Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SAB/Bk 99/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i art. 4 ust.1  pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 782
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity
article: art. 120 i art. 149  1 pkt 1 i 1a
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 listopada 2017 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność N. Parku Narodowego w K. w przedmiocie informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku M. K. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od N. Parku Narodowego w K. na rzecz skarżącej M. K. kwotę 602,20 (słownie: sześćset dwa 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarżąca M. K., reprezentowana przez adwokata Ł. K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność N. Parku Narodowego w K. w przedmiocie nieudostępnienia informacji publicznej zgodnie z treścią wniosku z dnia [...] lipca 2017 r., zarzucając naruszenie przepisów art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 - dalej: ustawa), przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem. Skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty zwrotu akt organowi, 2) stwierdzenie, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądzenie od organu kosztów postępowania w łącznej kwocie 602,20 zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 480 złotych, stosownie do przepisu § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że w dniu [...] lipca 2017 r. złożyła do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym udzielenie odpowiedzi na pytanie czy organ, w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej, wniosła o przesłanie kopii tych umów. Podała, że wniosek został wniesiony za pomocą platformy ePUAP i został prawidłowo doręczony organowi w tymże dniu, co potwierdza wydruk z Urzędowego Poświadczenie Przedłożenia.

Skarżąca, powołując się na ugruntowane orzecznictwo podniosła, że doręczenie tą drogą wniosku organowi należy uznać za skuteczne, albowiem tak wygenerowane poświadczenie doręczenia stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma [..] doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Poświadczenie doręczenia jest zatem niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru. Dalej podkreśliła, że żądana informacja stanowi informację publiczną, a organ jako podmiot sektora finansów publicznych jest obowiązany do jej udostępnia. Wskazała, że umowy zawierane pomiędzy organem samorządu terytorialnego (wójtem) a podmiotem świadczącym na rzecz wójta samej gminy obsługę prawną stanowią informację publiczną i analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa (staniones fisci), czy też samorządu, gdyż te rodzaje podmiotów gospodarują majątkiem publicznym i wydatkują środki publiczne. Cytując przepisy mające zastosowanie w sprawie, tj. art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 782 ze zm.; cytowanej dalej w skrócie: "u.d.i.p."), skarżąca stwierdziła, że organ w przepisanym terminie nie udostępnił żądanej informacji, nie zawiadomił też o zaistnieniu okoliczności z art. 13 ust. 2 ustawy, jak też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w trybie art. 16 cyt. ustawy, więc złożony wniosek nie spotkał się z jakąkolwiek reakcją organu. Odnotowała, że wniesienie do sądu administracyjnego skargi w przedmiocie bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest uzależnione od wcześniejszego wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Wobec tego uznała, że nie ulega wątpliwości, iż organ pozostaje bezczynny w przedmiocie udostępnienia żądanej informacji publicznej, stąd skarga była konieczna i zasadna.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor N. Parku Narodowego wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu potwierdził wpływ przedmiotowego wniosku i podał, że udzielił Skarżącej pisemnej odpowiedzi w dniu [...] lipca 2017 r., którą przesłano listem zwykłym za pośrednictwem Poczty Polskiej, na adres wskazany we wniosku. Wskazał, że o udzieleniu odpowiedzi na wniosek została poinformowana drogą mailową w dniu [...] lipca 2017 r. główna księgowa Parku Narodowego B. Niezależnie od powyższego organ poinformował, że w dniu [...] września 2017 r. przesłał Skarżącej listem poleconym kopię wnioskowanej umowy o obsługę prawną w latach 2014-2016. Powyższa okoliczność potwierdza zaś udzielenie wnioskowanej informacji.

Pismem z dnia 20 października 2017 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na udzielenie żądanej informacji oraz zasądzenie kosztów postępowania na zasadzie art. 201 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Bezczynność w prowadzeniu postępowania przez organ administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu, lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność w prowadzeniu postępowania została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (patrz analogicznie dla instytucji przewlekłości postępowania - T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86).

Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 zwanej p.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Dodać jeszcze trzeba, że na zasadzie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Na takiej właśnie podstawie została rozpoznana przez Sąd złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność N. Parku Narodowego w K. w zakresie udostępnienia informacji publicznej.

Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przy czym należy dodać, iż Sąd ocenia skargę na bezczynność na moment jej wniesienia, niemniej zobowiązany jest również uwzględnić wszelkie okoliczności zaistniałe od tego zdarzenia prawnego do chwili orzekania.

W niniejszej sprawie adresatem wniosku Skarżąca uczyniła Dyrektora N. Parku Narodowego w K., domagając się informacji na temat zawieranych umów w przedmiocie obsługi prawnej. W świetle powołanego art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie ulega wątpliwości, że Dyrektor Parku Narodowego w K. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, zaś żądane we wniosku informacje stanowiły informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jak wynika z powyższego organ zobowiązany był załatwić przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. W odpowiedzi na skargę organ przekonywał, że udzielił Skarżącej odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie (tj. w dniu [...] lipca 2017 r.), jednak nie dysponuje dowodem doręczenia. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, nie jest wystarczające powoływanie się na wewnętrznego maila pracowników załatwiających wniosek. Prawidłowo korespondencja powinna była zostać doręczona w taki sposób, aby organ mógł wykazać, że dotarła do wnioskodawcy (n.p. nadana przesyłką poleconą, a nie listem zwykłym, który nie umożliwia śledzenia przesyłki i stwierdzenia, czy rzeczywiście korespondencja została dostarczona adresatowi). Tym samym w realiach niniejszej sprawy należy zgodzić się ze Skarżącą, że w chwili wnoszenia do Sądu przedmiotowej skargi organ pozostawał w bezczynności, o czym Sąd orzekł w pkt 2 niniejszego wyroku. Bezczynność ta ustała w momencie doręczenia Skarżącej pisma zawierającego żądane informacje wraz z odpowiedzią na skargę, czyli po wniesieniu skargi, lecz przed wydaniem niniejszego orzeczenia. Ostatecznie organ prawidłowo załatwił wniosek skarżącej, udostępniając ksero umów w przedmiocie obsługi prawnej zawieranych w latach 2014-2017.

W sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017r., sygn. akt I OSK 1789/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Wobec udzielenia Skarżącej w całości żądanej informacji po wniesieniu skargi, Sąd umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do udzielenia informacji, uznając iż w tym zakresie postępowanie stało się bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt 1 wyroku.

Przy czym, podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalania sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W ocenie Sądu, bezczynność organu w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 3 wyroku. W sprawie tej nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku Skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Jak wynika z akt sprawy, organ nie zignorował wniosku Skarżącej. W terminie przewidzianym u.d.i.p. przygotował on i wyekspediował pismo, stanowiące odpowiedź na wniosek, jednakże nie wykazał, że pismo to adresatowi zostało doręczone. W rozpoznawanej sprawie zatem, organowi można przypisać jedynie realizację przepisów u.d.i.p. bez dochowania należytej dbałości w doręczeniu odpowiedzi na wniosek. Przy czym zauważyć należy, iż okoliczności faktyczne przemawiały za uznaniem, iż Dyrektor Parku Narodowego mógł pozostawać w przekonaniu, że jego pracownicy wywiązali się z obowiązku udostępnienia żądanej informacji, co potwierdza mail datowany na [...] lipca 2017 r., w którym pracownik organu oświadczył, że kopia umowy została Skarżącej wysłana.

W pkt 4 wyroku Sąd orzekł o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz strony skarżącej poniesionych przez nią kosztów postepowania sądowego. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało oparte na przepisach art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. Zasadą jest, iż zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu w razie uwzględnienia skargi - art. 200 p.p.s.a. Na równi z sytuacją uwzględnienia skargi ustawodawca potraktował umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na jego bezprzedmiotowość wskutek podjęcia czynności przez organ w trybie autokontroli - art. 54 § 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu, dokonanie przez organ - pomiędzy wniesieniem skargi na bezczynność a jej rozpoznaniem przez Sąd - czynności materialno-technicznej, której niewykonanie podniesiono w skardze na bezczynność, stanowi faktyczne "uwzględnienie" skargi przez organ, a zatem uzasadnia zwrot skarżącej kosztów postępowania na podstawie przedłożonego spisu kosztów. Do kosztów zaliczono wpis sądowy (100 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł), koszty korespondencji (5,20 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (480 zł) - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz. 1800).