Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1073/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 100
journal: Dz.U. 1928 nr 36 poz 341
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem.
article: art. 2 ust. 1 lit. b
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie NSA Jerzy Stankowski WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] sierpnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Poznańskiego z dnia [...] maja [...] r. o nr [...]; 2. zasądza od Wojewody W. na rzecz skarżącej B. R. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] maja 2011 r.), Starosta P. (dalej Starosta albo organ I instancji) działając na podstawie art. 104 oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) oraz art. 142, art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej ugn) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w N., gm. R. działki parcelacyjnej LV o pow. [...] ha, (oznaczonej obecnie jako działki nr [...],[...],[...],[...],[...], dalej zwaną nieruchomością położoną w N.).

W uzasadnieniu organ I instancji zauważył, że na wniosek B. R. (dalej wnioskodawczyni, odwołująca albo skarżąca) z dnia [...] października 2010 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w N..

Jak wynika z zebranego materiału dowodowego przedmiotowa nieruchomość została nadana J. Sz., będącej matką wnioskodawczyni, dokumentem nadania ziemi nr z dnia [...] maja 1946 r., nr [...], wydanym na podstawie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. 1945 r. nr 3, poz. 13, dalej dekret z 1944 r.).

Następnie orzeczeniem Powiatowej Komisji Ziemskiej przy Staroście P. z dnia [...] marca 1950 r., nr [...] (dalej orzeczenie z [...] marca 1950 r.) uchylono ww. dokument nadania ziemi z dnia [...] maja 1946 r.

Dokumentem nadania ziemi z dnia [...] stycznia 1968 r., nr [...] wydanym na podstawie decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w P. z dnia [...] listopada 1967 r., nr [...], w trybie przepisów dekretu z 1944 r. nadano matce wnioskodawczyni nieruchomość o powierzchni [...] ha, która stanowiła część pierwotnie nadanej nieruchomości dokumentem nadania ziemi z dnia [...] maja 1946 r.

Minister Rolnictwa decyzją z grudnia 1968 r., nr [...] (dalej decyzja z grudnia 1968 r.), wydaną na podstawie art. 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. 1958 r., nr 17, poz. 71 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w P. z dnia [...] lipca 1967 r. oraz z dnia [...] listopada 1967 r. w części nadziału nieruchomości dokonanego na rzecz matki wnioskodawczyni o powierzchni [...] ha.

Biorąc pod uwagę powyższy stan faktyczny Starosta zauważył, że w niniejszej sprawie nie doszło do wywłaszczenia nieruchomości. Wymienione w art. 216 ugn akty prawne nie miały zastosowania w opisanej sytuacji. Nie stanowiły one podstawy przejęcia lub nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Tym samym w żaden sposób nie można opisanego powyżej trybu postępowania zakwalifikować jako wywłaszczenie, które mogłoby stanowić przesłankę do ewentualnego zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ugn. Z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawczyni postępowanie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe.

W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...] maja 2011 r. wnioskodawczyni wniosła o jej uchylenie, zarzucając niedokładne zbadanie sprawy oraz nieprawidłowe zastosowanie przepisów ugn.

Odwołująca zwróciła uwagę, że Starosta w ogóle nie wziął pod uwagę tego, że decyzją Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] sierpnia 1967 r. uchylono orzeczenie Powiatowej Komisji Ziemskiej w P. z dnia [...] marca 1950 r., nr [...] z powodu jego bezprawności. Starosta całkowicie pominął ten aspekt sprawy dotyczący bezprawności orzeczenia z dnia [...] marca 1950 r. Odwołująca zaprzeczyła przy tym, żeby jej matka wyraziła kiedykolwiek zgodę na komasację nieruchomości. Poza tym nie została jej również wypłacona jakakolwiek rekompensata pieniężna.

Odwołująca dodała również, że jej mama użytkowała i uprawiała ziemię nieprzerwanie od 1946 r. aż do czasu jej przejęcia. Po tym jak odebrano jej nieruchomość, przekazano ją Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej, a następnie w późniejszych latach Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu Ż. Jednak z początkiem lat 90-tych ubiegłego wieku cel, pod który zabrano nieruchomość przestał istnieć, a więc nieruchomość powinna zostać zwrócona prawowitym właścicielom.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r.) Wojewoda Wielkopolski (dalej Wojewoda albo organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2011 r.

W uzasadnieniu Wojewoda zauważył, że przejęcie nieruchomości należącej do matki odwołującej na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w trybie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z 1944 r. Wynika to z pieczęci na orzeczeniu Powiatowej Komisji Ziemskiej przy Staroście P. z [...] marca 1950 r. Nieruchomości wywłaszczone na powołanej wyżej podstawie nie podlegają zwrotowi, bowiem art. 216 ugn wymienia zwrot nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ściśle określonych źródeł oraz bez względu na te źródła, jeżeli wywłaszczenie nastąpiło na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej i potrzeby Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Marginalnie organ II wskazał, że art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z 1944 r. jest wymieniony w art. 216a ugn. Ustawodawca wprowadzając powyższe ograniczenie tym bardziej świadomie nie wymienił w art. 216 ugn dekretu z 1944 r.

Wojewoda nie podzielił zarzutu odwołującej, że Wojewódzka Komisji Ziemska w P. na mocy decyzji z [...] lipca 1967 r. oraz decyzji z [...] listopada 1967 r. uchyliła orzeczenie Powiatowej Komisji Ziemskiej z [...] marca 1950 r. Zgodnie z treścią uzasadnienia decyzji Ministra Rolnictwa z grudnia 1968 r., utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w P. z [...] lipca 1967 r. oraz decyzję z [...] listopada 1967 r. w części nadziału nieruchomości dokonanego na rzecz matki odwołującej, zaskarżone decyzje miało charakter reformatoryjny, a nie kasatoryjny. W ich wyniku osobom pozbawionym prawa własności, w tym poprzedniczce prawnej wnioskodawczyni przydzielono działki pracownicze według faktycznego stanu użytkowania.

Wojewoda powołując się na orzecznictwo SN, zwrócił również uwagę, że właściwym do rozpoznania ewentualnej sprawy o ustalenie nieistnienia przesłanek przejęcia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z 1944 r. jest sąd powszechny, który jest uprawniony do oceny czy istniały przesłanki przejęcia wskazanej nieruchomości.

Pismem z dnia [...] września 2011 r. wniesionym do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w P. (dalej WSA) wnioskodawczyni złożyła skargę na decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r., utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] maja 2011 r. Powyższej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 7 kpa przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy polegające na przyjęciu, że podstawą wywłaszczenia nieruchomości położonej w N. był art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z 1944 r., podczas gdy podstawą wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości było orzeczenie z dnia [...] marca 1950 r., uchylające dokument nadania ziemi w trybie art. 100 rozporządzenia Prezydenta R.P. z dnia 28 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. 1928 r., nr 36, poz. 341 ze zm., dalej rozporządzenie z 1928 r.), mimo braku pisemnej zgody matki skarżącej na zmianę granic i areału,

2) art. 77 kpa przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, polegające na pominięciu przez Wojewodę przy wydaniu zaskarżonej decyzji wynikającego z uzasadnienia decyzji Ministra Rolnictwa z grudnia 1968 r. faktu, że celem wywłaszczenia nieruchomości położonej w N., było przekazanie tej nieruchomości na rzecz Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w N., będącej spółdzielczym przedsiębiorstwem gospodarki rolnej w rozumieniu art. 216 ugn.

W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że jej matka nie była obywatelką Rzeszy Niemieckiej ani obywatelką polską narodowości niemieckiej i nie zabrano jej nieruchomości położonej w N. w trybie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z 1944 r. Działka ta została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w drodze uchylenia dokumentu nadania ziemi przez orzeczenie z dnia [...] marca 1950 r. wydane w trybie art. 100 rozporządzenia z 1928 r., przy czym podkreślić należy, że wbrew treści uzasadnienia orzeczenia z dnia [...] marca 1950 r. matka skarżącej nigdy nie wyraziła ani ustnej ani pisemnej zgody na zmianę granic i areału.

Zdaniem Skarżącej, organ nie ustalił celu na jaki została przejęta od jej matki na rzecz Skarbu Państwa działka parcelacyjna położona w N. Z uzasadnienia decyzji z grudnia 1968 r. wynika, że celem wywłaszczenia nieruchomości położonej w N. było przekazanie jej na rzecz Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w N.

Zgodnie z art. 216 ust. 1 ugn przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio m. in. do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej. Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w N. była spółdzielczym przedsiębiorstwem gospodarki rolnej w rozumieniu art. 216 ust. 1 ugn, a zatem skarżąca może na tej podstawie prawnej dochodzić zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Poza tym ustawodawca formułując w art. 216 ust. 1 ugn przesłankę nakazującą stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III ugn do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej nie określił podstaw prawnych wywłaszczenia, tylko podmioty, na rzecz których ono nastąpiło. Zdaniem skarżącej z powyższego wynika, że dopuszczalny jest w tym przypadku zwrot niezależnie od tego, kiedy nastąpiło wywłaszczenie i na jakiej podstawie prawnej (k. 4-7 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] października 2011 r., nr [...], Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Odnosząc się do zarzutów skargi Wojewoda stwierdził, że nie stanowią one nowych okoliczności w sprawie, lecz znane były organowi w przeprowadzonym postępowaniu, gdzie w sposób jasny i precyzyjny ustosunkowani się do nich (k. 9 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Złożona skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Badając zgodność z prawem decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz poprzedzającego jej wydanie postępowania Sąd miał na względzie, że organy obu instancji nie ustaliły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, nie gromadząc w aktach sprawy wszystkich mających znaczenie dla sprawy dokumentów urzędowych ani nie wyjaśniając przyczyn braku ich załączenia. W aktach sprawy brak jest dokumentu z dnia [...] maja 1946 r., nr [...] o nadaniu ziemi matce skarżącej, na który powołują się organy obu instancji w ustaleniach faktycznych. Tak samo Starosta powołując się w piśmie z dnia [...] grudnia 2010 r., znak [...], na decyzję Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w P. z dnia [...] lipca 1967 r., nr [...] uchylającą orzeczenie z dnia [...] marca 1950 r. nie załączył jej do akt sprawy. Poza tym organy obu instancji nie ustaliły w sposób dokładny daty zgonu J. Sz., opierając się w tym zakresie jedynie na twierdzeniu skarżącej zawartym we wniosku z dnia [...] października 2010 r., z pominięciem urzędowego potwierdzenia tej okoliczności przez załączenie do akt sprawy odpisu skróconego aktu zgonu. Wskazane uchybienia prawu procesowemu mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. Już z tego tylko powodu decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu. Pomimo braku jednoznacznych ustaleń faktycznych sprawy Sąd dopatrzył się w sprawie dalszych uchybień, które powinny zostać usunięte przy ponownym jej rozpoznania.

W pierwszej kolejności wniosek z dnia [...] października 2010 r. o zwrot nieruchomości został złożony przez skarżącą nie tylko bez doprecyzowania oraz potwierdzenia urzędowym dokumentem daty śmierci dotychczasowego właściciela nieruchomości położonej w N., co do której skarżąca domaga się zwrotu, lecz również bez wyjaśnienia, czy jest ona jedyną spadkobierczynią swojej matki. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, że z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości powinni wystąpić wszyscy właściciele (współwłaściciele) lub ich spadkobiercy i z ich udziałem powinno się toczyć to postępowanie, przy czym tytuł prawny do nieruchomości powinien przysługiwać tym wszystkim osobom w dacie zgłoszenia żądania. Zwrot ułamkowych części nieruchomości jest niedopuszczalny. Jeśli wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości mogą złożyć wyłącznie wszyscy właściciele (współwłaściciele) nieruchomości lub ich aktualni spadkobiercy, oznacza to, że tylko wspólnie posiadają legitymację procesową do uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu. Taką konieczność, a nie tylko możliwość współwystępowania, można określić jako legitymację procesową łączną, której brak nie uniemożliwia zakończenia sprawy, ale prowadzi do wydania decyzji o oddaleniu wniosku, będącej przecież rozstrzygnięciem merytorycznym (wyrok WSA w Krakowie z dnia 07.10.2010 r., sygn. akt II SA/Kr 906/10, lex nr 753688). Obowiązkiem organów administracji publicznej, a w pierwszej kolejności Starosty, było zatem ustalenie, czy skarżąca jest jedyną spadkobierczynią J. Sz. oraz ewentualne pouczenie skarżącej o konieczności złożenia wniosku przez wszystkich spadkobierców łącznie, celem wywołania pożądanych skutków prawnych. Ubocznie należy w tym miejscu dodać, że skarżąca w odwołaniu od decyzji z dnia [...] maja 2011 r. wskazała, że jej siostrą jest K. B., która również jest córką J. Sz.

W drugiej kolejności, organy obu instancji przyjęły, że przejęcie nieruchomości położonej w N. na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w trybie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z 1944 r. Tymczasem skarżąca zasadnie zwróciła uwagę, że podstawą orzeczenia z [...] marca 1950 r. był art. 100 rozporządzenia z 1928 r. stanowiący, że prawomocne decyzje, na mocy których strony lub osoby inne nie nabyły żadnych praw, mogą być uchylane i zmieniane z urzędu w każdym czasie tak przez władzę, która decyzję wydała, jak w trybie nadzoru przez władzę przełożoną. Skarżąca podkreśliła również, że jej matka nigdy nie wyraziła ani ustnej, ani pisemnej zgody na zmianę granic i areału. Zgodnie z art. 46 ówcześnie obowiązującego (tj. dnia 18 marca 1950 r.) dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo Rzeczowe (Dz. U. 1946 r., nr 57, poz. 319 ze zm.), umowa o przeniesienie własności nieruchomości winna być pod nieważnością zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy zgody na przejście własności nieruchomości, wyrażonej w wykonaniu umowy, zawartej z zastrzeżeniem warunku lub terminu. W uzasadnieniu orzeczenia z dnia [...] marca 1950 r. wskazano, że m. in. matka skarżącej, w związku przeprowadzoną komasacją w N., wyraziła pisemną zgodę na zmianę granic i areału nieruchomości. Akta sprawy nie zawierają pisemnej zgody matki skarżącej w tym przedmiocie. Sąd miał również na względzie, że z podłużnej pieczęci przybitej pod uzasadnieniem orzeczenia z dnia [...] marca 1950 r. wynika, że zostało ono wydane na podstawie art. 8 lit. b i art. 13 ust. 2 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o organizacji Komisji Ziemskich oraz art. 1, 2 ust. lit. b i art. 8 dekretu z 1944 r. Organy obu instancji nie wyjaśniły zależności zachodzącej pomiędzy art. 100 rozporządzenia z 1928 r. oraz treścią przedmiotowej pieczęci, skupiając swoją uwagę jedynie na art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z 1944 r. Nie wiadomo również, jakie znaczenie miało przystawienie tej pieczęci w kontekście podstawy prawnej orzeczenia z 18 marca 1950 r.

W trzeciej kolejności Sąd za przedwczesne uznał twierdzenia organów obu instancji odnoszące się do uznania, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do wywłaszczenia nieruchomości. W doktrynie prawa administracyjnego formułowanych jest szereg definicji pojęcia wywłaszczenia, którego podstawowymi wyznacznikami jest odebranie prawa indywidualnego, przez państwo, za odszkodowaniem (zob. M. Szalewska, Wywłaszczenie nieruchomości, Toruń 2005 r., str. 32-41 oraz podana tam literatura. Zob. też S. Kasznica, Polskie prawo administracyjne. Pojęcia i instytucje zasadnicze, Poznań 1946 r., str. 148). Niezależnie od poszczególnych aktów prawnych regulujących przesłanki oraz tryb wywłaszczenia nieruchomości, formalne pozbawienie podmiotu określonego prawa może nastąpić również z pominięciem wskazanych regulacji. Wiąże się to z tzw. faktycznym wywłaszczeniem, którym jest każde pozbawienie prawa własności bez względu na formę jej dokonania (M. Szewczyk, Ingerencja publicznoprawna w prawo własności jednostki w demokratycznym państwie prawa, w: red. J. Filipek, Jednostka w demokratycznym państwie prawa, Bielsko-Biała 2003 r., str. 660). Wywłaszczeniem nieruchomości jest również ingerencja władzy publicznej skutkująca naruszeniem istoty prawa własności dokonana bez podstawy prawnej albo na innej podstawie aniżeli dawniej lub obecnie obowiązujące prawo wywłaszczeniowe. Matka skarżącej mocą orzeczenia z [...] marca 1950 r. została w sposób faktyczny pozbawiona prawa własności nieruchomości. W niniejszej sprawie zaistniał zatem jeden z konstytutywnych elementów wywłaszczenia nieruchomości, polegający na pozbawieniu podmiotu wywłaszczanego prawa własności nieruchomości, połączony z jednoczesnym ustanowieniu prawa w majątku podmiotu, na którego rzecz nastąpiło wywłaszczenie.

W czwartej kolejności Sąd miał na względzie, że z orzeczenia z [...] marca 1950 r. wynika, że odjęta skarżącej nieruchomość została przejęta przez Rolniczy Zespół Spółdzielczy w N.. Zgodnie z art. 216 ust. 1 in fine usg, przepisy rozdziału 6 działu III ugn znajdują odpowiednie zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego. W tym wypadku ustawodawca nie wskazał podstaw wywłaszczenia, tylko podmioty, na rzecz których ono nastąpiło. Z tego wynika, że dopuszczalny jest w tym przypadku zwrot niezależnie od tego, kiedy nastąpiło wywłaszczenie i na jakiej podstawie prawnej (G. Bieniek, w: red. G. Bieniek, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 835). Skarżąca podkreśliła w tym zakresie, że Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w N. byłą spółdzielczym przedsiębiorstwem rolnym w rozumieniu art. 216 ust. 1 ugn. Organy obu instancji pomięły tymczasem w swoich rozważaniach problematykę celu na jaki została przekazana nieruchomość należąca do matki skarżącej, nie dostrzegając tym samym innej poza określonymi wprost w art. 216 ust. 1 ugn aktami prawnymi możliwości odpowiedniego zastosowania rozdziału 6 działu III ugn.

W piątej kolejności, Sąd wziął również pod uwagę dwa orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (dalej TK) dotyczące zgodności z Konstytucją art. 216 ugn, odpowiednio z dnia 24 października 2001 r., sygn. akt SK 22/01, OTK 2001/7/216 oraz z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt SK 43/07, OTK-A 2008/10/175. W obu orzeczeniach TK zauważył, że art. 136 ugn odnosi zasadę zwrotu nieruchomości do wszelkich przypadków jej wywłaszczenia na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej. Natomiast art. 216 ugn dodatkowo przewidział odpowiednie stosowanie tej zasady do niektórych innych przypadków odjęcia własności. Zdaniem TK, art. 136 ugn znajduje zastosowanie do wszelkich wypadków wywłaszczenia nieruchomości bez względu na podstawę prawną dokonanego wywłaszczenia. Dotyczy to również ustaw i innych aktów normatywnych, które stanowiły podstawę wywłaszczenia przed 1 stycznia 1998 r. W doktrynie zwraca się w związku z tym uwagę, że art. 216 ugn w części odnoszącej się do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej jest zbędny wobec objęcia tych nieruchomości art. 136 ugn (T. Woś, Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, Warszawa 2004 r., str. 194-195). W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji po przeprowadzeniu szczegółowego wywodu prawnego dotyczącego poszczególnych aktów prawnych wymienionych w art. 216 ust. 1 ugn, nie definiując celu odjęcia nieruchomości orzeczeniem z dnia [...] marca 1950 r., nie dokonały analizy zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanki dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej.

Mając na uwadze powyższe uchybienia Sąd w pkt 1 wyroku działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 135 ppsa uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2011 r.

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ I instancji powinien po pierwsze, prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy przez zgromadzenie w aktach administracyjnych wszelkich niezbędnych dokumentów urzędowych oraz ich prawidłową ocenę. Po drugie, Starosta powinien wziąć pod uwagę, że orzeczenie z 18 marca 1950 r. zostało wydane na podstawie art. 100 rozporządzenia z 1928 r., natomiast art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z 1944 r. znajdujący się na pieczęci urzędowej pośród innych regulacji prawnych nie może być rozumiany z pominięciem art. 100 rozporządzenia z 1928 r. Po trzecie, Starosta powinien rozważyć, czy w niniejszej sprawie mocą orzeczenia z [...] marca 1950 r. nie doszło do faktycznego wywłaszczenia nieruchomości należącej do matki skarżącej i czy wyraziła ona pisemną zgodę na jej pozbawienie. Po czwarte, z uwagi na brzmienie art. 216 ust. 1 in fine ugn istotnym w sprawie pozostaje ustalenie celu na jaki została odjęta nieruchomość położona w N.. Po piąte, organ I instancji doszedłszy do przekonania, że art. 216 ust. 1 ugn nie znajduje w sprawie zastosowania, powinien rozważyć zastosowanie art. 136 ugn.

W 2 punkcie wyroku Sąd działając na podstawie art. 200 ppsa zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 440,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na powyższą sumę złożyły się: 200 zł tytułem wpisu sądowego od skargi, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2003 r., nr 221, poz. 2193) oraz 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, stosownie do §18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 r., nr 163, poz. 1348 ze zm.).