Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3523/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Ruch drogowy
Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 140aa ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 133 § 1, art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 277/15 w sprawie ze skargi P. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 277/15, po rozpoznaniu skargi P. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, 1/ uchylił zaskarżoną decyzję; 2/ stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu oraz 3/ zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia:

W dniu [...] lipca 2014 r. w miejscowości P. na drodze krajowej nr [...] (droga o dozwolonym nacisku na pojedynczą oś napędową do 11,5 t) skontrolowano samochód ciężarowy marki Man o nr rej. [...], będący w dyspozycji P. J. Pojazdem przewożona była pospółka. Kontrola wagowa wykazała, że nacisk podwójnej osi napędowej pojazdu wyniósł 22,15 t (przekroczenie o 4,15 t, tj. o 23%), a rzeczywista masa całkowita pojazdu wyniosła 28,65 t – przekroczenie o 2,65 t, tj. o 10,2%. W związku z powyższym stwierdzono, że wielkość przekroczeń wymagała od przewoźnika posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych, jednakże podczas kontroli w pojeździe nie było wymaganego zezwolenia.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na P. J. karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za wykonywanie przewozu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. J., domagając się jej uchylenia i wstrzymania rygoru natychmiastowej wykonalności i zarzucając, że kontrolę przeprowadzono z pominięciem procedur oraz z naruszeniem przepisów, a ważenie odbyło się niezgodnie z instrukcją producenta użytych wag. Zdaniem strony, nie jest możliwe wyznaczenie masy pojazdu przy użyciu wag typu SAW 10C/II, a w związku z tym ustalenia dokonane w trakcie kontroli są niewiarygodne i nie mogą stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej. Ponadto, organ błędnie zakwalifikował przewóz jako wykonywany bez zezwolenia kategorii VII, ponieważ przewożony rodzaj ładunku, nakazywał zakwalifikowanie go jako wykonywany bez zezwolenia kategorii I.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrolowany pojazd przekroczył dopuszczalny nacisk podwójnej osi napędowej o 4,15 t, co świadczy o przekroczeniu dopuszczalnej wartości o 23%. Ponadto rzeczywista masa całkowita pojazdu została przekroczona o 2,65 t, co stanowi przekroczenie o 10,2%. Kontrola drogowa nie wykazała naruszenia innych parametrów. Organ wskazał, że do ważenia pojazdu użyto przenośnych wag do pomiarów statycznych SAW 10C/II, które w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, zaś miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru równości nawierzchni na stanowisku kontroli pojazdów z dnia [...] października 2013 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Pojazd został zważony dwukrotnie. Organ II instancji przywołał treść art. 140ab ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.r.d.) oraz zaznaczył, że droga krajowa nr 4 została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Zdaniem GITD, w rozpoznawanej sprawie należało nałożyć karę pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do ww. ustawy jest wydawane na przejazd pojazdu po trasie wyznaczonej w zezwoleniu: a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI, b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Organ odwoławczy wskazał również na treść art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. oraz wyjaśnił, że karę pieniężną nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. W rozpoznawanej sprawie przejazd wykonywany był na rzecz P. J., co oznacza, że strona postępowania została ustalona prawidłowo. Ponadto GITD stwierdził, że w sprawie nie miał zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 powołanej ustawy, ponieważ kontrola, poza przekroczeniem dopuszczalnych nacisków osi pojazdu, wykazała również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. J. wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; powoływanej dalej jako: k.p.a.). Wskazał także, że naruszono przepisy postępowania, które – w jego ocenie – dają podstawę do wznowienia postępowania. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, t.j. art. 140aa ust. 4 p.r.d., poprzez nieprzeprowadzenie oceny okoliczności wyłączających winę. Skarżący zaznaczył, że kierowca pojazdu odmówił podpisania protokołu kontroli, bowiem zwracał uwagę na szereg uchybień formalnych, jakie miały miejsce w czasie kontroli. Zdaniem strony, organ przekroczył swoje uprawnienia i dokonał wyznaczenia dopuszczalnej masy całkowitej przy pomocy wag, które nie mogą być wykorzystywane w takim celu, w związku z tym ustalenia uzyskane podczas kontroli są nieprawdziwe, a dokonane obliczenia przekroczeń są nierzetelne i zawierają błędy, które miały wpływ na zakwalifikowanie kontroli do odpowiedniej kategorii zezwolenia.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2015 r. P. J. podtrzymał zarzuty, twierdzenia i wnioski zawarte w skardze.

Wyrokiem z dnia 22 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd I instancji nie zgodził się z twierdzeniami skarżącego o istnieniu w sprawie jednocześnie podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego i stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, jednakże Sąd zgodził się ze skarżącym, że organ odwoławczy błędnie zaadresował zaskarżoną decyzję. Zdaniem WSA, uchybienie to pozostaje w niniejszej sprawie bez wpływu na jej wynik, choć skarga podlega uwzględnieniu, ale z innego powodu. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji wynika, że pomimo błędnie wpisanego adresu strony, przesyłka została doręczona P. J., a zatem uchybienie organu w tym względzie nie spowodowało żadnych ujemnych konsekwencji dla strony, zważywszy że skarżący w terminie wniósł skargę i nie kwestionuje, że to on jest adresatem decyzji, co zresztą wynika z jej treści. Błąd organu w adresie strony, nie stanowi żadnej z przesłanek wznowieniowych, o których mowa w art. 145 § 1 k.p.a., ani też nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, ponieważ nie można przyjąć, że decyzja ta została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a). W okolicznościach sprawy błędne wpisanie adresu strony winno być kwalifikowane w kategoriach oczywistej omyłki pisarskiej, która nie spowodowała negatywnych konsekwencji dla skarżącego.

Sąd stwierdził, że ustawodawca ogranicza ruch pojazdów lub zespołów pojazdów, których naciski osi wraz z ładunkiem są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi, wprowadzając konieczność uzyskania zezwolenia. Zatem w przypadku stwierdzenia podczas kontroli drogowej, że pojazd jest nienormatywny i brak jest wymaganego zezwolenia, organ ma obowiązek nałożyć karę pieniężną na podmiot wykonujący przejazd. Ładunek nie może bowiem przekraczać dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu (art. 61 ust. 1 p.r.d.), zaś podmiot wykonujący przejazd zobowiązany jest do przestrzegania ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi, niezależnie od rodzaju przewożonego ładunku. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż z treści art. 61 ust. 2 pkt 1 p.r.d., precyzującego, w jaki sposób należy dokonywać załadunku, wynika jednoznacznie, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Największe zniszczenie dróg powodują bowiem pojazdy o niewłaściwym, nierównomiernym rozłożeniu ładunku na poszczególne osie. Decydującym czynnikiem oceny normatywności pojazdu są więc naciski wywierane na poszczególne osie pojazdu, a także jego dopuszczalna masa całkowita. Do nałożenia kary upoważnia uzyskanie niebudzących wątpliwości wyników ważenia pojazdu. Zakres odpowiedzialności przewoźnika za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu czy dopuszczalnych nacisków ładunku na poszczególne osie pojazdu ustawodawca przekłada na wysokość kary pieniężnej, uzależniając ją właśnie od wyników ważenia. W ocenie Sądu, wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą więc budzić wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia, bowiem są zasadniczym dowodem, stanowiącym podstawę odpowiedzialności strony w zakresie wysokości nakładanej kary pieniężnej. Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że jeszcze w toku postępowania administracyjnego skarżący kwestionował uzyskane w kontroli wyniki ważenia, podnosząc, że nieprawidłowe było ustalenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, poprzez sumowanie wyników poszczególnych pomiarów osi pojazdu, przeprowadzone za pomocą jednej pary wag typu SAW 10C/II. Wyjaśnienia organu odwoławczego nie są wystarczające do przyjęcia, że wag tych można było użyć do pomiarów dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu.

WSA podkreślił, że zasady użytkowania urządzeń określają ich producenci, co następnie jest weryfikowane w oparciu o obowiązujące normy zarówno w świadectwach homologacji, certyfikatach zatwierdzenia typu oraz świadectwach legalizacji. Ze świadectwa homologacji UE nr D98-09-08 wynika zaś, że waga nieautomatyczna SAW 10C/II służy jedynie do pomiaru nacisków kół i osi (w układzie dwóch połączonych wag). Urządzenie to nie posiada homologacji na dokonywanie pomiarów masy całkowitej pojazdów. W "Instrukcji postępowania inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w trakcie kontroli parametrów pojazdów poruszających się po drogach publicznych i pobierania kar pieniężnych", wprowadzonej zarządzeniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 lutego 2006 r. nr 3/2006, polecono obniżenie wyników pomiarów, dokonywanych za pomocą wag przenośnych typu SAW i LP, o 200 kg i 2%, celem skorygowania ewentualnych błędów w zakresie wskazań wag, co miało poprawić wiarygodność tych pomiarów. Zdaniem Sądu, tego rodzaju kompensowanie ograniczeń w zakresie stosowania urządzeń, które wynikają z treści świadectw homologacji i instrukcji ich użytkowania, poprzez wydawanie zarządzenia, w którym polecono obniżenie wyników pomiarów, należy uznać za działanie niemające oparcia w obowiązujących przepisach. Powyższe unormowania mają wyłącznie charakter wewnętrzny i nie mają statusu norm powszechnie obowiązujących. Tymczasem ustalona wartość pomiaru nacisków osi oraz dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego w niniejszej sprawie pojazdu została stwierdzona nie tylko na podstawie przeprowadzonego ważenia, ale również przy zastosowaniu współczynnika korygującego, podanego w ww. zarządzeniu nr 3/2006 (wynika to z protokołu kontroli znajdującego się w aktach sprawy). W tym stanie rzeczy już tylko z tego powodu przedmiotowy pomiar nie może być uznany za przeprowadzony prawidłowo, a w konsekwencji jego wynik nie może stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej na stronę.

Sąd I instancji wskazał, że z dołączonej do akt sprawy instrukcji obsługi wag, którymi dokonano ważenia, wynika, że jedną parą wag można ważyć: ciężarówkę lub ciągnik o dwóch osiach, przyczepę lub naczepę o dwóch osiach – z użyciem dwóch płyt równoważących wysokość – oraz ciężarówkę lub ciągnik o trzech osiach i przyczepę lub naczepę o trzech osiach – z użyciem czterech płyt równoważących wysokość. Zgodnie z warunkami lokalizacji wag, mogą być one używane we wnękach, gdzie jest skutecznie odprowadzana woda i wówczas atest nie przewiduje płyt wyrównawczych. Do zważenia ciężarówki lub ciągnika o trzech osiach wymagane są 2 pary wag z dwiema płytami równoważącymi wysokość, bądź 3 pary wag. Jak zostało wskazane wyżej, w niniejszej sprawie kontrolę nacisków osi 3-osiowej ciężarówki i wyznaczenia jej masy całkowitej dokonano przy użyciu jednej pary wag SAW 10C/II. W ocenie WSA, w trakcie kontroli pominięto więc zapisy instrukcji obsługi producenta wag. Organ nie wyjaśnił, z jakich powodów uznał, że dokonanie czynności kontrolnej, z pominięciem zasad ustawiania pomiaru dla różnych typów pojazdów podanych w instrukcji obsługi wag, było miarodajne dla prawidłowego ustalenia wyników ważenia. Sąd stwierdził, że brak stosownego wyjaśnienia w tej kwestii stanowi naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślił, że uzyskane wyniki ważenia były podstawą zakwalifikowania stwierdzonych w trakcie kontroli naruszeń jako przejazd pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia kategorii VII, sankcjonowanego karą pieniężną w wysokości 15.000 zł. Sąd podniósł, że prawidłowo ustalony stan faktyczny, tj. ustalenie prawidłowości przeprowadzonego ważenia, a co za tym idzie – miarodajne ustalenie, czy doszło do przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi oraz przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, pozwoli stwierdzić, czy w sprawie zachodzą przesłanki do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii VII. W związku z powyższym WSA przyjął, że organ odwoławczy, wydając zaskarżoną decyzję, nie wyjaśnił i nie wykazał prawidłowości przeprowadzonego ważenia, które pozwalałoby uznać uzyskane wyniki za miarodajne i wiarygodne. Organ powinien był przeprowadzić wyczerpujące ustalenia odnośnie prawidłowości zastosowania wag użytych w trakcie kontroli i dopiero na tej podstawie przejść do kwalifikowania ewentualnych stwierdzonych naruszeń. Zdaniem Sądu, konieczne jest poszerzenie materiału dowodowego, poprzez uzyskanie jednoznacznej opinii Głównego Urzędu Miar w przedmiocie możliwości zastosowania jednej pary wag SAW 10C/II do powyższych celów, ewentualnie także opinii biegłego dla ustalenia, czy uzyskane w czasie kontroli wyniki ważenia oddają w sposób obiektywny i precyzyjny rzeczywiste naciski na osie w kontrolowanym pojeździe oraz jego masę.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi strony, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 i art. 134 § 1

p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie wyjaśnił wątpliwości, czy wagi typu SAW 10C/II mogły zostać użyte do pomiarów dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu poddanego kontroli, podczas gdy okoliczność ta nie mogła mieć znaczenia w sprawie, skoro pojazd samochodowy poddany kontroli był pojazdem dwuosiowym - błędnie uznanym za pojazd trzyosiowy przez Sąd I instancji, (vide: strona 9, akapit 1 zaskarżonego wyroku), wyposażony był bowiem w oś pojedynczą oraz podwójna oś napędową - (na której to właśnie nacisk spowodował naruszenie), których sposób pomiaru nacisku odpowiadał przewidzianemu w Instrukcji Obsługi tych wag, natomiast naruszenie (w wysokości uzasadniającej konieczność posiadania zezwolenia kategorii VII) stwierdzono jedynie w odniesieniu do przekroczenia nacisku na podwójnej osi napędowej (23%), natomiast przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej (10,2%) nie miało znaczenia dla stwierdzonego naruszania i samo już tylko naruszenie w zakresie przekroczenia dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej – wobec jego rozmiarów uzasadniało nałożenie kary pieniężnej w orzeczonej przez organ wysokości, natomiast skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że wyniki pomiaru ww. parametrów uzyskane za pomocą wag SAW 10C/II w trakcie kontroli były błędne, a jeśli tak, to w jakim stopniu, natomiast organy dowiodły w toku postępowania, iż w oparciu o obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne oraz dokumenty dopuszczające wagi do użytkowania, za ich pomocą prawnie dopuszczalne i w pełni uprawnione było dokonanie ustaleń w zakresie nacisku podwójnej osi napędowej, a w konsekwencji także masy całkowitej kontrolowanego pojazdu ciężarowego;

2. przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 i art. 134 § 1

p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że" organ nie wyjaśnił w oparciu zarówno o Świadectwo Zgodności jak i Instrukcję Obsługi wag typu SAW 10C/II, że za pomocą tych wag możliwy jest pomiar nacisków osi pojazdu oraz jego masy całkowitej, a sam pomiar został dokonany niezgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń określonym w świadectwie legalizacji oraz instrukcji producenta, podczas gdy z dokumentów tych wynika, iż taki sposób pomiaru wskazanych parametrów pojazdu jest prawnie i technicznie dopuszczalny oraz w pełni wiarygodny, do czego odniesiono się także w uzasadnieniu uchylonej decyzji (Vide: strona 7 infine i kolejne uzasadnienia decyzji organu odwoławczego z dnia 24 listopada 2014 r.);

- ponadto, z ostrożności procesowej zarzucam także:

3. przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 lit. a) pkt (ii) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych (Dz. U. WE L 122 z dnia 16 maja 2009 r., s. 6) poprzedzone przez obowiązujące w dacie dopuszczenie wag SAW 10C/II do użytkowania - art. 1 ust. 2 lit. a pkt 2 i art. 3 dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych - Dz. U./WE L 189 z 20 lipca 1990 r., str. 1-16/, § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23) oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152), polegające na mylnym przyjęciu, że wagi typu SAW 10C/II w przypadku wyznaczania nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdów nie mogą służyć do badania i pomiaru nacisków osi pojazdu, jak i jego masy całkowitej, podczas gdy przepisy te wprost dopuszczają przy ich użyciu pomiar zarówno osi pojazdu, jak i jego masy całkowitej, bez względu na liczbę osi.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. J. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, tym samym zostały spełnione warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna GITD oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji rozpoznaje, co do zasady, w pierwszej kolejności zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż stwierdzenie braku tych naruszeń w postępowaniu przed organami i Sądem I instancji daje podstawę do oceny sposobu stosowania prawa materialnego w postępowaniu administracyjnym oraz jego oceny dokonanej w zaskarżonym wyroku.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

W ocenie Sądu II instancji nietrafne i niezasadne są jej zarzuty procesowe. Organ kwestionując wyrok WSA w Warszawie podnosi, że wyrok Sądu I instancji narusza art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Naruszenie to polega na tym, że Sąd I instancji uwzględnił skargę, błędnie przyjmując, że w zakresie ustaleń faktycznych sprawy organy nie wyjaśniły wątpliwości odnośnie prawidłowości zastosowania w przedmiotowej sprawie wag typu SAW 10C/II do pomiaru wagi kontrolowanego pojazdu, gdy tymczasem organy uzasadniły poprawność dokonanych pomiarów nacisków osi kontrolowanego pojazdu, stosując do wskazania tych wielkości wagi SAW 10C/II, których wykorzystanie do pomiarów masy i nacisku osi kontrolowanego w przedmiotowej sprawie pojazdu potwierdzają świadectwo zgodności jak i instrukcja obsługi wag typu SAW 10C/II.

Odnosząc się do tak postawionego zarzutu, który skarga kasacyjna ujmuje w pkt 1 i 2, stwierdzić należy, że jest on nietrafny. Wskazać przede wszystkim należy, że w myśl zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. i skonkretyzowanej w art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zwłaszcza w postępowaniach odnoszących się do podmiotów, którym organ przypisuje delikt administracyjny. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji powinno zawierać rezultaty tych ustaleń w szczególności fakty, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Należy przypomnieć, że przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego było uznanie przez Sąd I instancji, że zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy, jak i wyjaśnienia organu zawarte w zaskarżonej decyzji, nie pozwalają na ustalenie kluczowej w sprawie kwestii, dla możliwości nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, mianowicie, czy stwierdzone naruszenie masy rzeczywistej pojazdu i dopuszczalnych norm nacisku osi, zostało ustalone przy użyciu prawidłowych urządzeń. Naczelny Sąd Administracyjny ocenę tę podziela. Kara pieniężna została nałożona za stwierdzenie naruszenia norm dopuszczalnych nacisków osi pojazdu. Kwestią zasadniczą, która powinna zostać wyjaśniona w sprawie jest zatem okoliczność, czy ww. norma została przekroczona, prawidłowość tego ustalenia i jego udowodnienia.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że ważenie pojazdu zostało dokonane przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II, które w dniu kontroli posiadały ważne świadectwa legalizacji.

W treści uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wielokrotnie powoływał się na dane wynikające z instrukcji obsługi wag, którą załączono do akt sprawy. Skarżący konsekwentnie kwestionował prawidłowość wykorzystania przedmiotowych wag do pomiaru wagi pojazdu, którym wykonywał przewóz. Sąd I instancji stwierdził, że ze znajdującej się w aktach administracyjnych instrukcji obsługi wag, na które organ powołuje się w uzasadnieniu decyzji wynika, że do zważenia ciężarówki lub ciągnika o trzech osiach wymagane są 2 pary wag z dwiema płytami równoważącymi wysokość, bądź 3 pary wag. Natomiast w niniejszej sprawie kontrolę nacisków ciężarówki i wyznaczenia jej masy całkowitej dokonano przy użyciu jednej pary wag SAW 10C/II. Sąd trafnie podkreślił zatem, że w trakcie kontroli zostały zatem pominięte zapisy instrukcji obsługi producenta wag. Skoro organ nie wyjaśnił, z jakich powodów uznał, że dokonanie czynności kontrolnej, z pominięciem zasad ustawiania pomiaru dla różnych typów pojazdów podanych w instrukcji obsługi wag, było miarodajne dla prawidłowego ustalenia wyników ważenia, to prawidłowe jest stanowisko WSA, że stanowi to naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W orzecznictwie podnosi się, że zakres odpowiedzialności przewoźnika za popełnione naruszenia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, czy dopuszczalnych nacisków ładunku na poszczególne osie pojazdu ustawodawca przekłada na wysokość kary pieniężnej, uzależniając ją od wyników ważenia. Z tego względu, wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia. Jest to bowiem zasadniczy dowód stanowiący podstawę odpowiedzialności administracyjnej strony w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej.

W przedmiotowej sprawie kara pieniężna została nałożona za stwierdzenie naruszenia norm dopuszczalnych nacisków osi pojazdu i masy całkowitej pojazdu. Kwestią zasadniczą, która powinna zostać wyjaśniona w sprawie jest zatem okoliczność, czy ww. norma została przekroczona, to zaś powodowało konieczność przedstawienia dokumentów potwierdzających fakt dokonania prawidłowego ważenia pojazdu, z wykorzystaniem przeznaczonych do takiego pomiaru odpowiednich urządzeń (wag). Rodziło to w konsekwencji po stronie organu obowiązek pełnego wykazania prawidłowości dokonania procedury pomiaru wagi pojazdu. Jeżeli bowiem ważenia dokonano za pomocą urządzeń do tego nieprzeznaczonych, jakiekolwiek parametry uzyskane w ten sposób, nie mogą stanowić podstawy do nakładania sankcji administracyjnej. Zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że do wyjaśnienia tej okoliczności niezbędne jest prawidłowe, zgodne z rygorami procedury administracyjnej, przeprowadzenie postępowania przez organy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny miał podstawy by uznać, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do zaakceptowania rozstrzygnięcia organu. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnośnie prawidłowości pomiaru wagi pojazdu przy użyciu wag SAW 10C/II w świetle opisanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nieprawidłowości w zakresie pomiaru wagi pojazdu nie zmienia tej oceny. Należy w tym miejscu podkreślić, że kwestia ustalenia w niniejszej sprawie ewentualnego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu ma podstawowe znaczenie w świetle brzemienia art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. Przepis ten stanowi bowiem, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli "rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna". W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że podczas spornego przejazdu przewożony był materiał sypki tzw. pospółka, a zatem z punktu widzenie okoliczności wyłączających odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenie właściwe ustalenie ewentualnego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu decyduje o kwestii nałożenia kary.

Za nietrafny NSA uznał również zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Z art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika tryb działania sądu w związku z wydaniem wyroku. WSA w Warszawie wypełnił warunki wynikające z treści tego przepisu, zatem nie mógł naruszyć jego dyspozycji, tym samym stwierdzić należy, że zarzut kasacyjny w tym zakresie jest oczywiście chybiony.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe należy zatem rozumieć, że ocena legalności zaskarżonego aktu lub czynności (w tym przypadku decyzji administracyjnej) winna być dokonana: po pierwsze - w granicach danej sprawy a po drugie - z punktu widzenia zgodności z prawem zaskarżonego aktu. W orzecznictwie wskazuje się, że o naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a. można mówić w sytuacji, gdy sąd wykracza poza granice sprawy, w której skarga została wniesiona albo gdy - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wychodzi poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego lub też gdy wydaje orzeczenie na niekorzyść skarżącego pomimo niestwierdzenia naruszeń prawa skutkujących nieważnością aktu lub czynności. (wyrok NSA z 26 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 528/14.www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Przenosząc zatem powyższe na grunt analizowanej sprawy należy stwierdzić, że wskazany wyżej przepis nie został przez WSA w Warszawie naruszony.

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej opartego na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. należy stwierdzić, że Sąd I instancji dostrzegając naruszenie przepisów postępowania nie dokonywał analizy przepisów prawa materialnego, a tym samym nie mógł dopuścić się naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji