Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 859/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Dyrektor Szkoły
Treść wyniku: uchylono zaskarżone zarządzenie
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1, art. 65, art. 66 ust. 1, art. 66 ust. 1 pkt 2, art. 69 ust. 4, art. 69 ust. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 910
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj
article: art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 107 § 1 pkt 7, art. 107 § 1 pkt 9, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 32 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 263
law: Ustawa z dnia 23 maja 1991 r., o związkach zawodowych - t.j.
article: art. 3 § 2 pkt 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 146, art. 147, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 52 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1040
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - t.j.
article: art. 15zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A. B. na zarządzenie Dyrektora Szkoły z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska wicedyrektora I. uchyla zaskarżone zarządzenie, II. zasądza od organu na rzecz skarżącego A. B. kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest zarządzenie Dyrektor Szkoły (zwanej dalej "Dyrektorem", natomiast placówka określana będzie jako "Zespół Szkół") z dnia [...] września 2020 r., [...], którym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 910 z późn. zm., dalej "P.o.") odwołano A. B., wicedyrektora ds. wychowania i kształcenia zawodowego Zespołu Szkół, z dniem [...] września 2020 r., bez wypowiedzenia.

Powyższe zarządzenie wydano w następujących okolicznościach.

Jak wynika z bezspornych okoliczności przedstawionych w aktach administracyjnych i pismach stron, od dnia [...] września 2020 r. funkcję Dyrektora Zespołu Szkół objęła E. K.. Zajęła ona w ten sposób miejsce uprzedniego Dyrektora K. Ś..

W dniu [...] sierpnia 2020 r. A. B. zwrócił się do Dyrektora Zespołu Szkół (na tamten moment K. Ś.) o udzielenie urlopu wypoczynkowego za rok 2020 r. w okresie od 1 do [...] września 2020 r. Wniosek oznaczono datownikiem jako złożony [...] sierpnia 2020 r. i dotychczasowy Dyrektor K. Ś. udzielił pracownikowi-wicedyrektorowi wnioskowanego urlopu poprzez wyrażenie pisemnej zgody.

Jak wskazano wyżej, [...] września 2020 r. doszło do zmiany na stanowisku Dyrektora Zespołu Szkół.

Następnego dnia, to jest [...] września 2020 r. E. K., pismem [...] na podstawie art. 64 ust. 1 P.o. zwróciła się do Starosty [...] z prośbą o wyrażenie opinii w sprawie odwołania A. B. ze stanowiska wicedyrektora placówki.

Pismem z dnia [...] września 2020 r., [...] Starosta [...] pozytywnie zaopiniował odwołanie A. B.

Następnie pismem z dnia [...] września 2020 r., [...] Dyrektor, powołując się na art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o., zwróciła się do Dyrektora Delegatury w K. Kuratorium Oświaty w P. o wyrażenie opinii w przedmiocie odwołania wicedyrektora. Wyjaśniła, że odwołanie spowodowane jest zdarzeniem wyjątkowym i nadzwyczajnym. Wskazała, iż [...] września 2020 r., po objęciu funkcji Dyrektora Zespołu Szkół, otrzymała informację o nieobecności A. B. spowodowanej urlopem udzielonym przez poprzedniego Dyrektora K. Ś. na okres od 1 do [...] września 2020 r. W ocenie E. K. działanie poprzedniego kierownika placówki spowodowało "destabilizację funkcji dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej szkoły". To z kolei implikowało konieczność natychmiastowego zaprzestania funkcji kierowniczej A. B., gdyż dalsze zajmowanie przez niego stanowiska należało uznać za godzące w interes publiczny. Zdaniem Dyrektor Zespołu Szkół E. K. wystąpił więc szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. Aktualna Dyrektor dodała, że [...] sierpnia 2020 r. dokonywała odbioru szkoły z rąk ustępującego Dyrektora, a podczas czynności obecny był między innymi A. B.. Nie została przez niego poinformowana o skorzystaniu z urlopu wypoczynkowego. W ocenie E. K. wystąpienie o urlop było działaniem świadomym, i to w sytuacji, gdy obejmując stanowisko nie miała ona upoważnień, aby szkoła działała płynnie i bez zakłóceń.

W opinii z dnia [...] września 2020 r., [...] W. Kurator Oświaty w P. (Delegatura w K.) pozytywnie zaopiniował odwołanie A. B. ze stanowiska wicedyrektora Zespołu Szkół.

Pismem z dnia [...] września 2020 r., [...] Dyrektor Zespołu Szkół ponownie zwróciła się do Starosty [...] o wyrażenie opinii w sprawie odwołania A. B. ze stanowiska.

W piśmie z dnia [...] września 2020 r., [...] Starosta ponownie pozytywnie zaopiniował odwołanie.

Wskazanym na wstępie niniejszego uzasadnienia zarządzeniem z dnia [...] września 2020 r. Dyrektor, powołując się na opinię Rady Pedagogicznej Zespołu Szkół, opinię kuratora oświaty oraz opinię organu prowadzącego (Starosty Powiatu T. ), odwołała A. B. ze stanowiska wicedyrektora ds. wychowania i kształcenia zawodowego Zespołu Szkół z dniem [...] września 2020 r., bez wypowiedzenia. Jako powody odwołania przytoczyła te same okoliczności przedstawione już we wniosku do Kuratora Oświaty o opinię.

Na zarządzenie o odwołaniu ze stanowiska skargę wniósł A. B. (podpisana skarga znajduje się na k. 119-130 akt sądowych) zarzucając naruszenie:

1. art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sytuacji, gdy nie ziściła się przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", stanowiąca przesłankę konieczną do odwołania wicedyrektora w trybie natychmiastowym,

2. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 pkt 7 i 9 oraz art. 107 § 3 K.p.a. (a więc ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. dalej "K.p.a." – uw. Sądu), poprzez nie wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego aktu, która z przyczyn odwołania stanowiła podstawę podjęcia spornego aktu przez ten organ, jak również poprzez brak pouczenia co do możliwości zaskarżenia przedmiotowego aktu,

3. art. 10 K.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się skarżącego co do zebranych dowodów i materiałów,

4. art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2019 r., poz. 263 z późn. zm., dalej "u.z.z.") poprzez jednostronną zmianę warunków pracy i wynagrodzenia na niekorzyść osoby wykonującej pracę zarobkową bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej,

5. art. 69 ust. 4 i 6 oraz art. 65 P.o. poprzez zasięgnięcie opinii Rady Pedagogicznej Zespołu Szkół w sprawie odwołania skarżącego ze stanowiska wicedyrektora podczas zwołanego z naruszeniem przepisów prawa (oraz Regulaminu Rady Pedagogicznej i Statutu Technikum w K. Ś.) zebrania Rady Pedagogicznej.

Wskazując na powyższe A. B. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia na podstawie art. 147 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania oraz wystąpił o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi na okoliczności wskazane w jej uzasadnieniu, w tym na okoliczność poczynienia ustaleń, czy w sprawie doszło do zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku przemawiającego za odwołaniem nauczyciela ze stanowiska kierowniczego (z art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o.).

W bardzo obszernej argumentacji skargi A. B. skoncentrował się przede wszystkim na wykazaniu, że zarządzenie z dnia [...] września 2020 r., [...] o jego odwołaniu jest zaskarżalne do sądu administracyjnego (przywołano między innymi wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2013 r., I OSK 2641/12) oraz, że prawo do skargi realizowane jest w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (przywołano wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2018 r., IV SA/Po 833/18), a więc jak w stosunku do aktu wydawanego poza procedurą z K.p.a. (przywołano wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2012 r., II SA/Wa 1416/11).

Skarżący zaznaczył dalej, że w okolicznościach sprawy nie zostały spełnione przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. Nie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek", który uzasadniałby odwołanie wicedyrektora z funkcji kierowniczej. Sytuacja taka występuje, gdy zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania wykonywania funkcji dyrektora szkoły z uwagi na zagrożenie interesu publicznego i dalszego funkcjonowania szkoły. A. B. wywodził przy tym, że naruszenie prawa przez odwoływanego dyrektora musi być istotne na tyle, aby można było stwierdzić, iż dalsza praca może prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły.

Przenosząc powyższe na realia sprawy skarżący akcentował, że nie dopuścił się uchybienia w pracy, gdyż skorzystał z prawa do urlopu, a to nie może być powodem jego odwołania. Dodał, iż występując o urlop korzystał ze swojego uprawnienia, tym bardziej, że z uwagi na okoliczności organizacyjne (przesunięcie terminów rekrutacji, sytuacja pandemiczna) doszło do zmiany planu urlopowego w ten sposób, że część jego urlopu pozostała niewykorzystana.

W ocenie A. B. w zaskarżonym zarządzeniu Dyrektor Zespołu Szkół nie wyjaśniła na czym w istocie polegała destabilizacja w realizacji funkcji szkoły, którą miał on spowodować swoją nieobecnością urlopową. Skarżący zaznaczył, że procedura jego odwołania została wdrożona bezpośrednio po objęciu stanowiska przez Dyrektor E. K., co nakazuje przyjmować, że spowodowana przez niego destabilizacja w realizacji funkcji szkoły musiałaby nastąpić już w pierwszych godzinach pracy nowej Dyrektor. Co więcej, Dyrektor nie podjęła właściwych kroków, takich jak chociażby przysługujące pracodawcy prawo odwołania pracownika z urlopu, z którego powinna skorzystać w pierwszej kolejności. A. B. przypomniał też, że Zarząd Powiatu Tureckiego wskazał E. K. na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół już uchwałą z dnia [...] stycznia 2020 r., [...]. Nominowana Dyrektor nie kontaktowała się ze skarżącym mimo próśb kierowanych za pośrednictwem uprzedniego jeszcze Dyrektora. A. B. podkreślił, że także podczas procedury zdawczo-odbiorczej, która miała miejsce [...] sierpnia 2020 r., sporządzono tylko protokół zdawczo-odbiorczy z jego udziałem, natomiast E. K. nie wyraziła zgody na spotkanie z nim oraz drugą wicedyrektor A. D. w sprawach dotyczących współpracy. Sama procedura zdawczo odbiorcza także była spóźniona, gdyż nowa Dyrektor nie stawiła się na umówioną godzinę (9.00, [...] sierpnia 2020 r.), gdy wszyscy pracownicy szkoły byli przygotowani i pozostawali w dyspozycji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zespołu Szkół wniosła o jej oddalenie. Odnosząc się zarzutów skargi podkreśliła, że zawarty w art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. zwrot "przypadki szczególnie uzasadnione" nie został zdefiniowany, a ocenę, czy takie przypadki zachodzą, pozostawiono do samodzielnej oceny organu, w którego gestii leży powołanie, a zarazem odwołanie osoby ze stanowiska kierowniczego.

Odnosząc się do okoliczności odwołania A. B. Dyrektor podkreśliła, że jego urlop od 1 do [...] września 2020 r. nie był ujęty w planie urlopów, a wicedyrektor wystąpił o niego [...] sierpnia 2020 r., co należy ocenić jako "wysoce niefortunne, odbiegające od ogólnie przyjętych standardów oraz stawiające pod znakiem zapytania przyszłą współprace skarżącego z nowym dyrektorem". Dyrektor ustaliła też, że skarżący wniosek urlopowy przekazał przez pracowników szkoły poza siedzibą placówki, bez konsultacji z nowym przełożonym – co nastąpiło z naruszeniem etyki zawodowej i dobrych obyczajów.

Odnosząc się do skutków urlopu A. B. Dyrektor E. K. zaznaczyła, że z uwagi na nieobecność (we wrześniu 2020 r.) także drugiej wicedyrektor doszło do paraliżu działania jednostki, zwłaszcza w zakresie możliwości dokonywania elektronicznych płatności w imieniu i na rzecz placówki.

W piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. A. B. przedstawił obszerną replikę na argumenty zawarte w odpowiedzi na skargę. Opisał szczegółowo okoliczności towarzyszące procedurze zdawczo-odbiorczej szkoły, która miała miejsce [...] sierpnia 2020 r. Podkreślił, że on i ówczesny Dyrektor zabiegali o wizytę E. K.. Gdy ta ostatecznie doszła do skutku, E. K. odmówiła spotkania z wicedyrektorami. A. B. przypomniał też, że nie miał upoważnień do dokonywania elektronicznych płatności, więc jego udział w czynnościach tego rodzaju nie był konieczny i nie można twierdzić, iż w tej sferze doprowadził do destabilizacji szkoły. Jeszcze raz przypomniał też, że Dyrektor była przede wszystkim uprawniona, aby odwołać go z urlopu. Zamiast to uczynić, rozpoczęła natomiast procedurę jego odwołania ze stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

Tryb powoływania i odwoływania nauczycieli pełniących funkcję wicedyrektora szkoły regulują przepisy P.o. Zgodnie z art. 64 ust. 1 P.o., jeżeli w szkole utworzono stanowisko wicedyrektora lub inne stanowiska kierownicze, powierzenia tych stanowisk i odwołania z nich dokonuje dyrektor szkoły, po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego, rady szkoły oraz rady pedagogicznej.

Na podstawie art. 66 ust. 1 P.o., organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce, odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie zaistnienia przesłanek wymienionych punkcie 1 lit. a)-c), ale nadto – stosownie do punktu 2, "w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty" organ "może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia".

W niniejszej sprawie, do odwołania A. B. ze stanowiska wicedyrektora szkoły zastosowany został właśnie tryb fakultatywny, o którym mowa w przytoczonym wyżej art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. Niezbędnym zatem jest wyjaśnienie, co należy rozumieć pod pojęciem "przypadek szczególnie uzasadniony". Ustawodawca nie zdecydował się sprecyzować tego pojęcia. Dzięki zastosowanej klauzuli regulacja zawarta w art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. jest elastyczna i może być zastosowana w każdym indywidualnym przypadku, który – w oparciu o rozważną i racjonalną ocenę – będzie tego wymagał. Z punktu widzenia podmiotowego, jest oczywiście w gestii dyrektora szkoły dokonanie oceny, czy działanie bądź zaniechanie jego zastępcy uniemożliwia jego pozostawanie na stanowisku.

Wykładnię i sposób stosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. ukształtował dorobek orzecznictwa sądów administracyjnych. Do dorobku tego warto się odwołać. Poglądy judykatury w rozważanej materii charakteryzują się wyjątkową konsekwencją i jednolitością – zresztą nie tylko na tle przepisów P.o., ale i poprzednio obowiązujących regulacji prawnych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż o przypadku szczególnie uzasadnionym, będącym podstawą odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, można twierdzić, gdy wystąpią w stosunku do dyrektora (uwagi te zachowują również aktualność w stosunku do nauczyciela pełniącego funkcję wicedyrektora) poważne okoliczności od niego niezależne, albo też przez niego zawinione (na przykład, gdy w sposób istotny naruszył obowiązki pracownika – w takim przypadku można pomocniczo posiłkować się przesłankami z art. 52 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1320), w kontekście których koniecznym staje się natychmiastowe zaprzestanie wykonywania przez niego funkcji, albowiem dalsze jej wykonywanie godziłoby w interes szkoły i powodowałoby destabilizację w jej funkcjonowaniu w zakresie zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych.

Jak trafnie wywodził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu jednego z nowszych wyroków (z dnia 5 listopada 2020 r., I OSK 3027/19 (orzeczenia.nsa.gov.pl), użycie przez ustawodawcę pojęcia "w przypadkach szczególnie uzasadnionych", wymaga przyjęcia wykładni zawężającej do kwalifikowanych sytuacji, w których ze względu na stopień naruszeń obowiązków nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczych i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania wykonywania funkcji dyrektora z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego i dalszego funkcjonowania szkoły (tak też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 r., I OSK 1792/12, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ma też znaczenie gradacja naruszeń prawa przez dyrektora. Do jego odwołania nie wystarczy uchybienie li tylko zasługujące na krytyczną ocenę z perspektywy wykonywanych zadań, ale musi być ono na tyle istotne, że – racjonalnie ujmując – nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, gdyż mogłoby to prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2008 r., I OSK 86/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazując na "szczególnie uzasadnione przypadki" z art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. należy mieć na względzie takie zachowania, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2019 r., I OSK 1814/17).

Jak wskazano w wyroku z 16 stycznia 2018 r., I OSK 1547/17 za przyczyny "szczególnie uzasadnione" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (do 1 września 2017 r.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1943; akt ten należy odpowiednio odnieść do obecnie obowiązującego art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o.) uznano: kradzież alkoholu w sklepie (II SA/Bk 1179/14), błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją (IV SA/Gl 970/13), poniżanie, upokarzanie i ignorowanie pracownika oraz wykorzystanie dwóch pracowników do przeprowadzenia remontu w mieszkaniu dyrektora (I OSK 2853/13), zaniedbania w nadzorze nad pracownikami skutkujące molestowaniem seksualnym podopiecznych (I OSK 840/13), zatrudnienie przez dyrektora swojej siostry w szkole (I OSK 2408/11), notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły (II SA/Rz 624/05), czy długotrwałą chorobę uniemożliwiającą wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę powodując jej dezorganizację (I OSK 365/17).

Można więc stwierdzić, że powodami odwołania z art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. będą: 1) zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), 2) mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień określonych prawem przez nauczyciela - dyrektora szkoły, 3) stwierdzone uchybienia są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego 4) konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny.

Odkodowanie pojęcia "przypadku szczególnie uzasadnionego" ma o tyle istotne znaczenie, że pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnym przypadku przepis został zastosowany prawidłowo. Zwłaszcza że decyzja o zwolnieniu wicedyrektora ma charakter uznaniowy, o czym przesądza użycie przez ustawodawcę sformułowania "może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego". Uznanie nie oznacza jednak dowolności, bowiem z jednej strony organ ogranicza konieczność wykazania przesłanek uzasadniających odwołanie, z drugiej zaś gwarancyjny charakter przepisu, którego celem jest zapewnienie stabilności zatrudnienia i wyłączenie możliwości odwołania wicedyrektora z błahych powodów. W tym sensie należy przyjąć, że proces odwołania wicedyrektora powinien przebiegać w dwóch etapach. Pierwszym etapem powinno być sformułowanie przyczyn odwołania, a kolejnym ustalenie, czy przyczyny te wyczerpują znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku.

Przekładając powyższe rozważania realia niniejszej sprawy wskazać należy, że w ocenie Sądu przyczyny wskazane w zaskarżonym zarządzeniu z dnia [...] września 2020 r., [...] nie wypełniają przesłanek z art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o.

Dyrektor E. K. zdecydowała się odwołać wicedyrektora A. B. bez wypowiedzenia zarzucając, że ten skorzystał z urlopu, przy czym miał zrobić to podstępnie, występując o udzielenie urlopu w ostatni dzień pracy poprzedniego Dyrektora, jednocześnie nie informując o tym jej, jako nowej przełożonej. Przez to, zdaniem obecnej Dyrektor Zespołu Szkół, od [...] września 2020 r. miało dojść do destabilizacji pracy placówki, jako, że ona przejmując szkołę "nie posiadała wszelkich upoważnień".

Na podstawie zebranego materiału sprawy, w tym wyjaśnień obu stron sporu, nie jest możliwym obecnie ustalenie, czy to E. K. świadomie nie podjęła się rozmów z wicedyrektorami Zespołu Szkół (w tym A. B.) podczas procedury zdawczo-odbiorczej placówki w dniu [...] sierpnia 2020 r. uniemożliwiając sobie w ten sposób poznanie uwarunkowań jej działania od [...] września 2020 r. (tak twierdzi skarżący), czy wręcz przeciwnie – to odwołany wicedyrektor chciał świadomie, przy niewiedzy i na przekór nowej przełożonej, skorzystać z urlopu w intensywnym dla szkolnictwa okresie, jaki przypadł na pierwszą połowę września (tak twierdzi E. K.).

Rozstrzygnięcie powyższego nie ma znaczenia z punktu widzenia zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. Skorzystanie przez wicedyrektora, a zarazem pracownika szkoły, z przysługującego urlopu, nawet jeżeli nastąpiło w warunkach nagannych z punktu widzenia relacji przełożony-pracownik, nie może być kwalifikowane jako szczególnie uzasadniony przypadek. Jak zostało to szeroko wyjaśnione w przedstawionym wyżej wywodzie prawnym, odwołanie A. B. w oparciu o przywołaną podstawę prawną wymagałoby ustalenia, że naruszył on prawo w sposób obiektywny i istotny, a jego dalsze pozostawanie na stanowisku byłoby nie do zaakceptowania w kontekście niezakłóconego funkcjonowania placówki.

Zdaniem Sądu na stawiane skarżącemu w zarządzeniu z dnia [...] września 2020 r., [...] zarzuty, tenże przedstawił skuteczne kontrargumenty.

Kwestią, którą należy uwypuklić jako pierwszoplanową jest to, że A. B. nie opuścił samowolnie miejsca pracy ani nie dopuścił się nieusprawiedliwionej nieobecności, ale skorzystał z prawa do urlopu. Formalnie – i to nie jest podważane – jeszcze [...] sierpnia 2020 r. otrzymał zgodę na urlop w dniach od 1-11 września 2020 r. od przełożonego K. Ś.. Własnoręczny podpis tego ostatniego widnieje bowiem na wniosku urlopowym pod oświadczeniem "Wyrażam zgodę" (na urlop), natomiast sam wniosek opieczętowano datą wpływu "[...].08.2020". A. B. nie naruszył zatem prawa, gdyż skorzystał ze swojego prawa pracowniczego. Sąd oczywiście ma świadomość, że termin urlopu ustalono bezpośrednio przed jego rozpoczęciem i przejęciem szkoły przez nową Dyrektor, co było niepożądane z przyczyn organizacyjnych. Za taki stan rzeczy odpowiedzialność ponosi jednak dotychczasowy Dyrektor K. Ś., który, jeszcze jako osoba do tego upoważniona, urlopu pracownikowi udzielił. W takim kontekście, to jest biorąc pod uwagę, że A. B. urlopu skutecznie udzielono, o szczególnie uzasadnionym przypadku z art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. wyrażającym się w jego nieobecności (urlopowej) nie może być mowy.

Uzupełniając powyższe, a zarazem odnosząc się do wyjaśnień Dyrektor E. K. (zawartych w zaskarżonym zarządzeniu jak i w odpowiedzi na skargę), Sąd oceniając zachowanie wicedyrektora A. B. wziął pod uwagę ewentualność, że ten mógł działać w porozumieniu z poprzednim Dyrektorem K. Ś. z zamiarem utrudnienia pracy nowej Dyrektor w pierwszych dniach po objęciu nowego stanowiska (zastrzec trzeba, że okoliczności tych w sposób pewny nie da się w oparciu o materiał dowodowy definitywnie przesądzić). Nawet jednak, gdyby tak negatywnie kwalifikować działania A. B., to także przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. do jego odwołania nie byłyby spełnione. Skarżący, niezależnie czy przyjmować, że uczynił to uczciwie (w potocznym rozumieniu) czy podstępnie, korzystał z prawa do urlopu. Skoro tak, to obowiązkiem E. K. było, jeżeli [...] września 2020 r. widziała ona nagłą potrzebę powrotu A. B. do pracy, odwołanie wicedyrektora z urlopu ze skutkiem natychmiastowym. Nowa Dyrektor żadnych działań w tym zakresie nie podjęła, natomiast – co jest udokumentowane – już [...] września 2020 r. podjęła kroki w celu wdrożenia procedury odwołania skarżącego z zajmowanego stanowiska. Jak trafnie zauważa A. B. na s. 9 skargi (k. 127 akt sądowych) zaistniałe okoliczności nakazywałyby zakładać, że już w pierwszych godzinach pracy E. K. musiałaby zidentyfikować przyczyny, dla których dalsze pozostawanie wicedyrektora na stanowisku jest obiektywnie nie do zaakceptowania z punktu widzenia działalności placówki. Nie podejmowała tymczasem prób działań, które jawią się jako pierwszoplanowe, czyli działań nakierowanych na odwołanie z urlopu podporządkowanego jej pracownika, jeżeli uważała jego obecność w pracy za konieczną.

Nie mniej istotne z punktu widzenia art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. jest także to, że ani w zarządzeniu z dnia [...] września 2020 r., [...], ani w odpowiedzi na skargę Dyrektor nie wskazała, jakiej konkretnie czynności nie mogła podjąć w okresie od [...]-[...] września 2020 r. bez udziału wicedyrektora A. B.. Posłużyła się tylko ogólnym sformułowaniem, że "nie posiadała wszelkich upoważnień, by szkoła działała płynnie i bez zakłóceń". Jedyną okolicznością, która została lakonicznie zasygnalizowana w odpowiedzi na skargę (s. 4, k. 51 verte akt sądowych), to to, że nie miała możliwości "przeprowadzenia elektronicznych płatności w imieniu i na rzecz placówki oświatowej". A. B. wyjaśnił jednak w piśmie procesowym (czego organ nie zakwestionował, a za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika otrzymał pismo ponad miesiąc przed posiedzeniem Sądu – zob. k. 98, 115 i 169 akt sądowych), że i tak nie posiadał upoważnień do przeprowadzania elektronicznych płatności.

Na marginesie Sąd nadmienia, że jest mu wiadomym z urzędu, gdyż równolegle przez Sądem toczyła się sprawa ze skargi drugiej odwołanej wicedyrektor A. D. (II SA/Po [...]), że właśnie druga wicedyrektor Zespołu Szkół posiadała uprawnienie do realizacji płatności i zresztą na polecenie nowej Dyrektor stawiła się w pracy w celu dokonania przelewów.

Podsumowując, w ocenie Sądu okoliczności opisane w zaskarżonym przez A. B. zarządzeniu z dnia [...] września 2020 r., [...], związane z terminem skorzystania przez skarżącego z urlopu wypoczynkowego przypadającego na okres od [...] września 2020 r., nie uzasadniały zastosowania trybu odwołania bez wypowiedzenia, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. Co więcej, przesłanki z tego przepisu nie zachodziłyby nawet, gdyby zakładać, że A. B. wystąpił o urlop w sposób podstępny i w warunkach, gdy mogło to utrudnić pracę nowej Dyrektor E. K. w pierwszych dniach po objęciu funkcji. N. Dyrektor od [...] września 2020 r. miała bowiem pełne prawa przełożonego w stosunkach służbowych i pracownika z urlopu mogła odwołać. Odrębną kwestią, którą wyjaśniono wyżej, jest to, że odwołując A. B. z funkcji wicedyrektora szkoły, nie wykazała, w jakiej konkretnie sferze działalności placówki przeszkodziła jego nieobecność.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że odwołanie ze stanowiska ze skutkiem natychmiastowym – bez wypowiedzenia, jako środek szczególnie dotkliwy, powinno być stosowane rozważnie i wyłącznie w wyjątkowych przypadkach. Tryb ten nie służy natomiast wymianie kierownictwa placówki, nawet jeżeli Dyrektor placówki negatywnie ocenia współpracowników.

Niezależnie i końcowo Sąd zauważa, że A. B. odwołano [...] września 2020 r. ze skutkiem na [...] września 2020 r., a więc pozbawiono go funkcji wicedyrektora po tym, jak zakończył się jego urlop mający prowadzić do destabilizacji działania Zespołu Szkół. Mimo to (co opisano wyżej), nie wyartykułowano jednoznacznie w zarządzeniu z dnia [...] września 2020 r., [...], dlaczego pełnienie przez niego dotychczasowej funkcji jest obiektywnie niemożliwe.

Z opisanych w niniejszym uzasadnieniu powodów Sąd, działając na podstawie art. 146 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego zarządzenia. Zdaniem Sądu organ naruszył bowiem prawo materialne – art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o.

Sąd nie uznał za zasadne zarzutów naruszenia przepisów K.p.a., jako że do zarządzeń w sprawie odwołania wicedyrektora wydawanych w trybie określonym przez P.o. nie stosuje się tych regulacji (właściwych dla procedury administracyjnej jurysdykcyjnej, zmierzającej do wydania decyzji administracyjnej). Skądinąd odnotować można, że sam skarżący w skardze na s. 3 przywołał orzecznictwo, które wyklucza stosowanie K.p.a. do rozważanej tu kategorii spraw.

Sąd nie zajął stanowiska w kwestii zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 pkt 2 u.z.z. oraz art. 69 ust. 4 i 6 oraz art. 65 P.o. Potrzeba rozważania, czy możliwe byłoby odwołanie A. B. przez pryzmat ochrony określonej w przepisach o związkach zawodowych oraz przez pryzmat wymogu uzyskania opinii Rady Pedagogicznej zachodziłaby, gdyby wyjściowe przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. znajdowały zastosowanie, a jak wykazano, zarządzenie o odwołaniu nie znajdowało w tym przepisie umocowania.

Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje oparcie w art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzone na rzecz A. B. koszty złożyła się kwota wpisu od skargi (potwierdzenie wpłaty na rachunek Sądu – k. 2 akt sądowych).

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (zob. punkt XVIII zarządzenia na k. 1 verte akt sądowych).