Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1115/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii na rzecz B. K. kwotę [...](sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

B. K., dalej określana, jako: "skarżąca", rozpoczęła stacjonarne studia doktoranckie na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu przed rokiem akademickim 2019/2020. Dnia 30.09.2019 r., złożyła wniosek o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych dla doktorantów II i wyższych lat studiów, w roku akademickim 2019/2020.

Decyzją z 13.12.2019 r. Prorektor ds. Studenckich i Polityki Kadrowej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), dalej zwanej: "kpa", art. 286 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669), dalej zwanej "Przepisami wprowadzającymi", oraz § 3 ust. 1-2, § 8 i § 9 Zarządzenia Nr 128 Rektora Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu z dnia 20 września 2013 r. Regulamin zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych (Biuletyn Prawny UMK nr 9 z 2013 r. poz. 280), dalej zwanej: "regulaminem zwiększenia stypendium", nie przyznał B. K., dalej określanej, jako: "skarżąca", stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ wskazał, że zgodnie z postanowieniami art. 286 ustawy Przepisów wprowadzających oraz § 3 ust. 1-2 i § 8 regulaminu zwiększenia stypendium, - stypendia projakościowe przyznawane są na zasadzie konkursu. Wnioski podlegają zaopiniowaniu przez Komisję ds. studiów doktoranckich, która ustala listę rankingową. Uprawnienie do otrzymywania stypendium projakościowego przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Skarżąca nie znalazła się w grupie osób uprawnionych do otrzymywania stypendium projakościowego, w związku z czym orzeczono jak w sentencji.

Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że rozpatrując wniosek stypendialny, Komisja przyznała jej zbyt małą liczbę punktów za artykuł, który ukazał się w czasopiśmie "[...]". Czasopismo to znajduje się na liście czasopism punktowanych na stronie 1627, poz. 30324 i otrzymało 20 punktów.

Decyzją z 21.02.2020 r., nr 90-DRSS-4611-2-2-2019-2020, Rektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa, art. 286 Przepisów wprowadzających oraz § 12 ust. 1 i § 9 ust. 1-4 regulaminu zwiększenia stypendium, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Rektor wskazał, że zgodnie z postanowieniami art. 200a ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 2183), zwanej dalej: "Prawem o szkolnictwie wyższym", oraz § 3 ust. 2 regulaminu zwiększenia stypendium, uprawnienie do otrzymywania stypendium projakościowego przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych kierunkach i latach studiów doktoranckich. Stypendium projakościowe dla doktorantów drugiego roku i wyższych lat studiów jest przyznawane na podstawie osiągnięć w pracy badawczej uzyskanych w poprzednim roku akademickim. Oceny merytorycznej osiągnięć doktorantów dokonują komisje ds. studiów doktoranckich i przedstawiają jej wyniki w formie list rankingowych. Listy zawierają propozycje przyznania bądź nieprzyznania stypendium.

Osiągnięcia Doktorantki były oceniane zgodnie ze szczegółowymi kryteriami i zasadami oceny merytorycznej uchwalonymi przez Radę Wydziału Humanistycznego UMK. W wyniku przeprowadzonej oceny skarżąca otrzymała łącznie 25 punktów za publikacje naukowe. Za artykuł w czasopiśmie "[...]" przyznano 5 punktów, ponieważ w dniu złożenia wniosku i w dniu jego oceny ww. czasopismo nie znajdowało się na liście czasopism punktowanych MNiSzW. Znalazło się na tej liście dopiero 18.12.2019 r. Regulamin zwiększenia stypendium, stanowi, że punkty za publikacje autorstwa doktorantów przyznaje się na podstawie ogłaszanej przez MNiSzW Listy Czasopism Punktowanych, obowiązującej w dniu złożenia wniosku. Z uzyskaną w wyniku oceny liczbą 25 punktów skarżąca zajęła piątą pozycję na liście rankingowej i w efekcie uplasowała się poza gronem 30% uprawnionych do otrzymania stypendium.

Wskutek rozpoznania skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 5 października 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 532/20 uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu ww. stwierdzono, że z mocy art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, postępowanie w sprawie przyznania stypendium projakościowego winno zachować ogólne cechy postępowania administracyjnego i respektować podstawowe zasady tego postępowania określone m.in. w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 oraz art. 15 kpa. Wskazano, że z uzasadnienia decyzji winno wynikać, jaką ilość punktów należało otrzymać, aby stypendium zostało przyznane oraz w jaki sposób dokonano związanych z tym wyliczeń, ze wskazaniem ilości punktów otrzymanych przez osoby, które w ocenie organu uzyskały lepszy wynik niż skarżąca. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala na jakiekolwiek ustalenia w tym zakresie, uniemożliwiając Sądowi dokonanie jej kontroli.

Podano, że zaskarżone decyzje nie powołują się na uchwałę Rady Wydziału Humanistycznego UMK z 21 czerwca 2016 r. w sprawie zatwierdzenia zmian w zasadach przyznawania stypendium, który to dokument mógł mieć decydujące znaczenie dla ustalenia ilości punktów przyznanych skarżącej. Rektor nie powołując w podstawie prawnej ww. uchwały, pozbawił de facto stronę możliwości ustosunkowania się do jej treści, co narusza zasady wynikające z art. 8 i art. 9 oraz art. 11 kpa.

Wskazano, że skarżącej odmówiono przyznania "stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych", podczas gdy wnioskowała ona o "przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych", czyli de facto organ orzekł w innym przedmiocie.

Ponownie rozpoznając sprawę, Rektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu decyzją z 2 maja 2021 r., nr Ldz.90-DRSS-4611-2-2-2021, na podstawie art.138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 kpa, art. 286 Przepisów wprowadzających, Uchwały Rady Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika z dnia 21 czerwca 2016 r. w sprawie zatwierdzenia zmian w zasadach przyznawania stypendiów, zwanej dalej: "uchwałą rady wydziału", oraz § 3 ust. 1-2 i § 9 regulaminu zwiększenia stypendium, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy 1/ uchylił decyzję z dnia 13 grudnia 2019 r. znak: L.dz. 90-DRSS-4611-2-2019-2020 Prorektora ds. Studentów i Polityki Kadrowej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w całości, 2/ odmówił przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na rok akademicki 2019/2020.

Powyższe rozstrzygnięcie organ oparł o następujące ustalenia i rozważania:

Zgodnie z treścią § 9 regulaminu zwiększania stypendium, "stypendium projakościowe dla doktorantów drugiego i kolejnych lat studiów doktoranckich jest przyznawane na podstawie osiągnięć w pracy badawczej lub osiągnięć artystycznych uzyskanych w poprzednim roku studiów.

Za osiągnięcia w pracy badawczej lub osiągnięcia artystyczne, w szczególności, uważa się:

1) publikacje naukowe,

2) udział w konferencjach naukowych/wystawach artystycznych krajowych albo zagranicznych,

3) udział w projektach badawczych/artystycznych".

Według tych samych zasad oceniani byli wszyscy doktoranci ubiegający się o stypendium projakościowe.

Zgodnie z § 9 ust. 3 i 4 regulaminu zwiększenia stypendium, Rada Wydziału Humanistycznego UMK uchwałą z dnia 21 czerwca 2016 r. w sprawie zatwierdzenia zmian w zasadach przyznawania stypendium, na wniosek kierownika studiów doktoranckich, zaopiniowany przez Uczelnianą Radę Doktorantów UMK ustaliła szczegółowy wykaz osiągnięć w pracy badawczej lub osiągnięć artystycznych dla poszczególnych studiów doktoranckich prowadzonych na wydziale oraz zasady oceny merytorycznej i sposób dokumentowania osiągnięć.

Z uchwały rady wydziału, wynika, że za artykuł, esej lub recenzję w czasopiśmie przyznawana jest punktacja jak według listy czasopism Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, przy czym "ocena dokonywana będzie w oparciu o wersję listy obowiązującej w ostatnim dniu składania wniosków o stypendia" (pkt II ppkt 2 tiret 5te - str. 2 zasad naliczania punktów).

Bezspornym jest zatem, że w ostatnim dniu składania wniosków o stypendia za artykuły publikowane w czasopiśmie "[...]" doktoranci otrzymać mogli 5 punktów. Według tych samych zasad oceniani byli wszyscy doktoranci ubiegający się o stypendium projakościowe na Wydziale Humanistycznym na kierunku socjologia.

W świetle ustalonych przez właściwą radę wydziału zasad wszelkie zmiany dokonane w obrębie ministerialnej listy czasopism dokonane po ostatnim dniu składania wniosków o stypendia nie mogły mieć wpływu na ocenę wniosku.

Na podstawie złożonego sprawozdania z uzyskanych osiągnięć z pracy badawczej oraz osiągnięć naukowych uzyskanych w roku akademickim 2018/2019 skarżąca otrzymała 25 punktów, w tym:

- 20 punktów za artykuł podsumowujący obchody stulecia wydania "[...]", czasopismo "[...]" (ISSN: 123-8855,20 pkt)

- 5 punktów za artykuł pt. "[...]?", czasopismo "[...]": (ISSN 1734-3801,8 pkt.)

Lista rankingowa doktorantów znajdujących się na IV roku i przedłużeniu na Wydziale

Humanistycznym na kierunku socjologia przedstawia się następująco:

na miejscu pierwszym uplasowała się osoba z 57 przyznanymi punktami,

na miejscu drugim uplasowała się osoba z 46 przyznanymi punktami,

na miejscu trzecim uplasowała się osoba z 33 przyznanymi punktami,

na miejscu czwartym uplasowała się osoba z 26 przyznanymi punktami,

natomiast skarżąca zdobyła 25 punktów i uplasowała się na 5 ostatnim miejscu na liście rankingowej doktorantów ubiegających się o przyznanie stypendium projakościowego.

Ustalenie 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich oblicza się w następujący sposób:

na IV roku i przedłużeniach studiów doktoranckich Wydziału Humanistycznego na kierunku socjologii, których skarżąca była uczestnikiem studiowało 13 doktorantów z czego 30% to liczba 3,9. W porozumieniu z Radą Doktorantów UMK, przyjęto zasadę, że gdy po przecinku występuje liczba 6 i więcej to liczba stypendiów będzie zaokrąglana "w górę", a więc w tym przypadku do liczby 4. "W dół" zaokrąglano liczby, przy których po przecinku występuje 5 i mniej. Kryterium matematyczne 30% z liczby doktorantów na danym roku studiów jest kluczowym przy podejmowaniu decyzji przez rektora. Z uzyskaną w wyniku oceny merytorycznej wniosku liczbą 25 pkt., czyli poniżej minimum punktowego, które wynosiło 26 pkt. na Wydziale Humanistycznym na kierunku socjologia kwalifikującego do przyznania stypendium, skarżąca zajęła piątą pozycję na liście rankingowej. W efekcie uplasowała się poza gronem 30% uprawnionych do otrzymania stypendium projakościowego na IV roku i przedłużeniach na studiach doktoranckich.

W skardze złożonej do Sądu, skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Powyższą decyzję zaskarżono w zakresie punktu 2, zarzucając: na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a) p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - a to: uchwały rady wydziału wraz z załącznikiem do uchwały pn. Zasady naliczania punktów do Stypendium doktoranckiego (tzw. rektorskiego) z puli dydaktycznej oraz Wydziałowego Stypendium Badawczego na Wydziale Humanistycznym UMK (studia doktoranckie w zakresie Filozofii i Socjologii) w zw. z § 3 ust. 1-2 i § 9 regulaminu zwiększenia stypendium i załącznika nr 4 do ww. regulaminu w zw. z art. 286 Przepisów wprowadzających, poprzez wadliwą rekonstrukcję normy prawnej zawartej w uchwale rady wydziału oraz ww. załącznika do uchwały, a co za tym idzie niewłaściwe zastosowanie powyższej uchwały na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy w ten sposób, że przepisy zawarte w powołanej uchwale rady wydziału, na podstawie których przyznawana jest punktacja, w oparciu o którą następnie sporządzana jest lista rankingowa osiągnięć doktorantów ubiegających się o zwiększenie przedmiotowego stypendium, nie dotyczą zasad przyznawania i zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, o którym mowa w regulaminie zwiększania stypendium. Zgodnie bowiem z treścią § 1 i 2 ww. uchwały rady wydziału - poprzez odesłanie do Zasad naliczania punktów do Stypendium doktoranckiego (tzw. rektorskiego) z puli dydaktycznej oraz Wydziałowego Stypendium Badawczego na Wydziale Humanistycznym UMK (studia doktoranckie w zakresie Filozofii i Socjologii) określonych w załączniku do cyt. Uchwały, o którym mowa w § 1 i 2 Uchwały - akt ten dotyczy wyłącznie zasad przyznawania Stypendiów doktoranckiego (tzw. rektorskiego) z puli dydaktycznej oraz Wydziałowego Stypendium Badawczego na Wydziale Humanistycznym UMK w Toruniu (studia doktoranckie w zakresie filozofii i socjologii) nie zaś zasad przyznawania stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, co następuje:

Regulaminem zwiększenia stypendium nie zawiera szczegółowych zasad przyznawania stypendium. Organ dokonał tych szczegółowych ustaleń w zakresie zasad przyznawania i zwiększania stypendium projakościowego z dotacji podmiotowej wadliwie stosując uchwałę rady wydziału. W jej § 1 ust. 1 wskazuje się, że: Rada Wydziału Humanistycznego zatwierdziła zmiany w zasadach przyznawania stypendiów dla doktorantów Wydziału Humanistycznego. Zmiana nazwy na: "Zasady naliczania punktów do stypendium doktoranckiego (tzw. rektorskiego) z puli dydaktycznej oraz Wydziałowego Stypendium Badawczego na WH UMK (studia doktoranckie w zakresie filozofii i socjologii)". Z kolei w § 2 ww. uchwały stwierdza się, że: Zmiany, o którym mowa w § 1 stanowią załącznik do niniejszej uchwały. Z powyższego nie wynika zatem, aby powołana uchwała wraz z załącznikiem miała zastosowanie do zasad naliczania punktów z celu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, o które ubiegała się skarżąca. W ocenie skarżącej powyższy zapis § 1 ust. 1 Uchwały wprost wskazuje na zawężenie zakresu zastosowanie powyższej Uchwały, a w szczególności załączników do niej, określających szczegółowe zasady przyznawania stypendiów: stypendium doktoranckiego (tzw. rektorskiego) z puli dydaktycznej oraz Wydziałowego Stypendium Badawczego na Wydziale Humanistycznym MK w Toruniu. Powyższe zawężenie zakresu działania ww. Uchwały wskazuje na oczywistą intencję legislacyjną uchwałodawcy: zakres działania powyższej Uchwały z dniem 21 czerwca 2016 r. (tak w § 1 pkt. 3) został ograniczony do dwóch rodzajów stypendiów, do których nie zalicza się stypendium doktoranckie z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych. Podsumowując: organ z jednej strony co do ogólnej zasady stosuje prawidłową podstawę prawną w postaci Zarządzenia nr 128 Rektora UMK w Toruniu wraz załącznikiem do tego zarządzenia - które to uregulowania nie określają w ocenie organu wystarczająco szczegółowych zasad przyznawania przedmiotowego stypendium z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych i według wiedzy skarżącej organ nie dysponuje szczegółowymi uregulowaniami, które dotyczyłyby tego stypendium. Z drugiej strony natomiast, w celu szczegółowego ustalenia uprawnionych do przedmiotowego świadczenia, organ stosuje regulacje, których zakres działania nie obejmuje stypendium, o którego zwiększenie wnioskowała skarżąca.

Jeśli nawet w ocenie organu wystąpił deficyt szczegółowych zasad oceny merytorycznej osiągnięć w pracy badawczej określonych w regulaminie zwiększenia stypendium i w załącznikach do ww. regulaminu, a co za tym idzie zawarta tam punktacja określonych osiągnięć nie jest zdaniem organu wystarczająca dla merytorycznej oceny osiągnięć doktoranta w kontekście zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zasad projakościowych, nie może to uprawniać organu, aby posiłkował się szczegółowymi uregulowaniami, które nie mają w tej materii zastosowania

- in concreto przepisem na który powołuje się organ na str. 4 in fine uzasadnienia decyzji

- tj. "pkt II ppkt 2 tiret 5te - str. 2 zasad naliczania punktów" o następującej treści: "ocena dokonywana będzie w oparciu o wersję listy obowiązującej w ostatnim dniu składania wniosków o stypendia". Zasada legalizmu winna skłonić organ do dokonania obliczeń punktów, które uzyskała skarżąca w oparciu o punktację wskazaną w załączniku do regulaminu zwiększania stypendium, bez stosowania dodatkowego kryterium zawartego w uchwale rady wydziału, że "ocena dokonywana będzie w oparciu o wersję listy obowiązującej w ostatnim dniu składania wniosków o stypendia". Tym samym należało doliczyć skarżącej dodatkowe punkty, które przysługują jej w związku z publikacją w czasopiśmie "[...]" stosownie do zmian dokonanych w ministerialnej liście czasopism także po dniu składania wniosku o zwiększenie przedmiotowego stypendium, albowiem takiego wymogu nie statuują uregulowania dot. stypendium, o zwiększenie którego wnosiła skarżąca.

W tym stanie rzeczy powyższa wada zaskarżonej decyzji miały wpływ na wynik sprawy, a co za tym idzie zostało wykazane zaistnienie przesłanki określonej w art. 145 § 1 a) p.p.s.a., uprawniającej Sąd do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu odpowiedzi wskazano, że zgodnie z treścią § 9 regulaminu zwiększania stypendium projakościowe dla doktorantów drugiego i kolejnych lat studiów doktoranckich jest przyznawane na podstawie osiągnięć w pracy badawczej lub osiągnięć artystycznych uzyskanych w poprzednim roku studiów (ust. 1).

Za osiągnięcia w pracy badawczej lub osiągnięcia artystyczne, w szczególności, uważa się:

1) publikacje naukowe,

2) udział w konferencjach naukowych/wystawach artystycznych krajowych albo zagranicznych,

3) udział w projektach badawczych/artystycznych.

Stwierdzono, że wg tych samych zasad oceniani byli wszyscy doktoranci ubiegający się o stypendium projakościowe i uchwała rady wydziału była stosowana jednolicie

Zgodnie z § 9 ust. 3 i 4 opisanego wyżej zarządzenia Rada Wydziału Humanistycznego UMK uchwałą z dnia 21 czerwca 2016 r. w sprawie zatwierdzenia zmian w zasadach przyznawania stypendium na wniosek kierownika studiów doktoranckich zaopiniowany przez Uczelnianą Radę Doktorantów UMK ustaliła szczegółowy wykaz osiągnięć w pracy badawczej lub osiągnięć artystycznych dla poszczególnych studiów doktoranckich prowadzonych na wydziale oraz zasady oceny merytorycznej i sposób dokumentowania osiągnięć. Uchwała ta stosowana była jednolicie przy ocenie wszystkich wniosków o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na rok akademicki 2019/2020 przez organy obu instancji. Zaznaczono, że była to jedyna uchwała Rady Wydziału Humanistycznego dotycząca zasad przyznawania stypendiów doktorantom w tamtym czasie.

Podniesiono, że być może niefortunnie sformułowano tytuł uchwały oraz jej załącznik, jednak nie można przyjmować tak daleko idących skutków wynikających z tej okoliczności, jak brak możliwości stosowania uchwały do oceny wniosku skarżącej. Nie jest w szczególności możliwe dokonanie oceny wniosku skarżącej jedynie w oparciu o "punktację wskazaną w załączniku do regulaminu zwiększania stypendium, albowiem załączniki do r egulaminu to jedynie wzory wniosków o przyznanie stypendium. Nie określono w nich jakichkolwiek zasad oceny wniosków. Rozpoznanie wniosków o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych nastąpić mogło jedynie w oparciu o zapisy przywołanej uchwały, w najgorszym razie stosowanej odpowiednio.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wniosek skarżącej z 30.09.2019 r., dotyczył zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych. Tymczasem przedmiotem decyzji Prorektora ds. Studenckich i Polityki Kadrowej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu z 13.12.2019 r. była odmowa przyznania skarżącej ww. stypendium. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Rektora UMK z dnia 21.02.2020 r. WSA w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 5.10.2020 r., uchylając tę decyzję, uznał, że poprzez fakt orzeczenia w przedmiocie odmowy przyznania stypendium w sytuacji, kiedy wniosek dotyczył zwiększenia stypendium, organ orzekł w innym przedmiocie. Z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oceną tą Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jest związany. Fakt, że przyznanie stypendium doktoranckiego stanowi inny przedmiot rozstrzygnięcia niż zwiększenie tego stypendium, wynika ponadto z obowiązującego uregulowania ustawowego. Wyjaśnić bowiem należy, że od 1 października 2018 r. zasady funkcjonowania szkolnictwa wyższego oraz prowadzenia działalności naukowej regulują Przepisy wprowadzające (ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce /Dz. U. z 2018 r. poz. 1668/). Regulacja ta zastąpiła poprzednio obowiązującą w tej materii ustawę z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym ("P.s.w."). Przepisy wprowadzające rozróżniają instytucję przyznania stypendium doktoranckiego uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020, uregulowaną w art. 285 od instytucji zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przyznawanego doktorantom, którzy rozpoczęli stacjonarne studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, uregulowaną w art. 286. Zgodnie z treścią art. 286 ust. 1 Przepisów wprowadzających, doktoranci, którzy rozpoczęli stacjonarne studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 (a więc również skarżąca), mogą otrzymywać zwiększenie stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 200a ust. 1 P.s.w., na zasadach dotychczasowych. Zgodnie z tym przepisem zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5 P.s.w. (stanowiącej dotację podmiotową na dofinansowanie zadań projakościowych, przeznaczona na finansowanie zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich, o których mowa w art. 200a, dla 30% najlepszych doktorantów, w uczelniach publicznych i niepublicznych), przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa zaś regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Wprowadzony Zarządzeniem Rektora UMK w Toruniu nr 128 z dnia 20 września 2013 r. ("Reglamin"), uwzględnia ww. zasadę, że uprawnienie do zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich (vide: § 3 ust. 2 Regulaminu).

Analiza dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie doprowadziła tut. Sąd do wniosku, że Regulamin nie narusza ustawowych przesłanek warunkujących nabycie prawa do zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej i nie wprowadza kryteriów niezgodnych z celem P.s.w. Unormowany jego brzmieniem tryb zwiększenia stypendium doktoranckiego, co do ustalenia którego uczelni wyższej została pozostawiona swoboda, nie przekracza jej granic, wyznaczonych przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Regulamin ten jednak nie określa samodzielnie szczegółowego wykazu osiągnięć w pracy badawczej dla poszczególnych studiów doktoranckich ani zasad oceny merytorycznej i sposobu udokumentowania ww. osiągnięć. Zgodnie z § 9 ust. 4 Regulaminu te ww. szczegółowe kwestie ustala rada wydziału na wniosek kierownika studiów doktoranckich zaopiniowany przez Uczelnianą Radę Doktorantów UMK. Rozstrzygnięcie wniosku skarżącej winno było więc zapaść w oparciu o taką właśnie uchwałę, której jednak nie podjęto. Wniosek skarżącej rozstrzygnięto natomiast w oparciu o uchwałę (z dnia 21 czerwca 2016 r.), która dotyczyła innej przedmiotowo regulacji, a mianowicie – zatwierdzenia zmian w zasadach przyznawania stypendiów. W § 1ust. 1 tej uchwały określono, że dotyczy ona zasad naliczania punktów do stypendium doktoranckiego (tzw. rektorskiego), z puli dydaktycznej oraz Wydziałowego Stypendium Badawczego na Wydziale Humanistycznym UMK.

Biorąc pod uwagę powyższe, nie sposób nie uznać racji zawartego w skardze zarzutu, że przepisy zawarte w powołanej uchwale rady wydziału, na podstawie których przyznawana jest punktacja, w oparciu o którą następnie sporządzana jest lista rankingowa osiągnięć doktorantów ubiegających się o zwiększenie przedmiotowego stypendium, nie dotyczą zasad przyznawania i zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, o którym mowa w regulaminie zwiększania stypendium, albowiem akt ten dotyczy wyłącznie zasad przyznawania stypendiów doktoranckiego (tzw. rektorskiego) z puli dydaktycznej oraz Wydziałowego Stypendium Badawczego na Wydziale Humanistycznym UMK w Toruniu (studia doktoranckie w zakresie filozofii i socjologii) nie zaś zasad zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych.

W piśmie z dnia 26 stycznia 2022 r., organ nie wyjaśnił zresztą by było inaczej (k. 32 akt sądowych).

Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie argument organu zawarty w zaskarżonej decyzji, że omawiany akt może stanowić podstawę rozstrzygnięcia z uwagi na to, iż według tych samych zasad oceniani byli wszyscy doktoranci ubiegający się o stypendium projakościowe oraz argument zawarty w odpowiedzi na skargę, że przepisy ww. uchwały mogły mieć odpowiednie zastosowanie do materii rozstrzygania o zwiększeniu stypendium. Brak uregulowania ww. materii w uchwale o jakiej mówi § 9 ust. 4 Regulaminu, stanowi w istocie brak podstawy prawnej do rozstrzygnięcia i zastosowanie przez organ innej, niewłaściwej podstawy nie może zastąpić podstawy właściwej, ponieważ innym rodzajowo przedmiotem sprawy jest wniosek o zwiększenie stypendium niż wniosek o jego przyznanie (co jak wskazano wynika ze stanowiska WSA w Bydgoszczy zawartym w ww. wyroku z dnia 5.10.2020 r., którym Sąd jest związany; jak i z przepisów art. 285 oraz 286 Przepisów wprowadzających). Jakkolwiek organ w zaskarżonej decyzji użył sformułowania, że odmawia zwiększenia stypendium doktoranckiego, ale rozstrzygnięcie sew oparł o ww. uchwałę z dnia 21.06.2016 r., dotyczącą regulacji przyznania stypendium i to zakresowo innego niż dochodzone. Reguluje ona bowiem zasady naliczania punktów do stypendium doktoranckiego (tzw. rektorskiego), z puli dydaktycznej oraz Wydziałowego Stypendium Badawczego na Wydziale Humanistycznym UMK. Jej więc przedmiot nie pokrywa się z przedmiotem wniosku.

Argument organu o odpowiednim zastosowaniu przepisów ww. uchwały do przedmiotu wniosku nie jest zasadny, albowiem instytucja odpowiedniego zastosowania przepisów musi opierać się na konkretnej podstawie prawnej, która wskazuje taki mechanizm. W istocie organ powołuje się – choć tego nie wyraził expressis verbis – na konieczność zastosowania analogii. W ocenie Sądu jej zastosowanie nie jest możliwe. Zasada praworządności wyrażona w art. 6 i art. 7 k.p.a. jest nie tylko zasadą ogólną postępowania administracyjnego, ale również zasadą konstytucyjną wynikającą z art. 7 Konstytucji RP, który stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Zawiera on zatem normę zakazującą domniemywania kompetencji takiego organu i tym samym nakazuje, by wszelkie działania organu władzy publicznej były oparte na wyraźnie określonej normie kompetencyjnej. Konstytucyjny wymóg działania w ramach podstawy prawnej jest równoznaczny z żądaniem, by taka podstawa faktycznie istniała. Analogia jako metoda wykładni nie powinna zatem służyć konstruowaniu norm zawierających kompetencje prawotwórcze do tworzenia regulacji, mających wpływ na prawa jednostki. Takie działanie jest działaniem wbrew obowiązującym przepisom prawa i prowadzi do domniemywania kompetencji przez organy władzy publicznej. To z kolei godzi w wyrażoną w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę państwa prawa (art. 2) oraz zasadę praworządności (art. 7). Wszystkie ograniczenia praw jednostki wymagają niebudzącej wątpliwości podstawy prawnej (por. E. Smoktunowicz, Analogia w prawie administracyjnym, Warszawa 1970, s. 152 oraz wyroki NSA z 11 kwietnia 2017 r., II OSK 2088/15 i z 28 lutego 2018 r., II OSK 1180/16). Nie ma wątpliwości, że zastosowanie analogii w prawie administracyjnym jest objęte bezwzględnym zakazem i że zakaz ten ma oparcie właśnie we wskazywanych powyżej konstytucyjnych zasadach praworządności i legalności. Zasady te zaś, nakładają na organy władzy publicznej obowiązek działania wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. Działanie na podstawie prawa jest konieczne w zakresie nakładania obowiązków, zaś działanie w granicach prawa jest dopuszczalne w zakresie ustalania praw. Przyjmuje się zarazem, że wymienione zasady chronią sferę wolności i praw jednostki. (vide: wyrok NSA z dnia 17.12.2021 r., sygn. akt III OSK 4678/21).

Z analogicznych przyczyn Sąd nie uwzględnił postulatu zawartego w skardze, by kierując się zasadą legalizmu organ winien dokonać obliczeń punktów, które uzyskała skarżąca w oparciu o punktację wskazaną w załączniku do regulaminu zwiększania stypendium, bez stosowania dodatkowego kryterium zawartego w uchwale rady wydziału, że "ocena dokonywana będzie w oparciu o wersję listy obowiązującej w ostatnim dniu składania wniosków o stypendia". Powyższe stanowisko nie jest zasadne. Regulamin nie wskazywał punktacji za publikacje naukowe. Uwzględnienie stanowiska skarżącej stanowiłoby w istocie zastosowanie przepisów ww. uchwały - punktacji osiągnięć, pkt II - która jak już wyjaśniono reguluje inny przedmiot, a ponadto jej zastosowanie miałoby charakter wybiórczy, tj. z pominięciem spornej regulacji pkt II punktacji osiągnięć (tiret 5) niekorzystnej dla skarżącej, co w świetle powyższych rozważań, należy uznać za niedopuszczalne.

Rozpatrzenie wniosku skarżącej winno było odbyć się w oparciu o uchwałę dotyczącą materii zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, która winna była zostać podjęta w oparciu o § 9 ust. 4 Regulaminu. Skoro jak wynika ze stanowiska organu, aktu takiego nie ma, to winien on zostać podjęty. W jaki natomiast sposób problem rozstrzygnięcia wniosku skarżącej zostanie rozpatrzony należy do kompetencji organu, przy czym można dodać jedynie, że konieczny akt prawny może zawierać przepisy przejściowe lub dostosowujące, które mogą dotyczyć stanów sprzed podjęcia uchwały. Na marginesie dodać też należy, że Sąd podziela stanowisko zawarte w orzecznictwie, wskazujące na to, że intencją regulacji art. 200a ust. 1 Psw jest, aby beneficjentami dotacji projakościowej byli najlepsi doktoranci - ale tylko ci znajdujący się w grupie 30% najlepszych doktorantów danego roku. Należy przy tym zauważyć, że P.s.w. nie precyzuje zasad wyliczenia wskazanej w art. 200a P.s.w. liczby doktorantów, którzy stanowią nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów. Nie rozstrzyga zatem sytuacji, w której matematyczny wynik ustalania ww. odsetka najlepszych doktorantów, nie daje liczby całkowitej, lecz ułamkową – tak jak zaistniało to w okolicznościach niniejszej sprawy. Co więcej przepis ten nie wyposaża również organów uczelni do wprowadzenia zasad zaokrąglania w górę do 30% liczby doktorantów na każdym roku na danym wydziale, przed ustaleniem liczby osób uprawnionych do uzyskania tego świadczenia. W konsekwencji skoro na kierunku socjologii, której skarżąca była uczestnikiem studiowało 13 doktorantów, to uprawnionych do zwiększenia stypendium było jedynie troje z nich, albowiem czworo z nich przekraczałoby 30 % liczby 13 doktorantów (Jeżeli na roku skarżącej studiowało 13 doktorantów, to każdy z nich stanowi 7.692 % ogólnej liczby doktorantów. Uznanie więc, że czterem z nich służy zwiększenie stypendium byłoby niezasadne, albowiem przekroczyłoby limit 30 % /7,692 x 4 = 30,768 %/ (vide: wyroki: WSA w Białymstoku z dnia 30.05.2019 r., sygn. akt II SA/Bk 198/19; - WSA w Rzeszowie z dnia 18.09.2019 r., sygn. akt 473/19; - WSA w Białymstoku z dnia 22.09.2020 r., sygn. akt II SA/Bk 273/20).

W tym stanie rzeczy zaszły podstawy z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, p.p.s.a., do uchylenia zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) z uwzględnieniem uiszczonych przez skarżącą wpisu w kwocie 200 zł (§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zastosuje się do oceny i wskazań wynikających z powyższych rozważań.