Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2941/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 a pkt 13 i 20, art. 5
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 10 grudnia 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak sędzia del. WSA Tomasz Świstak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 102/18 w sprawie ze skargi P. J. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [..] marca 2015 r. nr [..] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. oddala skargę kasacyjną, II. zasądza od P. J. na rzecz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 102/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę P. J. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [..] marca 2015 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. w dniu [..] marca 2015 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [.], w którym zobowiązał skarżącego P. J. na podstawie art. 5 ust. 1 lit. b i pkt 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013 r. poz. 947) do poddania córki A. J., ur. [..].06.2012 r., szczepieniom ochronnym zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1086).

Postanowieniem z dnia [..] marca 2015 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B., na skutek rozpoznania zażalenia złożonego przez zobowiązanego, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Wyrokiem z dnia 1 września 2015 r., sygn. II SA/Bd 521/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał między innymi, że zarówno organ odwoławczy, rozpatrujący zażalenie, jak i sąd administracyjny, do którego skierowano skargę, nie są uprawnione do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy przez zobowiązanego w zażaleniu od postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wobec zgłoszonych zarzutów, a tym bardziej dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Biorąc pod uwagę powyższe, WSA rozpoznał skargę w takim zakresie, jaki wynika z treści zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w piśmie z dnia [..] grudnia 2014 r., pomijając zarzuty zgłoszone na etapie postępowania odwoławczego oraz w skardze.

Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 773/16 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi kasacyjnej P. J. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że na uwzględnienie zasługiwał zarzut polegający na braku odniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, co doprowadziło do naruszenia do uchybienia art. 134 § 1 P.p.s.a., którego konsekwencją był brak odniesienia się do sformułowanego w skardze i powielonego w skardze kasacyjnej zarzutu braku zapewnienia czynnego udziału matce małoletniego dziecka w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.

Rozpoznając ponownie skargę od postanowienia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [..] marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 102/18, stwierdził, że zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym zostały w istocie powielone w skardze skierowanej do sądu administracyjnego, dodatkowo zaś skarżący rozszerzył zarzut braku wymagalności obowiązku podnosząc m.in., że organ skierował tytuł wykonawczy tylko do jednego z rodziców dziecka.

Zgodnie z art. 93 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. Stosownie natomiast do art. 97 tej ustawy, jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania (§ 1); jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy (§ 2). Z istoty władzy rodzicielskiej (art. 93 § 1 i art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) wynika zasada jej wspólnego, dwuosobowego wykonywania przez równouprawnionych rodziców. Mają oni obowiązek i kompetencje do wspólnego rozstrzygania wszystkich istotnych spraw dziecka, w tym niewątpliwie także co do obowiązkowego szczepienia własnych dzieci. W tym zakresie decyzja rodziców, jako istotna dla dziecka powinna być wspólna. Odpowiedzialność za podjęcie decyzji w tym względzie ciąży na obojgu rodziców. Uzasadnione jest zatem egzekwowanie obowiązku od obojga rodziców. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku w tytule wykonawczym powinni być wskazani oboje małżonkowie. Możliwa jest bowiem sytuacja, kiedy tylko jeden z małżonków sprzeciwia się poddaniu dziecka obowiązkowi szczepienia – nawet w przypadku istnienia w tym względzie rozstrzygnięcia sądu opiekuńczego (art. 97 § 2 cyt. ustawy). Sam fakt wskazania w tytule wykonawczym tylko jednego z rodziców, bez uwzględnienia okoliczności sprawy, nie może przesądzać o wadliwości tegoż tytułu.

W niniejszej sprawie wiadome było Sądowi z urzędu, że tytuł wykonawczy dotyczący wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka skarżącego został wystawiony odrębnie także względem matki dziecka – D. J. Odnośnie wniesionych przez nią zarzutów (takich samych jak przedstawionych przez skarżącego w niniejszej sprawie) wypowiedziały się organy administracyjne, a ich stanowisko, w wyniku skargi wniesionej przez D. J. zostało poddane kontroli przez tutejszy Sąd. Skarga ta została oddalona wyrokiem z dnia 13 października 2015 r. (sygn. akt II SA/Bd 569/15). Skarga kasacyjna od tegoż wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 października 2017 r. (sygn. akt II OSK 314/16). Należy jedynie zaznaczyć, iż zarzuty tego rodzaju, jak podniósł skarżący w skardze do Sądu (podnoszone także przez D.J.) nie były przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie ze skargi D.J., jako że zarówno Sąd Wojewódzki w wyroku z 13 października 2015 r., jak też Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z dnia 26 października 2017 r., podzieliły pogląd, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne, zarówno w zażaleniu, jak również na etapie postępowania przed sądami administracyjnymi.

Skargę kasacyjną od tego orzeczenia wniósł P. J., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 28 i art. 91 K.p.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi, mimo że matka małoletniego dziecka nie została uznana za stronę postępowania i w konsekwencji została pozbawiona prawa do udziału w postępowaniu oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. z uwagi na brak dokonania oceny prawidłowości wystawionego upomnienia oraz tytułu wykonawczego w zakresie osób zobowiązanych do realizacji obowiązku.

Na tych podstawach wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W skardze kasacyjnej zawarto oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu sąd bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając sprawę w granicach wyznaczonych przez stronę skarżącą kasacyjnie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że złożona skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Prawidłowo sporządzona skarga kasacyjna powinna zawierać nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, lecz także ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez sąd I instancji oraz precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie możliwego istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd I instancji.

Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami i nie ma prawa rozwijać, czy też doprecyzowywać stawianych zarzutów. Dlatego też przedmiotem oceny Sądu mogą być jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 174 i art. 176 P.p.s.a.

Zawarte w skardze kasacyjnej podstawy zaskarżenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy nie dawały dostatecznych powodów do jej uwzględnienia.

Uzasadniając powyższe stanowisko zauważyć należy, iż oba zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty wskazywały na naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., przy czym naruszenie to skarżący kasacyjnie powiązał z naruszeniem art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 28 i art. 91 K.p.a. (zarzut pierwszy) oraz art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. (zarzut drugi).

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Przepis powyższy mógłby zatem stanowić samodzielna podstawę kasacyjną uzasadniającą uchylenia zaskarżonego orzeczenia jedynie w takiej wyjątkowej sytuacji, gdyby Sąd I instancji stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a mimo to nie uchylił decyzji lub postanowienia, lecz wydał rozstrzygnięcie o innej treści. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a. stanowią bowiem tzw. przepisy wynikowe, które określają jedynie sposób rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w przypadku zaistnienia okoliczności w nich wskazanych. Taka sytuacja nie zaistniała zaś w kontrolowanej sprawie, albowiem Sąd I instancji, co wynika wprost z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie stwierdził jakiegokolwiek naruszenia przepisów postępowania przez organy inspekcji sanitarnej, w tym w szczególności naruszenia prawa dającego podstawę dla wznowienia postępowania.

Do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. stanowiącego jak wskazano powyżej normę odsyłającą potencjalnie może dojść także wtórnie, wtedy gdy Sad I instancji powinien był stwierdzić naruszenie prawa dające podstawę dla wznowienia postępowania i w konsekwencji tego uchylić zaskarżony akt, czego nie zrobił. W takiej jednakże sytuacji, to jest jeżeli wnoszący skargę kasacyjną zamierza zarzucić sądowi pierwszej instancji, że wadliwie nie uchylił zaskarżonej decyzji lub postanowienia i zaakceptował orzeczenie obarczone kwalifikowanymi wadami uzasadniającymi wznowienie postępowania administracyjnego, wówczas powinien wskazać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego ustanawiającymi przesłankę wznowienia postępowania, którą Sąd I instancji przeoczył, względnie odnośnie której wadliwie uznał, że nie wystąpiła ona w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym.

Takiego wskazania zabrakło zaś tak w obu zarzutach skargi kasacyjnej, jak i w jej uzasadnieniu gdzie nie wskazano (czy to poprzez odniesienie się do odpowiedniego przepisu, czy też w sposób opisowy), która z przesłanek wznowieniowych określonych w art. 145 § 1 pkt 1 do 8 K.p.a. zaistniała w niniejszej sprawie, a mimo to została pominięta przez Sąd I instancji.

Już tylko powyższa okoliczność powodowała, że zgłoszone zarzuty kasacyjne nie pozwalały Naczelnemu Sadowi Administracyjnemu na dokonanie kontroli zaskarżonego wyroku pod kątem naruszenia przepisu P.p.s.a. wskazanego w nich jako wzorzec kontroli.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. został natomiast powiązany przez autora skargi kasacyjnej ze wskazaniem innych przepisów K.p.a., których naruszenie przez organ miało wadliwie zostać zaakceptowane przez Sąd I instancji.

Wskazane w pierwszym zarzucie kasacyjnym jako naruszone art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 28 i art. 91 K.p.a. w połączeniu z argumentacją podniesioną w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zdają się sugerować, iż przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [..] marca 2015 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym skarżący kasacyjnie zdaje się upatrywać w pominięciu w tym postępowaniu i co za tym idzie pozbawieniu możliwości udziału w nim w charakterze strony matki podlegającej szczepieniom obowiązkowym małoletniej, a więc zaistnienie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Odnosząc się do tak rozumianego zarzutu wskazać należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie albowiem przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji (a na mocy art. 126 K.p.a. także postanowienia kończącego postępowanie, jak i postanowienia, które wprawdzie postępowania w danej sprawie administracyjnej nie kończą, ale przesądzają w całości bądź w części o sposobie jej zakończenia – por. wyrok NSA z 13 grudnia 2017 r., sygn. II OSK 800/17), tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że co do zasady prawami procesowymi rozporządza strona. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Dotyczy to również sądu administracyjnego rozstrzygającego sprawę ze skargi podmiotów biorących udział w postępowaniu, który z urzędu nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot nie wnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Zauważyć należy, że przesłanka wznowieniowa polegająca na niezapewnieniu stronie udziału w postępowaniu administracyjnym bez jej winy (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.) wiąże się ściśle z art. 147 K.p.a., stosownie do którego wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony. Oparcie na zasadzie rozporządzalności prawami procesowymi przez stronę ma znaczenie dla wykładni art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Takie rozwiązanie ustawowe powoduje, że tylko od woli strony, która została pominięta w postępowaniu zależy, czy skorzysta z prawa do żądania wznowienia, ewentualnie podniesienia zarzutu zaistnienia przesłanki wznowieniowej w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Inne podmioty nie mają prawa do zastępowania uprawnionej strony i korzystania z zarzutu wystąpienia podstaw do wznowienia, powołując się na to, że nie wszystkie podmioty, które powinny brać udział w postępowaniu, zostały do udziału w nim dopuszczone. Powyższe stanowisko ugruntowało się również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 911/05; z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 665/07; z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1109/07; z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 51/08; z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 832/08, z dnia 26 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 51/08, z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 796/09, z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1886/10 dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podsumowując stwierdzić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela pogląd zgodnie z którym art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. należy wykładać w ten sposób, że również w postępowaniu przed sądem administracyjnym trzeba uwzględniać wolę podmiotu, którego prawo udziału w postępowaniu administracyjnym zostało naruszone (wyrok NSA z dnia 21 października 2009 r., II OSK 1628/08, OSP 2011/2/23 z aprobującą glosą J. Borkowskiego). Oznacza to, że ewentualny zarzut braku uchylenia zaskarżonego postanowienia z powodu zaistnienia przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. mógłby zostać skutecznie podniesiony przed sądem administracyjnym wyłącznie przez podmiot, który został pominięty w postępowaniu administracyjnym.

Odnosząc się wprost do przepisów K.p.a. wskazanych w pierwszym z zarzutów kasacyjnych jako wzorce kontroli wskazać należy, iż zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.) przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają w postępowaniu egzekucyjnym jedynie odpowiednie zastosowanie, jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej. W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w licznych przepisach stanowi się, kto ma prawo brać udział w postępowaniu egzekucyjnym. Przede wszystkim jest to zobowiązany i wierzyciel (art. 1a pkt 13 i 20 oraz art. 5 powołanej ustawy). Ponadto ustawodawca przyznaje prawo udziału w postępowaniu egzekucyjnym innym podmiotom niż wierzyciel i zobowiązany, określając te podmioty niezależnie od formuły użytej w art. 28 K.p.a. (np. art. 6 § 1a, art. 38 § 1, art. 54 § 2 powołanej ustawy). Z tego wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stosuje się art. 28 K.p.a. oraz związanych z tym przepisem art. 9, art. 10 i art. 81 K.p.a., gdyż to kto może brać udział w tym postępowaniu jest wyczerpująco uregulowane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Przechodząc do drugiego z zarzutów kasacyjnych wskazać należy, iż tak ze formułowania samego zarzutu i dokonanego w nim powiązania naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., jak i uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika w żaden sposób jaka podstawa wznowieniowa zaistniała w sprawie, została przeoczona przez Sąd I instancji, w tym w szczególności jak zarzucany temu sądowi brak dokonania oceny prawidłowości wystawionego upomnienia oraz tytułu wykonawczego w zakresie osób zobowiązanych do realizacji obowiązku i zaaprobowanie braku poczynienia przez organy ustaleń czy podlegająca obowiązkowym szczepieniom małoletnia pozostaje pod opieka prawną obojga rodziców, ma się do zarzucenia temuż Sądowi, że wadliwie nie uchylił zaskarżonego postanowienia mimo, że w sprawie zaistniało naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Dodatkowo zauważyć należy, iż strona skarżąca kasacyjnie mimo, że zarzuca Sądowi I instancji brak dokonania oceny prawidłowości wystawionego upomnienia oraz tytułu wykonawczego w zakresie osób zobowiązanych do realizacji obowiązku, to jednocześnie nie wskazuje w zarzutach skargi kasacyjnej jaki przepis prawa materialnego został naruszony poprzez wystawienie upomnienia i tytułu wykonawczego jedynie w stosunku do ojca małoletniej. Próba powiązania tego zarzutu z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. jest przy tym o tyle chybiona, że wbrew twierdzeniem zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej organy nie zaniechały ustalenia czy małoletnia podlegająca obowiązkowi szczepień pozostaje pod opieką prawną obojga rodziców, lecz nie kwestionując tej okoliczności faktycznej stwierdziły jedynie, że okoliczność ta nie ma znaczenia w sprawie dotyczącej stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w stosunku do jednego z rodziców małoletniej. Do okoliczności tej obszernie odniósł się w uzasadnieniu swojego orzeczenia także WSA w Bydgoszczy, wskazując między innymi, że wiadome jest Sądowi z urzędu, że tytuł wykonawczy dotyczący wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka skarżącego został wystawiony odrębnie także względem matki dziecka. Odnośnie wniesionych przez nią zarzutów (takich samych jak przedstawionych przez skarżącego w niniejszej sprawie) wypowiedziały się organy administracyjne, a ich stanowisko, w wyniku skargi wniesionej przez D. J. zostało poddane kontroli przez Sąd. Skarga ta została oddalona prawomocnym (w następstwie oddalenia skargi kasacyjnej) wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 13 października 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 569/15.

Oczywiście bezzasadne są zatem zarzuty skarżącego kasacyjnie jakoby w kontrolowanej sprawie administracyjnej doszło do naruszenia przepisów postępowania poprzez brak wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych związanych z wykonywaniem władzy rodzicielskiej nad podlegającą obowiązkowi szczepień małoletnia przez oboje rodziców.

Pod pretekstem braku wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych skarżący kasacyjnie nie może natomiast zwalczać wadliwego w jego ocenie wystawienia tytułu wykonawczego wyłącznie na niego, a nie łącznie na oboje rodziców pod władzą rodzicielską których dziecko to pozostaje. Chcąc stawiać tego rodzaju zarzuty skarżący kasacyjnie winien bowiem zarzucić naruszenie konkretnie wskazanych przepisów, z których w jego ocenie wynika, że przedmiotowy tytuł wykonawczy winien być wystawiony łącznie względem obojga rodziców małoletniej. Wskazania ego rodzaju regulacji mogącej być wzorcem kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku pod tym właśnie kątem, w skardze kasacyjnej zabrakło.

Nadto Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd prawny (i przywołaną dla jego uzasadnienia argumentację) wyrażony w wyroku z dnia 12 czerwca 2014 r. sygn. II OSK 1312/13, że skoro każde z rodziców może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka, to tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zmierzający do przymusowego wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu może być wystawiony przeciwko jednemu z rodziców. Taki tytuł wykonawczy będzie musiał być wystawiony także przeciwko drugiemu z rodziców, jeżeli okaże się, że istnieje potrzeba przełamania jego oporu wobec poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.

Nie można wreszcie zgodzić z zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej twierdzeniem jakoby postępowanie egzekucyjne miało charakter represyjny. Jest to pogląd oczywiście błędny i wynikający z niezrozumienie istoty postępowania egzekucyjnego w administracji, które może być wprawdzie w subiektywnej ocenie dolegliwe dla osoby wobec, której jest prowadzone, jednakże nie ma na celu ukarania tej osoby, czy też poddanie jej jakimkolwiek represjom, a jedynie doprowadzenia do sytuacji, w której wykonane będą obowiązki wynikające wprost z przepisów prawa, względnie ostatecznych orzeczeń organów administracji. Na taki charakter postępowania egzekucyjnego wskazuje szereg regulacji zawartych w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym przykładowo art. 7 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, czy też art. 7 § 3 tej samej ustawy, zgodnie z którym stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy.

Powyższe wyraźnie wskazuje na brak elementu represyjności w postępowaniu organów egzekucyjnych, które mają zmierzać wyłącznie do doprowadzenia do wykonania obowiązku przez obowiązanego, a nie do jego ukarania, za zbyt późne wykonanie obowiązku, względnie odmowę jego wykonania. Powyższy brak represyjności przepisów dotyczących egzekucji administracyjnej jest szczególnie widoczny na gruncie regulacji zawartej w art. 125 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu oraz art. 126 tej samej ustawy stanowiącego, iż na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a., albowiem skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozprawy, a żadna z pozostałych stron postępowania sądowadministracyjnego nie zażądała jej przeprowadzenia.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a., art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z z art. 207 § 1 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. II FPS 4/12, wskazującą, że stanowią one podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną. Odpowiedz na skargę kasacyjną sporządzona została w terminie określonym w art. 179 P.p.s.a. przez profesjonalnego pełnomocnika, który reprezentował organ w postępowaniu przed Sądem I instancji.