji wydał decyzję [...] marca 2016 r., kilkakrotnie wcześniej zawiadamiając pełnomocnika o przedłużeniu terminu do zakończenia sprawy i o prawach z art. 10 Kpa. Mimo to, Gospodarstwo, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika nie podjęło jakiejkolwiek aktywności procesowej ani współdziałania z organem administracji w celu wyjaśnienia okoliczności sprawy mimo iż to na nim spoczywał ciężar dowodu w zakresie wykazania uprawnienia do płatności. Zdaniem Sądu, niemożność stawiennictwa wspólników na rozprawę administracyjną nie usprawiedliwia zignorowania zobowiązania organu do pisemnego wypowiedzenia się w sprawie czy też nadesłania dokumentów, szczególnie w sytuacji gdy w postępowaniu administracyjnym strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.

Tak więc należy uznać, że przyjęcie przez organy, iż skarżące Gospodarstwo nie było posiadaczem deklarowanych działek rolnych pozostawało w okolicznościach sprawy uzasadnione. Organ miał bowiem oczywiście uzasadnione podstawy, zważywszy na uzyskany materiał dowodowy ze sprawy karnej, na powzięcie istotnych wątpliwości, czy podmiot wnioskujący o płatność ONW (działający w formie spółki jawnej, utworzonej przez wspólników w osobach S.M. i M.W., a więc osób przeciwko którym wniesiony został akt oskarżenia) rzeczywiście spełnia zadeklarowane we wniosku pomocowym warunki do nabycia prawa do wnioskowanych płatności. Nie może budzić najmniejszych wątpliwości, że z materiału dowodowego postępowania karnego przygotowawczego ( następnie sądowego [...], a aktualnie [...]) wynikały jednoznacznie okoliczności rodzące podejrzenie o zaistnieniu mechanizmu służącego uzyskiwaniu nienależnych środków pomocowych ( w którym mieli uczestniczyć m.in. wspólnicy spółki jawnej ), które miały istotne znaczenie dla oceny wiarygodności danych zawartych we wniosku skarżącego Gospodarstwa o przyznanie płatności ONW na 2013 r. Z treści aktu oskarżenia oraz protokołów przesłuchań świadków i podejrzanych zgromadzonych w sprawie karnej wynika, że w latach 2004 – 2011, S.M. (oraz inne osoby ) jak też przede wszystkim M.W. uczestniczyli w mechanizmie stworzonym przez tego ostatniego, aplikując jako fikcyjni posiadacze sztucznie wydzielonego gospodarstwa rolnego o płatności rolne. Z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu karnym i włączonego do badanej sprawy administracyjnej wynika, że S.M. i inne osoby w okresie objętym aktem oskarżenia nie były posiadaczami deklarowanych do dopłat gruntów, nie prowadziły na nich działalności rolniczej i nie posiadały wiedzy na ten temat. Nadto organ posiadał urzędową wiedzę, iż w okresie późniejszym w miejsce osób fizycznych te same grunty były deklarowane do płatności przez nowo utworzone spółki jawne, których wspólnikami pozostawali głównie S.M. i M.W. oraz osoby powiązane z nim rodzinnie, towarzysko lub z tytułu zatrudnienia w jego firmie.

Okoliczności te dawały organom uzasadnione podstawy do weryfikacji oświadczeń skarżącego Gospodarstwa zawartych we wniosku i jego zmianach co do posiadania deklarowanych działek i prowadzenia na nich działalności rolniczej. Mimo skierowania do skarżącego Gospodarstwa wskazanego wezwania nie podjęło ono współdziałania z organem i w postępowaniu nie zrealizowało ciążących na nim obowiązków procesowych w zakresie rozkładu ciężaru dowodu. Nie wykazało więc, iż wywołane materiałami z postępowania karnego istotne wątpliwości organu co do posiadania przez nie zadeklarowanych we wniosku działek rolnych jak i prowadzenia na nich we własnym imieniu i na własny rachunek działalności rolniczej są nieuzasadnione, a posiadanie i prowadzenie działalności rolniczej rzeczywiście miało miejsce.

W sytuacji niewykazania przez stronę ( na skutek niepodjęcia aktywności dowodowej ) podstawowych warunków przyznania wnioskowanej płatności w postaci posiadania i prowadzenia działalności rolniczej, kwestia sztucznego stworzenia warunków do uzyskania płatności traci na znaczeniu. W związku ze stanowiskiem organów należy bowiem zauważyć, że ocena, czy zachodzi przewidziana w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011 przesłanka odmowy płatności w postaci sztucznego stworzenia warunków do przyznania płatności może dotyczyć "beneficjentów", a więc podmiotów, które spełniają ustawowe warunki do przyznania płatności jednakże jest to wynikiem celowych i zamierzonych działań wnioskodawcy lub też podmiotów pozostających poza postępowaniem administracyjnym.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia ONW rolnik w rozumieniu art. 2 lit. a Rozporządzenia nr 73/2009 prowadzi działalność rolniczą zdefiniowaną w art. 2 lit. c tego rozporządzenia. Zatem w sytuacji gdy skarżące Gospodarstwo nie wykazało, iż pozostawało posiadaczem gruntów objętych wnioskiem i że prowadziło na nich działalność rolniczą w swoim imieniu i na swój rachunek, to nie przysługują mu płatności, gdyż nie spełnia warunków określonych w powołanym rozporządzeniu. Zatem zbędne pozostaje badanie sztucznego stworzenia warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011. Niewątpliwie bowiem istotą płatności jest pomoc temu podmiotowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi zatem o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym, korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których w danym roku objętym przyznawaną płatnością nie posiadał i nie prowadził na nich upraw. Kwestia posiadania tytułów prawnych do zgłoszonych do płatności gruntów przez spółkę jawną czy też jej wspólnika nie jest wystarczająca.

Zaniechanie przedstawienia dowodów potwierdzających prowadzenie przez skarżącą spółkę odrębnego gospodarstwa rolnego, przez które - zgodnie z art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej – należy rozumieć wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą, wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną, powoduje, że prawidłowo organy przyjęły, iż Gospodarstwo nie wykazało tej okoliczności.

Zauważyć trzeba, że materiały zgromadzone w aktach postępowania karnego mogą mieć znaczenie dla ustalenia sztucznego tworzenia w okresie od 2004 do 2011 r. przez M.W. oraz osoby i podmioty z nim powiązane warunków do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemów wsparcia. Należy jednak mieć na względzie, iż działania te w stosunku do skarżącego Gospodarstwa, w odniesieniu do 2013 r. i zgłoszonych do płatności gruntów, nie zostały wykazane. Ustalenia organu w tym zakresie opierają się na materiale dowodowym dotyczącym lat 2004 – 2011, brak jest zatem podstaw dowodowych do przyjęcia, że sytuacja dotycząca sztucznego podziału miała miejsce również w 2013 r.

Oceniając zgromadzony materiał dowodowy w badanej sprawie stwierdzić przyjdzie, że tok postępowania organu nie naruszył obowiązującej procedury administracyjnej. Nie doszło bowiem do naruszenia przepisów art. 7 i 77 Kpa, jak też zasady dwuinstancyjności postępowania, której realizację w sprawie oceniać należy w uwzględnieniem obowiązujących w postępowaniu o płatności reguł rozkładu ciężaru dowodu i przejawów aktywności procesowej strony, na której ciąży obowiązek wykazania okoliczności z których wywodzi skutki prawne.

Nie został też naruszony przepis art. 75 Kpa. Brak jest przepisu prawa, który wyrażałby generalną zasadę niedopuszczalności wykorzystania w postępowaniu administracyjnym dowodu z zeznań strony w charakterze świadka w odrębnym postępowaniu karnym, także w sytuacji gdy istniał odpowiedni zakaz dowodowy na gruncie postępowania karnego ( vide: wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r., II GSK 798/09, Lex).

W odniesieniu do zarzutu 2 skargi mieć też należy na uwadze, iż w istocie materiał dowodowy uzyskany z postępowania karnego należy ocenić jako wywołujący wątpliwości co do prawdziwości deklaracji zawartych we wniosku o płatność, co – na wezwanie organów – nakładało na stronę obowiązek wykazania rzeczywistego spełnienia deklarowanych we wniosku pomocowym przesłanek do nabycia wnioskowanych płatności.

Bezpodstawne pozostawało też powoływanie się na wyroki z dnia 8 sierpnia 2013 r. w sprawach II SA/Go 531/13, II SA/Go 532/13, II SA/Go 533/13. Zwrócić należy uwagę, iż były to sprawy dotyczące kwestii wpadkowej jaką pozostawało zawieszenie postępowania administracyjnego z uwagi na uznanie toczącego się postępowania karnego za kwestię wstępną do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W sprawach tych Sąd uznał, iż postępowanie karne zważywszy na jego przedmiot nie stanowi kwestii prejudycjalnej w postępowaniu administracyjnym, co obligowało organ do prowadzenia postępowania administracyjnego bez oczekiwania na zakończenie postępowania karnego. Udzielone wskazania organ zrealizował. Natomiast odrębną, omówioną już kwestią, pozostaje ocena przez organ w postępowaniu administracyjnym, materiału dowodowego uzyskanego z postępowania karnego i jego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Zważywszy na omówiony zakres obowiązków procesowych organu w sprawie o przyznanie płatności, bezzasadne okazały się wywody pełnomocnika strony, iż organy orzekające w sprawie nie uzyskały z postępowania karnego tych dowodów, które miałyby świadczyć o tym, że to skarżące Gospodarstwo było posiadaczem zadeklarowanych gruntów rolnych oraz podejmowało na nich działania opisane w skardze, świadczące o ich rolniczym wykorzystywaniu. Stanowisko prezentowane w tym zakresie pozostaje sprzeczne z powołanymi już regulacjami art. 21 ustawy PROW.

Rozstrzygając w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, iż nie zasługują na uwzględnienie także pozostałe wnioski dowodowe zgłoszone w skardze. Odnośnie protokółów rozpraw z dnia 15 marca 2016 r. i z dnia 7 grudnia 2015 r., to obrazują one jedynie aktualne we wskazanych datach stanowiska procesowe oskarżonych w odniesieniu do stawianych im zarzutów obejmujących okres lat 2004-2011, nadto pierwszy z protokołów jest dokumentem powstałym już po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Z przedstawionych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, należało na podstawie art. 151 ustawy Ppsa orzec jak w sentencji wyroku.