Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 895/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6366 Tabele wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 2010 nr 152 poz 1016
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach  cywilnych
article: art. 145 par. 1, art. 145a par. 1, art. 145b par. 1, art. 149 par. 1 i 3, art. 151
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Bożena Popowska (spr.) Sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant asystent sędziego Marta Romanowska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 1844/12 w sprawie ze skargi M. Spółka Akcyjna w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1) oddala skargi kasacyjne, 2) zasądza na rzecz M. Spółka Akcyjna w W. od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i od S. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1844/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] września 2006 r. M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wystąpiła do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, na podstawie art. 145a kpa, o wznowienie postępowania administracyjnego, dotyczącego zatwierdzenia tabel wynagrodzeń Stowarzyszenia A., zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] maja 2000 r. nr [...].

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 152, poz. 1016 - powoływanej dalej jako ustawa zmieniająca).

W uzasadnieniu Minister wskazał, że w dniu 21 października 2010 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, w której w art. 3 ust. 4 ustawodawca wskazał, iż w szczególności postępowania wszczęte na podstawie dotychczasowych przepisów w sprawach o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, umarza się. Organ uznał, że w związku z tym, iż postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało zakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, zaś ustawodawca nie wyłączył spod zakresu art. 3 ust. 4 tej ustawy postępowań toczących się na podstawie przepisów rozdziału 12 w dziale II K.p.a., należało postępowanie umorzyć.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu organ zaznaczył, że zgodnie z art. 3 ust. 4 nowelizacji ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych postępowania wszczęte na podstawie dotychczasowych przepisów w sprawach o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń oraz w sprawach o wskazanie organizacji właściwej, w rozumieniu art. 107 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych i niezakończone do dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, umarza się. Zdaniem organu, przepis ten dotyczy postępowań wszczętych na podstawie dotychczasowych przepisów w sprawach o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte na skutek wniosku o wznowienie postępowania w sprawie o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń Stowarzyszenia A.. Wniosek został złożony w dniu [...] września 2006 r. Natomiast nowelizacja ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych weszła w życie w dniu 21 października 2010 r. Postępowanie wywołane wnioskiem odwołującej się Spółki z dnia [...] września 2006 r. nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Istniały zatem podstawy do umorzenia postępowania w sprawie.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał także, że instytucja wznowienia postępowania dotyczy kontroli prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej. Przedmiotem rozstrzyganej sprawy jest przedmiot sprawy uprzednio załatwionej - w niniejszej sprawie było to zatwierdzenie tabel wynagrodzeń Stowarzyszenia A.. Organ zaznaczył, że rozpoznanie wniosku o wznowienie postępowania składa się z etapu dotyczącego badania przesłanek wznowienia postępowania, jednakże dotyczy ono również istoty sprawy (wniosek taki płynie z treści art. 149 § 2 K.p.a.). Organ rozpoznający taki wniosek jeszcze raz bada materialno-prawne przesłanki rozstrzygnięcia sprawy. Istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję - rozstrzygającą o istocie sprawy - wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana. W tym kontekście Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zauważył, że postępowanie administracyjne to określony prawem sposób postępowania. Celem tego postępowania jest wiążące ustalenie konsekwencji norm prawa materialnego, w odniesieniu do konkretnie oznaczonego adresata w sprawie indywidualnej, przez organ administracji publicznej w formie decyzji. Z tych względów, organ administracji wydający nową decyzję po wznowieniu postępowania powinien stosować przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania obowiązujące w dniu orzekania. Odstąpienie od tej zasady możliwe jest tylko na podstawie wyraźnego upoważnienia zawartego w odpowiednim akcie prawnym, stanowiącym źródło prawa powszechnie obowiązującego.

Minister uznał, że przepis art. 3 ust. 4 nowelizacji ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych obejmuje swą dyspozycją postępowania dotyczące wznowienia postępowania w sprawie o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń Stowarzyszenia A., bowiem w nowelizacji ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych brak jest wyłączenia co do możliwości stosowania tego przepisu do trybów nadzwyczajnych, w tym do wznowienia postępowania.

Minister podkreślił, że nowelizacja wprowadziła nowy system zatwierdzania tabel wynagrodzeń. Wprowadzona została inna (w stosunku do poprzednio obowiązującego stanu prawnego) procedura zatwierdzania tabel wynagrodzeń, co skutkuje brakiem prawnej możliwości odwołania się w aktualnie obowiązującym stanie prawnym od orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego do Ministra. Natomiast w stanie prawnym obowiązującym przed dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych do postępowania przed Komisją Prawa Autorskiego w sprawach o zatwierdzenie przedstawionych przez organizację zbiorowego zarządzania tabel wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań objętych zbiorowym zarządzaniem odpowiednie zastosowanie miały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od orzeczeń Komisji wydanych w tym trybie służyło zaś odwołanie do ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego (art. 108 ust. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Organ wskazał, że zgodnie z art. 110¹ ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych w brzmieniu obowiązującym po dniu wejścia w życie nowelizacji tej ustawy, co do zasady do postępowań przed Komisją Prawa Autorskiego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym. Uczestnik postępowania przed Komisją, niezadowolony z orzeczenia Komisji, jest następnie uprawniony do złożenia wniosku o zatwierdzenie tabeli wynagrodzeń, w całości lub w części, przez sąd (art. 11014 ust. 1 ustawy o prawie autorskim lub prawach pokrewnych w brzmieniu aktualnie obowiązującym).

Zdaniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z powyższego wynika, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie uczestniczy on w procesie zatwierdzania tabel wynagrodzeń. Z tych względów ustawodawca wskazał, że sprawy niezakończone przed dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych dotyczące zatwierdzenia tabel wynagrodzeń umarza się. A zatem, aktualnie obowiązujące przepisy prawa nie dają podstawy prawnej do prowadzenia przez Ministra sprawy dotyczącej tabel wynagrodzeń. Brak podstawy prawnej do dalszego prowadzenia postępowania i załatwienia sprawy jest zaś przesłanką bezprzedmiotowości postępowania.

Organ zauważył także, że odwołująca się Spółka w piśmie z dnia [...] maja 2012 r. wskazała, że spółka M. powstała w wyniku przekształcenia spółki M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w spółkę akcyjną. Mając na uwadze te wyjaśnienia organ uznał, że doszło jedynie do zmiany formy, w jakiej odwołująca się prowadzi swoją działalność.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na powyższą decyzję wniosła M. z siedzibą w W., zarzucając niezgodność z prawem, w szczególności poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych a także art. 8, 12, 145a, 149 § 1,2 i 3, 151 § 1 i 2 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2012 r. oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia 22 kwietnia 2012 r. wydane zostały z naruszeniem art. 149 § 1, art. 149 § 2 i art. 149 § 3 K.p.a. w zw. z art. 7 i 77 K.p.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że wznowienie postępowania administracyjnego, jako szczególny rodzaj procedury umożliwiającej, w przypadkach prawem przewidzianych (art. 145 § 1, 145a § 1 i 145b § 1 K.p.a.), wzruszenie ostatecznych indywidualnych aktów z zakresu administracji publicznej składa się z dwóch etapów. W pierwszym etapie organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych - co w przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony - oznacza badanie, czy inicjatywa w sprawie wznowienia pochodzi od osoby mającej czynną legitymację procesową, czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148, art. 145a § 2, art. 145b § 2 K.p.a., a także czy wskazano przyczynę wznowienia postępowania z katalogu ujętego w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145b § 1 K.p.a. Jeżeli wstępne postępowanie wyjaśniające wykaże, że żądanie wznowienia pochodzi bezspornie (w sposób niebudzący wątpliwości) od osoby nie mającej (niemogącej mieć) przymiotu strony w danym postępowaniu albo, że wniosek został złożony po upływie ustawowych terminów, albo wnioskodawca - mimo stosownego wezwania przez organ administracji - nie podał ustawowej przyczyny wznowienia postępowania, właściwy organ wydaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 3 K.p.a.). Gdy nie zaistnieje żadna z wymienionych okoliczności, organ ten wznawia postępowanie administracyjne w drodze postanowienia (art. 149 § 1 K.p.a.), które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 K.p.a.).

W drugim etapie postępowania organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania przechodzi do badania przyczyn wznowienia, a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 K.p.a., tj. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145 b K.p.a., albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145 b K.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że z przywołanych unormowań wynika, iż w pierwszym etapie organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania nie analizuje przyczyn wznowienia, gdyż jego kompetencje w tej fazie proceduralnej sprowadzają się jedynie do ustalenia, czy wnioskodawca wskazał przynajmniej jedną z ustawowych przyczyn uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. Powinność zbadania przyczyn wznowienia aktualizuje się dopiero w drugim etapie postępowania, a więc po wydaniu postanowienia wznawiającego postępowanie, które stanowi podstawę do przeprowadzania postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia, jak i co do rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 K.p.a.).

Odnosząc poczynione uwagi do rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że decyzje Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz z dnia [...] maja 2012 r., zostały wydane z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej dotyczących postępowania wznowieniowego. Wskazał, że skarżąca

w dniu [...] września 2006 r., złożyła w trybie art. 145a K.p.a. wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego zatwierdzenia tabel wynagrodzeń Stowarzyszenia A.. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po otrzymaniu tego wniosku, zobowiązany był w pierwszej fazie postępowania wznowieniowego zbadać przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. W przypadku ich spełnienia, zgodnie z art. 149 § 1 K.p.a. zobowiązany był wznowić postępowanie administracyjne, natomiast w sytuacji braku przesłanek formalnych winien był, stosownie do art. 149 § 3 K.p.a., odmówić wznowienia postępowania administracyjnego.

Sąd podzielił stanowisko skarżącej, że w niniejszej sprawie nie zostało przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydane ani postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego ani postanowienie o odmowie wznowienia postępowania dotyczącego zatwierdzenia tabel wynagrodzeń Stowarzyszenia A., co skutkowało naruszeniem przez organ art. 149 § 1, art. 149 § 2 i art. 149 § 3 K.p.a. w zw. z art. 7 i 77 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

WSA stwierdził, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydał rozstrzygnięcia tak jakby orzekał w postępowaniu zwykłym, zupełnie zapominając, że wniosek skarżącego dotyczył trybu nadzwyczajnego postępowania – trybu wznowienia postępowania. W konsekwencji, w niniejszej sprawie nie wiadomo jakie postępowanie organ umorzył.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną i przeprowadzi postępowanie z poszanowaniem zasad wynikających z art. 149 § 1, art. 149 § 2 i art. 149 § 3 K.p.a. w zw. z art. 7 i 77 K.p.a. Minister będzie miał także na uwadze to, iż organy orzekające w trybie wznowienia postępowania mogą umorzyć postępowanie wznowieniowe, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe, jednakże rozstrzygnięcie tego rodzaju będzie mogło zapaść dopiero po wznowieniu przez organ postępowania w danej sprawie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 22 kwietnia 2011 r.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wniosły dwa podmioty: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Stowarzyszenie A.

Minister, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 149 K.p.a., polegające na błędnym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że wobec niewydania przez Ministra postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego nie toczyło się przed tym organem postępowanie, które mogłoby zostać umorzone,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, polegające na niezastosowaniu wyżej wymienionego przepisu ustawy zmieniającej, obligującego Ministra do umorzenia postępowania w sprawach o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń wszczętych na podstawie dotychczasowych przepisów,

3. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., polegające na niewyjaśnieniu w uzasadnieniu wyroku związku przyczynowego pomiędzy zarzucanym naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik podkreślił, że art. 3 ust. 4 ustawy zmieniającej, będący podstawą zaskarżonej decyzji, nakazuje – w sprawach o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń organizacji zbiorowego zarządzania oraz w sprawach o wskazanie organizacji właściwej – umorzyć postępowania wszczęte na podstawie dotychczasowych przepisów (a więc przed wejściem w życie tej ustawy, tj. przed 21 października 2010 r.). Przepis ten posługuje się pojęciem "sprawy", które należy rozumieć szeroko, nie ograniczając jego stosowania do poszczególnych rodzajów i etapów postępowań. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, należy go odnieść do wszystkich etapów postępowania w danej sprawie, a więc także do trybów nadzwyczajnych, w tym do postępowania wznowieniowego, oraz do poszczególnych etapów postępowania w ramach postępowania z wniosku o wznowienie – w tym przypadku do etapu badania przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania. Ustalenie przez Ministra, że sprawa dotyczy zatwierdzenia tabel wynagrodzeń determinowało konieczność zastosowania rozstrzygnięcia przewidzianego w tym przepisie. Tym samym brak było podstaw do podejmowania czynności w celu badania przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania i wydania postanowienia w przedmiocie wznowienia bądź odmowy wznowienia postępowania, gdyż etap ten również dotyczy istoty sprawy. Skarżący kasacyjnie zwrócił uwagę, że art. 3 ust. 4 ustawy zmieniającej nie pozostawia organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie tabel wynagrodzeń swobody co do jego umorzenia. Zawarta w tym przepisie dyrektywa jest jednoznaczna i stanowi o obowiązku umorzenia postępowania przez organ w określonej w tym przepisie sytuacji. Wobec zaistnienia takiej sytuacji w niniejszej sprawie, podejmowanie przez Ministra innych czynności w sprawie stanowiłoby naruszenie zasady praworządności określonej w art. 7 K.p.a.

Stowarzyszenie A., reprezentowane przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości, wniosło o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Opierając skargę na obu podstawach kasacyjnych, Stowarzyszenie zarzuciło wyrokowi naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 3 ust. 4 ustawy o zmianie ustawy zmieniającej w związku z art. 108 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, w brzmieniu przed nowelizacją, w związku z art. 149 K.p.a., w związku z art. 105 K.p.a., w szczególności poprzez niewłaściwe przyjęcie, iż postępowanie zainicjowane skargą o wznowienie postępowania, może zostać zakończone jedynie decyzją o wznowieniu postępowania (obecnie postanowienie o wznowieniu postępowania) albo decyzją o odmowie wznowienia postępowania, podczas gdy w sytuacji, kiedy zajdą okoliczności dające organowi prawną podstawę do umorzenia postępowania, tak jak w przedmiotowej spawie, postępowanie takie, tj. zainicjowane skargą o wznowienie powinno zostać zakończone decyzją o umorzeniu,

2. art. 105 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy zmieniającej w zw. z art. 108 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych w brzmieniu przed nowelizacją poprzez niezastosowanie ww. przepisów, w szczególności, w sytuacji, w której postępowanie, które zostało wszczęte na podstawie dotychczasowych przepisów w sprawach o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń i które niezakończone zostało do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej ustawę o prawie autorskim - jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie – powinno zostać, jak wynika wprost z przepisów ustawy, tj. art. 3 ust. 4 ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, umorzone,

3. art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a., t.j. nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a także niedokonanie oceny prawnej przez sąd I instancji wszystkich podnoszonych przez organ administracji a także przez Uczestnika w odpowiedzi na skargę zarzutów, a także przedstawienie niespójnej oceny prawnej, brak oceny materiału dowodowego.

W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, że postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte wnioskiem z dnia [...] września 2006 r. W dniu 24 stycznia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 108 ust. 3 w związku z art. 109 Prawa autorskiego jest niezgodny z Konstytucją. Zgodnie z wyrokiem Trybunału art. 108 ust. 3 utracił moc obowiązującą z dniem 1 września 2006 r. Nowelizacja ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych weszła w życie z dniem 21 października 2010 r. Strona podkreśliła, że postępowanie wywołane wnioskiem Spółki nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie wspomnianej nowelizacji ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zdaniem Stowarzyszenia, przepis art. 3 ust. 4 ustawy nowelizującej obejmuje swoim zakresem wszystkie rodzaje postępowań, czyli zarówno postępowania zwykłe jak i nadzwyczajne. W ocenie skarżącego kasacyjnie zarówno postępowanie zwykłe jak i postępowanie wznowieniowe dotyczą tej samej sprawy w rozumieniu materialnoprawnym.

Pełnomocnik Stowarzyszenia podniósł, że nowelizacja z dnia 8 grudnia 2010 r. wprowadziła całkowicie nowy system zatwierdzania tabel wynagrodzeń, w którym brak jest możliwości orzekania przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w oparciu o przepisy K.p.a. Umorzenie postępowania w sprawie jest zatem konieczne z uwagi na jej bezprzedmiotowość.

W odpowiedziach na skargi kasacyjne M. z siedzibą w W., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o oddalenie skarg kasacyjnych i zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek.

Skargi kasacyjne nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja wydana w postępowaniu wznowieniowym, którą Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego umorzył postępowanie "z wniosku o wznowienie postępowania" zakończonego decyzją ostateczną, dotyczącą zatwierdzenia tabel wynagrodzeń Stowarzyszenia A., w której jako podstawę prawną wskazał art. 105 § K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 152, poz. 1016).

Należy wskazać, że istotą wznowienia postępowania jest stworzenie możliwości prawnej ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej już ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie, w którym została wydana zostało dotknięte kwalifikowaną wadą procesową. Kwalifikowane wady procesowe, będące podstawą wznowienia postępowania wyliczone zostały enumeratywnie w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 K.p.a. Do istoty wznowienia postępowania dostosowany jest uregulowany przepisami K.p.a. tok postępowania, w którym wyróżnia się stadium wszczęcia, stadium rozpoznania, stadium podjęcia decyzji. Złożenie wniosku o wszczęcie tego nadzwyczajnego trybu postępowania skutkuje jego wstępną weryfikacją, której wynik powoduje przyjęcie przez organ stanowiska o dopuszczalności wznowienia postępowania - wówczas wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie na podstawie art. 149 § 1 K.p.a., lub o braku podstaw do wznowienia i wówczas wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. Na tym wstępnym etapie postępowania organ administracji bada, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez podmiot posiadający legitymację procesową do wystąpienia z takim żądaniem, czy zachowany został termin określony w art. 148 K.p.a. oraz czy wniosek został oparty na ustawowych przesłankach wznowienia postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną daje podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcia co do istoty (art. 149 § 2 K.p.a.), po którym organ wydaje decyzję o treści określonej w art. 151 K.p.a.

Uwzględniając przedstawiony wyżej model postępowania wznowieniowego, należy uznać, że Sąd pierwszej instancji zasadnie dostrzegł wadliwość w postępowaniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, polegającą na braku wydania przez organ postanowienia o wznowieniu bądź odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] maja 2000 r. i zastosowaniu art. 3 ust. 4 ustawy zmieniającej, na tym etapie postępowania.

Bezspornym jest, że ostateczna decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2000 r., dotyczyła zatwierdzenia tabel wynagrodzeń Stowarzyszenia A.. Właściwość Komisji Prawa Autorskiego, jako organu I instancji w tej sprawie wynikała z art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2000r. Nr 80, poz. 904 ze zm.).

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. SK 40/04 (ogłoszonym w Dz. U. Nr 21, poz. 164 z dnia 9 lutego 2006 r.) Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in., że art. 108 ust. 3 w zw. z art. 109 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych jest niezgodny z art. 20, art. 22 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej art. 108 ust. 3 ustawy do dnia 1 września 2006 r. ze względu na to, że "uzupełnienie luki prawnej, jaka powstanie w wyniku wejścia wyroku TK w życie, wymaga przemyślanej pod względem systemowym ingerencji ustawodawcy pozytywnego".

Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowił podstawę wystąpienia przez M. z siedzibą w W. do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Kultury z dnia [...] maja 2000 r., na podstawie art. 145a § 1 K.p.a.

Przed rozstrzygnięciem tego wniosku, dnia 21 października 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, która wprowadziła odmienny tryb postępowania w sprawie zatwierdzania i zmian zatwierdzania tabel wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych. Aktualnie, zgodnie z art. 1101 ustawy zmieniającej, do postępowań przed Komisją Praw Autorskich zastosowanie mają odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym (przed zmianą przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego – art. 108 ust. 4 ustawy o prawie autorskim), zaś uczestnik niezadowolony z orzeczenia Komisji może złożyć wniosek o zatwierdzenie albo odmowę zatwierdzenia tabeli wynagrodzeń w całości lub części do sądu powszechnego (art. 11014 ust. 1), co powoduje utratę mocy orzeczenia Komisji w całości lub w części, co do której wniosek został złożony (art. 11014 ust. 5). Uregulowanie to wskazuje, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego jedynie powołuje Komisję Praw Autorskich (art. 1101 ust. 1 ustawy zmieniającej), nie jest natomiast organem odwoławczym od jej orzeczeń, jak przewidywał to przepis art. 108 ust. 4 ustawy o prawie autorskim przed jej zmianą.

Ustawa zmieniająca zawiera przepisy intertemporalne, które dotyczą postępowań wszczętych na podstawie dotychczasowych przepisów w sprawach o zatwierdzanie tabel wynagrodzeń i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy (tj. do dnia 21 października 2010r.). Stosownie do treści art. 3 ust. 4, postępowania takie umarza się. W ustawie zmieniającej brak jest natomiast przepisu, który zakazywałby stosowania do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. (w brzmieniu sprzed 21 października 2010r.) przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, czyli trybów nadzwyczajnych. Przykład takiej regulacji zawiera np. ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U.2012.1187 ze zm.) w art. 63 § 2 i § 3 tej ustawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oznacza to, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją, która zapadła przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, czyli przed dniem 21 października 2010 r., obliguje właściwy organ (w sprawie niniejszej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w związku z art. 150 § 1 K.p.a.) do jego rozpoznania na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Na tym etapie postępowania nie ma zastosowania wymieniony art. 3 ust. 4 ustawy zmieniającej (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 2 września 2014 r., sygn. akt II OSK 515/13 i z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt II OSK 585/13).

W przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie postępowania na etapie wstępnym, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego powinien wydać postanowienie o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 K.p.a., a następnie orzec na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.

Stwierdzenie istnienia podstawy do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2000 r., określonej w art. 145a § 1 K.p.a. skutkuje koniecznością uchylenia decyzji dotychczasowej, a to z kolei powoduje, że zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia o istocie sprawy, czyli ponownego rozpoznania wniosku o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń Stowarzyszenia A.. Wówczas dopiero ma zastosowanie w sprawie przepis art. 3 ust. 4 ustawy zmieniającej, ponieważ uchylenie decyzji dotychczasowej powoduje, że postępowanie zwykłe, które zostało wszczęte wnioskiem złożonym w dacie obowiązywania ustawy dotychczasowej nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej. Zastosowanie tego przepisu może prowadzić do umorzenia postępowania w sprawie o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń Stowarzyszenia A.. Zatem, w orzeczeniu wydanym na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. organ winien uchylić decyzję, której dotyczy wznowione postępowanie i ewentualnie umorzyć postępowanie w sprawie o zatwierdzenie tabel wynagrodzenia, chyba że zachodzą przesłanki z art. 151 § 2 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 149 K.p.a. i art. 3 ust. 4 ustawy zmieniającej. Z tych samych przyczyn zamierzonego skutku nie mogły odnieść także zarzut naruszenia art. 105 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy zmieniającej w zw. z art. 108 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych w brzmieniu przed nowelizacją, a także zarzut naruszenia art. 3 ust. 4 ustawy zmieniającej w zw. z art. 108 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych w brzmieniu przed nowelizacją w zw. z art. 149 i art. 105 K.p.a.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a. Wskazać należy, że przepis art. 141 § 4 P.p.s.a., określa wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku. Stanowi on, że pisemne motywy orzeczenia powinny zawierać: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy obejmuje zarówno przytoczenie ustaleń dokonanych przez organy administracji publicznej jak i ich ocenę pod względem zgodności z prawem, a w konsekwencji przytoczenie stanu faktycznego przyjętego przez sąd. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te omówione zagadnienia mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 2633/04, LEX 173345). Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. zobowiązuje sąd do rozważenia w uzasadnieniu wyroku przede wszystkim takich wytyków strony oraz stanowisk pozostałych stron, jeżeli mogą one mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem zarzutów istotnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu I instancji pozwala na stwierdzenie, że zawiera ono wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a., a zawarty w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie zastosowanym normom prawnym nadał Sąd I instancji, i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. Podkreślić należy, że za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska Sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.