Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 686/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6246 Orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: par. 66  pkt 2  par. 68  pkt  2
journal: Dz.U. 2006 nr 12 poz 75
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych,  żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania  wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Ewa Pisula – Dąbrowska, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi K. P. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz inwalidztwa 1. oddala skargę na rozstrzygnięcie o zdolności do zawodowej służby wojskowej; 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

K. P. wniosła skargę na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej nr [...] z dnia [...] października 2010 r., które wydane zostało na skutek rozpatrzenia odwołania od orzeczenia [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r.

Do wydania powyższego orzeczenia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

K. P. służbę wojskową rozpoczęła w dniu 31 maja 2006 r. jako [...], którą ukończyła w dniu 9 września 2006 r., promowana na stopień [...]. Od 10 września 2006 r. do 2 stycznia 2008 r. pełniła służbę kandydacką w [...]. Od 3 stycznia 2008 r. do 8 września 2009 r. pełniła zawodową służbę wojskową na stanowisku [...] w [...]. Zwolniona została ze służby w dniu 8 września 2009 r. na podstawie rozkazu personalnego nr [...] - z dnia [...] sierpnia 2009 r. - wydanego wskutek upływu czasu służby określonego w kontrakcie.

W uzasadnieniu rozkazu stwierdzono, że zainteresowana nie wystąpiła z wnioskiem o zawarcie następnego kontraktu na pełnienie służby terminowej, natomiast wystąpiła z wnioskiem o zawarcie kontraktu na pełnienie służby stałej. Dyrektor Departamentu Kadr MON wydał rozkaz personalny nr [...] z dnia [...].08.2009 r., w którym nie wyraził zgody na zawarcie takiego kontraktu.

W trakcie służby K. P. od 02.01.2008 r. do 13.06.2008 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, od 20.06.2008 r. do 19.08.2008r. – na urlopie zdrowotnym, od 25.08.2008 r. do 29.09.2008 r. – na urlopie wypoczynkowym, od 30.09.2008 r. do 03.10.2008 r. – na zwolnieniu lekarskim, od 15.10.2008 r. do 24.11.2008 r. – na urlopie wypoczynkowym, zaś w dniu 20.11.2008r. otrzymała zwolnienie lekarskie, które kontynuowała do 09.01.2009 r.

Ze względu na długą absencję chorobową [...] K. P. została skierowana przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E/, celem orzeczenia o zdolności do dalszej zawodowej służby wojskowej.

Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w E. orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], działając na podstawie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75), uznała K. P. za trwale niezdolną do zawodowej służby wojskowej – kategoria N. Jako schorzenie powodujące niezdolność do służby wojskowej rozpoznano u orzekanej: [...]. Jednocześnie Komisja wskazała choroby współistniejące i orzekła w sprawie związku poszczególnych schorzeń ze służbą wojskową, a także określiła stopień inwalidztwa strony.

W odwołaniu od powyższego orzeczenia, skierowanym do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, K. P. podniosła, iż jej obecny stan zdrowia niewątpliwie pozostaje w związku ze służbą wojskową. Wskazała na brak podstaw do uznania, iż cierpi na zaburzenia osobowości wraz z zaburzeniami somatyzacyjnymi upośledzającymi zdolności przystosowawcze, które powodowałyby u niej niezdolność do służby wojskowej. Zwróciła uwagę, iż stan jej zdrowia rokuje poprawę, a być może również całkowity powrót do zdrowia.

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E.

Na powyższe orzeczenie K. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1138/09 uchylił zaskarżone orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. oraz orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż orzeczenia wojskowych komisji lekarskich, podjęte w niniejszej sprawie, nie zawierają odpowiednio szczegółowej argumentacji wskazującej na konieczność zakwalifikowania K. P. jako osoby niezdolnej do zawodowej służby wojskowej. Zwłaszcza uzasadnienie orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W., w którym organ stwierdza, iż skarżąca przed wcieleniem do służby wojskowej cierpiała na schorzenia natury psychicznej, nie wyjaśnia co takiego nastąpiło w przebiegu choroby, że spowodowało to niemożność zakwalifikowania skarżącej do kategorii zdrowia "Z". Co więcej obie Komisje rozpoznały u skarżącej schorzenie, które nie występuje w wykazie chorób ujętych w rozporządzeniu. W sytuacji zatem zdiagnozowania u skarżącej innego schorzenia, mieszczącego się zdaniem organów w zakresie pojęciowym § 68 pkt 2 i § 66 pkt 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia, bezwzględnym obowiązkiem organów było dokładne uzasadnienie przyczyn, dla których przyjęto taką właśnie kwalifikację prawną schorzenia, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. W ocenie Sądu, brak wyczerpującego uzasadnienia w powyższym zakresie stanowi naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Niezależnie od zaskarżenia powyższych orzeczeń komisji lekarskich do WSA w Warszawie, K. P. w dniu 29 października 2009 r. złożyła wniosek do Wojskowego Biura Emerytalnego w W. o ustalenie uprawnień do wojskowej renty inwalidzkiej.

Decyzją Dyrektora WBE [...] z dnia [...] listopada 2009 r. ([...]) ustalono prawo do wojskowej renty inwalidzkiej w okresie od 01.10.2009 r. do dnia 31.01.2010 r., tj. do terminu badania kontrolnego.

Na mocy skierowania Dyrektora WBE [...] — [...] Wojskowa Komisja Lekarska po wykonaniu konsultacji: psychiatrycznej, psychologicznej, ortopedycznej, okulistycznej i internistycznej – wydała w dniu [...] grudnia 2009 r. orzeczenie nr [...], w którym ustalono, że badana jest trwale niezdolna do zawodowej służby wojskowej – kat. zdrowia "N" oraz niezdolna do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju kat. zdrowia "D". Stwierdzone u K. P. schorzenia określono jako niepozostające w związku ze służbą wojskową. Badaną zaliczono do III grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia i do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową.

W uwagach zapisano, że orzeczenie to wydano na podstawie orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r.

Od tego orzeczenia K. P. wniosła odwołanie do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, w którym podniosła fakt powołania się przez [...] Wojskową Komisję Lekarską na orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. - wyeliminowane z obrotu prawnego wyrokiem WSA w Warszawie.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. uchyliła zaskarżone orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenie.

W trakcie ponownego procesu orzeczniczego [...] K. P. skierowano na konsultację do Konsultanta Krajowego ds. Obronności Kraju w dziedzinie Psychiatrii [...] A. F.

W dniu [...] maja 2010 r. konsultant wydał opinię medyczną, w której stwierdził, że dokonana kliniczna i orzeczniczo-lekarska analiza materiału dowodowego uzasadnia przyjęcie, że u [...] K. P. rozpoznaje się:

[...]

Jednocześnie brak podstaw do przyjęcia, że ich wystąpienie miało związek przyczynowy ze służbą wojskową.

W oparciu o uzyskaną opinię [...] Wojskowa Komisja Lekarska wydała w dniu [...] czerwca 2010 r. orzeczenie nr [...], rozpoznając jako schorzenia powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej:

[...]

Stwierdzono, że badana jest trwale niezdolna do zawodowej służby wojskowej kat. "N". Ustalono, że schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Zaliczono badaną do III grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia i do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową. Jednocześnie w uzasadnieniu zapisano, że inwalidztwo III grupy z ogólnego stanu zdrowia (bez związku ze służbą wojskową) powstało przed upływem 18 miesięcy od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i trwa nieprzerwanie od października 2009 r.

W odwołaniu od powyższego orzeczenia, skierowanym do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, K. P. nie zgodziła się z orzeczoną kat. zdrowia "N" - trwale niezdolna do zawodowej służby wojskowej, brakiem związku schorzeń ze służbą wojskową i orzeczeniem inwalidztwa bez związku ze służbą wojskową. Zarzuciła komisji opieszałość w działaniu, co doprowadziło do wstrzymania świadczenia rentowego. Ponadto podniosła fakt dwukrotnego pisania testu zleconego przez konsultanta psychiatrę, nieudostępnienie wyniku testu, brak rzetelności ontycznej w ustaleniu rozpoznań, dokonywanie niejasnego wyboru schorzeń w sposób celowy "pasujący do założonej tezy o braku ich związku ze służbą wojskową". Zakwestionowała również rozpoznania chorobowe niemające, w jej ocenie, potwierdzenia w stanie zdrowia. Podkreśliła jednocześnie, że przy przyjęciu do wojska była osobą zdrową, a po odbyciu wyniszczającego szkolenia stała się inwalidką III grupy – całkowicie niezdolną do służby. Zarzuciła też Komisji brak zastosowania się do wskazań i ocen zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem nr [...] z dnia [...] października 2010 wydanym na podstawie art. 20 ust. 1 – 3 i art.21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn. zm.), § 4, § 17 i 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75) oraz § 4 i 16 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80) utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, Komisja tylko dwa z nich uznała za słuszne, tj. wydanie orzeczenia przez [...] Wojskową Komisję Lekarską z opóźnieniem, co jak wskazano spowodowane było nagłą śmiercią jednego z członków SWKL i brakami kadrowymi oraz pewne błędy w zapisach poszczególnych egzemplarzy orzeczenia, co spowodowane było awarią systemu informatycznego w SWKL, czego przykładem był np. niepełny zapis daty powołania do służby K. P.

Pozostałe zarzuty odwołania ocenione zostały jako niezasadne. Podkreślono przy tym, że K. P. była konsultowana przez Konsultanta Krajowego w Dziedzinie Psychiatrii, zaś metoda badania psychiatrycznego nie mogła być oceniana przez prawników Komisji z powodu braku kompetencji w tym zakresie. Zaznaczono, że [...] Wojskowa Komisja Lekarska wydając orzeczenie dokonała szczegółowej analizy dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej oraz wskazała akty prawne, na podstawie których orzeczenie zostało wydane. Przy ustaleniu III grupy inwalidztwa – zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin – badany jest zdolny do pracy. Natomiast zdolność do pracy na określonym stanowisku w konkretnym zakładzie pracy – ustala lekarz medycyny pracy. Podkreślono też, że w czasie orzekania K. P. jako kandydatki do zawodowej służby wojskowej w maju 2005 r. – TWKL w W. nie została poinformowana przez orzekaną o przebytej anoreksji i bulimii - co zespół orzeczniczy stwierdził w kartach informacyjnych z leczenia szpitalnego.

W konkluzji Centralna Wojskowa komisja Lekarska stwierdziła, że całość szczegółowo przeanalizowanej dokumentacji medycznej; wyników badań pracownianych i konsultacji specjalistycznych wykonanych podczas odwoławczego procesu orzeczniczego prowadzi do wniosku, że ustalone rozpoznania przez [...] Wojskową Komisję Lekarską są prawidłowe, zgodne ze stanem faktycznym i nie wymagają zmian. Konsultanci nie stwierdzili innych schorzeń niewymienionych w tym orzeczeniu. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia w sposób wyczerpujący stwierdza zaś podstawy medyczne do orzeczenia inwalidztwa III grupy z ogólnego stanu zdrowia, termin jego powstania (tj. po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej) oraz nieprzerwany czas jego trwania – co skutkowało wypłaceniem zaległego świadczenia rentowego.

W skardze na powyższe orzeczenie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, K. P. zarzuciła organom obu instancji naruszenie przepisów art. 6 k.p.a. oraz 7 k.p.a. i art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin w zw. z § 13 ust. 1 pkt 4, § 17 ust. 1 i 3, § 21, § 23 i § 24 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach z uwagi na sposób ujęcia przez uprawnionego dowódcę celu skierowania skarżącej do komisji, a w konsekwencji podjęcie postępowania przez komisję i wydanie kwestionowanego orzeczenia w zakresie wykraczającym poza wniosek uprawnionego dowódcy. Orzeczeniu wydanemu w I instancji zarzuciła ponadto naruszenie art. 2 Konstytucji RP i art. 15 k.p.a., skoro przed wprowadzeniem tego orzeczenia do obrotu prawnego podlegało ono uprzedniemu zatwierdzeniu (akceptacji) przez organ II (a może i III) już instancji, bo TWKL w E. do wydawania orzeczenia w I instancji już nie angażowano i w ogóle nie wyjaśniono, z czego wynikła zmiana organu właściwego do rozpatrzenia sprawy w I instancji (naruszenie art. 6 k.p.a.), a także naruszenie art. 8 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Zarzuciła ponadto, że zaliczano ją do kategorii niezdolności do służby zawodowej poprzez wskazanie na § 68 pkt 2 i § 66 pkt 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2004 r. zamiast rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80) i w dodatku odmiennie zdefiniowano jednostkę chorobową przypisywaną skarżącej (objętą § 66 pkt 2 i § 68 pkt 2), w stosunku do jednostek chorobowych wymienionych we wskazanych przepisach załącznika nr 2 do obu rozporządzeń. Wskazała ponadto, że orzeczenie wydane w I instancji w oczywisty sposób narusza art. 153 p.p.s.a., bowiem komisja nie zastosowała się w ogóle do wskazań i ocen Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w wyroku z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt. II SA/Wa 1138/09, w szczególności w zakresie dotyczącym należytego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Orzeczeniu Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej zarzuciła z kolei naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP, a także przepisów których naruszenie zarzucono orzeczeniu wydanemu w I instancji, w tym zwłaszcza art. 153 p.p.s.a.

Z uwagi na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej oraz poprzedzającego go orzeczenia [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwa oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że poddano ją badaniu przez lekarza psychiatrę (konsultanta krajowego), lecz jednocześnie odmówiono jej zapoznania się z treścią wydanej opinii psychiatrycznej, która stanowiła dowód w jej sprawie.

Ponadto podniosła, że po wyeliminowaniu z obrotu prawnego, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1138/09 orzeczeń RWKL z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] i TWKL w E. nr [...] z [...] stycznia 2009 r. postępowanie administracyjne bez jakiegokolwiek uzasadnienia i w oderwaniu od wniosku jej dowódcy prowadzono dalej w abstrakcji od tego wniosku i "z inicjatywy" być może innych podmiotów, lecz bez niezbędnego uzasadnienia prawnego, co do zmiany właściwości organów orzeczniczych, co w konsekwencji powodowało naruszenie przepisów o właściwości, z wyrzuceniem poza nawias rozważań, dokumentacji medycznej i okoliczności branych pod uwagę wskutek wniosku o wszczęcie postępowania złożonego przez Dowódcę JW [...] w G.

Ponadto podniosła, że w orzeczeniu I instancji zaliczano ją do kategorii niezdolności do służby zawodowej poprzez wskazanie na § 68 pkt 2 i § 66 pkt 2, ale nieobowiązującego już załącznika nr 2 do nieobowiązującego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 mają 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 z późn. zm.), zamiast do obowiązującego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80) i w dodatku odmiennie zdefiniowano w decyzji jednostkę chorobową przypisywaną skarżącej (objętą § 66 pkt 2 i § 68 pkt 2), w stosunku do jednostek chorobowych wymienionych we wskazanych przepisach załącznika nr 2 do obu rozporządzeń, bez niezbędnego uzasadniania i wyjaśnienia w orzeczeniu, z czego te odmienności wynikają i co jest ich podstawą.

Wskazała też na opieszałość działania [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej oraz na fakt, że dwukrotnie w ciągu tego samego tygodnia zmuszona była pisać ten sam test psychologiczny. Zarzuciła też, że nie przeprowadzono żadnych innych badań poza rozmową z lekarzem psychiatrą i testem psychologicznym, natomiast przed wydaniem orzeczenia nie zapoznano jej z materiałami sprawy, na podstawie których orzeczenie komisji miało być formułowane.

Skarżąca podkreśliła też ponownie, że w dacie przyjęcia do służby wojskowej była osobą zdrową, a tuż po odbyciu intensywnego, wyniszczającego szkolenia stała się inwalidką grupy trzeciej, całkowicie niezdolną do służby, ze znacznie upośledzonymi zdolnościami adaptacyjnymi.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie w zakresie dotyczącym związku chorób ze służbą wojskową i określenia inwalidztwa oraz jej oddalenie w pozostałym zakresie.

Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślono, że system zatwierdzania orzeczeń I instancji był już kwestionowany w skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i te nie dopatrzyły się w tym przypadku złamania zasad procedur administracyjnych. Odnośnie zarzutu niezastosowania w sprawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80) wskazano, że zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009r. Nr 79, poz. 669), sprawy wszczęte i niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Sprawa skarżącej została natomiast wszczęta pod rządami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r., dlatego też została zakończona zgodnie z jego przepisami.

Podkreślono też, że w niniejszym stanie faktycznym podstawą orzeczenia była ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach – w zakresie w jakim orzeczenie dotyczy między innymi rozstrzygnięcia o inwalidztwie oraz o braku związku inwalidztwa ze służbą wojskową. Natomiast w kwestii kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej podstawą rozstrzygania była również ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.

Wniosek o odrzucenie skargi w zakresie dotyczącym związku chorób ze służbą wojskową i określenia inwalidztwa organ uzasadnił tym, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] października 2010 r. utrzymujące w mocy orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2010 r. w zakresie dotyczącym określenia inwalidztwa oraz związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), bowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w tezach wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. OSK 1203/04 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy.

Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej.

Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.), ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2003 r. Nr 83, poz. 760 ze zm.), czy wreszcie ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.).

Te orzeczenia poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Dzieje się tak dlatego, że decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają natomiast wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Biorąc zatem pod uwagę te dwa reżimy prawne wskazać należy, iż od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.

Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (vide: uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167). Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m. in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04.

W niniejszej sprawie K. P. zaskarżyła w całości orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, a więc także w zakresie dotyczącym określenia grupy inwalidztwa oraz ustalenia związku schorzenia ze służbą wojskową. Na tę kategorię orzeczeń Komisji, jak już wyżej wskazano, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, a zatem Sąd stwierdził niedopuszczalność skargi w tym zakresie.

Uznając za dopuszczalną skargę na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w zakresie dotyczącym określenia zdolności do służby wojskowej Sąd stwierdził, że skarga w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] czerwca 2010 r. nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy istotna jest okoliczności, że przed prawomocnym zakończeniem postępowania zainicjowanego wnioskiem Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w G. o zbadanie zdolności K. P. do dalszej zawodowej służby wojskowej, została ona z dniem 8 września 2009 r. zwolniona ze służby na skutek upływu czasu służby określonego w kontrakcie. Wówczas zaś to na jej wniosek z dnia 29 października 2009 r. wszczęte zostało przez Wojskowe Biuro Emerytalne w W. postępowanie o ustalenie uprawnień do wojskowej renty inwalidzkiej i została ona w związku z tym skierowana do [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej, jako organu właściwego, celem wydania stosownego orzeczenia.

[...] Wojskowa Komisja Lekarska oraz Centralna Wojskowa Komisja Lekarska orzekały w niniejszej sprawie na podstawie skierowania Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w ramach postępowania zainicjowanego powyższym wnioskiem skarżącej o ustalenie uprawnień do wojskowej renty inwalidzkiej. Nieuzasadnione są tym samym zarzuty skarżącej, że w niniejszej sprawie doszło do niezrozumiałej dla niej zmiany organu właściwego do orzekania w I instancji, gdyż postępowanie jakie toczyło się wcześniej przed Terenową Wojskową Komisją Lekarską w E. było postępowaniem niezależnym od postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej z 29 października 2009 r.

Nieuzasadniony jest także zarzut, że organy obu instancji oparły się w swoich orzeczeniach na przepisach nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 mają 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 z późn. zm.) zamiast na przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80). Zgodnie bowiem z art. 8 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009r. Nr 79, poz. 669), sprawy wszczęte i niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Sprawa skarżącej została wszczęta przed wejściem w życie powołanej ustawy, dlatego też miały do niej zastosowanie dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 5 ust. 8 i 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Nieuzasadniony jest też zarzut naruszenia w toku postępowania art. 15 k.p.a., poprzez poddanie projektu orzeczenia I instancji zatwierdzeniu przez organ odwoławczy przed jego wprowadzeniem do obrotu prawnego. W przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. przewidziano bowiem zasadę zatwierdzania przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską projektów orzeczeń komisji I instancji, jako instytucję niezależną od trybu odwoławczego (§ 11 ww. rozporządzenia).

Należy w tym miejscu podkreślić, że tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi uregulowany w przepisach rozporządzenia wykonawczego Ministra Obrony Narodowej, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 5 ust. 8 i 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ma charakter szczególny i w związku z tym nie mają do niego zastosowania w pełni rygory Kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego też, podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przez wojskowe komisje lekarskie w toku postępowania szeregu przepisów k.p.a. nie znajdują uzasadnienia.

Wojskowe komisje lekarskie obu instancji orzekając w niniejszej sprawie o zdolności skarżącej do zawodowej służby wojskowej oparły się w swoich orzeczeniach na opinii z dnia [...] maja 2010 r. sporządzonej przez Konsultanta Krajowego ds. Obronności Kraju w dziedzinie Psychiatrii prof. dr hab. n. med. A. F., który rozpoznał u [...] K. P. [...] załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 mają 2004 r. oraz [...] załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia, uzasadniając obszernie w opinii powyższe rozpoznanie.

Sąd nie jest uprawnionych do oceny fachowości przeprowadzonych u skarżącej badań psychiatrycznych oraz prawidłowości ustaleń Komisji w zakresie stwierdzonych u niej schorzeń.

Rozpoznane u K. P. w orzeczeniach komisji lekarskich obu instancji schorzenia, poparte opinią Konsultanta Krajowego ds. Obronności Kraju w dziedzinie Psychiatrii, określone w § 66 pkt 2 oraz w § 68 pkt 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 mają 2004 r., dawały niewątpliwie podstawę do zaliczenia skarżącej (porucznika rezerwy) do kategorii N – trwale niezdolna do zawodowej służby wojskowej. W sytuacji bowiem, gdy osobą orzekaną jest żołnierz rezerwy, dla obydwu opisanych wyżej jednostek chorobowych przewidziano jedynie taką kategorię zdolności do służby wojskowej.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżone orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] czerwca 2010 r., w zakresie orzekającym o zdolności skarżącej do służby wojskowej, odpowiadają prawu.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.