Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 221/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 8 ust. 1, art. 39, art. 41
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Janina Guść, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 8 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 grudnia 2018 r. Prezydent Miasta odmówił przyznania M. J. pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup czujników dymu i czadu.

Organ I instancji wskazując na treść art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.) – dalej: ustawa, a także na wynikającą z art. 8 ust. 1 tej ustawy wysokość kryterium dochodowego, wynoszącą 701 zł, stwierdził, że na dochód skarżącej składają się: dodatek mieszkaniowy w wysokości 164,78 zł, dodatek energetyczny w wysokości 11,35 zł, emerytura w wysokości 7,76 zł i zasiłek stały w wysokości 517,11 zł, łącznie 701 zł.

Organ stwierdził, że w lokalu mieszkalnym skarżąca posiada ogrzewanie elektryczne, zatem bezzasadne jest rozpatrywanie potrzeby zakupu czujników dymu i czadu, które mają zastosowanie przy ogrzewaniu gazowym lub piecowym. Skarżąca nie wyraziła zainteresowania poprawą warunków mieszkaniowych poprzez remont lokalu przy współpracy z administracją lokalu, tj. A w S. Nadto skarżącej przyznano pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w wysokości 200 zł, zasiłek celowy na dofinansowanie ogrzewania elektrycznego w wysokości 250 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wyjaśniła, że czujniki dymu i czadu są potrzebne nie ze względu na ogrzewanie gazowe, którego została pozbawiona, lecz z uwagi na nieszczelne kominy i zalegającą na parapecie sadzę, wskazując nadto, że nieszczelne są okna i dach, zaś A ani Wspólnota Mieszkaniowa nie podejmują stosownych działań.

Decyzją z dnia 8 stycznia 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4 oraz art. 39 ustawy o pomocy społecznej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W ocenie Kolegium wobec prawidłowego ustalenia przez organ I instancji, że w mieszkaniu skarżącej nie ma gazu, lecz jest ogrzewanie elektryczne, bezzasadne jest przyznanie pomocy finansowej na zakup czujników dymu i czadu. Nadto skarżąca nie nawiązała kontaktu z A w sprawie jakichkolwiek napraw i remontów w jej mieszkaniu, mimo że wielokrotnie kwestię tę poruszano podczas prowadzonych wywiadów środowiskowych. Skarżąca nie współpracuje zatem od dłuższego czasu z organami pomocy społecznej, nie wykorzystuje wszystkich oferowanych jej możliwości.

Kolegium uznało, że organ I instancji należycie umotywował wydanie decyzji i nie naruszył granicy uznania administracyjnego odmawiając przyznania zasiłku celowego na wskazany cel.

Kolegium podkreśliło, że skarżąca na przestrzeni kilkunastu lat uzyskuje wszechstronną pomoc m.in. w postaci zasiłków okresowych, zasiłków celowych na różne potrzeby, zasiłku stałego, a także w zakresie dożywiania. Nie jest zatem pozbawiona wsparcia finansowego ze strony Ośrodka, lecz otrzymuje pomoc w różnych formach. Skarżąca nie może jednak oczekiwać, że każda prośba o pomoc zostanie spełniona, gdyż organ dysponuje ograniczonymi środkami i musi wspierać wiele rodzin, a w konsekwencji zmuszony jest tak rozdzielać środki, by jak największa liczba osób mogła otrzymać wsparcie. Skarżąca oczekuje wszechstronnej i comiesięcznej pomocy finansowej ze strony Ośrodka, który według niej ma przejąć cały ciężar jej utrzymania oraz zaspokojenia jej wszystkich niezbędnych potrzeb, eliminując i kwestionując całkowicie pomoc jej rodziny – syna.

W ocenie organu odwoławczego w stosunku do skarżącej nie ziściły się również przesłanki przyznania specjalnego zasiłku celowego, o których mowa w art. 41 ustawy. Zasiłek ten może zostać przyznany osobie przekraczającej kryterium dochodowe i w szczególnie uzasadnionym przypadku, a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych. Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie występuje.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję M. J. wskazała, że na okoliczność jej dochodów pracownik socjalny sam zdobywał wiedzę, pomijając jej osobę, a po zdobyciu adresu jej starszego syna "przeprowadzał postępowanie w sprawie alimentacji matki" . Z pomocy korzystała w latach 1993 r. – 2005 r. jako matka samotnie wychowująca dzieci, a od 2005 r. korzysta z niej jako osoba samodzielnie gospodarująca. Skarżąca zakwestionowała okoliczność braku jej współpracy z administracją budynku. Wskazała na zły stan techniczny jej lokalu mieszkalnego (brak ogrzewania, wilgoć, zamarzanie wody w kranach, cofka z komina). W związku z przedostawaniem się dymu do mieszkania konieczne jest zastosowanie środków zapobiegawczych w postaci czujników dymu i czadu. Problemu tego nie należy natomiast kojarzyć wyłącznie z gazem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotowa sprawa dotyczyła wniosku skarżącej złożonego w dniu 4 grudnia 2018 r., a dotyczącego przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup czujników dymu i czadu.

Zasiłek celowy - zgodnie z art. 36 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.) – dalej jako: "ustawa" jest jednym ze świadczeń z pomocy społecznej, które - w myśl art. 39 ust. 1 ustawy - może być przyznane w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.

Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł.

Organy ustaliły, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, czyli w listopadzie 2018 r., dochód skarżącej nie przekroczył kryterium dochodowego. Okoliczność spełnienia kryterium dochodowego nie oznacza, że w każdym przypadku świadczenia te muszą być udzielone.

Zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę w art. 39 ustawy zwrotu: "może być przyznany", zamiast określenia: "przyznaje się". Natomiast z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 3 ustawy wynika, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

W przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, tj. czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji. Kontrola sprowadza się w tym przypadku do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1054/16, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).

Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy, potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Jak wynika z przywołanego przepisu, możliwość udzielenia świadczeń z pomocy społecznej nie zależy tylko od potrzeb osób ubiegających się o pomoc, ale także od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Ośrodek taki musi objąć pomocą wszystkich, spełniających warunki do jej otrzymania, wobec czego przy udzielaniu pomocy musi brać pod uwagę swoje możliwości finansowe. Środki, którymi ośrodek pomocy społecznej dysponuje, muszą służyć wielu rodzinom i osobom samotnie gospodarującym. Organ nie może swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2696/14; z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2261/15; z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt I OSK 404/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Ponadto obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej jest współdziałanie w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 ustawy), a brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia - art. 11 ust. 2 ustawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Po 871/17, LEX nr 2412505).

W ocenie Sądu kontrolowana decyzja została należycie uzasadniona, a organy nie naruszyły granic uznania administracyjnego, odmawiając przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup czujników dymu i czadu. Organom orzekającym w sprawie nie można postawić zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. W toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 4 grudnia 2018 r. zostało ustalone, że w lokalu zamieszkiwanym przez skarżącą funkcjonuje jedynie ogrzewanie elektryczne. Lokal nie posiada ani ogrzewania gazowego, ani piecowego. Organy w tej sytuacji zasadnie uznały, że brak jest podstaw do przyznania zasiłku celowego na zakup czujników dymu i czadu, bowiem urządzenia te montuje się przede wszystkim w domach i mieszkaniach, w których do ogrzewania stosuje się kotły olejowe, tradycyjne kotły węglowe i piece czy kominki. Z pomocą takich urządzeń skarżąca mieszkania nie ogrzewa.

Ponadto, nawet gdyby skarżąca ogrzewała mieszkanie ogrzewaniem gazowym lub piecowym albo gdyby faktycznie kominy były nieszczelne ( a skarżąca okoliczności tej nie wykazała) , to organy nie były zobligowane do uczynienia zadość jej wnioskowi, bowiem – jak już wyżej wskazano - pomoc w postaci zasiłku celowego może, a nie musi być przyznana. Organy mogą uznać , że inne potrzeby są bardziej pilne czy istotne, mając na uwadze ograniczoną ilość środków , którymi dysponują.

Skarżąca systematycznie składa wnioski o pomoc i wielokrotnie pomoc tę otrzymuje, a jej niezbędne potrzeby, jak wyżywienie, ogrzewanie mieszkania, leki i środki higieniczne zaspokajane są ze środków finansowych pozostawionych do dyspozycji Ośrodka oraz w wysokości zbliżonej do średniej wysokości świadczeń realizowanych w tym zakresie.

Jak wykazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na mocy decyzji wydawanych w 2018 r. skarżąca otrzymała pomoc w postaci świadczenia na zakup posiłku lub żywności jednorazowo w następujących miesiącach i kwotach: styczeń i luty po 200 zł, marzec i maj - po 250 zł, listopad i grudzień- po 200 zł, a także pomoc w formie posiłku od 2 stycznia do 30 czerwca 2018 r. przez 5 dni w tygodniu. Nadto w maju 2018 r. otrzymała pomoc w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup kuchenki elektrycznej w kwocie 250 zł, w listopadzie 2018 r. pomoc w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie energii elektrycznej, leków i środków higienicznych w kwocie 150 zł, zaś w grudniu 2018 r. pomoc w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do ogrzewania elektrycznego w kwocie 250 zł. Skarżącej przyznany został nadto dodatek mieszkaniowy i dodatek energetyczny, wypłacany jest jej również zasiłek stały.

Możliwości Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie są ograniczone – z pisma Ośrodka z dnia 18 grudnia 2018 r. wynika, że w miesiącu grudniu 2018 r. zasiłki celowe przyznano 111 rodzinom, zaś średnia wysokość zasiłku celowego wynosiła 218,95 zł.

Zauważyć też należy, że organy rozpatrujące sprawę wskazały na to, że przezwyciężenie trudnej sytuacji mieszkaniowej skarżącej - poprzez remont zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego - możliwe jest przy jej współdziałaniu ( udostępnieniu mieszkania) z administrującym lokalem A w S. Skarżąca jednak nie nawiązała współpracy z ww. jednostką, co oznacza, że bez uzasadnionej przyczyny pozbawia się polepszenia własnej sytuacji mieszkaniowej.

Całokształt powyższych okoliczności przemawiał, w ocenie Sądu, za prawidłowością podjętego przez organy rozstrzygnięcia.

Podkreślić należy, że osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek – albo nie w pełnym zakresie - zostanie uwzględniony przez organ pomocy społecznej, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych danego organu udzielającego pomocy.

Słusznie organ odwoławczy wykazał także, że w przypadku skarżącej brak było podstaw do przyznania pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego w oparciu o art. 41 ustawy. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie jedynie w przypadku osób, których dochody przekraczają kryterium dochodowe, podczas gdy skarżąca kryterium dochodowe spełnia.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.