Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 644/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, art. 54 § 1, art. 59 § 1 pkt 2, art. 59 § 1 pkt 4, art. 59 § 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 21 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2018 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego w P. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec X. S.A. z siedzibą w P. (dalej: "skarżąca", "zobowiązana") na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 02 lutego 2018 r. wystawionego przez Prezydenta Miasta [...], obejmującego zaległości w podatku od nieruchomości. Zawiadomieniem z 22 lutego 2018 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] we W.. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczył zobowiązanej 26 lutego 2018 r., zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności 22 lutego 2018 r.

Pismem z 12 marca 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł skargę na wskazaną powyżej czynność egzekucyjną w której domagał się uchylenia czynności egzekucyjnej oraz wstrzymania postępowania egzekucyjnego stwierdzając, że tytuł wykonawczy został wystawiony w związku z wadliwą decyzją administracją, w której błędnie oznaczono podatnika podatku od nieruchomości. Skarżąca nie miała dostępu do nieruchomości, które były w posiadaniu samoistnym innego podmiotu..

Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z 16 kwietnia 2018 r., nr [...] oddalił skargę zobowiązanej na powyższą czynność egzekucyjną. Powołując się na art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), wskazał, że skarga na czynności egzekucyjne jest środkiem o charakterze subsydiamym, co oznacza, że stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia. Przedmiotem skargi nie mogą być okoliczności stanowiące podstawę do złożenia innych środków prawnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne ocenia się prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodność z przepisami u.p.e.a., które regulują sposób i formę zastosowania środka egzekucyjnego. W kontekście postanowień art. 80 u.p.e.a. stwierdził, że w sprawie zostało dokonane prawidłowe zajęcie wierzytelności skarżącej z rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu zawierało wszystkie niezbędne informacje i pouczenia (art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a.), a także zostało sporządzone na właściwym formularzu wynikającym z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. poz. 1339 ze zm.). Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ wyjaśnił, że na mocy art. 29 § 1 u.p.e.a. z urzędu została zbadana dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Jednak organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Odnosząc się do żądania zawieszenia postępowania egzekucyjnego stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające takie zawieszenie. Przewidziana w art. 58 § 2 u.p.e.a. możliwość uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych występuje wyłącznie w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które jednak nie nastąpiło.

Pismem z 24 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na wymienione na wstępie postanowienie wnosząc o jego uchylenie oraz uwzględnienie skargi na czynność egzekucyjną. Postanowieniu powyższemu zarzucił bezpodstawne oddalenie skargi pomimo, że powinna ona zostać uwzględniona, jako że czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm. – dalej: "u.p.o.l.") polegającym na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. postanowieniem z 06 czerwca 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy wymienione na wstępie postanowienie organu pierwszej instancji. Odwołując się do art. 54 u.p.e.a. w ślad za organem pierwszej instancji wyjaśnił, że skarga na czynności egzekucyjne może być wnoszona jedynie na czynności egzekucyjne, tj. czynności o charakterze wykonawczym zdefiniowane w art. 1a pkt 2 powołanego aktu. Wyjaśnił również, że obowiązkiem organu egzekucyjnego po otrzymaniu tytułu wykonawczego jest bezzwłoczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego, celem wyegzekwowania nałożonych na zobowiązanego obowiązków. Odnosząc się do zarzutów skarżącej ponownie omówił charakter skargi na czynności egzekucyjne wskazując, że w ramach tego środka prawnego można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. W ślad za organem pierwszej instancji stwierdził, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej zostało dokonane w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z art. 80 u.p.e.a. Wyjaśnił również, że w sprawie tytuł wykonawczy spełnia wymogi z art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a., że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zatem podnoszone przez skarżącą okoliczności nie mogą stanowić podstawy dla skutecznego zakwestionowania dokonanej czynności egzekucyjnej.

W skardze pełnomocnik zobowiązanej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie kosztów procesowych wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie:

a) art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej: "k.p.a.") – poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. z 05 kwietnia 2018 r.;

b) art. 54 § 5a u.p.e.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi na czynność egzekucyjną pomimo jej wydania z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 i 7 powołanego aktu w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l.;

c) art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. polegające na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości w stosunku do zobowiązanej nie istniało, zaś postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w stosunku do niewłaściwego podmiotu - skarżącej - która w związku z tym, iż nie była posiadaczem samoistnym nieruchomości nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Sąd na wstępie wskazuje, że prawną skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego jest art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (§ 1). Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6).

W opinii sądu art. 54 § 1 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia [tak: wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego [tak: wyrok NSA z 02 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13]. Tak więc skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów (środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego – zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego – art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 omawianej ustawy, nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia [tak: wyrok NSA z 06 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11].

Sąd mając na względzie powyższe rozważania w pierwszej kolejności zauważyć, że zarzuty skargi w istocie nie kwestionują poprawności przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji czynności egzekucyjnej. Treść zarzutów wskazuje na kwestionowanie przez skarżącą poprawności deklaracji podatkowej będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Tymczasem w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne niemożliwe jest badanie zgodności z prawem deklaracji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 21 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 poz. 800), jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1 (z mocy prawa), podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3. Z uwagi na powyższe zamierzonego rezultatu nie mogą osiągnąć zarzuty skargi podnoszące naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. Organ egzekucyjny nie jest w żadnej mierze uprawniony do badania czy podatek od nieruchomości został nałożony na właściwy podmiot.

W sprawie w opinii sądu nie zaistniały również przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego powołane przez skarżącego. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się: jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał (pkt 2); gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego (pkt 4); jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu (pkt 7). Jak wskazano powyżej w toku postępowania wywołanego wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne organ nie jest uprawniony do badania poprawności stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego deklaracji. Z uwagi na powyższe nie sposób przyjąć, że w sprawie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Brak jest również przesłanek świadczących o niewymagalności, umorzeniu lub wygaśnięciu dochodzonego zobowiązania podatkowego. Nie wystąpiły również okoliczności skutkujące niedopuszczalnością egzekucji bądź też zastosowanych w jej trakcie środków egzekucyjnych.

Wątpliwości sądu nie budzi również sposób w jaki dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] we W.. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zostało uregulowane w art. 80 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Zgodnie zaś z art. 80 § 2 powołanego aktu, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

W sprawie został zastosowany tryb postępowania wynikający z przytoczonych uregulowań. Dokonując zajęcia rachunku bankowego organ przesłał do [...] we W. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 22 lutego 2018 r. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczył zobowiązanej 26 lutego 2018 r., zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności 22 lutego 2018 r. Uzasadnienie postanowienia zawiera prawidłową ocenę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego we wskazanym powyżej banku.

Wbrew twierdzeniom skargi w sprawie nie doszło do naruszenia art. 54 § 5a u.p.e.a. Przepis ten znajduje zastosowanie jedynie w razie uwzględniania skargi na czynności egzekucyjne. W niniejszej sprawie brak było ku temu podstaw. Wbrew twierdzeniom skargi nie zostały naruszone art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., bowiem postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. z 16 kwietnia 2018 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną odpowiadało prawu.

Podsumowując powyższe rozważania sąd stwierdza , że organ pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę na czynności egzekucyjne związane z zajęciem wierzytelność z rachunku bankowego. Prawidłowe jest także zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) orzekł, jak w sentencji wyroku.