Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 25/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 11 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 1085/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 11 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 1085/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił A. N. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Sąd stwierdził, że we wniosku strona oświadczyła, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.600 zł miesięcznie. Wnioskodawca cierpi na liczne schorzenia, a koszty leczenia wynoszą około 800 zł miesięcznie. Koszty mieszkania zamykają się w kwocie 600 zł. W tym stanie rzeczy, wnioskodawca nie jest w stanie uiścić kosztów sadowych. A. N. oświadczył, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Nie ma żadnego majątku, żadnych ruchomości, nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro. W rubryce nr 10 druku urzędowego formularza PPF ("dochody") skarżący oświadczył, że ta rubryka go nie dotyczy. Ponadto oświadczył, że w jego sprawie toczą się aktualnie egzekucje komornicze. Załącznikiem do wniosku była opinia lekarska wskazująca na ogólny stan zdrowia.

Sąd uznał, że wnioskodawca w ogóle nie ustosunkował się do wezwania referendarza sądowego w zakresie przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych przez niego rachunków bankowych, co wyklucza jakąkolwiek ocenę stanu majątkowego skarżącego, gdyż Sąd nie ma żadnej wiedzy na temat tego, jakimi środkami pieniężnymi skarżący dysponuje. Skarżący wykazał, że otrzymuje dochód w postaci emerytury, ale nie oznacza to, że jest to jego jedyny dochód, zwłaszcza że – jak przyznał w sprzeciwie – wciąż prowadzi działalność gospodarczą i zatrudnia pracowników. Jest wysoce nieprawdopodobne, aby będąc aktywnym przedsiębiorcą, nie miał on żadnego rachunku bankowego.

W ocenie WSA niewyjaśniona pozostaje także sprawa samodzielnego prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa domowego w sytuacji odbioru w sprawie korespondencji przez M. W. określoną w sprzeciwie jako pracownik firmy skarżącego. Skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił sprzeczności między tym oświadczeniem a treścią zwrotnych potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy.

W konsekwencji Sąd uznał, że skarżący wbrew wyraźnemu wezwaniu, nie wykazał w sposób dostateczny swojego aktualnego stanu majątkowego, jak również że rzeczywiście prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Brak jest więc możliwości dokonania rzetelnej i wyczerpującej analizy całokształtu sytuacji majątkowej skarżącego w aspekcie wspólnego gospodarstwa domowego, co wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej k.p.a.) poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie w toku wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy słusznego interesu obywateli;

2. art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w świetle całokształtu materiału dowodowego okoliczność niemożności poniesienia kosztów postępowania przez skarżącego nie została udowodniona, podczas gdy złożone zostały w troku postępowania niebudzące wątpliwości dowody na stanowisko przeciwne;

3. art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie czynności wyjaśniających w toku postępowania od początku w sposób nieprzychylny i jednostronny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, określonej w art. 199 p.p.s.a. Przyznanie stronie prawa pomocy, stanowiące swoistą formę dofinansowania jej z budżetu państwa poprzez zapewnienie bezpłatnego udziału w postępowaniu sądowym, powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków na pokrycie kosztów tego postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania swojej sytuacji majątkowej w sposób pełny, uzasadniający przyznanie prawa pomocy.

Stosownie jednak do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona obowiązana jest złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Skarżący, pomimo tego, że został wezwany przez referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów, nie wyjaśnił należycie swojej sytuacji finansowej – nie przedłożył dokumentów świadczących o stanie rachunku bankowego, wobec czego Sąd I instancji prawidłowo odmówił przyznania prawa pomocy A. N.. Jak trafnie bowiem stwierdził WSA, nie miał on żadnych informacji, na temat tego, jakimi środkami pieniężnymi skarżący dysponuje, co uniemożliwiło pełną ocenę stanu majątkowego skarżącego. Skoro więc Sąd I instancji nie mógł przeanalizować w pełni sytuacji finansowej skarżącego, nie mógł tym bardziej stwierdzić, że skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Argumenty podniesione w zażaleniu nie wyjaśniają również w pełni jego sytuacji majątkowej. Skarżący nie wyjaśnił bowiem, czy posiada rachunek bankowy i jaka kwota jest na nim zgromadzona. Okoliczność ta jest na tyle istotna, że uniemożliwia przyznanie skarżącemu prawa pomocy.

Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów k.p.a., której to ustawy WSA w ogóle nie stosował. Sądy administracyjne orzekają na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie stosował więc art. 7, 8 i 80 k.p.a., ponieważ nie orzeka na podstawie tej ustawy. Stwierdzić jednak należy, że z zażalenia wynika, że skarżący czuje się traktowany stronniczo, jakby Sąd działał w sposób nieprzychylny. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się znamion takiego działania Sądu I instancji. W ocenie NSA Sąd I instancji, oceniając wniosek skarżącego, działał w zgodzie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 255 p.p.s.a. i dochował wszelkiej możliwej staranności, aby wyjaśnić w sposób pełny i zgodny z prawdą stan majątkowy skarżącego. Skoro to zaniechanie skarżącego uniemożliwiło ocenę jego stanu finansowego, to nie można się dopatrzeć nieprawidłowości w działaniu sądu w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.