Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 427/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 10
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: par. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 72
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi J. Ć. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r., nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J.Ć. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. nr 98. poz.1071 ze. zm.) - dalej k.p.a., art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98 poz. 634 ze zm.), § 2, § 4 ust. 2, § 6 ust. 4, ust. 4a rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 73, poz. 657 ze zm.) w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 448, Dz. U. z 2008 r. Nr 110, poz. 704), art. 66-73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dziennik Urzędowy L 153, 30/04/2004 str. 30-83), art. 23a, art. 28 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. L 141 z 30.04.2004, str. 18-58), Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R.nr [...]r. w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] o przyznaniu J. Ć. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 oraz odmowie przyznania J. Ć. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 i wykluczeniu J. Ć. z płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że J.Ć. złożył w dniu [...] r. w Biurze Powiatowym ARiMR w R.wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006. W sekcji VIII - "Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych" wnioskodawca zadeklarował jedenaście działek rolnych oznaczonych literami o określonej powierzchni.

Organ wyjaśnił, że w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego w R. wydał decyzję o przyznaniu skarżącemu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 w łącznej wysokości 9 263,76 zł. Natomiast

w dniach [...] r. w gospodarstwie J. Ć. została przeprowadzona kontrola zasadnicza metodą inspekcji terenowej (oględziny działek rolnych). Kontrolerzy utrwalili wyniki zawartych w protokole ustaleń wykonaniem fotografii, a kopia protokołu z czynności kontrolnych została przekazana skarżącemu drogą pocztową w dniu [...]r. Ze względu na rozbieżności pomiędzy deklarowaną powierzchnią i uprawami we wniosku o płatności do gruntów rolnych na rok 2007 a protokołem z czynności kontrolnych wezwano J. Ć. do złożenia wyjaśnień. Następnie w związku z ujawnieniem nowych okoliczności w sprawie, istniejących, lecz nie znanych organowi w dniu wydania decyzji (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) Kierownik Biura Powiatowego w R.postanowieniem z dnia [...] r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 r. Organ stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego wynika, ze J.Ć. złożył nieprawdziwą deklarację co do sposobu użytkowania działek i ich oznaczenia i wydał decyzję z dnia [...]r. w sprawie uchylenia własnej decyzji z dnia [...] r. o przyznaniu J.Ć. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 oraz odmowie przyznania J. Ć. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 i wykluczeniu J. Ć. z płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006.

W odwołaniu pełnomocnik strony zarzucił: 1/ nieuwzględnienie żądania strony dokonania ponownej kontroli w obecności strony, ażeby wyjaśnić pochodzenie nieświadomych błędów oraz kwestie właściwego, czy też niewłaściwego użytkowania działek, 2/ niewłaściwą ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie poprzez nieuznanie podnoszonego przez cały czas tzw. czeskiego błędu dotyczącego podania nieprawidłowej numeracji działki nr [...] zamiast nr [...], 3/ niewyjaśnienie kwestii niedopuszczenia przez dokonujących kontroli obecności właściciela, a także nieujawnienia, czy faktycznie dokonujący bezpośrednio kontroli posiadali licencję na dokonywanie obmiarów i arbitralne powoływanie się na brak przesłanek do przeprowadzenia takiego dowodu, mimo iż potrzeba i zasadność ponowienia tego pomiaru w realiach przedmiotowej sprawy jest ewidentna. W wyjaśnieniach podkreślił, iż błędy beneficjenta polegające na omyłkowym oznaczeniu powierzchni działek i rodzaju uprawy mają charakter oczywistej omyłki. J. Ć. nie dokonywał nigdy indywidualnego pomiaru każdej ze zgłoszonych do dopłaty działek. Korzystał w tym zakresie z danych zawartych w wypisie z ewidencji gruntów i budynków, nie miał zatem wiadomości, że dane te mogą być nieaktualne, a w konsekwencji powierzchnia rzeczywista działek może być mniejsza od tej wskazanej w rejestrze, a także że inny od wskazanych w ewidencji jest rodzaj istniejącej na niej uprawy.

Dodatkowo, w dniu [...] r. pełnomocnik strony złożył pisemne wyjaśnienia, w których podniósł, iż wskazane w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł.błędy w oznaczeniach działek zgłoszonych do dopłat zostały przez J. Ć. skorygowane niezwłocznie po tym, jak uzyskał on informację o zaistniałej omyłce. W związku z powyższym wpłacił on rachunek Agencji kwotę 40.370,32 zł., na poczet ewentualnego zwrotu dotacji oraz ewentualnych odsetek.

Organ odwoławczy stwierdził, iż zasadne było wznowienie postępowania w sprawie o przyznanie J. Ć.płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2006 w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał, że niezgodność deklaracji ze stanem faktycznym na gruncie, stwierdzona w wyniku przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy kontroli, jest równoznaczna ze złożeniem fałszywej deklaracji, powstałej w wyniku poważnego zaniedbania i skutkuje wykluczeniem producenta z płatności ONW na rok 2006. Stosownie do brzmienia art. 72 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 "Każdy beneficjent, który złożył fałszywą deklaracją, powstałą w wyniku poważnego zaniedbania, zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w ramach odpowiednich rozdziałów rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, na dany rok kalendarzowy. Gdy fałszywa deklaracja została złożona celowo, beneficjent zostanie wykluczony również na rok następny. 2. Kary przewidziane w ust. 1 stosuje się bez uszczerbku dla dodatkowych kar przewidzianych w przepisach krajowych". Organ odwoławczy podzielił ponadto ustalenia organu I instancji i odstąpił od uznania działania producenta za celowe. Podkreślił, iż w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 - w części dotyczącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych - zostało przeprowadzone postępowanie sądowoadministracyjne zakończone wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 6 marca 2009 r. wyroku oddalającego skargę J. Ć. (sygn. II SA/Łd 921/08) oraz wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 21 kwietnia 2010 r. wyroku oddalającego skargę kasacyjną J. Ć. (sygn. II GSK 530/09).

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji:

1/ naruszenie prawa materialnego w postaci art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) w zw. z art. 19 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że błędne wskazanie przez skarżącego numerów i powierzchni działek oznaczonych literami "B", "E" i "I" ma charakter poważnego zaniedbania, wskutek którego beneficjent złożył fałszywą deklarację, co usprawiedliwia wykluczenie go ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich, podczas gdy błędy w oznaczeniu działek są wynikiem zwykłej omyłki,

2/ naruszenie przepisów postępowania w postaci § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez wstrzymanie płatności w wyniku uchybień stwierdzonych podczas pierwszej kontroli na miejscu oraz nierozliczenie kwoty przekazanej przez skarżącego na pokrycie kosztów zwrotu części dotacji wraz z odsetkami.

Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] i decyzji z dnia [...]r. w sprawie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R.oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazał na rozmiar i specyfikę gospodarstwa prowadzonego przez skarżącego. Jest to bowiem gospodarstwo rybackie o powierzchni około 300 hektarów, na które składa się ok. 180 działek ewidencyjnych o różnych kształtach i trudnym położeniu, a gospodarstwo to zostało przez niego przejęte bez geodezyjnego wskazania granic poszczególnych działek. Taka specyfika terenu zdecydowanie utrudnia lokalizację w terenie poszczególnych działek ewidencyjnych i dokonanie ich pomiarów. Wiele z granic działek ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa skarżącego, nie jest możliwa do ustalenia w oparciu o stałe punkty, jakimi są np. brzegi stawów. Stawy te bowiem mają różny poziom wód, a okresowo są całkowicie osuszane. W takich okolicznościach niemożliwe było ustalenie przez skarżącego granic działek w terenie bez wykorzystania w tym celu specjalistycznego sprzętu i osób, co wiązałoby się z ogromnymi kosztami. Pełnomocnik podniósł, że ewidencja gruntów i budynków jest specjalnie prowadzonym zbiorem informacji o gruntach, wywierającym określone skutki prawne i na tym rejestrze oparł się skarżący wypełniając wniosek o dotację. Nie jest więc prawidłowe w takiej sytuacji stanowisko, że postępowanie skarżącego było poważnym zaniedbaniem. Pełnomocnik strony podniósł, że system dopłat został ustanowiony w celu wyrównania dochodów gospodarstw rolnych oraz poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Zatem stawianie skarżącemu wymagań, aby ten dokonał szczegółowego ustalenia granic poszczególnych działek ewidencyjnych oraz powierzchni określonych kategorii zmierza w kierunku narażania go na niewspółmierne do przyznanej pomocy wydatki oraz pozostaje w sprzeczności z celem przyznawanych dopłat. Ponadto pełnomocnik podniósł, że organ pominął przepis § 8 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Podał, że zgodnie z tym przepisem wynikiem pierwszej kontroli winno być jedynie odnotowanie uchybień w protokole kontroli i pouczenie rolnika o dalszych konsekwencjach. Takie postępowanie nie miało jednak miejsca.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do określenia powierzchni upraw na działkach oznaczonych literami: B znajdującej się na działce ewidencyjnej oznaczonej numerem [...], E znajdującej się na działce ewidencyjnej oznaczonej numerem [...] i działce I znajdującej się na działce ewidencyjnej oznaczonej numerem [...]. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dokumentacyjnego wynika, że wymienione wyżej działki ewidencyjne oznaczone numerami [...], na których były zlokalizowane działki rolne oznaczone literami B, E, I, nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Wskazane wyżej działki ewidencyjne były porośnięte lasem i krzewami.

Natomiast zgodnie § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r. Nr 73, poz. 657 ze zm.) - płatność ONW udziela się producentowi rolnemu:

1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z późn. zm.), oraz

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) NR 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia - dodatki wyrównawcze są przyznawane na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy:

– prowadzą działalność rolniczą na minimalnym areale, który zostanie określony,

– podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego, oraz

– stosują zwykłą dobrą praktykę rolniczą, zgodną z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną.

Powyższe uregulowania wskazują, iż podstawowe znaczenie dla ustalenia płatności pomocowej ma przestrzeganie zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej oraz rzeczywisty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona określona uprawa.

Sankcja za nieprzestrzeganie ww. przepisów została określona w § 8 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r. W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli w wyniku pierwszej kontroli na miejscu zostanie stwierdzone, że zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej nie są przestrzegane, uchybienia te są odnotowywane w protokole kontroli, a producent rolny jest pouczany o konsekwencjach dalszego nieprzestrzegania tych zasad; wzmianka o pouczeniu jest odnotowywana w protokole kontroli. Jeżeli w wyniku następnej kontroli na miejscu zostanie stwierdzone dalsze nieprzestrzeganie zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej, płatność ONW należna za dany rok podlega:

1) zmniejszeniu o 7 % za każde uchybienie inne niż stwierdzone podczas poprzedniej kontroli (§ 8 ust. 1 rozporządzenia).

2) wstrzymaniu - w przypadku wystąpienia uchybienia, które zostało już stwierdzone podczas poprzedniej kontroli.

Z wyżej przedstawionego uregulowania wynika, że w toku kontroli przestrzegania warunków przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania organy zobowiązane są dokonać sprawdzenia, czy producent rolny przestrzega wymogu prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z ww. zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej oraz czy łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

Biorąc powyższe pod uwagę oraz mając na uwadze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GSK 530/09, na który powołuje się organ w zaskarżonej decyzji, wskazać należy, że nie zasługuje na aprobatę stanowisko skarżącego wskazujące na oczywisty błąd w podaniu numerów działek i ich powierzchni. Wskazując konkretny numer działki i przyporządkowując temu numerowi właściwą powierzchnię nie sposób mówić o tzw. "czeskim błędzie", zwłaszcza gdy wskazuje się, iż zamiast działki oznaczonej numerem [...] o powierzchni 1,36 hektara miałaby występować działka o numerze [...] o powierzchni 5,25 hektara, a zamiast działki oznaczonej numerem [...] miałaby występować działka o numerze [...]. A zatem ustalona w toku kontroli okoliczność dotycząca zalesienia działki oznaczonej numerem [...] oraz to, że stwierdzona powierzchnia upraw na tej działce jest znacznie mniejsza od zadeklarowanej we wniosku pomocowym uzasadniają stanowisko organów, że wnioskodawca ponosi winę za nieprawidłowości stwierdzone przez organ. Wskazać należy, że wykazanie braku zawinienia w podaniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym spoczywa na deklarującym powierzchnię działek rolnych do płatności, producencie rolnym.

W tym miejscu zauważyć należy, że w przypadku przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich konsekwencją ustalenia w wyniku wznowienia postępowania ww. stanu rzeczy było przyznanie pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej w zmniejszonej wysokości.

W niniejszej sprawie organy nie rozważały przepisów art. 50 i 51 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 Dz.U.UE.L.04.141.18, Dz.U.UE-sp.03-44-243 - obowiązującego w okresie złożenia przez skarżącego przedmiotowego wniosku pomocowego dotyczącego przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006.

Natomiast w przedmiotowej sprawie organy administracji publicznej, w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, zastosowały art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 617/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) (Dz. Urz., Nr L 153, z dnia 30 kwietnia 2004 roku, str. 30-83 ze zm.). Zgodnie z art. 72 ust. 1 ww. rozporządzenia każdy beneficjent, który złożył fałszywą deklaracją, powstałą w wyniku poważnego zaniedbania, zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w ramach odpowiednich rozdziałów rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, na dany rok kalendarzowy. Gdy fałszywa deklaracja została złożona celowo, beneficjent zostanie wykluczony również na rok następny.

Sprawa dotycząca płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, będąca przedmiotem oceny NSA w wyroku z dnia 21 kwietnia 2010 r. nie jest więc tożsama ze sprawą niniejszą dotyczącą przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Jednak przyznanie obu płatności opierało się na tym samym wniosku skarżącego i zawartych w nim danych, a podstawą wznowienia postępowania w obydwu przypadkach były wyniki tej samej kontroli.

W ocenie sądu w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego na skutek zastosowania wobec skarżącego sankcji przewidzianej w art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004. Zauważyć należy, że art. 72 rozporządzenia nr 817/2004 stanowi podstawę do nałożenia na rolnika dodatkowych sankcji w postaci wykluczenia ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w danym roku, ewentualnie także w roku następnym, przy czym chodzi o utratę prawa także do innych środków pomocowych niż te, w związku z którymi złożył fałszywą deklarację. Inaczej mówiąc rolnik, który złożył fałszywą deklarację poniesie nie tylko sankcje przewidziane dla tego rodzaju pomocy, w związku z którą złożył fałszywą deklarację, ale także utraci prawo do innych środków pomocowych w danym roku, a w przypadku celowego przedłożenia fałszywej deklaracji, także w roku następnym. Zatem rolnik, który złożył fałszywą deklarację nie dostanie pomocy ani na to działanie, w związku z którym złożył fałszywą deklarację, ani na żadne inne. Omawiana sankcja jest bardzo surowa, zatem przepis ją ustanawiający musi być interpretowany ściśle.

Zdaniem Sądu wykładnia art. 72 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004 prezentowana w niniejszej sprawie przez organy jest błędna, a omawiany przepis w okolicznościach niniejszej sprawy nie mógł być podstawą odmowy przyznania J. Ć. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 i wykluczenia J. Ć. z płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006. Już z samego zestawienia brzmienia przepisu i zastosowanej w niniejszej sprawie przez organ sankcji wynika, iż orzeczenie o odmowie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz wykluczeniu z płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania nie znajduje w omawianym przepisie umocowania. Art. 72 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004 przewiduje bowiem sankcję w postaci wykluczenia ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w danym roku, ewentualnie także w roku następnym. Ponadto, zawarte w treści tego artykułu sformułowanie "beneficjent zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich" nie może odnosić się do sytuacji, w której przyznano już środki finansowe i zostały one przekazane beneficjentowi.

W niniejszej sprawie w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego w R. wydał decyzję o przyznaniu J. Ć. na rok 2006 płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości [...] zł. i kwota ta została skarżącemu wypłacona. W tym miejscu podkreślić należy, że przepis wskazuje, że beneficjent dopiero "zostaje/zostanie wykluczony". Sformułowanie "zostaje/zostanie wykluczony" odnosi się do czynności, która nie została jeszcze dokonana, a będzie odbywała się w przyszłości.

Reasumując, w ocenie sądu treść art. 72 ust. 1 cyt. rozporządzenia stanowiącego, iż beneficjent "zostaje/zostanie wykluczony" dotyczy wykluczenia jedynie z tych środków rozwoju obszarów wiejskich, które dopiero mogą mu być przyznane, nie przewiduje natomiast kary w postaci konieczności zwrotu udzielonej już pomocy. Działanie organu zakwalifikować zatem należy jako naruszenie prawa materialnego, które bez wątpienia miało wpływ na wynik sprawy. Podobny pogląd wyrażony został w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 582/10 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 655/10.

W niniejszej sprawie sąd stwierdził więc, iż organy administracji naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 72 rozporządzenia nr 817/2004 w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy,

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na postawie art. 200 tej ustawy. Na mocy art. 152 wskazanej ustawy, Sąd orzekł, że decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. t.p.