Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 588/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4, art. 48 ust. 2 i 3, art. 52, art. art. 3 pkt 1 i 6, art. 29 ust. 1 pkt 6, art. 30 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1419
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2012 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego; oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] października 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. przeprowadził - w obecności inwestora Z. K. oraz prezesa ogródków działkowych W. B. - oględziny na działce nr [...], zlokalizowanej na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w [...] przy ul. [...]. W trakcie trwania kontroli stwierdzono rozpoczęcie budowy niepodpiwniczonego budynku o wymiarach 6,[...] m x 8,[...] m, w części dotyczącej budowy fundamentów, ścian parteru oraz stropu nad parterem. Inwestor poinformował organ nadzoru budowlanego, że zakupił przedmiotową działkę pod koniec 2002 r. z istniejącymi już ławami fundamentowymi, a do budowy przystąpił w połowie 2003 r. bez uprzedniego otrzymania pozwolenia na budowę.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. poinformował inwestora o wszczęciu w dniu [...] sierpnia 2006 r. postępowania administracyjnego w przedmiocie legalności budowy wyżej opisanego budynku. Równocześnie postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. organ na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118, ze zm.) wstrzymał budowę przedmiotowego obiektu oraz zobowiązał inwestora do przedłożenia w terminie 90 dni od dnia doręczenia decyzji określonych dokumentów wymienionych w postanowieniu, w tym zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy.

Decyzją nr [...] z dnia [...] 2007 r. organ nadzoru budowlanego nakazał inwestorowi rozbiórkę wybudowanego bez pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku o wymiarach zewnętrznych 6,[...] m x 8,[...] m (58,[...] m²). Zdaniem organu I instancji wobec niedostarczenia w zakreślonym terminie wymaganych prawem dokumentów, organ zobligowany był na podstawie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego do wydania decyzji o nakazie rozbiórki, która to decyzja została skierowana do inwestora prowadzonych robót. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu, po rozpatrzeniu odwołania inwestora, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpatrzeniu skargi inwestora na decyzję organu II instancji, na podstawie art. 145 art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawomocnym wyrokiem z dnia 21 października 2008 r. sygn. akt II SA/Po 275/08 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzja organu I instancji z dnia [...] 2006 r. Sąd stwierdził, że decyzje te wydane zostały z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145a kpa. Sąd stwierdził, że zobligowany był uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt P 37/06 (Dz.U. z 2007 Nr 247, poz.1844), którym orzeczono o niezgodności przepisu art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W konsekwencji Sąd stwierdził, że aktualnie możliwe jest uzyskanie ostatecznej decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji zrealizowanej w ramach samowoli budowlanej w toku trwającego postępowania legalizacyjnego z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Sąd zwrócił jednocześnie uwagę na to, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo wszczęły procedurę legalizacyjną określoną w art. 48 ustawy Prawo budowlane, wobec ustalenia rozpoczęcia realizacji przedmiotowej inwestycji bez posiadania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Również prawidłowo Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że nawet ewentualne wyrażenie zgody na przedmiotową inwestycję przez Zarząd ROD nie powoduje z mocy prawa legalizacji prowadzonych robót budowlanych. Norma ustanowiona w art. 25 ust. 2 ustawy o pracowniczych ogródkach działkowych nie wyłącza bowiem obowiązywania i stosowania innych przepisów prawnych, w tym przepisów odnoszących się do procesu budowlanego. W polskim systemie prawa administracyjnego rozpoczęcie robót budowlanych jest możliwe tylko przy zachowaniu postanowień ustawy Prawo budowlane, a jakakolwiek inna interpretacja art. 25 ust. 2 ustawy o pracowniczych ogródkach działkowych musi być traktowana jako błędna. Sąd podniósł również, że zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy pismem Zarządu ROD "[...]" zgoda na prowadzenie inwestycji nigdy nie została udzielona. Również zarzut, że rozpoczęcie inwestycji miało miejsce przed nabyciem nieruchomości przez skarżącego został w ocenie Sądu trafnie oddalony przez organ II instancji. Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane obowiązki wynikające z art. 48 powyższej ustawy spoczywają na inwestorze, właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego.

Ponownie prowadząc postępowanie organ nadzoru budowlanego I instancji postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego: 4 egzemplarzy projektu budowlanego przedmiotowego budynku altany, oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane i zaświadczenia Prezydenta Miasta P. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. inwestor oświadczył, że jedyne egzemplarze projektu budowlanego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jak również innych dokumentów związanych z zatwierdzeniem projektu budowlanego i prowadzeniem robót budowlanych na działce nr [...] położonej na terenie ROD "[...]" zostały przez niego przedłożone w oryginałach Zarządowi ROD "[...]", który pomimo dotychczasowych próśb odmawia wydania tych dokumentów. Przy takiej argumentacji inwestor domagał się zawieszenia postępowania do czasu wydania dokumentów przez Zarząd ROD "[...]". Postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2010 r. organ nadzoru budowlanego odmówił zawieszenia postępowania. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. Skarga inwestora na to postanowienie został oddalona prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 18 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Po 810/10.

Decyzją nr [...] z dnia [...] 2010 r. organ nadzoru budowlanego I instancji nakazał inwestorowi rozbiórkę wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę budynku o wymiarach zewnętrznych 6[...] m x 8,8 m, zlokalizowanego na działce nr [...] na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w [...] przy ul. [...], wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Decyzja ta, w wyniku rozpatrzenia odwołania inwestora, została uchylona przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. W uzasadnieniu, motywując rozstrzygnięcie i konieczność przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, organ II instancji wskazał na potrzebę: rozważenia nakazania rozbiórki jedynie części obiektu, której nie można go zalegalizować, a ocena, czy możliwa jest w sensie konstrukcyjnym legalizacja części budowy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego; określenia daty, w której inwestor mógł złożyć dokumenty dotyczące budowy, w tym decyzję o warunkach zabudowy, w ROD "[...]", co potwierdziłoby fakt uzyskania takiej decyzji; rozważenia możliwości przedłużenia inwestorowi terminu do przedłożenia dokumentacji, który to wniosek zawarty został w piśmie z dnia 2 sierpnia 2010 r.

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] 2011 r. ([...]) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy w celu legalizacji altany ogrodowej na terenie ROD "[...]".

Ponownie prowadząc postępowanie, organ I instancji przeprowadził w dniu [..] września 2011 r. kontrolę na działce nr [...] na terenie ROD "[...]", gdzie dokonał oględzin budynku o funkcji altany zlokalizowanej na tej działce w zakresie ustalenia konstrukcji przedmiotowego obiektu. Następnie organ wyznaczył inwestorowi dodatkowy termin 2 miesięcy na przedłożenie dokumentów, o których mowa w punkcie II lit. a - c osnowy postanowienia nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., o czym zawiadomił inwestora pismem z dnia [...] października 2011 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] 2012 r. organ nadzoru budowlanego I instancji na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) nakazał inwestorowi rozbiórkę części budynku, o wymiarach zewnętrznych 6[...] m x 5[...] m, zlokalizowanego na działce nr [...] na terenie ROD "[...]", wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu organ wskazał, że tutejszy Sąd w wyroku z dnia 21 października 2008 r. potwierdził zasadność wszczęcia procedury legalizacyjnej i prawidłowość m.in. takich ustaleń faktycznych i prawnych, jak: samowolny charakter robót budowlanych i określenie adresata nakazu rozbiórki. Dalej organ przywołał art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane i uznał, że w ustalonym stanie faktycznym, gdy na terenie rodzinnego ogródka działkowego powstał budynek o powierzchni zabudowy znacznie przekraczającej 25 m², to zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego jego wzniesienie winno było zostać poprzedzone uzyskaniem przez inwestora ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Skoro tak się nie stało, to budynek na działce nr [...] na terenie ROD "[...]" stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Prowadząc postępowanie organ nie stwierdził podstaw do bezwzględnego orzeczenia nakazu rozbiórki z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, dlatego przeprowadził postępowanie stosując art. 48 ust. 2 i uwzględniając brzmienie art. 48 ust. 3 tej ustawy w brzmieniu zgodnym z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt P 37/06. Dalej organ przedstawił ustalenia dotyczące sytuacji prawnej nieruchomości, na której znajduje się działka nr [...] położona na ternie ROD "[...]", wskazując, ze właścicielem jest Miasto P., a Polskiemu Związkowi Działkowców przysługuje do tej nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe nieodpłatnego użytkowania na czas nieokreślony, dla którego to terenu nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Następnie organ wyjaśnił, że, kierując się wskazaniami organu nadzoru budowlanego II instancji zawartymi w decyzji z dnia 17 grudnia 2010 r., przeprowadził czynności kontrolne na działce, w wyniku których ustalił, że konstrukcja budynku nie stoi na przeszkodzie dostosowaniu tego budynku do normatywnej powierzchni zabudowy 25 m². Budynek ten bowiem wzniesiono w technologii tradycyjnej, ściany murowane z pustaków [...], strop [...] typu [...] oparty na ścianach zewnętrznych - szczytowych, dwóch ścianach wewnętrznych oraz podciągach z nadproży prefabrykowanych. Konstrukcja ta zdaniem organu umożliwia dokonanie rozbiórki części budynku.

Organ nadzoru budowlanego podniósł w dalszej części uzasadnienia, że pomimo upływu wyznaczonego w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2010 r. terminu i jego przedłużenia inwestor nie przedłożył żadnego z wymaganych dokumentów. Wobec tego zastosowanie znajduje art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego na podstawie art. 48 ust. 4 tej ustawy. Wyjaśnił również, że rozstrzygając o zakresie nakazu rozbiórki (wyboru pomiędzy rozbiórką całości budynku lub jego części) organ oparł się na ustaleniach dotyczących konstrukcji budynku, które znajdują swoje potwierdzenie w protokołach kontroli, zwłaszcza tej z dnia [...] września 2011 r. Z dokumentacji tej wynika, że rozbiórka części budynku o wymiarach 6,[...] m x 5,[...] m (dowolnej części o tej powierzchni) jest możliwa do wykonania i nie spowoduje istotnej ingerencji w część budynku wolną od nakazu rozbiórki. Pozostawienie części budynku o powierzchni zabudowy 25 m² [którego wzniesienie na terenie rodzinnych ogrodów działkowych w miastach jest wolne od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i dokonania zgłoszenia] jest też w ocenie organu najmniej dolegliwe dla przyszłych użytkowników budynku. Odnosząc się do kwestii określenia adresata nakazu rozbiórki, organ wyjaśnił, że nakaz ten skierował do inwestora, którym jest Z. K., który jest jednocześnie użytkownikiem działki nr [...], jak również właścicielem znajdującego się na niej budynku, którego dotyczy przedmiotowa decyzja. Na uzasadnienie swojego stanowiska organ przywołał treść obowiązującego do dnia 21 września 2005 r. art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz.U. Nr 81, poz. 58 ze zm.) oraz aktualnie obowiązujący art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. Nr 169, poz. 1419 z późn. zm.), jak również uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2007 r. sygn. akt III CZP 157/06, OSNC 2008/1/3.

W odwołaniu od powyższej decyzji inwestor domagał się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniósł, że wszystkie wymagane od niego dokumenty dotyczące legalizowanego obiektu znajdują się w posiadaniu Zarządu ROD "[...]", który nie odpowiada na jego prośby o ich udostępnienie. Stąd też kolejny, 2-miesieczny termin nie został przez stronę dotrzymany. Podniósł, że podjął on wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy; wielokrotnie podejmował stosowne starania, aby odzyskać projekt budowlany oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Inwestor stwierdził, że swej strony uczynił wszystko, w odróżnieniu od organu nadzoru budowlanego, by spełnić nałożone na niego obowiązki, zaś organ I instancji nie podjął stosownych działań w celu uzyskania powyższych informacji. Strona domagała się dokładnego wyjaśnienia sprawy, bowiem wydanie decyzji nastąpiło w oparciu o niekompletny materiał dowodowy.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał Prezesa ROD "[...]" w [...] o wyjaśnienia, czy i kiedy inwestor [użytkownik działki nr [...]] złożył Zarządowi ROD "[...]" oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wraz z załącznikami, projekt budowlany altany z załącznikami i zaświadczenie Prezydenta Miasta P. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo znajdującej się w dokumentacji Zarządu ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ponadto organ II instancji wezwał Prezesa ROD "[...]" do przesłania tych dokumentów organowi do wglądu, jeżeli inwestor złożył je w Zarządzie ROD.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. został sporządzony w siedzibie organu II instancji protokół na podstawie art. 67 § 1 kpa, potwierdzający zgłoszenie się w Inspektoracie W. B., który w związku z wezwaniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. oświadczył, że Z. K. poza dokumentem ilustrującym posadowienie altany o powierzchni 25 m² nie składał w ROD "[...]" innych dokumentów.

Odnosząc się do treści pisma z dnia [...] kwietnia 2012 r. skierowanego do Prezesa ROD "[...]" inwestor w swoim piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. wyjaśnił, że następujące dokumenty mające decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zostały przez niego przedłożone w oryginałach Zarządowi ROD "[...]" i które Zarząd ROD posiada: oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wraz z załącznikami; projekt budowlany altany z załącznikami; zaświadczenie Prezydenta Miasta P. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo znajdująca się w dokumentacji Zarządu ostateczna decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie strony dokumenty te potwierdzają przysługujące inwestorowi prawa, które w swoich decyzjach kwestionuje organ nadzoru budowlanego I instancji.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. ([...]) Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania i przedstawił stan faktyczny analogiczny z ustaleniami organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że faktem bezspornym jest fakt, iż na działce nr [...] ROD "[...]" użytkownik tej działki Z. K. posadowił budynek o funkcji altany, który ze względu na swoje wymiary (altany o większej powierzchni niż 25 m²) i brzmienie przepisów art. 28, art. 29 ust. 1 pkt 4 i art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane wymagałby uzyskania pozwolenia na budowę, którego to pozwolenia (decyzji) inwestor nie uzyskał. Wobec braku przedłożenia wymaganych dokumentów i upływu wyznaczonego terminu zasadne było wydanie przez organ nadzoru budowlanego nakazu rozbiórki obiektu na podstawie art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko organu I instancji co do możliwości orzeczenia nakazu rozbiórki co do części budynku, gdyż rozbiórka dowolnej części budynku o wymiarach 6,[...] m x 5,[...] m jest możliwa do wykonania i nie spowoduje ingerencji w część budynku wolną od nakazu rozbiórki.

Odnosząc się do twierdzeń strony, że dokumenty wymienione w postanowieniu z dnia [...] września 2010 r. złożył Zarządowi ROD "[...]", organ odwoławczy stwierdził, że uzyskał wyjaśnienia Prezesa Zarządu ROD z dnia [...] kwietnia 2012 r., iż poza dokumentem ilustrującym posadowienie altany o powierzchni 25 m² inwestor nie składał w ROD "[...]" innych dokumentów. Przywołał również pogląd orzecznictwa na poparcie twierdzenia, że to w interesie strony a nie organów nadzoru budowlanego było aktywne uczestniczenie w prowadzonym postępowaniu administracyjnym celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Dalej organ II instancji stwierdził, że strona w trakcie postępowania poza twierdzeniami, że złożyła dokumenty nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających fakt ich istnienia. Dodatkowo wyjaśnił, że z akt postępowania wynika, iż w dniu [...] listopada 2006 r. (k. 13 akt PINB) inwestor złożył wniosek "o wydanie zgodności budowy z ustaleniami obowiązującymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego" (wniosek wobec braków formalnych został pozostawiony bez rozpoznania), natomiast decyzją z dnia [...] 2011 r. Prezydent Miasta P. umorzył, wszczęte na wniosek inwestora z dnia [...] lutego 2011 r., postępowanie w przedmiocie wydania warunków zabudowy w celu umożliwienia legalizacji przedmiotowej zabudowy (k. 160 akt PINB).

W skardze na decyzję organu II instancji z dnia [...] maja 2012 r. inwestor [...] [żądał] zmiany lub ewentualnie uchylenia w całości zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające legalność budowy przedmiotowej altany. W uzasadnieniu rozwinął argumentację wcześniej przedstawioną w odwołaniu, a sprowadzającą się do twierdzenia, że dysponentem wszystkich wymaganych dla legalizacji obiektu dokumentów jest Zarząd ROD "[...]". Zdaniem skarżącego współdziałał w postępowaniu wyjaśniającym z organami, a to działanie organów uniemożliw mu wykazanie i udowodnienie posiadania prawa do przedmiotowej zabudowy [jej legalności]. Strona uznała również za krzywdzące uznanie przez organy, że rozbiórka dowolnej części budynku o wskazanych w zaskarżonej decyzji wymiarach jest możliwa do wykonania i nie spowoduje istotnej ingerencji w cześć budynku wolną od nakazu rozbiórki. Strona za krzywdzące uznała również zobowiązanie do poniesienia wszelkich kosztów związanych z rozbiórką.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 19 września 2012 r. skarżący podtrzymał twierdzenia i wnioski skargi. Podniósł, że decyzja o nakazie rozbiórki jest nieprawidłowa, gdyż w jego ocenie nie jest możliwe rozebranie części budynku. Ponadto oświadczył, że stan altany uwidoczniony na kartach akt 120-122 nie uległ zmianie i w związku z postępowaniem poprzestał na tym etapie - surowym zamkniętym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

W sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżący inwestor na terenie ROD "[...]" w [...], wybudował - aktualnie w stanie zamkniętym surowym otwartym (bez stolarki okiennej i drzwi, zatem nie jest to stan surowy zamknięty - por. wyrok tutejszego Sądu z dnia 3 października 2006 r. sygn. akt III SA/Po 187/06, dostępny w centralnej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), murowaną altanę, a właściwie obiekt budowlany o funkcjach altany (budynek o przeznaczeniu rekreacyjno-wypoczynkowym na terenie rodzinnego ogrodu działkowego) o parametrach bliżej opisanych w wydanych w sprawie decyzjach oraz w protokołach kontroli znajdujących się w aktach administracyjnych. Powierzchnia tego obiektu przekracza 25 m². Taki obiekt jest niewątpliwie budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, którego wznoszenie jest budową, o której mowa w art. 3 pkt 6 tej ustawy.

Budowa altan zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy jest wyłączona spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a także zgłoszenia (art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane) jedynie w sytuacji spełnienia określonych ustawowo przesłanek. Mianowicie nie wymaga uzyskania pozwolenia budowa altan na działkach w rodzinnych ogrodach działkowych o powierzchni zabudowy do 25 m² w miastach i 35 m² poza granicami miast oraz wysokości 5 metrów przy dachach stromych i 4 metrów przy dachach płaskich (art. 29 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego).

Tymczasem, jak wynika z ustaleń poczynionych przez organy administracji przedmiotowa altana znacznie przekracza dopuszczalną powierzchnię zabudowy (okoliczności wskazują, że organy przyjęły, iż obiekt budowlany z dachem stromym nie przekracza wysokości 5 m), bowiem jej wymiary zewnętrzne 6,[...] m x 8,[...] m już jeszcze na etapie budowania przedmiotowego obiektu (protokół kontroli z dnia [...] października 2005 r.) wskazywały, że powierzchnia zabudowy już wtedy wynosiła blisko 59 m².

Wznosząc altanę o powierzchni zabudowy przekraczającej normę określoną w powołanym przepisie bez wymaganego prawem pozwolenia (art. 28 Prawa budowlanego), skarżący dopuścił się samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 Prawa budowlanego. Organy nadzoru budowlanego uznały, że w sprawie nie ma podstaw do bezwzględnego orzeczenia nakazu rozbiórki, bowiem zaszły podstawy do zastosowania art. 48 ust. 2 powołanej ustawy w celu legalizacji przedmiotowej zabudowy. W konsekwencji w postępowaniu, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, został zastosowany art. 48 ust. 3 tej ustawy i postanowieniem z dnia 9 czerwca 2010 r. nałożono na skarżącego obowiązek dostarczenia w terminie 90 dni od dnia doręczenia decyzji określonych dokumentów szczegółowo wymienionych w postanowieniu: 4 egzemplarzy projektu budowlanego przedmiotowego budynku, oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane i zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Następnie organ wyznaczył inwestorowi dodatkowy termin 2 miesięcy na przedłożenie wymaganych dokumentów, o czym zawiadomił inwestora pismem z dnia [...] października 2011 r. Mimo wyznaczonego terminu inwestor nie przedłożył żadnego z wymaganych dokumentów, twierdząc, że dokumentację taką w oryginale w całości złożył w Zarządzie ROD "[...]", który mimo monitów z jego strony nie udostępnił stronie tej dokumentacji. W takiej sytuacji organy nadzoru budowlanego, w wyniku rozpatrzenia sprawy w dwóch instancjach, nałożyły na inwestora obowiązek rozbiórki części przedmiotowego budynku, bowiem rozbiórka dowolnej jego części o wymiarach 6[...] m x 5[...] m jest możliwa do wykonania i nie spowoduje ingerencji w część budynku wolną od nakazu rozbiórki. Działanie takie znajduje swoje umocowanie w treści przepisów art. 48 ust. 4 i art. 48 ust. 1 powołanej ustawy. Art. 48 ust. 4 stanowi bowiem, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis art. 48 ust. 1. Ostatni z powołanych przepisów przewiduje, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Tutejszy Sąd całkowicie podziela stanowisko organów nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie. Działanie tych organów było prawidłowe. Organy dążyły do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a zarazem umożliwiły skarżącemu w odpowiednim terminie przedstawienie dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 powołanej ustawy. Należy podkreślić, że organ II instancji w dniu [...] kwietnia 2012 r. uzyskał wyjaśnienia Prezesa Zarządu, który oświadczył, że inwestor poza dokumentem ilustrującym posadowienie altany o powierzchni 25 m² nie składał w ROD "[...]" innych dokumentów. Trafnie również zauważył, że strona w trakcie postępowania poza twierdzeniami, iż złożyła dokumenty w ROD "[...]" nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających fakt ich istnienia. W ocenie Sądu nie jest rzeczą organów tak długo prowadzić postępowanie, aż wejdą w posiadanie bliżej nieokreślonych dokumentów, co do których strona nawet nie uprawdopodobniła za pomocą jakiejkolwiek poszlaki, że w ogóle istniały. Podstawowa zasada postępowania administracyjnego, zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa (znajdująca swoje rozwinięcie w dalszych przepisach, jak art. 77 § 1 czy art. 80 kpa), zobowiązuje organy do podejmowania działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przepis ten nie przenosi jednakże ciężaru dowodu wyłącznie na organ prowadzący postępowanie. Jak bowiem podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1131/10 (LEX 784265, dostępny jw.), w postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Tym samym skarżący, chcąc wykazać, że wbrew zgromadzonemu przez organ materiałowi dowodowemu uzyskał wszystkie niezbędne dla legalizacji dokumenty, jednakże złożył je w Zarządzie ROD "[...]", zobowiązany był do przedstawienia dowodów potwierdzających powyższą okoliczność.

Zasadnie organ II instancji zwrócił uwagę na takie możliwości dowodowe strony, jak przedłożenie kserokopii dokumentu z pieczęcią wpływu do określonej instytucji, kserokopii któregoś ze sporządzonych dokumentów bądź wniosku, innej kopii, jak np. rachunku za sporządzenie projektu czy oświadczenia osoby sporządzającej projekt. Skarżący nawet nie postarał się o przybliżenie jakichkolwiek podstawowych danych umożliwiających identyfikację takich dokumentów, czy też osoby projektanta. Przy tym organ odwoławczy trafnie zauważył, że z akt postępowania wynika, iż w dniu [...] listopada 2006 r. inwestor złożył wniosek "o wydanie zgodności budowy z ustaleniami obowiązującymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego" (wniosek wobec braków formalnych został pozostawiony bez rozpoznania), natomiast decyzją z dnia [...] 2011 r. Prezydent Miasta P. umorzył, wszczęte na wniosek inwestora z dnia [...] lutego 2011 r., postępowanie w przedmiocie wydania warunków zabudowy w celu umożliwienia legalizacji przedmiotowej zabudowy. Zatem to organy przywołały takie okoliczności, które z dużym prawdopodobieństwem, wskazują, że domniemana dokumentacja potwierdzająca legalność realizowanej przez skarżącego zabudowy w rzeczywistości nie istnieje. Co więcej, pismem z dnia [...] listopada 2006 r., w związku z upływającym terminem do spełnienia obowiązków nałożonych na niego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r., Z. K. poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że w dniu [...] listopada 2006 r. zwrócił się do Wydziału Urbanistyki o wydanie zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego. Gdyby już wcześniej skarżący uzyskał takie dokumenty nie byłoby żadnych powodów, dla których miałby występować o wszczęcie - w istocie wzajemnie się wykluczających postępowań [...] w wyniku których dopiero zostałyby wydane dokumenty niezbędne do legalizacji obiektu (zaświadczenie o zgodności z przepisami obowiązującego planu miejscowego bądź decyzja o warunkach zabudowy). W tym wypadku inwestor mógł po prostu zażądać odpisów tych dokumentów z uwagi na domniemaną utratę oryginałów w wyniku zdeponowania ich w Zarządzie ROD "[...]". Odnosząc się do stanowiska skarżącego stwierdzić należy, że strona poza powielanym argumentem, iż wszystkie wymagane dokumenty przedłożył w bliżej nieokreślonym czasie Zarządowi ROD "[...]", nie przedstawił żadnych okoliczności mogących uprawdopodobnić jego twierdzenia. Co więcej, już sam fakt, że w swoich pismach (np. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. skierowanym do organu II instancji) utrzymuje, iż Zarząd ROD "[...]" dysponuje zaświadczeniem Prezydenta Miasta P. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostateczną decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, podważa jego twierdzenia. Strona w ten sposób w istocie posługuje się jedynie stwierdzeniem organu zawartym w postanowieniach z dnia [...] sierpnia 2006 r. i z dnia [...] czerwca 2010 r., które z kolei stanowiły proste powielenie brzmienia przepisu art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Sam skarżący w ani jednej swojej wypowiedzi nie wyjaśnił, który z tych dokumentów alternatywnie miał przedłożyć Zarządowi ROD "[...]". W sytuacji zaś, gdy dla omawianego terenu nie obowiązuje plan miejscowy (co między stronami nie jest okolicznością sporną), dokumentem, jaki inwestor obowiązany byłby w aktualnym stanie prawnym przedstawić organom nadzoru budowlanego, byłaby decyzja o warunkach zabudowy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie należycie, co do zasady z poszanowaniem procedury administracyjnej. Tokowi zastosowanego rozumowania dały też odpowiedni wyraz z uzasadnieniach wydanych decyzji, jak tego wymaga art. 107 § 1 i 3 kpa. W prawdzie organ II instancji nie zastosował przed wydaniem decyzji art. 10 kpa i nie zawiadomił strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i wypowiedzenia co do niego, jednakże całokształt okoliczności sprawy wskazuje, że uchybienie to nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. Skarżący był zawiadomiony o piśmie skierowanym przez organ odwoławczy do Prezesa ROD "[...]" i przedstawił w tej sprawie swoje stanowisko, wcześniej już zajęte w postępowaniu. Treść oświadczenia Prezesa Zarządu ROD "[...]" organ II instancji przywołał w zaskarżonej decyzji. Przeciwko tej okoliczności inwestor, bez jakiegokolwiek uprawdopodobnienia swoich twierdzeń, całkowicie gołosłownie podniósł w skardze wcześniejsze twierdzenie, że jedynym organem będącym w posiadaniu wymaganej od niego dokumentacji jest Zarząd ROD.

Idąc dalej stwierdzić należy, że tutejszy Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, iż obiekty realizowane na terenie rodzinnych ogrodów działkowych, niezwolnione od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, podlegają wszelkim rygorom przewidzianym w prawie budowlanym, w tym także nakazowi rozbiórki (tak: wyrok NSA z 6 października 2000 r. sygn. IV SA 363/98 - dostępny w bazie orzeczeń jw.). Nawet ewentualne korzystne dla skarżącego zapisy regulaminu konkretnego ogrodu działkowego, czy też milcząca aprobata jego zarządu nie mogłyby zwolnić inwestora spod tych rygorów (por. wyrok tutejszego Sądu z dnia 4 czerwca 2004 r. sygn. akt II SA/Po 615/02 - dostępny jw.).

Sąd ponadto wskazuje, że zarówno w treści zaskarżonej decyzji, jak i w poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w sposób przekonujący wyjaśniono zakres nakazu rozbiórki. W szczególności oparto się na ustaleniach w zakresie konstrukcji budynku zawartych w protokołach kontroli, zwłaszcza tej z dnia [...] września 2011 r. Nie sposób zatem zakwestionować rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego, co do tego, że do stanu zgodnego z prawem doprowadzi rozbiórka dowolnej części budynku altany, która jest możliwa do wykonania i nie spowoduje ingerencji w część budynku wolną od nakazu rozbiórki. Istotne jest, aby rozbiórka objęła powierzchnię o wymiarach 6[...] m x 5[...] m. Niewątpliwie jest to rozstrzygnięcie dla inwestora korzystne, bowiem pozostawia mu wybór co do ostatecznego kształtu i usytuowania budynku, umożliwiając pozostawienie tej części, która jest dla niego najbardziej użyteczna bądź wykonanie rozbiórki tej części budynku, która będzie dla inwestora najmniej dotkliwa (organizacyjnie, kosztowo).

Dodać również należy, że skierowanie nakazu rozbiórki do inwestora (sprawcy samowoli budowlanej) będącego użytkownikiem działki wchodzącej w skład rodzinnego ogrodu działkowego jest zgodne z brzmieniem art. 52 Prawa budowlanego, na co zwrócił już uwagę tutejszy Sąd w - wiążącym organy i Sąd w niniejszej sprawie na podstawie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wyroku z dnia 21 października 2008 r. sygn. akt II SA/Po 275/08. W związku z tym warto jedynie dodać, że Sąd podziela poglądy organu I instancji przedstawione w tym zakresie w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2012 r. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych m.in. obiekty znajdujące się na działce, wykonane lub nabyte ze środków finansowych użytkownika działki, stanowią jego własność (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2007 r. sygn. akt III CZP 157/06, LEX nr 212427). Identycznie materię tę regulował obowiązujący do dnia 21 września 2005 r. art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych.

Podsumowując wszystkie dotychczasowe rozważania wskazać należy, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo stwierdziły w niniejszej sprawie wykonanie samowoli budowlanej, polegającej na pobudowaniu budynku altany, a znajdującej się na działce nr [...] na terenie ROD "[...]". W konsekwencji należało orzec o rozbiórce części powyższego budynku w zakresie, w jakim powierzchnia jego zabudowy przekracza dopuszczalną wielkość 25 m².

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.