Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1101/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 26a ust. 8, ust. 9, ust. 11 pkt 1 i pkt 2, art. 49e ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a), art. 200 w związku z art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Protokolant referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2017 r. sprawy ze skargi O. w O. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz O. w O. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. (dalej: Strona, Spółka lub Skarżąca) jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji lub Minister) z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes Zarządu PFRON) z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń zatrudnionych osób niepełnosprawnych za grudzień 2014 r.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z 22 października 2014 r. PFRON poinformował Stronę o wysokości przysługującego miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za lipiec 2014 r., wskazując kwotę do zwrotu w wysokości 131,25 zł. Jednocześnie wezwał Stronę do zapłaty wskazanej kwoty w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty od dnia jej otrzymania w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Wnioskiem z 16 stycznia 2015 r. Strona wystąpiła o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za grudzień 2014 r. Pismem z 17 stycznia 2015 r. PFRON poinformował stronę o wysokości przysługującego miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za grudzień 2014 r., akceptując w całości kwotę dofinansowania wyliczoną przez Stronę, tj. 328 266,11 zł - jako należną do wypłaty za wskazany okres.

Pismem z 17 lutego 2015 r. Strona zwróciła się do PFRON w sprawie wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za grudzień 2014 r. wskazując na zaakceptowanie przez organ kwoty wyliczonej i należnej do wypłaty (pismo z 17 stycznia 2015 r.) oraz na upływ w dniu 10 lutego 2015 r. ustawowego terminu na zrealizowanie płatności.

Nawiązując do powyższego pisma, Strona ponownie (pismem z 10 marca 2015 r.) wystąpiła do organu w sprawie wypłaty dofinansowania za grudzień 2014 r. Wskazała, że wstrzymanie dofinansowania może nastąpić, zgodnie z art. 26a ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (aktualnie t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2046 ze zm.; dalej: ustawa o rehabilitacji) na podstawie decyzji Prezesa Zarządu PFRON, a takiej decyzji Spółka nie otrzymała.

Pismem z dnia 1 kwietnia 2015 r. PFRON poinformował Stronę o toczącym się postępowaniu w sprawie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń zatrudnionych osób niepełnosprawnych za grudzień 2014 r. w związku z niespłaceniem zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu do dnia 31 stycznia 2015 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił Stronie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za grudzień 2014 r. W podstawie prawnej powołał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 45 ust. 3a oraz art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Zarządu PFRON stwierdził, że Stronie w dniu 30 października 2014 r. doręczono wezwanie do zapłaty kwoty 131,25 zł tytułem nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za lipiec 2014 r. Wyznaczony w wezwaniu, wynikający z art. 49e ust. 2 ustawy o rehabilitacji, termin do zwrotu minął z dniem 30 stycznia 2015 r. Strona dokonała zwrotu należności w dniu 12 lutego 2015 r. Prezes Zarządu PFRON wyjaśnił, że wobec posiadania przez Stronę zaległości w zobowiązaniach względem Funduszu na dzień 31 stycznia 2015 r., zgodnie z art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji, zobligowany był do wydania decyzji o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania za grudzień 2014 r.

W następstwie rozpatrzenia odwołania Strony od powyższej decyzji Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 w związku z art. 104 k.p.a. a także w związku z art. 66 i art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że podstawę faktyczną odmowy wypłaty dofinansowania stanowił fakt niespłacenia przez stronę do dnia 31 stycznia 2015 r. zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu z tytułu zwrotu nienależnie uzyskanego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za lipiec 2014 r. w kwocie 131,25 zł. Zgodnie z przepisem art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji, w przypadku nieuregulowania przez pracodawcę zaległości wobec Funduszu do dnia 31 stycznia roku następującego po roku, za który pracodawcy przysługuje miesięczne dofinansowanie, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania za okres wskazany w decyzji, o której mowa w ust. 8. Miesięczne dofinansowanie nie przysługuje więc pracodawcy, który posiada zaległości (bez względu na tytuł ich powstania) w zobowiązaniach wobec Funduszu. Strona zwróciła kwotę 131,25 zł w dniu 12 lutego 2015 r. (data zaksięgowania środków na koncie Funduszu). Oznacza to, że na dzień 31 stycznia 2015 r. strona zalegała wobec Funduszu z wpłatą nienależnie pobranego dofinansowania za lipiec 2014 r. Zaległość w kwocie głównej wynosiła 131,25 zł, a zatem przekraczała kwotę określoną w art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji.

Minister podzielił stanowisko organu I instancji i stwierdził, że aby uznać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania poprzez niedopełnienie przez organ obowiązków wynikających z ustawy o rehabilitacji (brak decyzji nakazującej zwrot środków PFRON oraz decyzji, wstrzymującej wypłatę dofinansowania), należałoby wykazać, że ww. naruszenia mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Zauważył, że decyzja o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania do czasu uregulowania zaległości przez pracodawcę, o której mowa w art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji, może być wydana wyłącznie do dnia 31 stycznia roku następującego po roku, za który pracodawcy przysługuje miesięczne dofinansowanie. Wydanie takiej decyzji po tym terminie jest bezprzedmiotowe, gdyż nawet uregulowanie zaległości przez pracodawcę nie umożliwi wypłacenia mu wstrzymanego dofinansowania. Skoro terminem wymagalności zobowiązania, którego Strona nie spłaciła, był dzień (...) stycznia 2015 r., wydanie takiej decyzji po 31 stycznia 2015 r. było bezprzedmiotowe. Jedynym dniem, w którym Prezes Zarządu Funduszu mógłby taką decyzję wydać był dzień 31 stycznia 2015 r. Decyzja taka musiałaby być wydana bez przeprowadzenia w sprawie postępowania administracyjnego, bez zapewnienia Stronie czynnego udziału w takim postępowaniu oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, co byłoby złamaniem przepisu art. 10 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do argumentu Strony, że nie można mówić o zaległości, w związku tym, że nie została wydana decyzja nakazująca zwrot, o której mowa w art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, należy wskazać, iż z brzmienia art. 49 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji wynika, że środki Funduszu zawsze podlegają zwrotowi, gdy wykorzystane były niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane były w nadmiernej wysokości lub gdy w wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości, a odpowiedni tryb postępowania polega na wystosowaniu do Strony wezwania do zapłaty i w sytuacji, gdy nie uiści ona należnej kwoty w terminie 3 miesięcy od jego otrzymania, wszczęcie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji nakazującej zwrot. Zaległość istnieje więc już od dnia następującego po upływie 3-miesięcznego terminu określonego w art. 49e ust. 2 ustawy o rehabilitacji, gdyż zgodnie z powszechnie obowiązującą definicją zaległością jest każde zobowiązanie, którego termin wymagalności minął. W przedmiotowej sprawie środki Funduszu zostały pobrane w nadmiernej wysokości, w związku z czym zgodnie z ww. przepisem doręczono stronie wezwanie do zapłaty w dniu 30 października 2014 r. Organ nie mógł natomiast wszcząć postępowania w sprawie zwrotu, do dnia 30 stycznia 2015 r., gdyż dopiero po tym dniu zobowiązanie to stało się zaległością. Nie zdążył jednak tego uczynić, gdyż w dniu 12 lutego 2015 r. Strona spłaciła zaległość, czyniąc tym samym postępowanie w sprawie obowiązku zwrotu bezprzedmiotowym.

Organ odwoławczy nie uznał również argumentu Strony wskazującego, że wobec braku decyzji nakazującej zwrot nie ma określonej kwoty do zwrotu lub że kwota ta jest sporna. Kwota do zwrotu została wskazana w wezwaniu do zapłaty z dnia 22 października 2014 r. Podkreślił, że w piśmie tym zawarta została także informacja o wysokości przysługującego miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń w kwocie mniejszej od wypłaconej stronie o 131,25 zł i o przysługującym stronie zgodnie z art. 26c ust. 4 ustawy o rehabilitacji prawie do złożenia, w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma, wniosku o wydanie decyzji o wysokości miesięcznego dofinansowania. Strona nie złożyła wniosku o wydanie takiej decyzji, co oznacza, że nie kwestionowała ustalonej przez Fundusz kwoty przysługującego miesięcznego dofinansowania za lipiec 2014 r., a tym samym wynikającego z niej obowiązku zwrotu kwoty 131,25 zł.

Minister odniósł się do argumentu Strony dotyczącego wypłaty w dniu 17 lutego 2015 r. na jej rzecz kwoty 383,72 zł, co w ocenie Strony prowadzi do wniosku, że na dzień 31 stycznia 2015 r. nie istniała zaległość na rzecz PFRON oraz że na dzień 31 stycznia 2015 r. przysługiwała jej od Funduszu kwota 2.804,01 zł, wynikająca z korekt wniosków Wn-D za miesiące od września do listopada 2014 r. Wyjaśnił w tym zakresie, iż podstawą odmowy wypłaty dofinansowania do pracowników niepełnosprawnych była zaległość w zobowiązaniach wobec Funduszu z tytułu zwrotu nienależnie uzyskanego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za lipiec 2014 r. w kwocie 131,25 zł. Skoro na dzień 31 stycznia 2015 r. istniała zaległość w zobowiązaniach strony wobec Funduszu, to Fundusz w świetle art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji, nie miał prawa wypłacić Stronie środków wynikających z korekt wniosków o dofinansowanie za poprzednie miesiące. Prezes Zarządu PFRON wyjaśnił, że wypłata w kwocie 383,72 zł dokonana w dniu 17 lutego 2015 r. nie była zwrotem nadpłaty, a wypłatą dofinansowania za wrzesień 2014 r. dokonaną na podstawie wniosku korygującego Wn-D z dnia 15 stycznia 2015 r. W związku z tym, że Strona posiadała zaległości wobec Funduszu, ta dodatkowa kwota dofinansowania za wrzesień 2014 r. nie powinna zostać wypłacona - zgodnie z art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji i jest wynikiem omyłki PFRON.

Minister nie uznał również pozostałych zarzutów Strony podniesionych w odwołaniu, a dotyczących naruszenia przepisów k.p.a.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa w postaci art. 6 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji wydanej z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, a to:

1. art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez przyjęcie, że zwrot środków Funduszu może nastąpić bez wcześniejszego ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi w drodze decyzji, co stoi w rażącej opozycji do treści tego przepisu;

2. art. 26a ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji poprzez przyjęcie, że decyzja o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania na podstawie tego przepisu może zostać wydana wyłącznie do dnia 31 stycznia roku następującego po roku, za który pracodawcy przysługuje miesięczne dofinansowanie, co stoi w rażącej opozycji do treści tego przepisu, która nie zawiera ograniczenia, na które powołuje się organ;

3. art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji poprzez:

a) przyjęcie, że decyzja o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania, może zostać wydana bez uprzedniego wydania decyzji w przedmiocie wstrzymania dofinansowania do czasu uregulowania zaległości przez pracodawcę,

b) przyjęcie, że Skarżąca była zobowiązana do zapłaty do dnia 31 stycznia 2015 r. zaległości, która nie powstała w roku 2014,

- co przy obu wskazanych naruszeniach stoi w rażącej opozycji do treści powołanego przepisu;

4. art. 26c ust. 3 ustawy o rehabilitacji poprzez przyjęcie, że pismo Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych datowane na dzień 22 października 2014 r. stanowiło informację o sposobie ustalenia wysokości miesięcznego dofinansowania oraz stanowiło wezwanie do zapłaty, podczas gdy:

a) informacja taka została skarżącej złożona wcześniej pismem PFRON datowanym na dzień 2 września 2014 r.,

b) jest to sprzeczne z treścią tego przepisu, zgodnie z którą informację taką wydaje się w terminie 25 dni od dnia otrzymania kompletnego i prawidłowo wypełnionego wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania, biorąc pod uwagę, że wniosek został przez Skarżącą złożony 13 sierpnia 2014 r.,

c) nie koresponduje to z treścią tego przepisu, zgodnie z którą w piśmie tym organ informuje pracodawcę o sposobie ustalenia kwoty dofinansowania, jeżeli kwota ta różni się od kwoty wskazanej we wniosku, a nie wzywa do zwrotu świadczenia wypłaconego w nienależnej wysokości;

5. w postaci przepisu art. 26a ust. 11 ustawy o rehabilitacji zawodowej poprzez niewydanie decyzji nakazującej zwrot wypłaconego dofinansowania oraz decyzji o wstrzymaniu dofinansowania, co stoi w rażącej opozycji do treści tego przepisu.

W oparciu o przedstawione powyżej zarzuty Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz poprzedzającej jej decyzji Prezesa Zarządu PFRON, a także o umorzenie w całości postępowania administracyjnego w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania za grudzień 2014 r.

W motywach skargi zawarto szczegółowe uzasadnienie do podniesionych zarzutów.

Skarżąca wskazała m. in., że składała w okresie lipiec 2014 r. - grudzień 2014 r. wnioski o dofinansowanie. Podniosła, że otrzymała informację o sposobie ustalenia wysokości miesięcznego dofinansowania za lipiec 2014 r. w dniu 2 września 2014 r. Zgodnie z treścią tej informacji kwota wyliczona przez Skarżącą odpowiadała kwocie wyliczonej przez organ i taka kwota została skarżącej przekazana na rachunek bankowy w dniu 4 września 2014 r. Natomiast organ stwierdzając, na podstawie posiadanych przez siebie dokumentów, nieprawidłowości w ustaleniu kwoty dofinansowania już po udzieleniu stronie informacji i po wypłacie dofinansowania, a więc poza trybem weryfikacji merytorycznej i rachunkowej wniosku, zobligowany był do wydania decyzji wskazanych w treści art. 26a ust. 11 ustawy o rehabilitacji.

Zdaniem Skarżącej pisma datowanego na dzień 22 października 2014 r. nie można uznać za informację wpływającą na wysokość wypłaconego dofinansowania albo nakładającą jakiekolwiek zobowiązanie, ponieważ pismo to zostało wydane po upływie terminu do poinformowania Strony o odmiennie obliczonej wysokości dofinansowania oraz po uprzednim wypełnieniu przez organ zarówno zobowiązania do poinformowania skarżącej, jak i do wypłaty dofinansowania w terminie. Zwróciła także uwagę na treść pouczenia zawartego w treści powyższego pisma zgodnie z którą to treścią miała oczekiwać, że brak zapłaty uruchomi dopiero prawidłową procedurę ustalania istnienia obowiązku i ewentualnie wysokości sumy podlegającej zwrotowi na rzecz organu. Skoro więc Prezes Zarządu Funduszu - mimo ciążącego na nim ustawowego obowiązku - nie wydał, w konsekwencji wykrycia nieprawidłowości, decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, z których wynikałaby wysokość kwoty do zwrotu, po stronie Skarżącej nie mógł powstać i nie powstał wiążący obowiązek do zwrotu jakiejkolwiek kwoty - nie powstała więc także zaległość, która mogłaby merytorycznie uzasadniać treść decyzji organu pierwszej instancji oraz treść zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.

W ocenie Skarżącej rażąco sprzeczne z treścią obowiązującego przepisu prawa materialnego jest także zaniechanie wydania przez organ decyzji wstrzymującej wypłatę dofinansowania - tym bardziej, że z treści art. 26a ust. 8 oraz ust 11 ustawy wynikają dwie odrębne podstawy do wydania decyzji: z jednej bowiem strony organ jest zobligowany do wydania decyzji o wstrzymaniu wypłat wraz z decyzją zobowiązującą do zwrotu nadpłaty w przypadku dostrzeżenia nieprawidłowości w zakresie dofinansowania do wynagrodzenia oraz niezależnie - z drugiej strony - podstawą do wydania decyzji wstrzymującej wypłatę dofinansowań jest istnienie po stronie pracodawcy zaległości w zobowiązaniach wobec PFRON.

Skarżąca oceniając ustawowy obowiązek odmowy wypłaty dofinansowania za okres tożsamy z tym, w którym wypłata dofinansowania została wstrzymana w związku z istniejącą zaległością w zobowiązaniach względem PFRON stwierdziła, że organ nie mógł odmówić wypłaty dofinansowania za grudzień 2014 r. Stwierdziła, przyjmując interpretację organów (z którą się nie zgadza), że do powstania zaległości doszło po upływie terminu wskazanego w piśmie datowanym na dzień 22 października 2014 r., a więc w dniu 31 stycznia 2015 r., to zaległość ta powstała dopiero w styczniu 2015 r. i jedynie za ten miesiąc mogłaby zostać wydana decyzja o wstrzymaniu dofinansowania (skoro nie została wcześniej wydana w związku z wykrytymi nieprawidłowościami), a następnie - w konsekwencji ewentualnego braku zapłaty do dnia 31 stycznia 2016 r., odmowa wypłaty dofinansowania za miesiąc styczeń 2015 r. Niezależnie od oceny charakteru prawnego pisma organu datowanego na dzień 22 października 2014 r., żadna zaległość skarżącej względem Funduszu nie istniała w grudniu 2014 r., dlatego nie istniała też prawna przesłanka do wydania za ten miesiąc decyzji o odmowie wypłaty dofinansowania.

Prawidłowość takiej interpretacji przepisów potwierdził swoim działaniem sam organ, dokonując w dniu 17 lutego 2015 r. wypłaty Skarżącej kwoty 383,72 zł, będącej wyrównaniem dofinansowania do wynagrodzeń należnego skarżącej za miesiąc wrzesień 2014 r. Z tego faktu, zbagatelizowanego przez organy na obu szczeblach postępowania, wynikają dwie okoliczności. Po pierwsze, organ postąpił w tym wypadku zgodnie z przepisami Ustawy - skoro zaległość nie istniała we wrześniu 2014 r. i skoro tego okresu nie obejmowała żadna decyzja wstrzymująca lub odmawiająca wypłaty dofinansowania, dofinansowanie za ten okres było Skarżącej należne i zostało wypłacone. Dodatkowo - kolejny raz przyjmując niekorzystną dla strony interpretację organów, że po jej stronie doszło do powstania zaległości w styczniu 2015 r. - oraz biorąc pod uwagę treść przepisu art. 49 ust. 1 ustawy nakazującą stosować do wypłat przepisy Ordynacji podatkowej, Prezes Zarządu PFRON miał możliwość na podstawie art. 64 § 3 O.p. (stosowanego odpowiednio) dokonania potrącenia rzekomej zaległości skarżącej z przysługującą jej wierzytelnością.

Skarżąca wskazała, że organy orzekające w sprawie dopuściły się szeregu innych naruszeń prawa, ponad rażące naruszenia wymienione w petitum skargi. Ze względu jednak na przekonanie o konieczności stwierdzenia nieważności obu decyzji, a więc o zachodzącym dalej idącym skutku, Skarżąca ograniczyła się wyłącznie do ich zasygnalizowania. W ramach powyższego stwierdziła, że organ wydając i uzasadniając zaskarżoną decyzję naruszył między innymi przepisy postępowania w postaci art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 8, 9 i 11 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik postępowania, a polegało na przytoczeniu jako własnych całych obszernych fragmentów uzasadnienia decyzji Prezesa Zarządu PFRON i jedynie uzupełnieniu uzasadnienia o własne twierdzenia. Organ drugiej instancji naruszył także przepisy postępowania w postaci art. 35 § 1 i 3 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie polegające na zaniechaniu rozpatrzenia postępowania bez zbędnej zwłoki, w terminie miesiąca od dnia doręczenia odwołania Skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, które uzasadniało wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Na wstępie należy przypomnieć, że powodem odmowy wypłaty Skarżącej dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za grudzień 2014 r. było przyjęcie przez organy stanowiska, że Skarżąca nie zwróciła do 31 stycznia 2015 r. nienależnie otrzymanego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za lipiec 2014 r. w kwocie 131,25 zł. Dofinansowanie za lipiec 2014 r. wypłacone zostało Skarżącej w kwocie przez nią wyliczoną i zaakceptowaną przez PFRON jako należna do wypłaty. W art. 26a – 26c ustawy o rehabilitacji uregulowano instytucję miesięcznego dofinansowania wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w tym przesłanki odmowy wypłaty i wstrzymania miesięcznego dofinansowania. Zdaniem Ministra do wniosku Skarżącej o wypłatę dofinansowania za grudzień 2014 r. zastosowanie powinien mieć art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji. Przepis ten stanowi, że w przypadku nieuregulowania przez pracodawcę zaległości wobec Funduszu do dnia 31 stycznia roku następującego po roku, za który pracodawcy przysługuje miesięczne dofinansowanie, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania za okres wskazany w decyzji, o której mowa w ust. 8, tj. w decyzjo o wstrzymaniu dofinansowania. W ust. 8 art. 26a ustawy o rehabilitacji przewidziane zostało bowiem wstrzymanie w formie decyzji miesięcznego dofinansowania z powodu zaległości pracodawcy w regulowaniu zobowiązań wobec PFRON przekraczających ogółem kwotę 100 zł. do czasu zwrotu wypłaconego dofinansowania. Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z art. 26a ust. 11 pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz lub danych, o których mowa w art. 49c ustawy Prezes Zarządu PFRON wydaje: po pierwsze decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, po drugie decyzję o wstrzymaniu dofinansowania. Zaistnienie przesłanek przewidzianych w przytoczonych powyżej przepisach ustawy o rehabilitacji (art. 26a ust. 8,9 i 11 pkt 1 i 2) obliguje Prezesa PFRON do wydania decyzji o stosownej treści, ponieważ ustawodawca nie dopuszcza w tym przypadku fakultatywności. Dodać należy, że w art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawarto uzupełnienie regulacji zwrotu środków Funduszu (wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, pobranych w nadmiernej wysokości lub ustalonych w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości) stanowiąc, że podlegają one zwrotowi w kwocie określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W rozpatrywanej sprawie, co jest niesporne, nie wydano decyzji nakazującej zwrot wypłaconego Skarżącej dofinansowania za lipiec 2014 r. ani decyzji o wstrzymaniu dofinansowania - pomimo twierdzenia organu o nienależnie otrzymanym przez Skarżącą dofinasowaniu za lipiec 2014 r. w kwocie 131,25 zł oraz istnienia obligatoryjnego wymogu wydania takich decyzji, o czym mowa powyżej. Nieprawidłowość ta ma istotne znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonej w sprawie decyzji w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania, wydanej na podstawie art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji, tj. z powodu nie uregulowania zaległości wobec Funduszu do 31 stycznia 2014 r. (roku następującego po roku, za który pracodawcy przysługuje miesięczne dofinansowanie).

Zdaniem Sądu zaniechanie wydania decyzji nakazującej Skarżącej zwrot wypłaconego dofinansowania, w realiach rozpatrywanej sprawy, uniemożliwiało odmowne rozpatrzenie wniosku Skarżącej o wypłatę miesięcznego dofinansowania za grudzień 2014 r. Skarżąca nie miała bowiem możliwości w sposób merytoryczny odnieść się do kwestii zaległości w rozliczeniach z funduszem i mogła pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że takich zaległości nie ma. Podkreślić w tym miejscu należy, że kwestia nienależnie otrzymanego dofinansowania przez Skarżącą za lipiec 2014 r. (posiadania zaległości na 31 grudnia 2014 r.) nie była wcale pewna także dla PFRON o czym świadczą następujące okoliczności. Po pierwsze wniosek Skarżącej o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za lipiec 2014 r. został zaakceptowany w wysokości wyliczonej przez Skarżącą a płatność została zrealizowana. Zgodnie z mającym zastosowanie do dofinansowania za powyższy okres § 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 241 ze zm.;) obowiązkiem PFRON weryfikującego wniosek o dofinansowanie było ustalenie, czy pracodawca posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu w wysokości przekraczającej ogółem kwotę 100 zł. Przeprowadzone czynności nie wykazały by takie zaległości istniały, w przeciwnym razie nie doszłoby do zaakceptowania i wypłaty kwoty wyliczonej przez Skarżącą. Po drugie PFRON weryfikując wniosek Skarżącej o wypłatę dofinansowania za grudzień 2014 r. zaakceptował, pismem z 17 stycznia 2015 r., saldo do wypłaty wyliczone przez Skarżącą co potwierdza pośrednio brak jakichkolwiek zaległości w rozliczeniach z Funduszem (por. k-13 akt administracyjnych). Po trzecie o braku zaległości w rozliczeniu z funduszem za lipiec 2014 r. świadczy najdobitniej fakt dokonania w dniu 12 lutego 2015 r. przelewu bankowego przez PEFRON na rzecz Skarżącej kwoty 393,75 tytułem: zwrotu nadpłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące VII/2014; VIII/2014 i IX/2014 (por. k-30 akt administracyjnych). Nie sposób również nie zauważyć, że pismo PFRON z 22 października 2014 r. wzywające Skarżącego do zwrotu kwoty dofinansowania (131,25 zł) za lipiec 2014 r. zawierało pouczenie Skarżącej, że dopiero niewypełnienie obowiązku zwrotu w terminie wskazanym w wezwaniu, będzie skutkować wszczęciem postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków Funduszu, które może zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnej nakazującej zwrot środków Funduszu (por. k-8 akt administracyjnych).

W świetle powyższego oraz nie rozstrzygnięcia w ogóle - w formie wymaganej prawem - kwestii zwrotu kwoty nienależnie otrzymanego dofinansowania w rozliczeniach Skarżącej z Funduszem za lipiec 2014 r. (oraz wstrzymania wypłaty dofinasowania) nie było podstaw do odmówienia Skarżącej wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za grudzień 2014 r. Nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności jest stanowisko Ministra, że bezprzedmiotowe byłoby postępowanie zarówno w zakresie zwrotu dofinansowania oraz wstrzymania dofinansowania. Jeżeli istniały podstawy - w ocenie organu - do stwierdzenia zaległości w rozliczeniach z Funduszem po stronie Skarżącej to nie istniały żadne przeszkody do rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej powyższych kwestii już na etapie wezwania Skarżącej do wpłaty dofinansowania. Byłoby to nie tylko zgodne z wymogami art. 26a ust. 11 pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji, lecz również wyjaśniałoby sytuację prawną Skarżącej, co do zaległości wobec Funduszu oraz konsekwencji nie uregulowania należności względem Funduszu.

Przedstawiając powyższe stanowisko Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 26a ust. 9 i ust. 11 pkt 1 i 2 oraz art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zobligowany będzie do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu wyroku, wskazującej na brak podstaw do odmowy wypłaty Skarżącej dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za grudzień 2014 r.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.