Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 754/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 9 i  art. 29
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Protokolant asystent sędziego Klaudia Borowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie przywrócenia stosunków wodnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez W.K.(dalej: "skarżący"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 97 § 1 pkt 4 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., w skrócie: " k.p.a.") oraz art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] r., znak [...], w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego prowadzonego w oparciu o art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 z późn. zm.), wszczętego w dniu 28 marca 2017 r. na wniosek A.B., w przedmiocie nakazania skarżącemu jako właścicielowi nieruchomości o nr 1 przy ul. [...] w R. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na nieruchomości o nr 2 położonej przy ul. [...] nr [...] w R., której posiadaczem samoistnym i władającym jest współwłaściciel A.B. oraz inni współwłaściciele, w tym osoby zmarłe K.B. i K.B.. Na powyższe postanowienie z dnia [...] r. skarżący wniósł zażalenie nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem. Uznał, że z niewiadomych powodów organ I instancji nie przesłuchuje w charakterze strony G.B. i A.B., aby ustalić stopień pokrewieństwa pomiędzy nimi a zmarłymi, tak aby doszło do objęcia spadku. Zdaniem skarżącego, złożony przez organ I instancji w Sądzie Rejonowym wniosek jest nieprofesjonalny i niekompletny, przez co nie będzie skuteczne wszczynał postępowania spadkowego po nieżyjących, z tego też powodu nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego. Tym samym nie toczy się postępowanie o charakterze prejudycjalnym, dlatego w sprawie wadliwie zastosowano art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., a także art. 30 § 5 i art. 34 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wskazał, że co do zasady śmierć strony w toku postępowania powoduje, że postępowanie toczy się dalej, tyle że z udziałem jej spadkobierców, których organ ma obowiązek ustalić. Jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe, organ obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie do czasu ustalenia jej następców prawnych, chyba że organowi znana jest osoba sprawująca zarząd majątkiem masy spadkowej. Zaakcentowało, że podstawą prawną wydania postanowienia przez organ I instancji był art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. a nie pkt 1 tego artykułu. Natomiast następstwo po zmarłych powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego. Przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne, o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest materialnoprawną przeszkodą powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania jurysdykcyjnego, której usunięcie warunkuje rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy, na której tle wystąpiło. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu powyższego przepisu może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo są zgodne co do tego, że powyższa norma dotyczy sytuacji, gdy w toku postępowania administracyjnego wyłoni się zagadnienie, do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący to postępowanie, a które jest koniecznym warunkiem merytorycznego zakończenia sprawy. W odpowiedzi na zarzuty zażalenia organ odwoławczy podał, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że właścicielem działki o nr geodezyjnym 1 jest skarżący, zaś współwłaścicielami działki o nr. geodezyjnym 2 są G.B. w 1/6 części, K.B. w 1/3 części, K.B. w 1/3 części oraz A.B. w 1/6 części. Tymczasem, K.B. i K.B. zmarli przed wszczęciem postępowania administracyjnego w roku 2017. Jednocześnie zgodnie z oświadczeniem A.B. z dnia 28.03.2018 r. po zmarłych nie były przeprowadzone postępowania spadkowe. Wobec tego organ I instancji prawidłowo zwrócił się do Sądu Rejonowego w R. I Wydział Cywilny o stwierdzenie nabycia spadku po wymienionych zmarłych i zawiesił postępowanie administracyjne do czasu ustalenia ich następców prawnych, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Kolegium w zaskarżonym postanowieniu podzieliło stanowisko organu I instancji, że ustalenia kręgu spadkobierców stron w postępowaniu administracyjnym nie może dokonać samodzielnie organ administracji publicznej. Brak postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia, co do którejś ze stron postępowania powoduje, że nie można ustalić bezspornie kręgu osób, które mają w charakterze stron prawo uczestniczyć w postępowaniu. Niewątpliwie postępowanie w sprawie nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w związku ze zmianą stanu wody na gruncie, wpływające szkodliwie na grunty sąsiednie, powinno toczyć się z udziałem wszystkich właścicieli tych nieruchomości. Jeżeli któryś z właścicieli nie żyje, to z udziałem ich następców prawnych, ponieważ mają oni w oparciu o art. 28 k.p.a. interes prawny w byciu stroną tego postępowania. Na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a w konsekwencji także prawidłowe ich ustalenie. To, czy strona z przysługującego jej uprawnienia skorzysta pozostaje wyłącznie w jej uznaniu, obowiązkiem organu administracyjnego jest jedynie zagwarantowanie możliwości czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie. Z tego powodu ustalenie kręgu osób, których dotyczy takie postępowanie, musi być nacechowane starannością dającą gwarancję niepominięcia kogokolwiek z tego kręgu. Kwestia natomiast skuteczności złożonego przez organ I instancji wniosku o stwierdzenie nabycia spadku pozostaje w kognicji sądu powszechnego. Negatywne zakończenie postępowania przed tym sądem nie może zwolnić organu od prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania w przedmiotowej sprawie lub też zastosowania innych środków zmierzających do zapewnienia ochrony prawnej stronom - następcom prawnym zmarłych.

W skardze z dnia 6 maja 2019 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że zaskarżonym postanowieniem dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 30 § 5, art. 34 § 1 i art. 97 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., oraz wniósł o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego dla radcy prawnego. W uzasadnieniu skargi zaznaczył, ze teren działki o nr 1 należącej do skarżącego zalewany jest przez wodę z drogi publicznej ul. [...] będącej w zarządzie Prezydenta Miasta R., a po ostatnich działaniach naprawczych A. B. nie zgłasza dalszych skarg, co do zalewania zajmowanej przez niego działki.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i w związku z tym wniosło o jej oddalenie. Nie zgodziło się z argumentem skargi, że [cyt.] "jeżeli spadek po chociażby K.B. jest nieobjęty, to A.B. jako zarządca masy spadkowej, teoretycznie może reprezentować K.B. w przedmiotowym postępowaniu i może się ono dalej toczyć". Zdaniem Kolegium, z akt sprawy nie wynika, aby A.B. był zarządcą masy spadkowej po zmarłym K.B., ani też, że podjął jakiekolwiek działania w tym kierunku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności bądź wydanie z naruszeniem prawa może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) oraz pkt 2 i 3 p.p.s.a. Przede wszystkim, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych, albo błędnej wykładni tych przepisów. Nie pozostawia w zasadzie wątpliwości co do tego, że obejmuje ono wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja (postanowienie) o innej treści. Ponadto, w myśl art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r., utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. nr [...]z dnia [...]., którym zawieszono postępowanie administracyjne prowadzone w oparciu o art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1121 z późn. zm.) w przedmiocie nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom - w skutek dokonanej zmiany stanu wody na gruncie, tj. na nieruchomości o nr 1 przy ul. [...] w R., ze szkodą dla gruntów sąsiednich, tj. działki o nr 2 przy ul. [...] w R., przy czym wnioskodawca wszczęcia postępowania administracyjnego i zarazem współwłaściciel tej ostatniej działki nie wskazał następców prawnych po zmarłych w [...] współwłaścicielach (w roku [...] K.B. i w roku [...] K.B.). Z tego powodu organ I instancji, celem określenia stron postępowania administracyjnego, złożył do Sądu Rejonowego w R. wniosek o nabycie spadku po zmarłych współwłaścicielach.

Nie ulega wątpliwości, że postanowienie administracyjne w rozpatrywanej sprawie zostało wszczęte już w roku 2017 na wniosek jednego współwłaściciela działki o nr 2 położonej przy ul. [...] nr [...] w R.(A.B.).

Podstawowe znaczenie ma zatem kwestia, czy działanie organu I instancji było prawidłowe i uzasadniało bezwzględny obowiązek zawieszenia postępowania administracyjnego, w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który został powołany w podstawie prawnej postanowienia organu I instancji z dnia [...] r.

Stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowanie administracyjne zawiesza się, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji (postanowienia) zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wskazany przepis określa podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania, co oznacza, iż w razie wystąpienia tej przesłanki organ zobowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie, a także kontrolować, czy w toku postępowania nie zaistniała taka podstawa. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 maja 1998 r., sygn. akt I SA 1874/97, LEX nr 45706, zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: postępowanie administracyjne jest w toku, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, a zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Organ musi zatem ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej, przy czym zależność ta musi być bezpośrednia (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 1698/07, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS").

Należy w tym miejscu wyjaśnić, iż pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji (W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989r., s. 127-128). O istnieniu kwestii prejudycjalnej decyduje jej związek z aktualnie rozpatrywaną sprawą administracyjną i charakter stosowanych w niej norm prawa materialnego (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. akt III SA/Lu 420/08, CBOS). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że "organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Powyższa zależność musi być bezpośrednia. Gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego" (wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 1698/07, CBOS). Zatem, organ administracji publicznej przed zawieszeniem postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., obowiązany jest ustalić, czy występuje opisany wyżej związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego a stwierdzonym zagadnieniem. W razie gdy związek ten nie występuje, obowiązany jest przyjąć, iż nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. Zawieszając postępowanie na podstawie zacytowanego przepisu organ nie może kierować się przewidywaniami co do wyniku postępowania, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe rozpoznanie sprawy. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 803/16 "Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy rozpoznawanej sprawy, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania" (CBOS).

Nie można również przyjmować, iż wyłącznym wymaganym dowodem ustalenia prawnych spadkobierców zmarłego będzie prawomocne postanowienie sądu powszechnego w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku, bowiem jest również dopuszczalne ustalenie spadkobierców w inny sposób (np. notarialny akt poświadczenia dziedziczenia). Organ I instancji ustalił, iż właścicielem działki o nr geodezyjnej 1 jest skarżący, a współwłaścicielami działki o nr geodezyjnym 2 są G.B. w 1/6 części, zmarły K.B. w 1/3 części, zmarły K.B. w 1/3 części oraz A.B. w 1/6 części. Jednocześnie zgodnie z oświadczeniem A.B. z dnia 28.03.2018 r. po osobach zmarłych nie były przeprowadzone postępowania spadkowe. Istotnym jest, że poza zakresem rozważań organów obu instancji pozostawały przepisy prawa materialnego, co nie jest prawidłowe.

W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie przepisów nowej ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268), to jest przed dniem 1 stycznia 2018 r. Zatem należało ją rozpoznać stosując przepisy dotychczasowe, czyli ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 z późn. zm., dalej w skrócie: "ustawa"), zwłaszcza jej art. 29, co jest zgodne z normą intertemporalną zawartą w art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Ten ostatni przepis stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, nie wymienionych w ustępie 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Niewątpliwie celem przepisów omawianej ustawy jest zapewnienie niepogorszonego stanu stosunków wodnych na gruntach, poprzez wprowadzenie zakazu ingerencji w faktyczny stan wód na gruntach, jeśli działanie takie mogłoby prowadzić do powstania szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie.

W tym miejscu przyjdzie wywieść, że art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy stanowi, że przepisy ustawy dotyczące właścicieli stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych; a w przypadku eksploatacji instalacji stosuje się do prowadzącego instalację w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska. Z tego powodu użyte w art. 29 ustawy pojęcie "właściciela" odnosi się też do posiadacza samoistnego oraz użytkownika wieczystego (art. 9 ust. 2 pkt 3). Przepis ten jednak nie został zastosowany w niniejszej sprawie mimo, iż z oświadczenia złożonego w dniu 28 marca 2018 r. przez A.B., na wniosek którego organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne wynika, że jest on samoistnym posiadaczem nieruchomości o nr 2 położonej przy ul. [...] nr [...] w R., a także domaga się on nakazania skarżącemu jako właścicielowi nieruchomości o nr 1 przy ul. [...] w R. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Złożone oświadczenie jest jednoznaczne w treści. Z tego powodu nie było konieczności zawieszenia postępowania, jak uczyniły orzekające w sprawie organy administracji.

Stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy przepis ten zawiera dwa zakazy adresowane do właściciela gruntu. Pierwszy zakaz, ustanowiony w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy, dotyczy zmian stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, oraz kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Użycie w tym przepisie określenia "a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich" oznacza, że właściciel gruntu poza zakazami wyrażonymi w art. 29 ustawy jest obciążony innymi ograniczeniami na rzecz właścicieli gruntów sąsiednich wynikającymi z prawa sąsiedzkiego. Ograniczenia te polegają m.in. na obowiązku powstrzymania się od pewnych czynności faktycznych, dozwolonych z tytułu prawa własności, które mogą wywołać skutek w postaci szkody dla gruntów sąsiednich. Drugi zakaz (art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy) ma charakter bezwzględny i obejmuje odprowadzanie wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Brzmienie cytowanego art. 29 ust. 3 ustawy nie pozostawia przy tym wątpliwości, że dla wydania przewidzianej w nim decyzji administracyjnej, niezbędne jest zaistnienie dwóch przesłanek łącznie - zdarzeń wywołanych przez właściciela gruntu, powodujących zmianę naturalnych stosunków wodnych oraz skutków w postaci szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Postępowanie prowadzone w tym zakresie przez właściwy organ administracji służy wykazaniu, czy taka zmiana nastąpiła i czy miała ona wpływ na panujące na gruncie stosunki wodne. Konieczne jest zarazem ustalenie, czy zaistniała zmiana pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z powstałą na gruncie szkodą (tak m.in. wyrok WSA w Rzeszowie z 26 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 192/19, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS").

Podstawowym warunkiem koniecznym do wydania decyzji z art. 29 ust. 3 ustawy pozostaje ustalenie, że właściciel gruntu spowodował zmiany zmianę stanu wody na gruncie. Oczywistym jest zarazem, że badanie w toku postępowania administracyjnego tej drugiej przesłanki, dotyczącej szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie dokonanej zmiany stanu wód na gruncie, staje się potrzebne dopiero wtedy, gdy w sposób pozytywny zostanie zweryfikowana pierwsza przesłanka, to jest zostanie ustalone ponad wszelką wątpliwość, że zmiana taka została dokonana przez właściciela gruntu. W przypadku bowiem gdyby stwierdzono, że wykonano określone roboty, które pozostają jednak bez istotnego wpływu na naturalny spływ wód na danym obszarze, lub też, że nie wykonano żadnych robót na gruncie, nie można wydać decyzji, w trybie art. 29 ust. 3 ustawy, nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Przypomnieć należy, że poczynienie ustaleń w zakresie niezbędnym dla zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy, co do zasady wymaga wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego organów administracji o właściwości ogólnej. Dlatego też w orzecznictwie przyjmuje się, że w tego rodzaju sprawach należy korzystać z dowodu w postaci opinii biegłego. Przeprowadzenie tego dowodu wymagane jest w szczególności, gdy istnieje różnica stanowisk między właścicielami gruntów sąsiednich w przedmiocie zakłócenia stosunków wodnych albo w sytuacji istniejących wątpliwości co do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych lub ich ocen merytorycznych. Zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy administracji winny uwzględnić ocenę prawną oraz wytyczne zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji, bowiem doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, które usprawiedliwiają wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji, na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.