Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2927/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1,  art. 16
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] Minister Rolnictwa

i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu wniosku M. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawił następująco stan faktyczny i prawny sprawy.

Orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1950 r., nr [...], unieważniono nadziały gruntu dokonane z parcelacji majątku B., gm. K., pow. [...], w tym

w pkt [...] tego orzeczenia unieważniono nadział przypadający A. B. (wcześniej B.).

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1950 r., w części dotyczącej pkt [...], wystąpili M. M., J. B. i G. B. (spadkobiercy po A. B.). Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia w części dotyczącej pkt [...].

Zgodnie z pouczeniem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła M. M. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności decyzji jest trybem szczególnym weryfikacji decyzji dotkniętych wyjątkowo ciężkimi kwalifikowanymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 K.p.a. i stanowi wyjątek od ogólnej zasady stabilności decyzji administracyjnych, wynikającej z art. 16 K.p.a. W trybie stwierdzenia nieważności decyzji organ administracji nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Nie zwalnia to jednak organu rozpatrującego sprawę z oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu w sprawie przejęcia na własność Państwa nieruchomości. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ma na celu dokonanie oceny ważności decyzji wydanej na podstawie ustalonego stanu faktycznego i przepisów prawa obowiązujących w dniu jej wydania. W postępowaniu w trybie stwierdzenia nieważności decyzji organy administracji nie gromadzą w zasadzie odrębnych dowodów, lecz opierają się na dowodach zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie kontrolowanej decyzji. Rozstrzygającym dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) jest stan faktyczny i prawny istniejący

w dniu wydania tej decyzji. Do stwierdzenia nieważności decyzji niezbędna jest ocena naruszenia podstawy prawnej decyzji jako rażącego w świetle całokształtu okoliczności sprawy z uwzględnieniem konsekwencji prawnych wynikających z zasad ogólnych K.p.a. Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje

w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego Państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyjaśnił, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że A. B. został właścicielem działki nr [...] o pow. [...] ha, rozparcelowanej z majątku B., na podstawie dokumentu nadania ziemi

z dnia [...] grudnia 1946 r. oraz decyzji Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] grudnia 1946 r.

Orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1950 r., nr [...] unieważniono nadziały gruntu dokonane z parcelacji majątku B., gm. K., pow. [...], w tym

w pkt [...] tego orzeczenia unieważniono nadział przypadający A. B. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie art. 101 ust. 1 pkt b rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51) w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa Reform Rolnych z dnia 20 listopada 1947 r.

(Dz. U. Nr 72, poz. 456). Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt b powołanego rozporządzenia, władza nadzorcza, a gdy chodzi o decyzję władzy naczelnej - ta władza, mogła uchylić z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej, jako nieważną każdą decyzję, która wydana została bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. Minister zaznaczył, że decyzja,

o której mowa w art. 101 ust. 1 pkt b rozporządzenia, jest decyzją, która nie opiera się na żadnym przepisie prawa w tym sensie, że w obowiązującym porządku prawnym brak jest przepisu prawnego uzasadniającego rozstrzygnięcie takiej sprawy decyzją administracyjną, bądź dopuszczającego takie rozstrzygnięcie sprawy, jakie zostało przyjęte. Decyzją wydaną bez jakiejkolwiek podstawy prawnej będzie zawsze decyzja sprzeczna z wyraźnym i nie budzącym wątpliwości przepisem prawa materialnego bądź formalnego. Natomiast zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 listopada 1947 r. do korzystania

z reformy rolnej uprawnieni byli ci bezrolni, robotnicy i pracownicy rolni oraz drobni dzierżawcy, którzy prowadzili samodzielnie gospodarstwo domowe, a praca na roli stanowiła dla nich zawód, dający główne źródło utrzymania. Jak podkreślił organ II instancji, z uzasadnienia orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1950 r. wynika, że A. B. był szklarzem zamieszkałym w K., gdzie posiadał własny budynek mieszkalny. Z tego też powodu unieważniono przypadający mu nadział gruntu w postaci działki nr [...]. A. B. nie kwestionował tego orzeczenia i stało się ono ostateczne. Na podstawie powołanego orzeczenia w wykazie hipotecznym nr [...] wpisano jako właściciela Skarb Państwa.

Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyjaśnił, że są nieuzasadnione. W trybie stwierdzenia nieważności decyzji organ administracji nie bada bowiem sprawy merytorycznie. Nawet gdyby przyjąć, że A. B. nie był właścicielem, tylko współwłaścicielem domu (wraz z żoną), i że nie był szklarzem, tylko stolarzem, to i tak stanowiłoby to przesłankę do unieważnienia nadziału gruntu przypadającemu A.B. na podstawie powołanych wyżej przepisów. Organ stwierdził ponadto, że nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] z dnia [...] lipca 1950 r., w części dotyczącej pkt [...] fakt, że innym osobom nie unieważniono nadziałów gruntu pomimo, że dla nich również praca na roli nie stanowiła zawodu dającego główne źródło utrzymania (byli to głównie stolarze i malarz, zamieszkali w K.). Minister wyjaśnił, że każda sprawa jest rozpatrywana oddzielnie i w niniejszym postępowaniu nie ma podstaw do badania innych spraw. Obecnie, po ponad 60 latach, trudno stwierdzić, dlaczego wobec innych osób Wojewódzka Komisja Ziemska przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nie unieważniła nadziałów. Rozstrzygnięcie tej kwestii nie jest jednak przedmiotem niniejszego postępowania. Nawet jeżeli pozostałe osoby znajdowały się w takiej samej sytuacji, to nie stanowi to wystarczającej podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1950 r., nr [...], w części dotyczącej pkt [...], jeżeli w wyniku jej kontroli nie stwierdzono, aby w sposób rażący naruszyła ona prawo.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2014 r. wniosła M. M. Strona podniosła, że przy wydaniu w/w decyzji Minister popełnił szereg błędów, co świadczy o dużym braku staranności i dowodzi tego, iż nienależycie zapoznano się z przepisami przytaczanych ustaw. Zdaniem skarżącej w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. wskazano na nieistniejące przepisy prawne, tj. na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1944 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz U. Nr 10, poz. 51). Tymczasem rozporządzenie to zostało wydane 1 marca 1945 r. Ponadto z zaskarżonej decyzji wynika, że A. B. został przyznany nadział gruntu na podstawie rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 listopada 1947 r. Zdaniem skarżącej, A. B. nadział gruntu został przyznany w 1946 r.,

a więc rok przed publikacją wyżej wymienionego rozporządzenia.

M. M. podkreśliła, że obie decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi opierają się wyłącznie na argumentacji podanej w orzeczeniu z dnia [...] lipca 1950 r., która jest błędna. A. B. nie był bowiem szklarzem, lecz stolarzem, a w momencie nadania gruntu był dorywczo pracującym robotnikiem. Nie był również właścicielem budynku mieszkalnego, a współwłaścicielem wraz ze swoją matką

i rodzeństwem. W myśl § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 listopada 1947 r. jako bezrolny robotnik A.B. spełniał kryteria nadziału gruntu. Zgodnie bowiem z § 3 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r., za bezrolnych robotników uważa się osoby, które prowadzą samodzielne gospodarstwa, a praca na roli stanowi ich zawód i główne źródło utrzymania. W orzeczeniu nr 66 stwierdzono, że A. B. był z zawodu szklarzem, co było nieprawdą. Jednak w orzeczeniu nie napisano, że A. B. wykonywał zawód szklarza i że był on dla niego podstawowym źródłem utrzymania. W tym kontekście stwierdzenie, że A. B. był z zawodu szklarzem jako powód unieważnienia decyzji nadania gruntu z 1946 r. wydaje się całkowicie bezzasadne.

A. B. był faktycznym właścicielem nadanej mu działki, co potwierdza wpis do ksiąg wieczystych z dnia [...] lutego 1947 r. Na działce była ustanowiona własność hipoteczna. A. B. spłacał hipotekę w ratach na rzecz Skarbu Państwa, w wartości odpowiadającej 418 kg żyta plus inwentarz w naturze lub gotówce za rok gospodarczy, w którym następuje zapłata. Po trzech i pół roku spłaty A. B. został wywłaszczony z ziemi będącej jego własnością (co potwierdza wpis do ksiąg wieczystych). Za wywłaszczone mienie oraz za trzy i pół roku spłaty hipoteki nie dostał żadnego odszkodowania. Orzeczenie nr [...] z 1950 r. nie przyznało bowiem A. B. żadnego odszkodowania. Dlatego też orzeczenie to jest niezgodne

z ustawą z dnia 17 marca 1921 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.

W skardze podniesiono także, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powołał się na art. 101 ust. 1, tymczasem podstawą wydania orzeczenia nr [...] był art. 101 pkt b, który nie istnieje. Minister stwierdził również, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że A. B. nie był właścicielem, tylko współwłaścicielem domu (wraz z żoną). A. B. nie posiadał w tym czasie żony, także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie mogła stwierdzić, że A. B. był współwłaścicielem domu wraz z żoną. Pomyłka ta dowodzi, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został przeczytany bardzo pobieżnie.

Jak zaznaczyła skarżąca, działania urzędników w procedurze nadania gruntów

w 1946 roku, które mogą zostać uznane za celowe, nie zostały wzięte pod uwagę jako istotne w sprawie. Decyzją Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] rozparcelowano 233 działki. Unieważniono nadział tylko tych działek, której były potrzebne pod budowę szkoły, w tym nadział A. B.

W oparciu o powyższe M. M. wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada

2013 r., nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze Minister podtrzymał stanowisko prezentowane

w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności

z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej P.p.s.a.).

W oparciu o powyższe kryteria Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.

Należy mieć na względzie, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie nadzwyczajnym – określonym w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.) – tj. dotyczyło stwierdzenia nieważności orzeczenia, również podjętego

w trybie nadzwyczajnym. W postępowaniu nieważnościowym organ nie prowadzi "od nowa" postępowania administracyjnego, ale jedynie kontroluje, czy decyzja nie pozostaje w oczywistej sprzeczności z ówcześnie obowiązującym prawem

i jednocześnie ocenia, czy ustalenia poczynione uprzednio przez organ nie pozostają w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Stosownie bowiem do art. 16 § 1 k.p.a. ustanawiającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych, wzruszenie takich decyzji może nastąpić tylko w trybach szczególnych przewidzianych w kodeksie

i w przypadkach przewidzianych w przepisach. Zasada trwałości decyzji administracyjnych zawarta w art. 16 § 1 k.p.a. jest związana z ochroną porządku prawnego oraz konstytucyjną zasadą ochrony praw nabytych.

Wyznaczone przepisami kodeksu odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej, jako rozwiązania stanowiące wyjątek od zasady, podlegają wykładni ścisłej. Podważenie trwałości decyzji ostatecznej może nastąpić tylko w określonym trybie, przy zastosowaniu którego organ obowiązany jest do przestrzegania zasad ogólnych postępowania (szer. zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 83 i n.).

W postępowaniu administracyjnym, przedmiotem którego jest stwierdzenie nieważności decyzji, organ nadzoru ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zatem samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy decyzja podlegająca kontroli dotknięta jest jedną z wad wymienionych

w art. 156 § 1 k.p.a. Sprawa nie toczy się więc w trybie zwykłym, gdzie dla uchylenia decyzji wystarczy stwierdzenie naruszenia prawa mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia, lecz w trybie nadzwyczajnym, kiedy wyjątkowo - wbrew zasadzie trwałości decyzji ostatecznych - z enumeratywnie wyliczonych przyczyn można uznać decyzję za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej za nieważną. Przy czym ocena dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty wydania kwestionowanej decyzji, a organ nie jest co do zasady uprawniony do dokonywania samodzielnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego.

Przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek nie tylko zbadania, czy nastąpiło naruszenie prawa, ale zarazem wykazania, iż było to naruszenie rażące. W doktrynie jak i w orzecznictwie sądów przyjmuje się, że

o rażącym naruszeniu prawa z art. 156 § 1 k.p.a. decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki które wywołuje decyzja (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 1935/99; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 1998 r., sygn. akt II SA 1202/98). Wadliwość decyzji musi być zatem oczywista.

Oceniając orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1950 r., nr [...] pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego i procesowego Sąd doszedł do przekonania, że prawidłowo Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż orzeczenie z dnia [...] lipca 1950 r. nie narusza prawa w stopniu, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1950 r. unieważniono nadziały gruntu dokonane z parcelacji majątku B., gm. K., pow. [...], w tym w pkt [...] tego orzeczenia unieważniono nadział przypadający A. B. W ocenie Sądu, wobec nie podania w orzeczeniu z dnia [...] lipca 1950 r. dokładnego przepisu będącego podstawą prawną wydania tego orzeczenia (powołano art. 101 pkt b), Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo zakwalifikował go jako wydane na podstawie art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (wydanie decyzji bez podstawy prawnej). Powyższe bowiem wynika z treści uzasadnienia orzeczenia z dnia [...] lipca 1950 r. Zgodnie z art. 101 ust. 1 lit. b powołanego rozporządzenia, władza nadzorcza,

a gdy chodzi o decyzję władzy naczelnej - ta władza, mogła uchylić z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej, jako nieważną każdą decyzję, która wydana została bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. Sąd przyjmuje w całości stanowisko prezentowane przez organ, które akceptuje tak judykatura, jak i doktryna, że decyzja, o której mowa

w art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia, jest decyzją, która nie opiera się na żadnym przepisie prawa w tym sensie, że w obowiązującym porządku prawnym brak jest przepisu prawnego uzasadniającego rozstrzygnięcie takiej sprawy decyzją administracyjną, bądź dopuszczającego takie rozstrzygnięcie sprawy, jakie zostało przyjęte. Decyzją wydaną bez jakiejkolwiek podstawy prawnej będzie zawsze decyzja sprzeczna z wyraźnym i nie budzącym wątpliwości przepisem prawa materialnego bądź formalnego. Przepis art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia z 1928 r. należy więc rozumieć nie tylko jako wydanie decyzji bez podstawy prawnej, lecz również jako wydanie jej

z rażącym naruszeniem prawa.

W kontrolowanym w postępowaniu nieważnościowym orzeczenia z dnia [...] lipca 1950 r. podano przepisy, których naruszenie spowodowało uchylenie aktu nadziału gruntu (nadania ziemi). W związku jednak z zarzutami skargi wyjaśnić należy, że dla przeprowadzenia reformy rolnej podstawowe znaczenie miały trzy akty prawne: dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.), dekret z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.). Ten ostatni akt określał szczegółowe zasady podziału ziemi uzyskanej w wyniku reformy rolnej

i wprowadzania nabywców w jej posiadanie. Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa

i Reform Rolnych z dnia 20 listopada 1947 r. zmieniono § 3 w/w rozporządzenia wykonawczego z dnia 1 marca 1945 r. Wprowadzono zapis, że do korzystania

z reformy rolnej uprawnieni byli ci bezrolni, robotnicy i pracownicy rolni oraz drobni dzierżawcy, którzy prowadzili samodzielne gospodarstwo domowe, a praca na roli stanowiła dla nich zawód, dający główne źródło utrzymania. W związku z powyższym wyjaśnić należy, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zaskarżonej decyzji nie podważył faktu nadania A.B. ziemi w roku 1946, wbrew temu co podniosła w skardze M. M. W uzasadnieniu decyzji jest bowiem stwierdzenie, że A. B. został właścicielem działki nr [...] o pow. [...] ha, rozparcelowanej z majątku B., na podstawie dokumentu nadania ziemi z dnia [...] grudnia 1946 r. oraz decyzji Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] grudnia 1946 r. Oznacza to, że podstawą nadania ziemi A. B. był dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej, zgodnie z którym tworzono nowe samodzielne gospodarstwa rolne dla bezrolnych, robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców. Stosownie jednak do § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. nr 10, poz. 51) w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 listopada 1947 r. (Dz.U. Nr 72, poz. 456), do korzystania z reformy rolnej uprawnieni byli ci bezrolni, robotnicy i pracownicy rolni oraz drobni dzierżawcy, którzy prowadzili samodzielne gospodarstwo domowe, a praca na roli stanowiła dla nich zawód, dający główne źródło utrzymania. W realiach niniejszej sprawy, z uzasadnienia orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1950 r., nr [...], które nie zostało zakwestionowane przez samego zainteresowanego, wynika, że A. B. był z zawodu szklarzem zamieszkałym

w K., gdzie posiadał własny budynek mieszkalny. Ta okoliczność stanowiła podstawę unieważnienia przypadającego mu nadziału gruntu w postaci działki nr [...]. Nawet gdyby Sąd dał wiarę twierdzeniom skarżącej, że jej ojciec nie był z zawodu szklarzem, tylko stolarzem (egzamin mistrzowski ten zdał jednak dopiero [...] kwietnia 1954 r.), to z żadnego dokumentu zgromadzonego na potrzeby prowadzonego w latach 50-tych postępowania nie wynika, że praca na roli stanowiła dla A. B. zawód, dający główne źródło utrzymania. Wręcz przeciwnie z wniosku skarżącej

o ponowne rozpoznanie sprawy przez organ wynika, że ojciec jej był nękany domiarami (a więc wykonywał zawód rzemieślnika szklarza lub stolarza) zatem praca na roli nie stanowiła dla niego głównego źródła utrzymania. Fakt ten potwierdza sama skarżąca stwierdzając w powyższym piśmie cyt. "jak można było utrzymać się z [...] arów ziemi i jeszcze za nią płacić". Tym samym zasadnym była odmowa stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] lipca 1950 r., gdyż to rozstrzygnięcie zostało podjęte zgodnie

z ówcześnie obowiązującymi przepisami, a w szczególności z art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa

i Reform Rolnych z dnia 20 listopada 1947 r. W tym miejscu wyjaśnić należy, że

w postępowaniu nadzorczym nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważności aktu. Prowadzone współcześnie postępowanie nie zastępuje postępowania zwykłego i nie może być postępowaniem o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo zebrany materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia wszystkie zarzuty strony. Obowiązkiem organu orzekającego w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] lipca 1950 r. było zatem ustalenie, czy podjęte orzeczenie unieważniające nadział gruntu z parcelacji majątku B. było dotknięte wadą nieważności, uwzględniając stan faktyczny (zebrany materiał dowodowy) i prawny istniejący na dzień [...] lipca 1950 r.

W ocenie Sądu orzeczenie z dnia [...] lipca 1950 r. zostało wydane zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami. Błędne powołanie art. 101 pkt b, zamiast art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem nie stanowi naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu, iż w decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. Minister Rolnictwa

i Rozwoju Wsi zawarł twierdzenie, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona stwierdziła, że A. B. był współwłaścicielem domu wraz z żoną, wyjaśnić należy, że okoliczność ta pozostaje bez wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Niezależnie od tego, czy A. B. był właścicielem (jak podaje skarżąca w skardze z dnia 10 września 2014 r., str. 4), czy współwłaścicielem (z żoną – jak twierdzi organ, czy matką jak podaje skarżąca w innym miejscu w/w skargi – str. 3), to i tak stanowiło to przesłankę do unieważnienia nadziału gruntu przypadającemu A. B. na podstawie powołanych wyżej przepisów.

W skardze M. M. zarzuciła Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi również błędne powołanie daty rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, tj. 1 marca 1944 r. oraz błędne przytoczenie publikatora rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Reform Rolnych z dnia 20 listopada 1947 r. (Dz. U. Nr 72, poz. 456) – wskazano poz. 466. W ocenie Sądu są to oczywiste omyłki pisarskie, które nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, na podstawie jakich przepisów orzekał organ.

Podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] lipca 1950 r.,

w części dotyczącej pkt [...] nie może stanowić również fakt, że innym osobom (mieszkańcom K.) nie unieważniono nadziałów gruntu pomimo, że dla nich również praca na roli nie stanowiła zawodu, dającego główne źródło utrzymania. Słusznie Minister wyjaśnił, że każda sprawa jest rozpatrywana oddzielnie i w niniejszym postępowaniu nie ma podstaw do badania innych spraw. Nawet jeżeli pozostałe osoby znajdowały się w podobnej sytuacji co A. B., to nie stanowi to wystarczającej podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1950 r., nr [...],

w części dotyczącej pkt [...], jeżeli w wyniku jej kontroli nie stwierdzono, aby w sposób rażący naruszyła ona prawo.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.