Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SAB/Gl 232/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 190
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant St. sekr. sąd. Agnieszka Wita- Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych za granicą 1) stwierdza bezczynność organu, 2) stwierdza, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji, 4) oddala wniosek w zakresie przyznania sumy pieniężnej, 5) zasądza od Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 257 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 15.11.2018 r. sygn. akt IV SAB/Gl 186/18 oddalił skargę M.K. na bezczynność Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.

Stan sprawy w jakim orzekał WSA był następujący;

Wnioskiem z dnia 16.02.2017 r., M.K. reprezentowany przez kuratora wystąpił do Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, będących świadczeniami gwarantowanymi, udzielonych na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej w którym domagał się zwrotu kwoty [...] zł za świadczenia udzielone w Republice Czeskiej w dniu [...] r.

Pismem z dnia 16.02.2018 r. pełnomocnik skarżącego, wniósł do Centrali Narodowego Funduszu Zdrowia zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. W zażaleniu tym wystąpił o stwierdzenie, że sprawa nie została załatwiona w terminie, o wyznaczenie organowi pierwszej instancji dodatkowego terminu, w którym rozpoznany zostanie wniosek o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej będących świadczeniami gwarantowanymi, udzielanych na terytorium innego niż Rzeczypospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie oraz podjęcie stosownych środków mających na celu zapobieżenie występowania podobnych sytuacji w przyszłości. Wskazał, że niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie spowodowane jest nie podjęciem przez organ żadnych czynności procesowych mających na celu zakończenie postępowania w rozsądnym terminie, co z kolei wskazuje na pozostawanie organu w bezczynności.

Dyrektor Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...], w której orzekł o zwrocie skarżącemu kosztów leczenia w wysokości [...] zł za świadczenie opieki zdrowotnej z zakresu stomatologii udzielone w dniu [...] r. na terytorium Republiki Czeskiej i odmówił zwrotu kosztów świadczenia będącego przedmiotem wniosku co do pozostałej kwoty.

W skardze z dnia 16 lipca 2018 r. (data wpływu do organu 19 lipca 2018 r.) skierowanej do WSA w Gliwicach skarżący, reprezentowany przez adwokata R.R. wniósł o zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie w terminie14 dni od daty rozpatrzenia przez Sąd niniejszej skargi, orzeczenie w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżącego odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wyrokiem z dnia 15 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M.K..

WSA w uzasadnieniu wyjaśnił, że nakazanie organowi określonego działania, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., jest możliwe jedynie wówczas, gdy organ administracji publicznej, nie zakończył toczącej się przed nim sprawy. Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania. Sąd I instancji powołując uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, opubl.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl wskazał, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności do tego momentu.

WSA wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie wniosek o zwrot kosztów został rozpoznany decyzją wydaną w dniu [...] r., a w jego ocenie doręczoną pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] r. Natomiast skarżący reprezentowany przez pełnomocnika pismem z 16.07.2018 r. (data wpływu do organu dnia 19.07.2018 r.), wniósł skargę do WSA w Gliwicach na bezczynność w zakresie rozpoznania wymienionego wyżej wniosku.

Zdaniem WSA skoro przed datą wniesienia skargi organ wydał decyzję w przedmiocie wniosku inicjującego postępowanie administracyjne to konsekwencją powyższego jest bezzasadność skargi na bezczynność w zakresie rozpoznania wniosku. Według WSA odrębną zaś kwestią jest ocena, czy organ w ramach rozpoznania wymienionego wniosku, dopuścił się przewlekłości postępowania. Wskazał, iż ocena w zakresie wystąpienia przewlekłości postępowania jest przedmiotem sprawy ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez wyżej wymieniony organ, która została zarejestrowana pod sygn. akt IV SAB/GI 187/18 i w sprawie tej zostało wydane postanowienie w dniu 15 listopada 2018 r. odrzucające skargę.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu:

I. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i oddalenie skargi w oparciu o błędne założenie, że fakt wydania decyzji w przedmiocie inicjującego postępowanie wniosku zwalnia organ z obowiązku przeprowadzenia kontroli rzetelności prowadzonego przez organ administracji publicznej postępowania, w zakresie pozostawania przezeń w bezczynności, a tym samym ze zbadania czy ewentualna bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, podczas gdy zaistniały w sprawie zarówno stan faktyczny jaki i prawny w ewidentny sposób przemawiały za uwzględnieniem skargi;

II. Na podstawie art.174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. poprzez zaniechanie rozpoznania zarzutów skargi, w konsekwencji czego nie zostało poddane kontroli działanie organu administracji publicznej pod kątem jego zgodności z prawem;

III. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 1a p.p.s.a polegające na jego niezastosowaniu i nieuwzględnieniu skargi w oparciu o błędne założenie, że wydanie przez organ administracji publicznej stosownego aktu administracyjnego zwalnia organ z obowiązku przeprowadzenia kontroli jego działalności;

IV. Na podstawie art.149 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 2 p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie i niewymierzenie organowi grzywny w sytuacji kiedy zebrany w sprawie materiał wskazuje, że sposób naruszenia przez organ prawa jest rażący.

W związku z powyższym, na mocy art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a ponadto rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym.

Wyrokiem z dnia 23.05.2019 r., sygn. akt Ii GSK 275/19 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach.

NSA dokonując oceny zasadności kasacyjnych zarzutów uznał, iż skarga zawiera usprawiedliwione podstawy. Podał, iż istota sporu odnosi się do oceny poglądu WSA czy Dyrektor Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach w sprawie z wniosku strony o zwrot świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych za granicą organ nie pozostawał w bezczynności, gdyż jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku w dniu wniesienia skargi na bezczynność organu administracji istniała już decyzja tego organu.

Wyjaśnił, że zakres przedmiotowy skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., wyznaczony jest zawartym w tym przepisie odesłaniem do art. 3 § 2 pkt 1 - 4 tej ustawy, podmiotowy zaś, treścią pojęcia "działalności administracji publicznej". W postępowaniu ze skargi na bezczynność, uwzględniając stan faktyczny i stan prawny danej sprawy (istniejący, co w konsekwencji zmian wprowadzonych ustawą nowelizującą z dnia 9 kwietnia 2015 r., w dacie wniesienia skargi) sąd administracyjny rozstrzyga, czy rzeczywiście organ administracji pozostaje w bezczynności polegającej na tym, że w terminie wynikającym z przepisów obowiązującego prawa nie podejmuje żadnych czynności do podjęcia których jest zobowiązany albo, że jakkolwiek czynności te podjął i prowadził postępowanie, to jednak nie były to czynności służące załatwieniu sprawy co do jej istoty albo, mimo istnienia obowiązku wynikającego z przepisów prawa nie zakończył prowadzonego postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął innej stosownej czynności do podjęcia której był zobowiązany lub nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 36 k.p.a.

Zaznaczył, iż istotnym kryterium oceny pozostawania/niepozostawania przez organ w bezczynności jest również regulacja zawarta w art. 104 § 1 k.p.a., na gruncie którego ustawodawca operuje pojęciem "załatwienia sprawy", a także regulacja zawarta w przepisach rozdziału 7 "Załatwianie spraw" Działu I "Przepisy ogólne" ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W kontekście wyznaczonych przepisami art. 35 § 1 - 4 k.p.a. terminów załatwienia sprawy, z której to regulacji wywodzona jest zasada załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, również znaczenie ma przepis § 5 art. 35, z którego wynika, że terminy załatwiania spraw określają czas efektywny, jakim dysponuje organ administracji na ich rozpatrzenie i podjęcie decyzji.

NSA wskazał, iż oceniając kwestię istnienia/nieistnienia stanu bezczynności Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach w sprawie z wniosku strony o zwrot świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych za granicą, podstawowe znaczenie miało ustalenie dotyczące obowiązku polegającego na załatwieniu wymienionej sprawy poprzez jej rozstrzygnięcie w drodze decyzji albo wydaniu innego przewidzianego przepisami prawa aktu (np. motywowanego brakiem spełniania przez ten wniosek przewidzianych prawem wymogów uniemożliwiających jego rozpoznanie i merytoryczne rozpatrzenie sprawy), a w tym kontekście udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy organ obowiązek ten wykonał.

W ocenie NSA wyrok Sądu I instancji nie odpowiadał prawu albowiem nie uwzględnia wszystkich konsekwencji wynikających ze zmian wprowadzonych do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nowelą z dnia 9 kwietnia 2015 r. W zakresie odnoszącym się do art. 149 p.p.s.a. ich istota wyrażała się w tym, aby stworzyć warunki realnego systemu ochrony obywateli przed bezczynnością organu administracji lub przewlekłym prowadzeniem postępowania przez ten organ, a to poprzez stworzenie rozwiązań prawnych umożliwiających oddalenie skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jedynie w przypadku stwierdzenia, że na dzień jej wniesienia organ administracji nie pozostaje w bezczynności lub przewlekłości co znajduje potwierdzenie w art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a., z którego również wynika, że okoliczność wydania przez organ decyzji po wniesieniu skargi do sądu nie czyni postępowania wywołanego tą skargą postępowaniem, którego rezultat (zawsze) uzasadnia wniosek o braku bezczynności organu, czy też postępowaniem bezprzedmiotowym, albowiem bezprzedmiotowym czyni wyłącznie orzekanie w sprawie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub podjęcia czynności.

W ocenie NSA, wskazana okoliczności nie uniemożliwia, ani też nie czyni zbędną oceny, czy organ nie pozostawał w bezczynności oraz czy bezczynność ta – w sytuacji jej stwierdzenia – nie miała charakteru kwalifikowanego, a mianowicie bezczynności rażącej.

Uwzględniając powyższe, NSA stwierdził, że Sąd I instancji w niedostatecznym stopniu uwzględnił konsekwencje wynikające z art. 149 p.p.s.a. Jak wynika to z akt sprawy, strona skarżąca zainicjowała postępowanie sądowoadministracyjne w dniu 16 lutego 2017 r., organ zaś wydał decyzję w dniu [...] r. Zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Zasada związania organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją, w aspekcie proceduralnym oznacza to, że nie może być ona zmieniona ani uchylona przez organ, który ją wydał, inaczej niż tylko w postępowaniu administracyjnym przewidzianym w kodeksie i z udziałem stron tego postępowania, a dotyczy to, co należy podkreślić wyłącznie decyzji, która została doręczona (lub ogłoszona) stronie. Co więc istotne, warunkiem przewidzianego w przywołanym przepisie związania organu wydaną przez siebie decyzją jest jej doręczenie (lub ogłoszenie), a nie wyłącznie jej wydanie, a ten właśnie aspekt zagadnienia należy uznać za istotny w rozpatrywanej sprawie, z uwagi na potrzebę komplementarnego uwzględniania konsekwencji wynikających z art. 110 k.p.a oraz art. 149 p.p.s.a., a w konsekwencji na potrzebę zapewnienia efektywnej ochrony przed bezczynnością organu administracji.

NSA podkreślił; iż w obecnym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 p.p.s.a., polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub czynności (art. 149 § 1 pkt 1), ale także na rozstrzygnięciu w sposób przewidziany w art. 149 § 1 pkt 3, § 1a, § 1b oraz § 2 p.p.s.a.

Wydanie przez organ administracyjny decyzji przed wniesieniem skargi na bezczynność nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) oraz czy bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), a ponadto - stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. – z możliwości orzeczenia z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, a także orzeczenia "o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego", na podstawie art. 149 § 1b p.p.s.a.

W ocenie NSA istniał w sprawie obowiązek dokonania oceny działania organu administracji z punktu widzenia zgodności tego działania z nakazanym wzorcem działania zobowiązującym do załatwienia sprawy w terminie, czego sąd bezzasadnie zaniechał. W związku z powyższym, NSA uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Niniejsza sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23.05. 2019 r. sygn. akt II GSK 275/19, wydanym na skutek skargi kasacyjnej Skarżącej od wyroku WSA w Gliwicach z dnia 15.11.2018 r. sygn. akt IV SAB/GL 186/18.

Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Artykuł ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p. p. s. a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. Ta sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. II GSK 808/09). Związanie wykładnią prawną dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie, jak również organu administracyjnego, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny NSA staje się nieaktualny. Oznacza to, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. W tej sytuacji Sąd nie mógł rozpoznawać sprawy z pominięciem oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Przypomnienia zatem wymaga, iż NSA wskazał w wydanym wyroku, iż poprzednim orzeczeniu WSA nie uwzględnił konsekwencji wynikających ze zmian wprowadzonych do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nowelą z dnia 9 kwietnia 2015 r. w zakresie odnoszącym się do art. 149 p.p.s.a z którego również wynika, że okoliczność wydania przez organ decyzji po wniesieniu skargi do sądu nie czyni postępowania wywołanego tą skargą postępowaniem, którego rezultat (zawsze) uzasadnia wniosek o braku bezczynności organu, czy też postępowaniem bezprzedmiotowym, albowiem bezprzedmiotowym czyni wyłącznie orzekanie w sprawie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub podjęcia czynności. Wskazana zaś okoliczność nie uniemożliwia, ani też nie czyni zbędną oceny, czy organ nie pozostawał w bezczynności oraz czy bezczynność ta – w sytuacji jej stwierdzenia – nie miała charakteru kwalifikowanego, a mianowicie bezczynności rażącej.

Uwzględniając powyższe, należy stwierdzić, że kontrolując zgodność z prawem działania organu administracji w sprawie z wniosku strony skarżącej o zwrot świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych za granicą, organ dopuścił się bezczynności.

Jak wynika z akt sprawy, 16.02.2017 r. strona skarżąca, złożyła wniosek o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, będących świadczeniami gwarantowanymi, udzielonych na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej, na podstawie art. 42b ustawy o świadczeniach. Wniosek ten był złożony prawidłowo i zawierał wszystkie ustawowo wymagane dane, a braki w dokumentacji zostały uzupełnione w terminie wyznaczonym w tym celu.

Wniosek strony dotyczył zwrotu kosztów leczenia stomatologicznego w kwocie [...] zł. We wniosku w polu 1.1 i 1.2 jako osobę, której dotyczy wniosek wskazano skarżącą, osobno w polu 2.1 i 2.2. wskazano dane personalne jej przedstawiciela ustawowego. (Karty 148 i nast. akt administracyjnych).

Świadczenie zostało udzielone przez firmę A z Czech w ramach procedury ICD-9 i ICD-10. Świadczenie było udzielone 27.07.2016 r. a dwie faktury na kwotę [...] zł i [...] wystawiono [...] r.

Pismem z 24.02.2017 r. organ wezwał opiekuna prawnego do uzupełnienia dokumentacji o wskazane w piśmie dokumenty. (Karta 142).

Po otrzymaniu odpowiedzi z 01.03.2017 r. (K. 141,) iż gdy dokumentacja jest prowadzona elektronicznie nie ma obowiązku wydruku dokumentacji podpisem lekarza, który wydał świadczenia pismem z 07.04.2017 r. organ zawiadomił opiekuna o wszczęciu postępowania administracyjnego. Następnie pismem z 18.04.2017 r. wezwano do jednoznacznego wskazania lekarza który dokonał świadczenia stomatologicznego w dniu 27.06.2016 r. oraz do podpisu dokumentacji przez lekarza który dokonał świadczenia lub osoby upoważnionej przez A CZ s.r.o., następnie poinformował opiekuna prawnego pismem z 04.05.2017 r., doręczonym 08.05.2018r. (karta 123), że termin załatwienia sprawy został przedłużony do 05.06.2017 r., następnie do 05.07. 2017 r. co nastąpiło pismem z 02.06.2017r. doręczonym 05.06.2017. ( karta 116).

W toku postępowania pismem z dnia 28.06.2017 r. wezwano do uzupełnienia wniosku o pełnomocnictwo W. H. lub złożenia własnoręcznego podpisu na wniosku przez M. K..

Wreszcie kolejnymi pismami przedłużono termin do rozpatrzenia wniosku i tak pismem z dnia 13.07.2017 r przedłużono do 4.08.2017 r., pismem z 17.08.2017r przedłużono do 15.09.2017 r., pismem z 14.09.2017r. przedłużono do 12.10.2017 r., pismem z 13.10.2017r. przedłużono termin do rozpatrzenia wniosku do 14.11. 2017 r pismem z dnia 16.11.2017r przedłużono termin do 15.12.2017 r., pismem z 21.12.2017r. przedłużono termin do 15.01.2018r., pismem z 18.01.2018r przedłużono termin do 15.02.2018 pismem z 14.02.2018 r. doręczonym 19.02.2018r. (karta 76,77) przedłużono termin do rozpatrzenia wniosku do 15.03.2018 r., pismem z 13.03.2018r -brak zwrotnego potwierdzenia jego odbioru w aktach sprawy przedłużono termin do rozpatrzenia wniosku do 12.04.2018 r., pismem z 15.06.2018r brak zwrotnego potwierdzenia jego odbioru w aktach sprawy przedłużono termin do rozpatrzenia wniosku do 13.07.2018 r., i pismem z 29.06.2018r doręczonym 02.07.2018r. przedłużono termin do rozpatrzenia wniosku do 18.07.2018 r.

W toku postępowania 25.01.2018 r wezwano stronę do przesłania informacji od świadczeniodawcy czy udzielenie świadczenia ogólnostomatologicznego w znieczuleniu ogólnym na terytorium Czeskiej Republiki wynikało ze wskazań medycznych , jaki to były wskazania oraz o podanie kodów ICD-9 procedur dotyczących zastosowania u świadczeniodawcy na terytorium Czeskiej Republiki znieczulenia ogólnego do świadczeń udzielonych pacjentowi.

W przedstawionym toku wydarzeń pojawiają się pytania: w jakim trybie procedował organ i wzywał opiekuna do uzupełnienia wniosku od dnia wpływu wniosku do dnia zawiadomienia o jego wszczęciu? Z jakich przyczyn organ wydał zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w podstawie prawnej zawiadomienia powołując art. 61 § 4 K.p.a., zgodnie z którym o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie, gdy z pisma tego nie wynika, aby w sprawie tej były jakieś inne poza wnioskodawcą strony, a stosownie do § 3 art. 61 K.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, co oznacza, że postępowanie zostało wszczęte już 16.02 2017r. i nie było podstaw prawnych, aby o powyższym informować stronę, która je zainicjowała.

W oparciu o jakie regulacje prawne organ do opiekuna kierował kolejne pisma o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, aby 28.06.2017r. czyli po okresie ponad 4 m-cy jaki upłynął od złożenia wniosku o refundację kosztów wezwać stronę do przedłożenia pełnomocnictwa dla osoby reprezentującej ją w toku czynności związanych z wnioskiem o zwrot kosztów bądź złożenia podpisu na wniosku przez stronę . Wezwanie to wystosowano w sytuacji, gdy już z treści wniosku wynika, że został on złożony przez "przedstawiciela ustawowego" (tak opisana jest stosowna rubryka formularza wniosku vide Karta 148 akt). Na jakiej zatem postawie organ korespondował z osobą, której umocowanie do działania w imieniu wnioskodawczyni i pacjentki wg niego nie zostało do tej pory wykazane co skutkowało wezwaniem z dnia 28.06.2017r ( karta 109). Wreszcie z jakich przyczyn 25.01.2018 r. a więc po 11 m-cach od dnia złożenia wniosku i – po kilku pismach przedłużających termin załatwienia sprawy i informujących o możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia co do zgromadzonych dowodów organ wystosował - kolejne pismo zawierające wezwanie do przesłania informacji co do podania wskazań udzielonego świadczenia stomatologicznego w znieczuleniu ogólnym i podania informacji by ustalić kody ICD-9 procedur dotyczących zastosowania u świadczeniodawcy na terytorium Republiki Czeskiej znieczulenia ogólnego do świadczeń stomatologicznych udzielonych stronie. (Karta 82).

Przytoczenie wskazanego rodzaju kalendarium załatwiania sprawy objętej skargą, było – w ocenie Sądu – konieczne, a to w celu uzasadnienia zawartej w wyroku WSA oceny, że doszło do bezczynności organu o charakterze rażącym.

Zgodnie z art. 42a pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j. Dz.U. z 2017r., poz. 1938 ze zm.) – dalej powoływana jako "ustawa" lub "ustawa o świadczeniach", Fundusz finansuje koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych poza granicami kraju na zasadzie zwrotu kosztów, o którym mowa w art. 42b.

Następnie art. 42b ust. 1 ustawy stanowi, że świadczeniobiorca jest uprawniony do otrzymania od Funduszu zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej, będącego świadczeniem gwarantowanym, udzielonego na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego dalej "zwrotem kosztów". Natomiast według art. 15 ust. 2 pkt 7 ustawy świadczeniobiorcy przysługują świadczenia gwarantowane z zakresu leczenia stomatologicznego. Ponadto art. 42d ust. 1 ustawy mówi, że decyzję administracyjną w sprawie zwrotu kosztów wydaje, na wniosek świadczeniobiorcy lub jego przedstawiciela ustawowego, zwany dalej "wnioskiem o zwrot kosztów", dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie zgodnie z art. 42d ust. 12 - ust. 17 oraz ust. 19 ustawy wniosek o zwrot kosztów składa się w terminie 6 miesięcy od dnia wystawienia rachunku za świadczenie opieki zdrowotnej, którego dotyczy ten wniosek.

Stosownie do art. 42d ust. 13 ustawy o świadczeniach, w przypadku, gdy rozpatrzenie wniosku o zwrot kosztów nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, decyzję wydaje się w terminie 30 dni od dnia wszczęcia postępowania.

W przypadku, gdy rozpatrzenie wniosku o zwrot kosztów wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wydanie decyzji, zgodnie z art. 42d ust. 14 ustawy o świadczeniach - następuje w terminie 60 dni od dnia wszczęcia postępowania. Przy czym, do biegu terminu nie jest wliczany: 1) okres upływający od dnia wezwania świadczeniobiorcy do uzupełnienia wniosku do dnia otrzymania tego uzupełnienia przez oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia albo do dnia bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego na uzupełnienie wniosku, 2) okres upływający od dnia wysłania zapytania do instytucji krajowej do dnia otrzymania przez oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia odpowiedzi tej instytucji. Natomiast w przypadku, gdy rozpatrzenie wniosku o zwrot kosztów wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przy udziale krajowego punktu kontaktowego do spraw transgranicznej opieki zdrowotnej, działającego w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej, zwrot kosztów albo wydanie decyzji odmawiającej zwrotu kosztów następuje - zgodnie z art. 42d ust. 15 ustawy o świadczeniach - w terminie 6 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Jeżeli w powyższym terminie nie dokonano ustaleń pozwalających na jednoznaczne określenie kwoty zwrotu kosztów należnej świadczeniobiorcy, zwrot kosztów następuje niezwłocznie po upływie tego terminu w wysokości odpowiadającej kwocie, którą należy uznać w danym przypadku za najbardziej prawdopodobną podstawę zwrotu kosztów. W postępowaniu wątpliwości rozstrzyga się na korzyść świadczeniobiorcy.

Zatem - co wskazano wyżej - terminy do wydania decyzji w sprawie zwrotu kosztów, o których mowa w art. 42d ust. 13-15 ustawy o świadczeniach są różne w zależności od stwierdzenia – bądź niestwierdzenia - konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz udziału krajowego punktu kontaktowego do spraw transgranicznej opieki zdrowotnej, działającego w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej. Tym niemniej nawet najdłuższy z nich (do którego nie było zresztą przesłanek, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia) wynosi 6 miesięcy, podczas gdy postępowanie w przedmiotowej sprawie trwało powyżej 16 miesięcy.

Naruszenie przepisów dotyczących terminowego załatwienia sprawy może być kwalifikowane jako "bezczynność" lub "przewlekłość postępowania". Bezczynność i przewlekłość postępowania to terminy o podobnym, ale nie tożsamym znaczeniu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 września 2013 r. sygn. II OSK 891/13, interpretacja tych pojęć wymaga przyjęcia założenia, że obie instytucje dotyczą różnych kategorii naruszeń prawa. W postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym skargi na przewlekłość postępowania organu, przedmiotem sądowej kontroli jest ocena podejmowanych w toku postępowania działań organu pod kątem zachowania należytej staranności w organizowaniu i prowadzeniu tego postępowania w taki sposób, aby doprowadziło ono w rozsądnym terminie do merytorycznego załatwienia sprawy. Natomiast o bezczynności organu można mówić wówczas, gdy organ, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia sprawy, w określonej formie i w określonym czasie, będąc do tego właściwym z mocy stosownych przepisów. Instytucja skargi na bezczynność ma więc doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Równocześnie należy przy tym podkreślić, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy trzeba mieć na uwadze art. 42d ust. 14 ustawy o świadczeniach, który określa 60-dniowy termin do rozpoznania sprawy, a także działania podjęte przez organ w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem strony z 16.02.2017 r. Mając na uwadze datę złożenia wniosku, termin ten upłynął 17.04 2017 r., zgodnie z 42d ust. 14 ustawy o świadczeniach, jako że z akt administracyjnych sprawy nie wynika ażeby organ I instancji prowadził postępowanie wyjaśniające przy udziale krajowego punktu kontaktowego do spraw transgranicznej opieki zdrowotnej, działającego w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej, co miałoby uzasadniać przyjęcie, iż w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie 6 miesięczny termin z 42d ust. 15 ustawy o świadczeniach.

Definicja legalna bezczynności została wprowadzona do K.p.a. w nowelizacji, która weszła w życie 1 czerwca 2017r.

Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność).

Z powyższego wynika, że z bezczynnością organu mamy do czynienia, gdy w terminie wynikającym z K.p.a. lub przepisów szczególnych albo terminie skutecznie przedłużonym organ administracji publicznej nie kończy postępowania wydaniem decyzji. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 lipca 2019 r. sygn. akt II SAB/Bk 45/19 wyrażono pogląd iż zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., z bezczynnością organu mamy do czynienia, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. A zatem bezczynność organu prowadzącego postępowanie administracyjne ma miejsce wówczas, gdy ten - będąc właściwym w sprawie - nie załatwia jej poprzez wydanie decyzji w ustawowym terminie lub w terminie przedłużonym .

W niniejszej sprawie z takim stanem faktycznym mamy do czynienia . Analizując bowiem kolejno dokonywane pisma informujące o przedłużeniu terminu do rozpoznania wniosku dot. zwrotu kosztów za zabiegi stomatologiczne dostrzec należy, iż organ w niniejszej sprawie popadł w bezczynność w zakresie złożonego wniosku o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej Jak już wyżej wspomniano, dwumiesięczny termin do wydania decyzji upłynął [...]r., a pierwsze przedłużenie terminu załatwienia sprawy nastąpiło 04.05.2017 r. (karta 121) doręczonym stronie w dniu 08.05.2017r. -jak zdaje się wynikać ze zwrotnego potwierdzenia odbioru widniejącego w aktach sprawy na karcie 123, jednak niekompletnego nie zawierającego bowiem oznaczenia jakiego pisma doręczenie to dotyczy – nastąpiło przedłużenie terminu do załatwienia sprawy do 05.06.2017r. . Przyjmując, iż do biegu terminu nie jest wliczany po myśli art. 42d ust. 14 ustawy o świadczeniach: okres upływający od dnia wezwania świadczeniobiorcy do uzupełnienia wniosku do dnia otrzymania tego uzupełnienia przez oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia albo do dnia bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego na uzupełnienie wniosku, przyjąć należy, iż ta okoliczność wezwania do uzupełnienia wynikająca z pisma z 18.04.2017r znak [...] (karta 124-1252) przedłużyły skutecznie termin do 04.05.2017r., (03.05.2017 był bowiem dniem wolnym od pracy a zatem zastosowanie ma art.57 § 4 kpa). W sytuacji bowiem, gdy wezwanie to doręczono stronie 19.04.2017. (karta 126) 14 dniowy termin do uzupełnienia wniosku upłynął w dniu 04.05.2017r. Zatem obowiązkiem organu było przedłużenie terminu załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem strony . Wyraźnego jednak zaznaczenia wymaga, iż skoro zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy gdzie także po myśli art. 36 § 2 k.p.a. ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu, to tym samym przyjąć należy, iż zadośćuczynienie temu obowiązkowi będzie miało miejsce tylko wówczas, gdy organ przed upływem tego terminu powiadomi o tym fakcie skutecznie stronę. Uwaga ta jest o tyle istotna, iż jakkolwiek zawiadomienie organu o przedłużeniu terminu nosi datę 04.05.2017 r. to jednak zostało ono doręczone stronie w dniu 08.05.2017r. (karta 123). Powyższe oznacza, iż organ pozostawał; w bezczynności w przedmiocie załatwienia wniosku strony o zwrot kosztów bowiem w dniu 05.05.2017r. stronie nie doręczono skutecznie zawiadomienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy ani w tym dniu w obrocie prawnym jej funkcjonowała decyzja załatwiająca wniosek strony o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej.

Oceny ten nie zmienia wydanie przez organ decyzji nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia za świadczenia opieki zdrowotnej w dniu [...] r. doręczonej jak to przyjął NSA w wyroku II GSK 275/19 w dniu 18.07.2018r, podczas, gdy skarga została wniesiona do organu 19.07.2018r. Albowiem powyższe nie wyklucza wcześniejszego faktu pozostawania w bezczynności, w zakresie załatwienia wniosku strony o zwrot świadczeń opieki zdrowotnej.

Przechodząc do analizy kwestii, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd odszedł do przekonania, że tak.

Ustawodawca nie definiuje pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Zatem dokonując oceny, czy naruszenie prawa miało taki kwalifikowany charakter sąd kieruje się zasadami logiki, doświadczenia życiowego i zawodowego, w kontekście celu przepisu, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy i dyrektyw doktrynalnych oraz praktyki.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a zarazem nie zachodzą okoliczności ekskulpujące tę bezczynność organu. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne, a przy tym pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Ponadto za bezczynność z rażącym naruszeniem prawa nie jest uznawana sytuacja, w której do niezałatwienia sprawy dochodzi z powodu błędnych działań organu wynikających z oceny wniosku strony (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1256/16, wyrok NSA z 6 września 2016 r. sygn. akt I OSK 296/15, wyrok NSA z 2 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 961/16, wyrok NSA z 4 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 2863/15, wyrok NSA z 14 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2806/12).

Nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie doszło do znacznego przekroczenia terminu załatwienia sprawy wskazanego w art. 42d ust. 14 ustawy. Z zestawienia dat wynika, że trwało ono od 16.02.2017 r. do lipca 2018r. czyli prawie 17 miesięcy. Zauważyć należy, że wniosek skarżącej był typowy i jeden z wielu rozpatrywanych przez organ w roku 2017. Nie wymagał kontaktu z krajową jednostką kontaktową do spraw transgranicznej opieki zdrowotnej działającego w Czechach. Na każde wezwanie skarżąca uzupełniała wniosek przedstawiając żądane dokumenty, w tym sporządzone przez świadczeniodawcę czeskiego. Nadto z kolejnych pism o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy nie wynika jakie czynności musiały być wykonane, że postępowanie nie mogło zostać zakończone, jako przyczynę w każdym z nich organ podawał jedynie "charakter sprawy", choć ta okoliczność została przecież uwzględniona przez ustawodawcę, który przewidział terminy załatwienia spraw o zwrot środków wydatkowanych na świadczenia zdrowotne w ustawie o świadczeniach jako lex specjalis w stosunku do K.p.a. Co więcej, organ ponawiał przedłużenia chociaż już 06.06.2017r. wezwał skarżącą do zapoznania z aktami przed wydaniem decyzji w trybie art. 10 K.p.a. (karta 112). Poinformował także, iż brak zgłoszenia wniosków i uwag w wyznaczonym 5 dniowym terminie spowoduje wydanie decyzji na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Do usunięcia braków formalnych w postaci uzupełnienia wniosku o pełnomocnictwo dla p. H. lub podpisania wniosku przez stronę, które powinny być usuwane w pierwszej kolejności i niezwłocznie po wpływie dotkniętego nimi pisma, organ przystąpił 28.06.2017r.

Okoliczności te sprawiają, że należało stwierdzić bezczynność o charakterze rażącym, niemożliwą do zaakceptowania w państwie prawnym, o czym Sąd orzekł w punkcie 2. wyroku.

Sąd wziął jednak pod uwagę, że rzeczona bezczynność nie była wynikiem złej woli organu, ale ostrożności w wydatkowaniu środków publicznych, co jest istotne w kontekście możliwości wymierzenia organowi grzywny, a z której Sąd nie skorzystał.

Tym niemniej podnieść należy, że choć organ powoływał się na podejrzenie nieprawidłowości w zakresie występowania o zwrot środków wydatkowanych na leczenie za granicą, jednak w żaden sposób ich nie uprawdopodobnił, nie wskazał też, jaki jest wynik zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa.

Odnosząc się do wniosku strony o przyznanie jej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. wyjaśnić należy, że ma ona charakter głównie kompensacyjny. Ma ona zrekompensować stratę, jaką poniosła strona na skutek bezczynności organu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym powinno się nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Oceny tej nie zmienia przewidziana w art. 149 § 2 P.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Sąd rozpatrujący skargę na bezczynność powinien podjąć czynności wyjaśniające odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi. Skarżąca w tej kwestii nie przedstawiła żadnego uzasadnienia.

Wskazać przy tym należy, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. jest jednym z dwóch alternatywnych środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi. Wybór środka (grzywna lub suma pieniężna) należy do sądu, przy czym środki te występują wobec siebie w ramach alternatywy zwykłej. Wybór sądu powinien być w pierwszym rzędzie uwarunkowany celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście widzieć także należy dyscyplinowanie organu. Dopiero gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu sumę pieniężną. To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność: zwalczenia bezczynności organu oraz zdyscyplinowania organu (por. wyrok NSA z 8 lutego 2017r. sygn. akt I OSK 1314/16, LEX nr 2255883 oraz wyrok NSA z 11 kwietnia 2017r. sygn. akt I OSK 1506/16, LEX nr 2273053).

Wobec braku uzasadnienia w zakresie przyznania sumy pieniężnej, Sąd nie znalazł podstaw do jej przyznania, o czym orzekł w punkcie 4. sentencji.

Jednocześnie wobec wydania decyzji z [...]r., zasadnym było umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego odnośnie żądania zobowiązania organu do jej wydania, o czym orzekł Sąd w punkcie 3. sentencji.

Natomiast o kosztach postępowania, orzeczono na podstawie art. 206 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem prawnym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Analiza cytowanego przepisu prowadzi do wniosku, że na podstawie tego przepisu Sąd administracyjny działa w sposób uznaniowy, dokonując na tle konkretnej sprawy oceny, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy pozwalające na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części. W piśmiennictwie to rozwiązanie, wzorowane na art. 102 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) - określane jest jako zasada słuszności (zob. H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowo - administracyjne, 2004, s. 383-384). Należy przy tym podkreślić, że art. 206 P.p.s.a. nie konkretyzuje pojęcia "uzasadnionych przypadków", w których można odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, jedynie wymienia jeden z nich (świadczy o tym zawarte w przepisie sformułowanie "w szczególności"), dotyczący sytuacji, w której skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu, toteż ich kwalifikacja należy do sądu. Można zatem zastosować go w przypadku częściowego uwzględnienia skargi, ale nie tylko. Stosując powołany przepis, sąd musi zatem dokonać oceny, która jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym, ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem, poczuciem sprawiedliwości oraz analizą okoliczności rozpoznawanej sprawy (por. dotyczące analogicznego przepisu art. 102 k.p.c. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2010 r., sygn. I PZ 2/10, Lex Polonica nr 3027650, OSNP 2011, nr 23-24, poz. 297).

Nadto określając wysokość wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika procesowego Sąd uwzględnia zarówno stopień zawiłości sprawy jak i nakład pracy radcy prawnego (adwokata), przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym, jak i wyjaśnienia istotnych zagadnień prawnych, które mogą budzić wątpliwości judykatury bądź doktryny. Określenie wysokości wynagrodzenia fachowego pełnomocnika powinno następować także z uwzględnieniem czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach.

Mając na uwadze powyższe Sąd postanowił zasądzić 1/2 stawki minimalnej z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą. Orzekając w tym zakresie wzięto pod uwagę, iż w tut. Sądzie zawisło wiele spraw ze skarg o tożsamym stanie faktycznym i prawnym (jak chociażby za sygn. akt: III SAB/Gl 205/19, IV SAB/Gl 69/17, IV SAB/Gl 58/17), w których występuje ten sam pełnomocnik, a złożone skargi oraz pisma procesowe były podobnej treści. Oznacza to, że nakład pracy pełnomocnika w niemal tożsamych sprawach był mniejszy, niż gdyby każda z tych spraw była sprawą jednostkową. Ustalając wysokość wynagrodzenia Sąd uwzględnił także brak aktywnego działania w sprawie przez pełnomocnika w ponownym rozpoznaniu sprawy. Aktywność ta sprowadzała się do odbioru korespondencji. Pełnomocnik nie składał żadnych nowych pism procesowych i nie występował na rozprawie. Co prawda obecność na rozprawie ani składanie pism procesowych nie są obowiązkiem pełnomocnika, niemniej jednak, zdaniem Sądu, mają one wpływ na ocenę poniesionego nakładu pracy i uzasadniają miarkowanie kosztów.

Tym samym powtórzenia wymaga, że mając na uwadze, iż przed tutejszym Sądem prowadzona jest duża liczba spraw o podobnym charakterze, w których strony skarżące są reprezentowane przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika, a sporządzane w tych sprawach pisma procesowe są praktycznie tożsame, gdyż różnią się jedynie terminami, w jakich dokonywane są określone czynności procesowe, a także, że postępowaniach sądowych, które zostały zakończone przed tutejszym Sądem w pierwszej kolejności, koszty zastępstwa procesowego zostały zasądzone z uwzględnieniem nakładu pracy pełnomocnika (przykładowo sprawy o sygn. akt: IV SAB/Gl: 58/17, 65/17), to zasadzając kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, nie doszło do uchybienia poczuciu sprawiedliwości czy zasadzie słuszności.

W tym stanie rzeczy Sąd postanowił zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w łącznej wysokości 257 zł, na co składa się 1/2 stawki minimalnej z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, stosownie do przepisu art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Końcowo Sąd stwierdza, że uznał, iż skarżący wyczerpał środki zaskarżenia służące mu na etapie postępowania administracyjnego mimo, że pismem z 16.02 2018r. wniósł on zażalenie zamiast ponaglenia, które zostało wprowadzone do K.p.a. z dniem 1 czerwca 2017r. Zauważyć należy, że niezależnie jak strona nazwała środek prawny, z którego skorzystała, to jednak wdrożyła dostępne jej działania, obliczone na doprowadzenie do wydania żądanego orzeczenia i skierowała go do organu wyższego stopnia. Ponadto kwestia ta została zaaprobowana przez sądy administracyjne obu instancji orzekające w przedmiotowej sprawie, albowiem WSA skargę oddalił (zamiast odrzucić na podstawie art. 52 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., do czego byłby zobowiązany w sytuacji niewyczerpania środków zaskarżenia, jakie służyły skarżącemu), a NSA stan ten zaakceptował.