Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 978/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 75, art. 138 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 48, art. 49 b, art. 28, art. 50 a, art. 51, art. 52
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Magdalena Józefczyk Protokolant specjalista Anna Mazurek -Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku produkcyjnego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A.S. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z dnia [...] lipca 2017 r. Nr [...] wydana w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw.

z art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm. – zwana dalej "P.b.").

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB) przeprowadził czynności kontrolne na działkach nr ewid. 94/3, 94/4, 94/7 położonych w R., własności K.S. Ustalił, że na ich terenie znajduje się budynek produkcyjny

o wym. 28,70m x 11,83m z dobudowanym pomieszczeniem magazynowym od strony południowej o wym. 4,95m x 13,45m, zadaszeniem wraz pomieszczeniem produkcyjnym od strony południowo-wschodniej o wym. 3,24m x 9,53m oraz zabudowanym zadaszeniem pomiędzy tym budynkiem a istniejącym budynkiem gospodarczo-produkcyjnym o wym. 23,25m x 13,92m ± 12,50m. Przedmiotowy budynek usytuowany jest od strony południowej istniejącego budynku gospodarczo-produkcyjnego, 0,35m od granicy zachodniej, 4,03m od budynku magazynowego od strony południowej. Ustalono także, że jest to obiekt parterowy, o konstrukcji mieszanej murowano-stalowej, dach wielospadowy kryty blachą. Pomieszczenie magazynowe o wym. 4,95rn x 13,45m o konstrukcji stalowej z wypełnieniem ścian

z pustaków z betonu komórkowego, z dachem jednospadowym będącym przedłużeniem dwuspadowego dachu nad częścią murowaną. W pomieszczeniu przechowywane są rusztowania i szalunki, wózek widłowy, opony, palety

z materiałami budowlanymi. Od strony południowo - wschodniej budynku dobudowane jest zadaszenie wraz z pomieszczeniem produkcyjnym o wym. 3,24m x 9,53m w którym zainstalowana jest tokarka. Pomiędzy murowaną częścią budynku produkcyjnego wraz z dobudowanymi pomieszczeniami, a istniejącym budynkiem gospodarczo - produkcyjnym usytuowanym na działce nr ewid. 94/3 wykonano zadaszenie o wym. 23,25m x 13,92m÷12,50m o konstrukcji stalowej z dachami wielospadowymi, ściany boczne zabudowane płytami warstwowymi. Budynki powiązane są ze sobą funkcjonalnie oraz instalacjami. Budynek w całości jest użytkowany. Według oświadczenia K.S. budynek jest w trakcie realizacji, do zakończenia robót budowlanych pozostało wykonanie ocieplenia sufitu, obróbki blacharskie, orynnowanie. Budynki wynajmowane są firmie A Sp.

z o.o. z siedzibą w [...]. Podczas kontroli nie okazano dokumentów związanych z pozwoleniem na budowę. Ustalono zaś, że inwestorem budowy jest A.S. (ojciec K.S.).

PINB ustalił, że budowa budynku produkcyjnego została rozpoczęta po 2009 r. i była sukcesywnie rozbudowywana, przy czym część magazynowa budynku na działce nr 94/7 była realizowana w latach 2012-2013.

W tej sytuacji postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. ([...]), PINB w [...] nakazał A.S. jako inwestorowi wstrzymać roboty budowlane przy budowie budynku produkcyjnego i jednocześnie nałożył obowiązek przedłożenia, w terminie do 31 marca 2017 r., wskazanych tym postanowieniem dokumentów.

Dokumenty nie zostały przedłożone, dlatego też PINB w [...] decyzją

z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak: [...] nakazał A.S. jako inwestorowi dokonać rozbiórki budynku produkcyjnego o wym. 28,70m x 11,83m

z dobudowanym pomieszczeniem magazynowym od strony południowej o wym. 4,95m x 13,45m, zadaszeniem wraz pomieszczeniem produkcyjnym od strony południowo - wschodniej o wym. 3,24m x 9,53m oraz zabudowanym zadaszeniem pomiędzy istniejącym budynkiem gospodarczo - produkcyjnym o wym. 23,25m

x 13,92m÷2,50m zlokalizowanego na działkach nr ewid. 94/3, 94/4, 94/7 położonych w R.

Odwołanie od tej decyzji złożył A.S. – reprezentowany przez pełnom. r. pr. P.P., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 K.p.a. poprzez wydanie decyzji z pominięciem ustalenia czy inwestor w dacie orzekania posiada uprawnienia do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłby mu na wykonanie nakazu. Wskazał też na naruszenie prawa materialnego tj. art. 52 P.b. poprzez przyjęcie, że decyzja o nakazie rozbiórki może być skierowana do inwestora niebędącego właścicielem nieruchomości

i pozbawionego faktycznej możliwości jej wykonania.

WINB wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr uchylił zaskarżoną decyzję w całości i jednocześnie nakazał A.S.

i K.S. dokonać rozbiórki budynku produkcyjnego o wym. 28,70m x 11,83m z dobudowanym pomieszczeniem magazynowym od strony południowej

o wym. 4,95m x 13,45m, zadaszeniem wraz pomieszczeniem produkcyjnym od strony południowo - wschodniej o wym. 3,24m x 9,53m oraz zabudowanym zadaszeniem pomiędzy ww. budynkiem a istniejącym budynkiem gospodarczo-produkcyjnym, o wym. 23,25m x 13,92m÷2,50m, zlokalizowanego na działkach nr ewid. 94/3, 94/4, 94/7 położonych w R..

Organ odwoławczy uznał, że zastosowanie przez organ I instancji art. 48 ust. P.b. jest w pełni uzasadnione. Jednakże zreformowania wymaga decyzja w zakresie adresata nałożonego obowiązku.

W ocenie WINB prawidłowo został ustalony stan faktyczny i prawny sprawy, mianowicie, że budowa budynku produkcyjnego z dobudowanym pomieszczeniem magazynowym od strony południowej, zadaszeniem wraz pomieszczeniem produkcyjnym od strony południowo - wschodniej oraz zabudowanym zadaszeniem pomiędzy tym budynkiem a istniejącym budynkiem gospodarczo - produkcyjnym, rozpoczęta została po 2009 r. i była sukcesywnie rozbudowywana. Niesporne także było, że inwestorem budowy był A.S.- ojciec obecnego właściciela działek nr ewid. 94/3, 94/4, 94/7 położonych w R. tj. K.S. Tych ustaleń, żadna ze stron w toku prowadzonego postępowania nie kwestionowała.

Jak zauważył organ zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza okoliczności przedstawionych, podczas rozprawy administracyjnej, przez A.S. a dotyczących realizacji budowy budynku wspólnie z nieżyjącym ojcem Stanisławem S., na podstawie pozwolenia na budowę szopo-garaży udzielonego przez Naczelnika Gminy [...] decyzją z dnia [...] października

1988 r. [...] i jego sukcesywnej rozbudowy. Z uzyskanych od Wójta Gminy [...] dokumentów - planu zagospodarowania działki nr 94/3 R.K. 1141, stanowiącego załącznik do ww. pozwolenia na budowę wynika bowiem, że przywoływane przez A.S. pozwolenie na budowę nie dotyczyło budowy przedmiotowego budynku. Dotyczyło ono budowy budynku

w części północno-wschodniej działki nr 94/3 (inna lokalizacja i inny obiekt).

Wskazał także, że w aktach zalega kserokopia aktu notarialnego Rep. A nr [...] z [...] sierpnia 2009 r. dotyczącego umowy sprzedaży działki nr 94/4

w R. Wynika z niej, że K.S. nabył działkę nr ewid. 94/4 (na której obecnie istnieje główna część bryły budynku produkcyjnego o wym. 28,70m x 11,83m) od W.S. jako niezabudowaną, nieogrodzoną i nieuzbrojoną. Działka nr 94/7 w R. w dacie jej nabycia przez K.S. również była niezabudowana (akt notarialny Rep. A numer [...] z [...] sierpnia 2012 r.). Jak podał organ na zdjęciu satelitarnym z 2009 r. działki nr 94/3, 94/4, 94/7 w miejscu przedmiotowego obiektu są niezabudowane. Natomiast budynek produkcyjny o wymiarach 28,70m x 11,83m z dobudowanym pomieszczeniem magazynowym od strony południowej o wym. 4,95m x 13,45m widnieje na mapie do celów projektowych, aktualnej na dzień 30 sierpnia 2013 r., załączonej do zgłoszenia z dnia [...] grudnia 2013 r. dot. zmiany sposobu użytkowania części budynku gospodarczego na produkcyjny o profilu - produkcja lekkich konstrukcji stalowych na terenie obejmującym nieruchomości nr 93/4, 94/4 położne w R.

Powyższe, zdaniem WINB, bezspornie wskazuje, że budowę przedmiotowego budynku rozpoczęto po 2009 r., w okresie kiedy K.S. był już prawnym właścicielem działki 94/4. Natomiast bez znaczenia pozostaje dokładne ustalenie daty budowy budynku produkcyjnego i jego dalszej rozbudowy gdyż zgodnie z obowiązującą w tym okresie aż do chwili obecnej, ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane na budowę przedmiotowego budynku i jego rozbudowę, w myśl art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, wymagane było uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę. Inwestor takim nie dysponuje, a budowa budynku produkcyjnego nie mieści się w żadnej z wymienionych w art. 29-31 P.b. grup robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

WINB podkreślił, że przedmiotowy budynek wybudowany został samowolnie, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, co wyczerpuje hipotezę normy zawartej w art. 48 P.b. Cytując treść tego przepisu i wskazując na możliwość przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego organ zauważył, że regulacje dotyczące samowoli budowlanej odnoszą się zarówno do obiektów będących

w trakcie realizacji, jak również tych, których budowa została zakończona, przy czym ustawodawca nie wskazał w tym przypadku żadnych ograniczeń czasowych.

Organ podał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że okoliczność, iż inwestor nie jest właścicielem działki na które dokonano samowoli budowlanej, czy też że właściciel nie wyraża zgody na nielegalną budowę przez inwestora nie stanowi podstawy do pominięcia postępowania legalizacyjnego względem inwestora. Brak zgody właściciela nieruchomości na nielegalną budowę obiektu, czyni nieuzasadnionym obciążanie go obowiązkami wynikającymi

z legalizacji, ale nie wyklucza wszczęcia względem sprawcy samowoli, procedury naprawczej z art. 48 ust. 2 P.b.

Jak zauważył organ kwestia dot. wyrażenia zgody właściciela działki na legalizację budowy przedmiotowego budynku nie była w sprawie problematyczna. Właściciel ww. działek K.S. wyraził zgodę na legalizację budynku produkcyjnego przez A.S., co wiąże się z wyrażeniem zgody na dokonanie przy tym obiekcie czynności i robót niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Nie wyklucza to też dokonania rozbiórki obiektu, albowiem rozbiórka obiektu jest jedną z form likwidacji stanu niezgodnego

z prawem. Dodatkowo organ zauważył, że K.S. jest synem A.S., a z akt nie wynika by istniał między nimi konflikt. Nadto syn wyraził zgodę na legalizację obiektu przez ojca.

Zasadnie w ocenie WINB, organ I instancji umożliwił inwestorowi A.S. legalizację samowolnie wybudowanego budynku produkcyjnego na działkach nr ewid. 94/3, 94/4, 94/7 położonych w R.; wstrzymał roboty budowlane i nałożył obowiązek przedstawienia dokumentów i opracowań niezbędnych do jego legalizacji. Skierowanie do inwestora, nakazu rozbiórki, stanowi konsekwencję nie wywiązania się przez niego z nałożonego obowiązku. W tych okolicznościach decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu była w pełni uzasadniona

a zarzuty dot. naruszenia art. 7, 77 K.p.a. i art. 52 P.b. organ uznał za niezasadne.

WINB uznał także, że wobec zalegającej w aktach zgody K.S. na legalizację budynku przez inwestora, brak było podstaw do prowadzenia przez organ I instancji dodatkowego postępowania wyjaśniającego co do posiadania przez inwestora uprawnień do władania obiektem budowlanym, umożliwiających mu wykonanie rozbiórki.

Odnośnie oświadczenia K.S. z [...] kwietnia 2017 r.

o niewyrażeniu zgody na prowadzenie przez A.S. prac budowlanych

i prac rozbiórkowych na należących do niego nieruchomościach, organ zauważył, że nie może go pominąć, jednak nie stanowi ono przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Zdaniem organu w realiach sprawy brak jest podstaw do prowadzenia postępowania legalizacyjnego w stosunku do właściciela, który podobnie jak obecnie inwestor, może kwestionować, że obowiązek nie może być na niego nałożony, ponieważ nie był inwestorem. Obiekty budowlane trwale związane z gruntem są częścią składową nieruchomości gruntowej, a własność nieruchomości gruntowej rozciąga się na obiekty, które stały się częścią składową tej nieruchomości. K.S. jako właściciel działek na których budynek produkcyjny jest zlokalizowany, ponosi konsekwencje popełnienia samowoli budowlanej na jego działkach i wobec wniesionego sprzeciwu do wykonania rozbiórki przez inwestora, również konsekwencje nieprzedłożenia przez inwestora dokumentów celem legalizacji budowy budynku produkcyjnego zlokalizowanego na jego działkach.

Jak zauważono postępowanie legalizacyjne w stosunku inwestora toczyło się przy udziale właściciela działek a w uzasadnieniu postanowienia zawarte zostało pouczenie o konsekwencji nieprzedłożenia wymaganych dokumentów. Z art. 52 P.b. wynika, że rozbiórkę obiektu budowlanego nakazaną w decyzji, wydaną w trybie art. 48 tej ustawy, ma obowiązek wykonać na swój koszt inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Z przepisu tego, nie wynika, aby obowiązek mógł być nałożony tylko na jeden podmiot. Możliwe jest by adresatem nakazu rozbiórki był, poza aktualnym właścicielem, również sprawca samowoli budowlanej.

Zdaniem organu odwoławczego przedłożenie oświadczenia dot. braku zgody właściciela na wykonywanie rozbiórki przez inwestora, w sytuacji gdy uprzednio właściciel wyraził zgodę na legalizację obiektu i nie wnosił żadnych uwag

i zastrzeżeń, zmierza do obejścia prawa i uniemożliwienia skutecznego egzekwowania prawa. Podał także, że osoby te są ze sobą spokrewnione

i zamieszkują pod tym samym adresem, co w okolicznościach niniejszej sprawy potwierdza słuszność obaw co do intencji tych osób. Z uwagi na zasadę ekonomii procesowej, nadmierne wydłużanie postępowania, nie sprzyja ochronie istotnych wartości z punktu widzenia prawnego. Należy uwzględnić interes prawny właścicieli sąsiednich nieruchomości, którzy przez dalsze naruszania prawa i przewlekłość mogą nie uzyskać pozwolenia na budowę.

Reasumując jako zasadne organ uznał nałożenie obowiązku rozbiórki budynku produkcyjnego na inwestora A.S. i na właściciela działek nr ewid. 94/3, 94/4, 94/7 położonych w R. – K.S., czemu dano wyraz reformując zaskarżoną decyzję.

Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A.S. – zastępowany przez pełnomocnika r. pr. P.P., wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.

Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania

w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 w zw.

z art. 15 K.p.a. poprzez zmianę adresata decyzji na etapie postępowania odwoławczego, a tym samym naruszenie zasady dwuinstancyjności; naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że złożenie przez właściciela nieruchomości oświadczenia o braku zgody na prowadzenie przez skarżącego prac rozbiórkowych, nie powoduje braku możliwości wykonania decyzji rozbiórkowej przez skarżącego.

Zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 52 P.b. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że możliwe jest nałożenie obowiązku rozbiórki na inwestora i właściciela nieruchomości w sytuacji, gdy inwestor nie posiada żadnych praw do dysponowania nieruchomością.

Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że ocenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia (tu decyzja), a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie przedmiotowej decyzji. Przy czym, jak wynika z art. 133 § 1i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej "P.p.s.a.") sąd orzeka na podstawie akt sprawy i w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze.

Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa i dlatego skarga, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., podlegała oddaleniu.

Postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej prowadzone było na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., zwanej dalej "P.b."), a zaskarżona decyzja została wydana

z powołaniem jej przepisu art. 48 ust. 1 i ust. 4.

Wydanie nakazu rozbiórki poprzedzone zostało postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [....] z dnia [...] lipca 2016 r. ([...]), wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 P.b., którym wstrzymano A.S. jako inwestorowi, roboty budowlane prowadzone bez wymaganego pozwolenia na budowę, polegające na budowie budynku produkcyjnego o wym. 29,16m x 31,86m na działkach ewid. nr 94/3, 94/4, 94/7 w R. i nałożono na inwestora obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 31 marca 2017 r. dokumentów, o jakich mowa w art. 48 ust. 3. W postanowieniu tym zawarte zostało także pouczenie o skutkach niespełnienia w terminie wymienionych w nim obowiązków, w postaci nakazu rozbiórki.

Wspomniane wyżej postanowienie poprzedzone zostało przeprowadzeniem rozprawy w dniu 19 maja 2016 r. z udziałem m. in. A.S. i K.S., a wcześniej czynności kontrolnych w dniu 15 kwietnia 2016 r. z udziałem K.S. (protokół k. 5 akt I instancji).

Według ustaleń organów obu instancji na działkach nr ewid. 94/3, 94/4, 94/7 położonych w R., własności K.S., znajduje się budynek produkcyjny o wym. 28,70m x 11,83m z dobudowanym pomieszczeniem magazynowym od strony południowej o wym. 4,95m x 13,45m, zadaszeniem wraz pomieszczeniem produkcyjnym od strony południowo-wschodniej o wym. 3,24m x 9,53m oraz zabudowanym zadaszeniem pomiędzy tym budynkiem a istniejącym budynkiem gospodarczo-produkcyjnym o wym. 23,25m x 13,92m ± 12,50m. Przedmiotowy budynek usytuowany jest od strony południowej istniejącego budynku gospodarczo-produkcyjnego, 0,35m od granicy zachodniej, 4,03m od budynku magazynowego od strony południowej. Ustalono także, że jest to obiekt parterowy,

o konstrukcji mieszanej murowano-stalowej, z dachem wielospadowym krytym blachą. Pomieszczenie magazynowe o wym. 4,95rn x 13,45m o konstrukcji stalowej z wypełnieniem ścian z pustaków z betonu komórkowego, z dachem jednospadowym będącym przedłużeniem dwuspadowego dachu nad częścią murowaną.

W pomieszczeniu przechowywane są rusztowania i szalunki, wózek widłowy, opony, palety z materiałami budowlanymi. Od strony południowo - wschodniej budynku dobudowane jest zadaszenie wraz z pomieszczeniem produkcyjnym o wym. 3,24m x 9,53m w którym zainstalowana jest tokarka. Pomiędzy murowaną częścią budynku produkcyjnego wraz z dobudowanymi pomieszczeniami, a istniejącym budynkiem gospodarczo - produkcyjnym usytuowanym na działce nr ewid. 94/3 wykonano zadaszenie o wym. 23,25m x 13,92m÷12,50m o konstrukcji stalowej z dachami wielospadowymi, ściany boczne zabudowane płytami warstwowymi. Budynki powiązane są ze sobą funkcjonalnie oraz instalacjami. Budynek w całości jest użytkowany.

Jak prawidłowo ustaliły organy budowę przedmiotowego budynku rozpoczętą po 2009 r. a zatem gdy prawnym właścicielem działki 94/4 w R. był K.S. Nabył ją bowiem na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z [...] sierpnia 2009 r. Z zawartej umowy sprzedaży ww. działki (na której obecnie istnieje główna część bryły budynku produkcyjnego o wym. 28,70m x 11,83m) wynika, że nabył ją od W.S. jako niezabudowaną, nieogrodzoną i nieuzbrojoną. Także działka nr 94/7 położona w R., w dacie jej nabycia przez K.S., również była niezabudowana (akt notarialny Rep. A numer [...] z [...] sierpnia 2012 r.). Jak wyjaśnił organ na zdjęciu satelitarnym z 2009 r. działki nr 94/3, 94/4, 94/7 w miejscu przedmiotowego obiektu są niezabudowane. Natomiast budynek produkcyjny o wymiarach 28,70m x 11,83m z dobudowanym pomieszczeniem magazynowym od strony południowej o wym. 4,95m x 13,45m widnieje na mapie do celów projektowych, aktualnej na dzień [...] sierpnia 2013 r., załączonej do zgłoszenia z dnia [...] grudnia 2013 r. dot. zmiany sposobu użytkowania części budynku gospodarczego na produkcyjny o profilu - produkcja lekkich konstrukcji stalowych na terenie obejmującym nieruchomości nr 93/4, 94/4 położne w R.

Zdaniem Sądu, ustalenia organów nadzoru budowlanego znajdują potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, który dawał im podstawę do jednoznacznego ustalenia, że w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 P.b.

Wbrew zarzutom skargi, wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone zostało wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zgodnie z regułą wyrażoną w art. 7 K.p.a. (zasadami rzetelnej procedury) i w postępowaniu dowodowym przeprowadzonym w sposób określony w art. 75 i nast. K.p.a. Trafnie też organy wywiodły, że na budowę przedmiotowego budynku i jego rozbudowę, w myśl art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, wymagane było uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę. Inwestor takim nie dysponuje, a budowa budynku produkcyjnego nie mieści się w żadnej z wymienionych w art. 29-31 P.b. grup robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Słusznie zatem organy nadzoru budowlanego zauważyły, że przedmiotowy budynek wybudowany został samowolnie, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, co wyczerpuję hipotezę normy zawartej w art. 48 P.b.

Według art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Ust. 2 stanowi zaś, że jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (pkt 1 lit. a i b), nie narusza przepisów, w tym techniczno – budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem (pkt 2) – właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Z kolei w ust. 3 art. 48 określono co powinno znaleźć się w treści postanowienia wydanego w myśl ust. 2, natomiast w ust. 4 cyt. artykułu postanowiono, iż w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.

Z przytoczonych wyżej regulacji wynika, że nakaz rozbiórki może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji. W rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo umożliwił legalizację samowolnie wybudowanego obiektu, tj. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych

i nałożył obowiązek przedłożenia określonych dokumentów niezbędnych do legalizacji obiektu. Jednakże wobec braku przedłożenia żądanych dokumentów organ zobligowany był do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę objętego postępowaniem obiektu budowlanego.

Istotną a zarazem i sporną kwestią w rozpoznawanej sprawie jest natomiast okoliczność wskazania adresata obowiązków wymienionych w art. 48 ust. 1 i 3 P.b.

Organ I instancji przyjął, że obowiązek wstrzymania robót budowlanych

i przedłożenia wskazanych w postanowieniu PINB w [...] z [...] lipca 2016 r. dokumentów ciąży na inwestorze – A.S., a w konsekwencji nakaz wykonania rozbiórki, wobec braku przedstawienia żądanych dokumentów, został skierowany do tegoż inwestora. WINB uznał zaś, że decyzja nakazująca rozbiórkę wymaga zreformowania w zakresie adresata i wyżej wskazany obowiązek rozbiórki nałożył na inwestora – A.S. oraz obecnego właściciela działek nr 94/3, 94/4 i 94/7 w R. – K.S. (syn inwestora).

Strona skarżąca argumentowała natomiast, że organ dokonał błędnej wykładni art. 52 P.b., gdyż nie jest możliwe solidarne nałożenie obowiązku rozbiórki na inwestora i właściciela nieruchomości, w szczególności w sytuacji, gdy inwestor nie posiada żadnych praw do nieruchomości.

Odnosząc się do tej kwestii Sąd na wstępie zauważa, że w toku kontrolowanego postępowania ustalono, że nieruchomości na których wzniesiono rozważany obiekt budowlany należą do K.S. Natomiast inwestorem był jego ojciec – A.S. (oświadczenie złożone do protokołu z czynności kontrolnych – k. 5 akt I instancji). Zwrócić także należy uwagę, że w aktach spray zalega oświadczenie K.S., jako właściciela działek nr 94/3, 94/4

i 94/7, którym zezwolił on na legalizację budynku produkcyjnego przez inwestora A.S. (oświadczenie z [...] czerwca 2016 r. – data wpływu do organu).

Te ustalenia nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania

i jak słusznie zauważył organ odwoławczy, wyrażenie zgody na legalizację budynku produkcyjnego wiąże się z wyrażeniem zgody na dokonanie przy tym obiekcie czynności i robót niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego

z przepisami. Prawidłowo także zauważył WINB, że powyższe upoważniało organ I instancji do umożliwienia A.S. – jako inwestorowi legalizacji samowolnie wybudowanego budynku produkcyjnego. Brak wywiązania się przez niego z nałożonego obowiązku, spowodował skierowanie do niego jako inwestora nakazu rozbiórki. Słusznie zauważono, że z art. 52 P.b. wynika, że to inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.

W okolicznościach sprawy nie sposób nie zauważyć, że dopiero na etapie złożenia odwołania A.S. przedłożył kserokopię oświadczenia K.S. (datowaną na dzień 4 kwietnia 2017 r.), w którym ww. nie wyraził zgody na prowadzenie przez inwestora prac budowlanych i prac rozbiórkowych na należących do niego nieruchomościach. Prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że przy rozpoznawaniu sprawy okoliczności tej nie mógł pominąć, przy czym nie stanowiła ona przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem organu przedłożenie oświadczenia

o braku zgody właściciela na wykonywanie rozbiórki przez inwestora, w sytuacji gdy uprzednio w toku postępowania właściciel wyraził zgodę na legalizację obiektu i nie wnosił żadnych uwag i zastrzeżeń, zmierzało do obejścia prawa i uniemożliwienia skutecznego egzekwowania prawa. Dokonując oceny ww. stanowiska, w ocenie Sądu, słusznie organ skorzystał z normy zawartej w art. 138 §1 pkt 2 K.p.a.

i zreformował kwestionowaną decyzję w zakresie adresata nałożonego obowiązku wskazując, że ma go wykonać A.S. oraz K.S.

W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się - jak zauważył skarżący, że wymienienie w art. 52 P.b. w ustalonej kolejności trzech kategorii podmiotów zobowiązanych nie oznacza, że obowiązek dokonania czynności obciąża te podmioty solidarnie. Podkreśla się jednak, że kolejność podmiotów wskazanych w powołanym przepisie nie jest przypadkowa. W pierwszej kolejności zobowiązany do dokonania czynności jest więc inwestor, będący sprawcą samowoli budowlanej (wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 158/07, dostępny w CBOSA). W orzeczeniu tym zauważono, że skoro obowiązek usunięcia skutków samowoli budowlanej jest w istocie nakazem przywrócenia stanu zgodnego

z prawem, to nie kto inny, jak rzeczywisty sprawca samowoli w pierwszej kolejności powinien być obciążony nakazem wykonania tego obowiązku. Trzeba jednak mieć na uwadze, że najczęściej inwestor jest jednocześnie właścicielem nieruchomości, na terenie której został usytuowany sporny obiekt budowlany. Skonstruowanie art. 52 P.b. na zasadzie alternatywy pozwala na wysunięcie wniosku, że w pewnych sytuacjach zobowiązanym do likwidacji samowoli budowlanej będzie inwestor niebędący jednocześnie właścicielem nieruchomości, na której wybudowano obiekt (wyroki NSA z 9 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1234/08 oraz z 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2146/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Dopiero w sytuacji, gdy ustalenie osoby inwestora jest zupełnie niemożliwe albo, gdy inwestor nie byłby w stanie wykonać nałożonych na niego obowiązków z powodu braku tytułu prawnego do obiektu (braku po jego stronie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane), adresatem nakazów i zakazów powinien być właściciel lub działający

w jego imieniu zarządca obiektu budowlanego.

Sąd podkreśla jednakże, że rozstrzyganie w danej sprawie zawsze wymaga uwzględnienia konkretnego stanu faktycznego, gdyż nakaz rozbiórki może być skierowany do tych osób, które mają możliwość legalnego wykonania nałożonego przez organ obowiązku. Ustawodawca nie przewidział ścisłej hierarchii adresatów decyzji wydawanych w postępowaniu naprawczym. Nie oznacza to jednak, że rozstrzygnięcia te mogą być kierowane do dowolnego podmiotu wskazanego w art. 52 P.b. Organy administracji publicznej powinny mieć bowiem na względzie przede wszystkim efektywne usunięcie stanu niezgodności z prawem. Konsekwentnie adresatem nakazu rozbiórki wydanego na podstawie art. 48 P.b. powinien być

w pierwszej kolejności ten podmiot, który może realnie usunąć samowolę budowlaną. Na ogół taką osobą będzie inwestor jako ten, kto faktycznie zrealizował dany obiekt budowlany. Reguła ta nie ma jednak charakteru bezwyjątkowego i wymaga zawsze rozważenia. Okoliczności danej sprawy mogą bowiem uzasadniać skierowanie decyzji wydanej na mocy art. 48 P.b. do właściciela nieruchomości lub do jej zarządcy; zwłaszcza, gdy inwestor nie dysponuje tytułem prawnym do gruntu.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy wyjaśnić skarżącemu, że treść art. 52 P.b. nakierowana przede wszystkim jest na legalną realizację obowiązku, zawartego w decyzji o jakiem mowa w art. 48 P.b. Obowiązek ten jest związany z postępowaniem naprawczym, który ma zapewnić restytucję stanu zgodnego z Prawem budowlanym. Słusznie zauważył organ odwoławczy, powołując się na stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z 6 maja 2016 r., sygn. II OSK 2100/14, które tut. Skład orzekający w pełni popiera, że "(...) żadne racje nie stoją na przeszkodzie, by adresatem nakazu rozbiórki nie mógł być, poza aktualnym właścicielem, również sprawca samowoli budowlanej. Włączenie go do postępowania jako osoby zobowiązanej do współwykonania decyzji wynika

z uznania, że nałożenie nakazu rozbiórki wyłącznie na właściciela nieruchomości byłoby dla tego podmiotu nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby na koszty

i dolegliwą procedurę, stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i powinien ponieść również wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki. Takie stanowisko zostało zaakceptowane również i w późniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wyrok z 11 czerwca 2015 r. sygn. II OSK 2723/13; wyrok z 14 kwietnia 2015 r. sygn. II OSK 2146/13; wyrok z 13 maja 2014 r. sygn. II OSK 1924/13.

W realiach rozpoznawanej sprawy, mając na względzie oświadczenia złożone przez K.S. o braku wyrażenia przez niego zgody na wykonywanie prac budowlanych i rozbiórkowych na jego nieruchomości, przy jednoczesnym wcześniejszym wyrażeniu zgody na legalizację budynku produkcyjnego przez inwestora A.S., Sąd uznał, że organ II instancji mając możliwość wyboru adresata decyzji, podjął rozstrzygniecie dopuszczalne w świetle prawa i z nim zgodne, mając na względzie obiektywną skuteczność i legalność realizacji nałożonego na nich obowiązku administracyjnoprawnego. Jako znajdujące uzasadnienie Sąd uznał twierdzenie organu odwoławczego, mającego wątpliwości co do intencji inwestora i właściciela, że uchylenie decyzji i prowadzenie postępowania legalizacyjnego wobec właściciela nieruchomości (który może kwestionować, że obowiązek nie może być na niego nałożony, gdyż nie był inwestorem), powodowałoby nadmierne przedłużenie postępowania i naruszałoby zasadę ekonomii postępowania.

Skoro w wyznaczonym terminie nie przedłożono dokumentów wymaganych do legalizacji, to w konsekwencji nakazanie rozbiórki przedmiotowego obiektu w myśl art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 4 P.b. było obowiązkiem organu nadzoru budowlanego i odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.