Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 32/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7 pkt 4, art. 8 ust. 1, art. 39, art. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta w R. przyznał D. C. zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 150 zł. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca w dniu 3 września 2012 r. zwróciła się z wnioskiem o środki pieniężne na żywność na okres od października do grudnia 2012 r. w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w wysokości po 271 zł. miesięcznie. Organ podniósł, że skarżąca kwalifikuje się do przyznania pomocy na podstawie art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. Nr 175 z 2009 r. poz. 1362 ze zm.), tj. w formie zasiłku celowego na zakup żywności, gdyż jej dochód wynosi 477,14 zł. miesięcznie i jest niższy od kwoty kryterium ustawowego osoby samotnie gospodarującej. Podkreślił, że skarżąca systematycznie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej w zaspokojeniu codziennych potrzeb – w formie zasiłku okresowego oraz zasiłków celowych. Ponadto jest objęta pomocą gminy w formie dodatku mieszkaniowego. Dodał, że we wrześniu skarżąca uzyskała wsparcie na łączną kwotę 677,14 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr[...] , po rozpatrzeniu odwołania D. C. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, iż skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w R., bez prawa do zasiłku. Otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości 183,28 zł. oraz wsparcie z OPS w postaci zasiłku okresowego w wysokości 293,86 zł. Wobec tego organ odwoławczy wskazał, że dochód skarżącej nie przekroczył kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które zostało określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i od 1 października 2012 r. wynosi 542 zł. Ponadto podkreślił, że skarżąca regularnie ubiega się o pomoc i otrzymuje ją z OPS w R. w postaci zasiłków okresowych i świadczeń pieniężnych na zakup żywności. Jest objęta także pomocą gminy w formie dodatku mieszkaniowego. Następnie organ przytoczył art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który określa kwoty kryterium dochodowego; - osoby samotnie gospodarującej, osoby w rodzinie oraz kryterium dochodowe rodziny, a także zacytował art. 7 pkt 1 – 15 ustawy o pomocy społecznej, wymieniający powody udzielenia pomocy społecznej. Wskazał również, że organ pomocy społecznej nie jest związany wnioskiem strony co do podstawy prawnej pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności, ani też jakimkolwiek algorytmem jej ustalania, a także jej wysokości. Podkreślił, że skarżąca kwalifikuje się do przyznania pomocy na podstawie ustawy o pomocy społecznej, ponieważ jej dochód nie przekracza kryterium ustawowego i występuje przesłanka bezrobocia. Dodał, że wysokość wsparcia zależy od uzasadnionych potrzeb osoby potrzebującej pomocy oraz możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. W tym zakresie wskazał, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie, gdyż w przeciwnym przypadku nie mogłaby zostać zrealizowana. Podkreślił, że nie ulega wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w wysokości oczekiwanej przez te osoby. Podniósł, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca regularnie otrzymuje pomoc ze strony gminy, w której mieszka, w różnych formach korespondujących z jej potrzebami (dodatek mieszkaniowy, zasiłki okresowe i celowe).

W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach D. C. podniosła zarzut, że organ przyznał jej świadczenie na podstawie ustawy o pomocy społecznej, a nie – zgodnie z jej wnioskiem – na podstawie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. Z uzasadnienia skargi wynika, że w ocenie skarżącej z tego powodu przyznano jej 150 zł. na zakup żywności, zamiast kwoty 271 zł. stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością jej dochodów, a określoną w art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", kwotą 150% kryterium dochodowego z ustawy o pomocy społecznej. W celu poparcia powyższego zarzutu wskazała, że wysokość jej zasiłku okresowego została określona jako różnica pomiędzy kwotą kryterium dochodowego, czyli 542 zł. a jej dochodem, tj. przyznanym jej dodatkiem mieszkaniowym w wysokości 183,28 zł. Ponadto zarzuciła, że organ błędnie uznał, iż kryterium dochodowe przyjmowane w celu ustalenia pomocy na zakup żywności, wynosi 542 zł., gdyż z ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" wynika, że jest to 150% kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej. Podniosła również, że organ błędnie stwierdził w decyzji, iż we wrześniu uzyskała pomoc od gminy w wysokości 677,14 zł., gdyż otrzymała wówczas kwotę 477,14 zł., na którą składał się dodatek mieszkaniowy - 183,28 zł. i zasiłek okresowy - 293,86 zł. W tym zakresie dodała, że kwota jednorazowego dodatku na zakup żywności w miesiącu wrześniu w wysokości 200 zł., nie powinna być wliczona, gdyż zgodnie z art. 8 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej, do dochodu nie wlicza się zasiłków celowych. Ponadto skarżąca zarzuciła, że organ pomocy społecznej przyznaje jej zasiłki na zakup żywności w różnych kwotach, np. w jednym miesiącu 200 zł., w drugim 150 zł., a w innym nawet 100 zł. oraz , że przyznaje jej świadczenia tylko na miesiąc, pomimo że jej sytuacja nie zmienia się. W związku z tym wniosła o przyznanie jej świadczeń na okres pół roku, równolegle z zasiłkiem okresowym. Ponadto skarżąca zarzuciła, że przy wydaniu decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 9, art. 10, art. 11, art. 107 i art. 110 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podniosła, że w zaskarżonej decyzji brakuje podpisu ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd – na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi – stwierdził, że przy wydaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o przyznaniu skarżącej zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 150 zł.

Natomiast skarga w przedmiotowej sprawie sprowadza się do tego, że w ocenie skarżącej, nieprawidłowe było przyznanie świadczenia na jej rzecz na podstawie ustawy o pomocy społecznej, zamiast – zgodnie z jej wnioskiem – na podstawie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

Z uzasadnienia skargi wynika bowiem, że według skarżącej, z tego powodu przyznano jej 150 zł. na zakup żywności, zamiast kwoty 271 zł., stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością jej dochodów, a określoną w art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", kwotą 150% kryterium dochodowego z ustawy o pomocy społecznej.

Powyższy zarzut skargi jest całkowicie bezpodstawny.

Przedstawione rozumowanie skarżącej jest bowiem wynikiem jej błędnego przekonania, że wysokość świadczenia na zakup żywności jest ustalana jako różnica pomiędzy kryterium dochodowym, a wysokością dochodu wnioskodawcy. Niewątpliwie taka zasada obowiązuje w przypadku ustalania wysokości zasiłku okresowego – jak trafnie wskazała D. C. w uzasadnieniu skargi. Wynika to bowiem wprost z art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Jednakże zupełnie inne zasady obowiązują w przypadku rozpoznawania wniosku o przyznanie pomocy na zakup żywności. Wysokość świadczenia jest bowiem ustalana na podstawie uznania administracyjnego – w szczególności jest uzależniona – z jednej strony od uzasadnionych potrzeb osoby potrzebującej pomocy, a z drugiej strony od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej.

W związku z wyżej przedstawionym przedmiotem skargi, podkreślenia zatem wymagało, że na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267 z 2005 r., poz. 2259 ze zm.), pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto według art. 7 wymienionej ustawy, do udzielania pomocy w zakresie dożywiania, z wyłączeniem pomocy określonej w art. 6a, mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej.

Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( tekst jedn. Dz. U. Nr 175 z 2009 r. poz. 1362 z późn. zm.), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem wyjątków wymienionych w tym przepisie, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł. (określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. Dz. U. z 2012 r. poz. 823) – przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Prawidłowo zatem organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca kwalifikuje się do przyznania świadczenia na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ jej dochód nie przekracza kryterium ustawowego – kwoty 542 zł. i występuje przesłanka bezrobocia, wymieniona w art. 7 pkt 4 tej ustawy.

Zasadnie również organ stwierdził, że wysokość świadczenia zależy nie tylko od uzasadnionych potrzeb osoby potrzebującej pomocy, ale również od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Niewątpliwie bowiem - jak wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie, gdyż w przeciwnym przypadku nie mogłaby zostać zrealizowana.

Nie ulega również wątpliwości, że – jak podkreślił organ odwoławczy - organ pomocy społecznej nie jest związany wnioskiem strony co do podstawy prawnej pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności, ani też jakimkolwiek sposobem ustalania wysokości tego świadczenia. Jednakże w sytuacji, gdyby dochód skarżącej przewyższał kryterium ustawowe określone w ustawie o pomocy społecznej – niewątpliwie pozostałaby do rozważenia przez organ, możliwość udzielenia wsparcia na podstawie ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", gdyż kryterium dochodowe – zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy - zostało podwyższone do kwoty 150% kryterium określonego w ustawie o pomocy społecznej.

Bezpodstawny był również zarzut skargi, według którego organ pomocy społecznej przyznaje na rzecz skarżącej zasiłki na zakup żywności w zróżnicowanych kwotach i tylko na okres miesiąca, pomimo, że sytuacja skarżącej nie zmienia się. W zakresie tego zarzutu podkreślenia zatem wymagało, że – jak już była o tym mowa wyżej – rozstrzygnięcie organu w tej części, jest uzależnione nie tylko od uzasadnionych potrzeb osoby potrzebującej pomocy, ale również od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W tym zakresie istotne znaczenie miało również ustalenie organu, że skarżąca regularnie otrzymuje pomoc ze strony gminy, w której mieszka, w różnych formach korespondujących z jej potrzebami (dodatek mieszkaniowy, zasiłki okresowe i celowe).

Ponadto podkreślenia wymagało, że wbrew błędnemu przekonaniu skarżącej, organ pomocy społecznej, nie wliczył do jej dochodu, kwoty jednorazowego zasiłku na zakup żywności, przyznanego w wysokości 200 zł. Z uzasadnienia decyzji wynika bowiem jasno, że zostały zsumowane tylko kwoty dodatku mieszkaniowego i zasiłku okresowego i wobec tego organ ustalił, że dochód skarżącej wyniósł 477,14 zł.

W konsekwencji przeprowadzenia kontroli w zakresie zgodności z prawem decyzji organów obydwu instancji stwierdzić więc należało, że zostały wydane w wyniku ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i przy zastosowaniu prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego.

Nie zasługiwały zatem na uwzględnienie również zarzuty dotyczące naruszenia w przedmiotowej sprawie, wymienionych w skardze przepisów postępowania. W szczególności podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja, została podpisana przez wszystkich członków składu organu odwoławczego, uczestniczących w jej wydaniu, a brak imiennej pieczęci jednego z nich, nie stanowi istotnego uchybienia, zwłaszcza wobec wskazania w części wstępnej decyzji, jego imienia, nazwiska i stanowiska służbowego.

W związku z tym uznać należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a wobec tego została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.