Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1590/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 6 i 7
journal: Dz.U. 2014 poz 1414
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 58 par. 1 pkt 1, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Przemysław Szustakiewicz, Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. Z. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. oddala skargę w części dotyczącej ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej; 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (dalej także: "CWKL") orzeczeniem z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], działając na podstawie przepisów art. 5 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1726 ze zm.) oraz § 3 i § 11 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013), a także § 7 pkt 1 i § 23 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761), po rozpatrzeniu odwołania [...] M. Z. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej także: "RWKL") z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej - kategoria N - Zał. 1, Grupa II - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej - utrzymała w mocy w/w orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej.

Zaskarżone orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] skierował [...] M. Z. do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] celem przeprowadzenia badania lekarskiego określającego zdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], po przeprowadzeniu badań lekarsko-specjalistycznych, wydała w dniu [...] marca 2016 r. orzeczenie nr [...], w którym rozpoznała u orzekanego:

A. schorzenia powodujące niezdolność do służby wojskowej:

1. [...] - § 70 pkt 5,

B. schorzenia współistniejące:

2. Nieprawidłowa glikemia na czczo - § 54 pkt 3,

3. Nadciśnienie tętnicze - § 39 pkt 1,

4. Lewostronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich - § 21 pkt 1,

5. 11 % utraty zdolności żucia - § 24 pkt 1.

Orzekanego uznano za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej - kategoria N - Zał. 1; Grupa II. Ustalono, że schorzenia wymienione w pkt.: 1, 2, 3, 4 i 5 rozpoznania pozostają bez związku ze służbą wojskową.

Określono inwalidztwo:

a) zalicza się badanego do: drugiej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia,

data powstania grupy inwalidztwa: marzec 2016 r.;

b) zalicza się badanego do: żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, data powstania grupy inwalidztwa: nie dotyczy;

c) zalicza się badanego do: żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, powstałego wskutek wypadku/choroby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze, data powstania grupy inwalidztwa: nie dotyczy;

d) inwalidztwo istnieje od: marzec 2016 r.;

e) zdolność do pracy: badany jest częściowo niezdolny do pracy;

f) niezdolność do samodzielnej egzystencji: nie dotyczy;

g) niezdolność do samodzielnej egzystencji istnieje od: nie dotyczy;

h) termin badania kontrolnego: marzec 2018 r.

W uzasadnieniu wydanego orzeczenia RWKL w [...] stwierdziła, że schorzenia określone w Części A w punktach 1, 2, 3, 4 i 5 nie pozostają w związku ze służbą wojskową, ponieważ właściwości i warunki służby wojskowej nie miały wpływu na ich powstanie lub ujawnienie się. RWKL stwierdziła, iż zaliczyła badanego do II grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia i do żadnej grupy inwalidzkiej w związku ze służbą wojskową, ponieważ przy stwierdzonej niezdolności do zawodowej służby wojskowej jest on częściowo niezdolny do pracy, a schorzenie powodujące to inwalidztwo (ad pkt 1 rozpoznania - § 70 pkt 5) nie pozostaje w związku ze służbą wojskową, gdyż służba wojskowa nie miała wpływu na jego powstanie. RWKL stwierdziła jednocześnie, iż badany jest niedolny do zawodowej służby wojskowej przy zachowanej częściowej zdolności do pracy. Ponadto, RWKL wskazała, że przedmiotowe orzeczenie wydano w oparciu o kartę informacyjną Wojskowego Instytutu Medycznego [...] Szpitala Klinicznego MON - Klinika [...]- nr historii choroby [...] z dnia [...] listopada 2015, nr karty informacyjnej [...] z dnia [...] lipca 2013, nr karty informacyjnej [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr karty informacyjnej [...] z dnia [...] marca 2006 r., karta informacyjna [...] Szpitala Wojskowego z Przychodnią SP [...] w [...] - Oddział [...][...] z dnia [...] listopada 2005 r., orzeczenie TWKL w [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2006 r., orzeczenie TWKL w [...] nr [...] z dnia [...] września 2012 r., badania specjalistyczne oraz w oparciu o badanie własne Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...].

Jednocześnie, w Uwagach, RWKL wskazała, że schorzenie, z tytułu którego zalicza się badanego do II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, ujawniło się w trakcie pełnienia zawodowej służby wojskowej.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżący odwołał się od powyższego orzeczenia RWKL z dnia [...] marca 2016 r. do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...].

W odwołaniu skarżący stwierdził, iż nie zgadza się z orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], kwestionując treść określenia inwalidztwa oraz rozpoznanego w punkcie pierwszym schorzenia, a także nie zgadzając się z orzeczeniem, iż choroba wymieniona w tym punkcie rozpoznania została zakwalifikowana do drugiej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, co czyni go trwale niezdolnym do zawodowej służby wojskowej i częściowo niezdolnym do pracy. Do odwołania skarżący załączył dodatkową dokumentację medyczną w postaci zaświadczenia lekarskiego z Kliniki [...] Wojskowego Instytutu Medycznego w [...] z dnia [...] maja 2016 r., wystawionego przez lek. med. A. S., zawierającą informację o przebywaniu skarżącego we wskazanej wyżej Klinice na obserwacji i leczeniu od dnia [...] maja 2016 r. Jednocześnie, skarżący wniósł o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu zakończenia obecnej hospitalizacji w Wojskowym Instytucie Medycznym w [...].

W wyniku rozpoznania odwołania Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], utrzymała w mocy w/w orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej - kategoria N - Zał. 1, Grupa II - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wskazała, że - zgodnie z § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - rozpatrzyła odwołanie w oparciu o dokumentację orzeczniczo-lekarską znajdującą się w aktach przedmiotowej sprawy. CWKL podniosła, iż z zawartych w aktach sprawy danych wynika, że postawione w zaskarżonym orzeczeniu rozpoznania zostały prawidłowo ustalone na podstawie właściwie szczegółowo przeprowadzonych specjalistycznych konsultacji niezbędnych do oceny aktualnego stanu zdrowia badanego, w tym szczególnie psychicznego, a także dokumentacji z jego leczenia w Klinice [...] Wojskowego Instytutu Medycznego w [...] w okresach: od dnia [...] lutego do dnia [...] marca 2006 r., od dnia [...] maja do dnia [...] lipca 2013 r., od dnia [...] maja do dnia [...] czerwca 2014 r., a także od dnia [...] października do dnia [...] listopada 2015 r., z ostatnim rozpoznaniem: "[...]". CWKL podkreśliła, że ważne jest to, iż ze znajdującej się w aktach administracyjnych Karty Informacyjnej z leczenia szpitalnego w Oddziale [...][...] Szpitala Wojskowego z Przychodnią w [...] z dnia [...] listopada 2005 r. z rozpoznaniem: "Ostre zaburzenia [...]" wynika, że przed przyjęciem do oddziału [...] od około 1,5 miesiąca stopniowo zmieniało się zachowanie pacjenta, pojawiły się doznania psychotyczne, co doprowadziło do dezorganizacji zachowania. Zdaniem CWKL, należy zatem uznać, iż aktualnie stwierdzone schorzenie ujawniło się już w 2005 r., ustępowało po zastosowaniu leczenia, natomiast objawy powracały po jego zaprzestaniu.

Ponadto, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska podniosła, iż zgodnie z klasyfikacją zaburzeń [...] i zaburzeń zachowania ICD-10 Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska prawidłowo zastosowała § 70 pkt 5, co skutkuje wyłącznie kategorią N (niezdolny do zawodowej służby wojskowej). CWKL zauważyła, iż "[...]" jest to schorzenie o charakterze endogennym, czyli uwarunkowanym wewnątrzustrojowo, niezależnym od czynników zewnętrznych, wymaga stałego leczenia farmakologicznego oraz okresowych kontroli [...], a w razie pogorszenia funkcjonowania - pobytów w oddziale [...]. Zdaniem CWKL, dotychczasowy przebieg choroby badanego daje pełne podstawy do postawienia jednoznacznego rozpoznania, jak w punkcie pierwszym orzeczenia RWKL nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., zaś obecna hospitalizacja nie wniesie istotnych danych mogących mieć wpływ na jego treść.

Jednocześnie, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wskazała wprawdzie, że na podstawie przedłożonej dokumentacji stwierdzono, iż choroba poddaje się leczeniu farmakologicznemu, a jej objawy w czasie przyjmowania leków ustępują. Niemniej, jednak - jak stwierdziła CWKL - skarżący nie ma poczucia choroby, jego wgląd w siebie oraz krytycyzm jest znacznie ograniczony, często samowolnie przerywa leczenie - co powoduje nawroty objawów choroby. Zdaniem CWKL, stanowi to jednoznaczną przesłankę, aby uznać skarżącego za częściowo niezdolnego do pracy oraz za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej - kategoria N - Zał. 1; Grupa II.

Wobec powyższego, CWKL stwierdziła, że sporne orzeczenie RWKL zostało wydane zgodnie z aktualnym stanem faktycznym oraz obwiązującymi przepisami, zaś w treści tego orzeczenia nie pominięto żadnych istotnych faktów oraz argumentów, jednoznacznie uznając skarżącego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej, zaliczając go do drugiej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia oraz uznając za częściowo niezdolnego do pracy z datą powstania inwalidztwa: marzec 2016 r. Tym samym, CWKL uznała, że bezzasadny jest wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania odwoławczego.

W piśmie z dnia 19 sierpnia 2016 r. skarżący, działając za pośrednictwem CWKL, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lipca 2016 r.

Zaskarżając w całości powyższe orzeczenie CWKL, skarżący zarzucił temu organowi:

1) naruszenie prawa materialnego - polegające na błędnej wykładni przepisów art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania Wojskowych Komisji Lekarskich w tych sprawach w związku z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz.464 ze zm.) - z uwagi na fakt, iż zarówno Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], jak i Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] nie przeprowadzili osobiście żadnych badań lekarskich ustalających fizyczną i psychiczną zdolność osoby skarżącego do służby wojskowej, wydając oba sporne orzeczenia tylko w oparciu o badania specjalistyczne zlecone innym lekarzom oraz karty informacyjne z leczenia szpitalnego, co w konsekwencji - zdaniem skarżącego - czyni oba sporne orzeczenia prawnie nieważnymi z uwagi na fakt, iż lekarz [...], aby wydać opinię lekarską o stanie zdrowia, powinien osobiście zbadać skarżącego (art.42 ust. 1 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty);

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- naruszenie art. 7 k.p.a. - z uwagi na niedopełnienie przez obie wojskowe komisje lekarskie obowiązku stania na straży praworządności i niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym poprzez zaniechanie wykonania obowiązku osobistego przeprowadzenia badań lekarskich, co w konsekwencji skutkuje tym, że ustalony stan faktyczny tylko w oparciu o wyniki leczenia i wątpliwe badania specjalistyczne budzi wątpliwości i świadczy o naruszeniu słusznego interesu skarżącego żołnierza zawodowego;

- naruszenie art. 8 k.p.a. - z uwagi na prowadzenie przez obie wojskowe komisje lekarskie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej, jakimi są wspomniane wojskowe komisje lekarskie;

- naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. – z uwagi na niezapewnienie stronie skarżącej przez obie komisje lekarskie czynnego udziału w postępowaniu i nieprzeprowadzenie stosownych badań osoby skarżącego co do aktualnego stanu zdrowia, a także poprzez niewyjaśnienie w pełni zasadności przesłanek, którymi się kierowano, a w szczególności niewyjaśnienie przyczyn wzięcia pod uwagę jedynie wyników badań specjalistycznych, bez sprawdzenia prawidłowości ich wykonania przez innych lekarzy specjalistów;

- naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie przez obie wojskowe komisje lekarskie, czemu nie przeprowadziły osobiście badań osoby skarżącego przed wydaniem orzeczenia, a co w konsekwencji doprowadziło do nieustalenia stanu zdrowia skarżącego, pomimo prawnego obowiązku przeprowadzania osobistych badań strony skarżącej i dopuszczenia ich, jako dowodu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy;

- naruszenie art.77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. - z uwagi na niedopełnienie przez obie wojskowe komisje lekarskie obowiązku zebrania i rozpatrzenia wyczerpująco całego materiału dowodowego, a także z uwagi na nie zebranie pełnego materiału dowodowego z uwagi na nieprzeprowadzenie stosowanych badań osobistych skarżącego przez członków składów orzekających obu komisji lekarskich;

- naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. – z uwagi na niewyjaśnienie w uzasadnieniu obu spornych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, dlaczego komisje te nie przeprowadziły badań osobiście, a także poprzez niewyjaśnienie, z jakich powodów oparły swe orzeczenia wyłącznie na wynikach badań specjalistycznych i kart leczenia szpitalnego; naruszenie to miało polegać również na niewyjaśnieniu, na czym polegały konsultacje lekarskie, kto je przeprowadzał, w jaki sposób, gdzie i kiedy i czy to były badania lekarskie, czy tylko analiza dokumentacji medycznej z leczenia.

Mając na względzie wyżej postawione zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie w całości zarówno zaskarżonego orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2016 r., jak również poprzedzającego go orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2016 r.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca zarzuciła, iż zarówno Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, jak i Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], mimo obowiązku prawnego wynikającego z art. 5 ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i § 18 cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. nie przeprowadziła osobiście (przez członków składów orzekających tych komisji) badań lekarskich poprzez zbadanie skarżącego osobiście, w celu wydania orzeczenia co do zdolności do służby wojskowej, ograniczając się w sposób bezprawny wyłącznie do analizy wyników badań specjalistycznych i kart informacyjnych z dotychczasowego leczenia skarżącego. Jednocześnie, skarżący zarzucił, iż członkowie składów orzekających obu wojskowych komisji lekarskich nie sprawdzili prawidłowości przeprowadzanych badań specjalistycznych, zwłaszcza badań psychiatrycznych, w ramach których lekarz psychiatra bez badania skarżącego, jedynie w oparciu o kartę leczenia szpitalnego, wpisał aktualne rozpoznanie.

Ponadto, skarżący wskazał, iż obie komisje nie wyjaśniły, dlaczego wydały takie orzeczenia, pomimo, że skarżący leczył się psychiatrycznie kilka razy i uznawano go w przeszłości za zdolnego do służby, zaś wszelkie badania okresowe były pozytywne. Skarżący podkreślił, iż nie rozumie, dlaczego dopiero teraz, po ponad 13 lat służby jako żołnierz zawodowy, uznano go za trwale niezdolnego do służby.

Skarżący wskazał jednocześnie, iż - w jego ocenie - zachodzą uzasadnione wątpliwości co do rozstrzygnięcia, zwłaszcza, że obie wojskowe komisje lekarskie nie wykonały stosownych badań i nie sprawdziły prawidłowości badań specjalistycznych przeprowadzonych przez innych lekarzy.

W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

Należy zauważyć jednocześnie, że przed przystąpieniem do oceny zasadności każdej skargi, Sąd ma obowiązek zbadać, czy przedstawiona mu sprawa należy do drogi sądowej, a więc czy mieści się w granicach objętych kontrolą sądową. Sąd administracyjny sprawuje bowiem sądową kontrolę działalności administracji publicznej tylko w granicach prawem określonych.

W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając niniejszą sprawę, w pierwszej kolejności obowiązany był zbadać, czy przedmiot skargi w ogóle należy do właściwości sądów administracyjnych, albowiem granice właściwości sądów administracyjnych oraz istota wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez te sądy, zostały określone wprost w art. 184 Konstytucji RP, z treści którego wynika, że sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności organów administracji publicznej.

Dokonując oceny przedmiotowej sprawy w świetle powyższych kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymujące w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komicji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2016 r., w części dotyczącej związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową oraz określenia grupy inwalidztwa, jest niedopuszczalna i jako taka podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W pozostałym zakresie, tj. w części dotyczącej określenia zdolności skarżącego M. Z. do pełnienia zawodowej służby wojskowej, skarga podlegała oddaleniu, jako nieuzasadniona, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stwierdzając w powyższym zakresie przesłankę do odrzucenia skargi w trybie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zauważył, że na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. w części utrzymującej w mocy orzeczenie RWKL w [...] z dnia [...] marca 2016 r. w zakresie orzeczenia o związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową oraz w zakresie określenia grupy inwalidztwa nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

W ocenie Sądu, należy przede wszystkim zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt I OSK 1203/04 (publik. /w:/ https://orzeczenia.nsa.gov.pl), wyraźnie wskazał, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej.

Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, określające ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw, niż ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1534 ze zm.), czy też ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1726 ze zm.). Orzeczenia tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji administracyjnych o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego.

Biorąc zatem pod uwagę te dwa reżimy prawne wskazać należy, iż od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.

Warto zauważyć, że potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (por. uchwała składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99; publik. /w:/ OSNP z 2000 r., nr 5, s. 167). Analogiczne stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100 (publik. /w:/ ONSA z 2001 r., zeszyt nr 2, poz. 47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04.

W niniejszej sprawie, jak wynika wyraźnie z treści skargi, przedmiotem zaskarżenia jest orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] w całości, a więc także w zakresie dotyczącym ustalenia związku schorzenia ze służbą wojskową oraz określenia grupy inwalidztwa.

Tymczasem, na tę kategorię orzeczeń Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, jak już wyżej wskazano, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, a zatem Sąd obowiązany był stwierdzić niedopuszczalność skargi w ww. zakresie i ją odrzucić.

Uznając natomiast za dopuszczalną skargę na orzeczenie CWKL w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymujące w mocy orzeczenie RWKL w [...] z dnia [...] marca 2016 r. w części dotyczącej określenia zdolności skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej, Sąd stwierdził, że skarga w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaznaczenia wymaga, że wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami), które poddane są mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast przepisy rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. Jednak w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu, zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się zatem w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o sformalizowanym charakterze.

Podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez wojskowe komisje lekarskie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.). Rozporządzenie to w załączniku nr 1 określa wykaz chorób lub ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa, a także o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach sił zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych, zaś w załączniku nr 5 określa wzór orzeczenia w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Wojskowe komisje lekarskie orzekają na podstawie dokumentów, o których mowa w § 17 cyt. rozporządzenia i po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich (§ 18 ust. 1 i § 23 ust. 2 cyt. rozporządzenia). Od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej wydanego w pierwszej instancji służy stronie odwołanie do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (§ 22 ust. 1).

Co do zasady, jak stanowi przepis § 23 ust. 2 omawianego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r., Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...], działając jako wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Jednakże, w razie potrzeby, może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów.

Mając powyższe na uwadze, należy wyraźnie stwierdzić, że kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o zdolności do zawodowej służby wojskowej obejmuje sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia badanego, tj. czy dokonana kwalifikacja zdolności do zawodowej służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Sąd nie jest natomiast uprawniony do kwestionowania dokonanego przez komisję rozpoznania oraz stwierdzonych schorzeń prowadzących do ustalenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Ustalony na podstawie wyżej wymienionych dokumentów stan faktyczny sprawy winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia właściwej komisji lekarskiej.

Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że orzekająca w pierwszej instancji Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] była właściwa miejscowo i rzeczowo do orzekania w sprawie, o czym przesądza przepis § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Stosownie do § 20 ust. 1 ww. rozporządzenia, Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzekała w składzie trzech lekarzy. Swoje orzeczenie wydała na podstawie dokumentacji z pobytu szpitalnego skarżącego w Wojskowym Instytucie Medycznym – [...] Szpitalu Klinicznym MON - Klinika [...] (vide: nr historii choroby [...] z dnia [...] listopada 2015, nr karty informacyjnej [...] z dnia [...] lipca 2013, nr karty informacyjnej [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr karty informacyjnej [...] z dnia [...] marca 2006 r.), a także na podstawie karty informacyjnej [...] Szpitala Wojskowego z Przychodnią SP [...] w [...] - Oddział [...] (vide: dokumentacja [...] z dnia [...] listopada 2005 r.), na podstawie orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. oraz orzeczenia TWKL w [...] nr [...] z dnia [...] września 2012 r., a także na podstawie pozostałych badań specjalistycznych oraz w oparciu o badanie własne RWKL w [...].

W ocenie Sądu, uznać należy, że również Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...], orzekając w składzie trzech lekarzy, działała zgodnie ze swoją właściwością w myśl § 7 w zw. z § 23 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Utrzymując w mocy zaskarżone orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], CWKL podzieliła stanowisko RWKL odnośnie niezdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Orzeczenie zostało wydane w następstwie analizy zgromadzonej dokumentacji medycznej stosownie do § 23 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r.

Zaznaczyć przy tym należy, że użyte przez prawodawcę w ww. przepisie sformułowanie, iż "W razie potrzeby Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne" oznacza, że uzupełnienie postępowania Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską, jako komisję odwoławczą, ma charakter fakultatywny. Nie oznacza natomiast obowiązku po stronie tej komisji podjęcia dodatkowych czynności procesowych w sytuacji, gdy wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały w sposób wszechstronny wyjaśnione na etapie postępowania przed wojskową komisją lekarską rozstrzygająca w pierwszej instancji.

Odnosząc się do zarzutów skargi, należy ponadto wskazać, iż wojskowe komisje lekarskie, orzekając o zdolności do zawodowej służby wojskowej zobligowane są do ścisłego przestrzegania przepisów regulujących ich funkcjonowanie.

Zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej badania diagnostyczne i konsultacje specjalistyczne dla potrzeb orzekania przez wojskowe komisje lekarskie realizują placówki medyczne wybrane przez Ministra Obrony Narodowej. Natomiast na podstawie art. 5 ust. 6a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierz jest obowiązany poddać się badaniom zleconym przez wojskową komisje lekarską, w tym również badaniom specjalistycznym, psychologicznym i dodatkowym.

Z powyższych regulacji prawnych wynika jednoznacznie, że wszelkie badania i konsultacje, które przeprowadzane są w ramach postępowania orzeczniczego, wykonywane są przez niezależne placówki medyczne wyłonione w tym celu na zasadach przetargu. Wobec powyższego, zarzuty formułowane przez skarżącego są chybione i wskazują jedynie na prawidłowe, zgodne z przepisami postępowanie lekarzy orzeczników wojskowych komisji lekarskich.

Ponadto, warto podkreślić, że pomimo tego, iż wojskowe komisje lekarskie wydają rozstrzygnięcie na stan zdrowia z dnia orzekania, to dla rozpoznania niektórych ze schorzeń wymienionych w załącznikach do rozporządzenia niezbędna jest analiza wcześniejszej dokumentacji medycznej, bowiem nie można postawić rozpoznania na podstawie jednego badania czy konsultacji specjalistycznej. Jest to szczególnie istotne w przypadku rozpoznań dotyczących zdrowia psychicznego, których nie stwierdza się w drodze pojedynczego testu diagnostycznego, a ich rozpoznanie niejednokrotnie wymaga obserwacji rozciągniętej w czasie.

W tej sytuacji, uznać należy, że z oczywistego względu wojskowe komisje lekarskie obu instancji posiłkowały się wcześniejszą dokumentacją medyczną skarżącego.

Wskazać jednocześnie należy, iż RWKL w [...] zleciła skarżącemu przeprowadzenie aktualnej konsultacji [...], której wynik zawarto w karcie zlecenia w punktach 8 i 9. Ze wskazanych zapisów wynika, iż orzekany pozostaje pod stała opieką [...] od 2005 r. z powodu występowania u niego schorzenia - [...]. Wymienione schorzenie zgodnie z § 70 pkt 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej stanowi jednoznacznie o kwalifikacji - N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Wcześniej rozpoznane u orzekanego schorzenie, w orzeczeniu TWKL w [...] - przebyte ostro zaburzenie [...], zakwalifikowane zostało do § 70 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2004 r. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), w którym przewidziano kwalifikację N/Z. Wówczas, na moment wydawania orzeczenia stwierdzono, iż nasilenie schorzenia nie stanowi przeciwwskazania do dalszego pełnienia służby. Podkreślenia wymaga, iż aktualnie rozpoznane schorzenie stanowi jednoznacznie o niezdolności do zawodowej służby wojskowej.

Ustosunkowując się z kolei do zarzutu strony skarżącej dotyczącego niedostatecznego uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia CWKL, wskazać trzeba, iż komisja powołała w wydanym orzeczeniu przepisy oraz wymieniła dokumentację, na której oparła swoje rozstrzygniecie. Wskazano również, dlaczego rozpoznane schorzenie pozostaje bez związku ze służbą. Ponadto w uzasadnieniu spornego orzeczenia CWKL wyjaśniono, dlaczego skład orzekający zdecydował się potwierdzić postawione przez orzekająca w pierwszej instancji RWKL w [...] rozpoznanie, wskazując na przebieg leczenia oraz etiologię schorzenia. Jednocześnie, co istotne, CWKL, jako komisja odwoławcza, wyjaśniła, że w obliczu zgromadzenia obszernej dokumentacji medycznej, nie stwierdziła konieczności przeprowadzania dodatkowych konsultacji, czy też obserwacji orzeczniczo-lekarskiej.

Nie sposób zgodzić się również z pozostałymi zarzutami strony skarżącej, w tym z zarzutem dotyczącym rzekomego uniemożliwienia stronie czynnego udziału w postępowaniu orzeczniczym poprzez wykonywanie badań oraz konsultacji specjalistycznych mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w pkt. 1 sentencji wyroku.

Jednocześnie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd odrzucił skargę w pozostałym zakresie - jak w pkt 2 sentencji przedmiotowego wyroku.