Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2794/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 214  lit. b  ust. 1-6
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Iwona Ścieszka, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi R. G., A. S., I. E., M. M., M. N., N. L., O. G., P. R., Y. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 30 września 2021 r. nr KOC/4288/Go/19 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania prawa własności czasowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 30 września

2021 r., nr KOC/4288/Go/19, po rozpatrzeniu odwołania R. G., O. G., A. S., N. L., Y. S., M. N. S., I. E., M. M. i P. R., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 10 maja 2019 r., nr 112/SD/2018, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] ozn. hip. nr [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako dekret/dekret warszawski. W dniu 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu grunt przedmiotowej nieruchomości na podstawie przepisu art. 1 dekretu przeszedł na własność Gminy [...], a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 roku o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. z 1994 r. Nr 48, poz. 195) grunty te stały się własnością Gminy [...].

Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 10 maja 2019 r., nr 112/SD/2018 - działając na zasadzie art. 214b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.), dalej jako u.g.n. – po rozpoznaniu wniosku H. S. i J. S. z [...] października 1948 r. w sprawie przyznania prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip [...] - umorzył postępowanie w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. hip. nr [...] - w części w jakiej dotyczy ono części działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...], o łącznej powierzchni 816 m2, stanowiących własność [...].

W uzasadnieniu decyzji podniósł, że zgodnie z rozliczeniem hipotecznym dokonanym przez geodetę uprawnionego powierzchnia opisywanej nieruchomości wynosiła 1016 m2. Jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w tym rozliczenia hipotecznego sporządzonego przez geodetę uprawnionego oraz zdjęć lotniczych, aktualnie teren nieruchomości stanowi tereny położone w granicach działek ewidencyjnych z obrębu [...]:

- nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] - w części o powierzchni 766 m2;

- nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] - w części o powierzchni 50 m2;

- nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] - w części o powierzchni 136 m2;

- nr [...], dla której nie ma prowadzonej księgi wieczystej - w części o powierzchni 64 m2.

Obecnie teren działek nr [...] i [...] stanowi własność [...], natomiast działki nr [...] i [...] są własnością Skarbu Państwa.

Zaznaczył, że w kwestii prawidłowości umorzenia postępowania o przyznanie prawa własności czasowej odnośnie działek nr [...] i nr [...] będących własnością Skarbu Państwa, wypowiedział się już WSA w Warszawie - który nieprawomocnym wyrokiem z 7 października 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 358/20, oddalił skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 6 grudnia 2019 r. wydaną w tym przedmiocie.

Następnie wskazał, że przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenie [...]. Na przedmiotowym gruncie znajdują się fragmenty 2 budynków mieszkalnych przy ul. [...] i [...], ponadto część gruntu zajęta jest pod fragment drogi publicznej kategorii gminnej - ulicy [...], a jego cześć jest niezabudowana i stanowi podwórko ww. budynków mieszkalnych.

W aktach sprawy brak jest zaświadczenia hipotecznego, jak wynika jednak ze znajdującej się w aktach sprawy kopii Konsensu Nr [...] z [...] września 1935 r. - posiadaczami emfiteutycznymi przedmiotowego gruntu byli N. S. w udziale 1/2 (4/8) części, C. M. w udziale wynoszącym 1/4 (2/8) części, I. M. w udziale wynoszącym 1/8 części oraz R. M. w udziale wynoszącym 1/8 części.

Na mocy aktu z 16 lipca 1935 r. J. i H. małżonkowie C. nabyli od C. M. 1/8 cześć i od I. M. 1/8 niepodzielną część tej nieruchomości.

W związku z powyższym Prezydent uznał, że posiadaczami emfiteutycznymi przedmiotowego gruntu byli N. S. w udziale 1/2 (4/8) części, J. i H. małżonkowie C. w udziale 1/4 (2/8) części, C. M. w udziale 1/8 części oraz R. M. w udziale 1/8 części wszyscy niepodzielnie.

Wnioskiem z 19 października 1948 r. (data wpływu do Zarządu Miejskiego [...]) H. S. i J. S. reprezentowani przez adw. E. D., wystąpili o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...] nr hip. [...].

Do wniosku nie załączono świadectwa hipotecznego, ani żadnych dokumentów potwierdzających, że H. S. i J. S. są następcami prawnymi L. S., który zgodnie z wnioskiem miał być właścicielem przedmiotowego gruntu. Z treści wniosku wynika, iż dokumenty poświadczające własność oraz następstwo prawne po dawnym właścicielu zostaną złożone dodatkowo.

Poza ww. wnioskiem w sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od strony.

Prezydent zaznaczył, że w dniu 27 lipca 2017 r. zamieścił ogłoszenie - w trybie art. 214b u.g.n. - w którym wskazał imię, nazwisko oraz ostatnie znane organowi miejsce zamieszkania wnioskodawców, informację o złożonym wniosku, nieruchomość objętą wnioskiem oraz wezwał, aby wzywana strona w określonych terminach zgłosiła i udowodniła swe prawa, gdyż w przeciwnym razie postępowanie zostanie umorzone.

Ogłoszenie zostało opublikowane w ogólnopolskim wydaniu dziennika "[...]" i w "[...]" oraz na okres 30 dni na stronie internetowej organu I instancji - Biuletynie Informacji Publicznej [...].

Termin sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia upłynął w dniu 27 stycznia 2018 r.

W dniu 25 stycznia 2018 r. do Prezydenta m. st. Warszawy wpłynęło zgłoszenie praw do nieruchomości złożone przez adwokata M. G. działającego w imieniu R. G., a więc dokonane w wyznaczonym terminie. Osoba zgłaszająca się uzyskała w ten sposób - zgodnie z art. 214b ust. 2 u.g.n. - dodatkowe trzy miesiące na udowodnienie swych praw. Termin udowodnienia praw do nieruchomości mijał 27 kwietnia 2018 r.

Jednocześnie ze zgłoszeniem się pełnomocnik R. G. wniósł o zawieszenie prowadzonego postępowania administracyjnego dotyczącego przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej przy ul. [...].

Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z 23 lutego 2018 r., nr 44/SD/2018, odmówił zawieszenia postępowania w zakresie w jakim dotyczy ono działek stanowiących własność [...], natomiast postanowieniem z 23 lutego 2018 r. nr 45/SD/2018 Prezydent m.st. Warszawy - wykonujący zadania w zakresie administracji rządowej odmówił zawieszenia postępowania w zakresie w jakim dotyczy ono działek stanowiących własność Skarbu Państwa.

W ww. postanowieniach wskazał, że nie jest możliwe uznanie osób zgłaszających się za strony, wobec braku dostarczenia dokumentów udowadniających ich następstwo prawne po właścicielach. Ponadto, terminy przewidziane w art. 214b u.g.n.: sześciomiesięczny przewidziany w ww. artykule na zgłoszenie się do postępowania oraz kolejne trzy miesiące na udowodnienie swych praw są terminami zawitymi prawa materialnego. Konsekwencją materialnoprawnego charakteru omawianych terminów jest ich prekluzyjność, co powoduje wygaśnięcie roszczenia w przeciwieństwie do terminów procesowych.

Następnie w dniu 25 kwietnia 2018 r. - czyli w okresie ww. trzymiesięcznego terminu do udowodnienia swoich praw - adwokat M. G. występujący w imieniu R. G., O. G., A. S., N. L., Y. S., M. N., I. E., M. M. oraz P. R. dostarczył do organu pismo wraz z załącznikami, które miało udowodnić ich prawa jako następców prawnych dawnych właścicieli przedmiotowego gruntu. Do przedmiotowego pisma załączono poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię zaświadczenia konsulatu generalnego [...] z 16 listopada 1944 r., z którego wynika, że N. S. zmarł 5 grudnia 1938 r. i pozostawił następujących spadkobierców: żonę L. S. oraz dzieci: H. S., B. L., L. S. oraz J. S.

Jak wynika z załączonej do ww. pisma potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii Protokołu Notarialnego sporządzonego przez W. Z. zastępcę notariusza S. P. w [...] w dniu [...] stycznia 1946 r., L. S., z d. G. żona N. S., L. S. oraz B. L. dzieci N. i L. zginęli pod koniec lipca 1942 r. podczas akcji eksterminacyjnej w dzielnicy [...] w [...] i jedynymi obecnie żyjącymi dziećmi L. i N. małż S. są J. S. oraz H. S.

Ponadto do przedmiotowego pisma załączono:

- kopię zaświadczenia Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...] z 6 listopada 1944 r., która potwierdza informacje zawarte w w/w zaświadczeniu z 16 listopada 1944 r.,

- tłumaczenie poświadczone z języka [...] dokumentu potwierdzającego zmianę imienia/nazwiska, z którego wynika, że J. S. syn N. urodzony [...] marca 1893 r. zmienił nazwisko na Z.,

- tłumaczenie poświadczone z języka [...] nakazu wykonania oraz testamentu zmarłego w dniu [...] listopada 1989 r. J. Z.,

- tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu zgonu oraz postanowienia spadkowego sporządzone przed rejestratorem ds. spadkowych w [...] po H. S. córce N. zmarłej [...] marca 1978 r.,

- tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu zgonu, nakazu wykonania testamentu oraz testamentu A. Z. zmarłej [...] sierpnia 1997 r.,

- tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu zgonu, nakazu wykonania testamentu oraz testamentu A. S. zmarłej [...] stycznia 1994 r.,

- tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu zgonu, nakazu wykonania testamentu M. S. zmarłej [...] sierpnia 2005 r.,

- tłumaczenie poświadczone z języka angielskiego zawiadomienia Sądu Wysokiego Trybunału Rejestru Głównego Wydziału rodzinnego o zgonie J. R. w dniu 19 sierpnia 2007 r. wraz z załączonym testamentem J. R.,

- tłumaczenie poświadczone z języka angielskiego aktu zgonu J. R.,

- tłumaczenie poświadczone z języka angielskiego aktu zgonu L. R.,

- tłumaczenie poświadczone z języka angielskiego aktu urodzenia P. R.,

- wydruk ze strony internetowej www.discovery/nationalarchives.qov.uk, z którego wynika, że L. R. otrzymał obywatelstwo [...] w 1961 r.

Prezydent m. st. Warszawy wskazał - odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego - że osoba wywodząca swoje uprawnienia (interes prawny) z następstwa prawnego powinna legitymować się dokumentem potwierdzającym jej status, w szczególności postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, które stwarza domniemanie, że wymienione w nim osoby stały się spadkobiercami (por. art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego). Podmiot, który powołuje się w postępowaniu administracyjnym na status spadkobiercy obowiązany jest przedłożyć prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Ustalenie kręgu spadkobierców nie należy bowiem do właściwości organów administracji publicznej, lecz do sadów powszechnych. W celu wykazania swojej legitymacji do bycia stroną postępowania osoba zgłaszająca się winna złożyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia po dawnych właścicielach przedmiotowej nieruchomości. W przypadku cudzoziemców zaś sprawa o stwierdzenie nabycia spadku w zakresie wchodzących do spadku praw rzeczowych na terenie Polski podlega wyłącznej jurysdykcji sądów polskich.

Następnie podniósł, że pomimo upływu dziewięciu miesięcy, które przysługiwały osobom zgłaszającym swe prawa do nieruchomości, osoby zgłaszające się nie przedstawiły organowi stosownych dokumentów, które potwierdziłyby nabycie spadku po byłych właścicielach. W szczególności nie dostarczono postanowień spadkowych wydanych lub potwierdzonych przez sąd polski. Tymczasem uprawdopodobnienie, nawet w wysokim stopniu, następstwa prawnego po dawnym właścicielu nie może zostać uznane za udowodnienie praw w rozumieniu art. 214b u.g.n.

Wobec tego stwierdził, że wymóg udowodnienia praw do nieruchomości na dzień 27 kwietnia 2018 r. nie został spełniony.

Uznał zatem, że w sprawie zostały spełnione przesłanki do umorzenia postępowania wszczętego na podstawie wniosku H. S. i J. S. z 19 października 1948 r. w sprawie o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip [...].

Podkreślił, że w toku postępowania podjął niezbędne czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Mimo zgłoszenia się potencjalnych następców prawnych w przewidzianym, sześciomiesięcznym terminie, osoby zgłaszające swe prawa, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, nie udowodniły ich w dalszym ustawowym terminie, tj. sumarycznie dziewięciu miesięcy od dnia ogłoszenia. Zgodnie z brzmieniem art. 214b u.g.n. oznacza to niemożność ustalenia stron postępowania, a przez to obowiązek jego umorzenia.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją R. G., O. G., A. S., N. L., Y. S., M. S., I. E., M. M. i P. R., pismem z 7 czerwca 2019 r. złożyli odwołanie - zarzucając naruszenie przepisów art. 28 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu poprzez uznanie, że skarżący nie są stroną postępowania; art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez niezastosowanie i niewyjaśnienie dostatecznie stanu faktycznego, w sytuacji, gdy organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; art. 8 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów władzy publicznej; art. 9, art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 81 k.p.a. poprzez nieinformowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków; art. 214b ust. 1 i 2 u.g.n. poprzez jego niewłaściwą interpretację i niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy oraz naruszenie art. 214b ust. 1 i 2 u.g.n. w związku z art. 1145 oraz art. 1149 k.p.c.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 30 września 2021 r., nr KOC/4288/Go/19, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 10 maja 2019 r., nr 112/SD/2018.

W uzasadnieniu decyzji wskazało, że Prezydent m.st. Warszawy w dniu 27 lipca 2017 r. wezwał wnioskodawców bądź ich następców prawnych do uczestnictwa w postępowaniu, w sposób wskazany w przepisie art. 214b ust. 4 u.g.n. W terminie 6 miesięcy wynikającym z przepisu art. 214b ust. 2 u.g.n. do sprawy zgłosił się adw. M. G. jako pełnomocnik – R. G., O. G., A. S., N. L., Y. S., M. S., I. E., M. M. i P. R..

W ocenie Kolegium z powyższego wynika, że pierwszy z terminów wskazanych w przepisie art. 214b ust. 2 u.g.n. został dochowany.

Jednakże w terminie kolejnych 3 miesięcy, tj. do dnia 27 kwietnia 2018 r. pełnomocnik nie udowodnił praw swoich mocodawców. "Udowodnienie swoich praw" przez zgłaszającego udział w postępowaniu, obejmuje zarówno wykazanie tytułu prawnorzeczowego wnioskodawcy dekretowemu (o ile nie został on już wykazany w dacie składania wniosku), jak też wykazanie adekwatnymi dowodami następstwa prawnego po byłym właścicielu, jeżeli udział w sprawie zgłasza taki następca. Nie odnosi się natomiast do wykazania zasadności wniosku, a więc spełnienia materialnoprawnych przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu.

Pełnomocnik stron przedstawił tłumaczenia poświadczone dokumentów [...] i [...], dowodzących następstwo prawne wnioskodawców dekretowych po byłym właścicielu nieruchomości, jak też potwierdzających następstwo prawne jego mocodawców po wnioskodawcy dekretowym. Jednakże dokumenty te nie mogą stanowić dowodu w sprawie, gdyż nie zostały one uznane przez sąd polski.

W tym miejscu Kolegium przywołało obszerny fragment uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z 7 października 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 358/20 (dotyczącego działek nr [...] i [...] stanowiących aktualnie własność Skarbu Państwa) - w którym Sąd wskazał, że stosownie do treści art. 1145 k.p.c. skuteczność na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej aktów prawnych przedłożonych przez skarżących, zależy od uznania ich przez sąd polski.

Sąd odniósł się też do zarzutu braku podstaw do żądania sądowego stwierdzenia skuteczności orzeczenia zagranicznego w sytuacji, gdy dokument zaopatrzony jest w apostille - wskazując, że od 14 sierpnia 2006 r. weszła w życie Konwencja znosząca wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzona w Hadze dnia 5 października 1961 r., która zastąpiła dotychczas obowiązujący wymóg legalizacji konsularnej zagranicznych dokumentów obowiązkiem poświadczenia klauzulą apostille. Jednakże Konwencja ta dotyczy innych kwestii niż uznanie orzeczenia sądu zagranicznego i sam fakt zaopatrzenia dokumentu w apostille nie znosi wymogu jego uznania.

Wobec powyższego Kolegium uznało, że skarżący nie dochowali 3 miesięcznego terminu na udowodnienie swoich praw w postępowaniu. Tym samym spełniona została przesłanka, o której mowa w przepisie art. 214b ust. 2 u.g.n. do umorzenia postępowania przez Prezydenta m.st. Warszawy.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium podzieliło uwagi skarżących dotyczące niedoręczenia im przez Prezydenta m.st. Warszawy decyzji z 10 maja 2019 r., nr 112/SD/2018, gdyż - powołując się na przepis art. 49 § 1 i 2 k.p.a. - ograniczył się on do zamieszczenia informacji o wydaniu decyzji w Biuletynie Informacji Publicznej.

Zgodnie z tym przepisem, obwieszczenie decyzji w sposób zwyczajowy, bez jej doręczenia stronom na wskazane adresy, może być skutecznie dokonane jedynie, gdy przepis szczególny tak stanowił. Tymczasem - w dniu wydania zaskarżonej decyzji - przepis art. 214b u.g.n. nie dawał Prezydentowi takiego uprawnienia.

Stosowna nowelizacja polegająca na dodaniu przepisu art. 214b ust. 6 w brzmieniu "Prezydent m.st. Warszawy zawiadamia o wydaniu decyzji w trybie art. 214b w drodze obwieszczenia w urzędowym publikatorze teleinformatycznym - Biuletynie Informacji Publicznej m.st. Warszawy. Skutek doręczenia decyzji następuje z upływem 14 dni od dnia obwieszczenia" - weszła w życie dopiero w dniu 20 października 2020 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 września 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, ustawy o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1709).

Zatem niedoręczenie decyzji adwokatowi M. G. na adres kancelarii było sprzeczne z przepisami k.p.a. Jednakże uchybienie to nie miało zasadniczego wpływu na prawidłowość postępowania, gdyż strona zdążyła w terminie wnieść odwołanie i ustosunkować się do decyzji organu I instancji.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli R. G., O. G., A. S., N. L., Y. S., M. S., I. E., M. M. i P. R., zastępowani przez adwokata, zarzucając zaskarżonej decyzji:

I. naruszenie prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 214b ust. 1 i 2 u.g.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieprawidłowe uznanie, że skarżący nie udowodnili zgłoszonych praw do nieruchomości w ustawowym terminie, co doprowadziło do bezpodstawnego umorzenia postępowania w sytuacji,

w której skarżący prawidłowo zgłosili swoje prawa w zakreślonym do tego terminie oraz przedstawili urzędowe dokumenty, z których w sposób jednoznaczny wynika, że są następcami prawnymi wnioskodawców,

2) art. 214b ust. 1 i 2 u.g.n. w zw. z art. 1138 k.p.c. w zw. z art. 1145 k.p.c., art. 1146

§ 1 pkt 2 k.p.c. oraz 11491 k.p.c. poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, że do udowodnienia zgłoszonych wcześniej przez wnioskodawców praw niezbędne jest przedłożenie prawomocnych postanowień o uznaniu orzeczeń sądów państw obcych, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego wniosku, że skarżący nie udowodnili swoich praw do nieruchomości i co za tym idzie, do bezpodstawnego uznania za prawidłowe umorzenia postępowania administracyjnego, w sytuacji, w której skarżący przedstawili komplet urzędowych dokumentów spadkowych sporządzonych przez powołane do tego organy państwowe, zaopatrzonych w klauzulę apostille, czym należycie wykazali swoje prawa do nieruchomości,

II. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące bezzasadnym utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji, w której skarżący są następcami prawnymi wnioskodawców, a postępowanie w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości dotyczy ich interesu prawnego (jako spadkobierców wnioskodawców) i powinni zostać uznani przez organ

I instancji za strony postępowania,

2) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, tj. prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów władzy publicznej, polegający na bezzasadnym zaakceptowaniu umorzenia postępowania administracyjnego mimo braku ku temu podstaw,

3) art. 9 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i błędne uznanie, że niepoinformowanie skarżących o okolicznościach prawnych i faktycznych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków nie miało znaczenia dla rozpoznania sprawy oraz niezapewnienie skarżącym czynnego udziału w postępowaniu przed organem administracyjnym,

4) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie za prawidłowe niezawieszenie postępowania o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości, pomimo nieprawidłowego przyjęcia, że rozpatrzenie ww. sprawy oraz wydanie decyzji zależało od przeprowadzenia postępowania o uznanie orzeczenia sądu państwa obcego, a w konsekwencji błędne zaakceptowanie bezpodstawnego umorzenia postępowania administracyjnego,

5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, w której była ona wadliwa, tj. dotknięta była uchybieniami, o których mowa w punktach powyżej.

Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, rozważenie uchylenia decyzji organu I instancji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jaki i poprzedzająca ją decyzji organu I instancji, są zgodne z prawem.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 30 września 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 10 maja 2019 r. o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem H. S. i J. S. z 19 października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip [...], w części w jakiej dotyczy ono części działek nr [...] i [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni 816 m2, stanowiących aktualnie własność [...].

Podstawą materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowi art. 214b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.), dalej jako u.g.n.

Zgodnie z art. 214 b ust. 1 – 6 u.g.n. w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy umarza się postępowanie, jeżeli nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów (ust. 1). Podstawa umorzenia zachodzi, gdy organ wezwał nieustalone strony lub strony, których adresów nie ustalono, do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne pismo pochodzące od wzywanej strony w przeciągu ostatnich 30 lat poprzedzających dzień publikacji ogłoszenia. Organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli w terminie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wzywana strona nie zgłosiła swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodniła ich w terminie kolejnych 3 miesięcy lub nie wskazała swego adresu (ust. 2). Wnioskodawca oraz jego ewentualni następcy prawni nie mogą być reprezentowani przez kuratora spadku lub kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu (ust. 2a). Ogłoszenie zawiera: 1) imię, nazwisko oraz ostatnie znane organowi miejsce zamieszkania wnioskodawcy; 2) informację o złożonym wniosku; 3) wskazanie nieruchomości objętej złożonym wnioskiem; 4) wezwanie, aby wzywana strona w terminach, o których mowa w ust. 2 zdanie drugie, zgłosiła i udowodniła swe prawa, gdyż w przeciwnym razie postępowanie zostanie umorzone (ust. 3). Ogłoszenie zamieszcza się w dzienniku o zasięgu ogólnokrajowym a ponadto w prasie lokalnej obejmującej swym zasięgiem miejsce ostatniego zamieszkania wnioskodawcy, a także na okres 30 dni na stronie internetowej właściwego urzędu (ust. 4). Decyzja o umorzeniu postępowania stanowi podstawę do ujawnienia tytułu własności do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księgach wieczystych prowadzonych dla budynku i dla lokali wydzielonych z tego budynku jako odrębnych nieruchomości oraz do zamknięcia powyższych ksiąg (ust. 5). Prezydent m.st. Warszawy zawiadamia o wydaniu decyzji w trybie art. 214b w drodze obwieszczenia w urzędowym publikatorze teleinformatycznym - Biuletynie Informacji Publicznej m.st. Warszawy. Skutek doręczenia decyzji następuje z upływem 14 dni od dnia obwieszczenia (ust. 6).

Wyjaśnienia wymaga jaki był cel dodania art. 214b u.g.n. ustawą z dnia

25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2016 r., poz. 1271). Otóż ustawodawca zakładał umożliwienie zakończenia postępowań administracyjnych, wszczętych wnioskami złożonymi w oparciu o przepisy dekretu warszawskiego, w których wnioskodawcy od czasu złożenia wniosku nie kontaktowali się w żaden sposób z organem prowadzącym postępowanie. Jak napisano w uzasadnieniu projektu: "W wielu przypadkach zachodzi bowiem sytuacja tego rodzaju, iż w latach 1947–1949 został zgłoszony wniosek o przyznanie prawa do gruntu, który nie został rozpatrzony w okresie PRL, a którego obecnie nie da się rozpatrzyć z uwagi na niemożność ustalenia stron postępowania wraz z ich adresami. Przepis ten ma na celu ostateczne uregulowanie stanu prawnego nieruchomości objętych dekretem warszawskim wobec braku zainteresowania stron bądź ich następców prawnych. Umożliwi to m.st. Warszawie i Skarbowi Państwa racjonalne gospodarowanie mieniem stanowiącym ich własność bądź - w przypadku budynków - pozostających w ich administracji".

Podkreślić też należy, że omawiany przepis był również przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z 19 lipca 2016 r., sygn. akt Kp 3/15, stwierdził, iż jest on zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, a art. 3 ust. 1 ww. ustawy z 25 czerwca 2015 r. nie narusza wywodzonej z art. 2 Konstytucji zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.

W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "(..) art. 214b ugn, także służy realizacji wartości konstytucyjnych w postaci bezpieczeństwa prawnego i stabilizacji stosunków własnościowych. Wprowadza on nowe rozwiązanie proceduralne w postępowaniach w sprawach dekretowych. Przepis ten przewiduje umorzenie postępowania w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków o ustanowienie użytkowania wieczystego, jeśli nie jest możliwe ustalenie stron tego postępowania. Rozwiązanie przyjęte w art. 214b ugn zmierza do usunięcia, trwającego od kilkudziesięciu lat, stanu zawieszenia co do sytuacji prawnej nieruchomości. Umorzenie postępowań wszczętych w okresie powojennym nie następuje z mocy prawa, w sposób automatyczny. Ustawodawca nakazuje organowi podjąć realne działania mające na celu ustalenie osoby wnioskodawcy lub jego następców prawnych i powiadomienie uprawnionych o toczącym się postępowaniu. W sytuacji, gdy nie są znane strony lub ich adresy, a sprawy zawisły często od kilkudziesięciu lat, poszukiwanie zainteresowanych przez ogłoszenie w prasie i internecie jest środkiem prawnym dobranym bardzo trafnie do zamierzonego celu. Należy przyjąć, że bierność osób potencjalnie uprawnionych dostatecznie wyraża brak woli ubiegania się o restytucję. Przewidziany w art. 214b ust. 2 ugn termin sześciu miesięcy jest wystarczający do podjęcia ewentualnych działań przez osoby uprawnione. Umorzenie postępowania nie będzie zatem naruszać praw strony, która przez bardzo długi okres nie podejmuje działań we własnej sprawie, a realne starania organu w celu ustalenia miejsca jej pobytu nie przyniosły skutku. W konsekwencji TK uznał, że kontrolowany przepis jest zgodny z powołanymi wzorcami kontroli konstytucyjnej".

W treści art. 214b ust. 1 u.g.n. zostało przesądzone, iż w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, umarza się postępowanie, jeżeli nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów. Natomiast w art. 214b ust. 2 u.g.n. doprecyzowano, że umorzenie może nastąpić, gdy organ wezwał wnioskodawcę oraz jego ewentualnych następców prawnych do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od strony oprócz złożonego niegdyś wniosku. Przesądzono także, że organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli w terminie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia nikt nie zgłosił swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodnił ich w terminie kolejnych trzech miesięcy lub nie wskazał swego adresu.

Innymi słowy organ nie może wydać decyzji o umorzeniu postępowania, jeżeli nie minęły podane w art. 214b ust. 2 u.g.n. terminy, a w razie zgłoszenia się osób zainteresowanych w terminie 6 miesięcy, jeżeli w kolejnych trzech miesiącach, osoby te zgłosiwszy się, udowodniły swe prawa i wskazały adresy.

Omawiany przepis wprowadził zatem nowe rozwiązanie proceduralne w postępowaniach w tzw. sprawach dekretowych odnosząc je do sytuacji, gdy został złożony wyłącznie wniosek dekretowy, który nie został rozpoznany i z uwagi na brak aktywności wnioskodawcy lub jego następców prawnych, po złożeniu wniosku, nie są znane ich miejsca pobytu ani adresy.

Po pierwsze, przepis ten przewiduje umorzenie postępowania w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, jeśli nie jest możliwe ustalenie stron tego postępowania. Podstawa umorzenia zgodnie z treścią powołanego przepisu zachodzi, gdy organ wezwał wnioskodawcę oraz jego ewentualnych następców prawnych do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od strony oprócz wniosku.

Po drugie, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli w terminie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia nikt nie zgłosił swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodnił ich w terminie kolejnych trzech miesięcy lub nie wskazał swego adresu.

W rozpoznawanej sprawie ogłoszenie zostało opublikowane w dzienniku o ogólnopolskim zasięgu "[...]" oraz w "[...]", a także zamieszczono je na okres 30 dni na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu m.st. Warszawy w dniu 27 lipca 2017 r. Termin sześciomiesięczny upłynął w dniu 27 stycznia 2018 r. W terminie tym do postępowania, jako następca prawny byłych właścicieli, zgłosił się R. G. W dniu 25 kwietnia 2018 r. złożone zostało pismo, do którego załączono poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię zaświadczenia konsulatu generalnego [...] z 16 listopada 1944 r., z którego wynika, że N. S. zmarł 5 grudnia 1938 r. i pozostawił następujących spadkobierców: żonę L. S. oraz dzieci: H. S., B. L., L. S. oraz J. S., a także kopię zaświadczenia Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...] z 6 listopada 1944 r., która potwierdza informacje zawarte w ww. zaświadczeniu z 16 listopada 1944 r., tłumaczenie poświadczone z języka [...] dokumentu potwierdzającego zmianę imienia/nazwiska, z którego wynika, że J. S. syn N. urodzony [...] marca 1893 r. zmienił nazwisko na Z., tłumaczenie poświadczone z języka [...] nakazu wykonania testamentu z [...] maja 1990 r. oraz testamentu zmarłego w dniu [...] listopada 1989 r. J. Z., tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu zgonu oraz postanowienia spadkowego z [...] kwietnia 2003 r. sporządzone przed rejestratorem ds. spadkowych w [...] po H. S. córce N. zmarłej [...] marca 1978 r., tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu zgonu, nakazu wykonania testamentu z [...] lutego 1998 r. oraz testamentu A. Z. zmarłej [...] sierpnia 1997 r., tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu zgonu, nakazu wykonania testamentu z [...] października 1994 r. oraz testamentu A. S. zmarłej [...] stycznia 1994 r., tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu zgonu, postanowienia o wykonaniu testamentu M. S. z [...] marca 2006 r. zmarłej [...] sierpnia 2005 r., tłumaczenie poświadczone z języka angielskiego zawiadomienia Sądu Wysokiego Trybunału Rejestru Głównego Wydziału Rodzinnego z 10 grudnia 2007 r. o zgonie J. R. w dniu [...] sierpnia 2007 r. wraz załączonym testamentem J. R.

Zatem pierwsza z omawianych podstaw nie zachodzi, gdyż termin 6 miesięczny został dochowany.

W tej sytuacji kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie, czy zaszły podstawy doprecyzowane w ust. 2 art. 214b u.g.n. - mianowicie czy osoby te zgłosiwszy się wykazały swe prawa oraz jaki charakter ma trzymiesięczny termin wynikający z tego przepisu, czy jest to termin prawa materialnego czy procesowego i czy w związku z tym termin ten może ulec przywróceniu, a także czy może on ulec zawieszeniu

W ocenie Sądu, termin ten ma charakter terminu prawa materialnego - zatem jest to termin, który nie ulega ani przywróceniu ani zawieszeniu. Za takim jego charakterem przemawia nie tylko omówiony wyżej ratio legis przepisu art. 214b u.g.n., ale także usytuowanie tego przepisu w przepisach prawa materialnego, a nie procesowego.

Wyraźna treść omawianego przepisu wskazuje, że osoba, która w terminie 6 miesięcy od ogłoszenia zgłosiła się, ma wykazać w kolejnych trzech miesiącach swoje prawa i wskazać adres. Jeżeli tego nie uczyni - to organ ma obowiązek, a nie uprawnienie, umorzyć postępowanie dekretowe.

Brzmienie przepisu w tym zakresie jest kategoryczne, co też wynika z celu w jakim przepis ten został ustanowiony - uregulowanie sytuacji prawnej nieruchomości. Ponadto sformułowanie "wykazać prawa" nie dotyczy wyłącznie następstwa prawnego po byłych właścicielach, lecz dotyczy także wykazania uprawnienia do złożenia wniosku dekretowego przez byłego właściciela, jak i zachowania terminu do jego złożenia, gdyż jest skierowany zarówno do wnioskodawcy (jeżeli jeszcze żyje), który złożył wniosek, a następnie nie podejmował żadnych czynności w celu jego realizacji, jak i do jego następców prawnych.

Dlatego też, organ ma obowiązek w pierwszej kolejności, w takiej sytuacji prawnej, badać wyłącznie zachowanie przez osoby zgłaszające się przesłanek z art. 214b u.g.n., tj. zachowanie terminu zgłoszenia się wnioskodawcy lub jego następców prawnych, a następnie zachowania terminu do wykazania przez te osoby swych praw, prawnorzeczowego tytułu do nieruchomości objętej wnioskiem dekretowym. Założeniem ustawodawcy bowiem było, że osoby te miały już wystarczająco dużo czasu, aby zgromadzić dokumenty niezbędne do realizacji swych praw dekretowych. Tryb ten bowiem nie służy umożliwieniu stronom rozpoczęcia działań zmierzających do dochodzenia praw dekretowych, nie stanowi też dodatkowego terminu na zgłoszenie tych praw (wniosku) lecz ma celu wyłącznie zakończenie już wszczętych, a nie zakończonych, na skutek braku działania wnioskodawcy, od wielu lat postępowań. Jeżeli zatem te warunki formalne nie zostaną spełnione tzn., w terminie 6 miesięcy od ogłoszenia nie zgłoszą się uprawnione osoby lub zgłosiwszy się nie wykażą swych praw i nie wskażą adresów, organ ma obowiązek umorzyć postępowanie administracyjne. Ponownie należy podkreślić, że taka interpretacja tego przepisy wynika z celu przywołanej regulacji - którym było uporządkowanie sytuacji prawnej nieruchomości, w stosunku do których w latach 1947-1949 został zgłoszony wniosek o przyznanie prawa do gruntu, nierozpatrzony w okresie PRL, a którego obecnie nie można rozpatrzyć z uwagi na niemożność ustalenia stron postępowania. Prowadzi to do sytuacji, w której postępowanie administracyjne od ponad 70 lat jest w toku (w niniejszej sprawie wniosek z października 1948 r.), lecz nie może zostać zakończone wydaniem decyzji, gdyż były właściciel, oprócz złożenia wniosku, nie przejawił już żadnego zainteresowania sprawą, nie są znane jego aktualny adres ani tożsamość oraz adresy jego następców prawnych. Jest to tak znaczny okres czasu, w okresie którego i właściciel i jego następcy prawni mieli możliwość podjęcia działań zmierzających do rozpoznania wniosku dekretowego. Tylko prawidłowe i udokumentowane zgłoszenie następców prawnych i wykazanie przez nich praw w terminach wynikających z art. 214b u.g.n. upoważnia organ do badania przesłanek z art. 7 dekretu. Zatem to nie poczynienie wiążących ustaleń odnośnie zachowania terminu do złożenia wniosku oraz ustalenie podmiotu, któremu przysługuje prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości w oparciu o dokumenty księgi wieczystej tej nieruchomości, będzie w realiach tej konkretnej sprawy decydowało o prawidłowości zastosowania i przebiegu procedury określonej w art. 214b u.g.n. Wręcz przeciwnie to prawidłowy przebieg procedury określonej w tym art. - w następstwie której zgłoszą się następcy prawni wnioskodawcy, którzy wykażą swe prawa, będzie dopiero obligowało organ do dokonania ustaleń odnośnie zachowania terminu do złożenia wniosku oraz ustalenia podmiotu, któremu przysługuje prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości w oparciu o dokumenty księgi wieczystej tej nieruchomości tj. badania przesłanek z art. 7 dekretu.

Powyższe prowadzi do wniosku, że w terminie kolejnych trzech miesięcy liczonych od 27 stycznia 2018 r. (daty upływu sześciomiesięcznego terminu ogłoszenia) do 27 kwietnia 2018 r. - skarżący zgłosiwszy się, nie wykazali następstwa prawnego po dawnych właścicielach oraz nie wykazali swych praw, gdyż nie złożyli dokumentów potwierdzających prawa do spadku w wymaganej formie.

Wprawdzie Prezydent m.st. Warszawy nieprawidłowo przyjął, że skarżący winni przedłożyć postanowienia sądu polskiego o stwierdzeniu nabycia spadku, z uwagi na wyłączną jurysdykcję sądów polskich, jednakże uchybienie to pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, biorąc pod uwagę, iż organy zasadnie przyjęły, że w sprawie niniejszej wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania, gdyż skarżący zgłosiwszy swe prawa w terminie wskazanym w art. 214b u.g.n., w kolejnym terminie trzech miesięcy nie udowodnili ich.

Wskazać należy, że jurysdykcja krajowa w sprawach spadkowych dotyczy spraw spadkowych o jakich stanowi art. 1108 § 1 i 2 k.p.c., a mianowicie do jurysdykcji krajowej należą sprawy spadkowe, jeżeli spadkodawca w chwili śmierci był obywatelem polskim, lub miał miejsce zamieszkania bądź miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej, albo jeżeli majątek spadkowy albo jego znaczna część znajduje się w Rzeczypospolitej Polskiej. Do wyłącznej jurysdykcji krajowej należą również sprawy o prawa rzeczowe i o posiadanie nieruchomości położonej w Rzeczypospolitej Polskiej (art. 11071 k.p.c.).

Prezydent pominął jednak to, że w niniejszym postępowaniu w skład spadku nie wchodzi majątek znajdujący się w Rzeczypospolitej Polskiej, lecz jedynie roszczenie o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego). Nie jest to sprawa o prawa rzeczowe do nieruchomości położonej w Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 listopada 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 2066/04, od którego skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem NSA z 18 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 300/06).

W tej sytuacji należy przyjąć, że stosownie do art. 1145 k.p.c., skuteczność na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej aktów prawnych przedłożonych przez skarżących, zależy od ich uznania przez sąd polski.

Wszystkie one zostały bowiem wydane przed 1 lipca 2009 r., a zatem stosownie do art. 8 ust. 5 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 30 grudnia 2008 r.), która weszła w życie z dniem 1 lipca 2009 r., do orzeczeń zagranicznych organów właściwych w sprawach spadkowych ma zastosowanie art. 1145 k.p.c. w dotychczasowej wersji.

Stosownie zaś do art. 1145 k.p.c. w starym brzmieniu - skuteczność na obszarze Polski nie nadających się do wykonania w drodze egzekucji orzeczeń sądów zagranicznych w sprawach cywilnych, które należą w Polsce do drogi sądowej, zależy od uznania ich przez sąd polski. Natomiast nie wymagają uznania prawomocne orzeczenia sądu zagranicznego w sprawach niemajątkowych obywateli obcych, wydane przez sąd właściwy według ich prawa ojczystego chyba, że orzeczenie takie ma być podstawą zawarcia związku małżeńskiego albo stanowić podstawę wpisu w księdze stanu cywilnego, w księdze wieczystej lub innym rejestrze w Polsce.

Przez pojęcie "orzeczenie", o który mowa w art. 1145-1146 k.p.c., należy rozumieć nie tylko rozstrzygnięcie sądu obcego, które co do swej formy odpowiada pojęciu orzeczeń przewidzianych w prawie polskim, lecz wszelkiego rodzaju rozstrzygnięcia, które według prawa państwa, w którym zostały wydane, wywołują pozaprocesowe skutki prawne. Bowiem odmienność prawa obcego nie pozbawia dokumentu wystawionego przez sąd obcy cech orzeczenia sądowego, jeżeli dokument ten ze względu na zawartą w nim treść pociąga za sobą skutki, jakie według prawa polskiego pociąga za sobą orzeczenie sądowe. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z 25 listopada 1977 r., sygn. akt I CR 9/77 (opubl. OSNCP 1978, z. 9, poz. 162).

Odnosząc się zaś do zarzutu braku podstaw do żądania sądowego stwierdzenia skuteczności orzeczenia zagranicznego w sytuacji, gdy dokument ten zaopatrzony jest w apostille - należy wskazać, że od dnia 14 sierpnia 2006 r. weszła w życie Konwencja znosząca wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzona w Hadze 5 października 1961 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 112, poz. 938), która zastąpiła dotychczas obowiązujący wymóg legalizacji konsularnej zagranicznych dokumentów, obowiązkiem poświadczenia klauzulą apostille. Zakresem terytorialnym Konwencji objęte są wszystkie państwa będące jej stronami, w tym [...] i [...]. Zgodnie z art. 1 Konwencji, ma ona zastosowanie do dokumentów urzędowych, które zostały sporządzone na terytorium jednego z państw będących stronami Konwencji i które mają być przedłożone na terytorium innego z tych państw. Za takie dokumenty dla celów Konwencji uważane są m.in. dokumenty pochodzące od organu lub urzędnika sądowego, włączając w to dokumenty pochodzące od prokuratora, sekretarza sądowego lub urzędnika dokonującego doręczeń ("huissier de justice"); dokumenty administracyjne; akty notarialne z wyłączeniem dokumentów sporządzonych przez przedstawicieli dyplomatycznych lub urzędników konsularnych oraz dokumentów administracyjnych dotyczących bezpośrednio transakcji handlowych lub operacji celnych. Na zasadzie art. 2 Konwencji każde państwo zwolni z legalizacji powyższe dokumenty. Dla celów Konwencji legalizacja oznacza jedynie czynność, poprzez którą przedstawiciel dyplomatyczny lub urzędnik konsularny państwa, w którym dokument ma być przedłożony, poświadcza autentyczność podpisu, charakter, w jakim działała osoba podpisująca dokument i w razie potrzeby, tożsamość pieczęci lub stempla, którym jest on opatrzony.

Konwencja Haska dotyczy więc innych kwestii niż uznanie orzeczenia sądu zagranicznego i sam fakt zaopatrzenia dokumentu w apostille nie znosi wymogu jego uznania.

Organ nie miał również podstaw prawnych do zawieszenia postępowania, do czasu wykazania następstwa prawnego po poprzednikach prawnych skarżących w celu umożliwienia wstąpienia następców prawnych - gdyż termin trzymiesięczny wynikający z art. 214b u.g.n. do wykazania swych praw przez podmioty zgłaszające się, upłynął bezskutecznie, zaś jego upływ, jako terminu prawa materialnego, spowodował definitywne wygaśnięcie przysługujących tym podmiotom praw, bez możliwości jego przerywania, wydłużenia czy przywracania.

Takie stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 7 października 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 358/20. Skład orzekający w tej sprawie w pełni je popiera i przyjmuje za własne.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd uznał - wobec nie wykazania przez podmioty, które zgłosiły się do postępowania jako następcy prawni dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 214b u.g.n., ani następstwa prawnego po wnioskodawcy ani swych praw w terminie 3 miesięcznym liczonym od dnia upływu terminu do zgłoszenia - że decyzje organu I i II instancji są prawidłowe, a w konsekwencji zarzuty skargi są całkowicie niezasadne.

Natomiast uchybienie organu I instancji polegające na nieuznaniu skarżących za strony postępowania - pozostaje bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia i w związku z tym nie może stanowić wyłącznej przyczyny uchylenia wydanych w sprawie decyzji. Skarżący nie ponieśli bowiem z tego powodu żadnych ujemnych skutków procesowych, albowiem złożyli w terminie odwołanie, a następnie skargę do Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.