Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 907/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 , art. 58 par.1 , art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie NSA Barbara Adamiak (spr.) Joanna Runge-Lissowska Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1106/07 w sprawie ze skargi M. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., znak: [...], przyznał w M. O. zasiłek stały na okres od dnia 1 kwietnia 2007 r. do dnia 29 lutego 2008 r. w kwocie [...] zł miesięcznie. Skarżąca w dniu [...] kwietnia 2007 r., odebrała osobiście decyzję co potwierdziła własnoręcznym podpisem w obecności pracownika socjalnego.

W dniu [...] lipca 2007 r. M. O. złożyła odwołanie od decyzji. W uzasadnieniu wskazała na swoją trudną sytuację osobistą, zdrowotną i dochodową oraz nieprawidłową interpretację przepisów prawa przez organ pierwszej instancji przy wydawaniu decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia [...] września 2007 r., [...] stwierdziło, że odwołanie M. O. od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu postanowienia wskazało, że skarżąca złożyła odwołania osobiście w siedzibie Kolegium w 84 dniu po upływie dopuszczalnego terminu wniesienia odwołania i nie podała przyczyny uchybienia terminu. Tym samym skarżąca nie wniosła odwołania w terminie przewidzianym w art. 129 § 2 k.p.a., tzn. w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji. Ponadto nie złożyła również wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, zgodnie z art. 58 k.p.a. W związku z powyższym skarżąca wniosła odwołanie z uchybieniem terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 6 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1106/07, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez organy opieki społecznej wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Warunkiem skuteczności wniesienia odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu. Zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie należy wnieść w terminie czternastu dni od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie. Termin czternastodniowy liczy się od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie. Przez doręczenie (ogłoszenie) decyzji należy rozumieć doręczenie lub ogłoszenie w sposób unormowany w art. 39–40 K.p.a. Przy obliczaniu czternastodniowego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym doręczono (ogłoszono) decyzję (art. 57 § 1 K.p.a.). Terminy do wniesienia odwołania są terminami ustawowymi, a więc nie mogą być przedłużane lub skracane przez organ administracji publicznej. Jeżeli wnoszący odwołanie nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 2 K.p.a.), wówczas organ odwoławczy jest obowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Istotne jest również prawidłowe pouczenie strony o sposobie i terminie wniesienia odwołania przez organ pierwszej instancji.

W sprawie M. O. osobiście odebrała decyzję, co potwierdziła własnoręcznym podpisem na oryginałach decyzji. Jak wynika z treści decyzji skarżąca została przez organ prawidłowo pouczona o sposobie wniesienia odwołania. Wynika to także z kopii decyzji dołączonej przez skarżącą do odwołania. Wniesienie zatem przez skarżącą odwołania w 84 dniu po upływie dopuszczalnego terminu i bez podania przyczyn uchybienia uzasadnia odmowę merytorycznego rozpatrzenia odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

M. O. wniosła od wyroku skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparła na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

– obrazę przepisu art. 145 § 1 ust 1a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, 58 § 1, oraz art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organ administracyjny przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia przepisów art. 7, 58 § 1 oraz 107 K.p.a.

Na tej podstawie wnosiła o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji,

2) zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych z oświadczeniem, że nie zostały one uiszczone w żadnej części.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że Sąd błędnie odniósł się tylko do meritum sprawy poprzestając jedynie na ustaleniu wniesienia odwołania po upływie ustawowego terminu, nie odnosząc się do kwestii skuteczności wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wywodziła, że organ powinien był rozpoznać czy wnosząc odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa, wnosi równocześnie o przywrócenie uchybionego terminu. Z treści odwołania skarżącej z [...] lipca 2007 r., jednoznacznie wynika, że zostało ono wniesione przez nią niezwłocznie po tym, jak dowiedziała się o różnicy wysokości pomiędzy przyznanym, a faktycznie należnym jej zasiłkiem. Mając na uwadze okoliczności dotyczące skarżącej wskazane w odwołaniu wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ administracyjny zobowiązany był rozważyć, czy z jego treści nie wynika, że skarżąca w sposób dorozumiany nie wnosi o przywrócenie jej terminu do zaskarżenia decyzji Prezydenta Miasta Krakowa. Organ powinien rozważyć tę kwestię w pierwszej kolejności i wydać postanowienie o przywróceniu, względnie o odmowie przywrócenia uchybionego terminu, na które to postanowienie przysługiwałoby skarżącej zażalenie. W sytuacji, w której organ ustaliłby, że skarżąca uchybiła terminowi bez swej winy, powinien był przywrócić jej termin do złożenia odwołania i rozpoznać je merytorycznie. Konsekwencją działania Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest pozbawienie skarżącej przysługującego jej środka odwoławczego.

Sąd I instancji przeszedł nad powyższym uchybieniem do porządku i z obrazą przepisu art. 58 § 1 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 ust 1a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie uchylił zaskarżonego orzeczenia.

Sąd I instancji nie uwzględnił także, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze z obrazą art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego nie podjęło żadnych kroków w celu wyjaśnienia stanu faktycznego spławy, a w szczególności nie ustalono, czy skarżąca wnosząc odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa wniosła o przywrócenie uchybionego terminu.

Zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji wydane zostało z obrazą przepisu art. 107 K.p.a. w zawiązku z art. 145 § 1 ust. 1a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem Sąd I instancji nie wziął pod uwagę, że uzasadnienie postanowienia organu administracyjnego nie zawiera dostatecznego uzasadnienia faktycznego, w szczególności nie wynika z niego by organ administracyjny rozważył czy z treści odwołania nie wynika, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania.

W tym stanie rzeczy Sąd I instancji w sposób nieprawidłowy oddalił skargę nie uwzględniając, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 7, 58 § 1 oraz 107 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Sąd I instancji akceptując powyższe uchybienia przepisów postępowania administracyjnego dopuścił się obrazy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która miała istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadminstracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może wyprowadzić podstaw skargi kasacyjnej ani też tych podstaw domniemywać. Taka konstrukcja skargi kasacyjnej, która wyznacza granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny ma tę konsekwencję, że skarga kasacyjna musi spełniać wymagania materialne przez wskazanie podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie. Te wymagania materialne powodują, że sporządzenie skargi kasacyjnej oparte jest na przymusie zastępstwa.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 58 § 1 art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Według art. 145 § 1 lit. a/ powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy". Sąd nie stosował, rozpoznając sprawę skargi M. O. przepisów prawa materialnego. Instytucja przywrócenia terminu jest instytucją procesową, która regulowana jest przepisami postępowania, a nie przepisami prawa materialnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywody zostały ograniczone do stosowania przepisów art. 7, art. 58 § 1, art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, które są przepisami postępowania, a nie przepisami prawa materialnego.

Oparcie skargi kasacyjnej na podstawie, która ze względu na przedmiot rozpoznawanej sprawy nie była stosowana przez Sąd powoduje, że skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.

W skardze nie zarzucono naruszenia przepisów regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi, które dały podstawę do zakwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych przy rozpoznaniu sprawy przez Sąd.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Do rozpoznania wniosku o wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.