Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 968/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 15 ust 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art 7,77, 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez P.L. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014r. (nr [...]) dotycząca wymeldowania skarżącego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.

Stan faktyczny sprawy jest następujący

W.S. w dniu [...] września 2013 r., zwróciła się do Prezydenta W. z wnioskiem o wymeldowanie jej małżonka, P.L., z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Oświadczyła, że jej mąż wyprowadził się z lokalu i zabrał z niego wszystkie swoje rzeczy.

Podczas przesłuchania w dniu [...] października 2013 r. P.L. oświadczył, że został wypędzony ze spornego lokalu i obecnie nie może z niego korzystać z powodu wymiany przez jego małżonkę drzwi wejściowych i nieudostępnienia mu kluczy. W mieszkaniu pozostały jego meble, dokumenty, natomiast ubrania zostały wyrzucone. Aktualnie mieszka w różnych miejscach (u syna, znajomych, czasem w pracy) i czeka na zakończenie sprawy rozwodowej, (pozew złożony w dniu [...] sierpnia 2013 r.), w ramach której Sąd Okręgowy w W. ma orzec o sposobie korzystania ze spornego lokalu. Oświadczył także, że nie korzystał z pomocy policji w celu przywrócenia mu posiadania tego lokalu z powodu chęci uniknięcia awantury z małżonką.

Zgodnie z wnioskiem skarżącego Prezydent W. przesłuchał, w dniu [...] października 2013 r. dwóch świadków: M.L. (syna skarżącego) i W.K. (jego znajomego). M.L. oświadczył, że skarżący nie mieszka w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w W. z powodu konfliktu z żoną i córką oraz że nie ma do niego dostępu z powodu wymiany zamków. W.K. z kolei oznajmił, że P.L. opuścił dotychczasowe miejscu pobytu na skutek konfliktu rodzinnego. Świadek podał, że nie wie czy skarżący opuścił lokal dobrowolnie czy został z niego wyrzucony, nie wie też czy w mieszkaniu znajdują się rzeczy osobiste skarżącego, czy też został zmuszony do ich zabrania, a także czy dysponuje kluczami do niego. Był natomiast obecny przy tym, jak W.S. nie chciała wpuścić P.L. do spornego lokalu.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. (nr [...]) orzekł o wymeldowaniu P.L. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu organ stwierdził, że z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu, a ustalenia tego P.L. nie zakwestionował. Wprawdzie podczas przesłuchania w dniu [...] października 2013 r. oświadczył, że z tego lokalu został wypędzony, jednak nie podjął żadnych kroków prawnych mających na celu umożliwienie mu ponownego zamieszkania.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2014 r. (nr [...]), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że ustalenia faktyczne organu I instancji, poczynione na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazują, że P.L. nie przebywa w budynku przy ul. [...] w W. W tej sytuacji zostały spełnione przesłanki, określone w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 993 ze zm.), uprawniające organ administracji do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z tego lokalu. Odnosząc się do zastrzeżeń skarżącego i jego pełnomocnika odnośnie charakteru tego opuszczenia stwierdził, że podziela stanowisko Prezydenta, że o braku dobrowolności można mówić jedynie wówczas, gdy osoba została bezprawnie usunięta z lokalu przez osobę posiadającą do niego tytuł prawny i następnie skutecznie wykorzystała przysługujące jej cywilne lub karne środki ochrony prawnej, celem zapewnienia sobie powrotu i ponownego zamieszkania w lokalu. Rezygnacja z korzystania z tych środków może świadczyć o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez daną osobę. Wojewoda podkreślił, że od dnia opuszczenia spornego lokalu P.L. nie skorzystał z żadnych środków ochrony prawnej posiadania, świadomie i z własnej woli zrezygnował z podjęcia działań faktycznych (np. skorzystania z pomocy funkcjonariuszy Policji), a złożony przez niego, wraz z powództwem rozwodowym, wniosek o ustalenie sposobu korzystania z powyższego mieszkania nie spełnia wymogów środka ochrony prawnej, gdyż odnosi się do prawa do przebywania w nieruchomości, a nie do możliwości przywrócenia mu faktycznego pobytu. W ocenie Wojewody, o trwałości opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu świadczy to, że od 1,5 roku nie mieszka w tym lokalu i że zaniechał działań mających zmienić istniejący stan rzeczy.

P.L. w skardze na tę decyzję Wojewody [...], wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego przez błędne ustalenie stanu faktycznego na podstawie niepełnego materiału dowodowego, spowodowanego dowolną oceną tego materiału, podczas gdy wg. skarżącego prawidłowa jego analiza prowadzi do odmiennych wniosków,

- art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że skarżący dobrowolnie opuścił mieszkanie.

Według skarżącego organy administracji nie wyciągnęły prawidłowych wniosków z dowodów z zeznań świadków M.L. i W.K., którzy – w jego ocenie - potwierdzili brak dobrowolności i trwałości opuszczenia przez skarżącego lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Organy nie przesłuchały także skarżącego – M.H. mającej poinformować organ o wymianie zamków w mieszkaniu, a tym samym uniemożliwieniu skarżącemu powrotu do mieszkania. M.L. stwierdził również, że stanowisko Wojewody w kwestii nieskorzystania przez niego ze środków ochrony prawnej nie jest prawidłowe. Zdaniem strony skarżącej, dwukrotne wystąpienie do Sądu Okręgowego w W. z wnioskiem o ustanowienie sposobu użytkowania spornego mieszkania świadczy o tym, że podejmował działania w celu powrotu do tego lokalu.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdza, że zarzuty w niej podniesione nie są zasadne, a jednocześnie nie stwierdzono, aby wystąpiły przesłanki do wyeliminowania zaskarżonej decyzji niezależnie od argumentacji przytoczonej w skardze.

Podstawą decyzji o wymeldowaniu skarżącego P.L. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. był przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Według tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2006 roku, sygn. akt II OSK 561/05 (wyrok dostępny na stronie: www.nsa.gov.pl/orzecznictwo) przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania organ administracyjny winien zbadać czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa. Fakt opuszczenia lokalu stanowi bowiem jedyną przesłankę uprawniającą organ meldunkowy do wydania decyzji o wymeldowaniu, gdyż w aktualnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedlaniu jedynie stanu faktycznego, dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Opuszczenie miejsca stałego pobytu oznacza obowiązek dokonania czynności wymeldowania się z pobytu stałego przez osobę, która dokonuje takiej zmiany stanu faktycznego.

Należy wyjaśnić, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 powołanej wyżej ustawy). Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że za "miejsce stałego pobytu" należy uznać miejsce koncentracji życiowych interesów danej osoby, w którym to osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny i znajomych itp. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 marca 2012 r., II SA/Rz 1180/11, LEX nr 1138768). Najistotniejsze zatem, dla oceny czy lokal nr [...] przy ul. [...] w W. stanowi miejsce stałego pobytu skarżącego, jest jego oświadczenie, że w lokalu tym nie przebywa (protokół przesłuchania P.L. w dniu [...] października 2013 r. – k. 19 akt administracyjnych). Potwierdzili to również świadkowie wskazani przez skarżącego, więc fakt fizycznego opuszczenia przez niego ww. lokalu nie jest sporny.

Trzeba również dodać, że przez "opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu" należy rozumieć takie opuszczenie, które jest dobrowolne i ma charakter trwały. Dobrowolność ta musi wynikać z własnej woli zainteresowanego, a nie z bezprawnego działania innych osób, przy czym – co istotne - za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu, bądź przymuszona do opuszczenia tego lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., II SA/Ol 674/11, dostępny na stronie www.nsa.gov.pl/orzecznictwo).

Sąd stwierdza, że w skardze podniesiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W istocie zarzuty te sprowadzają się do próby zakwestionowania poczynionych przez organy ustaleń faktycznych oraz podważenia wniosków i ocen, jakie wyprowadziły organy z zebranego materiału dowodowego. Według skarżącego, opuszczenie przez niego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącego co do tego, że opuszczenie przez niego lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. nie nosiło cech dobrowolności i trwałości. Aby powrócić do spornego lokalu skarżący powinien był skorzystać z przeznaczonych do osiągnięcia tego celu środków prawnych, tj. wnieść powództwo posesoryjne do sądu powszechnego w ciągu roku od przymusowego opuszczenia lokalu. Skarżący tego nie zrobił. Ponadto dobrowolnie zrezygnował w tej kwestii z pomocy funkcjonariuszy Policji, jak sam oświadczył, aby uniknąć awantury z małżonką. Powyższe sprawia, że skarżący nie kwestionował, a także nie próbował kwestionować zachowania jego małżonki polegającego na "wypędzeniu go" z zajmowanego mieszkania. Skarżący nie udowodnił zatem aby został zmuszony przez W.S. do opuszczenia lokalu wskutek bezprawnych jej działań tj. nie uzyskał na potwierdzenie tego faktu żadnego rozstrzygnięcia czy to sądu cywilnego czy karnego. Przede wszystkim nie wystąpił na drogę prawną, aby wykazać, że niezgodnie z prawem został pozbawiony możliwości zamieszkiwania w spornym lokalu. Sąd podziela też opinię Wojewody, że złożony przez P.L. do sądu powszechnego wniosek o ustalenie sposobu korzystania z powyższego mieszkania nie spełnia wymogów środka ochrony prawnej, gdyż odnosi się do prawa do przebywania w nieruchomości, a nie do możliwości przywrócenia mu faktycznego pobytu.

Sąd stwierdza, że nie jest także uzasadniony zarzut skargi dotyczący naruszenia prawa procesowego w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu ustalenia organów poczynione na podstawie przedstawionego materiału dowodowego są prawidłowe. Ustalenia faktyczne zostały oparte na obszernie i rzetelnie zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności zeznaniach świadków i wyjaśnieniach skarżącego. Skarżący oświadczył, że został "wypędzony z mieszkania". Przyznał też, że nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych, służących ochronie jego posiadania. P.L. zarzucił wprawdzie brak przesłuchania przez organy jego córki M.H., jednak jest to uchybienie, które nie ma wpływu na wynik sprawy. Po pierwsze – skarżący nie wystąpił z formalnym wnioskiem o przeprowadzenie tego dowodu (w odwołaniu zarzucił tylko organowi nieprzesłuchanie tego świadka), a po drugie - skarżący podał, że przesłuchanie świadka miało na celu potwierdzenie "wypędzenia go" ze spornego lokalu. Tymczasem dla oceny, czy zaistniała dobrowolność opuszczenia lokalu nie są istotne okoliczności w jakich skarżący opuścił lokal, lecz to, czy później "wypędzony" skorzystał z przysługujących mu środków prawnych aby wyeliminować zaistniałe skutki. M.H., wg. skarżącego sprzyjająca matce, nie mogła dostarczyć takich informacji, jeżeli nie był w stanie dostarczyć ich skarżący.

Ustalenia powyższe korespondują z zeznaniami dwóch wskazanych przez skarżącego świadków. W aktach sprawy znajduje się również informacja Zakładu [...] w Dzielnicy [...] W. Administracji Domów Komunalnych [...], że skarżący od [...] sierpnia 2013 r. nie jest wymieniany wśród osób, za które naliczane są opłaty za użytkowanie spornego lokalu.

W ocenie Sądu, dowody zgromadzone w sprawie organy oceniły zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Według tego przepisu organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przytoczony przepis statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów przez organ administracji. Nie zawiera on kryteriów, jakimi organ administracji powinien się kierować przy dokonywaniu oceny materiału dowodowego. Sądy administracyjne, w swoich orzeczeniach, niejednokrotnie podkreślały, że dokonując tej oceny organ administracyjny powinien kierować się zasadami logiki i doświadczeniem życiowym. Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanej przez Sąd decyzji stwierdzić należy, iż dokonana przez organ I instancji oraz Wojewodę [...] ocena materiału dowodowego nie wykracza poza granicę swobodnej oceny. Dokonując oceny materiału dowodowego Wojewoda nie naruszył zasad logiki, jak również ocena ta nie jest sprzeczna z doświadczeniem życiowym, co w tego rodzaju sprawach jest istotnym elementem gwarantującym realizację przez organy zasady praworządności.

Skarżący podniósł także, że jego wymeldowanie odbyło się na rzecz obywatela obcego państwa, bowiem jego żona ma wyłącznie obywatelstwo Federacji Rosyjskiej. Domagał się zatem wyjaśnienia czy decyzje organów administracji publicznej mogą krzywdzić obywatela Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd zauważa, że zgodnie z treścią art. 7 Konstytucji PR oraz art. 6 K.p.a. organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Sąd oddalił skargę wniesioną przez P.L. ponieważ zarówno Prezydent W., jak i Wojewoda nie naruszyli prawa wydając zaskarżone rozstrzygniecie. Sąd podkreśla, że art. 33 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, iż wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Ponadto ust. 2 tego przepisu wskazuje, że nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Dotyczy to także cudzoziemców znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Brak jest zatem podstaw prawnych do podważania rozstrzygnięcia, opartego na przepisach prawa zgodnych z Konstytucją RP tylko dlatego, że jest ono niekorzystne dla obywatela polskiego.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia zarówno przepisów procesowych, jak również prawa materialnego. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.