Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1019/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1, art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 1985 nr 12 poz 49
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 24 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Sanitarny (zwany dalej także: "WIS") decyzją z 24 lipca 2019 r., znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (zwany dalej także: "PIS") nr [...] z [...] 2018 r., znak: [...], o braku podstaw do stwierdzenia u Z. S. choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki, wymienionej w pozycji 19.1 wykazu chorób zawodowych.

Organ wskazał następującą podstawę prawną decyzji: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a.") w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 59, dalej także jako: "ustawa") oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1367, dalej jako: "rozporządzenie")

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Z. S. zatrudniona była na następujących stanowiskach pracy:

- od 1 sierpnia 1978 r. do 16 marca 1980 r. w Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w W na stanowisku sprzedawca w sklepie z pieczywem.

Do wykonywanych przez nią czynności należało wykładanie chleba z kosza na półki sklepu, sprzedaż pieczywa, krojenie pieczywa, przygotowywanie raportów sklepowych, sprzątanie stanowiska oraz pomieszczenia sklepowego. Praca ta powodowała obciążenie stawów kończyn dolnych w związku z koniecznością długotrwałej pracy w pozycji stojącej,

- od 17 marca 1980 r. do 10 września 1980 r. w Zarządzie Wojewódzkim Polskiego Czerwonego Krzyża w K (aktualnie: [...] Oddział Okręgowy Polskiego Czerwonego Krzyża) na stanowisku siostry pogotowia PCK. Do wykonywanych przez nią czynności należała pomoc pacjentom w ich domach tj. prace porządkowe: pranie i sprzątanie, gotowanie, przynoszenie węgla, rozpalanie w piecu, jak i toaleta pacjentów. Z. S. wykonywała swoja pracę co najmniej w 2 domach dziennie, które znajdowały się w odległości do 3 km od siebie. Między domami przemieszczała się pieszo. Praca ta obciążała kończyny dolne w związku z koniecznością przemieszczania się;

- od 10 września 1980 r. do 31 stycznia 1990 r. w Zakładzie Opieki Zdrowotnej w O (aktualnie: [...] Szpital w O Sp. z o. o. w O) na stanowisku pielęgniarki. W okresie od 10 września 1980 r. do 31 stycznia 1982 r. Z. S. wykonywała pracę na Oddziale Dziecięcym. W okresie od 1 lutego 1980 r. do 31 stycznia 1990 r. była oddelegowana do pracy w Przychodni Rejonowej w W). Do wykonywanych przez nią czynności należało: rejestracja ręczna, wykonywanie szczepień, bilansów zdrowia, wykonywanie iniekcji, asystowanie lekarzowi, opieka nad dziećmi (karmienie, toaleta). Praca ta obciążała kończyny dolne (praca w pozycji stojącej i w ruchu),

- od 1 lutego 1990 r. do 15 kwietnia 1996 r. w Szpitalu Specjalistycznym [...] w K na stanowisku starszej pielęgniarki. Do wykonywanych przez nią czynności należało: opieka nad chorymi leżącymi, pielęgnacja chorego, monitorowanie parametrów życiowych, podawanie leków, karmienie, wykonanie toalety pacjenta, przebieranie pościeli. Praca ta wiązała się z podnoszeniem i przytrzymywaniem osób ciężko chorych, o różnej wadze. Praca ta wymagała również przemieszczania się po schodach i korytarzach, asystowania przy badaniach i zabiegach. Obciążała w związku z tym kończyny dolne,

- od 15 kwietnia 1996 r. do 18 lutego 1998 r. w Szpitalu [...] w K na Oddziale Hematologii na stanowiskach: starszej pielęgniarki koordynującej i nadzorującej pracę oraz p.o. pielęgniarki oddziałowej. Do wykonywanych obowiązków na Oddziale Klinicznym Hematologii należało: utrzymanie czystości chorych i ich otoczenia, opieka nad chorymi - podanie leków, wykonanie zabiegów,

ścielenie łóżek, karmienie pacjentów, sterylizacja sprzętu medycznego, wykonywanie sprawozdań, pobieranie materiału biologicznego do badań;

- od 19 lutego 2013 r. do nadal w Szpitalu [...] w K na Oddziale Ginekologii i Onkologii na stanowisku starszej pielęgniarki. Do wykonywanych obowiązków na tym oddziale należy: zapewnienie kompleksowych świadczeń pielęgnacyjnych, zapobiegawczych i diagnostycznych pacjenta, przygotowywanie dokumentacji, przygotowywanie pacjenta do badań diagnostycznych uwzględniając pielęgnację przed i po badaniach, pobieranie materiału biologicznego do badań, uczestniczenie w badaniach nieinwazyjnych, inwazyjnych, asystowanie przy zmianie opatrunków, szwów, wydawanie leków, dezynfekcja i pakowanie sprzętu medycznego do sterylizacji. Jest to praca w pozycji stojącej i w ruchu z obciążeniem kończyn dolnych.

Ośrodek Medycyny Pracy 7 grudnia 2017 r. wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u Z. S. choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekle zapalenie ścięgna i jego pochewki - poz. 19.1.

W uzasadnieniu orzeczenia Ośrodek podał, że pacjentka została skierowana przez lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracującym ponownie na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - przewlekłego zapalenie ścięgna i jego pochewki. Poprzednie badanie diagnostyczno-orzecznicze w Ośrodku Medycyny Pracy, przeprowadzone w okresie 20 października 2015 r. - 12 stycznia 2016 r. w związku z zapaleniem pochewki ścięgnistej mięśnia piszczelowego przedniego lewej kończyny dolnej, zakończyło się wydaniem orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Instytut Medycyny Pracy, w wyniku odwołania od powyższego orzeczenia, utrzymał je w mocy, nie uznając związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy.

Aktualnie pacjentka skierowana została do badania w związku z nasileniem dolegliwości bólowych w zakresie obu kończyn dolnych. W wywiadzie z maja 2017 r. pacjentka zgłaszała dolegliwości bólowe obu stóp, zwłaszcza w godzinach nocnych. Pierwsze dolegliwości lewej kończyny dolnej pojawiły się u niej około 2012 r. W trakcie hospitalizacji w Instytucie Medycyny Pracy w maju 2016 r. u pacjentki stwierdzono w badaniu ortopedycznym zmiany zapalne przyczepów obwodowych ścięgien mięśni piszczelowych przednich z większym nasileniem po stronie lewej.

Odstępstwa w budowie anatomicznej stopy (w pozycji leżącej w obrębie obu stop przy obciążeniu widoczne nadmierne wysklepienie łuku podłużnego) oraz współwystępowanie uogólnionej artropatii (z powodu której pacjentka pozostaje w leczeniu reumatologicznym i przyjmuje leki immunomodulujące - sulfasalazynę) uznano za najbardziej prawdopodobną przyczynę tendinopatii mięśnia piszczelowego przedniego. Ośrodek wyjaśnił, że schorzenie to występuje u sportowców wykonujących intensywny wysiłek w zakresie kończyn dolnych (głównie biegaczy), w szczególności przy współistnieniu nieprawidłowości anatomicznych - probacja czy supinacja stóp, przodopochylenie miednicy, różnica długości, siły i funkcji mięśni oraz nieprawidłowych stereotypów ruchowych. Kolejnymi specyficznymi przyczynami przeciążenia mięśnia piszczelowego przedniego mogą być zbyt mocno sznurowane lub źle dobrane buty biegowe, wcześniejsze, niecałkowicie wyleczone urazy kostki czy stopy, twarde, nierówne trasy treningowe oraz nadwaga. Nie stwierdzono natomiast zwiększonej rozpoznawalności tego schorzenia, jako choroby zawodowej, w grupie zawodowej pielęgniarek, jak również w innych grupach zawodowych związanych z przemieszczaniem się (chodzeniem) np. listonosze, sprzedawcy.

Na podstawie powyższego Ośrodek stwierdził, że analiza narażenia zawodowego pacjentki w zakresie obciążenia kończyn dolnych nie pozwala na przyjęcie (choćby z wysokim prawdopodobieństwem) związku przyczynowo-skutkowego) pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a sposobem wykonywania pracy. Sposób wykonywania pracy przez pacjentkę obciąża kończyny dolne (przemieszczanie, chodzenie) jednak nie jest na tyle intensywny by mógł być uznany za przyczynę rozpatrywanego schorzenia (przewlekle zapalenie ścięgien mięśni piszczelowych przednich).

Z. S. odwołała się od powyższego orzeczenia lekarskiego do jednostki orzeczniczej II stopnia.

Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego podtrzymał stanowisko jednostki orzeczniczej I stopnia, wydając 30 sierpnia 2018 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u Z. S. choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. W uzasadnieniu orzeczenia Instytut szczegółowo przeanalizował historię choroby wnioskodawczyni, wykonane zabiegi, zastosowane leczenie, jak i zgłaszane przez pacjentkę dolegliwości. Wyniki tej analizy jednostka orzecznicza II stopnia zestawiła z charakterem świadczonej przez Z. S. pracy celem ustalenia związku skutkowo-przycznowego. Podsumowując powyższe ustalenia, Instytut stwierdził, że czynności zawodowe wykonywane przez pacjentkę w trakcie zatrudnienia na stanowisku pielęgniarki, wymagające przyjmowania zmiennej pozycji ciała, chodzenia, stania, siedzenia, nie obciążały kończyn dolnych w sposób, który sprzyjałby powstaniu tendinopatii ścięgien mięśni piszczelowych. Istotną rolę w powstaniu tendinopatii odgrywają opisane w badaniach obrazowych odrębności anatomiczne stopy, a także uogólniona reaktywna artropatia. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia orzecznik nie znalazł podstaw do przyjęcia związku przyczynowo-skutkowego choroby z warunkami pracy zawodowej, a tym samym do rozpoznania u badanej - z co najmniej wysokim prawdopodobieństwem - przewlekłej choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki.

W efekcie powyższych orzeczeń lekarskich oraz przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego, Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z [...] 2018 r., nr [...], znak: [...], orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u Z. S. choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem: wykonywania pracy - przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki, wymienionej w pozycji 19.1 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Z. S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji. Odwołująca się zakwestionowała orzeczenia jednostek orzeczniczych I i II instancji, że przyczyną jej dolegliwości jest uogólniona artropatia. W odwołaniu wskazywała na związek skutkowo-przyczynowy wykonywanej pracy z chorobą, na która cierpi.

Pismem z 15 lutego 2019 r. przekazała swoje uwagi do zgromadzonego materiału dowodowego oraz przesłała nową dokumentację medyczną (oryginał karty informacyjnej z Oddziału Reumatologii, kserokopia badania stóp z gabinetu podologicznego, zaświadczenia lekarza ortopedy, aktualne zaświadczenie lekarza prowadzącego, zaświadczenie lekarza specjalisty z zakresu ortopedii i chirurgii urazowej, wynik badania USG, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności). Odwołująca się ponownie zakwestionowała orzeczenia jednostek orzeczniczych I i II instancji stwierdzających, że przyczyną jej dolegliwości jest uogólniona artropatia, na dowód czego załączyła ww. dokumentację medyczną.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się do Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego o analizę nowej dokumentacji medycznej oraz o wydanie opinii czy przedmiotowa dokumentacja może mieć wpływ na treść wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich.

Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w piśmie z 11 kwietnia 2019 r. podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko orzecznicze, przedstawione w orzeczeniu lekarskim nr [...] z 30 sierpnia 2018 r. o braku podstaw do rozpoznania u badanej ww. choroby zawodowej. W ocenie Instytutu przedstawiona aktualnie dokumentacja medyczna nie ma wpływu na treść wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego. W piśmie Instytut odniósł się szczegółowo do nadesłanych dokumentów wyjaśniając dlaczego pozostają one bez wpływu na dotychczasowe ustalenia.

Ośrodek Medycyny Pracy w piśmie z 11 kwietnia 2019 r. wyjaśnił, że pojęcie "artropatia" jest ogólnym określeniem zmian chorobowych występujących w obrębie stawów spowodowanych rożnymi czynnikami etiologicznymi, w tym również chorobą zwyrodnieniową stawów. Analiza dokumentacji medycznej przekazanej do oceny (z jednostek nie uczestniczących w procesach diagnostyczno-orzeczniczych w kierunku choroby zawodowej pacjentki) potwierdza występowanie u pacjentki choroby zwyrodnieniowej stawów (artropatii) i kręgosłupa. Biorąc pod uwagę powyższe Ośrodek podtrzymał stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim nr [...] z 7 grudnia 2017 r. o braku podstaw do rozpoznania u Z. S. choroby zawodowej.

W uzasadnieniu własnego rozstrzygnięcia WIS wyjaśnił w oparciu o przepis art. 235 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r., poz. 11040, dalej jako "k.p.") jak i § 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jakie są warunki formalne do uznania schorzenia za chorobę zawodową. Są to: stwierdzenie (bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem) dokonane w wyniku oceny warunków pracy, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, choroba musi być wymieniona w wykazie chorób zawodowych.

Oceniając przeprowadzone postępowanie i jego wnioski WIS wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie orzekały: jednostka orzecznicza I i II szczebla diagnostycznego tj. Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego - placówka naukowo-badawcza resortu zdrowia i opieki społecznej rozstrzygająca w sprawach spornych i wątpliwych, której orzeczenie jest merytorycznie ostateczne. Wydane orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej WIS ocenił jako jasno i wyczerpująco uzasadnione. Jednostki orzecznicze uznały zgodnie, że charakter pracy, jaką wykonywała Z. S., nie stwarzał ryzyka powstania choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki, wymienionej w pozycji 19.1. wykazu chorób zawodowych.

Wydane orzeczenia jak również wyjaśnienia dokonane na etapie prowadzonego postępowania odwoławczego w obu jednostkach orzeczniczych pozwoliły na ustalenie, że pomimo istnienia schorzenia u Z. S. nie rozpoznano u niej choroby zawodowej wymienionej w poz. 19.1 z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy schorzeniem a sposobem wykonywania przez nią pracy.

Odmawiając stwierdzenia choroby zawodowej, Inspektor wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wszystkie warunki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej. Jednostki orzecznicze rozpoznały u opiniowanej w 2016 r. zmiany zapalne przyczepów obwodowych ścięgien mięśni piszczelowych przednich z większym nasileniem po stronie lewej. Jednakże nie potwierdziły, że schorzenie to było wywołane sposobem wykonywania pracy. Podczas hospitalizacji Z. S. - od 23 lipca 2018 r. do 26 lipca 2018 r. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego - w badaniu ortopedycznym nie ujawniono objawów ostrego zapalenia ścięgien mięśni kończyn dolnych. Znajduje to również potwierdzenie w wyniku badania USG ścięgna Achillesa z 12 września 2018 r. W jego wnioskach wskazano: cechy zapalenia ścięgna, ale w szczegółowym opisie badania - bez odczynu zapalnego, bez wysięku (dokumentacja analizowana przez uprawnione jednostki orzecznicze).

Natomiast z analizy narażenia zawodowego Z. S. pod kątem ryzyka rozwoju przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki wynika, że sposób wykonywania przez nią pracy wskazuje jednoznacznie, że czynności zawodowe wykonywane w trakcie zatrudnienia na stanowisku pielęgniarki, wymagające przyjmowania zmiennej pozycji ciała, chodzenia, stania, siedzenia, wprawdzie obciążały kończyny dolne, ale nie w taki sposób, który sprzyjałby powstaniu tendinopatii ścięgien mięśni piszczelowych. Wykonywane czynności nie charakteryzowały się długotrwałą powtarzalnością i przeciążeniem, w zakresie układu mięśniowo-szkieletowego kończyn dolnych. W grupie zawodowej pielęgniarek, jak również w innych grupach zawodowych związanych z przemieszczaniem się (chodzeniem) np. listonosze, sprzedawcy nie stwierdza się zwiększonej rozpoznawalności ww. schorzenia jako choroby zawodowej. Narażenie zawodowe, które uprawniałoby do uznania przewlekłego zapalenia ścięgna Achillesa jako choroby zawodowej, występuje w grupach zawodowych, w których wykonywany jest intensywny wysiłek w zakresie kończyn dolnych np. tancerze, sportowcy (tenis, squash, bieganie).

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w Instytucie w Ł, w szczególności nie wykonania żadnych badań oraz przeprowadzenia badania przez lekarza nie będącego ortopedą, WIS wyjaśnił, że w aktualnie prowadzonym postępowaniu w sprawie choroby zawodowej Z. S. Instytut Medycyny Pracy nie brał udziału. Miało to miejsce w poprzednim postępowaniu zakończonym prawomocną decyzją PIS Nr [...] z 20 grudnia 2016 r., znak: [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki, wymienionej w pozycji 19.1 wykazu chorób zawodowych.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mają uprawnień do podważania ustaleń dokonanych przez lekarzy orzeczników z jednostek orzeczniczych, w tym z Instytutu w Ł, które zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r.), są wyłącznie uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych.

Podsumowując WIS stwierdził, że w sprawie zebrano obszerny i wyczerpujący materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydane do tych orzeczeń opinie uzupełniające, a także ocena narażenia zawodowego. Wydane w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie są konkretne, zawierają logiczne oraz przekonujące konkluzje, odnoszące się do istotnych okoliczności występujących w sprawie. Z orzeczeń tych wynika także, że schorzenie Z. S. pod kątem etiologii zawodowej było rozpatrywane z uwzględnieniem wszystkich okoliczności w aspekcie większego lub mniejszego prawdopodobieństwa związku z warunkami pracy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika więc jednoznacznie brak podstaw do stwierdzenia u Z. S. choroby zawodowej: przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki.

Z. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzuciła zakwestionowanej decyzji naruszenie:

1) art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z przedmiotową sprawą, a w szczególności nieprzeprowadzenie uzupełniających badań w postaci m.in. badania USG (które pozwala na stwierdzenie stanu zapalnego), a w konsekwencji wydanie wadliwej decyzji;

2) art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z przedmiotową sprawą, w szczególności nieuwzględnienie wpływu czynników występujących w środowisku pracy (obuwie pracownicze oraz charakter czynności i ruchu), a w konsekwencji wydanie wadliwej decyzji;

3) art. 7 k.p.a. w związku z § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez zaniechanie zwrócenia się o przeprowadzenie uzupełniających badań do jednostki orzeczniczej II stopnia w zakresie przeprowadzenia aktualnego badania USG, które pozwala na stwierdzenie stanu zapalnego oraz uzupełniającej oceny narażenia zawodowego z uwzględnieniem częstotliwości, długości i intensywności czynności wykonywanych w trakcie pracy w odniesieniu do schorzenia występującego u skarżącej.

4) § 6 ust. 3 pkt 3 w związku z § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez zaniechanie sporządzenia pełnej i rzetelniej oceny narażenia zawodowego, w szczególności nieuwzględnienie warunków w jakich praca była wykonywana, które mogły przyczynić się do powstania choroby zawodowej,

5) § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez nieuwzględnienie, iż sposób wykonywania pracy miał wpływ na powstanie choroby zawodowej;

6) art. 235 k.p. poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie choroby zawodowej skoro nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie na jej rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W ocenie skarżącej wskazane w zarzutach skargi uchybienia miały znaczący wpływ na wynik postępowania. Organ nie wykazał się wystarczającą determinacją w zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy, czego efektem było wydanie decyzji o braku stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 21670 sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi - stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz.12325, zwanej dalej "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 24 lipca 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...] 2018 r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki, wymienionej w pozycji 19.1 wykazu chorób zawodowych.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z definicją zawartą w art 235 1 k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Jak wynika z powyższego do stwierdzenia choroby zawodowej muszą zostać spełnione dwie przesłanki: rozpoznana choroba musi być wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz lekarze orzecznicy po zapoznaniu się z oceną narażenia zawodowego potwierdzą, że ma ona związek z wykonywaną pracą.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p., Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367). Rozporządzenie to w § 2 stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki to choroba wskazana w pozycji 19.1 załącznika do rozporządzenia, jako przewlekła choroba obwodowego układu ruchu wywołana sposobem wykonywania pracy.

Dla stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej, konieczne było dodatkowo ustalenie w wyniku oceny warunków pracy (bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem), że schorzenie to spowodowane zostało działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Należy podkreślić, iż zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Przesłanką, która musi zostać spełniona, aby można było stwierdzić chorobę zawodową jest uzyskanie orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej, w którym jednostki orzecznicze, wymienione w § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia, uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych potwierdzą, że rozpoznane u pracownika dolegliwości spełniają kryteria określone w wykazie chorób zawodowych i mają związek przyczynowy z wykonywaną pracą. Zgodnie z § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia lekarz właściwy do orzekania w sprawie chorób zawodowych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Orzeczenie lekarskie uprawnionej do orzekania jednostki służby zdrowia ma walor opinii biegłego. Organ ma obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, czy jest rzeczowa i przekonywująco uzasadniona. Jeżeli opinia spełnia te warunki, stanowi podstawę do wydania prawidłowej decyzji.

W niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie spełniały powyższe kryteria.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że organy Inspekcji Sanitarnej nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do orzekania jednostek organizacyjnych, ani dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (wyroki WSA w Warszawie: z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 83/11; z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2396/06, LEX nr 318261 oraz z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, LEX nr 334113; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, LEX nr 315089).

Wiedzy medycznej nie posiadają ani organy administracyjne ani sądy, a zatem nie mogą samodzielnie podważać opinii specjalistów. Jeżeli więc orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie, jest zgodne z prawem, ocenia stan zdrowia pracownika i określa, czy rozpoznane schorzenia mieszczą się w wykazie chorób zawodowych i czy mają związek z warunkami pracy, organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany. Organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu i nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym.

W rozpoznawanej sprawie lekarze dysponowali materiałem dowodowym, w tym dokumentacją medyczną i obie jednostki orzecznicze I i II stopnia, zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. W rozpoznawanej sprawie obie jednostki orzecznicze, nie negując u skarżącej schorzenia będącego chorobą wskazaną w pozycji 19.1 załącznika do rozporządzenia, stwierdziły brak związku przyczynowego między rozpoznanym schorzeniem a sposobem wykonywania pracy, co jest warunkiem koniecznym do uznania zawodowej etiologii schorzenia. Ustalenia jednostek orzeczniczych, zostały szczegółowo opisane w uzasadnieniu decyzji organu.

Odnosząc się do argumentu skarżącej dotyczącego wykonywania przez nią pracy o charakterze monotypowym wskazać należy, że Konsultacje w Ośrodku Medycyny Pracy oraz Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, wykazały bezsprzecznie, że wykonywane przez Z. S. czynności na stanowiskach pracy wprawdzie obciążały kończyny dolne, ale czynności te były różnorodne, wymagające przyjmowania zmiennej pozycji ciała, chodzenia, stania, siedzenia, nie obciążały kończyn dolnych w sposób, który sprzyjałby powstaniu tendinopatii ścięgien mięśni piszczelowych. Wykonywane czynności nie charakteryzowały się długotrwałą powtarzalnością i przeciążeniem, w zakresie układu mięśniowo-szkieletowego kończyn dolnych. Powyższe odpowiada również na zarzut skarżącej nieuwzględnienia wpływu czynników występujących w środowisku pracy (obuwie pracownicze oraz charakter czynności i ruchu).

Nie można zatem bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że rozpoznana u skarżącej choroba, została spowodowana sposobem wykonywania pracy, nie potwierdziły tego bowiem jednostki orzecznicze obu stopni. Podkreślić w tym miejscu należy, że lekarze orzecznicy jako specjaliści medycyny pracy, posiadają wiedzę, kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu sposobu wykonywania pracy na przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi skupiających się wokół niewyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego przez organ i jednostki orzecznicze, jak nieprzeprowadzenie uzupełniających badań w postaci m. in. badania USG (które pozwala na stwierdzenie stanu zapalnego) oraz uzupełniającej oceny narażenia zawodowego z uwzględnieniem częstotliwości, długości i intensywności czynności wykonywanych w trakcie pracy w odniesieniu do schorzenia występującego u skarżącej, Sąd uznał je również za nieuzasadnione. Podstawą odmowy uznania schorzenia skarżącej, którego nikt nie kwestionuje, jest brak jego związku przyczynowego z wykonywana pracą. Wynika to z orzeczeń lekarskich zestawionych właśnie z oceną narażenia zawodowego skarżącej. Kolejne badanie USG potwierdzające nawet stan zapalny u skarżącej nie przyniosłoby spodziewanego przez nią skutku, bowiem podłożem jej schorzenia jest uogólniona artropatia jak i odrębności anatomiczne stopy, nie zaś wykonywana praca.

W ocenie Sądu, lekarze orzecznicy w sposób wyczerpujący i szczegółowy podali powody zajęcia stanowiska negującego rozpoznanie u skarżącej choroby zawodowej. Ponadto lekarzom orzecznikom, jako specjalistom medycyny pracy, znana jest specyfika czynności zawodowych mogących mieć wpływ na rozwój przewlekłej choroby obwodowego układu ruchowego pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki.

Zakwestionowanie orzeczenia lekarskiego, jest możliwe w sytuacji, gdy w materiale dowodowym znajdują się dowody, które zawierają różne ustalenia, natomiast w rozpoznawanej sprawie, lekarze wydający orzeczenia w obu jednostkach orzeczniczych, byli zgodni, co do tego, że u skarżącej występują dolegliwości ścięgna, jednakże bez etiologii zawodowej i tym samym brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Orzeczenia te były prawidłowe pod względem formalnym, zostały też zweryfikowane przez organ sanitarny. Skarżąca nie przedstawiła natomiast skutecznego dowodu na obalenie powyższych orzeczeń lekarskich.

Reasumując, powyższe ustalenia prowadzą do stwierdzenia, że niewątpliwa choroba skarżącej z uwagi na brak związku z wykonywaną pracą, nie może być zakwalifikowana, jako choroba zawodowa. Argumentacja zawarta w skardze, nie została poparta żadnymi dowodami mogącymi stanowić podstawę do zakwestionowania prawidłowości poczynionych ustaleń w orzeczeniach lekarskich. W ocenie Sądu postępowanie dowodowe było prowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami regulującymi tryb postępowania w sprawach chorób zawodowych z uwzględnieniem zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego w oparciu o art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.