Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 108/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr) Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 maja 2011r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarżący J. G., pismem z dnia [...] r. ponownie wystąpił o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. argumentując, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, gdyż jedynym źródłem dochodu jest renta. Wskazał na problemy zdrowotne, związane z przebytym w roku 1999 udarem mózgu, powołał się również na leczenie w szpitalu psychiatrycznym w 2009 r.

Podał, że przyczyną utraty środków finansowych było zdarzenie losowe,

a dochodzenie swych praw na drodze sądowej od byłej żony nie przyniosło rezultatów. Uznał, że w tej sytuacji dochodzenie przez organ podatkowy roszczeń wyłącznie od niego, jest rażąco niesprawiedliwe, zwłaszcza, że zaległy podatek w części przypadający na niego został uregulowany.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w L., po rozpatrzeniu wniosku, decyzją

z dnia [...] r. odmówił stronie umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. w kwocie [...] zł, odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł oraz opłaty prolongacyjnej w wysokości [...] zł.

Skarżący nie zgodził się z takim rozstrzygnięciem organu i wniósł odwołanie,

w którym domagał się zmiany decyzji w całości, umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami i opłatą prolongacyjną. Wydanej decyzji zarzucił, naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej subsumpcji art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), jak również zasad postępowania tj. art. 120, art. 121, art. 124, art. 191 i art. 210 § 4 wskazanej ustawy. Uchybienia te zdaniem strony miały wpływ na treść zaskarżonej decyzji oraz art. 1, art. 3 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 02 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).

Dyrektor Izby Skarbowej w B., po przeanalizowaniu akt sprawy w postępowaniu odwoławczym i rozpatrzeniu argumentów strony, decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że indywidualne decyzje w sprawie umorzenia, wydawane są w trybie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej i mają charakter uznaniowy i wydawane są w oparciu o klauzule "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego".

Odnosząc się do stanu majątkowego skarżącego, organ wskazał, że ze złożonego oświadczenia z dnia 27 lipca 2010 r. oraz protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego, sporządzonym 9 sierpnia 2010 r. wynika, iż strona mieszka wraz

z żoną w domu jednorodzinnym o powierzchni ok. [...] m2, stanowiącym jej odrębną własność. Skarżący nie posiada żadnych nieruchomości, rzeczy ruchomych, lokat bankowych. Osiąga dochody z renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy

w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Żona otrzymuje również rentę w wysokości [...] zł. Wydatki związane z prowadzonym gospodarstwem domowym kształtują się następująco: czynsz - 18 zł, gaz (butla) - 45 zł, energia elektryczna - 120 zł (licznik przedpłatowy), ogrzewanie (węgiel) - 260 zł, opłaty za wodę - 55 zł, śmieci - 30 zł. Strona ponosi także wydatki związane z zakupem lekarstw w wysokości 183 zł. Ponadto budżet domowy obciążony jest spłatą kredytu w wysokości 113 zł miesięcznie, kredytu (karta płatnicza) - 50 zł, kredytu zaciągniętego na zakup pralki - 56 zł miesięcznie, kredytu zaciągniętego przez żonę w wysokości 6.000 zł - miesięczna rata wynosi 160 zł. Skarżący w dniu 29 lipca 2010 r. dodatkowo oświadczył, iż w roku 2010 poniósł znaczne wydatki na leki, w następujących wysokościach : luty - 315,68 zł, maj - 181,15 zł, czerwiec - 179,37 zł, lipiec - 172,76 zł. Organ podał, że skarżący w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2009 r. zadeklarował dochód z tytułu renty w kwocie [...] zł.

Wnioskując o umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej zobowiązany powołał się na problemy zdrowotne - udar mózgu, dyskopatia (możliwa operacja kręgosłupa), miażdżyca - migotanie przedsionka serca, depresja, cukrzyca. Organ podał, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające stan zdrowia strony, tj. karta informacyjna z dnia 03 listopada 1999 r. Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] Szpitala Specjalistycznego Oddział Neurologii i Leczenia Ostrych Udarów, karta informacyjna z pobytu szpitalnego w Oddziale Neurologii za okres od [...] r. do [...] r., karta informacyjna z pobytu szpitalnego w okresie od [...] do [...] r., orzeczenie lekarskie z dnia [...] r., karta informacyjna leczenia szpitalnego za okres od [...] do [...] r. oraz zaświadczenie o stanie zdrowia wystawione prze SP ZOZ Przychodnię Rejonową w L. z dnia [...] r.

Dyrektor Izby Skarbowej dokonując analizy sytuacji materialnej i zdrowotnej zobowiązanego, biorąc jednocześnie pod uwagę podnoszone przez stronę okoliczności związane z trudnościami finansowymi, uniemożliwiającymi uregulowanie zaległości, uznał, że wypełniają one przesłankę ważnego interesu podatnika.

Organ, korzystając jednak z uznania administracyjnego, określonego w art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej wskazał, że odmawia umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej.

Odnosząc się do zaległości organ wskazał, że zobowiązanie podatkowe stanowiące przedmiot niniejszego postępowania, powstało w związku z nieuregulowaniem w całości podatku wynikającego z zeznania rocznego PIT-30 za 1997 r., w którym podatnik wykazał dochód :

1. z tytułu wynagrodzenia w kwocie [...] zł,

2. z tytułu praw majątkowych (racjonalizacja i nagrody za patenty w energetyce) w łącznej kwocie [...] zł.

W związku z czym należny podatek wyniósł [...] zł. Natomiast kwota, którą skarżący winien wpłacić do urzędu skarbowego wynosiła [...] zł.

Organ przywołując stan faktyczny sprawy wskazał, że skarżący za swoją sytuację finansową wini byłą żonę, która w sierpniu 1997 r. bez jego zgody i wiedzy zerwała lokaty terminowe i podjęła z kont bankowych wszystkie oszczędności. Pomimo zgłoszenia tego faktu na policję i do prokuratury umorzono jednak postępowanie

z braku znamion przestępstwa, w sytuacji gdy żona działała w ramach udzielonego przez stronę upoważnienia i pobrała pieniądze ze wspólnego konta. W opinii organu ta okoliczność nie uzasadnia przyznania wnioskowanej ulgi a organy podatkowe nie są władne do oceniania relacji pomiędzy rozwiedzionymi małżonkami, zaś budżet państwa nie może ponosić negatywnych konsekwencji wynikających ze sporów rodzinnych. Organ podniósł, że strona za wszelkie poniesione straty na skutek działań byłej małżonki winna dochodzić na drodze postępowania cywilnego.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że nie kwestionuje sytuacji, w jakiej podatnik się znalazł oraz dostrzega problemy jakie napotkał w życiu osobistym.

Jednocześnie organ podniósł, że przedmiotem niniejszego postępowania jest umorzenie zaległości podatkowej strony a nie podnoszona kwestia odpowiedzialności byłej małżonki za zaległość podatkową, wynikającą ze złożonego zeznania o wysokości dochodu osiągniętego przez podatnika (PIT-30) w 1997 r.

Postępowanie w niniejszej sprawie ogranicza się do oceny wystąpienia przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a następnie udzielenia bądź odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi.

Organ wskazał, że podejmując niniejsze rozstrzygnięcie miał na uwadze również fakt, iż skarżący pomimo znacznych dochodów w kolejnych latach tj. w 1998 r. - w kwocie [...] zł, w 1999 r. - w kwocie [...] zł, w 2000 r. - w kwocie [...] zł), nie dokonał żadnej dobrowolnej wpłaty na poczet istniejącej zaległości. Swoje działania ograniczył do występowania do organu podatkowego z kolejnymi wnioskami w sprawie umorzenia.

Ponadto, w dniu 10 października 2005 r. strona dokonała sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego we W. za kwotę [...] zł. Środki uzyskane ze sprzedaży ww. nieruchomości skarżący przeznaczył na zakup wraz z obecną żoną w dniu 13 października 2005 r. zabudowanej nieruchomość (dom jednorodzinny do remontu) położonej w D. nad W. za kwotę [...] zł. Organ zwrócił uwagę, że również wówczas nie dokonał wpłaty choćby najmniejszej kwoty na poczet niniejszej zaległości podatkowej. Jednocześnie organ zauważył, że na podstawie umowy z dnia 21 listopada 2008 r. strona dokonała przesunięcia masy majątkowej z majątku objętego wspólnością ustawową do majątku osobistego drugiej żony.

Organ wskazał również, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W., uwzględniając sytuację finansową i zdrowotną strony stwierdził, iż podatnik nie jest w stanie uregulować jednorazowo przedmiotowej zaległości wraz z odsetkami za zwłokę, dlatego też uwzględniając podnoszone okoliczności, dziesięciokrotnie udzielał wsparcia i rozkładał na raty zapłatę zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. Ostatnią decyzją z dnia [...] r. organ podatkowy zmienił decyzję ostateczną w części dotyczącej ostatniej 16 raty, rozkładając ją na kolejne 22 raty, tj. kwota należności głównej w wysokości [...] zł, odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł, ustalił opłatę prolongacyjną w kwocie [...] zł, wyznaczając termin zapłaty ostatniej raty na dzień 30 maja 2012 r.

Dodatkowo organ wskazał, że przed tut. Sądem prowadzone było postępowanie w sprawie wniosku z dnia [...] r. o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za ww. 1997 r.( wówczas w kwocie [...] zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł i opłaty prolongacyjnej w kwocie [...] zł, ) które zakończyło się wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 968/09 oddalającym skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia ww. zaległości podatkowej.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że w związku z decyzją z dnia [...] r. rozkładającą stronie zapłatę zaległości podatkowej za 1997 r. na raty oraz decyzjami zmieniającymi decyzję ostateczną (ostatnia z dnia [...] r.), wszczęte postępowanie egzekucyjne, w związku z posiadanym przez podatnika zadłużeniem, zostało zawieszone. Strona nie ponosi również obciążeń z tytułu narastających odsetek za zwłokę, bowiem ich wysokość została ustalona na dzień złożenia wniosku o rozłożenie na raty zapłaty przedmiotowej zaległości, tj. na dzień 02 października 2002 r. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 57 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, podatnik jest zobowiązany do zapłaty opłaty prolongacyjnej ustalanej w decyzji wydanej na podstawie art. 67a § 1 pkt 2, która stosownie do art. 57 § 2 stanowi 50% stawki odsetek za zwłokę.

Reasumując organ wskazał, że podnoszone przez stronę okoliczności dotyczące sytuacji finansowej oraz zdrowotnej niewątpliwie wskazują na zaistnienie w sprawie ważnego interesu podatnika, jednak na podjęcie niniejszego rozstrzygnięcia wpływ miał fakt, że skarżący wiedział, iż w zaistniałej sytuacji będzie zobowiązany do odprowadzenia podatku dochodowego od osób prawnych za 1997 r. od osiągniętego dochodu z tytułu otrzymanych nagród (o czym świadczą składane liczne wnioski zarówno o umorzenie jak i rozłożenie na raty), a pomimo tego nie podjął efektywnych działań, zmierzających do uregulowania zaległości podatkowej.

Dlatego też kierując się zasadą uznania administracyjnego określoną w art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej.

Odnosząc się z kolei do zarzutu prowadzonego postępowania podatkowego w sprawie umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że organ pierwszej instancji podjął wszelkie niezbędne działania celem ustalenia stanu faktycznego, oparł wydane rozstrzygnięcie na zebranym materiale dowodowym. Wybór odmiennego rozstrzygnięcia w oparciu o ten sam materiał dowodowy nie dyskwalifikuje prawidłowości przygotowawczego stadium postępowania podatkowego jakim jest gromadzenie dowodów. Materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie przez organ podatkowy pierwszej instancji obrazuje sytuację materialną i życiową strony, a także okoliczności w jakich doszło do powstania przedmiotowej zaległości. Umożliwia poznanie stanu faktycznego w stopniu pozwalającym na przeprowadzenie prawidłowego wnioskowania i rozstrzygnięcia sprawy, a zatem należy go uznać za kompletny. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, a w szczególności zawiera wskazanie faktów, które zostały przez organ podatkowy uznane za udowodnione, dowody, którym dał wiarę oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem obowiązujących przepisów prawa. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że rozstrzygnięcie zostało podjęte z naruszeniem ogólnych zasad postępowania podatkowego. Podnoszone zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących obrazy art. 1, art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, organ uznał je za nietrafione, bowiem zgodnie z powołanymi artykułami regulowanie zobowiązań podatkowych jest obowiązkiem wynikającym z polskiego systemu podatkowego, zgodnie z którym każdy jest zobowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. W przeciwnym razie zagrożone byłyby fundamentalne zasady państwa prawa, w tym wyrażona w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, równość wszystkich wobec prawa (art. 32) oraz konieczność ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę i opłatą prolongacyjną, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący w skardze podniósł tożsame zarzuty jak w odwołaniu.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ podatkowy pomimo, iż stwierdził istnienie ważnego interesu podatnika, uznał że przedstawione okoliczności nie stanowią podstawy do udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej, wskazując przede wszystkim na okoliczność, że pomimo uzyskiwania znacznych dochodów w latach 1998-2000 nie podjął żadnych działań zmierzających do uregulowania zaległości podatkowej.

Skarżący wskazał, że pomimo, iż organ odwoławczy uznał trudną sytuację podatnika, to oceniając szereg innych okoliczności, stwierdził, że nie ma podstaw do umorzenia zaległości podatkowej. W tej sytuacji zdaniem strony organy podatkowe w sposób dowolny dokonały oceny jego sytuacji majątkowej i wysunęły błędne wnioski, które dały podstawę do odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi.

Zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie uznały, iż interes publiczny jest ważniejszy od interesu podatnika, dokonując nieprawidłowej subsumpcji normy materialnej zawartej w art. 67a 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Według strony, organy odmawiając po raz kolejny umorzenia zaległości podatkowej doprowadzają do wzrostu zadłużenia, powodując, że nie istnieją realne możliwości spłaty przedmiotowej zaległości podatkowej.

Skarżący podniósł, że organy podatkowe dając pierwszeństwo interesowi publicznemu nad interesem podatnika powodują, że decyzje zostały podjęte w sposób dowolny, wbrew normom wynikającym z art. 121, art. 122 i art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Podkreślił, że organy podatkowe winny prowadzić postępowanie zgodnie z art. 120 Ordynacji podatkowej, a zatem dokonać prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i z tej oceny wysnuć wnioski co do wystąpienia przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, wyważenia zachodzących relacji między nimi i ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi.

Powołując się na tezy wyroków Wojewódzkiego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący stwierdził, iż jego aktualna sytuacja materialna uzasadnia udzielenie wnioskowanej ulgi.

Ponadto skarżący zarzucił pominięcie okoliczności, iż korzysta z ulgi na zakup leków i w związku z tym działania organów pozostają w sprzeczności, gdyż z jednej strony, skoro podatnik dokonuje odliczenia wydatków poniesionych na zakup lekarstw, oznacza, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a z drugiej strony organy podatkowe odmawiają umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej.

Końcowo skarżący podkreślił, że uregulował przypadającą na niego część zaległości podatkowej, zaś pozostałej części organ podatkowy winien dochodzić od jego byłej żony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje :

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działaniami administracji publicznej stosując kryterium legalności czyli zgodności tych działań z prawem. To oznacza, że Sąd może zaskarżoną decyzję (inny akt administracyjny) uchylić lub stwierdzić jej nieważność, jeżeli w istotny sposób narusza ona przepisy.

Uprawnienia sądu administracyjnego mają w zasadzie charakter kasacyjny, a nie reformatoryjny. Rolą sądu administracyjnego nie jest merytoryczne rozpoznanie sprawy a jedynie kontrola działania administracji, przy zastosowaniu kryterium legalności (art. 1 § 1 i § 2, ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 421-422.

Zaskarżony akt lub działanie administracji publicznej może ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa :

• materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy

• lub procesowego w stopniu, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco :

Podatnik, w roku 1997 osiągnął dochód z tytułu :

• wynagrodzenia - [...] zł,

• oraz praw majątkowych (racjonalizacja i nagrody za patenty w energetyce) - [...] zł.

W związku z czym, należny podatek dochodowy za 1997r. wyniósł [...] zł, a kwota, którą skarżący winien wpłacić do urzędu skarbowego wynosiła [...] zł.

Skarżący brak opłacenia podatku uzasadnił utratą wszystkich pieniędzy podając, iż jego ówczesna żona, w sierpniu 1997 r. bez jego zgody i wiedzy zerwała lokaty terminowe i podjęła z kont bankowych wszystkie oszczędności. Skarżący wskazał, że pomimo zgłoszenia tego faktu na policję i do prokuratury postępowanie przeciwko żonie zostało z braku znamion przestępstwa umorzone, gdyż żona działała w ramach udzielonego przez stronę upoważnienia i pobrała pieniądze ze wspólnego konta.

Skarżący po tym fakcie doznał w roku 1999 udaru mózgu i od tego czasu stał się niezdolny do pracy i przeszedł na rentę chorobową. Podał, że przebywał na leczeniu w szpitalu, a w roku 2009 na oddziale psychiatrycznym.

Według strony, te okoliczności stały się powodem jego złej sytuacji finansowej

i zdrowotnej. Skarżący uważa, że w tej sytuacji organy podatkowe winny zaległy podatek wyegzekwować od byłej żony, gdyż on za siebie uregulował podatek.

We wnioskach o umorzenie zaległości podatkowej skarżący podnosił ww. okoliczności jako uzasadnienie. Tutejszy Sąd Wyrokiem z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 968/09 oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej

w B. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia ww. zaległości podatkowej.

Strona, kolejnym wnioskiem z dnia [...] r. wniosła o umorzenie zadłużenia, wskazując podobnie jak poprzednio na okoliczności utraty środków jak również na pogarszający się stan zdrowia i konieczność zakupu niezbędnych leków.

Przystępując do rozstrzygnięcia sporu trzeba przede wszystkim wskazać, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie jest art. 67a § 1 pkt 3 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa. Przepis ten stanowi, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z zacytowanego przepisu art. 67 a § 1 wynika, że decyzje wydawane na tej podstawie mają charakter uznaniowy , co oznacza, że Ustawodawca wyposażył organ w uprawnienie do swobodnego uznania w zakresie przyznania wnioskowanej ulgi, o czym świadczy sformułowanie " organ może".

To sformułowanie oznacza, że organ nie ma obowiązku wydania pozytywnego rozstrzygnięcia nawet w sytuacji, gdy za uznaniem przemawiają wymienione w tym przepisie przesłanki w postaci "ważnego interesu podatnika " lub "interesu publicznego". Oba wymienione pojęcia, ze względu na brak ustawowej definicji mają charakter nieostry, a to oznacza, że należy sięgnąć do judykatury lub piśmiennictwa. Wyjaśnieniu tych pojęć pomoże teza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jaki zapadł 16 maja 2008r. sygn. akt I SA/Łd 10/08 LEX nr 482026.

Sąd uznał, że " Istotą uznania administracyjnego jest rozgraniczenie sprzecznych interesów, a mianowicie interesu podatnika ubiegającego się o ulgę oraz interesu budżetu państwa, i danie priorytetu jednemu z nich, na tle okoliczności faktycznych danej sprawy. Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej, interes publiczny zaś to dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, to dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa, a więc i możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych".

Zastosowanie ulgi podatkowej jest więc prawem a nie obowiązkiem organów podatkowych, a dla podatnika przywilejem. Należy zaznaczyć, że uznanie administracyjne nie oznacza zupełnej dowolności, co do sposobu rozstrzygnięcia wniosku.

Należy mieć jednak na uwadze , że kontrola Sądu co do legalności takiego rozstrzygnięcia jest ograniczona i sprowadza się w istocie do badania prawidłowości postępowania dowodowo – wyjaśniającego i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy – porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2001 r. sygn. akt I S.A./Ka 498/00 PP z 2001 r. Nr 45 s. 14 oraz Mastalski B. Adamiak Ordynacja podatkowa Komentarz 2005r. str. 308.

W tym miejscu należy przywołać tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego jaki zapadł 15 lipca 2008r. sygn. akt II FSK 660/07 LEX nr 485329:

"Sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne".

Sąd zatem dokonuje wyłącznie kontroli legalności zaskarżonej decyzji i nie jest władny wkraczać w sferę uznania organów podatkowych. To oznacza, że Sąd nie jest uprawniony do oceny słuszności, ani celowości wydanej decyzji uznaniowej bo organ nie jest zobowiązany do udzielenia ulgi nawet wówczas , gdy stwierdzi , iż w sprawie wystąpiły przesłanki " ważnego interesu podatnika" lub " interesu publicznego" . (por. wyrok NSA z 31.01.2003r. Biul. Skarb. 2004/6/30).

Jak wynika z akt sprawy organy podatkowe obu instancji uznały, że w sprawie zachodzi "ważny interes podatnika" a to oznacza, że wzięły pod uwagę podnoszone przez stronę argumenty, ale korzystając z ustawowego uznania administracyjnego odmówiły stronie umorzenia zaległości.

Należy zatem stwierdzić, że ta decyzja, jako uznaniowa wymyka się spod kontroli Sądu. Porównaj wyrok WSA w Gdańsku z 21 maja 2008r. w sprawie o sygn akt I SA/Gd 645/07 (LEX nr 446565) , w którym Sąd stwierdził :

"Jeżeli organ podatkowy, dokonując koniecznych ustaleń w sprawie, nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych oraz jeżeli dokonanej ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy należy umorzyć zaległości podatkowe, jest zagadnieniem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli Sądu administracyjnego sprawującego tylko kontrolę legalności, czyli zgodności decyzji organów administracyjnych z prawem".

Zdaniem Sądu organ podatkowy dokonał prawidłowych ustaleń co do sytuacji strony, a w trakcie postępowania nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego. Strona brała udział na wszystkich etapach postępowania. Wbrew twierdzeniom strony organy dokonały prawidłowej oceny stanu faktycznego stwierdzając, że w sprawie występuje przesłanka "ważnego interesu podatnika", co oznacza, że organy dostrzegły trudną sytuację strony zarówno finansową jak i zdrowotną.

Zdaniem Sądu decyzja ta nie jest również dowolna gdyż została w sposób wyczerpujący uzasadniona. Organy wskazały, że skarżący pomimo znacznych dochodów w latach następnych ( 1998 r. – [...] zł, 1999 – [...] zł., 2000 - [...] zł.) jak i wolnych środków, jakie pozostały po sprzedaży mieszkania we W. ([...] zł) nie podjął efektywnych działań zmierzających do uregulowania zadłużenia wobec budżetu Państwa. Przeciwnie, kupując dom w D, za kwotę [...] zł., następnie aktem notarialnym z dnia 21 listopada 2008r. dokonał przesunięcia masy majątkowej z majątku objętego wspólnością ustawową z drugą żoną do jej majątku osobistego.

Na decyzję odmowną miał wpływ również fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. od 2003 r. aż 10 – krotnie udzielał skarżącemu wsparcia i rozkładał na raty zapłatę zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. od roku 2003 rozkłada na raty przedmiotową zaległość. Z akt sprawy wynika, iż ww. organ podatkowy decyzją z dnia[...] r. zmienił decyzję ostateczną w części ostatniej raty 16 raty i rozłożył zaległość w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł na 22 raty oraz ustalił opłatę prolongacyjną w kwocie [...] zł. wyznaczając termin zapłaty na dzień 30 maja 2012 zł. co i tym razem spowodowało zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Decyzja ta jest korzystna dla strony. Dlatego ewentualny zarzut przedawnienia jest niezasadny, bo zgodnie z art. 70 § 2 pkt 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 67a § 1 pkt 1 i pkt 2 Ordynacji podatkowej do dnia terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej, ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej. To oznacza, że zaległość ta w dalszym ciągu jest wymagalna albowiem data płatności ostatniej raty została ustalona na dzień 30 maja 2012 zł. .

Reasumując należy stwierdzić, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Materiał dowodowy został zgromadzony w sposób wyczerpujący i na jego podstawie dokonano prawidłowej oceny sytuacji strony, uznając, że w sprawie z uwagi na jej złą sytuację finansową i zdrowotną zachodzi ważny interes strony, ale korzystając z uznania odmówiły umorzenia.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

E. Kruppik – Świetlicka L. Kleczkowski D. Dudra