Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 408/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 220 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1167/15 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej we [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1167/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej we [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.

Uzasadniając odrzucenie skargi Sąd I instancji podał, że postanowieniem z 29 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Po uprawomocnieniu się tego postanowienia (Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie), Sąd ponownie wezwał stronę skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik procesowy spółki złożył na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie, jak uprzednio.

W wykonaniu zarządzenia z 15 lutego 2016 r. spółka, za pośrednictwem pełnomocnika procesowego, została wezwana do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podpisanie złożonego formularza urzędowego przez organ uprawniony do reprezentacji spółki lub złożenie prawidłowo podpisanego formularza przez tenże organ spółki, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.

Zarządzeniem z 9 marca 2016 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy ze względu na niewykonania ww. wezwania w przedmiocie uzupełnienia braku formalnego wniosku.

Postanowieniem z 18 kwietnia 2016 r. Sąd odrzucił jako niedopuszczalne zażalenie na ww. zarządzenie.

Sąd stwierdził, że po uprawomocnieniu się postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, strona skarżąca – za pośrednictwem jej pełnomocnika procesowego - została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, w zakreślonym terminie skarżąca nie uiściła wpisu, zaś kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, którego brak formalny nie został uzupełniony w terminie, nie przerwał biegu terminu do uiszczenia wpisu. Zgodnie zaś z treścią art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca działając przez adwokata, domagała się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

1) naruszenie art. 259 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu od wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nieuzupełnienie braków formalnych powyższego wniosku w sytuacji, gdy skarżąca wniosła zażalenie, które nie zostało rozpatrzone;

2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia polegający na bezzasadnym przyjęciu, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przerwał biegu terminu uiszczenia wpisu, podczas gdy faktycznie skarżąca wniosła zażalenie, które w pierwszej kolejności powinno być rozpatrzone.

W uzasadnieniu autor zażalenia stwierdził, że działania Sądu uniemożliwiające skarżącej ze względu na brak środków finansowych dochodzenie swych praw na drodze postępowania sądowego stanowią naruszenie podstawowej zasady postępowania jaką jest prawo do sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma pogląd, wyrażany wcześniej tak w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienie SN z dnia 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 1461/98, opubl. w: OSNC 1999, nr 11, poz. 196; postanowienie SN z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt I CKN 1064/97, publ. OSNC 1999, nr 9, poz. 153), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia 8 maja 2007 r. sygn. akt II FSK 649/06, LEX nr 927112; z dnia 3 lutego 2009 r. sygn. akt I OZ 53/09, LEX nr 544984; z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 252/09, LEX nr 552218 i z dnia 7 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 2274/10, LEX nr 742349), który Naczelny Sąd Administracyjny podziela w składzie orzekającym w tej sprawie, zgodnie z którym ponowne złożenie wniosku, nawet w terminie przewidzianym dla uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że złożony przez skarżącą wniosek o zwolnienie od kosztów jest kolejnym takim wnioskiem w sprawie. Pierwszy wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych został już merytorycznie i prawomocnie rozstrzygnięty. Tym samym, rozstrzygnięcie kwestii wpadkowej uzyskało już moc wiążącą, zatem obowiązkiem skarżącej było uiszczenie wymaganego wpisu. Złożenie zaś kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 p.p.s.a. Jedynie wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie wpływa jednak na skutki niezastosowania się strony do treści postanowienia prawomocnego.

Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 144/02). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, postanowienie NSA z 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13, postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 536/13).

Ponadto, ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez Sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez Sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielenia stronie prawa pomocy, skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia (porównaj wyżej cytowane postanowienie SN z dnia 21 kwietnia 1999 r. sygn. akt I CKN 1461/98, opubl. w: OSNC 1999 Nr 11, poz. 196). Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum.

Należy także mieć na uwadze zasadę wyrażoną w art. 220 § 1 p.p.s.a., stosownie do której Sąd nie podejmuje żadnej czynności w stosunku do pisma, od którego strona nie uiściła należnej opłaty. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. konsekwencją nieuiszczenia należnego wpisu od skargi jest odrzucenie tego środka zaskarżenia.

Zatem, prawomocne postanowienie Sądu o odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów oraz ponowne wezwanie do uiszczenia należnej opłaty, nie zwalnia strony od skutków niezastosowania się do tego wezwania, pomimo wystąpienia z kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie.

Ponadto odnosząc się do argumentacji skarżącej w zakresie zarzutu naruszenia art. 259 § 1 p.p.s.a. należy wskazać, że zarządzeniem z 9 marca 2016 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy ze względu na niewykonania wezwania w przedmiocie uzupełnienia braku formalnego wniosku.

Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 r. WSA we Wrocławiu odrzucił jako niedopuszczalne zażalenie na ww. zarządzenie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 lipca 2016 r. oddalił zażalenie spółki na to postanowienie.

W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę z uwagi na niewykonanie zarządzenia, tj. nieuiszczenie w wyznaczonym terminie, pomimo prawidłowego pouczenia, wpisu od tego środka zaskarżenia.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.