Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 446/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 74 ust.1, art. 92a ust.1-3 i 7, art. 92b ust.1, art. 92c ust.1
journal: Dz.U. 2019 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
article: art. 6, art. 7, art.8, art. 10 par.1, art. 42 par. 1-3, art. 43, art. 45, art. 68 par. 1 i 2, art. 75 par. 1, art. 76 par.1, art. 77, art. 80, art. 81, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 30 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2019 roku sprawy ze skargi R. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] w przedmiocie nałożenia R. P. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą: P.H.U. A kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za naruszenie przepisów transportu drogowego.

Z akt sprawy wynika, że 31 października 2018 r. w miejscowości S. na drodze krajowej nr 9 miała miejsce kontrola drogowa zespołu pojazdów składającego się z pojazdu marki SCANIA o nr rej. [...] oraz naczepy marki SCHMITZ CARGOBULL o nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony przeprowadzona przez Inspekcję Transportu Drogowego. Podczas tej kontroli kierowca pojazdu został zatrzymany z przyłożonym przedmiotem w postaci magnesu na impulsatorze tachografu zamontowanym na skrzyni biegów pojazdu. Kontrolowanym pojazdem kierował Z. S. . W chwili kontroli wykonywano przewóz drogowy rzeczy z miejscowości C. (B sp. z o.o.) do miejscowości P. w imieniu przedsiębiorcy R. P. (P.H.U. A). Ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole nr [...]. W toku kontroli przesłuchano w charakterze świadka kierowcę zatrzymanego zespołu pojazdów.

W związku z naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli postanowieniem z 3 listopada 2018 r. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w stosunku do R. P. . Zawiadomienie wraz z protokołem kontroli zostało doręczone 13 listopada 2018 r. na adres prowadzenia przez R. P. działalności gospodarczej.

Po przeprowadzeniu postępowania Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 5 grudnia 2018 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 10 000 zł na podstawie art. 92a ust. 1 i lp. 6.1.3 załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 58) – dalej "u.t.d."

W odwołaniu od powyższej decyzji R. P. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił, że nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu. Zdaniem strony postępowanie administracyjne zostało wszczęte niezgodnie z obowiązującymi procedurami, a tym samym organ nałożył karę pieniężną, uniemożliwiając mu przedstawienie dowodów świadczących na jego korzyść. Odwołujący podkreślił, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało odebrane przez osobę niebędącą domownikiem, a ponadto organ I instancji nie wysłał mu zawiadomienia o zakończeniu postępowania wyjaśniającego.

Decyzją z [...] r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] r. W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał, że dane pobrane z karty kierowcy Z. S. oraz urządzenia rejestrującego w związku z informacjami uzyskanymi od kierowcy przesłuchanego w charakterze świadka oraz dane pochodzące z wag preselekcyjnych zlokalizowanych na DK 1 wskazują, że kierowca Z. S. podczas przewozu drogowego korzystał z niedozwolonego urządzenia - magnesu, które w chwili zatrzymania pojazdu do kontroli było przyłożone do impulsatora tachografu. W ocenie organu odwoławczego z treści zeznań kierowcy wprost wynika, że w analizowanym okresie korzystał z przedmiotu mającego wpływ na dane rejestrowane przez kartę kierowcy i tachograf, a więc doszło do popełnienia naruszenia z lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez używanie przez kierowcę niedozwolonego urządzenia.

Następnie organ przytoczył treść art. 32 ust. 1 i 3 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.Urz. UE L 60 z 28.02.2014, str. 1) – dalej "rozporządzenie (UE) nr 165/2014", podkreślając, że każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach. Organ wskazał, że przepis z lp. 6.1.3 załącznika nr 3 do u.t.d. sankcjonuje podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu. W ocenie organu to przedsiębiorca zazwyczaj odnosi korzyść w wyniku używania przez kierowcę niedozwolonego urządzenia celem rejestrowania nieprawidłowych wskazań przez urządzenie rejestrujące. Przewoźnik, w którego przedsiębiorstwie aktywność kierowców jest nieprawidłowo rejestrowana, może być bowiem bardziej konkurencyjny względem innych przedsiębiorców - prowadzących działalność gospodarczą zgodnie z przepisami.

Organ odwoławczy podkreślił, że powszechnie obowiązujące przepisy nakładają na przedsiębiorcę oraz zatrudnionych przez niego kierowców obowiązek zapewnienia prawidłowego działania urządzenia rejestrującego. Prawidłowe działanie urządzenia rejestrującego polega na rejestrowaniu m.in. prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Jakiekolwiek zakłócenie działania któregokolwiek ze wskazań ułatwia zafałszowanie faktycznej aktywności kierowcy oraz uniemożliwia weryfikację, czy dany przewóz był wykonywany zgodnie z przepisami o transporcie drogowym.

Dalej organ podkreślił, że odpowiedzialność za pracowników spoczywa na podmiocie wykonującym przewóz. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą winien się bowiem liczyć z konsekwencjami, jakie przewiduje ustawodawca za naruszenie przepisów, w tym przypadku ustawy o transporcie drogowym. Poza tym organ zwrócił uwagę, że również przepisy prawa wspólnotowego statuują odpowiedzialność przewoźnika drogowego za naruszenia dokonane przez kierowców, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności gospodarczej. W tym zakresie przywołał treść art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał ponadto, że odpowiedzialność administracyjna z tytułu naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym może zostać uchylona wyłącznie w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 92b i art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Ciężar dowodu w zakresie udowodnienia zaistnienia przesłanek z art. 92c u.t.d. spoczywa na stronie postępowania. W niniejszej sprawie strona nie wskazała natomiast okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu, a organ nie był zobowiązany do zbadania, czy przedsiębiorca miał wpływ na powstanie naruszenia. Nadto organ wskazał, że ugruntowane stanowisko sądów administracyjnych wskazuje, że zastosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d. może nastąpić wyłącznie w razie zaistnienia sytuacji nadzwyczajnej, niemożliwej do przewidzenia przez przedsiębiorcę. Taką sytuacją nie jest użycie niedozwolonego urządzenia celem zafałszowania danych rejestrowanych przez kartę kierowcy i tachograf.

Organ odwoławczy ocenił, iż materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji był wystarczający do uznania, iż strona ponosi odpowiedzialność za popełnienie naruszenia z lp. 6.1.3 załącznika nr 3 do u.t.d. Zaznaczył, iż w rozpatrywanej sprawie wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Odpowiedzialność administracyjna skonstruowana jest bowiem na zasadzie ryzyka. W stanie faktycznym sprawy przesłanką odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków.

W odpowiedzi na zarzuty strony dotyczące nieprawidłowego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego organ wyjaśnił, że zawiadomienie to zostało nadane przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego pismem z 3 listopada 2018 r. na adres wykonywania przez stronę działalności gospodarczej będący jednocześnie adresem do doręczeń, co wynika z danych zamieszczonych przez stronę w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Powyższe pismo zostało odebrane 13 listopada 2018 r. przez osobę, która potwierdziła odbiór własnoręcznym podpisem oraz przybiciem pieczątki firmowej strony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Organ stwierdził więc, że doręczenie pisma nastąpiło w oparciu o art. 45 zd. pierwsze ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) – dalej "k.p.a.", podkreślając, że ten sam podpis oraz pieczątka widnieją na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaskarżonej decyzji. W ocenie organu doręczenie zarówno zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, jak i zaskarżonej decyzji było prawidłowe.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu Główny Inspektor Transportu Drogowego podniósł, że strona ani w odwołaniu od decyzji, ani w skardze nie wykazała, na czym owo naruszenie miało polegać oraz, że ewentualne uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie podał bowiem, jakich czynności został pozbawiony w postępowaniu administracyjnym, tj. jakich czynności dokonałby, gdyby został zawiadomiony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków. W szczególności strona nie skonkretyzowała, jakie dowody zgłosiłaby w postępowaniu administracyjnym i jakie to okoliczności mogłyby zostać dzięki nim wyjaśnione w sposób odmienny od przyjętego przez organ stanu faktycznego sprawy.

W końcowej części rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie art. 189f k.p.a. nie stosuje się z uwagi na normę kolizyjną określoną w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję wniósł R. P., podnosząc zarzuty naruszenia prawa polegające na:

zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organy oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 74 i art. 92 a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 46 ust. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 6 , art. 8, art. 10 § 1, art. 68 § 1 i 2 i art. 75 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej i nałożenie na skarżącego kary, podczas gdy organy obu instancji naruszyły tryb zbierania dowodów przewidziany w ustawie o transporcie drogowym na potrzeby ustalenia, czy w sprawie doszło do naruszenia prawa, a także w zakresie, w jakim działania podmiotów kontrolujących naruszały przewidziane prawem procedury oraz w zakresie w jakim organy dowolnie ustaliły istotne dla sprawy okoliczności, nie dysponując w tym zakresie wystarczającym materiałem dowodowym, a wręcz zakładając a prori rozstrzygnięcie przy jednoczesnym pozbawieniu strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu;

naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz przedstawienie dowodów uzasadniających umorzenie postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 i ust. 2 u.t.d., czym organy obu instancji naruszyły obowiązujące w demokratycznym państwie prawa zasady praworządności, sprawiedliwego prowadzenia postępowania i zaufania obywateli do działań administracji publicznej;

naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 43 k.p.a. przez wadliwe doręczenie przesyłki z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego polegające na wydaniu przesyłki osobie nieuprawnionej, co uniemożliwiło skarżącemu czynny udział w postępowaniu, a w szczególności przedstawienie dowodów w sprawie tj. regulaminu pracy, regulaminu wynagradzania, informacji o karach dyscyplinarnych zastosowanych przez przedsiębiorcę wobec kierowcy oraz organizacji pracy u skarżącego;

błędnej wykładni art. 45 k.p.a. polegającej na zastosowaniu pojęć opisanych w dyspozycji art. 45 k.p.a. tj. jednostka organizacyjna i organizacja społeczna do osoby fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą wbrew brzmieniu powołanej normy prawnej.

W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] r, oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2018 r. poz. 1302) – dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji wymierzającą R. P. karę pieniężną za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w wysokości 10 000 zł.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 92a ust. 1 wskazanej wyżej ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Zgodnie z wymienionym przepisem podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w tym przepisie, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (art. 92a ust. 3 u.t.d.). W art. 92a ust. 1 u.t.d. ustalono odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów określających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. ma charakter obiektywny, jest niezależna winy podmiotu wykonującego transport drogowy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania wynikających z przepisów prawa nakazów i zakazów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewniania wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do ustawy (art. 92a ust.7 u.t.d.). Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów.

Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ co do zasady zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 2 i 3 u.t.d. oraz załącznika nr 3 do ustawy. Zaznaczyć należy, że celem sankcji określonych w ustawie o transporcie drogowym jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, które zagwarantują bezpieczeństwo innych użytkowników dróg poprzez właściwy dobór kierowców i ułożenie planu ich pracy. Podmiot wykonujący transport drogowy jako pracodawca ponosi ryzyko osobowe, to znaczy obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników do danego zadania i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich działań. Podmiot ten zobowiązany jest do przeprowadzania bieżących kontroli, czy kierowcy przestrzegają przepisów prawa i powinien w taki sposób organizować i nadzorować ich pracę, aby jednocześnie umożliwić sobie wypełnianie ciążących na nim obowiązków (por. wyroki NSA z 21 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK 280/16 i z 17 października 2017 r. sygn. akt II GSK 3242/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA").

Stosownie do lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do u.t.d. podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł.

Jednocześnie należy zauważyć, że w polskim porządku prawnym obowiązują przepisy prawa unijnego, w tym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 dotyczące tachografów stosowanych w transporcie drogowym. W rozporządzeniu tym wskazano, że przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy mają obowiązek zapewniać poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy. Zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. W świetle powołanego rozporządzenia każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach. Ponadto w rozporządzeniu wskazano, że przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za zapewnienie, by ich kierowcy byli właściwie wyszkoleni i poinstruowani w zakresie prawidłowego działania tachografów, zarówno cyfrowych, jak i analogowych, powinny przeprowadzać regularne kontrole, by zapewnić właściwe użytkowanie tachografów przez swoich kierowców i nie udzielać kierowcom żadnych bezpośrednich ani pośrednich zachęt, które mogłyby skłaniać ich do niewłaściwego używania tachografów. (art. 32 ust. 1 i 3 i art. 33 ust.1 rozporządzenia nr 165/2014).

Przypomnieć należy, że w okolicznościach sprawy 31 października 2018 r przeprowadzono kontrolę drogową zespołu pojazdów składającego się z pojazdu marki SCANIA o nr rej. [...] oraz naczepy marki SCHMITZ CARGOBULL o nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, którym wykonywano przewóz drogowy w imieniu przedsiębiorcy R. P. . W ocenie sądu w zaskarżonej decyzji prawidłowo przyjęto, że dowody zgromadzone w toku kontroli, tj. dane z karty kierowcy i urządzenia rejestrującego oraz dane z wag preselekcyjnych na DK 1, jak również zeznania kierowcy wykonującego transport zatrzymanym zespołem pojazdów bezspornie świadczą, iż w czasie wykonywania przewozu drogowego korzystano z niedozwolonego urządzenie przyłożonego do impulsatora tachografu, tj. doszło do popełnienia naruszenia z lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do u.t.d. Wobec powyższego organ zasadnie nałożył na skarżącego prowadzącego działalność w zakresie transportu drogowego karę pieniężną w wysokości 10 000 zł na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. i lp. 6.1.3. złącznika do u.t.d.

Podkreślić należy, że art. 92a ust. 1 u.t.d stanowiący podstawę wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenia. Ustawodawca umożliwił obalenie wskazanego domniemania w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 u.t.d, które stanowią wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, a tym samym nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że w zakresie norm wynikających z art. 92b ust. 1 u.t.d. nie mieszczą się przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W przypadkach zaistnienia takich naruszeń przedsiębiorca może zwolnić się od odpowiedzialności jedynie w wyniku wykazania przesłanek z art. 92c ust. 1 u.t.d. (por. wyrok NSA z 25 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1027/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 lipca 2014 r. sygn. akt III SA/Wr 222/14, dostępne w CBOSA).

W myśl art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Przepis ten przewiduje możliwość zwolnienia przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie prawa, przy czym możliwość ta uzależniona jest od wykazania przez przedsiębiorcę, że dołożył on należytej staranności organizując przewóz, a jednie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Do uwolnienia się od odpowiedzialności nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest udowodnione podjęcie wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Nie wystarcza wykazanie zastosowania wszystkich normalnych, rutynowych środków zabezpieczających. Podmiot wykonujący przewóz drogowy jest bowiem zawsze zobowiązany do podjęcia działań organizacyjnych gwarantujących bezpieczeństwo innych użytkowników dróg, w tym w zakresie doboru kierowców i ułożenia planu ich pracy. Skoro za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Z tego względu ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przesłanki, przewidziane w przepisach prawa, do zwolnienia z tej odpowiedzialności spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z tych przepisów skutki prawne (por. wyroki NSA: z 23 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 3554/16, z 6 lipca 2011 r. sygn. akt II GSK 716/10 i z 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 989/08, dostępne w CBOSA).

W ocenie sądu trafne jest stanowisko organu, że w niniejszej sprawie przedsiębiorca nie wykazał zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d. Nie wykazał bowiem wystąpienia okoliczności przewidzianych w tym przepisie, tj. nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, a których jako doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. W treści odwołania od decyzji organu I instancji skarżący podniósł, że kierowca prowadzący pojazd przyznał w toku przesłuchania, że stwierdzone naruszenie przepisów miało miejsce wyłącznie z jego własnej inicjatywy, a w firmie prowadzonej przez skarżącego zadania organizowane są w sposób umożliwiający ich realizację zgodnie z obowiązującymi przepisami. W ocenie sądu powołane okoliczności nie stanowią jednak przesłanek zwolnienia od odpowiedzialności wymienionych w art. 92c ust. 1 u.t.d.. Nie stanowią bowiem okoliczności wyjątkowych i nadzwyczajnych, na których powstanie przedsiębiorca nie miałby wpływu. Przedsiębiorca nie jest zwolniony z odpowiedzialności nawet w sytuacji, gdy wyłączna wina za powstanie naruszenia spoczywa na kierowcy. Naruszenie przepisów prawa przez kierowcę wynikające z jego samowolnego zachowania stanowi bowiem o braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w przedsiębiorstwie skarżącego. Podkreślić należy, że zwykłym obowiązkiem skarżącego jako przedsiębiorcy było takie zorganizowanie prowadzanej przez siebie działalności, by do naruszenia przepisów prawa nie dochodziło. Do podmiotu wykonującego przewóz drogowy należy obowiązek takiego doboru i dyscyplinowania zatrudnianych przez siebie kierowców, by nie naruszali oni warunków i obowiązków przewozu drogowego wynikających z przepisów prawa. Ponadto należy zaznaczyć, że również przedstawienie przez stronę w toku postępowania regulaminu pracy, regulaminu wynagradzania czy informacji o karach dyscyplinarnych zastosowanych przez przedsiębiorcę wobec kierowcy oraz dotyczących organizacji pracy u skarżącego, na co powołał się skarżący w treści skargi do sądu, nie stanowiłoby podstawy do zwolnienia od odpowiedzialności na gruncie art. 92c ust. 1 u.t.d., bowiem dowody te nie świadczą o wystąpieniu okoliczności wyjątkowych, nadzwyczajnych i niezależnych od przedsiębiorcy, które mogłyby stanowić podstawę do wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenie przepisów transportu drogowego.

W dalszej kolejności wskazać trzeba, że sąd podziela zarzut skargi dotyczący wadliwej wykładni art. 45 k.p.a. i jego wadliwego zastosowania poprzez przyjęcie, że regulacja ta ma zastosowanie do osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą. Jednakże zarzut ten pozostaje bez wpływu na prawidłowość doręczenia wezwań, zawiadomień i decyzji w toku kontrolowanego postępowania. Przypomnieć należy, że z treści art. 45 k.p.a wynika, że obowiązek doręczania pism w postępowaniu administracyjnym w lokalu siedziby adresata ciąży na organie wówczas, gdy adresatem pisma jest jednostka organizacyjna lub organizacja społeczna. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą nie jest jednostką organizacyjną, o której mowa w art. 45 k.p.a. Osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą należy doręczać pisma w postepowaniu administracyjnym tak jak każdej innej osobie fizycznej, tj. zgodnie z art. 42 § 1-3 k.p.a. Powyższe oznacza, że doręczenia takiego można dokonać zarówno w miejscu zamieszkania, jak i w miejscu pracy. Użyty w treści art. 42 § 1 spójnik "lub" wskazuje, że ustawodawca nie określił kolejności miejsc doręczenia. Zasada ta doznaje ograniczenia, gdy tak jak w sprawie niniejszej strona w ewidencji działalności gospodarczej wskazuje adres do doręczeń – wówczas adres ten ma pierwszeństwo. Zatem organy orzekające w sprawie, pomimo błędnej wykładni i zastosowania art. 45 k.p.a. prawidłowo wysyłały do skarżącego korespondencję na adres podany przez skarżącego w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jako adres do doręczeń, który stanowił jednocześnie adres miejsca, w którym skarżący wykonywał działalność gospodarczą, które z kolei winno być traktowane jako miejsce pracy osoby fizycznej. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 45 k.p.a. nie ma wpływu na wynik sprawy.

Z powyższych względów niezasadny jest zarzut naruszenia art. 10 § 1 w zw. art. 43 k.p.a. poprzez wadliwe doręczenie przesyłki z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego poprzez wydanie przesyłki osobie nieuprawnionej, skoro ze zwrotnych potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy wynika, że korespondencję skierowaną na adres wykonywania działalności skarżącego odbierała osoba obecna pod tym adresem, dysponująca pieczątką firmową. W tym miejscu zaznaczyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że jeżeli osoba obecna pod adresem siedziby firmy lub organizacji, posługuje się jej pieczątką i nie oświadczyła doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, to należy uznać, że jest to osoba uprawniona do odbioru przesyłki. Doręczający nie musi bowiem znać zakresu obowiązków i uprawnień osób zatrudnionych w firmie, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, legitymując się przy tym pieczątką firmy (por. wyrok NSA z 7 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK 520/16, dostępny w CBOSA).

Uwzględniając powyższe uznać ponadto należy, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz przedstawienie dowodów uzasadniających umorzenie postępowania. Z akt sprawy wynika, że strona prawidłowo została zawiadomiona o wszczęciu postępowania, jak również doręczono jej wydane w sprawie decyzje oraz protokół kontroli drogowej. Ponadto 18 grudnia 2018 r. skarżący zapoznawał się z aktami postępowania, zaś 21 grudnia 2017 r. wniósł odwołanie od decyzji I instancji. Miał zatem możliwość wypowiedzenia się co zebranego materiału dowodowego i przedstawienia dowodów na poparcie własnego stanowiska, czego jednak, poza złożeniem odwołania, nie uczynił. Z powyższego wynika, że strona miała zapewniony czynny udział w postepowaniu. Wprawdzie organy przed wydaniem decyzji nie zawiadomiły skarżącego o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań, jednakże zaznaczyć należy, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się i składania wniosków może odnieść skutek jedynie wtedy gdy strona wykaże, że powyższe uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, przy czym niedokonanie tych czynności miałoby wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 17 maja 2016r. sygn. akt I OSK 1994/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem - jak już wyżej wskazano – nawet złożenie przez skarżącego dokumentacji wskazanej w skardze do sądu dotyczącej organizacji pracy w przedsiębiorstwie skarżącego nie wpłynęłoby na odmienny wynik sprawy.

W ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie postępowanie poprzedzające wydanie kontrolowanej decyzji przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad, o których mowa art. 7, art. 75 § 1, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organ wyczerpująco zebrał, a następnie rozpatrzył całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłową normę prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia, przy czym swoje stanowisko przedstawił w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. W zaskarżonym rozstrzygnięciu organ w sposób precyzyjny wskazał wiarygodne dowody uzyskane w toku przeprowadzonej kontroli drogowej, w oparciu o które dokonał ustaleń faktycznych sprawy, jak również opisał naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, szczegółowo wyjaśniając przyczyny nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł. W działaniu organu sąd nie dopatrzył się wad, które skutkowałby wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślić równocześnie należy, że brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości protokołu kontroli, sporządzanego na podstawie art. 74 ust. 1 u.t.d. Protokół z kontroli drogowej ma cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a, który korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnych dowodów, które podważałaby prawidłowość ustaleń kontrolnych. W tej sytuacji nie zasługuje na uwzględnienie zarzut zebrania, rozpatrzenia oraz dokonania przez organy oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 74 i art. 92 a ust. 3 u.t.d. w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 46 ust. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 6, art. 8, art. 10 § 1, art. 68 § 1 i 2 i art. 75 § 1 k.p.a.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę.

eg