Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 467/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c; art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 6a ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 8c ust. 1, 5 i 6; art. 8a ust. 1; art. 6 ust. 1 i 2; art. 8e
journal: Dz.U. 2016 poz 703
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - tekst jedn.
article: art. 138 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

UZASADNINIE

Decyzją z [...] r. Prezydent Miasta L. działając na podstawie art. 8e w zw. z art. 6a ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 703; dalej: "ustawa") orzekł o nieustaleniu na dzień [...] 2016 r. wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej Wsi W. obejmującej dz: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].

W jej uzasadnieniu wyjaśnił, że ostateczną decyzją z [...] r. orzekł o nieustaleniu wykazu osób fizycznych lub prawnych do udziału we Wspólnocie Gruntowej Wsi W., korzystających z tej Wspólnoty w okresie od [...] 1962 r. do [...] 1963 r.

W związku z tym przystąpił do ustalenia osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej na dzień [...] 2016 r. W tym celu dokonał w dniu [...] czerwca 2019 r. publicznego ogłoszenia o możliwości składania wniosków do dnia [...] czerwca 2020 r. przez osoby faktycznie korzystające ze Wspólnoty Gruntowej Wsi W. w okresie od dnia [...] 2006 r. do dnia [...] 2015 r.

W zakreślonym terminie wniosek złożył J. S. (skarżący) wskazując, że na terenie gm. L. i gm. W. prowadzi gospodarstwo rolne i we wskazanym terminie korzystał z gruntów Wspólnoty.

Dokonując analizy przedmiotowego wniosku organ ustalił, że wniosek ten nie zawiera żadnych dowodów świadczących o spełnieniu warunków do nabycia uprawnień do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 8c ust. 6 ustawy. Przedłożone przez wnioskodawcę zaświadczenie KRUS oraz zaświadczenie Prezydenta Miasta L. potwierdzały jedynie, że skarżący od 1997 r. do 2017 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, oraz że jest podatnikiem podatku rolnego i podatku od nieruchomości położonych w granicach administracyjnych miasta L., jednakże leżących poza obszarem Wspólnoty Gruntowej Wsi W.. Wnioskodawca w żaden sposób nie udowodnił, aby w okresie od [...] 2006 r. do [...] 2015 r. faktycznie korzystał z gruntów tej Wspólnoty, ani nie wskazał dowodów, o których mowa w art. 8c ust. 6 ustawy.

Mając powyższe na uwadze, organ uznał, że w okresie od dnia [...] 2006 r. do dnia [...] 2015 r. nie było osób fizycznych ani prawnych faktycznie korzystających z gruntów Wspólnoty Wsi W., a zatem należało orzec jak w decyzji.

W odwołaniu od decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i uznania go za uprawnionego do nabycia udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi W..

Jego zdaniem, Prezydent Miasta L., miał w świetle przepisów ustawy obowiązek ustalenia listy udziałowców wspólnot na podstawie posiadanych przez nich gospodarstw i ich wielkości. Ponadto posiadał dokumenty na podstawie, których udziałowcy płacili podatki od nieruchomości, posiadał również ewidencję gruntów i budynków na podstawie, której miał możliwość sporządzenie takiej listy. Od roku 1963 do dnia [...] 2017 r. nie realizował tego obowiązku. Organ nie podejmował działań mających na celu regulacje stanów prawnych ponieważ nie upatrywał w tym własnego interesu, a wspólnoty gruntowe zostały nadane ich użytkownikom jako zadośćuczynienie za lata wykorzystywania chłopów przez władzę. Działania w tym kierunku organ rozpoczął dopiero po nowelizacji ustawy tj. po dniu 10 lipca 2015 r. celem przejęcia w/w gruntów. Organ poddając w wątpliwość prawa skarżącego działa we własnym interesie z zamiarem wejścia we własność należnych prawnie między innymi jemu gruntów. Dalej skarżący oświadczył, że z gruntów Wspólnoty Gruntowej wsi W. korzystali jego dziadkowie, później rodzice jak i następnie on. Co więcej z gruntów tych korzystało wiele osób zamieszkałych we wsiach Hajdów i Zadębie. Do roku 1988 babka skarżącego płaciła część podatku rolnego za grunty Wspólnoty Gruntowej wsi W. oraz leśnego za grunty Wspólnoty Gruntowej Wsi Z. S..

Znając powyższe fakty i przejmując gospodarstwo rolne skarżący czuł się współwłaścicielem - współudziałowcem gruntów Wspólnoty Gruntowej wsi W., w związku z czym w ustawowym terminie zakreślonym przez organ złożył wniosek o aktualizację listy udziałowców w/w Wspólnoty Gruntowej, składając odpowiednie dokumenty i oświadczenia, zgodnie z art. 8c ust. 5 i 6 ustawy. Jeśli natomiast organ uważa inaczej, to winien przedstawić w tym zakresie konkretne dowody, czego nie uczynił.

Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda wydał w dniu [...] r. zaskarżoną decyzję, którą umorzył postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z [...] marca 2021 r. zwrócił się do skarżącego o wykazanie interesu prawnego w prowadzonym postępowaniu odwoławczym, w tym wykazanie faktycznego korzystania z gruntów Wspólnoty Gruntowej wsi W.. Jednocześnie zwrócił się do organu pierwszej instancji o złożenie wyjaśnień i dowodów dotyczących praw do wymienionych w kwestionowanej decyzji gruntów oraz odniesienie się do przedstawionych w odwołaniu od decyzji twierdzeń i zarzutów.

W odpowiedzi skarżący oświadczył, że użytkował w analizowanym okresie wskazane w wezwaniu grunty oraz dodał, że w niniejsze sprawie ma zastosowanie art. 220 k.p.a., w myśl którego to organ żądający od strony postępowania dodatkowych zaświadczeń oraz oświadczeń faktu lub stanu prawnego winien wskazać przepis prawa wymagający urzędowego potwierdzenia faktu.

Prezydent Miasta L. poinformował natomiast, że w wyniku analizy ewidencji gruntów i budynków miasta L. nie odnotowano dokumentów świadczących o korzystaniu kiedykolwiek przez skarżącego (i jego wstępnych) z działek ewidencyjnych: nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Dodatkowo w rejestrze tym osoby te nie figurują oraz nie figurowały jako osoby władające na zasadach samoistnego posiadania bądź użytkownicy do przedmiotowych działek.

Powyższe okoliczności zdaniem Wojewody świadczą, że skarżący nie posiada przymiotu strony w postępowaniu, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Posiadanie przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym zależy bowiem od istnienia interesu prawnego, który należy rozumieć jako interes wynikający z normy prawa materialnego, pozostający w bezpośrednim, konkretnym, indywidualnym i aktualnym związku z postępowaniem w określonej sprawie administracyjnej. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga zatem zaistnienia związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu. W ocenie Wojewody przepisami prawa materialnego, na którym strona może oprzeć swój interes prawny w kwestii uznania nieruchomości za wspólnotę gruntową oraz ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej są przepisy art. 8a ust. 1 w zw. z art. 8a ust. 5 oraz art. 8c ust. 1 w zw. z art. 8d ustawy. Z powołanych przepisów wynika uprawnienie właściwego organu, do wydania decyzji o ustaleniu, które spośród nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy stanowią wspólnotę gruntową oraz ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub art. 6a ust. 1 ustawy, wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie.

Ze znanych organowi odwoławczemu z urzędu dokumentów w sprawie wynika, że Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. ustalił m.in., iż nieruchomości oznaczone: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i [...] stanowią Wspólnotę Gruntową Wsi W..

Następnie realizując procedurę określoną w art. 6 w zw. z art. 8a ust. 1 i ust. 7 oraz art. 6a w zw. z art. 8e ustawy orzekł o nieustaleniu wykazu osób fizycznych lub prawnych uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej [...], faktycznie korzystających z tej Wspólnoty w okresie od dnia [...] 1962 r. do [...] 1963 r., a następnie faktycznie korzystających ze Wspólnoty przez okres od dnia [...] 2006 r. do dnia [...] 2015 r.

Do dnia [...] grudnia 2016 r. oraz w terminie zawartym w ogłoszeniu, tj. do [...] czerwca 2020 r. nie wpłynął żaden wniosek osoby fizycznej lub prawnej uprawnionej do udziału we Wspólnocie Gruntowej Wsi W. oprócz wniosku skarżącego o aktualizację udziałowców wspólnoty. Wnioskodawca nie przedstawił jednak żadnych dowodów potwierdzających jego udział we Wspólnocie. Skarżący nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających, że decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jego praw i obowiązków, a w związku z tym, że posiada interes prawny w zakwestionowaniu wydanego rozstrzygnięcia. Nie przedłożył bowiem żadnych dowodów wskazujących, że posiada gospodarstwo rolne i nieprzerwanie przez okres od dnia [...] 2006 r. do dnia [...] 2015 r. faktycznie korzystał z gruntów tej Wspólnoty, czyli że spełnia przesłanki określone w art. 6a pkt 1 ustawy pozwalające na uznanie go współuprawnionym do Wspólnoty Gruntowej wsi W.. Skarżący nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów spadkowych dotyczących dziedziczenia udziału w nieruchomości, stanowiącej Wspólnotę Gruntową wsi W., jak również nie potwierdził żadnymi dokumentami faktycznego korzystania z tegoż udziału w gruncie przez swoich wstępnych, w czasie określonym w art. 6 ust. 1 ustawy.

Samodzielnego dowodu potwierdzającego korzystanie ze Wspólnoty Gruntowej wsi W. nie może stanowić samo oświadczenie, iż korzystał z gruntów Wspólnoty w okresie od [...] 2006 r. do [...] 2015 r. w sposób rolniczy.

Nadto organ podniósł, że jedyną osobą, która rości sobie prawo do Wspólnoty Gruntowej wsi W. jest skarżący, co wobec braku innych wniosków jakichkolwiek potencjalnie uprawnionych do udziału w niej, funkcjonowanie wspólnoty nie znajduje jakichkolwiek podstaw prawnych. Dlatego też wobec braku dokumentów potwierdzających użytkowanie gruntów wspólnoty przez osoby uprawnione do udziału w niej nie można uznać, że jedynym członkiem wspólnoty jest wyłącznie jedna osoba, np. skarżący.

W ocenie Wojewody przedłożone przez skarżącego dokumenty mogą świadczyć co najwyżej o jego interesie faktycznym. Jak wskazuje orzecznictwo sądowoadministracyjne, interes faktyczny występuje wtedy, gdy jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracji.

Zdaniem organu z treści ustawy wprost wynika, że osobami których interesu prawnego dotyczy postępowanie w sprawie ustalenia, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową są wyłącznie członkowie wspólnoty (osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej). Skoro odwołujący nie wykazał żadnego tytułu prawnorzeczowego do będącej przedmiotem sporu nieruchomości, brak jest podstaw prawnych do przyznania mu przymiotu strony w tym postępowaniu.

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję organu odwoławczego, skarżący podniósł, że Prezydent Miasta L. odmawiając mu prawa do udziału w prawach współudziałowcy wspólnoty działa we własnym interesie gdyż w przypadku nieustalenia osób będących członkami wspólnoty nabędzie prawo do nieruchomości objętych decyzją.

Podkreślił, że samo posiadanie gospodarstwa rolnego i gruntów rolnych na terenie gminy w której leżą grunty wspólnotowe daje uprawnienie ich właścicielowi do posiadania prawa do wpisu w ewidencji jako współudziałowiec gruntów wspólnotowych położonych na terenie tej gminy. Ponadto fakt niezłożenia wniosków o udział we wspólnocie przez inne osoby, nie może obciążać skarżącego i być przesłanką w ograniczeniu praw skarżącego do wpisu.

Dodał również, że przedłożone przez niego dokumenty o posiadaniu gospodarstwa rolnego oraz oświadczenie o użytkowaniu terenów innej wspólnoty, które poddają w wątpliwość organy obu instancji były wystarczające dla Wójta Gminy W. i Starosty L. do wpisu i nabycia praw członka Wspólnoty Gruntowej Wsi D.. Te same dokumenty, dawały mu zarówno przymiot strony w postępowaniu administracyjnym jak i prawo do wpisu jak udziałowca tej wspólnoty.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że zarzuty skargi stanowią powtórzenie zarzutów odwołania, które były już przedmiotem rozważań przy wydaniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 cytowanego przepisu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Tytułem wstępu, nawiązując do przedmiotu zaskarżenia należy podnieść, że zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 marca 2012 r. w sprawie II GSK 122/ 11 kontrola legalności decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. dokonywana przez sąd administracyjny nie może obejmować zgodności z prawem decyzji organu pierwszej instancji. Badając legalność decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego sąd administracyjny może jedynie, bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, skontrolować czy istniały uzasadnione prawne przesłanki do uznania bezprzedmiotowości postępowania przed organem odwoławczym, a ściślej rzecz ujmując, czy odwołanie wniesione od decyzji organu pierwszej instancji pochodzi od podmiotu będącego stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Dokonując zaś kontroli wskazanej powyżej decyzji Sąd stwierdził, iż nie jest ona zgodna prawem.

Z mocy art. 127 k.p.a. prawo wniesienia odwołania przysługuje stronie. Aby zatem mogło zostać skutecznie wszczęte postępowanie odwoławcze, a zwłaszcza, aby postępowanie to mogło zostać zakończone wydaniem orzeczenia merytorycznego, w postępowaniu tym musi zostać wykazane, iż podmiot, który wniósł środek zaskarżenia, posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., czyli jest osobą, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczyło postępowanie przed organem pierwszej instancji i wydana w nim decyzja.

Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, stroną postępowania administracyjnego, stosownie do wymienionego powyżej art. 28 k.p.a., jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stąd też organ odwoławczy zobligowany jest do zbadania przymiotu strony jako podmiotu wnoszącego odwołanie i to niezależnie od faktu, czy wnoszący odwołanie brał udział w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Przymiot strony nie wynika bowiem z faktu doręczenia decyzji, lecz z konkretnego przepisu prawa materialnego.

W rozpatrywanej sprawie spór dotyczy tego, czy osoba, która złożyła na podstawie art. 8c ust. 1 ustawy wniosek o uznanie jej za osobę uprawnioną do udziału we wspólnocie gruntowej ma interes prawny w prowadzonym przez organ postępowaniu w sprawie dotyczącej ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału w tej wspólnocie.

Dla rozstrzygnięcia tej kwestii przywołać trzeba treść przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie, której pobieżnej analizy dokonał organ odwoławczy, co doprowadziło do wydania wadliwego rozstrzygnięcia.

Mianowicie zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy uprawnionymi do udziału we wspólnocie gruntowej są osoby fizyczne lub prawne posiadające gospodarstwa rolne, jeżeli w ciągu ostatniego roku przed dniem wejścia w życie ustawy (5 lipca 1963 r.) faktycznie korzystały z tej wspólnoty.

Natomiast jeżeli nie jest możliwe ustalenie uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej w ten sposób, uprawnionymi do udziału w tej wspólnocie są:

1) osoby fizyczne lub prawne, które posiadają gospodarstwa rolne i nieprzerwanie przez okres od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. faktycznie korzystały ze wspólnoty gruntowej albo

2) osoby fizyczne, które mają miejsce zamieszkania na terenie miejscowości, w której znajdują się grunty stanowiące wspólnotę lub prowadzą w tej miejscowości gospodarstwo rolne - jeżeli wspólnotą gruntową są lasy, grunty leśne albo nieużytki przeznaczone do zalesienia, chyba że przez okres od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. osoby te faktycznie nie korzystały ze wspólnoty (art. 6a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy).

Zarówno w pierwszym jak i w drugim przypadku ustalenie wykazu uprawnionych następuje na wniosek uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej (patrz art. 8a ust. 1 i art. 8c ust. 1). Różnica polega na odmiennych terminach do składania wniosków. Ponadto w obu przypadkach przepisy identycznie określają elementy wniosku. Mianowicie wniosek te powinien zawierać:

1) określenie nieruchomości, która stanowi wspólnotę gruntową;

2) imię i nazwisko osoby fizycznej albo firmę osoby prawnej uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej;

3) nazwę miejscowości, w której położone jest gospodarstwo rolne uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej;

4) wskazanie adresu do doręczeń.

Ponadto we wniosku, wskazuje się dowody, które świadczą:

1) że nieruchomość stanowi wspólnotę gruntową;

2) o spełnieniu warunków do nabycia uprawnień do udziału we wspólnocie gruntowej.

Przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja jest zatem następująca - ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej odbywa się dwuetapowo. W pierwszym etapie ustalanie, kto jest uprawniony do udziału we wspólnocie gruntowej, odbywało się na podstawie wniosków składanych przez tzw. pierwotnie uprawnionych, wskazanych w art. 6 ust. 1 i 2 ustawy, tj. osoby fizyczne lub prawne, posiadające gospodarstwa rolne, które w ciągu ostatniego roku przed dniem wejścia w życie ustawy faktycznie korzystały z tej wspólnoty, względnie w przypadku lasów (gruntów leśnych, nieużytków przeznaczonych do zalesienia), osoby fizyczne, mające siedzibę na terenie miejscowości, w której znajdują się grunty stanowiące wspólnotę, lub prowadzące gospodarstwo rolne, z wyłączeniem tych osób, które w okresie 5 lat przed dniem wejścia w życie ustawy faktycznie ze wspólnoty nie korzystały. Jest to etap bazujący na ustalaniu pierwotnego stanu posiadania, w okresie nawiązującym do wejścia w życie ustawy. Ten etap w rozpoznawanej sprawie zakończył się decyzją Prezydenta Miasta L. z [...] r., wydaną na podstawie art. 8a ust. 7 ustawy o nieustaleniu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej Wsi W.. Rozstrzygnięcie to organ uzasadnił brakiem jakichkolwiek wniosków osób fizycznych lub prawnych uprawnionych do udziału we Wspólnocie.

Przywołana decyzja otworzyła drogę do drugiego etapu ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, w ramach którego wnioski mogą składać podmioty uprawnione według współczesnego stanu posiadania (użytkowania) gruntów, wskazane w art. 6a ust. 1 ustawy, tj. osoby fizyczne lub prawne, które posiadają gospodarstwa rolne i nieprzerwanie przez okres od dnia [...] 2006 r. do dnia [...] 2015 r. faktycznie korzystały ze wspólnoty gruntowej albo – w przypadku lasów (gruntów leśnych, nieużytków przeznaczonych do zalesienia), osoby fizyczne, które mają miejsce zamieszkania na terenie miejscowości, w której znajdują się grunty stanowiące wspólnotę lub prowadzą w tej miejscowości gospodarstwo rolne - jeżeli wspólnotą gruntową są lasy, grunty leśne albo nieużytki przeznaczone do zalesienia, chyba że przez okres od dnia [...] 2006 r. do dnia [...] 2015 r. osoby te faktycznie nie korzystały ze wspólnoty.

Postępowanie prowadzone na drugim etapie, w którym wniosek złożyła tylko jedna osoba (skarżący) również zakończyło się rozstrzygnięciem negatywnym – wydaną na podstawie art. 8e ustawy decyzją organu pierwszej instancji z [...] września 2020 r. Decyzja ta mimo, jej zaskarżenie nie była przedmiotem merytorycznej oceny Wojewody, a to z uwagi na brak po stronie skarżącego interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu. Z taką oceną nie można jednak się zgodzić.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że wprowadzenie drugiej grupy uprawnionych według współczesnego stanu posiadania zostało wprowadzone na mocy nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1276). Z motywów wyrażonych w uzasadnieniu projektu nowelizacji (Sejm VII kadencji, druk sejmowy nr 3193) wynika, że podstawowym celem przyświecającym ustawodawcy było uporządkowanie stanu prawnego nieruchomości potencjalnie tworzących wspólnoty gruntowe.

Uporządkowanie to nie zastało jednak oderwane od twierdzeń podmiotów roszczących sobie prawo do udziału we wspólnocie gruntowej.

Bezspornym bowiem jest, że ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej odbywa się na wniosek złożony przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej. Przez uprawnionego należy rozumieć nie podmiot, który posiada już jakiekolwiek udziału we wspólnocie gruntowej, lecz podmiot który ubiega się właśnie o udziały we wspólnocie gruntowej z uwagi na spełnienie warunków określonych przez ustawodawcę. To dopiero dokonana przez organ pozytywna ocena spełnienia tych warunków uprawnia do umieszczenia go w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej.

W związku z tak wyrażoną wola ustawodawcy, należy uznać, że interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., podmiotu ubiegającego się o uzyskanie tytułu uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej wynika z art. 6a ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 8c ust. 1, 5 i 6 ustawy, które to przepisy - w znaczeniu interesu prawnego – są normą prawa materialnego. Innymi słowy, samo wskazywanie przez podmiot na spełnienie warunków uprawniających do udziału we wspólnocie gruntowej przyznaje mu interes prawny, umożliwiający mu udział w postępowania jako strony. Zupełnie czym innym jest sama ocena takiego wniosku. Nie można bowiem utożsamiać – jak to uczynił Wojewoda – braku zasadności wniosku z brakiem interesu prawnego. Są to dwie zupełnie różne i nie związane ze sobą kwestie. Tym samym zupełnie nie przystające do kwestii braku interesu prawnego była argumentacja organu odwoławczego wskazującą, że skarżący nie przedłożył żadnych dowodów wskazujących, że posiada gospodarstwo rolne i nieprzerwanie przez okres od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. faktycznie korzystał z gruntów Wspólnoty, czyli że spełnia przesłanki określone w art. 6a ust. 1 pkt 1 ustawy pozwalające na uznanie go współuprawnionym do Wspólnoty Gruntowej wsi W.. Tego typu ocenę organ może zawrzeć wyłącznie w decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga natomiast o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony, lecz powoduje jedynie skutek procesowy w postaci uznania, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Stwierdzenie braku legitymacji do złożenia odwołania uniemożliwia bowiem organowi ustosunkowanie się do merytorycznych zarzutów sformułowanych przez skarżącego i to bez względu, czy są one zasadne czy też nie.

Reasumując Sąd stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28 k.p.a., co uzasadniało uwzględnienie skargi i wyeliminowanie zakwestionowanej decyzji z obrotu prawnego.

W tych okolicznościach Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt II wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Wojewoda przy ponownym rozpoznaniu sprawy, powinien uwzględnić poczynione przez Sąd uwagi i w następstwie powyższego przystąpić do merytorycznego rozstrzygnięcia podnoszonych przez skarżącego zarzutów w treści złożonego przez niego odwołania.