Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 73/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Wskazany w art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm./ okres niewykonywania pracy, związany jest z represjami z przyczyn ściśle politycznych i nie można z nim zrównywać represji z innych powodów - na przykład religijnych czy narodowościowych. Ratio legis tego przepisu polega bowiem na tym, by doliczyć do okresów wpływających na świadczenia emerytalno-rentowe okresy pozostawania bez pracy tylko z przyczyn politycznych, a nie żadnych innych.

TEZY

Wskazany w art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm./ okres niewykonywania pracy, związany jest z represjami z przyczyn ściśle politycznych i nie można z nim zrównywać represji z innych powodów - na przykład religijnych czy narodowościowych. Ratio legis tego przepisu polega bowiem na tym, by doliczyć do okresów wpływających na świadczenia emerytalno-rentowe okresy pozostawania bez pracy tylko z przyczyn politycznych, a nie żadnych innych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędziowie NSA Jerzy Bujko (spr.), Henryk Dolecki, Protokolant Łukasz Celiński, po rozpoznaniu w dniu 7 października 2005 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gdańsku z dnia 1 września 2004 r. sygn. akt II SA/Gd 1804/03 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia okresu niewykonywania pracy przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].VIII.2003 r. utrzymaną następnie w mocy przez decyzję z [...].XI.2003 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił K. S. potwierdzenia faktu niewykonywania przez nią pracy z przyczyn politycznych w okresie od 1.IX.1973 r. do dnia 2.IX.1984 r. Na podstawie dokumentów dostarczonych przez wnioskodawczynię organ ustalił, iż została ona w 1973 r. zwolniona z pracy w zawodzie nauczycielskim i pracy tej nie wykonywała do 1984 r. z przyczyn religijnych. Przepis art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17.XII.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) stanowi, że okresami nieskładkowymi są okresy niewykonywania pracy przed dniem 4.VI.1989 r. na skutek represji politycznych. W ocenie organu, represji politycznych nie można utożsamiać z represjami religijnymi, jakim podlegała K. S. Świadczy o tym m.in. fakt, że ustawodawca w art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego wyraźnie rozdziela rodzaje represji na represje z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych. Skoro więc wnioskodawczynię pozbawiono pracy z przyczyn religijnych, to brak jest podstaw do potwierdzenia faktu niewykonywania przez nią pracy z przyczyn politycznych.

Od decyzji tej K. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 1 września 2004 r. skargę tę oddalił. Sąd w pełni podzielił ocenę z zaskarżonej decyzji, iż represje z przyczyn religijnych nie mogą być utożsamiane z represjami z przyczyn politycznych. Za nieistotny dla wyniku sprawy uznał Sąd fakt, iż w preambule ustawy o kombatantach, represje z przyczyn religijnych traktowane są na równi z represjami z przyczyn politycznych i narodowościowych. Z punktu widzenia ubezpieczeń społecznych ustawodawca uznał za godne nagrodzenia jedynie represje o charakterze politycznym. Również przepis art. 3 ustawy z dnia 18.XII.1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu określa niektóre rodzaje prześladowań z przyczyn religijnych jako zbrodnię przeciwko ludzkości, lecz nie przyznaje za okres pozostawania bez pracy z tej przyczyny świadczeń o charakterze emerytalno - rentowym. Kierując się tymi względami WSA skargę oddalił.

Od wymienionego wyroku K. S. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną. Zarzuciła mu naruszenie prawa materialnego, to jest art. 7 pkt 4 ustawy z 17.XII.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie ma zastosowania do pozbawienia możliwości zatrudnienia i okresu niewykonywania pracy na skutek represji o charakterze religijnym. Skarżąca podniosła, że w latach 70-tych państwo prowadziło politykę zwalczania innych ugrupowań religijnych i dlatego prześladowanie grupy religijnej, do której należy ona, miało charakter represji politycznych. Wskazała też, że ustawa z 24.I.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego zarówno w preambule jak i w szczegółowych rozwiązaniach, zrównuje represje religijne z politycznymi.

Z tych względów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania albo o jego uchylenie i merytoryczne uwzględnienie skargi wniesionej do WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ustawa z 17.XII.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) w art. 7 pkt 4 stanowi, iż okresami nieskładkowymi, wpływającymi na wysokość świadczeń emerytalno-rentowych, jest również okres niewykonywania pracy w okresie przed dniem 4.VI.1989 r. na skutek represji politycznych, nie więcej jednak niż 5 lat. Okres ten, zgodnie z przepisem art. 117 ust. 4 wymienionej ustawy, może być udowodniony dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje w drodze decyzji, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami i Kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Dokonując oceny dostarczonych przez skarżącą dokumentów i wykładni podanego wyżej przepisu art. 7 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, organ zasadnie odwołał się do regulacji zawartych w ustawie z dnia 24.I.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. Nr 42, poz. 371 z 2002 r.).

Analizując przepisy tej ustawy wskazał, iż zarówno w preambule jak i w szczegółowych przepisach zawartych w art. 1-4, rozróżnia ona represje z różnych powodów: politycznych, religijnych, narodowościowych i rasowych. Stanowiąc w art. 4, iż przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, w sytuacjach szczegółowo wskazanych w tym przepisie ustawa nie utożsamiła represji z powodów religijnych z represjami z przyczyn politycznych. Podobne rozróżnienie zawiera art. 3 ustawy z 18.XII.1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. Nr 155 poz. 1016 ze zm.).

Z analizy tych aktów prawnych wynika słuszny wniosek, iż wskazany w art. 7 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych okres niewykonywania pracy, związany jest z represjami z przyczyn ściśle politycznych i nie można z nim zrównywać represji z innych powodów – naprzykład religijnych czy narodowościowych. Ratio legis tego przepisu polega bowiem na tym, by doliczyć do okresów wpływających na świadczenia emerytalno-rentowe okresy pozostawania bez pracy tylko z przyczyn politycznych, a nie żadnych innych. Wobec regulacji zawartej we wskazanych wyżej przepisach, niemożliwy do przyjęcia jest wniosek ze skargi kasacyjnej, iż w szerszym rozumieniu represje z przyczyn politycznych obejmują też represje z przyczyn religijnych, jakimi była dotknięta skarżąca.

Skarga kasacyjna była oparta o zarzut naruszenia prawa przez wadliwą wykładnię wskazanego w niej przepisu (art. 174 pkt 1 ppsa). Wobec stwierdzenia, iż w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanego przepisu prawa materialnego, skarga podlega oddaleniu z mocy art. 184 ustawy z 30.VIII.2002 r. – p.p.s.a.