Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 2152/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty stanowi naruszenie art. 105 par. 1 Kpa.

TEZY

Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty stanowi naruszenie art. 105 par. 1 Kpa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zdzisława Z. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 sierpnia 2000 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej umorzenia postępowania - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5.05.1999 r. wydaną przez p.o. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie S. na podstawie art. 105 Kpa umorzono wszczęte wobec Zdzisława Z. postępowanie administracyjne w sprawie prowadzenia prac budowlanych na posesji w S.-G. przy ul. D. "H." 11.

Decyzją z dnia 21 lipca 2000 r. wydaną przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G., na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, art. 158 par. 1 Kpa i art. 157 par. 1 i 2 Kpa po przeprowadzeniu z urzędu postępowania, stwierdzono nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5.05.1999 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Zdzisław Z.

Decyzją z dnia 22 sierpnia 2000 r. wydaną z upoważnienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, iż w ocenie organu I instancji wydanie decyzji z dnia 5.05.1999 r. na podstawie art. 105 Kpa nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Z treści uzasadnienia decyzji z dnia 5.05.1999 r. wynika, iż w oparciu o przeprowadzoną wizję ustalono, że roboty budowlane objęły obiekt o wymiarach: dł. 9,90 m, szer. 5,30 m, wys. 2,0 m, zlokalizowany na granicy działki nr 164/1. Następnie stwierdzono, iż wobec tego, że budowa ogrodzeń poniżej 2,20 m między posesjami nie wymaga zgłoszenia, więc nie podlega nadzorowi budowlanemu.

Rozpoznający sprawę w trybie nadzoru organ stwierdził, iż zarówno treść protokołu, jak i dołączona do niego dokumentacja fotograficzna wskazują na to, że Zdzisław Z. rozpoczął budowę budynku murowanego z pustaków gazobetonowych o długości 9,90 m i szerokości 5,30 m usytuowanego w granicy z działką nr 164/1 stanowiącą własność Beaty i Stanisława B. Powyższy obiekt nie jest zatem ogrodzeniem, jak stwierdzono to w decyzji z dnia 5.05.1999 r., a dla jego realizacji wymagane było pozwolenie na budowę. Inwestor pozwolenia na budowę powyższego obiektu nie uzyskał. Wprawdzie w dniu 8.01.1999 r. wydana została decyzja zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę obiektu o wskazanej wyżej lokalizacji, ale decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody P. z dnia 25.03.1999 r. Zdaniem organu nadzoru uznanie przedstawionego wyżej postępowania za bezprzedmiotowe było niedopuszczalne i stanowiło rażące naruszenie art. 105 Kpa, tym samym decyzja z dnia 5.05.1999 r. dotknięta została wadą wskazaną w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Przedstawione wyżej okoliczności powodują, iż organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł Zdzisław Z., domagając się jej uchylenia.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa poprzez pominięcie tego, że przedmiotowy obiekt jest murem zrealizowanym w 1991 r., zebrana bowiem dokumentacja nie daje podstaw do przyjęcia, iż przedmiotowy obiekt jest budynkiem, a nie murem.

Nadto skarżący stwierdził, że nie do końca wyjaśniono kwestię pozwolenia na budowę, bowiem decyzja z dnia 8.01.1999 r. została wprawdzie uchylona, jednakże w dniu 10.05.1999 r. nastąpiło wydanie pozwolenia na rozbudowę budynku.

Zdaniem skarżącego organ nadzoru stwierdzając nieważność decyzji z dnia 5.05.1999 r. nie ocenił jej zgodności z prawem w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania decyzji poddanej badaniu. Okoliczności wyżej przedstawione w ocenie strony skarżącej stanowią o zasadności wniesionej skargi.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedstawione przez stronę skarżącą wywody we wniesionej skardze zmierzające do podważenia zasadności zaskarżonej decyzji, są chybione.

Zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzja została wydana w trybie postępowania nadzorczego, którego przedmiotem była ocena decyzji z dnia 5.05.1999 r. o umorzeniu na podstawie art. 105 Kpa wszczętego wobec Zdzisława Z. postępowanie administracyjne w sprawie prowadzenia prac budowlanych na posesji w S.-G. przy ul. D. "H." 11, pod kątem ustalenia zaistnienia przesłanek wskazanych w przepisie art. 156 par. 1 Kpa.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych w art. 16 par. 1 Kpa, w ramach którego to postępowania możliwe jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej jedną z wad wymienionych w art. 156 par. 1 Kpa.

Za trafny uznać należy pogląd organu administracji, iż decyzja z dnia 5.05.1999 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 105 Kpa, albowiem nie zaistniała żadna z okoliczności przewidzianych w tym przepisie, która mogłaby stanowić podstawę prawną wydania badanej decyzji, tym samym nastąpiło wyczerpanie przesłanki nieważności decyzji określonej w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

Okoliczności przytoczone w uzasadnieniu decyzji z dnia 5.05.1999 r. w żadnym wypadku nie mogły stanowić podstawy do wydania decyzji opartej na art. 105 Kpa Gdyby bowiem przyjąć, że obiekt był zrealizowany, tak jak twierdzi skarżący w 1991 r. to legalność zrealizowanych prac należało oceniać w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, a tym samym niedopuszczalne byłoby powołanie się przez organ na ustawę z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Jednakże zawarte w uzasadnieniu tej decyzji stwierdzenie organu, że prowadzone są prace budowlane nie może budzić wątpliwości, że prace te prowadzone były w dacie wydawania decyzji tj. w maju 1999 r., a wobec tego miałyby zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Gdyby z kolei oprzeć się na opisie tegoż obiektu przytoczonym w badanej decyzji z dnia 5.05.1999 r., to obiektu tego w żadnym wypadku nie można byłoby zdefiniować jako ogrodzenia.

Stosownie do przepisu art. 105 Kpa organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe /par. 1/, lub jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym /par. 2/.

Poza sporem pozostaje to, iż okoliczności przewidziane w art. 105 par. 2 Kpa w sprawie niniejszej nie zaistniały.

W odniesieniu natomiast do dyspozycji art. 105 par. 1 Kpa, to stwierdzić trzeba, iż bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 par. 1 Kpa, to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego /B. Adamiak i J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Warszawa 1996 r., s. 462/.

Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 par. 1 Kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty stanowi naruszenie art. 105 par. 1 Kpa wyrok NSA z dnia 15 marca 1985 r. III SA 47/85 - GAP 1986 nr 13 str. 44, wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1997 r. I SA/Łd 435/96 - Poradnik Gazety Prawnej 1998 nr 8 str. 39/.

Zakończenie zatem sprawy poprzez wydanie decyzji z dnia 5.05.1999 r. przez organ administracyjny umarzającej postępowanie w sposób rażący naruszyło dyspozycję art. 105 Kpa.

Z przyczyn wyżej przedstawionych na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji.