Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 307/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 10, art. 77 par. 1, art. 80, art. 81a par. 1,  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 197 ust. 4, art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] 2018 r. Nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studiów doktoranckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału [...] w P. z dnia [...] 2017 r. nr [...], II. zasądza od Rektora [...] w P. na rzecz skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 października 2017 r., nr [...], Kierownik Studiów Doktoranckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w P. skreślił A. G. z listy uczestników studiów doktoranckich. W podstawie prawnej decyzji organ powołał przepisy art. 2 ust. 1 pkt 10 i art. 197 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U.2016.1842 z późn. zm.).

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że zgodnie z § 3 Regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] w P. (dalej: U. ), studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej niż 4 lata. Zgodnie z § 24 pkt 2 Regulaminu do podstawowych obowiązków doktorantów należy terminowe realizowanie planu i programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu, przygotowanie do egzaminów doktorskich oraz przygotowanie rozprawy doktorskiej. A. G. nie przygotowała rozprawy doktorskiej podczas 4 lat studiów doktoranckich, nie uzasadniła konieczności prowadzenia długotrwałych badań, nie został wszczęty jej przewód doktorski. Wskazano, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 10 i pkt 18h ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym studia trzeciego stopnia - studia doktoranckie, kończą się uzyskaniem kwalifikacji trzeciego stopnia, tj. uzyskaniem w drodze przewodu doktorskiego, przeprowadzonego na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, stopnia naukowego doktora w określonej dziedzinie nauki w zakresie dyscypliny naukowej potwierdzone odpowiednim dyplomem. Ponieważ A. G. nie wywiązała się z obowiązku uzyskania stopnia naukowego doktora, orzeczono o skreśleniu jej z listy uczestników studiów doktoranckich.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. G. zarzuciła organowi naruszenie art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wadliwe uzasadnienie faktyczne decyzji, nieuwzględnienie pozytywnej opinii opiekuna naukowego dotyczącej przedłużenia studiów, odniesienie zaawansowania prac nad rozprawą doktorską jedynie do otwarcia przewodu doktorskiego, nieuwzględnienie, że zrealizowała wszystkie przedmioty i praktyki wymagane programem studiów, otrzymując oceny dobre lub bardzo dobre, nieuwzględnienie, iż jej osiągnięcia naukowe w trakcie studiów przemawiały za przyznaniem stypendiów naukowych, w tym także stypendiów dla najlepszych doktorantów, pominięcie faktu, że prowadzona przez nią praca naukowa wymaga badań nad porządkami prawnymi, a nadto skomplikowanej analizy historycznej, sięgającej XVIII wieku w języku francuskim i niemieckim, przy czym zagadnienie, którym się zajmuje, nie było dotychczas opracowane.

W uzasadnieniu odwołująca wyjaśniła, że kwestia nieprzedłużenia studiów doktoranckich jest powiązana ze skreśleniem jej ze studiów doktoranckich. Podniosła, że uzasadnienie decyzji ogranicza się do wskazania, że rozprawa doktorska nie została przygotowana, ani nie został wszczęty przewód doktorski. Nie rozważano natomiast osiągnięć naukowych, trudności tematu, zrealizowania przedmiotów wymaganych programem studiów, pozytywnych opinii wystawianych przez opiekuna naukowego przez cały okres studiów doktoranckich, działalności na rzecz Uniwersytetu. Nie wskazano, jak osiągnięcia te mają się do osiągnięć innych osób ubiegających się o przedłużenie studiów, ani w jakich przypadkach studia zostały przedłużone. Odwołująca podniosła, że musiała poznać dwa nowe języki - francuski i niemiecki oraz, że pracy nie ułatwia ograniczona dostępność źródeł i historyczno-porównawczy charakter analizy. Zagadnienie, którym się zajmuje nie doczekało jeszcze monograficznego opracowania. Zapoznanie się z literaturą w językach obcych wymaga większego nakładu pracy, niż opracowanie jedynie literatury krajowej. Zbieranie materiałów zagranicznych nie jest standardowym postępowaniem w przypadku sporządzenia rozprawy doktorskiej. Nie tylko musiała zapoznać się z literaturą obcą, ale konieczne były także długotrwałe zagraniczne wyjazdy, co jest ponadprzeciętnym zaangażowaniem w przygotowanie pracy. Ponosiła znaczne koszty, zaś w pracy kierowała się wskazówkami opiekuna naukowego. Dotychczas sporządziła kilka artykułów, uczestniczyła czynnie w konferencjach, grantach, zajęciach prowadzonych dla doktorantów, gdzie otrzymywała oceny bardzo dobre i dobre. Sama również prowadziła konwersatoria, które były entuzjastycznie odbierane przez studentów. Dzięki swoim osiągnięciom w trakcie studiów otrzymywała stypendium doktoranckie i stypendium Rektora dla najlepszych doktorantów. Profesor czuwał nad jej aktywnością badawczą, umożliwiając dalsze ścieżki rozwoju. Tym samym zawężenie opinii opiekuna naukowego tylko do jednego, niesłusznie zresztą zinterpretowanego zdania o tym, iż nie potrafi określić jak duże jest prawdopodobieństwo ukończenia badań i osiągnięcia rezultatu w postaci rozprawy doktorskiej, jest nieprawidłowe i wyrwane z kontekstu pozytywnej dla niej opinii. Skoro Profesor sam nie określił, czy prawdopodobieństwo jest małe czy duże, to stwierdzenie, iż praca jest na etapie mało zaawansowanym i nie wiadomo czy zostanie ukończona, jest znaczną nadinterpretacją. Szczególnie, iż w uzasadnieniu decyzji całkowicie pominięto elementy opinii świadczące o jej zaangażowaniu w przygotowanie rozprawy doktorskiej. Nadto nie uwzględniono, iż w ocenie Profesora praca wymaga prowadzenia długotrwałych badań naukowych polegających m.in. na analizie tekstów prawniczych z XVII i XIX wieku, sporządzonych w języku francuskim, a także w języku niemieckim, niedostępnych w Polsce. Prowadzenie długotrwałych badań naukowych, potwierdzone opinią opiekuna naukowego, jest niewątpliwą przesłanką przedłużenia studiów doktoranckich. Nie tylko czas powinien być wyznacznikiem pozytywnie ocenianej pracy naukowej, szczególnie, iż na roku - według jej wiedzy - brak jest osób, które obroniły rozprawę doktorską w terminie.

Decyzją z dnia 10 stycznia 2018 r., nr SD - 1093-2017/2018, Rektor U. w P. na podstawie art. 207 ust. 1. w z związku z art. 197 ust. 5 oraz art. 2 ust. 1 pkt. 10, 18h ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 2183), Regulaminu studiów doktoranckich stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] w P. z dnia 30 kwietnia 2012 r. w sprawie regulaminu studiów doktoranckich (z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1257, dalej "kpa"), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 31 października 2017 roku, nr [...]

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że utrzymał w mocy decyzję Kierownika studiów doktoranckich na Wydziale [...] U. , ponieważ w trakcie czteroletnich studiów doktoranckich odwołująca nie złożyła do Dziekana Wydziału [...] U. wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego oraz miał miejsce brak zaawansowania pracy (naukowej) w stopniu umożliwiającym jego wszczęcie. Rektor podniósł, że zgodnie z rozporządzeniem MNiSW w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim (...), do wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego kandydat załącza m.in. propozycję tematu i koncepcję rozprawy doktorskiej ze wskazaniem obszaru wiedzy, dziedziny nauki i dyscypliny naukowej w zakresie których ma być otwarty przewód doktorski, oraz dyscypliny dodatkowej. Odwołująca wskazuje, że sporządziła kilka artykułów, uczestniczyła czynnie w konferencjach i grantach. Nie wskazuje natomiast, jak również opiekun naukowy w swojej opinii, na ile praca ta przełożyła się na opracowanie koncepcji rozprawy doktorskiej w stopniu umożliwiającym przedstawienie jej jako podstawę do wszczęcia przewodu doktorskiego. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego uchybień w uzasadnieniu decyzji Rektor wskazał, że uzasadnienie decyzji nie musi być długie, aby spełniać wymagania wynikające z art. 107 § 3 kpa. Z jego treści musi wynikać, dlaczego podjęte zostało takie, a nie inne rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy, a decyzja kierownika studiów doktoranckich spełnia ten wymóg.

W skardze na decyzję Rektora U. z dnia 10 stycznia 2018 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, A. G. zarzuciła:

1. Naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie jej czynnego udziału w postępowaniu, w tym brak powiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów,

2. Naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie w treści uzasadnienia decyzji części powołanych zarzutów,

3. Naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji przejawiające się w bezrefleksyjnym pominięciu okoliczności przemawiających za przedłużeniem studiów doktoranckich,

4. Naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a więc pominięcie faktu, iż:

a) prowadzona praca naukowa wymaga prowadzenia długotrwałych badań nad i innymi porządkami prawnymi, a nadto skomplikowanej analizy historycznej, sięgającej XVIII wieku w języku francuskim i niemieckim, co potwierdził opiekun naukowy w swojej opinii,

b) uzyskania pozytywnej opinii opiekuna naukowego dotyczącej przedłużenia studiów,

c) zrealizowania wszystkich przedmiotów i praktyk wymaganych programem studiów, poprzez otrzymanie ocen bardzo dobrych i dobrych,

d) sporządzania rozprawy doktorskiej wykraczającej poza ramy przeciętnie wymaganej dysertacji poprzez narzucenie jej konieczności nauczenia się dwóch języków obcych, wielokrotnych wyjazdów i zaangażowania nie tylko osobistego, ale także finansowego, a jej osiągnięcia naukowe w trakcie studiów przemawiały za przyznaniem stypendiów naukowych, w tym także stypendiów dla najlepszych doktorantów na U. .

Nadto skarżąca podniosła, że organ w sposób nieprawidłowy odniósł zaawansowanie prac nad rozprawą doktorską jedynie do faktu nieotwarcia przewodu doktorskiego, wskazując - mimo braku ku temu jakichkolwiek dowodów - na nikły stopień zaawansowania przygotowania rozprawy doktorskiej.

Skarżąca wniosła o uchylenie wydanych w obu instancjach decyzji.

W uzasadnieniu skarżąca ponownie podniosła, że kwestia nieprzedłużenia studiów doktoranckich jest związana ze skreśleniem jej z listy doktorantów. W postępowaniu obejmującym te dwa etapy nie zapewniono jej czynnego udziału, w tym nie poinformowano, iż organ zebrał materiał dowodowy, z którym może się zapoznać i który w razie potrzeby może uzupełnić. Organ nie ocenił, czy charakter jej pracy wymagał ponadprzeciętnego przygotowania, nie odniósł się także do pozytywnych opinii wydawanych corocznie przez Opiekuna naukowego. Organ nie może analizować jedynie części zarzutów, nie odnosząc się do pozostałych. Organ nie wskazał, w jakich przypadkach następuje przedłużenie studiów doktoranckich, a w konsekwencji nieskreślanie z listy doktorantów. Jak wynika z orzecznictwa Sądów Administracyjnych decyzja powinna szczegółowo określać stosowane kryteria wobec wszystkich zainteresowanych osób. Nadto uzasadnienie powinno wskazywać warunki i tryb stosowane w postępowaniu oraz bardziej szczegółowo przedstawiać wyniki uzyskane przez skarżącego i wyjaśniać czy i ewentualnie jakich warunków nie spełnił (por. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 565/14).

Skarżąca ponownie przytoczyła argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji. Rozwijając ją podniosła, że organ w sposób nieprawidłowy odniósł zaawansowanie prac nad rozprawą doktorską jedynie do faktu nieotwarcia przewodu doktorskiego, wskazując - mimo braku ku temu dowodów - na nikły stopień zaawansowania przygotowania rozprawy doktorskiej. Tymczasem oceny dysertacji i jej zaawansowania dokonuje Opiekun naukowy, który wyraził pozytywną opinię na temat jej pracy. Z żadnego dokumentu nie wynika, aby stan zaawansowania prac nad rozprawą był nikły. Jest to arbitralne twierdzenie, nieznajdujące potwierdzenia w rzeczywistości. Organ nie zwracał się do niej o przedstawienie fragmentów prac. Kontrolę nad przygotowywaną rozprawą posiadał tyko i wyłącznie opiekun naukowy, któremu przedstawiała przygotowywane fragmenty dysertacji. Skoro Profesor ocenił pracę pozytywnie, to tym bardziej niezrozumiałe jest nieprzedłużenie jej studiów doktoranckich i skreślenie z listy doktorantów. Otwarcie przewodu doktorskiego nie jest jedynym wyznacznikiem zaawansowania pracy doktorskiej. Równie ważne są dotychczasowe osiągnięcia doktoranta, opinie wystawiane przez opiekuna naukowego, a także otrzymywane na studiach doktoranckich oceny. Dotychczas sporządziła kilka artykułów, uczestniczyła czynnie w konferencjach, grantach, zajęciach prowadzonych dla doktorantów, gdzie otrzymywała oceny bardzo dobre i dobre. Sama również prowadziła konwersatoria, które były entuzjastycznie odbierane przez studentów. Dzięki swoim osiągnięciom w trakcie studiów otrzymywała stypendium doktoranckie i stypendium Rektora dla najlepszych doktorantów. Zdaniem skarżącej powyższe informacje pozwalają na zakwalifikowanie jej do osób wyróżniających się z szerokiego grona doktorantów, a w konsekwencji skreślenie z listy doktorantów jest bezpodstawne.

Odpowiadając na skargę Rektor U. – działający w imieniu tego organu radca prawny G. W., wniósł o oddalenie skargi w całości.

Uzasadniając stanowisko pełnomocnik wyjaśnił, że pismem z dnia 23 czerwca 2017 r. Skarżąca złożyła wniosek o przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich wskazując na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych i wskazując w uzasadnieniu, że w zakresie dysertacji prowadzi badania naukowe polegające na krytycznej analizie licznych źródeł zagranicznych, praca ma charakter innowacyjny, a nadto przedłużenie studiów otrzymało pozytywną opinię Opiekuna naukowego. Decyzją z dnia [...] 2017 r., nr [...] Kierownik Studiów Doktoranckich odmówił przedłużenia Skarżącej okresu odbywania studiów doktoranckich wskazując w uzasadnieniu, że przywołane we wniosku działania nie dowodzą konieczności prowadzenia długotrwałych badań, ale opisują standardowe działania stanowiące samodzielne prowadzenie pracy naukowej po uzyskaniu stosownych ku temu narzędzi. Nadto wskazano, że Opiekun naukowy w swojej opinii podkreślił, iż nie potrafi wskazać jak duże jest prawdopodobieństwo ukończenia przez Skarżącą badań i osiągnięcia rezultatu w postaci rozprawy doktorskiej, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że praca Skarżącej jest obecnie na etapie na tyle mało zaawansowanym, że nie pozwala stwierdzić, czy zostanie ukończona, nie tylko w ciągu najbliższego roku, ale w ogóle. Ponadto podkreślono, że także z wykazu publikacji zamieszczonego w sprawozdaniu z działalności naukowej doktoranta nie wynika istnienie wiarygodnych faktów potwierdzających poważne zaawansowanie prac nad doktoratem. Podniesiono również, że za brakiem zaawansowania prac nad rozprawą doktorską przemawia to, że dotąd nie został wszczęty przewód doktorski.

Skarżąca złożyła odwołanie (zastrzeżenia) od decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia [...] 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia studiów doktoranckich. Decyzją z dnia z dnia [...] 2017 r., nr [...] Dziekan Wydziału [...] U. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich w przedmiocie odmowy przedłużenia studiów doktoranckich. Pismem z dnia 02 listopada 2017 r. Skarżąca zwróciła się do Rektora o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie odmowy przedłużenia studiów doktoranckich. W uzyskanej na tym etapie opinii z dnia 27 listopada 2017 r. opiekun naukowy podtrzymał, że nie potrafi określić prawdopodobieństwa ukończenia przez Skarżącą prac nad rozprawą doktorską wskazując, że stopień zaawansowania prac nad rozprawą nie uzasadniał poparcia wniosku o otwarcie przewodu doktorskiego. Jednocześnie wskazał, że podkreślając pracowitość Skarżącej nie był w stanie wskazać jej publikacji naukowych wyróżniających się bibliometrycznie lub doniosłych z punktu widzenia tematu pracy doktorskiej. Skarżącą następnie poinformowano, że od decyzji Dziekana nie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a sprawa dotycząca odmowy przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich została prawomocnie zakończona.

Uwzględniając wynik postępowania w sprawie przedłużenia studiów Kierownik Studiów Doktoranckich decyzją z dnia [...] 2017 r., nr [...], skreślił Skarżącą z listy uczestników studiów doktoranckich, a decyzja ta zostało utrzymana w mocy Przez Rektora UAM zaskarżoną decyzją z dnia 10 stycznia 2018 r.

Odnosząc się merytorycznie do zarzutów skargi pełnomocnik wskazał, że zgodnie z art. 195 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz §24 ust. 4 Regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] w P. doktoranci, którzy nie wywiązują się z podstawowych obowiązków, do których należy m.in. terminowe realizowanie programu studiów doktoranckich, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich, co oznacza pozostawienie organowi administracji publicznej swobody w korzystaniu z tego rodzaju prawa. Jednocześnie w zakresie obowiązku terminowego realizowania programu studiów doktoranckich podkreśla się, że to na doktorancie ciąży inicjatywa w podejmowaniu działań mających na celu takie uzgodnienie konkretnych terminów zaliczeń i spotkań z opiekunem naukowym, aby było to zgodne z harmonogramem studiów (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Po 4/14, LEX nr 1493183, por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 04 października 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 298/12, LEX nr 1229074). U podstaw zaskarżonej decyzji legł brak zaawansowanego opracowania rozprawy doktorskiej umożliwiającej wszczęcie przewodu doktorskiego, brak wszczęcia przewodu doktorskiego, a w konsekwencji brak terminowego ukończenia studiów doktoranckich.

Odnosząc się do argumentów dotyczących pozytywnych opinii dotyczących pracy wystawianych przez opiekuna naukowego przez cały okres studiów doktoranckich, a także nieprawidłowej oceny zaawansowania prac nad rozprawą doktorską, Rektor podniósł, że z opinii Opiekuna naukowego z dnia 19 czerwca 2017 r. wynika, że nie potrafi określić, jak duże jest prawdopodobieństwo ukończenia przez Skarżącą badań i osiągnięcia rezultatu w postaci rozprawy doktorskiej. Zdanie to zostało podtrzymane w opinii z 27 listopada 2017 r., w której nadto wskazano, że Opiekun naukowy Skarżącej jednoznacznie wyjaśnił, że w przeszłości popierał wnioski o otwarcie przewodu doktorskiego, gdy łącznie spełnione były trzy przesłanki: a) doktorant przygotował znaczący fragment pracy potwierdzający umiejętności metodologiczne do zakończenia rozprawy z sukcesem, b) doktorant systematycznie pracuje nad rozprawą, c) stan zaawansowania pracy pozwala oczekiwać na jej zakończenie w dotychczasowym tempie prac nie później jak w ciągu dwóch lat. Z powyższego jednoznacznie wynika, że ocena stopnia zaawansowania pracy doktorskiej Skarżącej nie opierała się wyłącznie na fakcie nieotwarcia przewodu doktorskiego, ale na okolicznościach dotyczących postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej, które nie wskazują, aby praca została ukończona najpóźniej w ciągu dwóch lat. Nadto w opinii jednoznacznie wskazano, że podkreślając pracowitość Skarżącej opiekun naukowy nie jest w stanie wskazać publikacji naukowych wyróżniających się bibliometrycznie lub doniosłych z punktu widzenia tematu pracy doktorskiej. W ocenie Organu wszystkie te okoliczności przemawiały za zasadnością skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich, a argumenty dotyczące arbitralności decyzji, nie zasługują na uwzględnienie.

W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazano, że zgodnie z art. 207 ust. 1 p.s.w. do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się przepisy k.p.a. tylko odpowiednio.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., bowiem Skarżąca miała możliwości wypowiedzenia się co do wszystkich okoliczności leżących u podstaw wydania decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich. Skarżąca w każdym kolejnym piśmie w zasadzie powiela te same argumenty nie przytaczając żadnych, nowych faktów, istotnych z punktu widzenia zasadności przedłużenia studiów, a w konsekwencji nieskreślania z listy uczestników studiów doktoranckich.

Kończąc pełnomocnik podniósł, że zaskarżone decyzje zawierają wszystkie elementy wskazane w art. 107 k.p.a., odpowiadają wymaganiom uzasadnienia decyzji uznaniowej, zgodne z najnowszą linią orzeczniczą, zgodnie z która fakt, iż zaskarżone decyzje są bardzo krótkie oraz zawierają braki w zakresie uzasadnienia, nie ma żadnego znaczenia dla oceny ich poprawności, ponieważ odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. nie wymaga od uczelni wyższej stosowania tak dokładnych wymogów w uzasadnieniu decyzji jak przy rozstrzygnięciach wydawanych przez organy władzy państwowej (tak wyroki WSA w Poznaniu z 09 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Po 566/16, z 20 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 343/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Rektora nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 77 §1, art. 80 i art. 7 k.p.a. Zarówno bowiem w postępowaniu w przedmiocie przedłużenia studiów doktoranckich, a ustalenia tego postępowania organ brał pod uwagę z urzędu w postępowaniu w sprawie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich, jak i w postępowaniu w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich, Organ w sposób wyczerpujący zgromadził i rozpatrzył cały materiał dowodowy.

Uczestnicząca w rozprawie sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w dniu 7 marca 2019 r. Skarżąca podtrzymała skargę i dotychczasową argumentację. Skarżąca wyjaśniła, że po otrzymaniu ostatecznej decyzji o nieprzedłużeniu studiów doktoranckich poszła do promotora, aby podziękować za opiekę i wówczas profesor zaproponował jej nieformalny udział w seminariach na zasadzie wolnego słuchacza. Skarżąca podała, że ma opracowane ok. 150 stron rozprawy doktorskiej przy docelowym założeniu 250 stron. Zakłada, że ukończenie rozprawy zajęłoby jej ok. 1 roku. Wyjaśnia, że jest autorem 4 publikacji, które zostały opublikowane i są punktowane przez ministerstwo. Wyjaśniła, że egzamin adwokacki zdała w 2017 r. i jest praktykującym adwokatem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje;

Skarga okazała się zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem wniesionej skargi jest decyzja Rektora U. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału [...] UAM w P. z dnia [...] 2017 r., nr [...], o skreśleniu Skarżącej z listy doktorantów tej uczelni.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że podzielił stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę, iż w sytuacji, gdy organ nie posiada zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji wydanej w II instancji, należało przyjąć, że decyzja wydana w II instancji została doręczona Skarżącej w dniu 30 stycznia 2018 r., zgodnie z stanowiskiem wyrażonym w skardze.

Rozpoznając zatem przedmiotową sprawę merytorycznie należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być jedynie decyzje, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3 powołanej powyżej ustawy, decyzje podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także sprawy nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego. Tym samym ustawodawca wprost wykluczył możliwość zaskarżenia innych aktów lub czynności niż akty i czynności wymienione w powołanej powyżej przepisie ustawy o szkolnictwie wyższym. W szczególności sąd administracyjny nie może wkraczać w materię odnoszącą się do uczelnianych aktów wewnętrznych, do których zalicza się rozstrzygnięcia w przedmiocie przedłużenia studiów doktoranckich.

Skarżąca A. G. równolegle wniosła skargę na decyzją wydaną przez organy uczelni w przedmiocie odmowy przedłużenia studiów doktoranckich, a skarga ta została przez WSA w Poznaniu prawomocnie odrzucona postanowieniem z dnia 15 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Po 427/18, utrzymanym w mocy postanowieniem NSA z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 3854/18. W obu tych rozstrzygnięciach składy orzekające wskazały, że decyzja o nieprzedłużeniu studiów doktoranckich jest związana z tokiem studiów, jest aktem wewnętrznym, skierowanym na wywołanie konkretnych i indywidualnie oznaczonych skutków prawnych, w ramach istniejącego stosunku zakładowego, a zawarte w nim rozstrzygnięcie nie wypłynęło na istnienie tego stosunku. Dopiero decyzja o skreśleniu z listy doktorantów ma charakter zewnętrzny i może zostać zaskarżona do sądu administracyjnego.

W tym miejscu wskazać również należy, że rozpatrując po raz pierwszy sprawę ze skargi na decyzję o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich Sąd uwzględniając wniosek skarżącej postanowieniem z 19 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Po 307/18, zawiesił postępowanie sądowe do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie odmowy przedłużenia skarżącej studiów doktoranckich. Po zwrocie akt z NSA w związku z postanowieniem z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 3854/18., zawieszone postępowanie zostało podjęte.

Należy w tym miejscu również podnieść, że brak poddania wszystkich decyzji organów uczelni dotyczących indywidualnych spraw studentów i doktorantów wynika z przyznania szkołom wyższym autonomii, a nakaz odpowiedniego stosowania k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie kodeksu, powinny mieć także zastosowanie do decyzji rektora chyba, że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają (por. np. wyrok WSA w Białymstoku z 15 lipca 2008 r., II SA/Bk 320/08). Ponieważ w realiach niniejszej sprawy rozstrzygnięcie wydane w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich jest konsekwencją odmowy przedłużenia tych studiów, dokumentacja i okoliczności stanowiące podstawę do wydania decyzji w tejże sprawie powinny zostać poddane merytorycznej kontroli sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na decyzję w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich.

Wskazać również należy, że w sprawie ze skargi na decyzję o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich sąd administracyjny nie może odnosić się do kwestii naukowych, w tym dokonywać oceny, czy przedłożone opiekunowi naukowemu materiały zostały zasadnie uznane za nie spełniające wymogów dysertacji oraz czy rokowały otwarcie w niedalekiej przyszłości przewodu doktorskiego. Sądowej kontroli poddana jest jedynie kwestia legalności decyzji Rektora o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich. W tak zakreślonym przedmiocie sprawy sądowoadministracyjnej Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Rektora U. oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału [...] U. w P. z dnia [...] 2017 r., nr [...], zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kwestie związane ze skreśleniem z listy uczestników studiów doktoranckich uregulowane są w art. 197 ust. 4 i 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z treścią art. 197 ust. 1 ww. ustawy doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Przepis art. 189 ust. 2 tej samej ustawy stosuje się odpowiednio, zatem doktorant jest obowiązany w szczególności do:

1) uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów;

2) składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów;

3) przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni.

Ponadto, do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi w art. 197 ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich oraz prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu, co wynika z art. 197 ust. 3 omawianej ustawy. Doktoranci, którzy nie wywiązują się z wymienionych powyżej obowiązków, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Istotnym jest, że użyte w treści tego przepisu słowo "mogą" oznacza pozostawienie organowi administracji publicznej swobody w korzystaniu z tego rodzaju prawa. Decyzja wydawana na podstawie art. 197 ust. 4 ustawy ma zatem charakter fakultatywny i jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że rozstrzygnięcie nie może mieć cech dowolności, ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Stwierdzenie w przepisie art. 7, że organ administracji powinien brać pod uwagę słuszny interes strony, wskazuje na konieczność dokonywania oceny tego interesu.

Odesłanie, w treści art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, do odpowiedniego stosowania przez kierownika studiów i rektora przepisów k.p.a. powoduje, że rektor uczelni rozpatrując odwołanie w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich zobowiązany jest do poszanowania przepisów dotyczących postępowania administracyjnego, w tym przepisów dotyczących decyzji administracyjnej. W szczególności zwrócić należy uwagę na przepis art. 107 § 3 k.p.a., który precyzuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jak wyjaśnia się w orzecznictwie sądów administracyjnych, uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 8/12, CBOSA). Konsekwentnie, niezrealizowanie dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a, i brak właściwego uzasadniania decyzji, narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo Sąd podkreśla, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym. Motywy, jakimi kierowano się przy wydaniu decyzji, muszą wprost wynikać z decyzji, umożliwiając sądowi administracyjnemu kontrolę prawidłowości działań organu, które doprowadziły do jej wydania.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy należy zauważyć, że zaskarżona decyzja Rektora UAM nie spełnia wymogów, o jakich mowa w art. 107 § 3 k.p.a. I tak, w decyzji pierwszoinstancyjnej wskazano, że skarżąca została skreślona z listy uczestników studiów doktoranckich bowiem nie przygotowała rozprawy doktorskiej podczas 4 lat studiów doktoranckich, nie uzasadniła konieczności prowadzenia długotrwałych badań, nie został wszczęty jej przewód doktorski. Wnosząc odwołanie od tej decyzji skarżąca zakwestionowała powyższe stwierdzenia argumentując, że nie rozważano jej osiągnięć naukowych, trudności tematu, konieczności prowadzenia badań porównawczych na tekstach dostępnych wyłącznie w językach niemieckim i francuskim, które musiała opanować, zrealizowania przedmiotów wymaganych programem studiów, pozytywnych opinii Opiekuna naukowego, jej działalności na rzecz Uniwersytetu.

Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektor U. podniósł, że w trakcie czteroletnich studiów doktoranckich odwołująca nie złożyła wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego. Na podstawie analizy kolejnych opinii Opiekuna naukowego uznano, że miał miejsce brak zaawansowania pracy (naukowej) w stopniu umożliwiającym wszczęcie przewodu doktorskiego, a Skarżąca nie wyjaśniła, na ile jej dotychczasowe badania, publikacje, udział w konferencjach i grantach przełożyły się na opracowanie koncepcji rozprawy doktorskiej w stopniu umożliwiającym przedstawienie jej Dziekanowi Wydziału jako podstawę do wszczęcia przewodu doktorskiego. Organ podniósł, że również opiekun naukowy w swojej opinii tego nie wskazuje.

Odnosząc się do tej argumentacji Sąd podzielił zarzuty skargi, iż decyzję o skreśleniu z listy studiów doktoranckich podjęto z naruszeniem przepisów postępowania, naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, a uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji wykazują arbitralność rozstrzygnięcia i nie spełniają wymogów, jakie stawiane są decyzjom uznaniowym. Analiza akt przedłożonych Sądowi pozwala stwierdzić, że na żadnym etapie procedowania wniosku o przedłużenie studiów, jak i w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich, Skarżąca nie została wezwana do przedstawienia dokumentacji, która pozwoliłaby wyjaśnić wątpliwości, jakie powinny nasunąć się organom uczelni w związku z treścią opinii wystawionych przez Opiekuna naukowego Skarżącej oraz podpisywanych przez opiekuna Sprawozdań z kolejnych zaliczonych lat studiów doktoranckich. Nie wyjaśniono, a co najmniej nie rozważono, dlaczego przy pozytywnych opiniach jakie Opiekun naukowy wystawiał Skarżącej zaliczając kolejne lata studiów doktoranckich, przygotowanie rozprawy doktorskiej było opóźnione. W tym zakresie skarżąca podnosiła, że temat rozprawy wymagał długotrwałych i czasochłonnych badań, prowadzonych w oparciu o literaturę i teksty źródłowe, dostępne wyłącznie w językach niemieckim i francuskim, w archiwach poza granicami kraju. Nie wyjaśniono, czy wymogi prowadzenia takich badań stawiał przed Skarżącą jej opiekun naukowy oraz, czy miało to przełożenie na wymagane opracowanie tematu, względnie czy skarżąca sama widziała taką konieczność, a opiekun prawny tego nie kwestionował. Co jednakże najistotniejsze, zaskarżona decyzja wydana została z uwzględnieniem stanowiska Opiekuna naukowego Skarżącej wyrażonego w piśmie z dnia 27 listopada 2017 roku, a zatem na etapie postępowania odwoławczego (k. nr 26-27 akt admin.). O treści tego pisma i zawartego w nim stanowiska Skarżąca nie została poinformowana, jak i o tym, że Opiekun naukowy na tym etapie wypowiadał się co do oceny jej osiągnięć jako doktoranta. Co więcej, po wpłynięciu ww. pisma, w związku z wnioskiem Skarżącej o ponowne rozpatrzenie przez Rektora sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] 2017 r. [...] (wniosek z 2 listopada 2017 r.), Rektor skierował do Skarżącej pismo z dnia 14 grudnia 2017 r. (znak [...]), w którym wyjaśnia, że sprawa przedłużenia studiów jest zakończona, a decyzje w tym przedmiocie wydano z uwzględnieniem opinii Opiekuna naukowego z 13 czerwca 2017 r. Dopiero z uzasadnienia odpowiedzi na skargę Skarżąca dowiedziała się, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji pozyskano stanowisko Opiekuna naukowego, które jak się okazało miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. W opinii Sądu o tym, że stanowisko wyrażone przez opiekuna w piśmie z 27 listopada 2017 r. miało istotne znaczenie dla podjęcia zaskarżonej decyzji Rektora U., świadczy zarówno treść tego pisma – Profesor podaje, że otrzymał prośbę o sformułowanie "jednoznacznej opinii" dotyczącej Skarżącej, jak i wyżej przytoczona argumentacja z odpowiedzi pełnomocnika organu na przedmiotową skargę. O ile z oceną wyrażoną przez Opiekuna naukowego Skarżącej sąd administracyjny nie może polemizować i jej kwestionować, mając na uwadze autonomię uczelni wyższej, to jednak należy mieć na uwadze, że Skarżącej nie zagwarantowano czynnego udziału w postępowaniu, jak również nie zwrócono się do niej o odniesienie się do zarzutu braku postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej oraz zarzutu braku przełożenia dotychczasowych badań i publikacji na jej przygotowanie. Mając na uwadze zaangażowanie Skarżącej przez kolejne lata studiów doktoranckich w projekty i granty realizowane w ramach Katedry [...], obiektywnie ponadprzeciętne trudności w postaci konieczności opanowania dwóch kolejnych języków obcych, wyjazdów za granicę w celu zapoznania się z materiałami źródłowymi i bibliografią niedostępną w kraju, treść jej sprawozdań z kolejnych lat studiów oraz kolejne dobre opinie wystawiane przez Profesora (które Rektor sam uznał za "niejednoznaczne") – brak przeprowadzenia w tym zakresie pełnego postępowania dowodowego uznać należy za naruszenie przepisów postępowania. Ponadto w opisanych uwarunkowaniach, gdy Skarżąca mogła być przekonana, że jej wniosek o przedłużenie studiów zostanie uwzględniony, a gdy to nie nastąpiło, mogła również zakładać, że rozważając możliwość wydania decyzji na podstawie art. 197 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym Rektor będzie miał na uwadze uznaniowy jej charakter i wszystkie wskazywane przez nią okoliczności rozważy i uwzględni na jej korzyść. Nie znając treści pisma Opiekuna naukowego z dnia 27 listopada 2017 r. Skarżąca mogła przyjąć, że w zestawieniu z przytaczanymi przez nią okolicznościami opinia z 13 czerwca 2017 r., jak i wcześniejsze opinie, nie mogą świadczyć na jej niekorzyść. Tymczasem Rektor w żaden sposób nie odniósł do zarzutów podniesionych przez Skarżącą w odwołaniu, a dotyczących tych okoliczności, które obiektywnie mogły tłumaczyć przedłużające się prace nad rozprawą doktorską. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego decyzji w tym zakresie budzi wątpliwości Sądu co do prawidłowości prowadzonego postępowania. W konsekwencji Sąd podzielił zarzut skargi, iż z naruszeniem art. 10 k.p.a. Skarżącej nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym, co maiło wpływ na wynik sprawy. Dopiero wnosząc przedmiotową skargę Skarżąca obiektywnie mogła podnieść zarzuty, które wymagają odniesienia się do nich oraz ich rozważenia, co w konsekwencji może skutkować zmianą stanowiska rozpatrujących sprawę organów uczelni wyższej.

Jak wyżej podniesiono, w aktach sprawy brak informacji i dokumentów, które pozwoliłyby ocenić, na jakim etapie zaawansowania jest rozprawa oraz jakie w tym zakresie były oczekiwania opiekuna naukowego. Nie ustalono, jaki zakres dysertacji Skarżąca ma przygotowany, czy wymaga on dopracowania lub uzupełnienia o dalsze badania nad tekstami źródłowymi.

W tej sytuacji uznać należy, że Rektor podejmując zaskarżoną decyzję nie wyjaśnił w pełni stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, nie dokonał wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz nie dokonał wyboru rozstrzygnięcia, do czego był zobowiązany art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Motywy decyzji powinny bowiem odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do ustalonej sytuacji faktycznej.

Wskazać należy, że na ocenę uprawnienia skarżącej do kontynuowania studiów doktoranckich mogą przemawiać jej osiągnięcia, co potwierdzają Sprawozdania z zaliczonych kolejnych lat studiów. I tak, w sprawozdaniu rocznym za rok akademicki 2013-2014 postępy w przygotowaniu pracy doktorskiej oceniono na 4 (w skali 2-5), podobnie w sprawozdaniu rocznym za rok akademicki 2014-2015. Jednocześnie w tym sprawozdaniu odnotowano, ze prezentacja koncepcji rozprawy doktorskiej na forum Katedry miała miejsce 12 maja 2015 roku. W sprawozdaniu za rok 2015-2016 "Postępy w przygotowaniu pracy doktorskiej w zależności od stopnia wykonania planu przewidzianego na dany rok akad." Promotor ocenił na 3,5. W sprawozdaniu za rok akademicki 2016-2017 odnotowano, że prezentacja fragmentu rozprawy doktorskiej miała miejsce na posiedzeniu naukowym Katedry w dniu 27 kwietnia 2017 roku. W Opinii z dnia 13 czerwca 2017 r. opiekun naukowy odnotował, że przygotowanie pracy wymaga jeszcze dużo pracy i jest trudnym wyzwaniem. Opiekun jednakże zaliczył czwarty rok studiów uznając, że doktorant starała się poprawić prezentowane fragmenty rozprawy. Opiekun stwierdził ponadto, że choć nie potrafi wskazać, jak duże jest prawdopodobieństwo przygotowania przez skarżącą tekstu spełniającego standardy stawiane rozprawie doktorskiej, to jednak w jego ocenie przedłużenie studiów "może szanse na to nieco podnieść". Zarazem zarówno z kolejnych sprawozdań, jak i opinii opiekuna naukowego nie wynika, jak daleko skarżąca ma rozprawę doktorską zaawansowaną. Na rozprawie przed Sądem skarżąca podała, że ma przygotowane ok. 150 stron, przy założonych 250 stronach. Mając zatem na uwadze uznaniowy charakter decyzji podejmowanej na podstawie art. 197 ust. 4 ustawy o szkolnictwie wyższym, Sąd uznał, że kwestia ta wymaga wyjaśnienia. Wymaga również odpowiedniego odniesienia do postanowień Regulaminu studiów doktoranckich stanowiących o zaliczeniu roku. Uzasadnienie decyzji powinno zatem wykazywać, że organ ocenił, po uprzednim rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, że stwierdzone naruszenie Regulaminu i Planu studiów doktoranckich są na tyle istotne, że żadnego znaczenia dla sprawy nie mają wskazywane przez skarżącą okoliczności, choć w opinii składu orzekającego z akt sprawy zdaje się wynikać ponadprzeciętne zaangażowanie Skarżącej jako doktorantki oraz trudności i ograniczenia jakie musiała pokonać, aby moc przystąpić do końcowego etapu studiów – przygotowania rozprawy i otwarcia przewodu. Jednakże ocena tych okoliczności spoczywa na organach uczelni, a sąd władny jest tylko zbadać, czy taka ocena jest do zaakceptowania w świetle wymogów, jakie stawiane są decyzji uznaniowej. Żadnego znaczenia dla oceny sprawy nie ma natomiast to, że Skarżąca nie uczestniczyła w seminariach doktoranckich od września 2017 r., zatem już po wydaniu decyzji o nie przedłużeniu studiów.

Kończąc Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 81a § 1 k.p.a., wprowadzonym do kodeksu z dniem 1 czerwca 2017 r., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku, bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. W opinii Sądu w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności niejednoznacznych opinii Opiekuna naukowego Skarżącej, organy uczelni powinny rozważyć możliwość zastosowania art. 81a § 1 k.p.a. w niniejszej sprawie, czego nie uczyniły.

Wskazane uchybienia w opinii Sądu miały wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji powinien dokonać wszechstronnej oceny istotnych dla sprawy okoliczności, uwzględniając stanowisko Sądu uzyskać jednoznaczne stanowisko Opiekuna naukowego Skarżącej oraz jej samej w zakresie zaawansowania prac nad rozprawą i realnego terminu jej zakończenia, a następnie wydać decyzję spełniającą wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Stosownego rozważenia i omówienia wymagają wszystkie podnoszone przez Skarżącą okoliczności.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ja decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich na Wydziale [...] UAM z dnia [...] 2017 r. nr [...] O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 i art. 205 § 1 powołanej ustawy.