Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 503/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 27 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1387
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - tekst jedn.
article: par 20
journal: Dz.U. 1988 nr 44 poz 350
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 grudnia 1988 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2018 r. sprawy ze skargi P spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2016 oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa (dalej jako: Dyrektor OR ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik BP ARiMR) o odmowie przyznania P Sp. z o.o. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016.

Z uzasadnienia decyzji wynikał następujący stan sprawy.

1.1. Dnia 20 czerwca 2016 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik BP ARiMR) wpłynął wniosek P sp. z o.o. (dalej jako: spółka, skarżąca) o przyznanie płatności na rok 2016, w tym m.in. płatności rolnośrodowiskowej ( PROW 2007-2013, dalej jako: płatność PRŚ).

Spółka zadeklarowała do płatności działki rolne oznaczone A1, B1 ,C1 i E1 o położone na działkach ewidencyjnych [...],[...] oraz nr [...]. Zgłoszono je do płatności w ramach pakietu 2 rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 uprawy rolnicze oraz pakiet 6 zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.1 produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych. Powierzchnia działek zgłoszonych do obu płatności wyniosła 94,68 ha.

1.2. Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] Kierownik BP ARiMR odmówił skarżącej spółce przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013. Odmowę przyznania pomocy organ I instancji uzasadnił brakiem przesłanek do uznania skarżącej za podmiot samodzielnie prowadzący działalność rolniczą, posiadający autonomię w zakresie zarządzania, jak również stwierdził brak dokumentów potwierdzających samodzielność ekonomiczną gospodarstwa. Organ uznał, iż spółka jak też P.M., D.M., M.M. oraz inne osoby fizyczne i prawne stanowią jednego rolnika. Stwierdził, iż wszystkie jednostki produkcyjne, tj. spółki powiązane osobowo i kapitałowo, zarządzane przez te same osoby tworzą w rzeczywistości jedno gospodarstwo, prowadzone przez osoby powiązane rodzinnie lub służbowo z osobą P.M.. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, iż takie elementy jak: struktura i powiązania organizacyjne poszczególnych podmiotów, struktura osobowa (te same osoby występujące w imieniu rozmaitych podmiotów w odrębnych postępowaniach) świadczą o tym, że poszczególne podmioty występujące w 2016 r. o płatności zostały utworzone jedynie w celu uzyskania środków z Unii Europejskiej, z pominięciem ograniczenia co do powierzchni i degresywnych stawek płatności obowiązujących w programach ONW i PRŚ.

Kierownik BP ARiMR stwierdził, iż ze zgromadzonych dowodów wynika, iż skarżąca spółka nie była posiadaczem zadeklarowanych do płatności gruntów, ponieważ faktycznie były one użytkowane przez grono osób powiązanych personalnie z P.M.. Organ uznał, iż zaszły podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji pomiędzy powiązanymi podmiotami, na co wskazuje występowanie w kilku podmiotach osób D.M. i M.M. oraz jako pełnomocnika P.M., a także wspólny adres dla siedziby kilku spółek. W ocenie organu zorganizowanie wielu spółek prawa kapitałowych przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym przepisów krajowych czy unijnych, jednakże ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej stanowi sztuczne działanie w celu obejścia przepisów prawa w rozumieniu art. 60 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm. - dalej jako: rozporządzenie 1306/2013).

1.3. W wyniku odwołania spółki i po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego w związku z wnioskami spółki, Dyrektor OR ARMiR wymienioną na wstępie decyzją działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 1348 ze zm. - dalej jako: k.p.a.), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 1512), art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w Ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U. z 2016 r. poz. 1387), § 20 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2015 r., poz. 350 ze zm., dalej jako: rozporządzenie PRŚ), art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L 1995.312.1), art. 60 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Na wstępie uzasadnienia decyzji organ odwoławczy przedstawił unijne i krajowe przepisy prawa znajdujące zastosowanie w sprawie, a dotyczące zasad przyznawania płatności PRŚ w odniesieniu do wniosków składanych w roku 2016. Wskazał, że stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia PRŚ płatność ta jest przyznawana rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013. do działek rolnych o łącznej powierzchni co najmniej 1 ha, na których prowadzona jest działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, i na których realizuje on 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005 jak też spełnia warunki przyznania PRŚ w ramach określonych pakietów i wariantów. Zgodnie natomiast z § 20 ust. 2 rozporządzenia PRŚ, przy obliczaniu wysokości płatności uwzględnia się działki rolne dla których obowiązują stawki płatności w kolejności od najwyższych do najniższych.

Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że ocena całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie P sp. z o.o. o przyznanie płatności PRŚ na rok 2016 wskazuje, że spółka nie jest samodzielnym podmiotem, a utworzona została wyłącznie w celu uzyskania płatności do gruntów rolnych w kwotach większych niż faktycznie przysługujące. Podkreślił, że zasadniczym celem płatności do gruntów rolnych finansowanych przez Unię Europejską, m.in. płatności PRŚ, jest wspieranie rolników tj. osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Płatności PRŚ są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Rolnik oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Płatności PRŚ są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej, określonych w art. 33 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską gdzie wskazano, iż celami wspólnej polityki rolnej są: a)zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej; b) zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; c)stabilizacja rynków; d)zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw; e)zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów. Podkreślił, że system dopłat ustanowiony został dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie

Organ odwoławczy wskazał, iż krajowy legislator, określając szczegółowe warunki przyznawania płatności, wskazuje na posiadanie jako ustawowo określoną przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku i odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Na tle wskazanych przepisów, w oparciu o całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ odwoławczy uznał, iż to nie P sp. z o.o. była faktycznym posiadaczem gruntów rolnych, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016. Grunty rolne zgłoszone do płatności na rok 2016 przez spółkę wchodziły bowiem w skład jednego gospodarstwa rolnego prowadzonego przez rodzinę: P.M., D.M., M.M. oraz powiązane z nimi osoby tj. M.P., T.F. oraz M.D.. Działki zgłoszone do płatności przez P sp. z o.o. były zarządzane przez te osoby, które - poprzez utworzenie kilku spółek - sztucznie podzieliły grunty wchodzące w skład jednego gospodarstwa rolnego, w którym rolę zarządczą w sposób ciągły wypełnia P.M.. Przedmiotowy podział miał na celu obejście przepisów prawa i uzyskanie przez wnioskującą spółkę oraz osoby nienależnych uprawnień do płatności PRŚ oraz innych rodzajów pomocy finansowej realizowanych przez ARiMR. Organ podkreślił przy tym, iż P sp. z o.o. została już uznana za podmiot sztucznie wykreowany wyłącznie dla uzyskania korzyści sprzecznych z celami wspólnej polityki rolnej w wyrokach tutejszego Sądu w sprawach: II SA/Go 740/15, II SA/Go 741/15, II SA/Go 742/15, II SA/Go 743/15, II SA/Go 744/15, II SA/Go 745/15 oraz II SA/Go 738/15, II SA/Go 739/15, II SA/Go 438/17).

Następnie Dyrektor OR ARiMR, na potwierdzenie tezy dotyczącej sztucznego podziału gospodarstwa przez P.M. oraz powiązane z nim osoby, jak również faktu, iż P sp. z o.o. (oraz inne spółki) nie jest wyodrębnionym, samodzielnym producentem rolnym, przedstawił mechanizm mający na celu zmaksymalizowanie wysokości otrzymanych płatności oraz uzyskanie płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana z powodu przekroczenia maksymalnej powierzchni do jakiej na mocy przepisów prawa przysługują płatności. Organ podał, iż z systemu, o którym mowa w ustawie EP (zwanego dalej systemem ZSZiK) wynika, iż P.M. w roku 2005 zgłosił do płatności łącznie 1159,55 ha gruntów rolnych, które zgłosił jako osoba fizyczna, jak również jako wspólnik 5 spółek kapitałowych. W kolejnych latach funkcjonowania dopłat do gruntów rolnych finansowanych ze środków unijnych wzrastał zarówno areał deklarowany do płatności, jak i ilość spółek powiązanych z osobą P.M.. W roku 2008 P.M. oraz 39 powiązanych z nim spółek zgłosiło do płatności 2865,72 ha, w roku 2009 spółek zgłaszających grunty rolne do płatności, powiązanych kapitałowo z osobą P.M., było już 60 (łączny zgłaszany areał wynosi 3988,25 ha). Na przestrzeni kolejnych trzech lat liczba spółek systematycznie wzrastała. W roku 2012 podmiotów takich było 90, a w 2013 ilość podmiotów, które osobowo oraz kapitałowo powiązane były z P.M. wzrosła do 103, które to zgłosiły do płatności łączny areał wynoszący 3630,93 ha gruntów rolnych. W roku 2016 ilość zarówno spółek powiązanych rodzinnie bądź zawodowo z P.M., jak i wielkość zgłaszanego przez spółki do płatności areału uległy znaczącym ograniczeniom albowiem podmiotów zgłaszających grunty do płatności było 5 (pięć). W 2016 roku ilość zarówno spółek powiązanym rodzinnie bądź zawodowo z Panem P.M., jak i wielkość zgłaszanego przez spółki do płatności areału uległy kolejnym ograniczeniom albowiem podmiotów działających w ramach kodeksu spółek handlowych zgłaszających grunty do płatności było 3 (trzy): D sp. z o. o., Pr sp. z o. o. oraz P sp. z o. o. Wymienione spółki oraz 4 osoby fizyczne (P.M., D.M., M.M. oraz M.D.) - stanowiące udziałowców tychże podmiotów zgłosiły do płatności na rok 2016 łączny areał wynoszący 987,58 ha.

Na podstawie analizy szczegółowo przedstawionych danych organ odwoławczy stwierdził, iż osoby fizyczne powiązane z P.M. tj. M.M., D.M., T.F., M.D. oraz M.P. - w roku 2016 występują jako: wspólnik, udziałowiec, prezes zarządu lub pełnomocnik w 3 spółkach kapitałowych. Organ wskazał na zasadniczą różnicę pomiędzy ilością spółek, powiązanych z osobą P.M., zgłaszających grunty do płatności w roku 2013 (103 spółki prawa handlowego), a rokiem 2016 (3 spółki) oraz zgłaszanym przez te spółki areałem, co uznał za okoliczność nieprzypadkową. Podał, iż trzy z wnioskujących w roku 2016 spółek tj. D sp. z o.o., Di sp. z o. o. oraz Pr sp. z o. o. już na początku 2014 r. zaczęły przejmować inne spółki powiązane z P.M., co zdaniem organu, stanowi wynik zintensyfikowanych działań organów ARiMR, które konsekwentnie odmawiały przyznania płatności za lata 2011, 2012, 2013, 2014 i 2015 zmultiplikowanym spółkom powiązanym z osobą P.M..

Organ przytaczając regulacje § 20 ust. 1 rozporządzenia PRŚ w odniesieniu do pakietów zgłoszonych we wniosku wyliczył, że kwota łączna tych płatności jaką mogłyby otrzymać poszczególne spółki powiązane z P.M. wyniosłaby 351.680,79 zł i byłaby o 159.764,83 zł wyższa niż w przypadku gdyby nie doszło do podziału posiadanego przez P.M. areału. W takim przypadku faktycznie przysługująca do łącznej powierzchni przy obu pakietach, z zastosowaniem przepisów modulujących, kwota wyniosłaby 191.915,96 zł.

Dyrektor OR ARiMR wskazał również, iż sprawa dotyczy płatności PRŚ, jednakże w kontekście sztucznych warunków stworzonych w celu uzyskania płatności na rok 2016 multiplikowanie przez grupę osób powiązanych z P.M. spółek pozwoliłoby na uzyskanie płatności również w ramach innych działań wspierających rolników, a realizowanych przez ARiMR tj. płatności ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności ONW, przedstawiając stosowne wyliczenia.

Mając na względzie przedstawiony wyżej stan rzeczy Dyrektor OR ARiMR wskazał, iż tworzenie przez P.M. i powiązane z nim osoby wielu spółek zgłaszających grunty jako odrębne podmioty ma charakter działania ukierunkowanego na obejście nie tylko przepisów § 20 rozporządzenia PRŚ, ale też art. 13, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 15 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz § 3 ust. 4 rozporządzenia ONW.

W kontekście sztucznego stworzenia warunków do uzyskania wnioskowanych płatności Dyrektor OR ARiMR przeanalizował historię spółki P od momentu jej zawiązania [...] maja 2009 r. przez D. i P.M., z których pierwszy został prezesem spółki, a drugi jej prokurentem. Wskazał, że w dalszych latach istnienia spółki zmieniali się jej prezesi, a funkcję tą pełnili: M.M. i M.D.. Na dzień [...] stycznia 2014 r. wspólnikami spółki P byli: M.P. oraz D.M.. Z kolei w roku 2016 wspólnikami P sp. z o. o. byli: D.M., T.F. oraz E sp. z o. o. (M.M. jest prezesem zarządu, a wspólnikiem jest M.P. piastująca z kolei funkcję prezes zarządu spółki Pr sp. z o. o.), którą reprezentowała M.M.. Tym samym wśród sfery zarządząjąco - właścicielskiej P sp. z o. o. na przestrzeni kilku lat "przewijają się" te same osoby fizyczne będące także wspólnikami lub kadrą zarządczą w innych spółkach zgłaszających grunty rolne do płatności PRŚ na rok 2016 bądź też składają takie wnioski jako osoby fizyczne. Nadmienić w tym miejscu należy, iż przedmiotem deklaracji ze strony P sp. z o. o. we wniosku o przyznanie płatności PRŚ na rok 2016 są 4 działki ewidencyjne: nr [...], nr [...] oraz nr [...].

W dalszej kolejności organ przeanalizował historię działek ewidencyjnych zgłoszonych do płatności PRŚ na 2016 r. W jej podsumowaniu stwierdził, że wszystkie z tych działek były swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami, w których - w różniej formie - rolę zarządczą pełni bądź pełnił P.M. lub też osoby prawne bądź fizyczne powiązane z nim pod względem rodzinnym lub podległości służbowej. Zdaniem organu odwoławczego, przeniesienia posiadania analizowanych działek mają charakter pozorny i stanowią jedynie formalny tytuł do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat przez spółki, w których rolę zarządczą bądź właścicielską pełnią te same, systematycznie powtarzające się osoby, powiązane w różnym zakresie z P.M.. Zdaniem Dyrektora OR ARiMR skarżąca jest właścicielem przedmiotowych działek jednakże w roku 2016, jak i w latach wcześniejszych, nie była ich posiadaczem albowiem działkami dysponowała wskazana wyżej grupa osób z nadrzędną rolą P.M., który występując we własnym imieniu - ze względu na regulacje § 20 rozporządzenia PRŚ, jak również mających zastosowanie dla odrębnych programów pomocowych art. 13, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 15 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz § 3 ust. 4 rozporządzenia ONW - nie otrzymałby pomocy finansowej w takiej łącznej wysokości w jakiej mógłby otrzymać oddzielne, gdyby nie sztucznie stworzone spółki.

Dalej organ odwoławczy dokonał zestawienia siedzib spółek powiązanych z osobą P.M., członkami jego rodziny i jego współpracownikami oraz adresów do korespondencji, jakie osoby reprezentujące przedmiotowe spółki podawały rejestrując podmioty w ARiMR jako producentów rolnych, co zdaniem organu potwierdza tezę, iż zostały one stworzone wyłącznie w celu maksymalizacji zysków płynących z unijnych dotacji przysługujących producentom rolnym. Organ zauważył, iż adres do korespondencji w przypadku spółek powiązanych z P.M. oraz jego dziećmi i współpracownikami był zawsze adresem zamieszkania P.M.. Zdaniem organu, P.M. ma wpływ na działalność spółki, a organ zarządczy P sp. z o.o. działa w sposób dwutorowy: kreuje spółki w taki sposób by wyeliminować jej związek ze sobą - co ma na celu wykazanie przed organami ARiMR odrębności czy samodzielności w działaniach spółki, a jednocześnie - współpracując z innymi instytucjami (bank, organy administracji) - daje P.M. nieograniczony wgląd w najistotniejszy aspekt funkcjonowania spółki tj. w jej finanse.

Następnie organ odwoławczy szeroko przedstawił wyniki szczegółowej analizy dokumentacji dotyczącej działalności spółki (w tym finansowej), które potwierdziły brak samodzielności i odrębności P sp. z o.o. od innych spółek personalnie powiązanych, wskazując iż stanowi ona sztuczny twór, nastawiony wyłącznie na deklarowanie do płatności gruntów rolnych, które faktycznie nie są w jej posiadaniu. Zdaniem organu przedmiotowymi gruntami, (bez względy na status ich formalnej własności), jak i gruntami zgłaszanymi przez wskazane w niniejszej decyzji inne spółki, rokrocznie dysponuje P.M., rozdysponowujący grunty w zależności od potrzeb celem pozyskiwania płatności w kwocie większej niż faktycznie przysługiwałaby dla jednego, spójnego gospodarstwa rolnego gdyby grunty zgłaszane przez wszystkie spółki nie zostały podzielone w sposób pozorny. Odnosząc się do definicji gospodarstwa rolnego z art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013 oraz z art. 2a rozporządzenia parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008, organ stwierdził, iż spółka P nie spełnia wynikających z nich przesłanek, gdyż nie posiada odrębnego kierownictwa albowiem P.M. kreuje działalność spółki, ma wystarczającą wiedzę i wpływ na jej funkcjonowanie, a działania takie umożliwia mu formalny prezes zarządu P sp. z o. o. Organ podkreślił, iż prezes zarządu skarżącej nie ma swobody w decydowaniu o sprawach spółki.

Dyrektor OR ARiMR uznał za trafne ustalenia dokonane przez Kierownika BP ARiMR i stwierdził, iż zastosować należy art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy różnymi podmiotami, a powiązanymi personalnie z osobami: D.M., M.M. oraz pośrednio P.M. nie wskazuje, że były one posiadane przez stronę postępowania tj. P Sp. z o. o., gdyż posiadanie powinno mieć charakter trwały. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony.

Dyrektor OR ARiMR wskazał, iż do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).

Organ podkreślił, iż o fakcie, że P sp. z o. o. została zawiązana wyłącznie w celu obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej świadczą nie tylko wykazane w niniejszej decyzji fakty takie jak: zbieżne ze sobą siedziby spółek powiązanych pośrednio z P.M. bądź jego najbliższą rodziną, ci sami wspólnicy bądź udziałowcy, te same osoby wskazywane jako kadra zarządzająca spółek, wzajemne przekazywanie sobie posiadanych gruntów rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza. O fakcie zawiązania spółki P sp. z o. o. (jak również pozostałych) wyłącznie w celu podzielenia posiadanego przez Pana P.M. i powiązane z nim osoby areału na mniejsze gospodarstwa utwierdza organ odwoławczy również treść zgromadzonych dowodów, a przede wszystkim wykazane w niniejszej decyzji dowody wskazujące stale istniejący związek pomiędzy osobą Pana P.M., a bytem spółki P sp. z o. o., szczególnie w finansowym aspekcie jej działalności.

Zdaniem organu motywem powołania spółki była chęć obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej według kryteriów wielkości gospodarstwa i zasad, iż płatność jest uzależniona od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z wzrostem jego powierzchni. Zdaniem Dyrektora OR ARiMR Spółka została zawiązana przez P.M. i powiązanych z nim wspólników w celu podzielenia łącznie posiadanego areału gruntów rolnych na mniejsze gospodarstwa i łatach kolejnych, w tym w roku 2016, działania te były kontynuowane. Organ podkreślił, iż skarżąca spółka jest zależna od P.M., który wprawdzie nie występuje formalnie w strukturach spółki, ale zna finansowe aspekty jej działania oraz dysponuje wiedzą pozwalającą na wyznaczanie kierunków działania spółki. Trzy funkcjonujące w 2016 roku spółki mają dublujące się siedziby, tych samych, powtarzających się wspólników / udziałowców, wzajemnie rok za rokiem przekazują sobie i zgłaszają do płatności grunty rolne łącznie z przejmowaniem ich od osób fizycznych stanowiących również wspólników spółek czy przejmowaniem przez osoby fizyczne od osób zarządzających osobami prawnymi). Zdaniem organu ekonomiczny byt P sp. z o. o. uzależniony jest w głównej mierze od wpływu unijnych dopłat z ARiMR, co również potwierdza, iż jest ona sztucznym tworem nastawionym na pozyskiwanie środków finansowych z ARiMR, które w końcowym rozrachunku pozwoliłyby zbilansować koszty ponoszone wykazywane w rachunku zysków i strat. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie uwzględniona została całość okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności, a aplikowanie o pomoc finansową przez te same osoby (fizyczne i prawne) należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi.

2.1. W skardze z [...] listopada 2017 r. skarżąca zarzuciła:

1. art. 60 Rozporządzenia 1306/2013, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - w związku z naruszeniem art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz artykułów 7 k.p.a., 75 k.p.a., 77 §1 i 2 k.p.a., 78 k.p.a. i 80 k.p.a., poprzez brak właściwej kontroli legalności ustalenia przez organy stanu faktycznego sprawy

2. art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie

3. art. 60 Rozporządzenia 1306/2013 w związku z art. 88 tiret 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1305/2013 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy do operacji realizowanych zgodnie z programami zatwierdzonymi przez Komisję przed dniem 1 stycznia 2014 roku winny być stosowane przepisy poprzednio obowiązujące tj. rozporządzenia Komisji 65/2011

4. § 2 ust. 1 punkty 1 - 4 rozporządzenia PRŚ, poprzez jego nie zastosowanie,

5. art. 60 Rozporządzenia 1306/2013 (art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011) poprzez jego błędną wykładnię, a następnie jego niewłaściwe zastosowanie, wobec błędnego przyjęcia przez Sąd że ewentualna korzyść z tytułu dopłat byłaby sprzeczna z celami tego prawodawstwa (danego systemu wsparcia) - przy błędnym uznaniu konkurencyjności jako celu uregulowania sfery płatności rolnośrodowiskowego i ONW art. 60 Rozporządzenia 1306/2013 (art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011) poprzez jego błędną wykładnię, a następnie błędne zastosowanie skutkujące poprzez uznanie, że w przypadku gdyby spółka starała się tworzyć sztuczne warunki dla uzyskania pomocy z systemu wsparcia, wykluczałoby to osiągnięcie jakiegokolwiek celu tego wsparcia, a spółka uzyskałaby wyłącznie korzyść sprzeczną z celami wsparcia prawodawstwa europejskiego (tego systemu wsparcia) art. 60 Rozporządzenia 1306/2013 (art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011) poprzez jego błędną wykładnię, a następnie błędne zastosowanie wynikającego z błędnego ustalenia celów wsparcia rolnośrodowiskowego i ONW w rozumieniu wspomnianych wyżej norm prawa unijnego, art. 60 Rozporządzenia 1306/2013 (art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011) poprzez jego błędną wykładnię, a następnie błędne zastosowanie, poprzez sprzeczne z aktami sprawy przyjęcie, że skarżąca spółka podobnie pozostałe podmioty została zawiązana w celu przez P.M. i powiązane z nim osoby w celu podzielenia łącznie posiadanego areału gruntów rolnych na mniejsze gospodarstwa w celu uzyskania korzyści wyższych z płatności PRŚ i ONW niż przysługujące w przypadku zgłaszania gruntów przez jeden podmiot.

6. art. 60 Rozporządzenia 1306/2013 w związku z nie zastosowaniem art. art. 9a i art.11 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz 1888 ze zm.; dalej: u.p.d.o.p.) z pominięciem zastosowania ust. 5,5a i 5b art. 11 u.p.d.o.p., co w zestawieniu z aktami sprawy przyniosłoby wynik ustaleń organu w postaci wniosku o braku powiązań skarżącej spółki ze spółkami wymienionymi w decyzjach organu w roku 2016 w rozumieniu w/w zapisów u.p.d.o.p. - tym samym wykluczyłoby hipotezę organu pozwalającą jego zdaniem na zastosowania przepisów art. 60 Rozporządzenia 1306/2013 czy art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011),

7. art. 60 rozporządzenia 1306/2013 (art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011) w związku z niezastosowaniem art. 1 ust. 2 Zaleceń Komisji z dnia 6 maja 2003 roku w sprawie definicji przedsiębiorstw w związku z art. 3 ust. 1 i 3 Załącznika do tego zalecenia poprzez ich niezastosowanie co doprowadziło do niewłaściwego zagregowania przez organy gospodarstw spółek w jedno gospodarstwo. Zapisów Zalecenia wynika podobnie jak z zapisów wymienionych wyżej w zarzucie przepisów u.p.d.o.p. brak występowania jakiegokolwiek powiązania pozwanej spółki z czterema spółkami wymienianymi w decyzji organów 2016 roku - co w zestawieniu z aktami sprawy przyniosłoby wynik kontroli Sądu ustaleń organu w postaci wniosku o braku powiązań skarżącej spółki ze spółkami wymienionymi w decyzjach organu w roku 2016 w rozumieniu w/w zapisów u.p.d.o.p. - tym samym wykluczyłoby hipotezę organu pozwalającą jego zdaniem na zastosowania przepisów art. 60 Rozporządzenia 1306/2013 czy art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011).

8. art. 60 Rozporządzenia 1306/2013 (art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011) poprzez jego błędną wykładnię, a następnie błędne, sprzeczne z treścią wyroku TSUE C-434/12, priorytetu stosowania prawa Unii przyjęcie, że do oceny istnienia korzyści i zgodności tej korzyści z celami wsparcia, przy badaniu czy zostały stworzone sztuczne warunki wymagane do otrzymania wsparcia, konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia beneficjentów w ewentualnym celu uzyskania tej korzyści, w sytuacji gdy powstanie spółki nastąpiło w roku 2009 przed wejściem w życie wymienionych norm prawa unijnego a spółka jest samodzielnym właścicielem zgłaszanych w roku 2016 grunty - kilka lat później od daty jej utworzenia.

9. artykułów 7 k.p.a., 75 k.p.a., 77 § 1 i 2 k.p.a., 78 k.p.a. i 80 k.p.a., poprzez brak poprawnego dokonania przez organy ustalenia stanu faktycznego sprawy przedstawieniu w uzasadnieniu skarżonych decyzji sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym, w związku z naruszeniem przepisów o postępowaniu dowodowym tj. art. 7 k.p.a., 75 k.p.a., 77 § 1 i 2 k.p.a., 78 k.p.a. i 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy a także na przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym, w związku z przedstawieniem jako niekwestionowane przez skarżącą ustaleń o utworzeniu przez P.M. i członków jego rodziny licznych podmiotów ubiegających się o płatności, w których są albo jedynymi wspólnikami, albo w których jedno z nich jest wspólnikiem, gdy okoliczności te, w tym dane zawarte w tabelarycznych zestawieniach w decyzjach skarżonych, w sprawie były kwestionowane w sprawie. Ponadto uzasadnienie zawiera w przedstawieniu sprawy tezy wprost sprzeczne z treścią akt sprawy, art. 7 kpa, 77 kpa, 80 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co w konsekwencji skutkowało przyjęciem, że nastąpiło sztuczne utworzenie skarżącej spółki celem podziału gospodarstwa w sytuacji gdy spółka rzeczywiście objęła grunty swego gospodarstwa zgłoszone do dopłat w 2016 roku w wyłączne posiadanie i użytkowanie rolnicze a od roku początku roku 2013 jest właścicielem zgłoszonych do płatności gruntów, że prowadziła działalność rolniczą w zgłoszonym gospodarstwie na własny rachunek, rzecz i ryzyko, będąc ich właścicielem. Tym samym chybiona była teza o sztucznym podziale gospodarstwa .

10. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na arbitralnej i dowolnej ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie

W piśmie z [...] maja 2017 r. Skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze oraz dodatkowo wniosła o zadanie pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczące interpretacji art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 i rozporządzenia 1306/2013.

2.2. Dyrektor OR ARiMR, w piśmie z [...] grudnia 2017r. zawierającym odpowiedź na skargę, wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał przy tym stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm. - dalej jako: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli sądowej zaskarżonego aktu w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa materialnego oraz stwierdził, że przy jej wydawaniu nie naruszono przepisów postępowania.

3.1. W pierwszej jednak kolejności odnieść się należy do stanowiska strony skarżącej, wedle którego art. 88 zd. 2 rozporządzenia 1305/2013 nakazywał stosowanie w sprawie rozporządzenia 65/2011. Poprzedzenie oceny prawidłowości podstawy faktycznej rozstrzygnięcia wyjaśnieniem tej kwestii wynika z tego, iż konieczne było ustalenie właściwego czasowo przepisu prawa materialnego z którego wynikają przesłanki odmowy przyznania płatności z powodu stworzenia "sztucznych warunków". Skarżąca twierdziła, że właściwą podstawę prawną stanowiły przepisy rozporządzenia 65/2011, a nie jak przyjął organ art. 60 rozporządzenia 1306/2013.

Zgodnie z art. 88 zd. 2 rozporządzenia 1305/2013 do operacji realizowanych zgodnie z programami zatwierdzonymi przez Komisję na mocy rozporządzenia 1698/2005 stosuje się przepisy tego rozporządzenia. Przepis ten jednak nie odsyła do stosowania innych aktów prawnych, a ograniczenie stosowania przepisów rozporządzenia 1306/2013 nie wynika również z przepisów końcowych i przejściowych tego aktu. Należy zatem przyjąć, iż zgodnie z zasadą działania prawa nowego, w sprawie niniejszej brak było podstaw do stosowania przepisów rozporządzenia 65/2011. Przy ocenie istnienia oraz prawnych następstw stworzenia "sztucznych warunków" w uzyskaniu korzyści sprzecznych z celem wsparcia należało zatem stosować art. 60 rozporządzenia 1306/2013. Stąd organy trafnie przyjęły ten przepis jako prawny wzorzec oceny postępowania spółki w procesie uzyskiwania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016, pomimo, iż uzasadnienie wyboru tego akurat przepisu nie było w pełni trafne.

3.2. W ocenie Sądu zasadne było stwierdzenie, iż w przypadku skarżącej spółki zostały spełnione przesłanki odmowy przyznania płatności PRŚ za rok 2016. Organy prawidłowo ustaliły, iż skarżąca spółka wespół z innymi powiązanymi kapitałowo i osobowo spółkami: D Sp. z o.o., o.o. i PR sp. z o.o., stworzyła sztuczne warunki w celu obejścia mechanizmu modulacji w sprzeczności z celami wsparcia czyli, iż zachodziły przesłanki odmowy przyznania płatności PRŚ na podstawie art. 60 rozporządzenia 1306/2013.

Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organów co do tego, iż skarżąca spółka nie była posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności oraz co do tego, że nie prowadziła działalności rolniczej.

W pierwszej kolejności wspomnieć należy, że pomiędzy dwoma okolicznościami ległymi u podstaw odmowy przyznania płatności zachodziła pewna sprzeczność. Ocena bowiem, czy zachodzi, przewidziana w art. 60 rozporządzenia 1306/2013, przesłanka odmowy płatności w postaci sztucznego stworzenia warunków odnosić się może wyłącznie do podmiotów, które są rolnikami i prowadzą działalność rolniczą. Ustalenie, iż podmiot wnioskujący o płatności nie jest posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności nie jest przesłanką odmowy przyznania płatności na podstawie ww. przepisu.

3.3. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. rozporządzenia PRŚ w brzmieniu obowiązującym w chwili złożenia wniosku, wynika iż płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli spełnia przewidziane tam warunki, w tym m. in. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego.

Aby skutecznie zakwestionować posiadanie przez skarżącą spółkę gruntów zgłoszonych do płatności w 2016 r. oraz prowadzenie przez nią działalności rolniczej, organy musiałyby wykazać, że skarżąca spółka nie wykonywała w 2016 r. żadnych czynności mogących być uznane za przejawy posiadania gruntów, w szczególności działań związanych z ich uprawą. W związku z tym zauważyć należy, że w celu wykazania posiadania gruntów zgłoszonych do płatności, skarżąca spółka przedstawiła dokumenty potwierdzające tytuł prawny do działek oraz dowody potwierdzające wykonywanie czynności agrotechnicznych. Bez znaczenia pozostaje fakt, iż w części prace te wykonywane były przez podmioty kapitałowo i osobowo ze spółką powiązane. Oceny powyższej nie zmienia również fakt, iż obrotu materiałami i płodami rolnymi dokonywano w kręgu spółek powiązanych kapitałowo i osobowo oraz zależnych od M.M., P.M. oraz D.M., ponieważ nie oznacza to, iż transakcje te były fikcyjne. O braku posiadania nie świadczy również niedochodowość prowadzonej działalności rolniczej ani fakt, iż spółka była de facto zarządzana przez osoby nie zasiadające w jej władzach.

Organy ARiMR w decyzjach dowodziły, że spółka nie prowadziła na gruntach zgłoszonych do płatności działalności rolniczej, ponieważ działalność tę na tych gruntach prowadzić miał P.M. oraz związane z nim osoby. Rzecz w tym jednak, że tezy tej organy nie wsparły dowodami ją pozytywnie potwierdzającymi, przez co wniosek powyższy pozostał hipotezą.

3.4. Analizie poddać zatem należało prawidłowość zastosowania w sprawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Dla przypomnienia wskazać należy, że przepis ten stanowi, iż: " bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności w celami tego prawodawstwa." W ocenie organu klauzula zawarta w przytoczonym powyżej przepisie znajduje zastosowanie w przypadku wszystkich płatności, których dotyczy rozporządzenie, pomijając jednak, że jak wynika z treści tego przepisu – stosuje się go z zastrzeżeniem braku przepisów szczególnych.

3.5 Dokonując wykładni tego przepisu organy ARiMR trafnie odwołały się do wyroku TSUE w z 12 września 2013 w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja w którym Trybunał dokonał wykładni pojęcia "sztucznych warunków" na gruncie art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011. W ocenie Sądu podobieństwo treściowe tego przepisu z brzmieniem art. 60 rozp. 1306/2013 uprawnia odwołanie się do tej wykładni.

Trybunał wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek.

Zdaniem TSUE pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: (1) stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, (2) wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści, (3) wykazania sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

W ocenie Sądu prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione przez organy w niniejszej sprawie były wystarczające do przyjęcia, że wszystkie wskazane wyżej przesłanki zaistniały w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowych na rok 2016 o które wystąpiła skarżąca spółka.

Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26).

3.6. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy sztuczne stworzenie warunków polegało na utworzeniu pięciu spółek powiązanych, na które przeniesiono posiadanie gruntów należących wcześniej do podmiotów powiązanych kapitałowo i osobowo z P.M.., w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono. Nastąpiło w ten sposób wykreowanie stanu faktycznego pozwalającego na zawyżenie wysokości płatności.

W ocenie Sądu prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione przez organy w niniejszej sprawie były wystarczające do przyjęcia, że wszystkie wskazane wyżej przesłanki zaistniały w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowej za 2016 r., o którą wystąpiła skarżąca spółka.

Organy prawidłowo określiły potencjalną korzyść wynikającą z pominięcia mechanizmu modulacji polegającej na stosowaniu szczeblowo degresywnej stawki płatności rolnośrodowiskowej uzależnionej od wielkości areału.

Ponieważ skarżąca spółka realizowała zobowiązanie środowiskowe rozpoczęte w 2013 roku w sprawie zastosowanie miało rozporządzenie PRŚ w brzmieniu obowiązującym przed 15 marca 2014 r. (zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2014 r. zmieniające rozporządzenie PRŚ - Dz. U. z 2014 r. poz. 324). Zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia PRŚ w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 8 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w wysokości:

1) 100% stawki płatności - za powierzchnię od 0,1 ha do 100 ha;

2) 50% stawki płatności - za powierzchnię powyżej 100 ha do 200 ha;

3) 10% stawki płatności - za powierzchnię powyżej 200 ha.

Powyższe, z uwagi na stosowanie przedstawionych wyżej zasad modulacji, oznacza, że w przypadku złożenia jednego wniosku o przyznanie płatności obejmującego wszystkie grunty podzielone między 3 zależne spółki, otrzymane płatności rolnośrodowiskowe zostałyby wypłacone w niższej wysokości, aniżeli w sytuacji gdy wnioski takie złożyły odrębne spółki (w tym skarżąca spółka), które podzieliły się gruntami posiadanymi wcześniej przez jedną spółkę.

Dyrektor ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący przedstawił potencjalne korzyści, które spółka odniosłaby w przypadku przyznania płatności. Organ zsumował bowiem powierzchnie i potencjalne płatności wynikające z wniosków wszystkich spółek i zestawił je z wartością płatności, które przysługiwałyby gdyby wszystkie grunty będące w posiadaniu spółek zostały zgłoszone do płatności przez jeden podmiot. Wynika z nich, że skarżąca spółka wespół z innymi podmiotami uzyskałaby z płatności rolnośrodowiskowej w pakiecie 2. (rolnictwo ekologiczne) korzyść wynoszącą 159.764,83 zł. Obliczenia te są prawidłowe i oparte o właściwe podstawy prawne.

Zasadna była zatem konkluzja, iż utworzenie kilku podmiotów i podzielenie pomiędzy nie posiadanych gruntów miało na celu czerpanie korzyści finansowych wynikających z obejścia powołanych wyżej przepisów wprowadzających w systemach wsparcia mechanizmy modulacji i degresywności płatności.

Jak wskazano w przywołanym wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 do dokonania oceny, czy stworzenie sztucznych warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia konieczne jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Dokonując ustalenia "stworzenia sztucznych warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz również do działań osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r. II GSK 2576/14; LEX nr 1561888). Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Podmioty można uznać za powiązane jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze (por. np. art. 25 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.) oraz art. 9a i art. 11 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych ( Dz. U. z 2016 r. poz. 1888 ze zm.).

W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że skarżąca spółka oraz D Sp. z o.o., o.o. i PR sp. z o.o. przejęły grunty wcześniej posiadane przez inne, liczne podmioty zależne powiązane rodzinnie, osobowo oraz kapitałowo z P.M.. Dyrektor ARiMR przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco kolejne przekształcenia własnościowe w spółkach oraz przepływy nieruchomości, które były zgłaszane do płatności. W gronie wspólników spółek - obok innych osób - znajdowali się m. in. M.M. i D.M. zaś pełnomocnikiem trzech ze spółek był P.M..

Dokonana przez organy analiza powiązań pomiędzy podmiotami, wskazująca na sposób ich powstania, sposób prowadzenia przez nie działalności, wspólne adresy korespondencyjne oraz łączące je więzi personalne i kapitałowe, pozwalała na uznanie, iż doszło do zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów polegającej na zgłaszaniu gruntów do płatności w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Korzyści te miały wynikać z uzyskania większych płatności wyższych aniżeli byłoby to w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot.

Nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych okoliczności wskazujących na inne jeszcze uzasadnienie utworzenia przez osoby powiązane rodzinnie z P.M. kilku spółek, które podzieliły między siebie grunty. W szczególności nie wskazano na jakiekolwiek korzyści ekonomiczne, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilku podmiotów. Trafnie wskazano i ustalono, iż spółki miały dublujące się siedziby i posługiwały się przed różnymi organami tymi samymi adresami korespondencyjnymi. Nadto dokonują pomiędzy sobą licznych transakcji oraz wzajemnie udzielają sobie zleceń związanych z prowadzeniem działalności rolniczej.

Organ zasadnie wskazał, iż skarżąca spółka, podobnie jak dwie pozostałe, została zawiązana przez P.M. i powiązane z nim osoby w celu podzielenia posiadanego areału gruntów rolnych na mniejsze gospodarstwa w celu uzyskania korzyści wyższych z płatności do gruntów rolnych niż przysługujące w przypadku zgłaszania gruntów przez jeden podmiot.

Organ prawidłowo poddał ocenie działanie spółki także w kontekście daty jej powstania oraz osób jej wspólników. Na podstawie danych wynikających z posiadanych rejestrów przeanalizował kto w latach wcześniejszych zgłaszał grunty objęte wnioskiem o przyznanie płatności w roku 2016 r. W przeszłości wszystkie były zgłaszane do płatności przez spółki z o.o. powiązane kapitałowo lub osobowo z P.M., a działki [...] w latach 2005 - 2006 osobiście przez P.M.. Trafna w tym zakresie była również konkluzja organu, że zmiany w strukturze spółek oraz przepływy posiadania gruntów dokonywane były w reakcji na kolejne działania organów ARiMR, które w kolejnych latach dopatrywały się zamierzonej koordynacji działań w celu maksymalizacji korzyści z płatności do gruntów rolnych w ramach przez P.M. i podmiotów bądź to przezeń zarządzanych bądź z jego osobą związanych kapitałowo lub osobowo.

W związku z powyższym stwierdzić należy, iż wyłącznym celem stworzenia sztucznych warunków przez utworzenie kilku podmiotów i dokonanie podziału między te podmioty gruntów zgłaszanych do płatności, było uzyskanie korzyści polegających na zawyżeniu płatności, a to pozwalało na stwierdzenie zaistnienia subiektywnego elementu w postaci woli tych podmiotów (w tym skarżącej spółki) uzyskania takich korzyści. Tym samym spełniony był warunek "subiektywny" uzasadniający kwalifikację działań spółki jak stworzenie "sztucznych warunków". Cel działań jakim było zwiększenie kwot płatności wynika bowiem niezbicie z wyczerpująco przeanalizowanych w decyzji okoliczności natury obiektywnej.

3.7. Ocenić wreszcie należało ustalenie w zakresie spełnienia trzeciej przesłanki zastosowania kwalifikacji działań spółki jako tworzenia sztucznych warunków o których mowa w art. 60 rozporządzenia 1306/2013, a mianowicie sprzeczności korzyści z celami systemu wsparcia,

Cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich są wskazane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. L 277, s.1). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: a) poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji; b) poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami; c) poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej.

Cel jakim jest wspieranie konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (tak NSA w wyr. z 15 lutego 2017 r. II GSK 1518/15 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dalej: CBOSA).

W ocenie Sądu wypełnieniu celu wsparcia poprzez zapewnienie konkurencyjności w sensie indywidualnym służyło wprowadzenie dofinansowania dla rolników realizujących program rolnośrodowiskowy. Konkurencyjność w sensie szerszym zapewnić miał natomiast mechanizm modulacji zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez prowadzenie degresji szczeblowej w konstrukcji stawek wsparcia. Jest w ocenie Sądu również oczywiste, iż wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. W sposób oczywisty sztuczny podział na gospodarstwa prowadzone przez sztucznie wykreowane spółki prowadził do naruszenia zasady konkurencyjności w obu jej aspektach.

Sąd nie dopatrzył się jednak w mechanizmie naruszenia drugiego z celów wsparcia jakim było poprawa środowiska naturalnego. Nie ma bowiem podstaw do twierdzenia, iż spółka nie uprawiała gruntów. Wykazała, iż sprzedawała płody rolne i uzyskała program rolnośrodowiskowy.

W odniesieniu do trzeciego z celów - poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej należy zauważyć, iż skarżąca spółka, pomimo korzystania również z usług podmiotów zewnętrznych przy produkcji rolnej związanej z gruntami objętymi dopłatami, zatrudniała również pracownika, któremu jednak w 2016 roku nie zapłaciła wynagrodzenia ani nie odprowadziła składek na ubezpieczenie społeczne. Nie można zatem uznać, iż funkcjonowanie spółki przyczyniało się realizacji celu jakim jest zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie.

Tym samym uprawniony jest wniosek, iż osiągnięcie korzyści wynikających z obejścia przepisów wprowadzających do systemu wsparcia modulacje i stawki degresywne, pozostaje w sprzeczności z celami systemu wsparcia, do których należy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej oraz zapewnienie konkurencyjności na rynku producentów rolnych.

Ostatecznie jednak Sąd uznał, iż zasadnie ustalono, że spółka działała w ramach sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia 1306/2013, stworzonych w sprzeczności z celem wsparcia jakim jest wspieranie konkurencyjności rolnictwa poprzez ograniczenie wsparcia dla większych beneficjentów.

3.8. Na uwzględnienie nie zasługiwał żaden z zarzutów podniesionych w skardze. Z uwagi na okoliczności przytoczone we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia, niezasadne były zarzuty dotyczące zastosowania art. 60 rozporządzenia 1306/2013 oraz zarzuty dokonania błędnych ustaleń faktycznych.

3.9. Uznając, że nie zachodzi jakakolwiek wątpliwość dotycząca zgodności przepisów prawa krajowego zastosowanych w sprawie z przepisami prawa wspólnotowego ani potrzeba uzyskania wykładni TSUE, Sąd odstąpił od występowania z pytaniem prejudycjalnym.

3.10. Ostatecznie uznając, że skarga była nieuzasadniona, a zaskarżona decyzja nie naruszała prawa, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.