Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 525/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 86 par. 1, art. 178
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 27 września 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 27 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 138/21 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 grudnia 2020 r., nr WOA.7721.282.2020.KP w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w pkt 1, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej; w pkt 2, na podstawie art. 178 p.p.s.a., orzekł o odrzuceniu skargi kasacyjnej, jako wniesionej po terminie.

Sąd ocenił, że zaistniały formalne przesłanki do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku Sąd stwierdził, że skarżąca była prawidłowo pouczona o obowiązku wskazywania aktualnego adresu i skutkach jego niedopełnienia (art. 70 § 1 i 2 p.p.s.a.), a pomimo zmiany miejsca zamieszkania (pobytu) nie zgłosiła Sądowi nowego adresu (zamieszkania lub do doręczeń) ani nie zapewniła sobie możliwości odbioru poczty urzędowej, która mogła do niej przychodzić na dotychczasowy adres (nie monitorowała okresowo placówki pocztowej), to tym samym zaniedbała własne sprawy. Przesyłka zawierająca odpis wyroku wraz z uzasadnieniem została skierowania przez Sąd na adres skarżącej wskazany we wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i był to ten sam adres, który został podany w skardze i pod którym Sąd wcześniej dokonywał skutecznych doręczeń. Jeżeli zatem krótko po tym fakcie powzięła zamiar czasowego przeprowadzenia się z P. do K., to powinna zadbać o podanie Sądowi aktualnego adresu zamieszkania lub do doręczeń (korespondencyjnego); względnie – już po przeprowadzce – okresowo kontaktować się z urzędem pocztowym jej dotychczasowego miejsca zamieszkania. Tym bardziej, że po złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia należało spodziewać się korespondencji sądowej w sprawie dotyczącej nakazu rozbiórki. W związku z tym nie ma doniosłości prawnej próba dowodzenia, że skarżąca od grudnia 2021 r. zamieszkała u swoich rodziców w K. pod adresem ul. [...]. Niemniej jednak Sąd zauważa, że podnoszenie okoliczności "zamieszkiwania od grudnia 2021 r." nie jest równoznaczne z "zamieszkiwaniem od 2 grudnia 2021 r.", kiedy to miało miejsce pierwsze awizowanie przesyłki zawierającej odpis uzasadnienia wyroku. Nie przedstawiono też w sprawie stosownych oświadczeń rodziców potwierdzających fakt, że skarżąca od grudnia 2021 r. stale przebywa w domu swoich rodziców w K.. Także treść pisma skarżącej z 28 marca 2022 r. świadczy o niejasnym i nierzetelnym przedstawieniu sprawy. Poza tym sam domniemany fakt czasowej zmiany miejsca zamieszkania czy też fakt, że "skarżąca od grudnia 2021 r. stale przebywa w domu swoich rodziców w K." nie stanowił usprawiedliwienia dla zaniedbania własnych spraw urzędowych, a w konsekwencji uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Ponadto Sąd wyjaśnił, że żądanie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków w ogóle nie mieści się w zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, które może być przeprowadzone przez sąd administracyjny. Wynika to wprost z art. 106 § 3 p.p.s.a. Z kolei wyjaśnienia strony powinny być wyczerpująco przedstawione we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, bowiem przepis art. 87 § 2 p.p.s.a. wymaga, by to w tym piśmie uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Skarżąca miała po temu trzykrotnie sposobność – raz przy składaniu wniosku i dwa razy w związku z wezwaniem do jego uzupełnienia.

Dlatego Sąd uznał, że podane przez nią okoliczności nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu.

Następnie Sąd stwierdził, że przy wnoszeniu skargi kasacyjnej doszło do oczywistego uchybienia 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 177 § 1 p.p.s.a. Jak wskazał Sąd, przesyłka zawierająca uzasadnienie wyroku została prawidłowo dwukrotnie awizowana pod podanym przez skarżącą adresem w dniach 2 grudnia 2021 r. i 10 grudnia 2021 r., a następnie zwrócona 20 grudnia 2021 r. jako niepodjęta w terminie – co nastąpiło w zgodzie z treścią art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a. Sąd przyjął za datę doręczenia dzień 16 grudnia 2021 r., ustalony na podstawie art. 73 § 4 w zw. z § 1 p.p.s.a. Wobec tego strona powinna była wnieść skargę kasacyjną od tego wyroku najpóźniej w dniu 17 stycznia 2022 r. (termin ustalony przy zastosowaniu przepisu art. 83 § 2 p.p.s.a.

Zażalenie na ww. postanowienie w zakresie odmowy przywrócenia terminu i odrzucenia skargi kasacyjnej wniosła skarżąca, podnosząc zarzuty naruszenia norm prawa procesowego, tj.

- art. 86 § 1 p.p.s.a. przez błędne uznanie, że wnioskodawczym ponosi winę za niedokonanie w terminie czynności w postępowaniu sądowym, co w konsekwencji skutkowało niezasadną odmową przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej;

- art. 178 p.p.s.a. przez błędne uznanie, że wnioskodawczyni złożyła skargę kasacyjną po terminie, co skutkowało odrzuceniem skargi kasacyjnej, podczas gdy skargę należało uznać za złożoną w terminie, co w dalszej kolejności powinno było skutkować przyjęciem jej do rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie podlega uwzględnieniu.

Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Ponadto zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Chodzi więc nie tylko o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy, lecz także wykazanie, że powoływana okoliczność stanowiła niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu.

W tej zaś sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił, że okoliczność zmiany adresu zamieszkania nie uprawnia do przywrócenia terminu. Jak trafnie ocenił Sąd, skarżąca pomimo pouczenia jej o obowiązku wynikającym z art. 70 § 1 i 2 p.p.s.a., w sytuacji gdy dokonała faktycznej zmiany miejsca zamieszkania, nie poinformowała Sądu o tej okoliczności i nie wskazała nowego adresu zamieszkania. W tym zakresie nie wyjaśniła zaś co w istocie stanowiło przyczynę, że w związku z przeprowadzką do rodziców zaniedbała obowiązkowi poinformowania Sądu o zmianie adresu zamieszkania. Sama w sobie zmiana adresu zamieszkania w przypadku prowadzenia swoich spraw wymaga od strony postępowania dochowania należytej staranności w postaci poinformowania Sądu o zmianie miejsca zamieszkania. Nie wykazano też aby przeprowadzka była zdarzeniem nagłym i niespodziewanym. Ponadto, na co też zwrócił uwagę Sąd I instancji, skarżąca nie zapewniła sobie możliwości odbioru poczty urzędowej, która mogła do niej przychodzić na dotychczasowy adres. Nie wskazano też w sprawie co mogło stanowić przeszkodę do zapewnienia przez skarżącą możliwości odbioru kierowanej do niej korespondencji, w szczególności w okresie awizacji przesyłki sądowej. Brak tego rodzaju działań strony skarżącej świadczy o braku dołożenia szczególnej oraz należytej staranności. Nie wyjaśnia omawianego zagadnienia, a wręcz powoduje dodatkowe wątpliwości okoliczność wskazana w zażaleniu, że we wniosku wskazano, iż przeprowadzka do rodziców miała miejsce w związku z problemami zdrowotnymi dzieci wnioskodawczyni. Takiego twierdzenia nie potwierdza treść wniosku, jak i – pisma uzupełniającego wniosek, w których wskazywano wyłącznie na okoliczność, że przeprowadzka skarżącej do rodziców była podyktowana koniecznością sprawowania wzmożonej opieki nad małoletnimi dziećmi, w której rodzice pomagali skarżącej. Ponadto w sprawie nie uprawdopodobniono aby dzieci skarżącej miały problemy zdrowotne, i czy w istocie mogły te problemy (nie podano w zażaleniu jakie konkretnie) stanowić przeszkodę w dochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie wykazano tym samym aby w związku ze wskazywaną przez skarżącą zmianą miejsca zamieszkania zaistniała niedająca się przezwyciężyć przeszkoda, która uniemożliwiała skarżącej wywiązanie się z obowiązku wynikającego z art. 70 § 1 i 2 p.p.s.a., a w konsekwencji terminowego wniesienia skargi kasacyjnej. Wynika z tego, że ani nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy, ani nie wykazano aby powoływane okoliczności stanowiły niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu.

W tych warunkach Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że prawny skutek doręczenia skarżącej przesyłki w związku z jej dwukrotną awizacją nastąpił 16 grudnia 2021 r., a związku z tym termin do wniesienia skargi kasacyjnej przysługiwał skarżącej do 17 stycznia 2022 r. Skarga kasacyjna została zaś wniesiona po tym terminie. Zgodnie z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu.

W tym miejscu należy wskazać, że argumentacja zażalenia w odniesieniu do odrzucenia skargi kasacyjnej nie jest spójna. Jeżeli strona postępowania wnioskuje o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, to tym samym potwierdza okoliczność, że doszło do uchybienia terminu. Taka też istota wniosku o przywrócenie terminu wynika z treści art. 86 § 1 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom zażalenia, nie znajduje w niniejszej sprawie potwierdzenia stanowisko skarżącej, że skargę wniosła w terminie (gdyż termin do jej złożenia powinien jej zostać przywrócony z uwagi na argumentację przedstawioną powyżej).

Dlatego w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 86 § 1 i art. 178 p.p.s.a., odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i odrzucając skargę kasacyjną.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.