Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 47/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8 ust. 1-3, 11, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 września 2017 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia 22 lipca 2016 r., nr [...] odmówił przyznania L. G. pomocy finansowej na opłacenie energii elektrycznej, doładowanie telefonu, zakup środków czystości i zakup żywności.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał art. 2 ust. 1, art. 8, art. 39, art. 41, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2015, poz. 163 ze zm., dalej: u.p.s.), w związku z § 1 ust. 3 pkt 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta P. z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego uchwały Nr [...] Rady Miasta P. z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie zasad zwrotu wydatków za posiłki oraz zasiłki okresowe i zasiłki celowe, przyznane pod warunkiem zwrotu będące w zakresie zadań własnych gminy [...] i § 1 uchwały nr [...] Rady Miasta P. z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności [...], §1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015r., poz. 1058) oraz art. 104 kpa (Dz. U. z 2016 r. poz. 23).

Wydanie decyzji nastąpiło po rozpatrzeniu wniosku L. G. z dnia 06 lipca 2016 r. o przyznanie pomocy na zaspokojenie wymienionych potrzeby oraz po przeprowadzeniu w dniu 18 lipca 2016r. wywiadu środowiskowego.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż wnioskodawczyni L. G. prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem J. G.. Wnioskodawczyni jest osobą w wieku poprodukcyjnym, natomiast J. G. jest osobą zarejestrowaną w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Od 12 lipca 2016r. mąż wnioskodawczyni podejmuje zatrudnienia, ale na czas przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie zawarł jeszcze umowy o pracę.

Dalej organ wyjaśnił, że na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku - tj. w czerwcu 2016 r. na dochód rodziny składała się emerytura wnioskodawczyni w kwocie 736,75 zł. oraz spłacany przez syna kredyt 900 zł, co łącznie stanowi 1.636,75 zł na osobę 818,37 zł.

Na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej dla dwuosobowego gospodarstwa domowego kryterium dochodowe wynosi 1.028 zł w związku z czym wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego. Nie kwalifikuje się także do udzielenia pomocy na zakup żywności, gdyż kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia z pomocy społecznej na ten cel stanowi kwota 1.542 zł. Ośrodek pomocy społecznej rozważył także udzielenie pomocy społecznej formie specjalnego zasiłku celowego zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Podczas wywiadu środowiskowego wnioskodawczyni podała, że miesięczne wydatki stanowią kwotę 715,45 zł., zatem w dyspozycji wnioskodawczyni pozostaje kwota 921,30 zł, z której jest w stanie zakupić żywność, doładowanie telefonu oraz środki czystości. Odnosząc się do prośby o zwrot za opłaconą energię elektryczną potrzeba ta została zabezpieczona, ośrodek nie zwraca kosztów za pokryte wydatki mieszkaniowe. Organ I instancji nie znalazł podstaw do uznania sytuacji wnioskodawczyni za szczególnie uzasadniony przypadek do udzielenia pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego.

L. G. wniosła odwołanie od powyższej decyzji kwestionując zaliczenie do dochodu rodziny raty kredytu spłacanego przez ich syna. Wyjaśniła, iż rata kredytu w kwocie 900 zł trafia bezpośrednio do banku z konta syna i nigdy ta kwota nie była i nie jest dla wnioskodawczyni pomocą. Kredyt pod zastaw hipoteki mieszkania udzielony w 2009r. nie jest dochodem, a tym bardziej raty kredytowe. Nadto podnosiła, że od 1 stycznia 2016r. otrzymała pomoc społeczną tylko jeden raz 20 kwietnia 2016r. w kwocie 645,81 zł oraz opłacono rachunek za prąd w wysokości 207,27 zł za luty i marzec 2016r. Mąż skarżącej od dnia 26 sierpnia 2013r. do 11 lipca 2016r. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Od 11 lipca 2016r. został zatrudniony jako pracownik ochrony a umowę o pracę otrzymał 3 sierpnia 2016r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 października 2016r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy, po szczegółowej analizie akt sprawy, w tym dokumentów potwierdzających dochód Wnioskodawczyni z tytułu emerytury, dochód jej męża oraz wysokość pomocy finansowej udzielanej miesięcznie przez syna Wnioskodawczyni, uznał, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia 22 lipca 2016r. - odmawiająca przyznania pomocy finansowej na zwrot za opłacony rachunek za energię elektryczną w kwocie 470,91 zł, na doładowanie telefonu kwotą 100 zł, na zakup środków czystości w kwocie - 50,00 zł oraz na zakup żywności w kwocie 400 zł - dla wnioskodawczyni i jej męża w tym stanie faktycznym i prawnym sprawy nie narusza prawa. Niesporne jest przy tym, że wnioskodawczyni złożyła wniosek o pomoc finansową oraz zakres tego wniosku. Kolegium podkreśliło, iż nie budzą wątpliwości ustalenia organu I instancji co do źródeł dochodu L. G. - emerytura oraz pomoc finansowa udzielana przez syna. Niewątpliwie w świetle art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, należy ją traktować jako dochód w rozumieniu ustawy, ponieważ pozwala rodzinie spłacać kredyt hipoteczny za mieszkanie, jak i co do wskazanej w wywiadzie (potwierdzonej w dniu 17 sierpnia 2016r. przez Stronę postępowania) wysokości tych dochodów. Poza tym zauważono, że od dnia 11 lipca 2016r. (czyli jeszcze przed wydaniem decyzji z dnia 22 lipca 2016r.) mąż Wnioskodawczym został zatrudniony w Agencji ochrony "S. S.", co niewątpliwie polepszyło sytuację finansową rodziny (umowa o pracę z p. J. G., została zawarta do dnia 30 września 2016r., a następnie przedłużona). Dochód netto z tego tytułu wynosi 1.355,69 zł. Tym samym aktualne łączne wynagrodzenie rodziny co najmniej od sierpnia 2016r.wynosi 2.992,44 zł., licząc nawet bez pomocy syna jest to kwota 2.092, 44 zł, czyli przewyższa ona kwotę kryterium dochodowego (obecnie 2 x 514,00 zł = 1028,00 zł) o kwotę 1.064,44 zł.

Organ odwoławczy, analizując powyższą sytuację prawną i faktyczną rodziny Strony postępowania i jej męża - podzielił ustalenia prawne poczynione przez organ I instancji co do podstawy prawnej rozstrzygnięcia organu w decyzji z dnia 22 lipca 2016r. oraz do sposobu obliczenia dochodu, biorąc pod uwagę zarówno fakt, iż Strona postępowania, jak i jej mąż osiągają na tyle wysokie i stałe dochody, iż pozwalają one na zabezpieczenie podstawowych potrzeb bytowych, w tym także na zakup żywności, doładowanie telefonu oraz zakup środków czystości. Odnosząc się zaś do wniosku z dnia 7 lipca 2016r. - w zakresie opłacenia rachunku za energię elektryczną w kwocie 470,91 zł (za kwiecień, maj, czerwiec i lipiec br.) należy wskazać, iż jest i to już potrzeba zrealizowana przez Stronę postępowania. Tym samym można przyjąć, iż organ I instancji trafnie i zgodnie z prawem - to jest z postanowieniami art. 2, art. 4, a przede wszystkim art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 41 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, odmówił przyznania p. L. G. pomocy finansowej na realizację potrzeb bytowych wskazanych we wniosku z dnia 7 lipca 2016r.

Organ II instancji, nie znalazł też podstaw prawnych by zakwestionować zgodność z prawem decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 22 lipca 2016r.

Skarżąca L. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wyżej wskazaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżąca zakwestionowała wyliczenie dochodu rodziny w czerwcu 2016r. na kwotę 1.636,75 zł i zaliczenie do dochodu rodziny raty kredytu. Wyjaśniła, że kredyt był zaciągnięty pod zastaw własnościowego mieszkania z przeznaczeniem na dowolny cel. Całą kwotę bank przelał na konto syna za zgodą skarżącej. Od stycznia 2016 r. do lipca dochód skarżącej i jej męża wynosił 736,75 zł. Od 11 lipca 2016 mąż skarżącej został zatrudniony jako pracownik ochrony i pierwsze wynagrodzenie otrzymał w połowie sierpnia 2016 w wysokości 1.355,69 zł. Od września 2016 r. mąż osiąga dochód netto w wysokości najniższego wynagrodzenia w kwocie 1.355,69 zł i emerytura skarżącej w kwocie 736,75 zł, co daje nam ponad 2.000 zł na miesiąc. Z tej kwoty opłacamy czynsz za mieszkanie oraz za media, środki czystości, jedzenie.

W odpowiedzi SKO w P. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Pismem procesowym z dnia 24 sierpnia 2017 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu skarżącej podtrzymał skargę, dodatkowo zaskarżonej decyzji zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania mający wpływ na wynik postępowania tj. art. 7, 77 i 80 kpa poprzez brak dokonania oceny okoliczności zaciągnięcia kredytu konsumpcyjnego przez skarżącą i jej męża oraz spłaty rat kredytu przez syna w sytuacji, gdy kwota ta została w całości przelana na rachunek bankowy M. G.,

2. dokonanie błędnych ustaleń polegających na doliczeniu do dochodu kwoty stanowiącej spłatę raty kredytu przez M. G. i wynagrodzenia J. G. osiągniętego dopiero w sierpniu 2016 r. oraz uznanie, że w przypadku skarżącej zostało przekroczone kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, skutkujące naruszeniem prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej.

Pełnomocnik wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 października 2016 r. i decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 22 lipca 2016 r. oraz o rozstrzygniecie o kosztach procesu.

Pełnomocnik wskazała, że organy nie uwzględniły zaświadczenia przedłożonego z banku potwierdzającego, że kredyt zaciągnięty przez małżonków G. jest kredytem konsumpcyjnym na dowolny cel i kwota kredytu została przelana w całości na rachunek bankowy syna M. G.. W związku z tym syn skarżącej uiszcza co miesiąc ratę kredytu, bowiem kwota kredytu była przeznaczona na jego potrzeby, a jedynie kredyt został zabezpieczony w postaci hipoteki na nieruchomości należącej do skarżącej i jej męża. Skarżąca zaciągnęła kredyt dla syna w 2009 r. w związku z brakiem jego zdolności kredytowej, podczas gdy ona wraz z mężem osiągali wystarczające dochody. Niestety choroba J. G. w 2012 r. spowodowała niezdolność do pracy co przyczyniło się do utraty dochodu. Rata kredytu w żaden sposób nie zasila dochodu skarżącej, jest bezpośrednio przelewana do banku i w związku z tym nie można zaliczać jej do dochodu rodziny. Jeżeli jednak organ II instancji zaliczył ratę kredytu do dochodu rodziny winien uwzględnić ją w kosztach i wydatkach, ponieważ nie korzystała z niej rodzina skarżącej, a wyłącznie była przekazywana do banku tytułem spłaty zadłużenia. Z kwoty tej w żadnej mierze rodzina skarżącej nie pokrywała opłat za mieszkanie, czy zakupu leków.

Organ ustalił również, że w miesiącu lipcu 2016 r. podjął zatrudnienie mąż skarżącej uzyskując dodatkowy dochód dla rodziny. Nie uwzględniono treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, iż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. W przypadku skarżącej miesiącem poprzedzającym złożenie wniosku był czerwiec 2016 i. i dochód przypadający na rodzinę L. G. wynosił wówczas 736,75 zł (emerytura skarżącej).

Organ odwoławczy nie dokonał analizy zebranego materiału dowodowego, ani nie uwzględnił przedłożonych dokumentów, które w sposób oczywisty potwierdzają i wyjaśniają stan faktyczny wskazany przez skarżącą.

Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącej wnosiła i wywodziła jak w skardze oraz piśmie z 24 sierpnia 2017r. oraz złożyła do akt sprawy kopie umowy kredytu hipotecznego z 30 listopada 2009r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. Nr 1066) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369), dalej "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości odmowy przyznania skarżącej pomocy finansowej.

Kontrola decyzji uznaniowej przez Sąd, a z taką mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, jest prowadzona na szczególnych zasadach. Polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 §1 K.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści.

Przechodząc do merytorycznej oceny niniejszej sprawy Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że podziela stanowisko zajęte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Po 716/14, dotyczące kwestii uznania kwoty spłacanego przez syna skarżącej - M. G. - kredytu, jako dochodu jej rodziny.

W powołanym powyżej wyroku wyjaśniono, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016r., poz. 930) za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

W art. 8 ust. 11 ustawy znajduje się zastrzeżenie dotyczące okresu, za który ustalany jest dochód. Stosownie do tego przepisu w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji pojęcia dochodu wskazując, iż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o enumeratywnie wskazane w ustawie obciążenia (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Jednocześnie w ustawie w art. 8 ust. 4 ustawy wskazano przychody z jakich tytułów nie wlicza się do dochodów określanych na potrzeby postępowań zakresu pomocy społecznej. W ustawie brak przy tym definicji legalnej pojęcia przychodu, co oznacza, że należy je wykładać na zasadach ogólnych, to jest posiłkując się wynikami zarówno wykładni językowej jak i celowościowej. Dokonując takowej wykładni uznać należy, iż przez przychód w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej rozumieć należy wpływy uzyskane przez daną osobę w określonym czasie. Co za tym idzie przy ustalaniu dochodu, od którego zależy przyznanie świadczeń z pomocy społecznej należy mieć na uwadze ogół uzyskiwanych środków pieniężnych mający charakter przysporzenia majątkowego, a zatem w konsekwencji w sposób rzeczywisty zwiększających stan majątkowy i to bez względu na tytuł i źródło ich pozyskania.

Dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej może zatem stanowić m.in. zarówno wynagrodzenie za prace jak i darowizna czy nagroda pieniężna lub też środku pochodzące z tytułu wypłaty odszkodowania oraz pożyczki czy kredytu (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 700/06, wyr. NSA z 21 kwietnia 2014r., I OSK 1631/14, dostępne www.cbios.nsa.gov.pl). Skoro bowiem pomoc społeczna ma na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego w dacie ubiegania się o pomoc społeczną, to nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków. Z tej przyczyny pożyczka, podobnie jak kredyt, jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki (kredytu). Dlatego też nawet kwoty pożyczek, kredytów, wydatkowanych na podstawowe utrzymanie stanowią z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej przychód podlegający wliczeniu do dochodu. Kwoty uzyskane z tytułu pożyczek kreują dochód, nie zmniejszając go, a więc kwoty te organ administracji publicznej winien uwzględniać przy ustalaniu dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1631/14, dostępne www.cbios.nsa.gov.pl).

Dalej wskazać należy, iż jak wynika ze stanowiska przedstawionego przez stronę skarżącą w odwołaniu i uszczegółowionego w toku postępowania sądowoadministracyjnego do zaciągnięcia przez skarżącą i jej męża kredytu bankowego doszło 30 listopada 2009 r. (k. 63 – 64 akt sąd.), przy czym L. i J. G. całą kwotę uzyskanego kredytu przekazali synowi, z którym jednocześnie uzgodnili, że będzie tenże kredyt w całości spłacał.

W kontekście powyższych wyjaśnień strony postępowania wysoce prawdopodobnym jawi się, (co orzekające w sprawie organy przeoczyły), że doszło do nawiązania dwóch odrębnych stosunków prawnych, to jest stosunku z tytułu umowy kredytu pomiędzy małżeństwem L. i J. G., a będącym kredytodawcą bankiem, w następstwie czego uzyskali oni w 2009 r. przysporzenie majątkowe w kwocie tegoż kredytu wynoszącej 163.437,05 zł oraz stosunku z tytułu ustnego zawarcia umowy nienazwanej o charakterze zbliżonym do pożyczki pomiędzy małżonkami Gendera, a ich synem M. G., której treścią było przekazanie M. G. środków z uzyskanego kredytu, w zamian za zobowiązanie się przez niego do regulowania rat kredytowych, a więc do zwrotu w ratach przekazanej mu przez rodziców kwoty jak i poniesienia całości kosztów kredytu, na które składały się kredytowane koszty ubezpieczenia kredytu oraz koszty jego przyznania, uruchomienia i zabezpieczenia, a także koszty należnych bankowi odsetek.

Konsekwentnie kwotę uzyskanego przez skarżącą i jej męża w roku 2009 kredytu należałoby uwzględniać przy wysokości ustalania ich dochodu na osobę w rodzinie przy zastosowaniu mechanizmu ustalonego w art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, albowiem to w dacie uruchomienia kredytu (to jest w roku 2009), a nie w dacie składania przez skarżącą wniosku o zasiłek celowy, dysponowali oni kwotą kredytu i mogli wykorzystać go na potrzeby własne, czego jednakże nie uczynili przekazując synowi całość uzyskanego z tego tytułu przychodu. W takim stanie faktycznym nie można byłoby natomiast uznać za stanowiące element dochodu skarżącej wpłat dokonywanych przez syna na poczet spłaty przedmiotowego kredytu bankowego, albowiem prowadziłoby to do sytuacji, w której środki z tego samego kredytu bankowego byłyby doliczane do dochodów skarżącej i jej rodziny dwukrotnie, raz w trybie przewidzianym w art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej odnośnie całej kwoty uruchomionego kredytu, a po raz wtóry poprzez wliczenie do dochodów comiesięcznych rat spłaty tego samego kredytu.

Zauważyć nadto należy, iż w następstwie zawarcia umowy nienazwanej pomiędzy L. i J. G., a M. G. doszło do powstania po stronie tych pierwszych wierzytelności obejmującej roszczenie o dokonywanie przez M. G. comiesięcznych spłat na rzecz banku rat kredytowych obejmujących należność główną i odsetki należne na rzecz banku, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek roszczenia o zapłatę przez M. G. jakichkolwiek kwot bezpośrednio na rzecz L. i J. G..

Zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie za dochód w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie można uznać wypłaty środków zgromadzonych uprzednio przez stronę na jej rachunku bankowym, książeczce oszczędnościowej, lokacie oszczędnościowej lub innej formie przechowywania i oszczędzania środków pieniężnych. Wypłata tych środków (oszczędności) nie tworzy bowiem przysporzenia po stronie ich dysponenta, lecz stanowi tylko czynność polegającą na zmianie sposobu przechowywania już wcześniej posiadanych środków. Nie dotyczy to jedynie wypłaty kwoty uzyskanej z tytułu odsetek od oszczędności zgromadzonych na tym rachunku czy lokacie, albowiem wartość odsetek stanowi przysporzenie majątkowe, a więc przychód właściciela rachunku/lokaty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 120/11, Baza NSA).

Zdaniem Sądu powyższe uwagi należy także odnieść do kwot uiszczanych przez M. G. na rzecz rodziców w formie comiesięcznej spłaty rat zaciągniętego przez nich kredytu. Jest to bowiem sytuacja analogiczna do takiej, jak gdyby skarżąca z posiadanych środków własnych udzieliła komuś pożyczki, co skutkowało by powstaniem określonej wierzytelności, a następnie uzyskała by jej zwrot w ratach, bądź w formie jednorazowej spłaty, w kwocie odpowiadającej wyłącznie sumie udzielonych środków. Udzielenie pożyczki osobie fizycznej w miejsce przechowywania środków w gotówce, na rachunku bankowym, czy też zainwestowania ich w inny sposób (np. w złoto) stanowi bowiem jedynie sposób dysponowania posiadanymi środkami finansowymi, nie generuje natomiast po stronie ich posiadacza powstania przychodu tak w momencie spłaty należności głównej pożyczki, jak i wypłaty środków z rachunku bankowego, czy też spieniężenia przedmiotów uprzednio za uzyskiwane dochody nabytych.

Reasumując tego rodzaju wpłaty do jakich obowiązany jest M. G. na podstawie stosunku prawnego łączącego go z rodzicami nie powodują po stronie skarżącej i jej męża przysporzenia środków, którymi mogą oni dysponować na własne potrzeby, co także przemawia przeciwko wliczaniu ich do dochodu rodziny skarżącej w rozumieniu przepisu art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej. Za nieuprawnione należały zatem uznać stanowisko organów obu instancji, iż do dochodu rodziny skarżącej zalicza się comiesięczną spłatę przez syna raty kredytu obciążającego skarżącą i jej męża.

Z drugiej jednak strony w toku postępowania przed organem II instancji ustalono, że zmianie uległa sytuacja finansowa skarżącej i jej rodziny z uwagi na uzyskanie dochodu z tytułu pracy przez jej męża. Organ ten ustalił, o czym informowała też skarżąca załączając do odwołania umowę o pracę męża z 11 lipca 2016r., że jej mąż został zatrudniony na pełen etat na czas określony do 30 września 2016r. z wynagrodzeniem w wysokości minimalnego wynagrodzenia proporcjonalnie do czasu pracy. Organ odwoławczy przyjął zatem, że zmianie uległa sytuacja dochodowa rodziny skarżącej, bowiem od miesiąca sierpień 2016r. mąż skarżącej uzyskuje dochód w wysokości 1.355,69 zł netto miesięcznie, umowa o pracę została następnie przedłużona.

Sama skarżąca w skardze do Sądu potwierdziła, że mąż został zatrudniony jako pracownik ochrony od 11 lipca 2016r. i pierwsze wynagrodzenie otrzymał w połowie sierpnia 2016r. w wysokości 1.355,69 zł. Od września 2016r. mąż skarżącej nadal osiąga dochód netto w wysokości najniższego wynagrodzenia w kwocie 1.355,69 zł. Doliczając do tego emeryturę skarżącej w kwocie 736,75 zł daje to łącznie ponad 2.000 zł na miesiąc.

Na skutek zmiany istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności słusznie organ II instancji wydając decyzję w dniu 28 października 2016r. uwzględnił aktualną na dzień wydania decyzji odwoławczej sytuację dochodową skarżącej i jej rodziny. Zmiana tej sytuacja i jej poprawa w sposób stały nastąpiła po dniu wniesienia wniosku o przyznanie pomocy finansowej, a przed zakończeniem postępowania przed organami administracji. Organ II instancji przy wydaniu decyzji odwoławczej zobowiązany jest kierować się wskazaniami wynikającymi z treści art. 7 K.p.a. art. 8 K.p.a., art. 77 §1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli a następnie w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Błędnie wywodzi zatem pełnomocnik strony skarżącej, że organ w toku postępowania winien uwzględniać jedynie sytuację finansową istniejącą w miesiącu czerwcu 2016r., poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, pomijając zmianę istotnych w tym zakresie okoliczności zaistniałych i znanych organowi odwoławczemu przed wydaniem decyzji ostatecznej.

W ocenie Sądu prawidłowo zatem organ II instancji wydał zaskarżoną decyzję w oparciu o przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej oraz uwzględnił przesłanki z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i ostatecznie uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy w żądanym przez skarżącą zakresie w oparciu o powyższe przepisy.

Zgodnie bowiem z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Słusznie wskazuje organ odwoławczy, że skarżąca przekracza określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej ustawowe kryterium dochodowe (2 x 514 zł = 1.028 zł) warunkujące przyznanie pomocy, a z drugiej strony bieżące dochody rodziny pozwalają na zabezpieczenie podstawowych potrzeb bytowych, o jakich mowa w powyższym przepisie. Łączne dochody rodziny wynoszą bowiem 2.092,44 zł miesięcznie, co przewyższa kwotę kryterium dochodowego o 1.064,44 zł.

W takiej sytuacji przedmiotem rozważań mogło być tylko przyznanie skarżącej specjalnego zasiłku celowego w oparciu o 41 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 7 K.p.a., nakazującym załatwienie sprawy, mając na względzie słuszny interes strony, przy uwzględnieniu interesu społecznego. Świadczenie takie może być przyznane w szczególnie uzasadnionych przypadkach, a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu - tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe (por wyrok NSA z 19.01.2006 r. I OSK 777/05, LEX nr 194414). Jakiego rodzaju okoliczności powinny uprawniać do specjalnego zasiłku celowego wskazuje też wyrok NSA z 28.08.2008r. (sygn. akt OSK 1416/07, LEX nr 489088). "Szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości."

W ocenie Sądu, organy II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku celowego na zwrot środków za opłaconą energię elektryczną, na doładowanie telefonu, na zakup środków czystości oraz na zakup żywności. Skarżąca nie znalazła się nagle w szczególnej sytuacji życiowej, o jakiem mowa w treści art. 41 pkt 1 ustawy.

W okolicznościach tej sprawy negatywne rozpatrzenie wniosku skarżącej pod kątem specjalnego zasiłku celowego, nie stanowiło – w ocenie Sądu - naruszenia art. 7 K.p.a., z punktu widzenia słusznego interesu strony.

Mając powyższe na uwadze Kolegium Odwoławcze, mimo częściowo błędnego uzasadnienia swojego stanowiska w części dotyczącej doliczenia pomocy syna w zakresie pokrywania raty kredytowej w kwocie 900 zł miesięcznie, w sposób przekonujący przedstawiło swoje stanowisko w sprawie skutkujące odmową przyznania żądanej pomocy finansowej. W ocenie Sądu rozstrzygniecie organów ostatecznie jest słuszne i nie narusza prawa.

Nadto wskazać należy, że w świetle przepisu art. 134 P.p.s.a. Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń przepisów, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.